Anda di halaman 1dari 9

Ang 2009 na Edisyon ng Alpabeto at Patnubay sa Ispeling sa Filipino

Ang gabay sa ortograpiya ng wikang Filipino ay binubuo ng mga paraan kung paano sumususlat ang mga Pilipino sa kanilang wikang pambansa. Inilalahad sa ortograpiyang ito ang estandardisadong paraan at mga tuntunin sa paggamit at pagbigkas ng mga simbolong ito. I. Mga Grapema Ang serye ng mga letra ay tinatawag na alpabeto kung saan binubuo ito ng 28 na letra at ditto nakasalalay kung paano ito binibigkas.

II. Mga Tuntuning Panlahat sa Pagbaybay A. Pasalitang Pagbaybay Paletra ang pasalitang pagbaybay sa Filipino na ang ibig ay isa-isang pagbigkas ng maayos na pagkakasunod ng mga letrang bumubuo ng salita, akronim, inisyal atbp.

*Akronim MERALCO (Manila Electic Company) /em-i-ar-ay-el-si-ow/ ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) /ey-ar-em-em/ ASEAN (Association of Southeastern Asian Nations) /ey-es-i-ey-en/ *Daglat Bb. (Binibini) /kapital bi-bi G. (Ginoo) /kapital ji

Dr. (Doktor) /kapital di-ar *Inisyal ng tao MLQ (Manuel L. Quezon) LKS (Lope K. Santos ) CPR (Carlos P. Romulo)

Gng. (Ginang)

/ capital ji-en-ji

/em-el-kyu/ /el-key -es/ /si-pi-ar/

JVP (Jose Villa Panganiban) /ji-vi-pi/ *Inisyal ng mga Samahan KWF (Komisyon ng Wikang Filipino) /key-dobolyu-ef/ USEP (University of Southeastern Philippines) /yu-es-e-pi/ *simbolong Pang-agham/Pangmatematika Fe (iron) lb. (pounds) /ef-i/ /el-bi/ H (Hydrogen) v (Velocity) /eych/ /vi/

B. Pagsulat na Pabaybay 1. Panatilihin ang orihinal na anyo ng mga salitang mula sa ibang katutubong wika sa Pilipinas . a. vakul ( Ivatan ) b. payyo/payew ( Ifugaw) pangkalahatang tawag sa palayan ng mga Ifugaw. c. bananu ( hudhud ) sa halip na hagdang-hagdang palayan ( rice terraces )

d. butanding ( Bikol ) sa halip na whale shark e. cabalen ( Pampango ) kababayan 2. Sa pagbaybay ng mga salitang mula sa Espanyol, baybayin ito ayon sa ABAKADA. familia Bano Cheque Maquina pamilya banyo tseke makina

3. Sa pag-uulit ng salitang-ugat na nagtatapos sa patinig na e hindi ito pinapalitan ng letrang I. Kinakabitan ng pang-ugnay /linker ( -ng) at gagamitia ng gitling ng salitang-ugat.

brde kap karn libr -

berdeng-brde kapeng-kap karneng-karn libreng-libr

4. Sa pag-uulit ng salitang-ugat na nagtatapos sa patinig na o hindi ito pinapalitan ng letrang u. Ginagamit ng gitling sa pagitan ng salitangugat. ano ano-ano

sino pito halo

sino-sino pito-pito halo-halo

5. Kapag hinuhulapian ang huling pantig ng salitang-ugat na nagtatapos sa e ito ay nagiging i at ango ay u. krte atke salbah kortihan atakihin salbahihin

* Gayunman, may mga salitang nananatili ang e kahit hinuhulipian. sine bote onse sinehan botehan onsehan

6. Makabuluhan ang tunog na e at o kapag inihahambing ang mga hiram na salita sa mga katutubo o hiram na salita. msa : msa tla : so tla : so

7. Gayunman, hindi puwedeng palitan ng i ang e at o ng u. Dapat pa ring gamitin ang baybay na matagl na o lagi nang ginagamit. babe, hindi babi bhos, hindi bhus samp, hindi samp

IV. Karagdagang Tuntunin A.Ginigitlingan ang pangalang pantangi at salitang hiram kapag-unuunlapian. maka-Diyos maka-Ingles pa-Davao

B. Sa paglalapi at pag-uulit ng mga salitang hiram, idinurugtong ang tunog ng KP sa unlapi. magju-juice magfo-photocopy magdu-duty magdo-drawing

C. Pangmaramihang anyo ng mga salita sa pagsulat 1. Ginagamit ang mga sa pagsulat ng maramihang anyo ng salita. mga painting mga opisyal mga computer

2. Hindi ginagamitan ng mga ang salitang hiram na nasa anyong maramihan.

paintings opisyal computer

hindi mga paintings hindimga opisyal hindi mga computer

3. Hindi ginagamitan ng pamiling at mga ang mga salitang nasa anyong maramihan. kalalakihan hindi mga kalalakihan hindi limang kalalakihan kaguruan hindi mga kaguruan hindi sampung kaguruan kabataan hindi mga kabataan

hindi tatlong kabataan Pagbuo ng pang-uri Ginagamit ang panlaping makauri sa salitang-uri na hindi orihinal na pang-uri. pang-akademya pangkultura panligguwistika hindipang-akademiko hindipangkultural hindipanlingguwistik

VII. Mga salitang may Kambal-Patinig

1. Nananatili ang a + ( e,i,o,u ) at e + ( a,i,o,u) a + ( e,i,o,u )= maestro,aorta,bailarina,baul,laurel e + ( a,i,o,u)=teatro,teorya,oleo,beinte,neutral,neurosis

2. Kinakaltas ang unang patinig at pinapalitan ito ng y o w. i ( a,e,o) = barbery( barberia ), akasya ( acacia ) = Disyembre ( Deciembre ), serye ( serie ) = bisyo ( vicio ) ambisyon ( ambicion ) 3. Sinisingitan ng y o w sa mga sumusunod na posisyon.: a. Kung ang kambal-patinig ay nasa unang pantig ng salita, ia = diyabetes ( diabetes ) biyahe ( viaje )

ie = piyesta ( fiesta ), siyete ( siete)

io = Diyos ( Dios ) ua = awto( auto ) ue = kuwenta ( cuenta ), kuwerdas ( cuerdas ) b. Kung ang kambal-patinig ay sumusunod sa dalawa o mahigit pang mga katinig. ia ie io ua ue ui Uo = = = = = = diperensya ( diferencia ) impeyerno ( infierno ) edipisyo ( edificio ) guwapo ( guapo ) sarsuwela ( zarzuela ) = buwitre ( buitre )

oblikwo ( oblique )

c. Kung ang kambal-patinig ay sumusunod sa H. Lohiya ( logia ) Kolehiyala ( collegial ) rehiyon ( region ) kolehiyo ( colegio ) perhuwisyo ( perjuicio )

Bibliograpy

Austerio, C. S., Cruz, F. B., et.al. Gabay sa Ortograpiyang ng Wikang Filipino, Komunikasyon sa Akademikong Filipino, 2012. www.slideshare.com/LeoMontero/ortograpiyang_pilipino_2009.html www.wikipedia.com/Filipino_Orthograpy.html