Anda di halaman 1dari 17

Tema 1: Manusia dan Masyarakat

Tajuk 1.2: Kemunculan Tamadun

Kawasan Kajian: Mesopotamia, Mesir, Hwang Ho, Mohenjo Daro dan


Harapa, Arab, Yunani,Rom,Melayu dan Barat.

Tempat-tempat lahirnya tamadun awal ialah :

Lembah Tigris - Euphrates : Tamadun Mesopotamia atau Sumeria (3500 SM-2000


SM), Lembah Nil : Tamadun Mesir (310SM - 1075SM), Lembah Indus : Tamadun Indus
( 2500SM -1500SM), Lembah Huang Ho : Tamadun Shang (1800SM), Di Amerika
Selatan : Tamadun Inca, Maya, Aztec, Di Yunani: Tamadun Crete, Di Tanah Arab :
Tamadun Arab, Di Rom : Tamadun Rom, Di Tanah Melayu : Tamadun Melayu, Di Barat
( Eropah) : Tamadun Barat

1. Petempatan

Tamadun Mesopotamia

Tamadun Mesopotamia yang wujud antara tahun 3500 Sm hingga 2000 Sm itu
terletak di antara Sungai Tigris dan Euphrates di negara Iraq. Nama Mesopotamia
diberi oleh orang Greek purba, telah diasaskan oleh orang Sumeria, diteruskan oleh
orang Babylonia dan diikuti oleh orang Assyria. Orang Sumeria dipercayai berasal
dari dataran tinggi Asia Tengah. Lembah Sungai Tigris dan Euphrates membolehkan
penduduknya mengusahakan pertanian secara besar-besaran.

Tamadun Mesir

Tamadun Mesir (3100SM - 1075SM) terletak di Lembah Sungai Nil, Negeri Mesir.
Orang Mesir menganggap Mesir adalah ‘hadiah daripada Sungai Nil’. Ini adalah
kerana lebih 90% daripada negara Mesir merupakan kawasan gurun yang tidak
subur. Sungai yang mengalir sejauh 750 batu dari hulu ke muara membawa tanah
hitam yang subur apabila airnya membanjiri kawasan tebing sungai. Tanah yang
subur ini memboleh penanaman 2 atau 3 kali pada satu musim. Dengan tanah
subur yang terhad itu orang Mesir mengusahan tanaman dan membuat sistem
pengairan. Di sebelah utara negeri ini terbentang Laut Mediterranean.

Tamadun Indus

Tamadun yang wujud antara tahun 2500 SM hingga 1500SM ini terletak di Lembah
Sungai Indus, negara India.. Seperti tamadun Mesopotamia dan Mesir, tamadun ini
juga membawa penduduknya terlibat dalam bidang pertanian. Kegiatan pertanian
telah dikesan di dataran lanar Sungai Indus sejak tahun 3000SM lagi.

Tamadun China

Tamadun ini wujud pada tahun 1500 SM yang dimulai oleh Tamadun Shang (1500SM
- 1100SM). Ia bermula di kawasan munculnya kegiatan pertanian iaitu di lembah
Sungai Kuning atau Sungai Hwang Ho di utara negara China. Dari China Utara ini
All The Best
pertanian berkembang, diikuti tamadun dan perluasan politik yang kemudian aspek-
aspek ini berkembang ke selatan Tamadun China ini seterusnya tersebar luas ke
Jepun, Korea dan ke Asia Tenggara.

Tamadun Yunani

Tamadun Crete ( 2000SM - 1400SM) mengambil sempena nama Pulau Crete yang
merupakan salah sebuah pulau Greek merupakan tamadun terawal di Eropah.
Tamadun ini tidak seperti tamadun-tamadun Mesopotamia, Mesir, Indus dan China
yang kesemuanya wujud di kawasn lembah sungai yang subur. Tanah di kawasan
Pulau Crete ini tidak subur untuk pertanian. Penduduknya bergantung kepada
perdagangan. Hubungan lebih kepada laut. Dengan itu aktiviti mereka condong
kepada pengembaraan, menjelajah, menerokai tanah-tanah baru di samping
berniaga. Sebab itulah mereka membuat hubungan dengan tempat lain seperti
dengan tamadun Nil, Parsi dan Sumeria.

Tamadun Rom

Rom terletak di atas sebuah bukit kecil di tepi Sungai Tiber, Itali. Di selatannya
terbentang Laut Mediterranean.Tamadun ini dikembangkan oleh pendatang-
pendatang seperti orang-orang Aryan/Latin ( pantai barat Itali), orang-orang
Etruscan (sebelah utara dari kawasan kediaman orang Aryan) dan orang-orang
Yunani ( di selatan Itali dan Pulau Sicily).

Tamadun Arab

Ia berkambang di negara Arab yang terletak di kawasan Timur Tengah. Konsep


tamadun Arab ini berbeza antara sarjana Islam dan ahli sejarah Barat. Bagi sarjana
Islam, negara Arab pasa Zaman Jahiliah hidup dalam kebodohan dan tidak teratur
dalam semua bidang kerana ketiadaan Rasul dan kitab agama sebagai petunjuk dan
panduan hidup. P.K.Hitti yang mewakili ahli sarjana Barat berpendapat, masyarakat
Arab Zaman Jahiliah hanya jahil dari aspek agama dan moral sahaja tetapi
bertamadun dalam aspek politik, ekonomi dan ilmu pengetahuan ( tamadun Sabak
di Selatan Semenanjung Arab dan Mekah di kawasan Tengah Semenanjung Arab)

Tamadun Melayu

Tamadun ini berkembang di Kepulauan Melayu, di Asia Tenggara. Tamadun ini


kemudiannya diresapi unsur-unsur Hindu, China dan agama Islam.

Tamadun Barat

Tamadun ini terletak di Eropah. Ia bermula menjelang tahun 1500 M dan dikenali
sebagai Zaman Moden Awal Eropah selepas berakhirnya Zaman Gelap Eropah
( Zaman Gelap bermula selepas kejatuhan Rom) Benua Eropah mula menempun
perubahan dan kemajuan dalam pelbagai ilmu pengetahuan. Bermula zaman inilah
kuasa-kuasa Eropah menjelajah, meneroka dan berinteraksi dengan kuasa-kuasa
lain di luar Eropah.

All The Best


Tamadun-tamadun Mesopotamia, Mesir, Indus dan China lahir di lembah
sungai. Kenapa?

1. Di lembah-lembah sungai terdapat tanah-tanah yang subur dan amat


sesuai untuk aktiviti pertanian dan penternakan. Kesuburan tanah
membolehkan tanaman makanan diusahakan dengan banyak dan
boleh menampung penduduk yang ramai.

2. Sesuai untuk dijadikan kawasan petempatan kerana tidak berbukit


bukau.

3. Muka bumi yang landai dan datar serta rendah memudahkan manusia
membuat kediaman yang selesa.

4. Mudah dapat sumber makanan di sungai seperti ikan.

5. Kemudahan belayar, pengangkutan dan perhubungan.

6. Tanah liat yang ada di situ membolehkan manusia membuat alat-alat


keperluan harian seperti belanga, pasu tempayan, bahan binaan
membuat tempat kediaman.

2. Perbandaran

Perbandaran wujud selepas kewujudan kawasan tempat tinggal. Dari hidup


berkampung dengan bercucuk tanam misalnya akan berkembang menjadi bandar
dan seterusnya kota. Inilah yang berlaku pada tamadun Mesopotamia. Selepas
2500 tahun orang Sumeria hidup berkampung dengan bercucuk tanam, kampung-
kampung mereka telah berkembang menjadi bandar dan seterusnya menjadi kota.
Di peringkat inilah orang Sumeria dikatakan memperoleh ciri-ciri
bertamadun..Dikatakan bahawa masyarakat Sumerialah yang telah membina
bandar-bandar yang terawal di dunia. Bandar-bandar di Sumer disebut kota dan
negara kota kerana setiap bandar merupakan sebuah unit politik yang bebas
dengan raja dan dewanya sendiri. Kota-kota itu sentiasa bermusuh-musuhan antara
satu sama lain. Contoh bandar dalam tamadun ini ialah , bandar Ur dan Lagash
( negara kota yang terpenting), Uruk (Erish) dan Kish. Bandar-bandar Ur, Assur dan
Nippur kategorikan sebagai bandar-bandar metropolis yang dibina secara
terancang. Kota Sumeria terletak di tebing sebuah terusan atau sungai berhadapan
dengan hutan yang mengandungi rumpun-rumpun pohon kurma, delima, fig dan
anggur.Di sebalik hutan ini terdapat tanaman gandum dan barli dan seterusnya
terdapat padang-padang rumput untuk binatang ternakan mereka. Setiap kota
mempunyai peraturan dan undang-undang perairan yang rumit. Setiap kota
mempunyai rumah-rumah yang dibina daripada batu bata dan juga sebuah
ziggurat ( piramid dengan sebuah kuil). Kuil/zuggurat dibina untuk memuja dewa-
dewa. Penduduk bandar membina benteng pertahanan atau kubu untuk melindungi
mereka daripada serangan musuh.
All The Best
Di Mesir, sebelum tahun 7000 SM telah berlaku revolusi pertanian yang pesat.
Perkampungan telah membangun dengan pesat. Dari petempatan kecil telah
berkembang menjadi bandar-bandar besar dan beberapa negara kota muncul
seperti Kahirah dan Memphis. Bandar-bandar metropolis dirancang dan dibina.
Contohnya, Karnak dan Luxor. Bagi tamadun di lembah Indus, terdapat sebanyak
60 buah bandar dan yang terbesar ialah Mohenjo Daro ( di Sind) dan Harappa (di
Punjab). Kedua-dua bandar itu merupakan bandar yang dibina dan dirancang
dengan teratur dan merupakan bandar terancang yang terawal dalam sejarah..
Perancangan bandar ini dibuat dengan sempurna dan mengikut grid. Umpamanya,
dalam pembinaan sesuatu bangunan, piawai yang tertentu dikenakan supaya
bangunan tersebut tahan lama. Di antara ciri-ciri istimewa bandar-bandar tersebut
ialah mempunyai sistem parit yang tersusun, sistem jalan raya yang lurus dan
mempunyai sistem saluran najis di bawah tanah ( sistem pembentungan).Longkang-
longkang dan parit bawah tanah dibina dan dihubungkan dengan sungai-sungai.
Kehidupan penduduk Mohenjo Daro dan Harappa sangat sistematik. Di dalam kota-
kota itu terdapat kawasan perumahan berpetak-petak yang dipisahkan oleh jalan
yang lurus. Tiap kota mempunyai sebuah kubu yang kuat untuk melindungi bandar
daripada serangan musuh. D tengah-tengahnya bandar terdapat sebuah tempat
mandi awam (untuk upacara keagamaan). Pembinaan kubu-kubu dan bangunan-
bangunan besar menunjukkan ketinggian tamadun Indus.

Tamadun China di lembah Hwang Ho sama juga seperti tamadun lain iaitu
daripada sebuah perkampungan, berkembang menjadi bandar-bandar metropolis
seperti Shang, Anyang, Loyang dan Changgan kerana penduduk yang bertambah
ramai. Anyang merupakan bandar yang besar di negara China. Di antara ciri-ciri
bandar Anyang ialah merupakan bandar pertama di tebing Sungai Hwang Ho,
muncul kira-kira pada tahun 1800SM, merupakan bandar tertua di negeri China dan
menjadi ibu kota Dinasti Shang.

Tamadun Yunani yang terawal bermula di Pulau Crete yang terletak di Laut
Aegean.Kewujudan bandar-bandar dalam tamadun ini didorong oleh perubahan
corak kehidupan iaitu dari kehidupan nomad kepada kehidupan yang tetap (terikat
kerana pertanian).Mereka telah menubuhkan suku kaum masing-masing. Suku-suku
itu pula telah menetap di satu-satu kawasan yang kemudiannya telah membentuk
kampung. Kampung-kampung ini kemudiannya telah berkembang menjadi bandar/
kota. Luas tiap-tiap kota adalah antara 80 hingga 800 km persegi dengan purata
penduduk seramai 5000 orang. Setiap kota membawa kehidupan sendiri ( tiada
perpaduan antara satu kota dengan kota yang lain). Ini berpunca dari keadaan
geografi yang berbukit bukau, sistem kepercayaan yang berbeza dan keinginan
tiap-tiap kota untuk memiliki kekayaan dan perdagangan masing-masing. Setiap
kota mempunyai tentera dan undang-undang masing-masing. Ibu kota Crete ialah
Knossus, merupakan kota yang pertama di Eropah. Penduduknya berjumlah 80000
orang. Satu ciri utama kota knossus ialah istananya yang dikelilingi oleh tempat
tinggal golongan aristokrat. Golongan miskin tinggal di kawasan industri. Kota

All The Best


Knossus mempunyai jalan-jalan yang tersusun dan sistem pengairan yang lengkap.
Tiap-tiap kota dibahagikan kepada 3 bahagian iaitu:

i. Acropolis : merupakan sebuah kawasan yang mempunyai tembok-


tembok pertahanan. Kuil yang dipanggil Parthenon dibina dipusatnya
untuk memuja Dewi Athena.

ii. Kawasan di bawah Acropolis merupakan kawasan kediaman dan pasar-


pasar.

iii. Kawasan di luar kawasan tempat kediaman.

Tamadun Rom bermula bermula daripada kampung-kampung kecil yang wujud di


kawasan selatan Sungai Tiber di Itali. Penduduk yang mendiami kawasan tersebut
ialah orang-orang Aryan atau dikenali sebagai orang Latin. Perkampungan mereka
telah berkembang menjadi bandar besar dan seterusnya menjadi sebuah empayar.
Di bahagian selatan Itali dan Pulau Sicily didiami oleh orang-orang Yunani. Mereka
mendirikan bandar-bandar dan mengamalkan kebudayaan Yunani. Rom merupakan
sebuah bandar terbesar di Itali. Bandar ini terletak di sebuah bukit kecil di tepi
Sungai Tiber. Rom berkembang dan menjadi bandar penting yang akhirnya meliputi
tujuh buah bukit di sekitarnya. Apabila Rom jatuh ke tangan orang-orang Etruscan
pada abad ke-6 SM, Rom telah muncul sebagai sebuah bandar yang besar dan
sebuah tembok dibina mengelilingi ketujuh-tujuh bukit tersebut. Banyak bangunan
dibina oleh orang-orang Etruscan. Sebuah pelabuhan juga dibina di tebing Sungai
Tiber untuk urusan perdagangan.

3. Organisasi Sosial

Tamadun Mesopotamia

Masyarakat Mesopotamia terbahagi kepada 3 kelas. Kelas yang tertinggi dikenali


sebagai amelu atau kanun bangsawan. Kelas kedua ialah mushkinu (kelas
pertengahan) dan yang di bawah sekali ialah hamba abdi. Kelas atasan terdiri
daripada pegawai-pegawai kerajaan, golongan agama (pendeta, paderi atau rahib)
dan tentera. Golongan yang paling berkuasa dalam tamadun Mesopotamia ialah
golongan agama. Kelas pertengahan terdiri daripada pedagang-pedagang, guru,
juruwang, ahli nujum, ahli sains, ahli silap mata, petani dan tukang. Kelas yang
paling bawah merupakan kelas hamba abdi. Hamba abdi telah wujud di
Mesopotamia sejak awal lagi tetapi tidaklah dipandang hina. Golongan hamba ini
terdiri daripada orang tawanan perang, penjenayah, orang yang telah dijadikan
hamba abdi sejak kanak-kanak lagi dan orang tempatan yang dijual beli. Sekiranya
seorang hamba patuh dan setia kepada tuannya, dia boleh dibebaskan. Hamba abdi
boleh berkahwin dengan orang biasa dan apabila ibu bapa mereka meninggal,
anaknya akan dibebaskan. Mereka diberi keistimewaan tertentu dan boleh
membuat rayuan kepada pihak yang berkuasa tetapi mereka tidak diberi peluang
dalam pentadbiran. Orang dari kelas mushkinu diberi kebebasan dalam semua
perkara dan tidak diwajibkan berkhidmat dalam tentera kecuali bila negeri
All The Best
menghadapi bahaya ancaman luar. Pergerakan dari satu kelas ke kelas lain adalah
sukar. Orang perempuan tidak dianggap sebagai barang jualan tetapi dianggap
sebagai seorang individu dan warganegara. Dia mempunyai hak ke atas wangnya
sendiri, harta benda suaminya dan ayahnya ddn boleh menjalankan perniagaannya
sendiri dan mempunyai hamba abdi sendiri. Jika dia menguruskan perniagaan
suaminya semasa ketiadaan suaminya, dia berhak menerima sepertiga dari
keuntungan yang diperolehi. Sebaliknya, seseorang yang berhutang boleh
menyuruh isterinya menjadi hamba kepada orang yang memberi hutang tetapi
hanya dalam jangka waktu 3 tahun sahaja.

Tamadun Mesir

Susun lapis masyarakat Mesir terbahagi kepada 3 kelas iaitu Kelas Atasan, Kelas
Pertengahan dan Kelas Bawahan. Firaun diletakkan pada kedudukan tertinggi dalam
hiraki masyarakat Mesir kerana beliau dianggap sebagai tuhan. Kelas atasan terdiri
daripada pendeta dan golongan bangsawan. Golongan pendeta diberi kedudukan
yang tinggi kerana agama merupakan unsur penting dalam kehidupan orang
Mesir.Tugas pendeta ialah melakukan kerja-kerja sembahyang dan pengkebumian.
Golongan bangsawan dianggap penting kerana mereka membantu Firaun dalam
pentadbiran. Mereka memegang jawatan sebagai gabenor daerah, pemungut cukai
dan pegawai istana. Kelas pertengahan terdiri daripada pedagang, artisan dan
kumpulan profesional seperti guru, artis, doktor dan jurutulis. Kelas bawahan yang
merupakan golongan terbesar terdiri daripada petani dan hamba abdi. Para petani
menyerahkan sebahagian daripada hasil mereka kepada kerajaan sebagai cukai.
Hamba abdi yang merupakan golongan terendah terdiri daripada tawanan perang
dan orang yang dijual beli. Kebanyakan mereka bekerja di projek pengairan, kuari
kerajaan dan kuil. Terdapat mobiliti sosial dalam masyarakat Mesir. Seseorang yang
berbakat boleh bergerak dari peringkat bawah ke peringkat yang lebih tinggi.
Kedudukan kaum wanita dalam masyarakat Mesir adalah tinggi/ penting kerana
harta tanah diturunkan dari ibu kepada anak perempuan. Wanita juga boleh menaiki
takhta kerajaan. Mereka juga mempunyai hak membeli dan menjual harta. Mereka
juga dipandang mulia jika boleh melahirkan ramai anak.

Tamadun India

Tidak banyak catatan tentang organisasi sosial tamadun awal di Lembah Indus,
India. Seperti tamadun Mesopotamia dan Mesir, tamadun India juga mempunyai 3
kelas masyarakat. Kelas Atasan terdiri daripada golongan pendeta, pendeta raja
(golongan bangsawan) dan pemilik tanah yang menikmati kehidupan mewah. Kelas
pertengahan terdiri daripada golongan artisann, pedagang, petani ( yang
mengusahakan tanaman barli, padi, gandum dan kapas) dan penternak binatang
(menternak kambing biri-biri, lembu, ayam dan khinzir). Kelas terendah sekali terdiri
daripada hamba abdi.

Tamadun China

All The Best


Susun lapis masyarakat China pada zaman pemerintahan Dinasti Shang terdiri
daripada tiga lapisan (tidak termasuk raja). Raja mempunyai kedudukan yang paling
tinggi dan berkuasa mutlak. Raja dibantu oleh golongan bangsawan. Golongan
bangsawan menduduki hiraki yang tertinggi dalam sistem feudal yang diwujudkan
oleh Dinasti Chou. Melalui sistem feudal, Dinasti Chou memberi kuasa kepada
golongan bangsawan mentadbir sesatu wilayah secara mutlak. Golongan atasan
menghabiskan masa lapang mereka dengan berburu, mengadakan jamuan besar
dan mendengan muzik. Selepas golongan bangsawan ialah golongan petani.
Golongan ini merupakan golongan terbesar dalam masyarakat Shang. Semasa
pemerintahan Dinasti Chou, sebilangan petani yang bekerja di sawah-sawah kecil
telah menjadi hamba berhutang kerana gagal mengeluarkan hasil yang mencukupi.
Selepas golongan petani terdapat golongan artisan, peniaga dan askar. Kaum
wanita dipandang rendah.

Tamadun Yunani

Masyarakat Sparta terdiri daripada 3 golongan iaitu Golongan Peer (yang terdiri
daripada golongan pemerintah dan pemilik tanah), Golongan Perioeci ( orang
bebas yang menjalankan kegiatan perdagangan dan perusahaan) dan Golongan
Helot ( petani dan hamba abdi yang mengerjakan tanah golongan Peer). Golongan
Peer diwajibkan mengikuti latihan ketenteraan kerana mereka sering menghadapi
pemberontakan dari golongan Helot. Hanya bayi golongan Peer yang sihat sahaja
dibenarkan hidup. Ibunya memelihara anaknya selama 7 tahun dan selepas itu
kerajaan mengambilnya untuk diberi latihan ketenteraan. Setiap lelaki harus
berkorban untuk negaranya. Anak perempuan diberilatihan gimnastik dan
ditanamkan dengan fahaman bahawa mereka mesti berkhidmat untuk negara
dengan menjadi isteri yang setia. Di Athens, masyrakatnya dibahagikan kepada 2
golongan iaitu golongan bangsawan dan golongan orang biasa ( terdiri daripada
warganegara dan bukan warganegara). Golongan bangsawan memiliki kawasan
tanah terbaik dan menguasai bidang politik. Golongan petani yang gagal membayar
hutang golongan bangsawan telah menjadi hamba kepada golongan bangsawan.
Masyarakat Athens lebih mementingkan kebebasan dan hak indiviidu.

Tamadun Rom

Masyarakat Rom dibahagikan kepada 3 kelas iaitu:

1. Golongan Patrisian : golongan bangsawan yang merupakan pemilik tanah


yang kaya, memonopoli jawatan Konsul dan keahlian Senet.

2. Golongan Plebeian : rakyat jelata yang terdiri daripada petani kecil


( masyarakat Rom terbesar), artisan dan peniaga. Mereka dipaksa membayar
cukai yang tinggi serta berkhidmat dalam angkatan tentera Rom. Dari segi
politik, pada tahap awal mereka hanya dibenarkan menjadi ahli Perhimpunan
Centuriate. Hinggatahun 445SM mereka dilarang berkahwin dengan golongan
Patrisian.

All The Best


3. Golongan hamba :kebanyakan golongan ini terdiri dari orang tawanan.
Mereka bekerja diladang, kilang atau pembantu rumah golongan atasan.

Kaum wanita Rom mempunyai status yang lebih baik daripada wanita Athens.
Mereka membantu mengasuh anak-anak dan memberi nasihat dalam soal peribadi.
Wanita kelas atasan Rom menerima pendidikan tinggi dan boleh memperoleh harta.

Tamadun Arab

Organisasi Sosial masyarakat Arab zaman sebelum kedatangan Ialam ( Zaman Arab
Jahuliah) menampakkan pengamalan sistem kelas dan kasta. Di kawasan Arab
Tengah atau Hijaz umpamanya, kelas tertinggi dipegang oleh golongan aristokrat
keturunan Quraisy. Meeka merupakan kelas pemerintah, bukan sahaja kerana
keturunan mereka bahkan juga kerana kekayaan mereka. Walau bagaimanapun
terdapat juga di kalangan mereka yang tidak berada tetapi masih berpengaruh
seperti Abu Talib, bapa saudara Nabi Muhammad. Selepas kaum Quraisy barulah
diikuti oleh kabilah-kabilah lain yang tinggal berdekatan dengan Kaabah. Pada
zaman Qusai bin Kilab menjadi pemerintah Mekah, martabat sesatu kabilah diukur
berdasarkan jauh dekatnya kediaman mereka dari kaabah. Kabilah Bani Zohrah
merupakan kabilah yang lebih mendekati kabilah Quraisy. Sebagai suatu sistem
sosial ala feudalisme, terdapat kelas hamba abdi yang besar bilangannya. Mereka
tidak mempunyai apa-apa hak hingga batang tubuh sendiri dapat dijual belikan.
Kebanyakan mereka orang Arab juga tetapi sesetengahnya bukan berbangsa Arab.
Tentang kedudukan kaum wanita, pada umumnya nilai mereka sangat rendah pada
pandangan masyarakat Jahiliah. Mereka merasa malu apabila mendapat anak
perempuan dan kerana itu telah menjadi kebiasaan mereka menanam hidup-hidup
anak perempuan mereka. Kaum wanita hanya layak menjadi pemuas seks kaum
lelaki. Walau bagaimanapun, kedudukan sosial yang berkelas-kelas dan
memandang rendah kepada kaum wanita itu telah dihapuskan apabila agama Islam
menyinari bumi Arab. Semua manusia dianggap satu ummah yang tidak dibeza-
bezakan melalui pangkat, harta mahupun jantina di sisi Allah. Kayu ukur kemuliaan
seseorang manusia itu dinilai dari segi ketakwaannya.

Tamadun Barat

Keruntuhan Empayar Rom pada sekitar abad ke-5 M telah memulakan zaman
pertengahan Eropah( selama 1000 tahun). Peringkat awal zaman pertengahan itu
dianggap sebagai zaman gelap kerana Eropah melalui satu peringkat yang kurang
maju perpecahan politik, kemersotan ekonomi dan kongkongan agama Kristian
terhadap masyarakatnya). Masyarakat Eropah masa itu terbahagi kepada 2
golongan iaitu pemimpin ( terdiri daripada raja dan bangsawan/ vassal) dan yang
dipimpin ( rakyat biasa / serf ) Raja berada pada kedudukan tertinggi, diikuti lapisan
kedua iaitu golongan bangsawan/vassal dan ahli agama. Golongan rakyat biasa itu
terdiri daripada petani dan rakyat biasa. Mereka bukanlah hamba tetapi mereka
tidak bebas sepenuhnya. Mereka bekerja untuk tuan mereka iaitu golongan pada
lapisan kedua tadi. Mereka terikat kepada pemimpin atau tuan mereka dan tidak
All The Best
bebas bergerak atau berpindah dari satu tempat ke tempat lain. Kedudukan mereka
adalah di antara hamba dengan orang bebas. Sistem begini dipanggil sistem feudal.
Apabila zaman pertengahan itu berakhir, zaman moden Eropahpun bermula pada
sekitar tahun 1500M. Organisasi sosial Eropah turut berubah dengan kemerosotan
sistem feudal. Peningkatan pertanian dagangan, perkembangan bandar dan sektor
perusahaan telah memberi peluang kepada golongan serf ini bebas dari belenggu
tuan tanahnya. Ada di antara mereka yang melarikan diri ke bandar untuk menjadi
buruh upahan.

Tamadun Melayu

Di Alam Melayu juga menampakkan organisasi sosial yang mementingkan kelas.


Terdapat 2 kelas manusia. Kelas teratas mengandungi raja dan bangsawan. Kelas
kedua pula terdiri daripada rakyat jelata yang menjadi hamba kepada golongan
pertama tadi. Hiraki sosial yang membeza-bezakan taraf manusia ini sebenarnya
adalah bertolak dari ajaran kasta Hindu. Di Srivijaya misalnya, terdapat dua kelas
yang utama iaitu kepas pemerintah dan kelas diperintah. Kelas-kelas ini
dibahagikan pula kepada 4 golongan ( golongan raja, bangsawan, orang merdeka
dan hamba abdi). Kedudukan wanita di alam Melayu tidak dipandang rendah, malah
ada di kalangan mereka berpeluang menjadi pemerintah seperti yang berlaku di
Majapahit dan di Bali. Apabila Islam mula mengambil tempat di alam Melayu,
perbezaan taraf manusia mula dikikis tetapi mengambil masa yang agak lama.

4. Kepercayaan dan Agama

4.1 : Kepercayaan

Antara ciri-ciri tamadun ialah adanya kepercayaan dan agama dalam kehidupan
manusia. Nilai-nilai kepercayaan dan agama adalah satu ciri penting dalam
kemunculan sesuatu tamadun seperti yang terdapat dalam tamadun Mesopotamia,
Mesir, Lembah Indus dan Hwang Ho. Pemerintah menanggung perbenlanjaan yang
tinggi untuk perkara-perkara keagamaan. Sejumlah besar kutipan cukai dikhaskan
untuk keperluan agama dan untuk membina tempat-tempat ibadat seperti kuil dan
sebagainya. Masyarakat tamadun awal mempercayai kewujudan banyak tuhan atau
polytheistic. Unsur alam semula jadi dijadikan sesuatu untuk disembah bagi tujuan
menjauhkan malapetaka. Kepercayaan terhadap unsur alam mempengaruhi setiap
aspek kehidupan. Contohnya, dalam bidang pertanian, mereka memuja unsur alam
untuk mendapatkan hasl yang banyak. Keadaan tersebut telah membawa kepada
penyembahan berhala untuk mendapatkan perlindungan.

Tamadun Mesopotamia

Agama orang Sumeria bersifat politeisme. Mereka menyembah banyak tuhan atau
dewa dewi yang mempunyai ciri-ciri bentuk manusia. Dewa dewi ini dipercayai
mendatangkan kebaikan atau keburukan. Mereka tidak menyembah raja mereka
tetapi menganggap raja sebagai wakil tuhan di dunia.Tuhan utama orang Sumeria
ialah Anu (dewa/tuhan langit), Enlil (tuhan bumi),Enki (tuhan air). Menurut
All The Best
kepercayaan orang Sumeria, nasib negara, rakyat dan kejadian alam ditentukan
oleh dewa-dewa. Contohnya, dewa Dumumi dan dewa Inanna menentukan musim
bungaan danmusim salji. Orang Sumeria tidak percaya kepada kehidupan selepas
mati. Menurut orang Sumeria, tuhan-tuhan mereka tidak pernah berkuasa ke atas
kehidupan di akhirat. Penyembahnya berddoa meminta rahmat kebendaan dan
dipanjangkan umur. Mereka percaya bahawa bencana alam seperti banjir dan
kebuluran merupakan hukuman yang ditimpa ke atas mereka. Mereka juga percaya
bahawa jika mayat tidak dikebumikan, si mati akan bangkit merayau-rayau di
lorong-lorang untuk mencari makanan. Mereka sangat takut kepada hantu orang
mati.Sebab itulah mereka sangat mengambil berat tentang pengkebumian orang
mati. Mayat yang ditanam dibekalkan dengan makanan yang diisi dalam takar.
Mayat lelaki dibekalkan dengan kail dan senjata, mayat perempuan pula dibekalkan
cermin yang dibuat dari tembaga. Barang-barang lain yang dibekalkan ialah seperti
kereta kuda, barang perhiasan dan barang-barang lain yang dimiliki olehnya
temasuk orang gaji. Mereka mengkebumikan mayat di bawah lantai rumah supaya
roh simati tidak berasa diketepikan dan dapat bersama dengan keluarganya ketika
menyembah tuhan keluarga mereka. Orang Sumeria menyembah tuhan yang
dipercayai turun ke bumi untuk melindungi negara kota mereka. Dengan itu mereka
membina ziggurat ( kuil yang berbentuk piramid yang bertingkat-tingkat setinggi 6
atau 7 tingkat). Ziggurat ini berbentuk menara dan lebih tinggi dari bangunan-
bangunan lain yang ada di dalam kota. Kuil ini biasanya dibina di atas bukit. Oleh
kerana ziggurat itu tinggi, ia boleh kelihatan berbatu-batu jaraknya. Kuil merupakan
bangunan yang paling penting di dalam sesebuah bandar. Pejabat-pejabat
perniagaan dan pentadbiran dan gudang terletak di dalam perkarangan kuil. Tempat
pemujaan merupakan tempat paling penting dalam kuil. Mereka menjalankan
upacara pemujaan tuhan bagi mengelakkan malaa petaka yang dianggap sebagai
hukuman tuhan. Ziggurat pertama telah dibina di kota Nippur untuk tuhan Enlil.
Ketua sami juga merupakan ketua bandar. Ini kerana dasar pemerintahan Sumeria
berbentuk teokrasi ( agama sebagai dasar pemerintahan). Setiap kota di Sumeria
mempunyai sebuah kuil. Setiap negara kota mempunyai dewa penaung (patron
deity).Mereka percaya, tuhan yang dipuja oleh sesebuah bandar menetap di
menara kuil. Di antara upacara agama yang dijalankan ialah pemujaan dan
pengorbanan. Upacara pemujaan dijalankan di dalam ziggurat. Pengorbanan dibuat
hanya apabila raja-raja meninggal dunia. Apabila raja-raja meninggal dunia,
pengiring-pengiringnya turut mengiringi kematian itu ( mati bersama/dibunuh).
Dalam tugu-tugu diraja dijumpai bersama mayat itu ialah barang-barang hiasan
seperti emas dan perak. Mayat raja/permaisuri dipakaikan pakaian yang lengkap
dan serba indah, lengkap dengan barang kemas yang bertatahkan permata.

Tamadun Mesir

Di Mesir, masyarakatnya mempercyai bahawa alam dikuasi oleh tuhan-tuhan yang


menetukan hidup atau mati segala benda yang wujud di muka bumi ini. Antara
nama tuhan atau dewa orang Mesir ialah Amon-Re (tuhan matahari), seth, Isis
(tuhan bulan), Osiris (tuhan Sungai Nil), Thoth, Horus, Bast, Anubis, Khnum,
All The Best
Nepthys, Nut (tuhan langit), Shu (tuhan udara) dan ptah. Mereka juga menyembah
tuhan tanaman dan tuhan binatang.. Tuhan yang paling penting dan dianggung-
agungkan oleh mereka ialah Amon re dan Osiri..Menurut kepercayaan mereka, seth
ialah tuhan jahat yang selalu menyebabkan tanaman rosak. Firaun Amenhotep IV
atau Akhenaton 9 kira-kira tahun 1375-1360SM) pernah cuba memperkenalkan idea
satu tuhan tetapi ditentang oleh sami-sami. Akhirnya beliau terpaksa juga
membenarkan pemujaan ramai tuhan. Orang Mesir juga percaya tentang kehidupan
roh selepas mati. Oleh itu mereka mengawet mayat (mumia) untuk menghalangnya
dari menjadi reput. Mereka percaya bahawa tuhan Osiris akan memberi kehidupan
selepas seseorang itu mati. Mayat ditanam bersama-sama dengan makanan,
pakaian, perkakas rumah dan barang kemas supaya hidup bahagia di akhirat. Selain
dari itu, mayat juga dibekalkan dengan patung-patung kecil dan model-model kapal
sebagai simbul kekayaan yang akan dimilki oleh si mati itu.dalam dunia akhirat
kelak. Papyrus bergulung yang tertulis di atasnya mentera turut ditanam bersama
dengan tujuan bagi mengelakkan rohnya menceritakan kejahatan seseorang di
dunia semasa tuhan-tuhan mengadilinya. Kadang-kadang ilmu sihir, buku-buku
nyanyian dan sajak juga ditanam bersama untuk menjadi hiburan kepada seseorang
itu di akhirat kelak.. Mereka percaya bahawa tiap-tiap amalan baik atau jahat akan
diadili di akhirat dengan berbagai-bagai ujian. Jantung orang mati akan ditimbang.
Mereka yang lulus ujian itu akan masuk ke syurga, manakala yang gagal akan
ditelan raksaksa. Orang Mesir menyediakan badan yang yang telah dimumiakan(
awet) sebagai tempat roh bersemadi. Piramid dibina untuk menyimpan harta Firaun
yang telah mati dan mayat yang telah dimumiakan. Piramid yang terkenal ialah
piramid raja Khufu (Cheops) yang dibina oleh Giza.

Tamadun Lembah Indus

Masyarakat tamadun Lembah Indus juga percaya kepada banyak tuhan


(politeisme).Mereka menyembah dewa dewi. Salah satu tuhan atau dewa yang
mereka sembah ialah Tuhan Bermuka Tiga (Mother - Goddess). Ada ahli sejarah
yang berpendapat bahawa Tuhan Bermuka Tiga itu adalah Siva. Bagi masyarakat
Lembah Indus, dewi yang paling utama ialah Dewi Alam atau Tuhan Ibu. Bilangan
patung yang banyak dijumpai menunjukkan bahawa penduduk di Lembah Indus
menyembah binatang dan pokok. Kehadiran simbol swastika ( ) dan roda
membuktikan orang Indus menyembah tuhan matahari. Terdapat juga tanda-tanda
bahawa mereka memuja alat kemaluan lelaki sebagai pembawa benih atau zuriat
yang dinamakan linga yang kemudian dikaitkan dengan Dewa Hindu Siva.
Sebutir batu hitam yang menyerupai Sivalingam telah ditemui di Lembah Indus.
Selepas kedatangan orang-orang Aryan pada tahun 1500 SM, mereka membawa
kepercayaan menyembah pelbagai tuhan. Antaranya ialah tuhan Indra (tuhan
perwira), Vayu, Agni ( tuhan api), Dyaus (tuhan langit) dan varuna (tuhan hujan).
Orang Aryan percaya bahawa tuhan mereka akan melindungi daripada segala
kejahatan dan menghukum sesiapa yang bersalah. Ahli-ahli arkeologi belum
menemui kuil-kuil pemujaan. Ini menunjukkan upacara pemujaan dijalankan di
rumah kediaman. Mereka menjalankan upacara mengorbankan binatang tetapi
All The Best
tidak termasuk lembu kerana lembu dianggap suci terutama lembu jantan. Sebab
itulah lembu jantan disembah. Pemujaan terhadap batu bata, pokok dan sungai
atau boleh jadi roh juga diamalkan. Kepercayaan animisme ini merupakan
penyembahan terhadap Nages, Yaksoas yang dianggap penjelmaan roh. Bukti-bukti
menunjukkan kepercayaan ini diamalkan di Mohenjo Daro. Masyarakat Indus juga
menjalankan upacara pengkebumian dan pembakaran mayat. Orang yang mati
akan ditanam bersama-sama dengan alat-alat tembikar dan barang-barang
perhiasan. Air dianggap suci dan mandi adalah satu upacara yang penting. Di
bandar besar terdapat tempat mandi awam untuk menjalankan upacara agama.

Tamadun China

Masyarakat tamadun awal China di Lembah Hwang Ho ( masyarakat Shang)


percaya bahawa tuhan-tuhan mereka menguasai semua kehidupan manusia. Sebab
itulah mereka menyembah banyak objek seperti bulan, matahari, bumi, sungai,
angin dan juga arah iaitu timur, barat dan selatan. Tuhan utama adalah Shang Ti
yang dianggap mempunyai kuasa ke atas seluruh alam.. Objek-objek itu dianggap
sebagai tuhan. Mereka percaya bahawa objek-objek itu mempunyai kuasa yang
boleh menyebabkan banjir, kemarau, wabak penyakit dan serangan belalang ke
atas tanaman. Bagi mengelakkan mala petaka, mereka menjalankan upacara
pengorbanan untuk tuhan-tuhan itu. Masyarakat Shang juga mengasaskan
pemujaan nenek moyang yang telah lama mati (ancestral worship). Kepercayaan ini
merupakan kepercayaan yang tertua di negeri China. Pemujaan ini dilakukan kerana
mereka percaya nenek moyang mereka yang telah mati itu mempunyai pengaruh
ke atas kehidupan sehari-hari. Pendeta China telah menggunakan tulang nujum
(oracle bones) untuk mendapatkan nasihat atau ramalan daripada nenek moyang
ataudewa dewi tentang sesuatu tindakan yang dicadangkan.. Caranya adalah
dengan menulis beberapa soalan di atas tulang nujum itu, kemudian
menghempaskannya sehingga retak atau memanaskannya hingga retak. Ahli nujum
akan membuat ramalan berdasarkan retak-retak yang terdapat pada tulang
tersebut. Masyarakat China mempercayai bahawa tuhan-tuhan tinggal di syurga
dan dapat melindungi pemuja-pemujanya dari perkara-perkara yang buruk.
Penyembahan dengan binatang yang dibunuh dilakukan untuk mencapai hajat
tertentu. Bila raja meninggal dunia, orang gaji dan orang tawanannya akan dibunuh
dan dikebumikan bersama-samanya. Barang-barang seperti kereta kuda, jed,
sutera, bahan gangsa dan alat-alat muzik ditanam bersama.

Tamadun Yunani

Orang Yunani mempercayai tuhan-tuhan/ dewa dewi seperti Zeus, Apollo, Athena
dan lain-lain lagi yang dipercayai menetap di Gunung Olympus. Di situlah mereka
tinggal sebagai satu keluarga di bawah seorang dewa utama iaitu Zeus ( ‘bapa
dewa-dewa dan manusia’). Mengikut kepercayaan mereka, Zeus menguasai guruh,
kilat dan taufan dan membuat alam bergoncang apabila sahaja rambutnya
bergerak. Dewa Poseidon digambarkan sebagai dewa yang berambut biru tua,
menguasai laut dan dewa kepada kuda-kuda. Apollo pula berambut perang
All The Best
membawa lyre dan menjadi penaung segala muzik dan desa penyembuh. Ares
merupakan dewa peperangan, bergerak pantas dan menakutkan. Athena bermata
kelabu tetapi bersinar - dewi segala pertukangan dan kemahiran.Pendekata, bagi
orang-orang Achaean setiap dewa dewi itu mempunyai gelarannya serta sifat-
sifatnya yang tertentu dan menjalankan sesuatu tugas yang dikhaskan kepada
mereka. Dewa dewi ini dipercayai serupa orang lelaki dan perempuan tetapi boleh
hidup kekal abadi. Dewa dewi itu dianggap mempunyai cara berfikir dan hawa nafsu
seperti manusia tetapi mempunyai kuasa lebih dari manusia. Orang-orang Achaean
percaya bahawa dewa-dewa ini pada keseluruhannya mementingkan keadilan dan
belas kesihan sungguhpun mereka tersinggung jika diketepikan. Mereka marah
hanya kepada orang-orang yang mengeji penyembahan dan pemujaan dan mereka
yang menyakitkan hati orang lemah dan tidak berdosa dan berbangga di atas
kezalimannya itu. Mereka tidak sengaja hendak menurunkan bala ke atas manusia.
Punca segala keburukan ialah terkandung dalam hati manusia sendiri. Upacara
utama dalam dalam penyembahan mereka ialah pengorbanan lembu dan kambing
biri-biri; satu upacara pembakaran yang indah dan penuh istiadat diiringi dengan
bacaan doa oleh padri, nyanyian hymn dan tarian. Korban-korban ini dibuat
bukanlah merupakan pemberian rasuah kepada dewa-dewa tetapi merupakan satu
perhimpunan suci dan mesra dengan makan minum bersama dan dapat
merapatkan lagi perhubungan manusia dengan dewa-dewa. Itu anggapan mereka.
Kota-kota yang memuja tuhan-tuhan yang sama biasanya membentuk sebuah
majlis agama. Majlis ini mewujudkan pertalian di antara negara-negara kota. Mereka
juga percaya kepada orakel iaitu tempat atau perkara-perkara suci yang pada
kepercayaan mereka tuhan-tuhan akan memberitahu manusia tentang masa depan.

Tamadun Rom

Seperti tamadun Yunani dan lain-lain tamadun, masyarakat Rom juga mempercayai
dewa dewi terutama dewa pertanian. Mereka juga telah menerima tuhan-tuhan
jiran-jiran mereka. Mereka percaya bahawa tuhan mereka tidak cemburu dan
menganggap bukan satu penghinaan terhadap tuhan-tuhan mereka apabila mereka
menerima tuhan-tuhan baru. Mereka melakukan pembaharuan dalam menerima
tuhan-tuhan baru dari negara-negara jiran mereka kerana sebab-sebab tertentu.
Contohnya, bila berlaku wabak hawar di negeri mereka, mereka pun mula
menyembah tuhan penyembuh Greek. Meeka juga menyamakan tuhan-tuhan
mereka dengan tuhan-tuhan orang Greek yang menjalankan tugas yang sama.
Contohnya, dewi cinta Greek yang bernama Aphrodite disamakan dengan Venus
orang Rom dan cara baru untuk menyembahnya diperkenalkan. Orang Rom
menganggap tuhan adalah makhluk ghaib yang mereka takuti. Mereka tidak
memikirkan mengenainya. Mereka tidak mempunyai pengetahuan tentang agama.

Tamadun Arab

Terdapat berbagai kepercayaan di Tanah Arab sebelum kedatangan Islam seperti


kepercayaan kepada telahan nujum, animesme (penunggu), mengaitkan arah
burung terbang dengan nasib perjalanan, pemakain cincin dan sebagainya.
All The Best
Tamadun Melayu

Sebelum pengaruh Hindu berkembang di Alam Melayu, orang-orang Melayu


berpegang kepada faham animesme. Malah apabila ajarah Hindu, Buddha dan Islam
meresap ke dalam kehidupan orang-orang Melayu, kepercayaan animesme masih
lagi diamalkan.

4.2: Agama

Tamadun Indus

Agama yang paling terkenal di India ialah agama Hindu. Hinduisme dianggap
sebagai agama yang tertua di dunia. Ia berusia lebih dari 3000 tahun yang muncul
pada Zaman Veda (2000SM hingga 1000SM) di India.Ia muncul hasil dari
percampuran orang di Lembah Indus dengan orang-orang Aryan. Orang-orang
Aryan dari Asia Tengah telah membawa bersama-sama kebudayaan dan
kepercayaan mereka apabila mereka pergi ke India. Asimilasi antara orang-orang
Aryan dan orang-orang di Lembah Indus itu telah mencetuskan agama Hindu ini.
Agama ini tidak mempunyai pengasas dan kitab suci tetapi setengah-setengah
penganut agama ini menganggap Bhagavadgita sebagai kitab suci mereka. Walau
bagaimanapun buku yang tertua tentang agama Hindu ialah Veda ( yang
bermaksud Buku Pengetahuan) yang ditulis sekitar tahun 1500 SM oleh orang-
orang Aryan dalam bahasa sanskrit. Ia terdiri dari 4 kitab iaituSamhita/Rig Veda,
Sama Veda, Yajur Veda dan Atharva Veda. Bandar suci penganut agama ini ialah
Benares/ Varanasi, manakala sungai yang dianggap suci ialah Sungai Ganges.
Hinduisme merupakan satu sistem kepercayaan dan upacara. Ia lebih berbentuk
satu cara kehidupan dari agama. Penganut agama ini memuja 3 dewa iaitu Brahma
( Dewa Pencicpta), Vishnu (Dewa Pelindung) dan Siva (Dewa Pemusnah). Bentuk
Hinduisme yang terawal ialah Brahmanisme yang diwujudkan oleh golongan
Brahmin/sami. Hinduisme juga memberi peraturan-peraturan dan undang-undang
tertentu sebagai petunjuk kepada tingkah laku penganut-penganutnya. Matlamat
utama penganutnya ialah untuk mencapai Nirvana atau Moksha yang membolehkan
mereka bersatu dengan tuhan/Dewa Brahma. Ia boleh dicapai melalui kehidupan
yang sederhana. Sebab itulah mereka percaya kepada kelahiran semula. Sistem
kasta atau varna adalah unsur yang dipentingkan dalam agama ini. Ia dibawa oleh
orang Aryan. Melalui sistem ini manusia dibahagikan kepada kelas perwira atau
aristokrasi ksyatriya), kelas sami (brahmin) dan kelas rakyat biasa (sudra).
Kemudian kelas itu menjadi 4 pula iaitu ksyatriy, brahmin, Vaisya (pedagang) dan
sudra. Kelas pariah adalah kelas yang terkeluar dari 4 kelas tersebut dan amat
dipandang hina. Agama yang kedua yang dianut di India ialah agama Buddha yang
lahir pada kurun ke-6 SM. Ia lahir di India. Pengasasnya ialah Siddhartha Gautama.
Ia sebenarnya dilahirkan dalam kelas ksyatriya dan dibesarkan sebagai seorang
Hindu tetapi apabila beliau melihat kematian, penyakit dan kehidupan seorang
pendita,timbul satu kesedaran dalam diri beliau iaitu kebahagiaan boleh dicapai
hanya melalui pertapaan dan agama. Beliau dikatakan memperoleh kebenaran
setelah bertapa selama 45 hari di bawah pokok bodi di Beneres.Selepas itu beliau
All The Best
diberi gelaran Buddha ( yang bererti Pemberi Cahaya). Hari Wesak merupakan
upacara penting agama ini. Beliau menyebarkan agama ini selama 45 tahun
sebelum meninggal dunia.

Buddha telah memperkenalkan sangha (masyarakat biara). Sami-sama dalam


sangha hidup dengan derma penganut-penganutnya. Ajaran ini tidak
mementingkan kasta dalam kehidupan. Pengikut-pengikut Gautama telah
meletakkan Gautama sebagai tuhan walaupun Gautama tidak pernah menganggap
dirinya seperti itu. Pengikut-pengikutnya telah menyebarkan ajarannya selepas
kematiannya. Ajarannya telah banyak diubahsuai hingga timbul beberapa aliran
seperti Hinayana (lebih asli dan dipraktikkan oleh penganut di India) dan Mahayana
(aliran yang disebarkan ke seberang laut).Menurut Buddha, seseorang itu perlu
memahami 4 Kebenaran Mulia untuk memahami kehidupan iaitu:

1. Kehidupan adalah berkenaan dengan kesengsaraan dan kesakitan.

2. Kesakitan dan kesengsaraan adalah akibat daripada perasaan iri hati.

3. Kesakitan dan kesengsaraan akan hilang jika manusia menghapuskan


hawa nafsu mereka.

4. menerangkan cara-cara untuk menghapuskan hawa nafsu iaitu dengan


mengikuti 8 Bahagian dalam Jalan-Jalan Kesucian iaitu:

i.. Kepercayaan yang benar

ii. Usaha yang benar

iii. Ingatan yang benar

iv. Perbuatan yang benar

v. Ketekunan yang benar

vi. Fikiran yang benar

vii. Kehidupan yang benar

viii. Pertuturan yang benar

Agama ini juga percaya kepada kelahiran semula dan nirvana (peringkat yang
paling bahagia) menjadi matlamat penganut-penganutnya. Buddha juga mengajar
tentang ahimsa ( tidak boleh memusnahkan/merosakkan segala benda hidup. Asoka
dari Empayar Maurya adalah raja India yang paling bertanggungjawab
menyebarkan agama ini ke luar India iaitu ke Sri Lanka dan dari Sri Lanka
disebarkan ke Asia Tenggara, Tibet, Jepun dan China.

Tamadun China

Agama Buddha merupakan satu daripada agama yang dianut oleh masyarakat
China yang telah dibawa masuk ke China dari Sri Lanka Faham kedua yang tersebar
All The Best
luas di negara China ialah Confuciusnisme. Ia berdasarkan ajaran Confucius/Kung Fu
Tze (551-479SM) yang hidup pada zaman Dinasti Chou. Ajaran Confucius terdapat
dalam buku klasik berjodol Analekta yang ditulis oleh pengikut-pengikutnya. Ajaran
Confucius memberi penekanan tentang harga diri dan perasaan kemanusiaan (ada
5 kebaikan di dunia iaitu amanah, rajin, bersifat mulia, berbudi bahasa dan
bermurah hati). Rukun kemasyarakatan yang diajar Confucius ni kemudian telah
menjadi falsafah rasmi negara China. Confucius juga menekankan 5 jenis hubungan
yang baik iaitu hubungan pemerintah dengan rakyat, Ibu bapa dengan anak, suami
dengan isteri, abang dengan adik dan kawan dengan kawan. Di negara China juga
tersebar faham Taoisme. Ajaran ini diasaskan oleh Lao Tzu dan Chuang Tzu yang
hidup dalam Dinasti Chou. Ia dapat diperolehi dalam buku Tao Te Ching dan Chuang
Tzu. Tao bermaksud ‘cara’ atau ‘jalan’ untuk seseorang individu mencari kedamaian
dan keharmonian dalam dunia. Ajaran ini menyarankan manusia supaya tidak
mementingkan dunia. Taoisme mementingkan kesederhanaan, perdampingan
dengan alam semula jadi dan amalan meditasi. Bagi ajaran ini, raja dan kerajaan
tidak penting kerana manusia boleh menjalani kehidupan mengikut undang-undang
alam. Ajaran ini tidak mendapat sambutan dari kalangan terpelajar. Ia berpengaruh
di kalangan rakyat di luar bandar. Sumbangan penting ajaran ini ialah sami-saminya
telah membuat banyak perjumpaan dalam bidang perubatan tradisional, mencipta
ubat bedil, jarum magnetik dan herba-herba asli. Selain dari ajaran-ajaran tadi,
tersebar juga faham Mohisme oleh Mo Ti atau Mo Tzu yang hidup sezaman dengan
Confucius. Doktrin utama falsafahnya ialah kasih yang sempurna untuk setiap
manusia. Satu lagi faham yang tersebar ialah Legalisme yang muncul serentak
dengan Mohisme. Ia dipengaruhi oleh idea dan falsafah Hsun Tzu. Faham ini lebih
mementingkan masyarakat dari individu. Falsafah ini menganggap semua individu
adalah jahat. Faham ini amat berpengaruh pada zaman Dinasti Chin terutama pada
masa pemerintahan Shih Huang Ti.

Tamadun Yunani

Agama Kristian telah tersebar di Yunani oleh pengikut Nabi Isa bernama Paul.
Perkataan Kristian berasal dari perkataan Greek, ‘Christos’ yang bermaksud
‘penyelamat’. Pengikut agama ini mengangap Nabi Isa sebagai penyelamat untuk
membela orang Kristian. Ajaran ini sebenarnya diasaskan di Asia Barat (Baitul
Laham, Palestin). Nabi Isa telah diutus oleh Allah untuk menyebarkan ajaran
kepercayaan kepada Tuhan yang satu melalui kitab Injil.Ajaran ini telah berkembang
sejak lebih 2000 tahun yang lalu.

Tamadun Rom

Rom juga menerima ajaran Kristian melalui pengikut Nabi Isa yang bernama Paul.
Orang Rom mudah menerima agama ini kerana ia mudah difahami berbanding
dengan kepercayaan yang mereka anuti selama ini iaitu banyak tuhan yang amat
mengelirukan.Zaman Pax Romana telah membenarkan agama ini disebarkan.
Keadaan yang aman membolehkan mubaligh-mubalighnya menyebarkan agama ini
ke tempat-tempat lain. Jalan-jalan yang dibina oleh Empayar Rom membolehkan
All The Best
agama ini berkembang ke tanah-tanah jajahannya..Terdapat juga Maharaja Rom
yang menindas penganut agama ini. Peter yang menjadi pengikut Nabi Isa telah
dibunuh oleh Maharaja Rom tahun 65M. Walau bagaimanapun ketakwaan dan
ketabahan mereka menggagalkan usaha maharaja tersebut untuk menyekat
penyebaran agama ini. Persidangan Bishop yang dijalankan mulai kurun ke-3
membolehkan penyebaran agama ini terus berjalan lancar. Pada tahun 800M
Charlemagne telah dilantik menjadi Maharaja Holy Roman Empire. Beliau telah
menggalakkan pertumbuhan gereja-gereja dan biara-biara. Beliau juga meluluskan
undang-undang mengizinkan gereja mengutip zakat.

Tamadun Mesir

Mesir menerima agama Kristian melalui pengikut Nabi Isa yang bernama Peter.
Apabila Islam berkembang di Madinah, Islam juga tersebar ke Mesir iaitu pada
zaman Khalifah Umar al-Khattab.

Tamadun Arab

Zaman sebelum Nabi Muhammad diutus menjadi Rasul bagi menyebarkan agama
Islam di bumi Arab, terdapat berbagai agama. Agama di situ terbahagi kepada dua
iaitu agama Ilahi/Wahyu (agama Hanif, Nasrani dan Yahudi) dan agama ciptaan
manusia ( menyembah berhala, menyembah cakrawala, menyembah padang pasir,
menyembah api/majusi. Apabila Islam disebarkan di Mekah pada tahun 610M
agama Islam mula mengambil tempat agama-agama yang sedia ada di situ dan
selepas kira-kira 23 tahun Islam disebarkan ( selepas pembukaan Kota Mekah)
seluruh bumi Arab menerima agama Islam. Agama-agama Yahudi dan Nasrani mula
lenyap dari bumi Arab.

Tamadun Melayu

Agama yang mula-mula sekali meresap masuk ke alam Melayu ialah agama Hindu
( sebelum abad pertama Masihi lagi), diikuti oleh agama Buddha. Setelah lebih dari
7 abad, Alam Melayu mula menerima ajaran Islam yang disebarkan oleh pedagang-
pedagang dan pendakwah-pendakwah Islam dari Arab dan Gujerat. Apabila kuasa-
kuasa Barat seperti Portugis ( abad ke-16M), Belanda dan Inggeris menjajah negeri-
negeri di Alam Melayu, agama Kristian pula mula disebarkan.

All The Best