KD 1 : Memahami dan menanggapi sesorah dalam berbagai kegiatan di masarakat

A. BUSANA MANTEN GAGRAG NGAYOGYAKARTA

A. Nyemak Tuladha sesorah bab busana manten Gagrag Ngayogyakarta Assalammu’alaikum wr. Wb. Mugi kawilujengan, kabagaswarasan, saha karahayon tansah kajiwa kasarira dhateng kula tuwin Panjenengan sedaya. Para sesepuh, saha pinisepuh, saha para pepundhen ingkang dahat kinabekten, saha para tamu kakung miwah putri ingkang kinurmatan. Langkung rumiyin mangga kula dherekaken muji syukur dhumateng Gusti ingkang Murbeng Dumadi, ingkang sampun paring kanugrahan saha kanikmatan tanpa pepindhan, saengga kula Panjengan sadaya saged pepanggihan wonten ing sasana menika kanthi widada nir sambekala. Bapak-bapak, Ibu-ibu, saha para tamu ingkang minulya, wonten ing pepanggihan menika kula badhe ngandharaken busana penganten gagrag Ngayogyakarta . Busana tuwin simbolsimbol ingkang wonten ing busana menika saged kangge titikan kabudayaning bangsa. Mekaten ugi tumraping tiyang Jawa. Wonten reroncening tembung ingkang ungelipun “Ajining raga saka busana”. Menika mracihnani bilih busana tumraping tiyang Jawa kalebet nemtokaken satunggaling pawongan menika dipunaosi utawi boten. Wekdal samangke busana penganten adat tradhisional taksih dipunlestantunaken, jalaran kayektosanipun sanajan jamanipun sampun majeng, nanging menawi ngawontenaken pawiwahan palakrama, tiyang Jawa taksih remen ngginakaken busana adat trdhisional Jawa. Sarehne penganten menika asring sinebat raja sa-ari, pramila busananipun inggih niru utawi ngemba busananing raja. Kejawi menika, mila keblating kabudayan Jawa menika inggih kraton. Saderengipun jaman kamardikan, upacara dhauping penganten menapa dene busananipun kajumbuhaken kaliyan drajad tuwin pangkat. Jaman rumiyin ingkang ngagem busana kados ingkang dipunagem ing kraton, inggih namung kulawarga utawi sentananing raja. Samenika jamanipun sampun ewah-gingsir, busana penganten kraton sampun dados darbeipun masarakat. Sinten kemawon ingkang badhe krama, badhe milih ageman corak menapa kemawon sampun boten wonten pambenganipun. Bapak-bapak Ibu-ibu ingkang tansah amemayu pepoyaning kautaman, perlu kawuningan bilih busana manten gagrag Ngayogyakarta menika wonten gangsal inggih menika :

1. Busana Penganten Yogya Putri 2. Busana Penganten Kasatriyan 3. Busana Penganten Kasatriyan Ageng 4. Busana Penganten Paes Ageng 5. Busana Penganten Paes Ageng Jangan Menir/Kanigaran Bapak-bapak Ibu-ibu, mangga busana asiling kabudayan luhur menika sami dipunuri-uri kanthi nyinau werdining pralambang utawi simbol-simbol ingkang wonten ing busana menika. Para tamu ingkang pantes sinudarsana, kados cekap semanten rumiyin ingkang saged kula aturaken. Wonten kiranging subasita, saha kirang tumata pangrakiting basa, saestu kula nyuwun gunging samodra pangaksami. Matur nuwun. Wassalamu’alaikum wr.wb.

B. Busana Temanten saha Titikanipun

NO

Cakrik Manten

1

Kakung - Kuluk kanigara - Ngagem sumping - Busana bludiran / blenggen keprabon - Kain/jarik pradan - Selop bludiran

Putri - gelung tekuk - Ngagem cundhuk mentul 1 - Busana bludiran/ blenggen/keprabon - Kain/jarik pradan - Selop bludiran

Yogya Putri 2 Busana Surjan Ngagem udheng Selop polos Busana kebaya Gelung tekuk Mentul 5 Kain/jarik pradan Selop polos

Kasatriyan 3 Busana Surjan Kuluk Kanigara - Busana kebaya - Gelung tekuk

Kuluk kanigara rambut ukel Busana bludiran Ngagem kain cinde Ngagem kelat bahu Selop bludiran busana bludiran Ngagem kain cinde Ngagem kelat bahu Selop bludiran Gelung bokor gajah ngoling Kuluk matak rambut kucir Sumping sekar sritaman Celana cinde Kain kampuh/dodotan Busana lukar Ngagem kelat bahu Selop bludiran .- Selop polos .Selop polos Kasatriyan Ageng Paes Ageng .Cundhuk mentul 5 .Kain cinde .Ngagem kain kampuh/dodotan .Kain/jarik pradan .Gelung bokor gajah ngoling .Mentul 1 .Busana lukar .Selop bludiran 4 5 Paes Ageng Jangan Menir/ .

Miterat tradhsi Jawa. . Upacara tarub inggih menika upacara pasang tetuwuhan sarta janur kuning minangka rerenggan papapaning pawiwahan. langkung rumiyin kacawisaken sajen tarub supados upacara pawiwahan penganten saged lumampah kanthi sae nir ing sambekala. Pasang tarub menika limrahipun sareng kaliyan upacara siraman. sarta tanggal ingkang sampun kapetang kanthi premati. dinten. UPACARA TARUB JANGKEP NGAYOGYAKARTA Upacara Tarub (pasang bleketepe) Salah satunggaling upacara wonten ing upacara wiwahaning penganten inggih menika upacara pasang tuwuhan ingkang kawastanan upacara tarub.B. Saderengipun tarub kapasang. Janur kuning sarta tuwuhan kapacak ing korining pawiwahan. pasang tarub sarta tuwuhan menika mawi dhasar petangan wekdal.

gathot. kasunduk malang lajeng nginggil piyambak lombok abrit kasunduk mujur. sekul golong sajodho (SETENGAH LINGKARAN LAWUHIPUN TELUR DADAR). pala kasimpar. 4.Sesaji tarub tumpeng tarub Dene sajen tarub menika warni-warni kados ing ngandhap menika : 1. Jajan pasar. kopi saha teh pait. wajik. 5. 8. 7. inggih menika tumpeng ingkang dipunrenggani kuluban. tigan ayam mentah. Tumpeng gundhul. Rujak degan. saha lawe wenang dipunpapanaken ing tambir ingkang sampun kalemekan ron pisang. sekul punar (SEKUL WERNINIPUN JENE (KUNING)). menika woh-wohan pala gumantung. inggih menika ubarame ingkang arupi pisang raja satangkep. inggih menika tumpeng ingkang dipunjangkepi mawi kuluban bumbunipun pedhes. lombok abrit. brambang. . Tumpeng robyong. setunggal lencer udut. kasukakaken sanginggiling tigan dadar lan katutup tigan dadar. Tumpeng megana. dhaharan tradhisional kadosta jadah. Tumpeng menika kadamel saking sekul ingkang kacithak mawi kukusan supados wujudipun saged kados gunungan. Lajeng kapapanaken wonten ing satengahing tambir. Sekul liwet dipunlawuhi srundeng. gethuk. sekul lulut (KETAN). Rikala upacara tarub. Brokohan arupi dhawet segelas. brokohan kaliyan tumpeng megana kapapanaken ing sangandhaping papan ingkang kangge sare calon penganten. sekar telon (kenanga. Sanggan. gendhis jawa selirang. kanthil). sekul ambeng (SEKUL GOLONG TABURI 2. mlathi. 6. sekul kebuli (NASI GURIH/UDUK) . lsp. legendar. JEROAN GORENG). ¼ klapa. kapapanaken ing tengah-tengahing tambir. lapis. Pucuking tumpeng dipunsukani sundukan tigan godhog. pala kependhem kagodhog. 3. ing pinggiripun dipunsukani rerenggan sawarnining jajan pasar saha jenang warni pitu. kinang.

apem. serat. 10.Salebeting cengkir menika isi toya ingkang suci lan wening. Kalajengaken pasang tarub. Ketan mancawarna saha jadah.9. krambil. Pisang Raja satundhun----. Damar/diyan ingkang kadamel saking grabah kaisenan lisah. C. . gendhis jawa setangkep. mugi tresnanipun temanten linambaran tresna suci. empon-empon. Pasang tuwuhan. 4. sekar telon. Buwangan. Pisang ayu 11. Menawi sedaya sampun rampung. Pasang Tarub. kolak. ancasipun kangge miyaraken sasana pawiwahan. Toya tempuran saking kalih lepen lajeng dipunwadhahi kendhil alit. Tebu Wulung ----. Sedaya ubarampe upacara tarub dipuncepakaken dening para pinisepuh saking kulawarga temanten putri kabiyantu tangga tepallih. Pirantinipun panjang ilang kanthi isi bumbon pawon. 1. dhele. kanthi rerenggan janur kuning. kasumet rikala upacara tarub. Sajen bucalan. Ron kluwih ----.pralambangipun bilih manten menika pinindha raja. 3. minangka tepa palupining brayat.arta receh. 13. ancasipun supados temanten sarimbit saged nuwuhaken gesang ingkang utama. Sekar pari.pamilihing jodho kinantenan antebing kalbu sinartan teguh ing iman.mugi anggenipun mantu boten kekirangn syukur kepara malah kaparingan kalangkungan. tigan ayam kampung. kaca pangilon. Cengkir gadhing ----. 12. sedaya kulawarga lajeng lenggah jajar sacelakipun sajen tarub lajeng sami munjukaken pandonga lan panyuwun dhumateng Gusti mugi anggenipun gadhah damel pinaringan kawilujengan. kacang. bleketepe. B. bumbu pawon. daging. 14. 15. mugi temanten nggadhahi watak saha nuladha pakarti raja ingkang sae. sajen saged kalorod lajeng kadhahar sesarengan. Ancasipun kangge mbuwang sedaya sukerta lan pepalang supados pakaryan ingkang dipunlampahi boten wonten alangan. pamilihing garwa adhedhasar manah ingkang wening. Menawi ubarampe sampun cumawis jangkep. 2. Tata Cara Upacara Awal Mantu A. Tempe mentah ingkang kabuntel mawi ron pisang dipuntangsuli merang.

kasembadan ingkang dados gegayuhanipun. CPP dipunalub-alubi---. Upacara tumuruning kembanr mayang minangka pralambang tumurunipun Dewa Kamajaya lan Dewi Kumaratih. .mugi gesangipun temanten tansah manggih raos suka sumringah kadya sekar ingkang nedheng anjrah ing taman. Plangkahan.5. kembar cipta. Mugi gesangipun temanten pikantuk pitedah lan wewarah saking Gusti ingkang mahamirah. 9. Paes. kirang langkung wanci tabuh sedasa. dipunadani menawi temanten kagungan kadang sepuh ingkang dereng krama.dipunkerik rikmanipun ing nginggil palaraban.jan: temen/sejati. 11. H. Ron alang-alang ----Ron apa-apa ----samukawis pepalang. Kembar mayang ugi sinebat Sekar kalpataru dewadaru minangka lambang karahayuan. Tiyang sepuh paring donga pangestu supados gesangipun temanten sageda murakabi dhateng tiyang sanes. Nur ingkang sejati ingkang mijil saking Gusti. Upacara midodareni minangka srana panebusing kembar mayang. Ancasipun nyuwun donga pangestu supados anggenipun nglampahi gesang bebrayan samangkih saged wilujeng kalis ing sambikala. Kembar mayang minangka sarat sarana dhauping rising temanten. kembar sih katresnan. Midodareni. suka pralambang saha pangajab supados benjingipun tatkala upacara dhauping temanten swasana regeng gayeng. rasa miwah karsanipun.amrih gesangipun temanten saged kadya pantun saya isi saya tumungkul tuwin kacekapan ing boga. 7. suka paring dana. Ing salebeting sasana sumbaga. F. Janur ----. katindakaken sedinten saderengipun temanten dhaup. ----mugi temanten sageda kacekapan ing 10. Pari sawuli ----.amrih temanten saged pikantuk pengayoman. Kembar mayang mengku makna sinandi inggih menika kembaripun temanten kekalih. Siraman. nur : sunar. sambekalaning (alangan) karsa saged ical satemah amrih anggenipun mantu ora ana apa-apa kalis saking anggenipun mantu saged wilujeng tanpa alangan. Ron waringin ----. minangka saran tulak balak amrih lampahing tata upacara penganten saged rahayu kalis ing rubeda. 6. Ngemu pralambang supados temanten kekalih sageda resik lair batosipun E. D. 8. Pengaron isi sekar setaman ----. Sekar saha wohing kapas wastra/sandhang. G. Sade dhawet.

Jampi menika saged karacik piyambak lan umpaminipun saged dipunpanggihaken ing peken. Assalamu’alaikum wr. utawi toya. OBAT TRADHISIONAL Nuwun. ingkang kinurmatan Bapak Supraba minangka kepala Dukuh dusun Karangwuni. kewan. Para lenggah. wande. mliginipun ing tlatah Jawa. ingkang kinurmatan para rawuh kakung miwah putri. lan kadang wiranem ingkang kula tresnani. Siyang menika kula badhe atur rembag sapala (matur bab ingkang sepele) bab “Obat Tradhisiona”. Para lenggah ingkang minulya. magga kula Panjennegan sedaya langkung rumiyin ngaturaken gunging panuwun ingkang tanpa upami dhumateng Gusti Allah Ingkang Maha Mirah awit paringipun rahmat saenga ing titi wanci menika kula Panjenengan saged kempal ing papan menika kanthi wilujeng nir ing sambekala. jampi menika migunani sanget kangge njagi kasarasaning badan.wb. malah ing bebrayan ageng. TOGA menika limrahipun dipuntanemi tuwuh-tuwuhan minangka obat ing .C. Jampi menika sampun wiwit jaman rumiyin kaginakaken minangka sarana kangge njampeni sesakit ugi minangka sarana kangge njagi kasarasaning badan. ngginakaken obat tradhisional utawi jampi menika boten nglanggar angger-angger. malah wonten ing sakiwa tengening pekawisan . Obat tradhisional menika obat ingkang kadamel saking tetuwuhan. Sanajan jaman lan teknologi sampun majeng ananging jamu taksih tetep gesang ing madyaning bebrayan. Obat tradhisional ing bebrayan ageng Jawa limarah kasebat jamu utawi jampi. Pamarentah ugi paring panjurung bab wontenipun TOGA (Tanaman Obat Keluwarga) .

dene ingkang kaginakaken kangge obat oyotipun utawi empunipun. dipundamel punthuk-punthukan supados boten kelem menawi jawah. saged ugi ngginakaken polybag. katutup sawetawis. TOGA ugi saged katanem wonten ing pot saking piranti plastik ingkang sampun boten kangge. kencur. dipungirah ngantos resik. Lajeng pot-pot wau katata miturut remen saha kawontenanipun kangge pasren. Tuladhanipun. Menawi sampun kirang benteripun lajeng dipununjuk tiyang ingkang masuk angin. Asiling taneman wau boten namung kangge jampi nanging nggih saged dipunginakaken minangka tambah bumbu olah-olah.wb. Para lenggah mugi-mugi andharan kula bab obat tradhisional menika wau wonten manfaatipun tumrap Panjenengan sedaya.padintenan umpaminipun taneman ingkang kapethik pucukipun inggih menika salam. Empon-empon kunir jae TOGA menika saged katanem ing pakawisan kanthi siti ingkang kacawisaken kanthi sae. Tanemantaneman menika wau gampil sanget gesangipun lan murakabi dhateng gesang padintenan. kadosta jae. Para lenggah ingkang tansah pinaringan begja mulya saking Ingkang Maha Kuwaos. menawi wonten ingkang masuk angin. kunci ingkang kalimrah kasebat empon-empon. Kanthi TOGA kulawarga saged ngirit dana kangge kasarasan. apuranta yen wonten lepat kawula. siti dipunpaculi lajeng dipunrabuk. Wassalamu’alaikum wr. kula lan Panjenengan saged mendhet jae kinten-kinten 10 cm lajeng kapanggang ing latu kados manggang sate. Sejatosipun taksih kathah daya pigunanipun tetuwuhan sanesipun ingkang dipunlarah menapa ginanipun tumrap panggulawenthah bab kasarasaning badan utawi minangka njampeni sesakit. menawi sampun alum dipunonceki. Nanging gandheng wekdalipun sampun ndungkap sonten pramila kula namung saged matur jenang sela wader kalen sesondheran. dipunthuthuk nanging boten ngantos ajur. jeruk purut. Saderengipun dpuntanemi TOGA. Ingkang kula andharaken menika adhedhasar rembag gethok tular. Para lenggah menika kalawau tuladha sawetawis pigunanipun TOGA. dipunsukakaken gelas dipuntambah gendhis jawa miturut remenipun lajeng dipuncuri toya umub. pigunaning TOGA ing grsang padintenan menika saged kawastanan nguntungaken sanget. . kunir.

Busana Penganten Paes Ageng Kanigaran Paes Ageng Yogyakarta / Kanigaran.KD 2 : Simulasi berbahasa Jawa dalam keluarga dan masyarakat dengan unggah-ungguh yang tepat. badhe ngrembag bab tatacara adat penganten tuwin busana ingkang badhe dipunangge dening Pratiwi tigangwulan malih. satunggaling juru sumbaga ingkang kawentar ing Ngayogyakarta. Pratiwi ndherekaken ibunipun sowan dhateng dalemipun Ibu Kusuma. wanci jam 4 sonten. Nalika dinten Minggu Paing. . surya kaping 7 Mei. Tuladha pagineman ingkang ngrembag bab busana penganten.

sejatine ora akeh bedane. Sabanjure pasang tuwuhan lan bleketepe. katuran lenggah. kelat bahu.. BU Barata.. minangka pralambang yen wong tuwa kuwi minangka Pratiwi pangayoman. Paesing pasuryan.. cengkir gadhing.. kaliyan kula kepengin mangertos menapa bedanipun busana penganten Paes Ageng kaliyan buasa penganten Paes Ageng Kanigaran? Estunipun Ibu kula kepengin sanget sawanci-wanci kula emahemah supados ngangge busana Paes Ageng. Sugeng Bu. dene Paes . canela.. mliginipun busana Paes Ageng Kanigaran.” : ”Wah kathah sanget Bu. jalaran menawi ngangge rasukan menika kula Bu Kusuma lingsem”. kagungan kersa menapa Bu? Njanur gunung Bu Barata rawuh dhateng griya kula?” Ibu Barata : ”Menika Bu.Ibu Barata Ibu Kusuma Ibu Barata Ibu Kusuma : ”Kulanuwun. Kanggo busana Paes Ageng nganggo kuluk Matak waranane biru laut. ukel. Kaliyan benjing nyuwun dipunbusanani”. mangga Nak.... pisang raja.. : ”O.. lsp... Bedane mung ana ing rasukan lan kuluk. Menawi boten wonten pambengan tigang wlan malih badhe dados manten. kepareng matur Ibu Kusuma Pratiwi Bu Kusuma : ”O. sangsangan. lha sing arep disuwunke pirsa apa ta Nak?” : ”Bab tatacara adat lan busananipun penganten BU?” : ”Bab tatacara adat ing kabudayan Jawa mligine Ngayogyakarta.. ana tebu . ron kluwih. selop. mekaten kersanipun. gelang.” : ”E. mangkih kula cathet kemawon. Tuwuhan dipasng ing korining pawiwahan.wilujeng sakonduripun Bu Kusuma rak nggih wilujeng ta BU?” : ”Inggih pangestunipun BU Barata inggih tansah manggih karahayon. nanging kula boten purun. sugeng Nak?” : ”Pangestunipun ... kabeh padha. Dene bleketepe dipasang neng payon. mangga BU. kawiwitan saka slametan utawa wilujengan amrih apa kang bakal katindakake tansah slamet ora ana alangan sawiji apa. dodot. anak kula Pratiwi badhe nyuwun pirsa bab busana penganten gagrag Ngayogyakarta.

dheweke pancen kepingin lunga adoh ninggalake kutha Ngayogyakarta. Dhasare Wisnu dadi ketua OSIS. Dheweke kuliah ing UNY . Niyate nalika semana. : ”Inggih. Kanggo busana penganten Paes Ageng Kanigaran. ya ora mokal yen akeh bocah putri sing seneng marang Wisnu. ditingali wae”. Seminggu rong minggu Wisnu tansah kirim kabar srana tilpun. Lulus saka SMA Wisnu kuliah ana ITB Bandung. Esuk kuwi kira-kira jam 08.. sawise winisudha sarjana. Telung taun kepungkur. Bab rasukan. Saka corong pengumuman keprungu warawara yen motor mabur Garuda kang tumuju Ngayogyakarta liwat surabaya diundur rong jam. Supaya Pratiwi cetha iki ana fotone.. KD 3 : Memahami pesan moral dalam teks sastra Jawa A. penganten kakung putri ngagem rasukan. yen busana Paes Ageng kuwi penganten kakung dalah penganten putri ora ngagem rasukan. mula Pratiwi ya rumangsa mongkog dadi kekasihe Wisnu. wong ampak-ampake kandel banget. kala-kala ya nganggo layang lan ngelingke supaya Pratiwi tansah sregep sinau. dheweke ditampa nyambut gawe ana BUMN kang kondhang ing Balikpapan. Karo lungguh ngenteni wektu kang wis ditemtokake. Balikpapan. Eyange putri nate ngendika yen Pratiwi karo Wisnu pancen pacangan serasi. ampak-ampake kandel dadi pepalang tumrap wong kang arep ndeleng sesawangan ing sakiwa tengening Bandara Sepinggan. Kutha kang tansah ngelingake Pratiwi marang Wisnu sawijining pemudha sing tau dadi geganthilaning atine. manis banget.00 WITA.Ageng Kanigara nganggo kuluk Kanigaran warnane ireng diparingi plisir benang emas. pakulitane rada ireng nembaga sinangling. NYAMPING KAGUNGANE EYANG Langite katon mendhung angendhanu. alise kandel. gagasane Pratiwi dadi nglangut. Wektu semana Pratiwi ya wis lulus SMA. Ya ora mokal. Wisnu bocahe mrebawani.. Kabeh kuwi amarga saka akehe alas kang kobong. kutha kelairane. Bu . matur nuwun”. gajege pilote rada ringa-ringa yen arep take off.

“ Wah … wis diwasa kowe Wik”. sing mbathik Eyang dhewe lho …. Dina Wage Kemis sesuk pengetan mendhak pisan sedane Eyange Putri. Ngendikane Eyang Putri : “ Wik renea Ndhuk. lan panggih. Nyamping-nyamping iki bathik tulis alus tenan. njur ngendika maneh. pikirane Pratiwi tansah kelingan welinge Eyange. Neng UNY jane ya akeh sing nyedhaki. Wisnu wis omah- . Kanggo midodareni iki nganggo nyamping Wahyu Tumurun. samangsa dadi manten supaya nganggo nyamping Sida Mukti lan kebayak kuning gadhing. Sanajan jumangkah tumuju kori V. Pratiwi enggal-enggal nyaut tas cangklong sing diseleh ing sandhinge. Wangsulane Pratiwi. Eyange putri mendel karo mriksani.Program Studi Bahasa Inggris. Wik!” Wahyu Tumurun Sida Asih Sida Mukti “Halo … halo … pengumuman … penumpang pesawat dengan nomer penerbangan 17 tujuan Yogyakarta segera diberangkatkan. Mengko pas panggih kowe nganggo kebayak kuning gadhing dene Wisnu ben nganggo surjan sing wernane uga kuning gadhing. Lha yen panggih kudu nganggo Sida Mukti. Sawijining sore Eyange Putri nimbali Pratiwi. Yen kanggo resepsine nganggo ageman Kanigaran wae ya Wik! Coba waspadakna nyampinge simbah iki. “ Umurmu pira Ndhuk saiki?” pandangune eyange.. Gragapan …. Lungguh cedhak cendhela. Pratiwi banjur mlebu kamare Eyange.”Kalih likur Yang”. nanging atine Pratiwi wis kebacut digondhol Wisnu menyang Bandung. supaya ing tembe uripmu mukti ya Ndhuk! Iki nyampinge Eyang Putri biyen sawitan karo Eyang Kakung. Pepinginane Eyange Putri supaya Pratiwi nganggo nyamping Sida Mukti sesandhingan karo Wisnu ora bakal klakon. Suk yen wis lulus ndang dadi manten wae ya Ndhuk! Iki Eyang wis nyawisi sandhangan dinggo midadareni. yen ijab nganggo Sida Asih. Wah mesthi kaya Bathara Wisnu Karo Dewi Pratiwi ngejawantah. mlebua kamare Eyang kene”. ijab. atine Pratiwi kaya rinujit-rujit. Para penumpang dipersilahkan menuju pesawat melalui pintu V”.

ngemuli lair lan batosipun satemah boten kacingkrangan. Lsp. Priya lan wanita menawi sampun dados jatu kramanipun badhe manunggal ing cipta rasa miwah karsanipun. Christian Sugiono. Ageman putri sapengadeg. Sawise ngelapi eluhe. Maknanipun : Suruh lumah lawan kurep beda ananging yen digeget nunggal rasane. 5. Pisang limrahipun pisang raja. 7. Maknanipun: tresnanipun ingkang badhe gesang tembayatan boten wonten telasipun. Maknanipun : Mugi tresnanipun temanten kekalih saged mujudaken woh ingkang sejati tumuju ing ancas ingkang sinedya nun inggih palakrama 6. Cengkir Gadhing. Ora krasa eluhe Pratiwi ndlewer nelesi pipine …. . Jenang. saking awal lan akhiripun. 3. Kalpika. Woh-wohan. TATACARA DHAUP Ubarampening adicara pasrah sanggan saha lambang kalpika kados ing ngandhap menika : 1. Maknanipun: Putra kakung badhe nyekapi sedaya kabetahaning garwa nutupi sedaya wewados utawi saru sikuning garwa. liwat cendhela motor mabur. amrih tumindakipun temanten pinindha raja ingkang sarwa-sarwi tanggel jawab. Suruh Ayu lan Pisang Ayu. UBARAMPE PASRAH SANGGAN SAHA LAMBANG KALPIKA. Christian dibebedi nganggo nyamping kagungane eyang? B. boten badhe tumindak ingkang saged ndadosaken kuceming garwa satemah saged dados tepa palupining brayat. Maknanipun : Cengkir menika isi toya ingkang suci. Maknanipun : Nadyan awujud jalu tanapi wanita saged saeka kapti ing pakarti saeka praya ing sedya. Ing sela-selaning mega kaya-kaya ana nom-noman sing lagi mesem marang dheweke …. malah kabare saiki wis duwe momongan. Pratiwi ndeleng mangisor katon laut Jawa …. 4. 2. Gelem apa ora ya …. Wajik. saking donya dumugi delahan. Jadah. Maknanipun : Putra kakung tansah badhe ngudi sumoroting garwa. Rerenggan pelik-pelik. mugi tresnanipun jalwesrti wau linambaran tresna ingkang suci.omah kecanthol mojang Priyangan.

Penganten kakung rawuh Rawuhipun penganten kakung limarahipun kadherekaken pangombyong saking pinisepuh. Urip-uripan sajodho. b. ibu miwah juru sumbaga. 9. Balangan gantal Gantalipun temanten putri kawastanan gondhang kasih. Urut-urutaning upacara dhauping temanten utawi panggih sarta maknanipun kados ing ngandhap menika : 1. c. Pasrah tinampi penganten Pasrah tampi inggih menika tiyang sepuhipun CPK masrahaken CPK dhumateng tiyang sepuhipun CPP saprelu dipunijabaken. Miyosipun dipunkanthi dening rama. Ijab sampun kalampahan ing wanci kepengker. Penganten putri miyos Penganten putrid miyos saking tepas wangi kalenggahaken ing sasana rinegga.8. Minggah pasangan linambaran ron pisang. b. 3. Ijab badhe kalampahan dados setunggal kaliyan rerangkening pawiwahan. Tegesipun bilih temanten kekalih saestu sampun dados pasangan ingkang sejati. tegesipun sisang temanten putri tansaha kagungan rasa tresna asih dhateng kakung. 2. CPK kapasarhaken dhumateng tiyang sepuh CPP saprelu kaijabaken lan kadhaupaken kaliyan rising temanten putri. tiyang sepuh. Adicara pasrah temanten dipunadani menawi: a. samekta mengku saha dados suhing kulawarga. maknanipun temanten kakung saged dados guru lakinipun temanten putri ingkang tansah paring wewarah saha pitutur dhumateng garwa. Adicara pasrahipun penganten kakung saprelu kadhaupaken kaliyan temanten putri. Maknanipun : Buwuh menawi dipunkerata dados imbuh-imbuh anggenipun bahde ewuh. dados adicara ngemungaken pawiwahan dhaup. 4. kanthi rerangken upacara: a. Maknanipun : ingkang bahde jejodhohan sageda tanggel jawab dhumateng brayatipun. . Mecah tigan Ngemu suraos bilih nalaripun temanten kakung sampun pecah. Gantalipun temanten kakung kawastanan gondhang tutur. Panggih/dhaup. Tiyang badhe mantu menika betahaken wragad ingkang boten sekedhik. sanak kadang cinaket. Arta utawi Buwuh. Temanten kekalih ingkang pinindha raja lan prameswari minggah pasangan.

b. g. Sungkeman : Temanten nyuwun donga pangestu dhateng tiyang sepun saprelu nglampahi gesang bebrayan enggal. Kacar-kucur : Temanten kakung badhe nuhoni tanggel jawabipun minangka kakung. Wisudha Temanten : Tiyang sepuh sampun saged ngentasake keng putra saprelu bangun bale griya piyambak. Ngunjuk toya saking kendhi pratala Tegesipun sasampunipun pecah nalaripun sageda menggalih samukawis kanthi wening. 5. f. Bobot Timbang : Kanthi timbang katresnane rama lan ibu. boten badhe pepisahan. c. Kirab : salin busana .d. Upacara Adat Jawa a. f. paring guna kaya dhateng pawestri. Sinengepan sindur Tegesipun tiyang sepuh taksih kersa paring wewarah saha pitedah lan paring dongan pangestu amrih gesangipun ingkang putra kekalih manggih kamulyan. Bubak kawah : tiyang sepuh sampun kepareng kasil nuhoni jejibahan kanthi malakramakaken putra putrinipun. e. Tumplak punjen : Sampun boten badhe mantu malih. mugi ical salwiring sukerta kalis ing sambekala. Dulangan : penganten kakung sinengkuyung penganten putri badhe budidaya manunggaling brayat. d. Nyuceni Suku Tegesipun. e. h. mugi saged kasembadan kamulyaning gesang temanten sarimbit.

ing bab srawung isih adoh saka panjangka. lan Layat. mligine suku Jawa uga duwe budaya adi luhung kang dadi werdine wong urip bebrayan. Ki Dhalang mratelakake. grapyak ing pasrawungan nanging kasunyatane gampang kebrangas kanepson utawa anarkhis. Rembug mau lumrah. Jagong. Jalaran apa? Generasi mudha sajak wis ora tepung maneh karo budayane. “ada udang di balik batu”. Budaya mau aran SJL. ora bisa nuwuhake rasa sukur tumrap peparinge Gusti Allah. Bangsa Indonesi. Geleme srawung yen ana pamrihe. yen tetelune kuwi mujudake paugeraning wong urip neng ngalam ndonya. Sajake yen dititi tenan. dene yen wus katekan karepe ya ditinggal semprung ngono wae. padha umyeg mbabarake omongan bab kandel tipise rasa nasionalisme kang didarbeni saiki. Babagan ngendi sing isih bisa diagul-agulke? Jare ujaring kandha. Rikalane limbukan. Kasunyatane uripe seni budaya sajak kangelan tuwuh ngrembaka. Bebasane. Nitik kahanan padinan katone kang aran semangat nasionalisme awake dhewe wis tipis. jagong. layat) Rikala mapag pengetan 61 taun kamardikan RI me kabeh stasiun TV lan ora keri ariwarti. Jare Indonesia kuwi bangsa kang sumeh.KD 4 : Memahami dan menganalisis karya jurnalistik LUNTURING BUDAYA SJL (srawung. ura liya werdine yaiku: Srawung. Irah-irahan SJL miturutpangandikane dhalang misuwur saka Surakarta. bangsa kita darbe budaya adi luhung. Apa tri paugeran kasebut isih katindakake tumrap saben warganing masyarakat? Wangsulane cekak aos wae. Wallahualam. .

temtu bakal suwe mijet wohing ranti. Ah … kok memelas banget nasibe. Pengalaman pait saka mitra mitrane penulis PS. sama juga sami mawon. Anane pesawat telpon upamane. sajak setali tiga uang. Maune dipetung bakal antuk pangentheng-entheng prabeya saka perusahaan jasa kematian. koko ya isih ana “mungli” barang. mratelakake prihatine. semono uga marang paguyuban pensiunan sarta pengurus koperasi pensiunan. Bebasane wus kelangan kulawarga isih kesandhung pethi mati. jer kabeh mau wis kapasrahake lan ana kang ngurusi dhewe. (Eyange Tita) . Sing digumuni kok ya kaya mengkono patrape para mitrane. ora digatekake babar pisan. Sajroning swasana dhuhkita. Bab iki merbawani tumindake saben pawongan kudu sarwa instan. mitra sawiji wae ora ana sing teka layat. malah kudu isih nombok. Pesawat telepon lan kirim kartu idulfitri wis ora njamani maneh. Warta lelayu wis dikirim marang instansine sing lanag.Sabunjure ayo ngrembug bab budaya layat. Aja maneh ana layang sasuwek kang mratelakake melu belasungkawa. Tuladha liyane. kalindhih dening budaya manca kang tuhu ora cundhuk karo kapribaden kula lan panjenengan. kanthi kebak rasa trenyuh. Dikira menawa perusahaan mau nirlaba (ana unsur sosiale) malahan kebak mawa petungan. jas bukak iket blangkon. Bab layat tumrap sedulur kang lagi nandang duhkita. Yen kabeh mau wis bisa kantindakake sarana SMS. halal bi halal maune cukup mawa kirim layang . Terus terang dhewke ora mikirake antuk dana bela sungkawa apa maneh sing aran santunan. Nuwun. Liding omongan. saiki diganti mawa SMS. Sabanjure mitrane penulis mau kanthi kekembang waspane. ora ngertia saka dana santunan kang ditimpa. Menawa kita ora kuwat anggone mbetengi budayane dhewe kang adi luhung. tetela bisa nyingget wektu ananging ngedohake silaturahmi. lha kapan bisa ketemu karo priyayine kang kawongan? Ya kemajuan teknologi iki kang njalari budaya SJL banjur dadi luntur. majuning era kesejagadan lan modernisasi kang disengkuyung teknonlgi kang canggih pancen ora bisa diselaki. Nanging apa kang dumadi? Tetela saka instansi nalika dheweke ngabdi 25 taun lawase. dheweke nyritakake nalika kesripahan mbakyu pembayune sing wadon. Panjenengane durung suwe iki.

(c) ingkang ngirim. Liripun basa saha isinipun langkung mardika. Paling boten serat wau ngemot (a) titi mangsa. Serat sedhahan limrahipun mawi . Serat resmi ingkang taksih ngginakaken basa Jawa inggih menika serat undhangan (sedhahan). Dumugi semanten saged dipunmangertosi bilih ingkang kagolong serat resmi. Limrahipun serat resmi badhe ngemot bab-bab ingkang boten wadi (personal). Surat resmi saha boten resmi sejatosipun meh sami blegeripun. sampun boten asring ngginakaken basa Jawa. sampun boten asring kesrambah. Suwalikipun. (e) wosipun. (d) pakurmatan. (b) ingkang katuju. Serat sedhahan sawau ugi sampun winates penganggenipun. Sinaosa makaten ugi asring wonten serat sedhahan sanes ingkang ngginakaken basa Jawa. mligi kangge ngaturi adicara ingkang gegayutan kaliyan adat tatacara Jawa. Reroncening serat makaten ugi asring owah gingsir. (g) tandha tangan (tapak asma). serat boten resmi adatipun kalebet serat wadi. katujokaken dhumateng tiyang sanes. Ingkang damel inggih menika pribadhi. Serat resmi kadosta serat lamaran. Serat boten resmi saged kadamel pribadhi ugi saged kadamel dening instansi. Pangertosan bab Serat Serat (layang) tumraping bebrayan Jawi taksih asring kaginakaken. Pramila saking menika basanipun ugi ketingal gumathok. inggih menika: (1) serat resmi saha (2) serat boten resmi. Serat saged kaperang dados kalih werni. Serat antawisipun siswa SMA dhumateng kekasihipun temtu klebet surat pribadhi. (f) panutup. kepara boten wonten pathokan mirunggan.KD 5 : Menulis surat resmi berbahasa Jawa A. Bakunipun serat wau kangge sarana mahyakaken gagasan.

Rt 18. Telp. 19 Januari 2007 : Jam 20. Panitia Tirakatan Malem Siji Sura 2007 ngajeng-ajeng rawuh Panjengan benjing: Dinten/tanggal Titi wanci Papan Adicara agenging panuwun. saderengipun kaaturaken . B. Sakulawarga ing Ngrukem Assalamu’alaikum wr.basa Jawa krama. : Jumat. Ing pengangkah supados ingkang kintun serat rumaos ngaosi dhumateng ingkang katuju. Rinengga sagunging kabagyan.00 – purna : Srambi Masjid Aridla Ngrukem : Tahlil saha Tirakatan 18 Januari 2007 Mekaten serat sedhahan saking panitia. wb. Bapak/Ibu …………. Tuladha Serat Resmi RUKUN KAMPUNG NGRUKEM Sekretariat: Ngrukem. wb. 08156805293 Bab : Sedhahan Suran Katur. Wassalamu’alaikum wr.

Sujud sungkem kula katur Bapak/Ibu. Saderengipun matur nuwun. boten saged wangsul. minggu ngajeng Insya Allah kula wangsul. Pun nggih. Sabariman . kula aturi mbeselaken kados biasanipun. Budirejo C. Nuwun. Kajawi saking menika Pak/Bu. ing Purworejo Kabar kula sae-sae kemawon. Kathah lepat nyuwun pangapunten. 17 Januari 2007 Katur Bapak/Ibu ………………. Mila kula nyuwun kacawisaken. Dene menawi kula ribed. Mugi-mugi ing griya ugi makaten. Tuladha Serat Boten Resmi Yogya. Kula. caos uninga bilih sekolah kula ing liburan Juli 2007 badhe piknik dhateng Bali. H.Ndherek ngajeng-ajeng rawuhipun: Ketua RK Ngrukem Drs. Mbayaripun saben siswa 500 atus ewu.

Serat ulem/sedhahan .Serat Resmi Basa Jawa • • a. c. titikanipun : a. b. c. Serat (layang) tumraping bebrayan Jawa taksih asring kaginakaken. b. Serat resmi saha. 1. Serat boten resm. titikanipun : Saged kadamel pribadi utawi dening instansi Limrahipun ngemot bab-bab ingkang boten wadi Basanipun ketingal gumathok 2. Bakunipun serat Serat saged kaperang dados kalih werni. • Wujudipun serat Jawa : Ingkang damel pribadi Adatipun kalebet serat wadi Basa lan wosipun mardika Boten wonten pathokan ingkang mirunggan. d. inggih menika: wau kangge : sarana mahyakaken gagasan.

tandha tangan (tapak asma). 6. Dumugi semanten saged dipunmangertosi bilih ingkang kagolong serat resmi. • Serat sedhahan sawau ugi sampun winates penganggenipun. titi mangsa : papan lan wekdal damel serat. Telp. Ing pengangkah supados ingkang kintun serat rumaos ngaosi dhumateng ingkang katuju. Paling boten serat wau ngemot : 1. sampun boten asring ngginakaken basa Jawa.Serat lelayu Serat Iber-iber Serat dhawuh Serat Kitir Serat Prajanjen • Serat resmi saha boten resmi sejatosipun meh sami blegeripun. 7. panutup : nyuwun pangapunten lan pangajeng-ajeng. Serat resmi ingkang taksih ngginakaken basa Jawa inggih menika serat undhangan (sedhahan). Serat resmi kadosta serat lamaran. pakurmatan : adangiyah 5. • Tuladha Serat Resmi : RUKUN KAMPUNG NGRUKEM Sekretariat: Ngrukem. Bapak/Ibu …………. pambuka : kabar keslametan lan donga pangestu. Serat sedhahan limrahipun mawi basa Jawa krama. 8. 18 Januari 2007 . Sakulawarga ing Ngrukem Assalamu’alaikum wr. mligi kangge ngaturi adicara ingkang gegayutan kaliyan adat tatacara Jawa. 2. ingkang katuju. • Reroncening serat makaten ugi asring owah gingsir. Rt 18. wosipun : suraosing serat. sampun boten asring kesrambah. Sinaosa makaten ugi asring wonten serat sedhahan sanes ingkang ngginakaken basa Jawa. 08156805293 Bab : Sedhahan Suran Katur. 3. wb. ingkang ngirim : peprenah 4.

Nuwun. Dene menawi kula ribed. . Wassalamu’alaikum wr. Pun nggih. Kajawi saking menika Pak/Bu. caos uninga bilih sekolah kula ing liburan Juli 2007 badhe piknik dhateng Bali. H.Rinengga sagunging kabagyan. Mila kula nyuwun kacawisaken. Sujud sungkem kula katur Bapak/Ibu. minggu ngajeng Insya Allah kula wangsul. Panitia Tirakatan Malem Siji Sura 2007 ngajeng-ajeng rawuh Panjengan benjing: Dinten/tanggal Titi wanci Papan Adicara agenging panuwun. boten saged wangsul. ing Purworejo Kabar kula sae-sae kemawon. saderengipun kaaturaken Tuladha Serat Boten Resmi Yogya. Mugi-mugi ing griya ugi makaten. wb. Mbayaripun saben siswa 500 atus ewu. Ndherek ngajeng-ajeng rawuhipun: Ketua RK Ngrukem Drs. 17 Januari 2007 Katur Bapak/Ibu ………………. Budirejo : Minggu. kula aturi mbeselaken kados biasanipun. Kathah lepat nyuwun pangapunten.00 – purna : Srambi Masjid Aridla Ngrukem : Tahlil saha Tirakatan Mekaten serat sedhahan saking panitia. 19 Januari 2009 : Jam 20. Saderengipun matur nuwun.

Kula. Sabariman .