P. 1
Makalah Sunda

Makalah Sunda

|Views: 281|Likes:
Dipublikasikan oleh Icha Tisa Virgrieslequaries

More info:

Published by: Icha Tisa Virgrieslequaries on Sep 28, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/24/2015

pdf

text

original

2.

1 Pengertian
Dongéng mangrupa salah sahiji golongan carita dina wangun prosa (lancaran). Nilik wandana jeung eusina dongéng téh kaasup rékaan baheula. Ilaharna dongéng téh pikeun barudak. Patempatan anu jadi latarna mindeng tétéla gambaran kaayan baheula, tokoh-tokohna henteu manusa wungkul, tapi ogé sasatoan, buta, atawa mahluk séjénna. Corak rékaan heubeul anu mindeng ngolah siloka atawa alegori pikeun mungkus téma

2.2 Wangenan
Dongéng nya éta carita anu teu asup akal jeung teu kajadian, biasana osok nyaritakeun kajadian-kajadian jaman baheula. Numutkeun kamus dongéng téh babad meunang ngaréka, babad karangan anu henteu kajadian saenyana anu mohal jadina. Budi Rahayu Tamsah nétélakeun yén dongéng mangrupa carita rékaan anu méré kesan pamohalan tur ukuranana parondok. Dongéng mimiti gelar dina wangun lisan, sumebar ti hiji jalma ka jalma liana, tur teu kapanggih saha nu ngarangna. Lantaran sumebar dina wangun lisan, téks dongéng babari robah atawa leungit. Robahna téks téh alatan aya anu dihaja jeung teu di haja.

2.3 Sajarah Kamekaran jeung Sumebarna Dongéng
Gelarna satra lisan di tatar Sunda kira-kira dina jaman buhun anu dicirian ku ayana pangaruh Hindu.v Dina ieu jaman, sastra anu aya teu kapanggih ngaran pangarangna (anonim) kayaning carita-carita pantun, carita-carita mithologia, pabél-pabél, jangjawokan, asihan,jampé-jampé, kawih, jsté. Tétéla pisan satra lisan leuwih ti heula ayana tibatan sastra tulis. Sastra tulis aya saba’da urang Sunda wawuh kana tradisi tulis. Ku sabab téknologi ayeuna beuki maju, nya éta ku ayana pecitakan, loba dongéng anu dimuat dinamajalah jeung surat kabar. Lian ti éta ogé, aya anu dikumpulkeun jadi buku, di antarana: Dongéng disalin kana tulisan, sanggeus téknologi ngambah kana kasustraan sunda, loba dongéng anu dibukukeun di antarana :
 

Carita Rayat Sunan Gunung Jati ku Yuliadi Soekardi jeung U.Syahbudin. Carita Rayat Asal Mula Kasultanan Cirebon ku A.Setiawan jeung
U.Syahbudin.

  

Babad Tanah Sunda Babad Cirebon ku P.S. Sulendraningrat.
Dongéng-dongéng Sunda, karangan D.K.Ardiwinata, terbit taun 1910. Salawé dongéng-dongéng Sunda jeung pariboga, karangan C.N. Pleyte, duanana terbit taun 1991. Warnasari Sunda I, karangan J.Kats, terbit taun 1991.

ku kituna carita téh ngagambarkeun pasipatan. karangan M. upamana dongéng Abu Nawas. aya ogé dongéng saduran tina sastra deungeun. Ilaharna dongéng sato (Fabél) nyaritakeun sasatoan anu paripolahna dicaritakeun kawas manusa. nya éta jadi wawacan. Conto anu pangsohorna dina sastra Sunda nya éta dongéng-dongéng Si Kabayan. jeung budi manusa.O. dongéng sato téh pohara lobana. nu nyaritakeun kahirupan manusa di masarakat jeung dina sajarahna.jjrd. Muhammad Musa (saduran). terbit taun 1980.Kusman.4 Papasing Dongeng Dumasar kana eusina dongéng dibagi jadi tujuh nya éta : a. terbit taun 1982. karangan Mas Saleh jeung Ardiwinata. terbit taun 1980. Abu Nawas.jrrd. karangan Sakadadibrata. Si Congcorang.       Dongéng-dongéng Sunda II. Dipati Ukur. c. Dongéng-dongéng Sasakala II. Dina kasusastraan Sunda. terbit taun 1912. Dongéng kahirupan Jalma Biasa (Parabél) Dongéng Parabél nya éta dongéng anu eusina nyaritakeun lalampahan hiji jalma anu dianggap mahiwal ti batur. [Dongéng-dongéng Sunda II]]. b. Caritana loba pikaseurieun tapi ngandung hiji atikan. Sakadang Peucang.H. . salain ditulis dongéng anu mimitina ngagunakeun basa lancaran bisa dirobah jadi wangun pupuh. Lian ti éta. 2. Sagé mangrupa carita peperangan di jaman baheula. Dongéng sasatoan (Fabél) Dongéng Fabél nya éta dongéng atawa carita rékaan anu eusina ngajarkeun moral atawa atikan budi. Dongéng babad (Sagé) Dongéng Sagé nya éta carita ngeunaan kapahlawanan. terbit taun 1959. Dongéng dirobah jadi wawacan. Beregejed (dongéng pikaseurieun). karangan Taufik Faturrahman. upama baé bisaeun nyarita ogé ngagunakeun akal jeung pikiran. karangan Sakadibrata. Nasarudin. Ganjaran Kanu Sabar. Contona Prabu Siliwangi. Séh Abdul Muhyi. Dongéng sato biasana watek palakuna geus dipola. karangan Mawarun (sadarun). terbit taun 1931. umumna nyaritakeun tokoh nu légendaris sarta panjang tur eusina kapahlawanan. jalma sohor. karangan R. atawa lalampahan nu pikaseurieun. waték. terbit taun 1920.

umumna geus robah nepi ka siga asli carita ti Indonésia.jsté. sumebar sarta ku balaréa dianggap mibanda dasar kasajarahan atawa sakumna carita wandal kitu anu geus jadi milik sagolongan masarakat. Carita dina mite umumna ngalalakonkeun kajadian alam dunya.d. Kajadian hiji tempat. Dongéng Nyi Roro Kidul. Sakumaha nu dipikawanoh. mite asli Indonésia jeung mite nu asalna ti luar Indonésia. Prabu Siliwangi téh nya éta hiji raja nu pernah maréntah wewengkon Pasundan. g.[15] f. jeung mimiti manusa manggihan kadaharan saperti sangu. Mite nu asalna ti Indonésia umumna nyaritakeun asal-muasal jagat raya. Umumna dongéng mite téh raket patalina jeung kepercayaan masarakat kana alam gaib. ContonaDongéng Déwi Sri. Contona Cikaracak Ninggang Batu Laun-laun jadi Legok. Dongéng Munjung.[9] e. jeung Dongéng Ngipri. atawa barang. tutuwuhan. Prabu Siliwangi nya éta tokoh anu kaitung sakral di daérah Jawa Barat. jagong. Dongéng sasakala (Légénda) Dongéng légénda nya éta carita rayat anu dianggap (ku nu boga caritana) minangka hji kajadian nu bener-bener kungsi aya. Legenda nu geus dikumpulkeun diantarana:Syéh Siti . ku lantaran kitu mite éta ngalaman prosés adaptasi. Nu asalna ti luar Indonésia. wangun topografi.sato. Legenda Agama nya éta legenda jalma-jalam suci saperti para wali agama islam. Arab jeung nagara-nagara sabudeureun Laut Tengah. Dongéng Maung Kajajadén. Mite di Indonésia dibagi jadi dua golongan dumasar kana tempat asalna nya éta. manusa. Dongéng sasakala mngrupa golongan carita anu geus turun tumurun. tanda-tanda alam. Dongéng mité Dongéng Mité nya éta dongéng anu nyaritakeun lalampahan hiji jalma anu dianggap aramat ku masarakat. ayana tingkat déwa. sarta tempatna di lingkungan nu geus dipikawanoh ku urang ayeuna. utamana ti nagara India. Lumangsungna éta kajadian dina waktu nu can pati lila. Papasingan Legenda : 1. Dongéng Pamuk Dongéng Pamuk nya éta dongéng anu nyaritakeun kagagahan atawa kasaktén hiji jalma tur bisa aya patalina jeung tokoh atawa kajadian sajarah. Aya ogé mite anu nyaritakeun ciri khas sasatoan. Dongéng Pieunteungeun Dongéng Pieunteungeunnya éta dongéng anu eusina mangrupa tauladan pikeun kahirupan manusa. jsté. jeung ayana maot. Dongéng legenda biasana nyaritakeun asal-muasalna kajadian. Contona Weasan Aki Sayang Hawu. Conto carita pamuk di wewengkon Sunda bisa ditingali dina carita ''Prabu Siliwangi''. Palaku utama dina legenda jalma biasa.

5. 2. Ki Pandan Arang dari Tembayat. dongéng legénda . 4.Jenar di Muka Pengdilan Agama.6 Ciri-ciri Dongéng 1. 3. Ari nu jadi alesanana nya éta carita dongéng osok didongéngkeun ka barudak. Sedengkeun dumasar kana palakuna dongéng téh kabagi jadi lima nya éta dongéng fabél . 2. galur mabok tengah. ngaran wewengkon sarta wangun topografi. 2. Legenda Alam gaib nya éta carita-carita pangalaman pribadi hiji jalma ngeunan mhluk-mahluk nu gaib. upamana ayana gunung. Galur (plot) osok disebut ogé jalan carita atawa runtuyan carita. jeung galur campuran. Sasakala Maribaya.5 Unsur-unsur carita dongéng 1. maksud atawa tujuan anu hayang dihontal ku pangarang dina hiji carita dongéng. kajadian anu sambung-sinambung pikeun ngawangun jadi hiji lanjeureun carita. jsb. lanjeuran carita dina dongéng biasana basajan jeung pondok. Sasakala Situ Patenggang. jurang. Contona saperti Sasakala Situ Bagendit. Téma. tapi karasa sanggeus réngsé maca atawa ngadéngékeun hiji carita nu sagemblengna. Caritana pondok. Aya bagian anu pamohalan. Legenda tokah jalma nya éta carita ngeunaan tokoh-tokoh jalma nu dianggap kungsi aya kajadianana. 2. dongéng sagé . Legenda tempat atawa legenda wewengkon nya éta carita anu aya patalina jeung hiji tempat. 3. Latar (setting). Galur dihartikeun runtuyan jeung patalina kajadian anu dicaritakeun ku pangarang ti mimti nepi ka pungkasan jalan carita. Amanat. nya éta waktu jeung tempat kajadian hiji carita dongéng. dongéng parabél . anu baris kapanggih ku pamaca atawa pangreungeu sabada maca atawa ngadéngékeun dongéng. pasir-pasir. Tokoh carita atawa palaku nya éta jalma atawa pihak anu ngalalakon dina hiji carita. nya éta pesen pangarang nu hayang ditepikeun ka pamaca. tema nya éta ide. Syéh Abdul Muhyi. Sunan Geseng. jste. nu tangtuna waé kamampuh nangkep basa jeung caritana kawatesanan. Dongéng mité 2. 4. . Umumna amanat dina dongéng mah tara nembrak. Galur bisa dibagi jadi tilu rupa nya éta galur merélé.

hiburan. Ambri dina "Munjung". Mibanda fungsi jeung kagungan salaku alat pikeun atikan. sok aya bae acara dongeng Sunda. 5. Kabehdieunakeun mah dongeng Sunda teh geus mimiti melempem. Kawas Moh. Mimiti taun 1980 nepi ka awal 1990-an mah. upamana bae carita ngeunaan jurig. sastrawan senior anu mindeng pisan nulis carita "jurig". Anonim atawa teu kapaluruh saha nu ngarangna. Dina sastra tulisan oge. Sipatna tradisional. Lolobana nyaritakeun kahirupan masarakat pilemburan. 4. 8. Spesialis carita jurig. aya pangarang dongeng. atawa kahayang nu di sidem. protés sosial. boa ngaratus. . aya nu memper kana kapercayaan sabagean masarakat kana hal-hal supranatural. naskah dongeng anu ditulisna teh. Sipatna pralogis. Minangka carita panglipur mah. Ki Leuksa sandi asmana. anu masih keneh leukeun nyiarkeunana. Asup kana wangun lancaran jeung ugeran. Meh saban radio di tatar Jawa Barat. nya éta sumebarna turun-tumurun. Ukur sababaraha radio bae. 6. diungkab deui dina racikan lalakon. atawa puriding-puringkakna Ki Umbara. nu jadi sponsor tunggal dina acara dongeng. atawa tempat-tempat anu dianggap sanget. Malah apan tina dongeng Sunda. dongeng-dongeng beunang Ki Leuksa beunang disebutkeun onjoy. beunang disebutkeun haneuteun. 2. nagara jin. Ka dituna. Meh sakabeh dongengna nyaritakeun kahirupan manusa anu dipatalikeun jeung alam lelembutan. Tradisi jeung adat tali-paranti masarakat Sunda jaman beh ditu. Wa Kepoh nepi ka dikontrak ku PT. nagara siluman. Ti taun 2000 nepi ka kiwari. aya pangarang anu sok nyaritakeun alam gaib teh. Di Sumedang. Sanajan dongéng ditepkeuna sacara malibir tapi miboga atikan anu utama ngeunaan kaluhungan budi jeung pieunteungeun. Pola ngadongéng sok angger. Supra Perbindo Parma. Anu ceuk sawareh mah sok disebut tahayul tea.7 Dongeng Radio Carita dina dongeng Sunda oge aya nu ngamangpaatkeun mitos.3. Geus aya puluhna. 7. dongeng Ki Leuksa sok kadenge dibacakeun di radio Daya Swara Sumedang. nya éta mibanda logika anu béda jeung logika umum.

dina keretas polio. ku pihak radio ukur dihargaan Rp. Harita mah apan tacan aya televisi swasta. Sanggeus ngajanggelek jadi naskah. bisa mangaruhan kana kreatifitas pangarang dongeng. atuh masarakat anu ngadengekeun dongeng oge loba keneh. Teu beda jeung ngahanca sinetron atawa telenovela. Biheung kagantian jinis urut meuli keretas oge. Pikeun para sponsor. Malah bangun anu hanjelu. Ku naskah anu kacida panjangna tea. Nasib dongeng Sunda kiwari geus matak salempang. Upama aya sponsor. ukur ngabeberah bari euweuh buruh. Tapi ironisna. Tapi apan henteu sakabeh pausahaan "ngareret" kana acara dongeng. sangkan nepi ka masarakat teh. ari euweuh buruhna mah. hak cipta nu ngarang leungit. Padahal radio teh minangka media pikeun nepikeun karya sastra lisan. Eta oge bisa cenah dijual "gelempeng". Jumlahna paling saeutik 300 lambar. Pasualanana balik deui kana sponsor tea. nepi ka rebuan lambar. masarakat geus mimiti pindah pangaresep kana televisi.(taun 1992). hirup-huripna dongeng Sunda dina radio mah henteu beda jeung sinetron dina televisi. hargana nepi ka saratus rebu.. Komo nilik situasi ayeuna. basa aya acara maca carita pondok dina radio. Bisa jadi. nyieun naskah sajudul teh. malah ampir-ampiran pareum. .Dongeng Sunda apan ukur ngamangpaatkeun media radio. sok nepi ka sabulan lilana. diketik 1 spasi.000. Dina kamekaranana. dongeng Sunda kungsi jadi kacapangan masarakat pilemburan. Kaayaan sarupa kieu teh. lamun henteu ngabandungan teh. Padahal dina urusan kreatifitas mah. Pangarangna. jadi terus melempem. dongeng Sunda tanpa sponsor. Lantaran euweuh sponsor. 30. pangarang dongeng teh beunang disebutkeun aya unggulna. Keur naon cape ngetik nepi ka ratusan atawa rebuan lambar. Ceuk Maman Ma'ruf (almarhum) pangarang carpon anu sok rajeun ngarang dongeng ongkoh. asa pamohalan dimuat dina media massa citak mah. Sacara materi aya buruhna keur nu ngadongeng jeung nyieun naskahna. lamun dikeureuyeuh saban peuting. bisa diganti ku nu meuli naskah. nya meureun bisa sukses. Hartina. Kaasup anu kungsi dilalanyah ku RRI Bandung taun 1990-an. dongeng Sunda teh beunang disebutkeun "jurus ampuh" pikeun promosi produkna.

Sabab karah kumaha oge. Sumangetna. Ngarah anak incu urang manggih luang tina pangawéan karuhun pikeun bekel hirupna. 2.Q) budak. 6. Éta hal dibuktikeun ku panalungtikan di Amérika. Dongéng sok dihartikeun alat pikeun ngabobodo budak céngéng. meujeuhna diajenan. Ngarah anak incu urang nyaho kaayaan lemburna boh kaayaan alamna boh kaayaan tali parantina. dongéng téh henteu bisa dipisahkeun tina asal-usul upacara-upacara ritual manusa nurutkeun kapercayaan.8 Kagunaan Dongéng Kalungguhan dongéng kacida pentingna pikeun masarakat anu masih kénéh nyekel pageuh tradisi. naskah dongeng Sunda (najan henteu dibukukeun) milu ngabeungharan hasanah sastra Sunda. tapi ngabogaan tujuan séjén lamun ditétélakeun di handap: 1. Tapi ketang. Ngarah anak incu urang nyaho kana pancakaki. 4. Dumasar kana hasil panalungtikan anu dilakukeun ku Bambang Sudarmoyo dina taun 1975 tétéla yén dongéng mampuh ngaronjatkeunItelegence Question (I. Ngarah pagawéan beurat karasa leuwih hampang. Najan salila ieu mah. kasugemaan batin jeung ngaronjatkeun kacerdasan pikeun nu macana. kalungguhan dongéng téh lain wates keur ngabobodo budak céngng hungkul. Dongéng henteu bisa di pisahkeun tina upacara ritual manusa nurutkeun kapercayaan. Dina jaman masarakat buhun. . kaayaanana arang pisan diadu-renyomkeun. Ngarah anak incu urang nyaho kana asal muasalna tempat. pangarang anu nulis naskah nepi ka 1000 lambar kawas naskah dongeng Sunda.meujeuhna dibageakeun. Panalungtikan séjén nu ngébréhkeun yén dongéng bisa méré kani'matan. Budak kakeunaan ku Virus n Ach (need for Achievement) nya éta virus nu ngamotipasin budak sangkan miboga cara mikir jeung paripolah anu leuwih épisién pikeun ngahontal hasil nu leuwih alus ti saméméhna tur salawasna bisa ngahontal préstasi kalayan optimal. boa ayeuna mah geus euweuh nu daekeun. 5. utamana macakeun dongéng-dongéng ngeunaan karuhun ka budakna. Boa ukur jadi panineungan anu hamo kasampeur deui! 2. Pungsi dongéng ti jaman ka jaman robah. Ngarah anak incu urang nyaho kana turunan. kreatifitasna. 3. anu nétélakeun yén barudak turunan Asia di Amérika leuwih cerdas tibatan barudak turunan urang Amérika. Tapi mun seug dipaluruh leuwih jero. sabab warga Asia nu cicing di Amérika teu ninggalkeun tradisi karuhunna.

com/baca/isi/dongeng-sunda-dina-radio-2 http://su.org/wiki/Dong%C3%A9ng .wikipedia.DAFTAR PUSTAKA http://daluang.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->