P. 1
Sajak Sunda

Sajak Sunda

|Views: 1,655|Likes:
Dipublikasikan oleh Dila Januar Bestlian

More info:

Published by: Dila Januar Bestlian on Oct 09, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/14/2014

pdf

text

original

SAJAK SUNDA

MAKALAH Disusun kanggé ngalengkepan salah sahiji tugas Mata Kuliah Bahasa Jeung Sastra Sunda

Panyusun: Dila Januar Bestlian NPM. 01020301100448 Windy Wulandari NPM. 01020301100487 PROGRAM STUDI MATEMATIKA KELAS 3-C

FAKULTAS KEGURUAN DAN ILMU PENGETAHUAN UNIVERSITAS SURYAKANCANA 2012

Tungtung basa. Amin … Paparan makalah ieu di judulan ku SAJAK SUNDA. Kumargi kitu simkuring saparakanca anu nyusun kana karya ilmiah ieu nyuhunkeun kritikan sareng saran ti Bapa/Ibu Dosén mata kuliah pikeun nyampurnakeun paparan makalah ieu pikahareupeun. Saleres-leresna paparan ieu pasti wae aya kakiranganna anu teu di sadari ku simkuring saparakanca. Tujuan anu séjénna nyaéta pikeun ngembangkeun kanyaho urang kana kasusastraan Indonesia khususna karya sastra sajak sunda. Sholawat sinareng salam mugia salamina kacurah limpahkeun ka jungjunan alam nyatana Nabi Muhammad SAW. Oge simkuring saparakanca salaku anu nyusun ieu karya ilmiah ngaharepkeun supaya ieu makalah téh tiasa manfaat kanggo ngembangkeun katerampilan dina karya sastra Sunda.PANGJAJAP Puji sareng syukur mangga urang sanggakeun ka hadirat Alloh SWT lantaran barkat rahmat-Na simkuring saparakanca tiasa ngaréngsékeun ieu karya ilmiah kanggo nuntaskeun pancén ti Bapa/Ibu Dosen. 19 Séptémber 2012 Panyusun i . Panyajian anu aya dina paparan ieu nyaéta unsur-unsur sajak anu aya dina kasusastraan sunda. anu tujuanna pikeun nyumponan pancén ti Dosén Basa jeung Sastra Sunda. sareng tiasa manfaat kanggo anu maca pikeun diajar sastra khususna Sajak Sunda. teu hilap ka kulawargina sareng ka shahabatna sareng mudah-mudahan dugi ka urang sadayana. Cianjur. simkuring saparakanca ngucapkeun hatur nuhun ka sadaya wargi anu parantos ngabimbing simkuring saparakanca kana nyusunna ieu makalah.

........................1 Kacindekan ...... 4 2......4 Conto Sajak ...................................................... 11 Pabukon ...3 Cara Ngarang Sajak ............................................................................................ 2 1........................................... 12 ii ................................................. i Daftar Eusi .....................................................2 Saran ................................... 11 3............................. 5 2.... 8 BAB III PANUTUP 3.2..................... 8 2............................................................. 2 BAB II ULIKAN TIORI 2......................................................1 Kasang Tukang ...........................................................................................................2...................................................................................................................................2 Watesan Masalah .....................................................3 Maksud Jeung Tujuan ..................................................... 3 2............................................ ii BAB I BUBUKA 1....................Daftar Eusi Pangjajap ...... 6 2...................... 1 1...............1 Paparan ..............................................................................2 Unsur Batin Sajak .......1 Unsur Wujud Sajak .............2 Wangénan / Unsur-unsur Sajak ......

Salah sahiji karya sastra Indonesia nyaéta sajak. nilai kultural (Cultural Value). Karya sastra anu alus. teu jeung rima. tokoh. rima. Tina maca karya sastra. Pamahaman jalma-jalma kana sajak bisa beda-beda. Moral. nilai artistik (Artistic Value). Jeung anu nyieuna kana sajak bisa saha waé heunteu kudu jalma-jalma anu palalinter. nilai étis. biasana sok ngabogaan nilai (value).BAB I BUBUKA 1. Nilai anu di kandung tina karya sastra nyaéta : Nilai hedonik (Hedonic Value). Tina basa lain. Atawa dina larik. prosa atawa sajak. urang saréréa bakal manggihan harkat hirup. tina karya sastra aya ka manfaatan pikeun kahirupan. kuplét. latar.1 Kasang Tukang Dina kahirupan sapopoé urang sarerea pasti waé pernah nguping istilah sastra atawa karya sastra. dina basabasana anu topang-manopang jeung hubungan tina harti. Tapi urang oge salaku jalma awam bisa nyieun ogé lantaran satiap jalma ngabogaan imajinasi jeung pangalaman-pangalaman anu bisa di jadikeun atawa anu bisa di larapkeun kana sajak. Sajak mangrupakeun ekspresi jiwa atawa emosi panyair kana naon-naon masalah anu kapanggih dina ka hirupan. atawa kombinasi duanana. Religious Value) jeung nilai praktis (Practical Value). agama (Ethical. lamun di bandingkeun jeung sastra anu séjén nyaéta. Katangtuanna. téma jeung amanat. Sajak téh nyaéta anu ngabogaan ciri mantra. Nilai éta di wangen tina wujud wangénan karya sastra. rima jeung irama. 1 . moral. Ieu di sababkeun tergantung timana urang ngahartikeunna. anu sacara implicit sok aya dina galur.

Watesan masalahna nyaéta: sakabéh anu ngenaan kana sajak sunda.1.2 Watesan Masalah Watesan masalah ieu dilakukeun supaya panalungtikan bisa luyu jeung tujuan anu di harepkeun. 1. Naon baé anu janten unsur-unsur sajak? 1. Naon ari nu dimaksad sajak? 2.3 Maksud Jeung Tujuan Maksud tina makalah ieu nyaéta: • • • Nyumponan tugas Mata Kuliah Basa Jeung Sastra Sunda Nganyahokeun salah sahiji karya sastra sunda anu tina jalur sajak Nganyahokeun unsur-unsur sajak 2 .

Padahal. 3 . dipikawanoh kalayan istilah gedicht.1 Paparan Kecap sajak dipikawanoh dina kesusastraan Indonésia. atawa esai. Sajak nyaéta karya sastra wangun ugeran (puisi) anu teu kauger ku patokan-patokan. puisi jadi hiji pengungkapan sacara implisit. ku kituna jelema mindeng ngomong yén kalimat-kalimatna puitis (boga sipat puisi). kitu pisaur Pa Abdullah Mustappa. Sajak henteu kauger ku jumlah padalisan (baris. Aya deui KTS (Kadir Tisna Sudjana) dina sastra Sunda nu nuturkeun nulis ditéma ku polémik. di mana kecap-kecap condong dina hartina anu konotatif. ti kecap poezie. jeung maké basa nu singget sarta jelas. jajaran) dina sapadana. samar. puisi asalna ti basa Walanda. jeung harti anu tersirat. Dina basa Walanda. anu harita mah dianggapna injeuman ti deungeun. Mun mapay lalakon umur tina runtuyan sajarahna. (Kiswa Wiriasasmita) nulis sajak". Sanggeus sawatara waktu kamerdikaan nagara urang (1946) nepi ka ayeuna. ngeunaan hak hirup sajak. Ti saprak harita. "kitu sotéh mun diukur ti mimiti Kis. Puisi bisa waé aya dina prosa kawas carpon. Pamakéan istilah ieu mindeng dicampuradukkan kalayan puisi. Sajak Sunda geus lumayan kolot umurna téh. Sajak nyaéta puisi. novel. jumlah engang dina unggal pada (bait) atawa sora tungtung dina unggal padalisan (jajaran) upama rék nulis sajak kudu nangtukeun jejer milih kecap nu luyu. Ws. Sajak téh kaasup dina katégori Sastra Modéren. Dina wangun kasusastraan Sunda. Nurutkeun Putu Arya Tirtawirya. Sajak Sunda anak-baranahan nepi ka kiwari. tapi henteu sabalikna.BAB II ULIKAN TIORI 2.

Sajak ngabogaan harti leuwih lega. manéhna boga pamadegan yen sajak nyaéta naon anu lahir sanggeus 'peuting anu hamil ku binih kuring. 4 .2 Wangénan / Unsur-unsur Sajak Wangénan sajak di wangun ku sababaraha unsur anu ku panyusun di bagi kana 2 bagean. Mopohokeun ka bunuh diri. Lantaran éta. tapi urang tetep waé di ditu. Manéhna aya sabot urang ngarasakeun bagja cacak teu weruh naha. • Sajak pikeun Chairil nyaéta alamat kamana manéhna nuju sanggeus lumpat ti gedong rubak halaman. Sabot dayeuh baseuh. manéhna sakapeung ogé dimaknaan minangka sada. Kawas gerimis ngiles sarta urang saksian cahya ngojay ngoprek kelir. 2. Henteu saukur hal anu tersirat. komo nepi ka dina éfék anu ditimbulkeun. nyatet. • Sedengkeun Subagio Sastrowardoyo boga pamadegan yén sajak kapaké pikeun ngingetkeun urang dina carita sarta keabadian. tapi geus ngait matéri eusi puisi. nyaeta unsur wujud sajak jeung unsur batin sajak. kawas sada. Ngimeutan. Di handap ieu aya sababaraha harti sajak numutkeun pamadegan para ahli sastra sewang-sewangan: • Pikeun Subagio Sastrowardoyo. Nyaéta orok anu dicampakkan ka lanté bumi'. • Sajak pikeun Goenawan Mohamad nyaéta catetan urang pikeun tiis anu teu kacatet dina termometer. angin ngusir urang di sapanjang walungan. Mopohokeun ka péso sarta tali. sarta sabot kasasar teu meunangkeun jalan. Sajak kawas anak haram tanpa ibu mawa dosa kahiji dina tarangna.

Kecap-kecap ieu nyambung kalayan kiasan atawa lambang. Aya rupi-rupi 5 .1 Unsur Wujud Sajak Aya sababaraha ciri wujud atawa wangun sajak. Alatan kitu sajak nyaéta wangun karya sastra anu saeutik kecapkecap bisa ngungkabkeun loba hal. reungeu. • Kecap konkret. nyaéta imaji sora (auditif). Basa figuratif ngabalukarkeun sajak jadi prismatis. nyaéta pemilihan kecap-kecap anu dipigawé ku penyair dina sajakna. pangaturan jajarna. nyaéta kecap anu bisa ditéwak kalayan indera anu matak bisa mecenghulna imaji.2. nyaéta: • Perwajahan. • Gaya basa. imaji panenjoan (visual). nepi ka jajar sajak anu henteu sok dimimitian ku hurup kapital sarta dipungkas jeung tanda titik. jeung sajabana. kahirupan. kawas panempoan. Gaya basa disebut ogé majas. Pemilihan kecap-kecap dina sajak pageuh pakait jeung harti. hartina mancerkeun loba harti atawa beunghar ngeunaan harti. sedengkeun kecap kongkret “rancaranca” bisa ngalambangkan tempat kotor. sarta rarasaan. sangkan bisa ngarasakeun kawas naon anu dialaman panyair.2. Contona kecap kongkret “salju: ngalambangkan kabekuan asih. bumi. nyaéta kecap atawa susunan kecap-kecap anu bisa ngungkabkeun pangalaman indrawi. Hal-hal kasebut pohara nangtukeun pemaknaan ka puisi. • Imaji. jeung sajabana. kehampaan hirup. sarta runtuyan kecap. • Diksi. nyaéta pamakéan basa anu bisa ngahirupkeun/ningkatkeun éfék sarta ngabalukarkeun konotasi nu tangtu. mangka kecap-kecapna kudu dipilih sacara tarapti. nyaéta wangun sajak henteu kawas prosa anu dipinuhan ku kecap-kecap. nada. tempat hirup. Imaji bisa dibagi jadi tilu.

atawa ngan bisa tafsirkan waé salah sahijina. repetisi.majas diantarana metafora. Atawa disebut ogé makna anu sabeuneurna. • Makna /Harti Makna nyaéta kata anu dipaké dina sajak. léksikal. Téma ngeunaan sajak biasana tersurat guratna atawa ngan tersirat seratnya. Makna sajak aya anu disebut makna dénotasi jeung aya anu disebut makna konotasi. sinekdoke. teu di campur nilai rasa lain. 1. 2. biasana di mimiti. atawa harti anu paling deukeut.2 Unsur Batin Sajak • Téma Tema nyaéta pokok pasualan anu bakal di jéntrékeun tina wangén sajak. sikap pribadi. klimaks. sarta ahir jajar puisi. anafora. pleonasme. simile. nétral. Meureun ieu minangka wujud kakariban atawa persembahan pikeun manéhna sorangan. Téma éta bisa di kembangkeun ku cara nagtukeun hal-hal anu rek di jenterkeun tina sajak. 2. nepi ka paradoks. Makna Dénotasi Makna dénotasi nyaéta makna dasar. totem pro parte. personifikasi. satire. kamus. anu dikeunakeun kana salah sahiji makna konséptual atawa disebut makna kiasan makna 6 . kiasan. jeung tina sikep tambahan. tengah. antiklimaks.2. Téma bisa ogé disebut pokok pasualan pikeun panyair. antitesis. ironi. eufemisme. umum. Makna Konotasi Makna konotasi nyaéta makna anu timbul tina akibat sikep sosial. alusio. pars pro toto. litotes. • Rima/Irama nyaéta kasalarasan sada dina sajak.

umur. pangalaman sosiologis sarta psikologis. ageman. nyaéta dangong penyair ka poko masalah anu aya dina puisinya. génder. • Amanat Amanat nyaéta salah sahiji perkara anu anu jadi tujuan panyair atawa éfék anu tangtu anu di dambakeun ku panyair. sarta kanyaho. contona kasang tukang atikan. gaya basa. Penyair bisa nepikeun téma kalayan nada mapatahan. sarta kepribadian anu kabentuk ku kasang tukang sosiologis sarta psikologisnya. sarta wangun puisi waé. Nada ogé nyambung jeung téma sarta rasa. 7 . tapi leuwih loba ngagantung dina wawasan. • Lagu/Nada Lagu nyaéta sikep panyair kana macana sajak.ditukangeun makna anu sabenerna. ogé disebut talatah anu hayang ditepikeun panyair ka pamaca. pangalaman. kalungguhan dina masarakat. digawé babarengan jeung pamaca pikeun mecahkeun hiji masalah. • Rasa Rasa nyaéta sikep panyair kana pokok pasualan. rima. kelas sosial. kanyaho. Pengungkapan téma sarta rasa pageuh pakait jeung kasang tukang sosial sarta psikologi penyair. nyaéta dangong penyair ka pamacana. ngadikte. Jejero pengungkapan téma sarta ketepatan dina nganggepan hiji masalah henteu ngagantung dina pangabisa penyairmemilih kecap-kecap.

pangarang sajak sok tara nepikeun maksud sajak éta téh 2.3 Cara Ngarang Sajak Cara atawa téknik ngarang sajak diantarana : • Ku kecapan dina sajak kudu dipilihan . 19 Juli 1966) 8 .4 Conto Sajak Sunda TUKEURAN IEU SAJAK Tukeuran ieu sajak Ku salambar simbut atawa samak sahelay Heug rungkupkeun ka barudak nu teu kaburu heuay Pating golepak dina trotoar Tukeuran ieu sajak ku beas wuluh atawa heucak Heug sidkahkeun kanu haropak Anu marangkuk di saung atawa di kolong sasak Tukeuran ieu sajak Ku sababaraha siki pelor Heug tembakkeun kana genggerong koruptor manipulator Sina enya kalojor Tukeuran ieu sajak Ku beubeutian tina kalbu anu rido Keur nyebor anu balangsak (Lamun teu kitu sasaak) (Yus Rusyana. Ciliwung.2. ulah siga prosa anu nulungan sadayana • Nepikeun maksud sajak.

Galura No.WASIAT KONGLOMERAT Lamun Apih paeh pangbungkuskeun ku salambar boeh ladang ngeleketek tina rupa-rupa proyek Lamun Apih nemahan pati pangmesenkeun padung jati ladang ngumpulkeun komisi jeung rupa-rupa korupsi Kontrak-kontrak nucan diteken Jeung SPK-SPK nu can dilaksanakeun awurkeun luhureun paesan na tetengger heug tulisan : parantos mulang ka kalanggengan Apih. 1992. konglomerat tuladan (Taufik Faturahman.38) 9 .

tina Kanjutkundang) 10 . iuh gunung kuring angin ulin dina embun-embunan sawaktu-waktu kuring kudu nepungan dumeh hirup halabhab cinta di maranehna nya ayana Aya sababna kuring tibelat aya sababna kuring pegat tapi nu ahir lain kaabadian kakasih dina hate ngawih deui Iuh.iuh gunung kuring nyata.PANGBALIKAN Iuh. nyata tanda-tanda ngabalungbung jalan hirup nepi ka nyawa rek asup ka maranehna kuring rek balik ka maranehna kuring rek pamit (Wahyu Wibisana.28-7-56. Ciawang .

rasa. makna/harti. irama/lagu. jeung amanat. 3.2 Saran Pikeun ngembangkeun kanyaho kana karya sastra khususna sajak sunda anu leuwih ngembang. 4. saena kedah ngalakukeun sababaraha kagiatan. Ngayakeun hiji pasanggiri anu ngenaan kana sastra supaya leuwih resep kana sastra-sastra Indonesia. bisa dicindekkeun sababaraha hal nyaeta: (a) Sajak nyaeta karya tulis anu. Supaya lewih di tingkatkeun kana kagiatan ngenalkeun sajak. 3. Aya pangajaran kana bidang sastra khususna sajak sunda di tiap-tiap tingkatan sakola. Supaya kudu di lobakeun kana latihan-latihan sastra. sarta kaendahan tina eusi jeung ungkapanna.BAB III PANUTUP 3. lamun di bandingkeun jeung karya tulis anu sejenna. miboga pirang-pirang ciri kaunggulan saperti kaorsinilan. (b) Sajak Sunda teh nyaeta salah sahiji karya sastra Indonesia.1 Kacindekan Dina paparan data anu baris dipidangkeun ku panyusun kana sajak sunda. (c) Unsur-unsur sajak sunda teu beda jauh jeung sajak-sajak anu sejena nyaeta miboga tema. 2. kaartistikan. diantarana: 1. 11 .

(http://id.com/sajak-sunda. Sajak.htm.Pabukon • AnneAhira.anneahira.htm. 2012. diakses kaping 17 September 2012) • AnneAhira. [online].com/2008/09/kumpulan-sajak-sundapikeun-barudak. [online].org/wiki/Sajak_Sunda. diakses kaping 17 September 2012) • SundaNet. diakses kaping 17 September 2012) • Wikipedia.blogspot. (http://su. 2012. [online].com. 2002. 2012.sundanet. (http://su. (http://www. diakses kaping 17 September 2012) • Wikipedia. [online]. [online].html. Sajak Sunda Hilang Ditelan Zaman. 2012. (http://www.org/wiki/Sajak.com/?p=102. 2012.com.wikipedia.wikipedia. diakses kaping 17 September 2012) 12 . Kumpulan Sajak Sunda Pikeun Barudak. [online]. Sajak Sunda.anneahira.com/puisisajak. 2008. (http://www. [online]. diakses kaping 17 September 2012) • Taufikampera. Puisi.wikipedia. diakses kaping 17 September 2012) • Wikipedia.org/wiki/Puisi. Kumpulan Sajak Sunda. (http://tradisidongeng. Sajak.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->