Anda di halaman 1dari 38

ELECTRICAL INSTALLATION

9. PEMERIKSAAN DAN PENGUJIAN PEPASANGAN


PENGENALAN
Pengujian adalah perkara penting yang perlu dilakukan kepada setiap pemasangan elektrik sebelum bekalan boleh diberikan. Bekalan elektrik tidak boleh disambung sebelum ujianujian tertentu dilaksanakan dan disahkan tiada kecacatan terdapat pada pemasangan tersebut. Tujuan utama pengujian ialah untuk memastikan bahawa sesuatu pemasangan itu telah dilaksanakan dengan sempurna dan ianya selamat untuk digunakan selaras dengan kehendak Akta dan Peraturan berikut: a. Akta Bekalan Elektrik 1990 b. Peraturan-Peraturan Elektrik 1994

c. Peraturan MS IEC 60364 part 6-61


d. Safety regulation Ujian-ujian hendaklah dilakukan mengikut peraturan semasa oleh orang kompeten yang berdaftar dengan Jabatan Bekalan Elektrik dan masih sah, mengikut kategori masingmasing. Orang kompeten dengan sijil PW2 boleh menguji dan mengendos borang H untuk pemasangan fasa tunggal, manakala orang kompeten dengan sijil PW4 pula boleh menguji dan mengendos borang H untuk pemasangan fasa tunggal dan tiga fasa.

OBJEKTIF PEMBELAJARAN
Objektif pelajaran ialah untuk: 1.Mengenali jenis-jenis pengujian pepasangan 1 fasa. 2.Mengetahui prosedur membuat pengujian pepasangan 1 fasa

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir pembelajaran pelatih akan dapat:

1. Kenal jenis-jenis pengujian pepasangan 1 fasa. 2. Buat pemeriksaan dan pengujian selepas siap pendawaian. 3. Pilih jenis-jenis pengujian yang sesuai untuk pemeriksaan pemasangan.
BPLK

184

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.1 PEMERIKSAAN PENGLIHATAN


Sebelum pengujian dilakukan pemeriksaan secara penglihatan hendaklah dibuat terlebih dahulu. Ini adalah untuk memastikan bahawa sesuatu pemasangan itu telah siap secara fizikalnya. Jika terdapat bahagian atau komponen pemasangan tersebut tidak lengkap ianya tidaklah perlu lagi diuji. Pemeriksaan penglihatan hanya menggunakan mata kasar tanpa mengunakan apa-apa alat uji. Beberapa perkara yang perlu diambil perhatian ialah seperti yang berikut:

a. Sambungan pengalir ketat dan baik. b. Pengenalan dan kod warna kabel betul. c. Pemilihan saiz kabel yang betul. d. Label pengenalan litar, fius dan fungsi suis hendaklah tercatat dan disediakan. e. Papan-papan tanda amaran bahaya hendaklah diletakkan di tempat yang sesuai. f. Notis tarikh ujian semula ada dicatatkan. g. Plat nama kontraktor terpasang di tempat yang sepatutnya. h. Memeriksa keadaan fizikal peranti dan kelengkapan yang
baik dan selamat. ( tidak retak, pecah , reput dan sebagainya) digunakan untuk memastikan samada sesuai kadarannya atau sebaliknya dan berada dalam keadaan

i. Perlindungan daripada bahaya renjatan ada disediakan dan masih baik. j. Pertolongan cemas.

BPLK

185

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.2 UJIAN LITAR MATI


9.2.1 Ujian keterusan pengalir litar akhir gelang. 9.9.2 Ujian keterusan pengalir pelindung 9.2.3 Ujian Rintangan Elektrod Bumi 9.2.4 Ujian Penebatan 9.2.5 Ujian Kekutuban 9.2.1 UJIAN KETERUSAN PENGALIR LITAR AKHIR GELANG
Tujuan ujian ini untuk memastikan bahawa conductor bagi litar akhir gelang membentuk suatu gelang tanpa sambungan bersilang atau gelung tidak lengkap. Dilakukan pada soket alir keluar. Untuk memastikan kabel L-L , N-N dan E-E adalah betul terutama pada pemasangan baru. Alat yang digunakan ialah: a. alat uji loceng b. multimeter. c. AVO meter d. ring main tester/ socket tester (dalam litar hidup)

tatacara ujian: 1) bekalan diputuskan (litar mati)

2) Laraskan Range Selector Knob pada nilai ohm yang terendah (x1) 3) Litar pintaskan test pin merah dan hitam serta pastikan jarum penunjuk
menunjukkan bacaan sifar (0) dengan melaraskan adjuster knob

4) Cantum pengalir hidup L1 dengan N2 dan L2 dengan N1 sehingga ujian keterusan


pengalir litar akhir gelang ini selesai dijalankan Rujuk Rajah 9.1

BPLK

186

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

SAK 1

SAK 2

L1 L2 N1 N2

UP SAK 3 SAK 4

Rajah 9.1

5.Rekodkan bacaan pertama yang diambil pada Unit Pengguna rujuk rajah 11.2

Unit Pengguna

BPLK

187

EEV 1016

E N
ELECTRICAL INSTALLATION

SAK 1

Rajah 9.2 6.Rekodkan bacaan kedua yang diambil pada SAK 1 Rujuk rajah 9.3

E N L

SAK 1

Rajah 9.3

7.Rekodkan bacaan ketiga yang diambil pada SAK 2 - Rujuk rajah 9.4

E N L
SAK 2

Rajah 9.4

8.Rekodkan bacaan keempat yang diambil pada SAK 3 Rujuk rajah 9.5

E N L

BPLK

188

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.5 9.Rekodkan bacaan kelima yang diambil pada SAK 4 Rajah 9.6

E N L

SAK 4

Rajah 9.6

Keputusan :i. Kelima-lima bacaan yang direkodkan mestilah sama nilainya. Bacaan yang diperolehi mestilah tidak melebihi 0.5 Bacaan yang terbaik adalah 0 Bil 1. 2. 3. 4. 5. Perkara Unit Pengguna SAK 1 SAK 2 SAK 3 SAK 4 Bacaan

ii.

iii.

Kesimpulan Sekiranya bacaan yang diperolehi melebihi 0.5 atau tidak sama, berkemungkinan :1) Saiz kabel yang digunakan adalah tidak sama diantara pengalir fasa, neutral dan pengalir pelindung litar. 2) Jarak dari Unit Pengguna dengan soket alir keluar itu terlalu jauh. 3) Penyambungan yang longgar. 4) Kekutuban yang salah. 5) Suhu sekeliling yang tinggi

BPLK

189

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.2.2 UJIAN KETERUSAN PENGALIR PELINDUNG


Ujian ini bertujuan untuk mengetahui sambungan pengalir bumi dalam keadaan betul, mempunyai keterusan yang baik dan juga mempunyai rintangan yang rendah. Ianya juga memastikan pengalir pelindung dalam keadaan selamat dan pendawaian boleh diberikan bekalan. Alat yang digunakan : a. multimeter b. loceng c. insulation tester d. AVO meter

Tatacara menjalankan ujian. Sebelum ujian ini dijalankan, pastikan perkara berikut dipatuhi :Bekalan utama (suis utama) diOFFkan. i. ii. RCCB diOFF kan MCB diOFFkan Semua beban hendaklah ditanggalkan.

iii.

BPLK

190

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Ujian Litar Lampu. i. ii. i. Sambungkan test lead merah ke pengalir fasa dan test lead hitam ke CPC pada Unit Pengguna. Pintaskan pengalir fasa dan CPC pada suis satu hala seperti Rajah 10 Rekodkan bacaan rintangan yang diperolehi

Lampu 1

Lampu 2

UP

E N

Suis 1

Dipintaskan

Rajah 9.7

BPLK

191

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.2.3 UJIAN RINTANGAN ELEKTROD BUMI i.


Elektrod bumi perlu mempunyai rintangan yang rendah supaya apabila berlaku kerosakan ke bumi, arus bocor dapat mengalir ke bumi dengan mudah dan cepat bagi menghindarkan bahaya kejutan elektrik.

ii.
iii.

Nilai rintangan maksima elektrod bumi untuk pemasangan elektrik ialah 1 ohm manakala elektrod bumi untuk penangkap kilat ialah 10 ohm. Elektrod bumi yang selalu digunakan ialah rod tembaga yang panjangnya 6 kaki dan bergarispusat 5/8. Selain dari itu paip G.I dengan garispusat 2 dan panjang 8 kaki, plat tembaga, wire mesh juga boleh digunakan.

iv. v.

Alat uji yang digunakan ialah alat uji elektrod bumi. Paip-paip air dan gas awam tidak boleh dijadikan elektrod bumi tetapi ianya mestilah disambung dengan terminal bumi menggunakan konduktor pengikat (bonding conductor) yang bertujuan untuk menjadikannya sama beza keupayaan (equipotential) dengan bumi iaitu kosong volt.

Jika nilai 1 ohm tidak diperolehi ia perlu dikurangkan dengan mengunakan salah satu cara yang berikut: 1. tambahan elektrod secara selari hendaklah dilakukan mengikut kesesuaian tanah sehinggalah nilai tersebut diperolehi.(sedalam 6 meter) 2. mengisi garam disekeliling elektrod (8 bln sekl). 3. mengisi arang batu kedalam elektrod. 4. menabur serbuk besi disekeliling elektrod. 5. memasang elektrod di tempat yang lembap. 6. memasang atau panjang luas keratin rentas elektrod. Tujuan :

Menguji rintangan elektrod bumi i. Mengetahui kedudukan elektrod yang ditanam itu adalah bersesuaian.
BPLK

192

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

ii.

Memastikan elektrod yang ditanam itu tidak berada dalam kawasan rintangan bertindih dengan elektrod lain.

Alat penguji yang digunakan :Jangka Penguji Bumi (Earth Tester).

Rajah 9.8: Earth tester

Tatacara menjalankan ujian Periksa bateri selector switch pada kedudukan B dan tekan push button. Pastikan jarum penunjuk pada posisi Battery.

B V

Push ON

Rajah 9.9

1.

Sambungkan terminal E ke elektrod yang hendak di uji dengan menggunakan pengalir yang disediakan (pengalir hijau) 5 meter Rujuk rajah 9.10

2.

Sambungkan terminal P ke pancang Voltan (spike potential) dengan menggunakan pengalir yang disediakan (pengalir kuning) pada jarak 10 meter. Rujuk rajah 9.10

BPLK

193

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

3.

Sambungkan terminal C ke pancang Arus (spike current) dengan menggunakan pengalir yang disediakan (pengalir merah) pada jarak 20 meter. Rujuk rajah 9.10

Elektrod 5 meter 5 meter 10 meter

Rajah 9.10 Pengukuran Elektrod Bumi

Pengukuran voltan elektrod. i. Selector switch pada V dan tekan push button. Jarum penunjuk akan menunjukkan bacaan voltan pada elektrod yang diuji. ii. iii. Bacaan normal ialah diantara 0 hingga 10 Volt. Sekiranya bacaan melebihi 10 Volt, tanggalkan sambungan konduktor bumi sedia ada (disconnected). Nota : Voltan yang melebihi 10 Volt pada elektrod boleh merosakkan jangka penguji bumi dan bacaan yang diperolehi adalah tidak tepat.

BPLK

194

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Pengukuran Rintangan Elektrod Bumi. i.


Selector switch pada . Tekan push button sambil melaras dial scale sehingga jarum menunjukkan sifar (0).

ii.

Rekodkan bacaan pertama (Z1) Rajah 18 Contoh : Z1 = 10

iii.

Ubah pancang voltan sejauh 6 meter dari kedudukan asal. Rekodkan bacaan kedua (Z2) Rajah 18 Contoh : Z2 = 10

iv.

Ubah pancang voltan sejauh 6 meter dari kedudukan asal. Rekodkan bacaan ketiga (Z3) Rajah 18 Contoh : Z3 = 10

Z2
6 meter

E P C

Z1 6 meter

Z3
Rajah 9.11 Keputusan : Daripada ketiga-tiga nilai rintangan, dapatkan nilai purata bagi menentukan nilai rintangan elektrod bumi yang diuji. Z = Z1 + Z2 + Z3 ----------------3

BPLK

195

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

10 + 10 + 10 ----------------3

= 10

Kesimpulan 1.

Ujian hendaklah dilakukan sekurang-kurangnya tiga kali bertujuan untuk mengelakkan bacaan tidak tepat disebabkan kawasan rintangan bertindih.

2.

Nilai rintangan elektrod bagi : Pepasangan domestik keseluruhan : 1 Penangkap Kilat : 10

i. ii.
3.

Sekiranya nilai rintangan bumi yang diperolehi melebihi nilai rintangan yang ditetapkan, tindakan berikut haruslah diambil : i. ii. Menambah panjang elektrod Menanam beberapa elektrod secara selari

Unit Pengguna

2xL

Rajah 9.12: Penanaman elektrod secara selari

E1

E2

BPLK

196

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.2.4 UJIAN PENEBATAN


Ujian penebatan bertujuan untuk mempastikan nilai rintangan penebatan kabel atau peralatan elektrik adalah melebihi dari yang dikehendaki oleh peraturan dan standard tertentu. Ini untuk menghindarkan dari berlakunya litar pintas atau kebocoran arus diantara mana-mana konduktor fasa dan termasuk juga neutral atau diantara mana-mana konduktor dengan bumi atau mana-mana logam yang dibumikan. Rujuk Peraturan MS IEC 60364 -612.3 Untuk pendawaian biasa nilai rintangan penebatan mestilah melebihi 1 megaohm. Nilai biasa yang diperolehi selalunya melebihi 50 megaohm. Kabel yang pendek mempunyai nilai rintangan yang rendah manakala kabel yang panjang akan menjadikan nilai rintangannya tinggi. Nilai rintangan penebatan antara elemen atau bahagian hidup dengan bahagian logam terdedah untuk alat-alat elektrik hendaklah tidak kurang dari 0.5 megaohm. Kebocoran ke bahagian-bahagian logam seperti paip air akan menjadikan logam tersebut hidup dan ini membahayakan pengguna serta satu pembaziran tenaga elektrik kerana kuasa terbuang begitu sahaja ke bumi. Arus sebesar lebih kurang 0.05A boleh menyebabkan kematian kepada manusia. Ini bererti rintangan penebatan ke bumi bernilai 4,800 ohm (240V/0.05A) sudah cukup untuk mendatangkan bahaya. Arus bocor juga boleh mempercepatkan kelunturan bahan penebat.

BPLK

197

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Untuk sistem tiga fasa, neutral dan bumi, ujian penebatan yang perlu dijalankan adalah seperti berikut: i. ii. iii. iv. v. vi. vii. viii. ix. x. xi. xii. xiii. Antara fasa Merah dan Kuning Antara fasa Kuning dan Biru Antara fasa Merah dan Biru Antara fasa Merah dan Neutral Antara fasa Kuning dan Neutral Antara fasa Biru dan neutral Antara fasa Merah dan Bumi Antara fasa Kuning dan Bumi Antara fasa Biru dan Bumi Antara fasa Neutral dan Bumi Antara cantuman ketiga-tiga fasa Merah, Kuning, Biru dan Neutral Antara cantuman ketiga-tiga fasa Merah, Kunung, Biru dan Bumi Antara cantuman ketiga-tiga fasa Merah, Kuning, Biru, Neutral dan Bumi

Sebelum ujian penebatan sistem pendawaian dijalankan, alat-alat elektrik, lampulampu dan apa-apa juga beban hendaklah diasingkan terlebih dahulu. Jika tidak alat-alat tersebut mungkin rosak dan bacaan rintangan penebatan juga menjadi rendah dari yang sepatutnya. Alat penguji yang digunakan :Insulation Tester (Penguji Penebatan)

Voltan kendalian adalah arus terus I. Keupayaan Penguji 500 Volt adalah untuk menguji voltan beban kurang daripada 500 Volt II. Keupayaan Penguji 1000 Volt adalah untuk menguji voltan beban kurang daripada 1000 Volt

BPLK

198

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

III. Ini adalah bertujuan untuk menguji penebatan yang lemah.

Prosedur Sebelum Ujian Dijalankan bagi ujian penabatan antara pengalir. I. Putuskan bekalan utama contohnya OFF kan Suis Utama II. Putuskan (tanggalkan) sambungan pada kesemua beban. -supaaya rintangan yang diuji adalah rintangan penebatan dan bukannya rintangan beban. III. ON kan kesemua suis.

Tatacara menjalankan ujian. 1. Litar Lampu : Dilakukan pada pengalir :i. ii. iii. iv. L&N L&E N&E L+N&E

Rajah 9.13

BPLK

199

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

2.

Litar Soket Alir Keluar 13 A Litar Jejari Dilakukan pada pengalir :-

i. ii. iii. iv.

L&N L&E N&E L+N&E

Rajah 9.14 3. Litar Soket Alir Keluar 13 A.- Litar Gelang Dilakukan pada pengalir :i. ii. iii. iv. L&N L&E N&E L+N&E

BPLK

200

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.15

4.

Unit Pengguna (Consumer Unit) Dilakukan pada pengalir :i. ii. iii. iv. L&N L&E N&E L+N&E

UNIT PENGGUNA
MCB

SUIS UTAMA

PLAB

L N E

Rajah 9.16

5.

Pepasangan Pendawaian Tiga Fasa

PV K DAWAI
PVK KELULI

ALAS

SALUTAN PLUMBUM

PITA KAIN

PITA LOGAM KERTAS TERISITEPU

BPLK

201

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.17

Dilakukan pada pengalir :i. ii. iii. iv. v. vi. vii. 6. R&Y Y&B R&B R&N Y&N B&N R&E viii. ix. x. xi. xii. xiii. Y&E B&E N&E RYB & N RYB & E RYBN & E

Alat Radas / Motor

U1

V1

W1

V2

W2

U2

Rajah 9.18: Ujian penebatan antara pengalir bagi motor

BPLK

202

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9 .19: Ujian penebatan antara pengalir bagi peralatan

Kabel mudah lentur peralatan

BPLK

203

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.20: Ujian penebatan antara pengalir dengan bumi Keputusan :

i.

Bacaan yang diperlukan mestilah tidak kurang daripada 1 M bagi semua pemasangan.

ii.

Bagi peralatan elektrik, contohnya cerek elektrik, motor, mesin dan lain-lain, bacaan mestilah tidak kurang daripada 0.5 M.

Rumusan : Sekiranya didapati bacaan kurang daripada nilai diatas, berkemungkinan :i. ii. Litar pintas / salah sambungan Penebat kabel lemah / pecah

9.2.5 Ujian Kekutuban


Ujian ini selalunya dilakukan untuk pemasangan baru dimana bekalan elektrik belum diperolehi, atau pemasangan sedia ada dimana bekalannya diputuskan terlebih dahulu.

BPLK

204

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

1) disambung pengalir fasa sahaja. 2) Sentuhan tengah pemegang lampu skru Edison disambung pengalir fasa.

Memasti

kan setiap fius atau kawalan kutub tunggal (satu kutub) dan peranti perlindungan

3)
kan sambungan pada soket alir keluar bagi setiap pengalir fasa, bumi disambung ke terminal yang betul. Peraturan MS IEC 60364 - 612.7:

Memasti neutral dan

Ujian kekutuban hendaklah dibuat dan ia hendaklah mengesahkan bahawa: (i) setiap fius dan kawalan kutub tunggal dan peranti pelindung disambung dalam konduktor fasa sahaja. (ii) bayonet sentuhan pusat dan pemegang lampu skru Edison kepada BS 6776 di dalam litar yang mempunyai konduktor neutral terbumi mempunyai kontak luaran atau yang diskru kepada konduktor neutral. (iii) Pendawaian telah disambung dengan betui kepada soket alur keluar dan aksesori yang serupa. Langkah-langkah yang perlu dilaksanakan sebelum ujian dijalankan ialah: i. ii. iii. iv. Matikan bekalan Semua lampu dikeluarkan dari pemegangnya atau membuka sambungannya Semua peralatan elektrik dibuka sambungannya Semua fius-fius dikeluarkan atau MCB di OFFkan

Alat uji yang boleh digunakan ialah: a. Loceng

b. Multimeter (pengukuran rintangan)

BPLK

205

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

c. Ohm meter d. Alatuji penebatan 1.Ujian Kekutuban pengalir fasa

suis utama dimatikan

S /U

PLBK

L N
Bekalan 240V 50 Hz

Multimeter/ Avo meter Rajah 19.21: Ujian kekutuban pengalir fasa

Keputusan bacaan (0 )/ loceng berbunyi suis 2. Ujian kekutuban pengalir neutral utama dimatikan

Suis utama

PLB K

BPLK

L N

Multimeter/ Avo meter

206

EEV 1016

Bekalan 240V 50 Hz

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.22: Ujian kekutuban pengalir Neutral

Keputusan ada bacaan (0 )/ loceng berbunyi

3. Ujian kekutuban pemegang lampu skru Edison.

i.

Litar pintaskan pengalir pelindung litar dan terminal tengah pada pemegang lampu skru Edison.

ii.

Keputusan yang betul seperti rajah dibawah :-

BPLK

207

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Suis ON

Suis OFF

infiniti ()

Rajah 9.23: Pemegang Lampu Skru Edison

BPLK

208

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

LATIHAN 9.2
1.Senaraikan jenis-jenis pengujian( litar mati); a).. b).. c).. d).. e)..

2. Apakah tujuan ujian keterusan pengalir litar akhir gelang dilakukan? ... 3. Berapakah nilai minimum penebatan untuk pepasangan elektrik? Dan berapakah nilai bacaan terbaik untuk ujian penebatan ini? i. ii. .

4. Apakah jenis alat pengujian yang digunakan untuk ujian rintangan elektrod bumi dan berapakah nilai yang ditentukan bagi pepasangan dan penangkap kilat? .. .. .. 5. Berikan prosedur yang perlu dilakukan sebelum ujian kekutuban dijalankan; i. ii. iii. iv. . . ..... .....

BPLK

209

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

9.3 PENGUJIAN LITAR HIDUP


9.3.1 UJIAN KEKUTUBAN DENGAN LITAR HIDUP
Ujian ini dilakukan dengan litar hidup dengan menggunaka multimeter/AVOmeter/ lampu uji bagi memastikan perkara-perkara berikut: i. Memastikan setiap fius atau kawalan kutub tunggal (satu kutub) dan peranti perlindungan disambung pengalir fasa sahaja. ii. Sentuhan tengah pemegang lampu skru Edison disambung pengalir fasa. Memastikan sambungan pada soket alir keluar bagi setiap pengalir fasa, neutral dan bumi disambung ke terminal yang betul. Ujian kekutuban hendaklah dibuat dan ia hendaklah mengesahkan bahawa: b. setiap fius dan kawalan kutub tunggal dan peranti pelindung disambung dalam konduktor fasa sahaja.

iii.

c. bayonet sentuhan pusat dan pemegang lampu skru Edison kepada


BS 6776 di dalam litar yang mempunyai konduktor neutral terbumi mempunyai kontak luaran atau yang diskru kepada konduktor neutral. d. Pendawaian telah disambung dengan betui kepada soket alur

keluar dan aksesori yang serupa.

Tatacara ujian kekutuban dengan litar hidup: a. Tanggalkan semua beban daripada litar Sambungkan alat uji seperti ditunjukkan dalam rajah. Sekiranya lampu uji menyala/multimeter ,AVOmeter menunjukkan 240 volt, ini menunjukkan sambungan adalah betul.

b. c.

BPLK

210

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

suis utama dimatikan

Suis utama

PLBK

Bekalan 240V 50 Hz

L N
E N

2 Multimeter(volt),AVOmeter(volt), lampu uji 1

Rajah 9.24: Ujian kekutuban pengalir fasa (litar hidup)

BPLK

211

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

suis utama dimatikan

Suis utama

PLBK

Multimeter(volt)/ AVO meter (volt)/ Lampu uji


E N

Rajah 9.25: Ujian kekutuban pengalir Neutral (Litar hidup)

L N Bekalan 240V 50 Hz

9.3.2 UJIAN GALANGAN GELUNG KEROSAKAN KEBUMI.


Bacaan galangan lengkaran bumi boleh diperolehi dengan menggunakan alat yang dipanggil Line earth loop impedance tester. Alat ini hanya boleh digunakan keatas

BPLK

212

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

pemasangan yang mempunyai bekalan. Ia mempunyai plug top yang perlu dipasang kepada soket alir keluar 13A. Di mana langkah-langkah pelindungan digunakan yang memerlukan pengetahuan tentang impedans gelung kerosakan bumi, impedans yang relevan hendaklah disukat untuk menentukan kaedah altematif. Di mana kaedah altematif yang diterangkan dalam Peraturan 413-02-12 (lihat Jadual 41C) digunakan, impedans litar konduktor pelindung yang berkenaan hendaklah disukat/ukur.

Tujuan :
Untuk memastikan nilai galangan gelung kerosakan kebumi bagi sesuatu pepasangan tidak melebihi daripada had maksimum mengikut peraturan IEE (Jadual 604B1) dan (Jadual 604B2).

Alat penguji yang digunakan Line Earth Loop Tester.

Tatacara menjalankan ujian :

Rajah 9.26:Line earth loop tester

1. Pilih julat yang tinggi (0 hingga 100) dan sekiranya bacaan didapati kurang daripada

2. 10, maka hendaklah menggunakan julat yang rendah (0 hingga 10)

3. Sambungkan palam tiga pin (plug) pada soket alir keluar 13A.

BPLK

213

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

4. Semasa ujian dijalankan hendaklah dipintaskan L1 dan L2 serta N1 dan N2


(kemasukan dan keluaran) pada RCCB kerana dikuatiri ia akan terpelantik semasa ujian dijalankan serta bacaan tidak dapat direkodkan. 5. ON soket alir keluar 13A dan pastikan lampu L-N dan L-E menyala. Ini menunjukkan kekutuban adalah betul. Sekiranya lampu L-N dan L-E tidak menyala ujian tidak boleh diteruskan. 6. Tekan butang penguji serta rekodkan bacaan. Keputusan tadi hendaklah dirujuk dengan mengambilkira jenis peranti dan kadarannya sebagaimana contoh dibawah :Pepasangan satu fasa 240 V. 50 Hz. yang menggunakan Suis Utama adalah HRC berkadaran 32A, maka galangan gelung kerosakan kebumi maksimum tidak melebihi 0.92.

Kesimpulan :Keputusan bagi pepasangan di atas mestilah tidak melebihi 0.92, Perkara yang perlu dilakukan sekiranya impedan tinggi / melebihi had yang ditetapkan. i. ii. iii. Tukarkan jenis peranti kepada yang mempunyai kepekaan yang lebih seperti MCB Ini adalah kerana MCB 32A membolehkan impedan sehingga 1.88. Besarkan saiz pengalir pelindung litar, pengalir bumi serta pengalir ikatan utama dan tambahan. Rendahkan nilai rintangan elektrod bumi.

9.3.3 UJIAN PEMUTUS LITAR BOCOR KE BUMI (RCCB)

BPLK

214

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Tujuan ujian pemutus litar arus bocor ke bumi adalah Untuk memastikan Pemutus Litar Arus Baki (PLAB) terpelantik dalam masa yang ditetapkan apabila berlaku kebocoran arus kebumi. Dimana perlindungan terhadap sentuhan tak langsung hendak disediakan oleh peranti arus baki, kekesanannya hendaklah disahkan melalui ujian yang menyerupai keadaan kerosakan yang sesuai dan bebas daripada mana-mana kemudahan ujian yang digabungkan didalam peranti. Ada dua cara untuk menguji RCCB iaitu: a. Menggunakan Butang Tekan Trip Menekan butang trip yang terdapat pada RCCB tersebut, sama ada ia terpelantik atau tidak. Ujian ini tidak dapat menentukan kepekaan RCCB dan masa yang diambil untuk ianya terpelantik. b. Menggunakan RCCB Tester Alat ini lengkap dengan satu palam 13A yang boleh disambung kepada soket alir keluar 13A. Dengan memilih kepekaan yang sama dengan kepekaan RCCB yang hendak diuji alat ini boleh menentukan sama ada RCCB boleh terpelantik dan masa yang diambil untuk terpelantik juga boleh diketahui. Masa tersebut mestilah tidak melebihi 40 milisaat.

Alat penguji yang digunakan RCCB Tester / RCD Tester

BPLK

215

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

Rajah 9.27:RCCB tester/RCD tester

Tatacara menjalankan ujian :


Laraskan suis pilihan mengikut kepekaan RCCB yang digunakan pada pepasangan tersebut. Contohnya : 100 mA / 0.1 A Laraskan suis operasi kepada No Trip ( Rated mA = 50%), sambungkan palam 3 pin pada soket alir keluar 13 A. iii. On soket alir keluar 13 A pastikan lampu P-N dan P-E menyala ataupun berfungsi. Ini menunjukkan kekutuban adalah betul.
DIGITAL RCCB (ELCB) TESTER 00.0

100 mA

Nota : Sekiranya kedua-dua lampu di atas tidak menyala ujian tidak boleh diteruskan.

iv. Tekan butang uji bacaan menunjukkan tidak kurang daripada 200 milisaat dan pada masa yang sama lampu test menyala dan lampu P-N dan P-E tidak menyala.

BPLK

216

200.2

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

v. vi.

Pada waktu ini RCCB tidak akan terpelantik. Tukarkan suis pilihan kepada 1800 (gelombang +ve) ulang langkah 4 dan 5.

202.0

vii.

Ubah suis operasi kepada Trip (Rated mA = 100%).

viii.

Tekan butang uji RCCB akan terpelantik dan bacaan yang ditunjukkan mestilah tidak melebihi 200 milisaat.

63.0

ix.

Tukarkan suis pilihan kepada 00 (gelombang -ve)

BPLK

217

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

x.

Tekan butang uji RCCB akan terpelantik dan bacaannya mestilah tidak melebihi 200 milisaat.

60.0

xi.

Ujian diatas hendaklah dibuat berulang kali sehinggalah mendapat bacaan yang hampir tepat.

xii. xiii.

Rekodkan keputusan ujian di dalam Borang H (Borang Perakuan Ujian). Tukarkan suis operasi kepada Fast Trip dan tekang butang uji RCCB akan terpelantik dalam masa tidak melebihi daripada 40 milisaat.

34.5
xiv. Lakukan berulangkali pada 00 atau 1800.

Kesimpulannya :-

BPLK

218

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

BIL 1 2 3

KEDUDUKAN SUIS OPERASI No Trip Trip Fast Trip

MASA KENDALIAN > 200 ms < 200 ms < 40 ms

KEPUTUSAN Tidak Terpelantik Terpelantik Terpelantik

BPLK

219

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

LATIHAN 9.3
1.Senaraikan jenis-jenis pengujian( litar hidup); a).. b).. c).. 2. Berikan peraturan IEE yang digariskan untuk ujian kekutuban; .. .. .. .. .. ..

3. Apakah alat yang digunakan untuk ujian galangan gelung kerosakan kebumi dan apakah tujuan ujian ini dilakukan? ... 3. Apakah tujuan ujian pemutus litar bocor kebumi dilakukan? ... 4. Apakah alat yang boleh digunakan untuk ujian pemutus litar bocor kebumi? i. ii.

BPLK

220

EEV 1016

ELECTRICAL INSTALLATION

RUMUSAN
Untuk tajuk pemeriksaan dan pengujian pepasangan, kita telah mempelajari: 1. Jenis jenis pengujian pepasangan (litar mati dan hidup) 2. Mengetahui peraturan MS IEC 60364 yang berkaitan ujian- ujian tersebut. 3. Cara dan prosuder dalam menjalankan ujian pepasangan. 4. Alat-alat uji yang boleh digunakan bagi setiap jenis ujian.

RUJUKAN
1. Peraturan Peraturan MS IEC 60364 2. Pemasangan dan Penyenggaraan Elektrik (edisi ke-2), Abd Samad Hanif,Dewan Bahasa dan Pustaka, 2004 3. Teknologi Elektrik, Abd Samad Bin Haji Hanif,Mohd Nazri Bin Haji Mustapa,Pustaka Sistem Pelajaran Sdn. Bhd., 1989. 4. Nota Panduan Subjek Electrical Installation 1, Cawangan Kurikulum Bahagian Kemahiran Mara, Disember 2000.
5. Nota Pengujian pepasangan, PEJEMA.

BPLK

221

EEV 1016