ARJUNA Arjuna (Sangskreta Arjuna) iku sawijining paraga sajroning wiracarita Mahabharata.

Miturut crita padhalangan, Arjuna iku putra Prabu Pandhudéwanata, ratu Astina, klawan Dèwi Kunthi sing angka telu. Mula saka kuwi, Arjuna banjur sinebut satriya "Panengah Pandhawa". Sedhuluré nunggal rama lan ibu ana loro, yaiku Puntadéwa (Yudhistira) lan Werkudara (Bima). Déné, sedulur nunggal rama séjé ibu ana loro, yakuwi Nakula (Pinten) lan Sadewa (TangsenA). Kabèh putrané Pandhu iku disebut Pandhawa, saka linggané tembung Pandhu lan Hawa kang tegesé anak. Dadi cethané tembung Pandhawa iku tegesé anak Pandhu. Déné yèn miturut layang Mahabharata, Arjuna iku saluguné putrané Bathara Indra kang miyos saka Dèwi Kunthi srana Dèwi Kunthi mateg aji panggendhaming déwa aran Adityahredaya (miturut Mahabharata) utawa aji Punta wekasing Rasa Tunggal Sabda tanpa lawanan (miturut pedhalangan) paringané Resi Druwasa. Mula Arjuna uga sesilih Indratanaya kang tegesé putrané Bathara Indra. Kasatriyané Arjuna ana ing Madukara, patihé asma Surata (patih Rata). Dasanamané Arjuna,

Begawan Ciptaning gagrag Yogyakarta
• • • • • •

Janaka Kiritin/Walikithi Parta Pritaputra Permadi/Pamade Dananjaya

lan ingkang ala inggih menika golongan Kurawa. Bima. Ana anak ratu. Lelanang ing Jagad Garwané Arjuna pirang-pirang. Nakula lan Sahadéwa. Ingkang becik inggih menika golongan Pandhawa. kabèh putri éndahing warna (ayu-ayu). anak pandhita. Arjuna ugi asring ngagungaken dhiri. nglurug tanpa bala. Arjuna ugi nggadehi sipat satriya lan nepati janji. wonten tokoh wayang ingkang nggadhahi sipat ingkang ala lan becik. Upaminipun inggih menika nalika Arjuna iri kaliyan Ekalaya ingkang langkung pinter anggenipun manah. kadosta Arjuna. peputra Abimanyu Dèwi Larasati/Rarasati. remen tetulung. anak déwa. Lajeng Arjuna lan sederekipun merguru kaliyan Drona. . umpamané : • • Dèwi Sumbadra.• • • • • • • • • • • Kumbalyali (ing padhalangan asring disebut Kumbang Ali-Ali) Ciptaning Mintaraga (ing lakon Begawan Ciptaning) Pandusiwi/Pandhuputra Indratanaya Jahnawi Palguna Danasmara Margana Gudhakesa Wibatsuh Kandhi Wrahatnala (nalika nylamur laku dadi banci) Sifat Arjuna Wayang saged dados sarana nggambaraken watak lan karakter manungsa. Nanging Pandhawa ugi nggadahi sipat ingkang kir ang becik. anak taksaka (ula). Kasilipun merguru kaliyan Drona menika Arjuna dados kesatria ingkang pinter manah lan nggadhahi sipat ingkang tansah asih. Ananging. peputra Sumitra lan Brantalaras. lan sapituruté. Ing cariyos Mahabharata. Arjuna menika putranipun Prabu Pandhu kaliyan Dewi Kunthi. mula Arjuna nate ngukum diri ngantos 10 taun wonten ing alas. lairipun Arjuna menika kanthi mantra Adityahreda. Putrané uga pirang-pirang turta bagus-bagus. Arjuna. Tokoh Pandhawa menika Yudhistira. mancalaputra mancala putri sekti tanpa aji-aji. awit saking sipat satriyanipun Arjuna dipunsebat Lelananging Jagad. piyambakipun ugi nggadhahi sipat ingkang boten becik.

Dèwi Manuhara. kanthi jejaluk Prabu Karitin/Kariti iya Wilikithi. Nanging sawisé rampung Bharatayudha. Irawan Dèwi Jimambang. putriné Bathara Indra. Yèn sing ditindakaké iku pakarti ala. peputra Wisanggeni.\/Wilawuk ing pertapan Pringcendhani peputra Kumaladéwa lan Kumalasekti. Anggoné jumeneng nata ing Tenjomaya amarga Arjuna wis gawé lelabuhan becik marang para déwa kanthi nyirnakaké kraman kang ngrabasa ing kahyangan yaiku Prabu Niwatakawaca. . yaiku Banowati. asilé mesthi uga ala. Asmaragama/kamasutra = ngèlmu saresmi. Mula undhuh-undhuhané uga kabecikan sing akèh (dipralambangaké anaké pirang-pirang bagus-bagus lan ayu-ayu). ora kétung mung sewengi. Arjuna uga tau dadi ratu ing kahyangan Tinjomaya (ngratoni para widodara-widodari) suwéné 7 dina. peputra Bambang Wijanarka. Bathari Supraba. Arjuna wis naté bangunaké tapa lan madheg pendhita ing Gua Mintaraga kang dumunung ing puncaké gunung Indrakila. Satemené bojo (garwa) lan anak akèh iku minangka gegambaran yèn Arjuna dhemen gawé lelabuhan becik (sing dipralambangaké kadidéné putri sulistya). ratu buta saka negara Manik Ima-Imantaka. anaké Begawan Sidanggana ing Andhongsekhar peputra Pregiwa lan Pregiwati Dèwi Dresanala. Banowati bisa dadi siji karo Arjuna. peputra Bambang Wilugangga.• • • Dèwi Srikandhi.putrané Bathara Brama. • • • • • Ana salah sijining wanita kang ditresnani Arjuna nanging malah dadi garwané wayang liya. Dèwi Ratri (atmajané Prabu Yudhistira ing negara Mertani). Dèwi Wilutama. Pengasihan/sempaliputri = disenengi wong akèh. Aji-aji Arjuna iku ndarbèni enem aji-aji. Sepiangin = bisa mlaku tanpa napak lemah banteré pindha angin. anaké Begawan Wilwuk. peputra Bambang Prabakusuma. Tunggengmaya = bisa gawé banyu. Mlayabumi = bisa ngalahké mungsuh. kanthi peparab Begawan Ciptaning iya Mintaraga. Dèwi Ulupi/Palupi. yaiku: • • • • • • Palimunan/panglimunan = bisa ngilang.

Abot rasané ati. Arjuna banjur maju ing palagan tandhing lawan seduluré sing diajeni. kang mauné dadi kratoné Jayadrata. Ing perang bharatayuda uga. Nanging putuné. kabèh bojoné dipatèni déning Aswatama. .Gaman • • • • • • • • • • • • • Pecut Kyai Pamuk Panah Pasopati Panah Harya Sangkali Panah Ardhadehali/Hrudhadhedali Ali-ali Mustika Ampal Trompet Dewadata Keris Pulanggeni Brahmasira/Agniyastra Panah Merdaging Panah Mercujiwa Sarotama Keris Kyai Kalanadhah Busur Kyai Gendhewa Pungkasan Crita Ing Bharatayudha. Arjuna kèlangan kabèh putra-putrané. Arjuna perang tandhing mungsuh Adipati Karna. dadi raja ing Astina. Wusanané Adipati Karna gugur ana sajroning paprangan. Sawisé perang. Parikesit. Nanging rasa mangu-mangu iki bisa diilangaké déning Prabu Bathara Kresna. Uripé Arjuna rampung bareng karo Pandhawa liyané munggah menyang kahyangan laku liwat Himalaya. Arjuna pindhah dadi raja ing Buwanakeling. Ing bubaran perang uga. merga dhèwèké adu arep karo sedulur tuwa nunggal ibu séjé bapa.

api-api nyuwun dipateni wae. Siji mbaka siji senopati Kurawa padha gugur. Nakula lantip ing obat-obatan amarga tinitisan Batara Aswi . Nakula kuwi arane Pinten. Nakula lan sadewa lantip ing babagan obat-obatan amraga satriya sakloron kuwi titise dewa kembar. nalika isih padha cilik-cilik. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. Kaya jenenge. Beda karo Yudhistira. Jalaran Prabu salya iku iya isih marasepuhe Prabu Duryudana. kadang enome Raden narasoma iya Prabu Salya nata ing Mandaraka. Pinten iku sejatine jeneng tandhuran kanmg godhonge bisa kanggo obat. dewane tabib. Prabu Pandhudewanata. Nalika Pandhu palastra. Lan satriya lima kasebut kawentar kanthi aran Pandhawa. Nalika mireng yen kang madeg senopati agung Prabu salya. lan mijil saka garwa Dewi Madrim. dewane tabib. Malah banjur atine rumangsa kerantaranta merga kelingan amarng adhine (Dewi Madrimm) kang wis sedha bela pati marang Pandhu lan ninggali bayi kembar kang isih abang. Sekarone putrane nata ing Astina. senadyan seje ibu. Prabu Kresna banjur dhawuh marang Nakula lan Sadewa supaya marak ing ngarsane Prabu salya. Dewi Madrim bela pati lan kembar iki lair seka wetenge kang suwek dening keris. lan Janaka. yakuwi Pinten lan tangsen iku. lan kembarane Sadewa aran Tangsen. Kaya jenenge. Satriya iki salah sijine Pandhawa lan nduwe kembaran kang jenenge Sadewa. Mesthi wae Prabu Salya ora mentala mateni perunane kuwi. Satriya sakembaran iku klebu sedulur nunggal rama seje ibu yen karo Prabu Puntadewa. Kekarone setya lan bekti banget marang para kadhang sepuhe. Sedulur kembare aran Raden Sadewa iya Sahadewa. Nalika dumadine perang baratayuda. Nganthi Prabu Salya piyambak sabanjure nyarirani pribadi dadi senopati agung.Ing Mahabharata. Raden Nakula kuwi satriya kembar kemanikan. nanging botohe Pandhawa sing sugih pratikel. Nakula lan Sadewa iki lair seka Dewi Madrim.Nakula Nakula iku sawijining paraga Mahabharata. Pinten iku sejatine jeneng tanduran kang godhonge bisa kanggo obat. Prabu salya melu Kurawa. Werkudara. para Pandhawa padha bingung. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. nata Astina. lan Arjuna mijil saka ibu Dewi Kunthi. nalika isih enom Nakula nganggo jeneng Pinten. Werkudara lan Arjuna. Bathara Aswan lan Aswin. Ing pedhalangan. Ing pedhalangan. Prabu Puntadewa. Werkudara. Mung .

Prabu Salya uga banjur kelingan marang marasepuhe. Mula Salya banjur paring dhawuh marang nakula-Sedewa supaya bali. Dewi Srengganawati lan Srenggini iku putrane Sang Hyang Badawanganala. bayi kembar kuwi nadyan dudu putrane dhewe tetep digula wentah kanthi kebak rasa tresna asih tanprabedha karo anake dhewe. ing Narmada Wailu. dene Sadewa ing Paweratalun. Prabu Puntadewa. Pramusinta lan Pramuwati. Dene Sadewa nggarwa Dewi Srenggini kang sateruse peputra Bambang Widapeksa (Suwidapaksa). Lan saliyane trenyuh bareng ndeleng Nakula-Sadewa. Jroning bathine. lan meling supaya sing methuake yudane. Sang Begawan nalika sedane ninggal suwara yen babak nagih janji lumantar ratu kang kasinungan ludira seta. Nakula-Sadewa palakrama anthuk Endhang Suka lan Pradapa. Prabu Salya nglilakae patine nalika adu arep karo Prabu Puntadewa. Ing lakon Sudamala utawa Durga Ruwat. kekarone putrine Resi Tambrapetha saka pratapan Prangalas. Begawan Bagaspati sing sedane merga saka pakartine Sang Prabu Salya duk isih enome. Prabu Salya akhire sedha disawat pusaka Jamus Kalimasada. Kasatriyane Nakula kuwi ing Sawojajar. dewane bulus.merga saka beciking pakartine Dewi Kunthi. bareng tempuking yuda. Garwane nakula kekasih Dewi Srengginiwati kang banjur peputra Dewi Sri Tanjung. Temenan. . sing ora liya Prabu Puntadewa. satemene Prabu salya luwih tresna lan abot marang para Pandhawa kuwi ketimbang marang mantune. Yen pinuju pisowanan ing Amarta lungguhe Nakula Sadewa ngapit ingkang raka Prabu Puntadewa lan kekarone padha ngapurancang. dicritakake yen akhire sawise klakon ngruwat Bathari Durga. Aji-ajine aran Chandabirawa ora kuwan nyedhaki Prabu Puntadewa lan banjur ilang musna. Kekarone banjur peputra Raden Saluwita.

Aji iki bisa gawé wong sing nduwé éling apa waé kang wis kalakon lan ngerti apa kang kedadèn . Wiwit isih bayi. Ing Bharatayudha. Bareng karo Nakula. Sahadéva kang bisa ngalahaké lan matèni Shakuni (ing Jawa dadi Sangkuni). Dhèwèké salah sawijining Pandhawa. Ing crita pedhalangan. Sudamala. Sahadéva iku pinter pedhang. Satriya kang manggon ing Bumiretawu iki kondhang amarga lantip ing prekara obat-obatan. Sadéwa kang sulih golèk upaya. Nalika cilik jenengé Tangsen. Satriya iki tinitisan Bathara Aswin. déwané tabib kang kembar karo Bathara Aswi. tanpa rama lan ibu. Srengginiwati sejatining seka Gisiksamodra. Sangkuni dipatèni déning Bima. Nakula. Nakula lan Sadewa wis dadi bocah lola. Sadéwa kang bisa ngruwat Bathari Uma bali manèh dadi ayu. Ing lakon liyané.Sadéwa Sadéwa utawa Sahadéwa (Sangskreta Sahadeva) iku sawijining paraga wiracarita Mahabharata. Sadéwa tansah ngiring Yudhistira ing kraton Amarta. Ing lakon “Babad Alas Mretani” Sadéwa entuk aji Purnamajadi seka Ditya Sapulebu. Tangsen iki jenengé wit-witan kang godhongé bisa digawé obat. Nalika ngenani mboyong “sejatining Dèwi lanang. Ing sawetara crita wayang. Ing gagrag India. Umpama Kresna ora ana.” Jejodhoan iki nurunké putra Widapaksa utawa Sidapaksa. Sadéwa kang bisa mbabar sayembara wadon. Sadéwa lantip ing sasmita. Kaya déné sedulur kembaré.

Dhèwèké banjur urip ing kesatriyan Jodhipati/Unggulpawenang. satemah mlayu sipat kuping. Bima gereng-gereng nangis nggolèki ibuné. Ramané bebisik Bathara Bayu. macan sing mauné arep mbadhog (mangsa) bayi Bhima malah gila. Dumadakan ana macan saka suwaliking grumbul. déwaning angin. Sedhuluré kabèh cacahé ana lima kang banjur sinebut Pandhawa. Bima (Werkudara) dilairaké kawujud bungkus. Krungu tangisé Bhima iki. Miturut crita pedhalangan. Lair saka guwa garbané Dèwi Kunthi. Dasanama • • • • • • • • • • • • • • • Bayusuta : putrané Bathara Bayu Ballawa : gedhé dhuwur Bratasena : keturunan Barata kang prakosa Bhima : ngéndab-édabi (Mahabharata) Birawa : gedhé lan medèni Dandunwacana: teguh Nagata : nyata Kowara : kondhang Sena : prakosa Werkodara/Werkudara Wijasena Pandhusiwi. Kusumayuda Kusumadilaga Gandhawastratmaja Anak Bojo Bojone telu (gagrag Jogjakarta). Bima (Bhima) dilairaké wujud bayi lumrah. Lairé Bima Miturut Kitab Mahabharata. Mula Bima iya banjur sinebut satriya Panenggak Pandhawa. Kacarita. Bima lan sedulur-seduluré dibuak lang pungkasané bisa babat Alas Mertani. yaiku : . Jaman isih cilik urip ing Ngastina. Anèhé dudu sirahé Bima sing pecah. Bima mrucut saka gendhongan. nanging sakwisé ditundhung déning Kurawa. Awit saking kageté.Bima (paraga Mahabharata) Bima (basa Sangskerta: भीम. sawijining ésuk Dèwi Kunthi ngenggar-enggar penggalih laro nggendhong Bhima sing isih bayi. nanging malah watuné sing ajur mumur. tiba ing sadhuwuré watu gilang sing gedhéné sasirah gajah. Bhima) utawa kang luwih kaloka kanthi jeneng Werkudara iku putrané Prabu Pandhu Déwanata (ratu Ngastina) lan Dèwi Kunthi Talibrata kang nomer loro.

Wujudé Déwa Ruci kaya déné Bima. mula banjur sinebut Bayuputra iya bayu Tanaya kang tegesé anak Bayu (déwaning angin). Dèwi Urangayu. Bima utawa Werkudara uga klebu dadi putrané Bathara Bayu. Blabag Pangantol-antol lan Wungkal bener. Aji-ajiné aran aji bandhungbadawasa. kang njaga awang-awang. lan Ditya Jajawreka. Gatotkaca bisa mabur. Bima muksa bareng karo Pandhawa liyané nuju swargaloka. nduwé anak jenengé Gathotkaca. . Ing pungkasan crita wayang. Déwa iki metu seka kupingé lan ngandhani Bima perkara filsafat urip. kang njaga dharatan. nduwé anak jenengé Antareja.• • • Dèwi Nagagini. Ing lakon iki Bima ketemu karo Déwa Ruci. kejaba nalika ing lakon Bima Suci/Nawaruci. Gegamané kang kondhang yaiku Gada Rujakpolo lan kuku Pancanaka. Garudha Mahambira. nduwé anak jenengé Antasena. Anak-anaké Bima iki asring dadi pralambang prajurit. Liman Situbandha. Bima ora gelem basa karo sapa waé. Sarpa Nagakuwara. Gunung Maenaka. Antasena bisa ambles bumi lan urip ing banyu. kang njaga laut. Anoman. Kasektèn Bima uga klebu dadi salah sijiné warga Bayu kang cacahé ana wolu. Dèwi Arimbi. yakuwi Bathara bayu dhéwé. Antareja bisa ambles bumi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful