ARJUNA Arjuna (Sangskreta Arjuna) iku sawijining paraga sajroning wiracarita Mahabharata.

Miturut crita padhalangan, Arjuna iku putra Prabu Pandhudéwanata, ratu Astina, klawan Dèwi Kunthi sing angka telu. Mula saka kuwi, Arjuna banjur sinebut satriya "Panengah Pandhawa". Sedhuluré nunggal rama lan ibu ana loro, yaiku Puntadéwa (Yudhistira) lan Werkudara (Bima). Déné, sedulur nunggal rama séjé ibu ana loro, yakuwi Nakula (Pinten) lan Sadewa (TangsenA). Kabèh putrané Pandhu iku disebut Pandhawa, saka linggané tembung Pandhu lan Hawa kang tegesé anak. Dadi cethané tembung Pandhawa iku tegesé anak Pandhu. Déné yèn miturut layang Mahabharata, Arjuna iku saluguné putrané Bathara Indra kang miyos saka Dèwi Kunthi srana Dèwi Kunthi mateg aji panggendhaming déwa aran Adityahredaya (miturut Mahabharata) utawa aji Punta wekasing Rasa Tunggal Sabda tanpa lawanan (miturut pedhalangan) paringané Resi Druwasa. Mula Arjuna uga sesilih Indratanaya kang tegesé putrané Bathara Indra. Kasatriyané Arjuna ana ing Madukara, patihé asma Surata (patih Rata). Dasanamané Arjuna,

Begawan Ciptaning gagrag Yogyakarta
• • • • • •

Janaka Kiritin/Walikithi Parta Pritaputra Permadi/Pamade Dananjaya

Ingkang becik inggih menika golongan Pandhawa.• • • • • • • • • • • Kumbalyali (ing padhalangan asring disebut Kumbang Ali-Ali) Ciptaning Mintaraga (ing lakon Begawan Ciptaning) Pandusiwi/Pandhuputra Indratanaya Jahnawi Palguna Danasmara Margana Gudhakesa Wibatsuh Kandhi Wrahatnala (nalika nylamur laku dadi banci) Sifat Arjuna Wayang saged dados sarana nggambaraken watak lan karakter manungsa. umpamané : • • Dèwi Sumbadra. Bima. lan sapituruté. mula Arjuna nate ngukum diri ngantos 10 taun wonten ing alas. Nakula lan Sahadéwa. lan ingkang ala inggih menika golongan Kurawa. Arjuna menika putranipun Prabu Pandhu kaliyan Dewi Kunthi. peputra Abimanyu Dèwi Larasati/Rarasati. Arjuna ugi nggadehi sipat satriya lan nepati janji. remen tetulung. Lelanang ing Jagad Garwané Arjuna pirang-pirang. Lajeng Arjuna lan sederekipun merguru kaliyan Drona. kabèh putri éndahing warna (ayu-ayu). lairipun Arjuna menika kanthi mantra Adityahreda. Arjuna ugi asring ngagungaken dhiri. Tokoh Pandhawa menika Yudhistira. Ananging. Upaminipun inggih menika nalika Arjuna iri kaliyan Ekalaya ingkang langkung pinter anggenipun manah. anak taksaka (ula). Ing cariyos Mahabharata. Putrané uga pirang-pirang turta bagus-bagus. . anak pandhita. wonten tokoh wayang ingkang nggadhahi sipat ingkang ala lan becik. Ana anak ratu. peputra Sumitra lan Brantalaras. Kasilipun merguru kaliyan Drona menika Arjuna dados kesatria ingkang pinter manah lan nggadhahi sipat ingkang tansah asih. Nanging Pandhawa ugi nggadahi sipat ingkang kir ang becik. nglurug tanpa bala. anak déwa. mancalaputra mancala putri sekti tanpa aji-aji. kadosta Arjuna. Arjuna. awit saking sipat satriyanipun Arjuna dipunsebat Lelananging Jagad. piyambakipun ugi nggadhahi sipat ingkang boten becik.

anaké Begawan Wilwuk. Dèwi Wilutama. Dèwi Ratri (atmajané Prabu Yudhistira ing negara Mertani). Dèwi Ulupi/Palupi. Anggoné jumeneng nata ing Tenjomaya amarga Arjuna wis gawé lelabuhan becik marang para déwa kanthi nyirnakaké kraman kang ngrabasa ing kahyangan yaiku Prabu Niwatakawaca. Arjuna uga tau dadi ratu ing kahyangan Tinjomaya (ngratoni para widodara-widodari) suwéné 7 dina. Asmaragama/kamasutra = ngèlmu saresmi. anaké Begawan Sidanggana ing Andhongsekhar peputra Pregiwa lan Pregiwati Dèwi Dresanala. Irawan Dèwi Jimambang. kanthi peparab Begawan Ciptaning iya Mintaraga. Bathari Supraba. Mula undhuh-undhuhané uga kabecikan sing akèh (dipralambangaké anaké pirang-pirang bagus-bagus lan ayu-ayu). Mlayabumi = bisa ngalahké mungsuh. Satemené bojo (garwa) lan anak akèh iku minangka gegambaran yèn Arjuna dhemen gawé lelabuhan becik (sing dipralambangaké kadidéné putri sulistya).• • • Dèwi Srikandhi. peputra Wisanggeni.\/Wilawuk ing pertapan Pringcendhani peputra Kumaladéwa lan Kumalasekti. Dèwi Manuhara. kanthi jejaluk Prabu Karitin/Kariti iya Wilikithi. ratu buta saka negara Manik Ima-Imantaka. Sepiangin = bisa mlaku tanpa napak lemah banteré pindha angin. Pengasihan/sempaliputri = disenengi wong akèh. peputra Bambang Wijanarka. putriné Bathara Indra. Aji-aji Arjuna iku ndarbèni enem aji-aji. . peputra Bambang Wilugangga. yaiku: • • • • • • Palimunan/panglimunan = bisa ngilang. asilé mesthi uga ala. • • • • • Ana salah sijining wanita kang ditresnani Arjuna nanging malah dadi garwané wayang liya. Arjuna wis naté bangunaké tapa lan madheg pendhita ing Gua Mintaraga kang dumunung ing puncaké gunung Indrakila. Banowati bisa dadi siji karo Arjuna. yaiku Banowati. Nanging sawisé rampung Bharatayudha.putrané Bathara Brama. peputra Bambang Prabakusuma. Yèn sing ditindakaké iku pakarti ala. Tunggengmaya = bisa gawé banyu. ora kétung mung sewengi.

Parikesit. Ing bubaran perang uga. kang mauné dadi kratoné Jayadrata. Arjuna banjur maju ing palagan tandhing lawan seduluré sing diajeni. Arjuna kèlangan kabèh putra-putrané. Ing perang bharatayuda uga.Gaman • • • • • • • • • • • • • Pecut Kyai Pamuk Panah Pasopati Panah Harya Sangkali Panah Ardhadehali/Hrudhadhedali Ali-ali Mustika Ampal Trompet Dewadata Keris Pulanggeni Brahmasira/Agniyastra Panah Merdaging Panah Mercujiwa Sarotama Keris Kyai Kalanadhah Busur Kyai Gendhewa Pungkasan Crita Ing Bharatayudha. Sawisé perang. . Abot rasané ati. Wusanané Adipati Karna gugur ana sajroning paprangan. dadi raja ing Astina. Uripé Arjuna rampung bareng karo Pandhawa liyané munggah menyang kahyangan laku liwat Himalaya. kabèh bojoné dipatèni déning Aswatama. Arjuna pindhah dadi raja ing Buwanakeling. merga dhèwèké adu arep karo sedulur tuwa nunggal ibu séjé bapa. Nanging putuné. Arjuna perang tandhing mungsuh Adipati Karna. Nanging rasa mangu-mangu iki bisa diilangaké déning Prabu Bathara Kresna.

Werkudara. Ing pedhalangan. Nakula lantip ing obat-obatan amarga tinitisan Batara Aswi . Prabu Kresna banjur dhawuh marang Nakula lan Sadewa supaya marak ing ngarsane Prabu salya. Nalika Pandhu palastra.Ing Mahabharata. Sekarone putrane nata ing Astina. nalika isih padha cilik-cilik. Satriya sakembaran iku klebu sedulur nunggal rama seje ibu yen karo Prabu Puntadewa. dewane tabib. lan Arjuna mijil saka ibu Dewi Kunthi. Nakula lan sadewa lantip ing babagan obat-obatan amraga satriya sakloron kuwi titise dewa kembar. Bathara Aswan lan Aswin. Nakula lan Sadewa iki lair seka Dewi Madrim. Prabu salya melu Kurawa. Raden Nakula kuwi satriya kembar kemanikan. Pinten iku sejatine jeneng tandhuran kanmg godhonge bisa kanggo obat. api-api nyuwun dipateni wae. lan mijil saka garwa Dewi Madrim. lan kembarane Sadewa aran Tangsen. Satriya iki salah sijine Pandhawa lan nduwe kembaran kang jenenge Sadewa. Werkudara. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. Kekarone setya lan bekti banget marang para kadhang sepuhe. nalika isih enom Nakula nganggo jeneng Pinten. Nakula kuwi arane Pinten. Nalika dumadine perang baratayuda. kadang enome Raden narasoma iya Prabu Salya nata ing Mandaraka. Pinten iku sejatine jeneng tanduran kang godhonge bisa kanggo obat. Nganthi Prabu Salya piyambak sabanjure nyarirani pribadi dadi senopati agung. dewane tabib. Sedulur kembare aran Raden Sadewa iya Sahadewa. Ing pedhalangan. Prabu Puntadewa. para Pandhawa padha bingung. Malah banjur atine rumangsa kerantaranta merga kelingan amarng adhine (Dewi Madrimm) kang wis sedha bela pati marang Pandhu lan ninggali bayi kembar kang isih abang.Nakula Nakula iku sawijining paraga Mahabharata. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. nanging botohe Pandhawa sing sugih pratikel. nata Astina. Jalaran Prabu salya iku iya isih marasepuhe Prabu Duryudana. Siji mbaka siji senopati Kurawa padha gugur. Lan satriya lima kasebut kawentar kanthi aran Pandhawa. Mesthi wae Prabu Salya ora mentala mateni perunane kuwi. yakuwi Pinten lan tangsen iku. Kaya jenenge. Beda karo Yudhistira. Werkudara lan Arjuna. Prabu Pandhudewanata. senadyan seje ibu. lan Janaka. Dewi Madrim bela pati lan kembar iki lair seka wetenge kang suwek dening keris. Kaya jenenge. Mung . Nalika mireng yen kang madeg senopati agung Prabu salya.

Yen pinuju pisowanan ing Amarta lungguhe Nakula Sadewa ngapit ingkang raka Prabu Puntadewa lan kekarone padha ngapurancang. Garwane nakula kekasih Dewi Srengginiwati kang banjur peputra Dewi Sri Tanjung. Kekarone banjur peputra Raden Saluwita. Prabu Salya akhire sedha disawat pusaka Jamus Kalimasada. Prabu Salya nglilakae patine nalika adu arep karo Prabu Puntadewa. Pramusinta lan Pramuwati. Lan saliyane trenyuh bareng ndeleng Nakula-Sadewa. Jroning bathine. Prabu Salya uga banjur kelingan marang marasepuhe. Sang Begawan nalika sedane ninggal suwara yen babak nagih janji lumantar ratu kang kasinungan ludira seta. bayi kembar kuwi nadyan dudu putrane dhewe tetep digula wentah kanthi kebak rasa tresna asih tanprabedha karo anake dhewe. Aji-ajine aran Chandabirawa ora kuwan nyedhaki Prabu Puntadewa lan banjur ilang musna. dene Sadewa ing Paweratalun. Prabu Puntadewa. ing Narmada Wailu. . bareng tempuking yuda. Temenan. Dewi Srengganawati lan Srenggini iku putrane Sang Hyang Badawanganala. Nakula-Sadewa palakrama anthuk Endhang Suka lan Pradapa. dicritakake yen akhire sawise klakon ngruwat Bathari Durga.merga saka beciking pakartine Dewi Kunthi. Dene Sadewa nggarwa Dewi Srenggini kang sateruse peputra Bambang Widapeksa (Suwidapaksa). Ing lakon Sudamala utawa Durga Ruwat. kekarone putrine Resi Tambrapetha saka pratapan Prangalas. satemene Prabu salya luwih tresna lan abot marang para Pandhawa kuwi ketimbang marang mantune. Mula Salya banjur paring dhawuh marang nakula-Sedewa supaya bali. sing ora liya Prabu Puntadewa. Kasatriyane Nakula kuwi ing Sawojajar. Begawan Bagaspati sing sedane merga saka pakartine Sang Prabu Salya duk isih enome. dewane bulus. lan meling supaya sing methuake yudane.

Nalika ngenani mboyong “sejatining Dèwi lanang. Nakula. Ing sawetara crita wayang. Srengginiwati sejatining seka Gisiksamodra. Ing Bharatayudha. Sadéwa lantip ing sasmita. Aji iki bisa gawé wong sing nduwé éling apa waé kang wis kalakon lan ngerti apa kang kedadèn . Tangsen iki jenengé wit-witan kang godhongé bisa digawé obat. Ing crita pedhalangan. tanpa rama lan ibu. Nakula lan Sadewa wis dadi bocah lola. Satriya iki tinitisan Bathara Aswin. Dhèwèké salah sawijining Pandhawa. Ing gagrag India. Bareng karo Nakula. Wiwit isih bayi. Ing lakon “Babad Alas Mretani” Sadéwa entuk aji Purnamajadi seka Ditya Sapulebu. Sadéwa kang bisa mbabar sayembara wadon. déwané tabib kang kembar karo Bathara Aswi. Sangkuni dipatèni déning Bima.” Jejodhoan iki nurunké putra Widapaksa utawa Sidapaksa. Sadéwa tansah ngiring Yudhistira ing kraton Amarta. Sahadéva iku pinter pedhang. Nalika cilik jenengé Tangsen. Umpama Kresna ora ana. Satriya kang manggon ing Bumiretawu iki kondhang amarga lantip ing prekara obat-obatan. Sadéwa kang bisa ngruwat Bathari Uma bali manèh dadi ayu. Ing lakon liyané.Sadéwa Sadéwa utawa Sahadéwa (Sangskreta Sahadeva) iku sawijining paraga wiracarita Mahabharata. Sahadéva kang bisa ngalahaké lan matèni Shakuni (ing Jawa dadi Sangkuni). Sadéwa kang sulih golèk upaya. Kaya déné sedulur kembaré. Sudamala.

Ramané bebisik Bathara Bayu. Awit saking kageté. Krungu tangisé Bhima iki. déwaning angin. nanging malah watuné sing ajur mumur. sawijining ésuk Dèwi Kunthi ngenggar-enggar penggalih laro nggendhong Bhima sing isih bayi. Bima (Bhima) dilairaké wujud bayi lumrah. Bhima) utawa kang luwih kaloka kanthi jeneng Werkudara iku putrané Prabu Pandhu Déwanata (ratu Ngastina) lan Dèwi Kunthi Talibrata kang nomer loro. Bima mrucut saka gendhongan. yaiku : . Bima gereng-gereng nangis nggolèki ibuné. Miturut crita pedhalangan. Dasanama • • • • • • • • • • • • • • • Bayusuta : putrané Bathara Bayu Ballawa : gedhé dhuwur Bratasena : keturunan Barata kang prakosa Bhima : ngéndab-édabi (Mahabharata) Birawa : gedhé lan medèni Dandunwacana: teguh Nagata : nyata Kowara : kondhang Sena : prakosa Werkodara/Werkudara Wijasena Pandhusiwi. Anèhé dudu sirahé Bima sing pecah. Sedhuluré kabèh cacahé ana lima kang banjur sinebut Pandhawa. Bima lan sedulur-seduluré dibuak lang pungkasané bisa babat Alas Mertani. tiba ing sadhuwuré watu gilang sing gedhéné sasirah gajah. Dhèwèké banjur urip ing kesatriyan Jodhipati/Unggulpawenang. Kusumayuda Kusumadilaga Gandhawastratmaja Anak Bojo Bojone telu (gagrag Jogjakarta).Bima (paraga Mahabharata) Bima (basa Sangskerta: भीम. nanging sakwisé ditundhung déning Kurawa. Bima (Werkudara) dilairaké kawujud bungkus. Dumadakan ana macan saka suwaliking grumbul. macan sing mauné arep mbadhog (mangsa) bayi Bhima malah gila. Jaman isih cilik urip ing Ngastina. Lair saka guwa garbané Dèwi Kunthi. Kacarita. Mula Bima iya banjur sinebut satriya Panenggak Pandhawa. satemah mlayu sipat kuping. Lairé Bima Miturut Kitab Mahabharata.

Wujudé Déwa Ruci kaya déné Bima. Kasektèn Bima uga klebu dadi salah sijiné warga Bayu kang cacahé ana wolu. Bima ora gelem basa karo sapa waé. Anoman. Bima muksa bareng karo Pandhawa liyané nuju swargaloka. nduwé anak jenengé Gathotkaca. nduwé anak jenengé Antasena. lan Ditya Jajawreka. Antareja bisa ambles bumi. Bima utawa Werkudara uga klebu dadi putrané Bathara Bayu. kang njaga laut. Garudha Mahambira. Ing lakon iki Bima ketemu karo Déwa Ruci. Anak-anaké Bima iki asring dadi pralambang prajurit. Ing pungkasan crita wayang. Gegamané kang kondhang yaiku Gada Rujakpolo lan kuku Pancanaka. Sarpa Nagakuwara. Gunung Maenaka. . Dèwi Urangayu. mula banjur sinebut Bayuputra iya bayu Tanaya kang tegesé anak Bayu (déwaning angin). kang njaga dharatan. Blabag Pangantol-antol lan Wungkal bener. kejaba nalika ing lakon Bima Suci/Nawaruci. Déwa iki metu seka kupingé lan ngandhani Bima perkara filsafat urip.• • • Dèwi Nagagini. Liman Situbandha. Aji-ajiné aran aji bandhungbadawasa. kang njaga awang-awang. nduwé anak jenengé Antareja. Antasena bisa ambles bumi lan urip ing banyu. Dèwi Arimbi. yakuwi Bathara bayu dhéwé. Gatotkaca bisa mabur.