ARJUNA Arjuna (Sangskreta Arjuna) iku sawijining paraga sajroning wiracarita Mahabharata.

Miturut crita padhalangan, Arjuna iku putra Prabu Pandhudéwanata, ratu Astina, klawan Dèwi Kunthi sing angka telu. Mula saka kuwi, Arjuna banjur sinebut satriya "Panengah Pandhawa". Sedhuluré nunggal rama lan ibu ana loro, yaiku Puntadéwa (Yudhistira) lan Werkudara (Bima). Déné, sedulur nunggal rama séjé ibu ana loro, yakuwi Nakula (Pinten) lan Sadewa (TangsenA). Kabèh putrané Pandhu iku disebut Pandhawa, saka linggané tembung Pandhu lan Hawa kang tegesé anak. Dadi cethané tembung Pandhawa iku tegesé anak Pandhu. Déné yèn miturut layang Mahabharata, Arjuna iku saluguné putrané Bathara Indra kang miyos saka Dèwi Kunthi srana Dèwi Kunthi mateg aji panggendhaming déwa aran Adityahredaya (miturut Mahabharata) utawa aji Punta wekasing Rasa Tunggal Sabda tanpa lawanan (miturut pedhalangan) paringané Resi Druwasa. Mula Arjuna uga sesilih Indratanaya kang tegesé putrané Bathara Indra. Kasatriyané Arjuna ana ing Madukara, patihé asma Surata (patih Rata). Dasanamané Arjuna,

Begawan Ciptaning gagrag Yogyakarta
• • • • • •

Janaka Kiritin/Walikithi Parta Pritaputra Permadi/Pamade Dananjaya

Bima. peputra Sumitra lan Brantalaras. nglurug tanpa bala. mancalaputra mancala putri sekti tanpa aji-aji. Tokoh Pandhawa menika Yudhistira. Arjuna ugi nggadehi sipat satriya lan nepati janji. Ing cariyos Mahabharata. wonten tokoh wayang ingkang nggadhahi sipat ingkang ala lan becik. Putrané uga pirang-pirang turta bagus-bagus. Ananging. Kasilipun merguru kaliyan Drona menika Arjuna dados kesatria ingkang pinter manah lan nggadhahi sipat ingkang tansah asih. Arjuna. anak pandhita. Ana anak ratu. awit saking sipat satriyanipun Arjuna dipunsebat Lelananging Jagad. remen tetulung. Nanging Pandhawa ugi nggadahi sipat ingkang kir ang becik. kabèh putri éndahing warna (ayu-ayu). Nakula lan Sahadéwa. mula Arjuna nate ngukum diri ngantos 10 taun wonten ing alas. Arjuna ugi asring ngagungaken dhiri. umpamané : • • Dèwi Sumbadra. Lelanang ing Jagad Garwané Arjuna pirang-pirang. peputra Abimanyu Dèwi Larasati/Rarasati. Ingkang becik inggih menika golongan Pandhawa. anak taksaka (ula). Upaminipun inggih menika nalika Arjuna iri kaliyan Ekalaya ingkang langkung pinter anggenipun manah.• • • • • • • • • • • Kumbalyali (ing padhalangan asring disebut Kumbang Ali-Ali) Ciptaning Mintaraga (ing lakon Begawan Ciptaning) Pandusiwi/Pandhuputra Indratanaya Jahnawi Palguna Danasmara Margana Gudhakesa Wibatsuh Kandhi Wrahatnala (nalika nylamur laku dadi banci) Sifat Arjuna Wayang saged dados sarana nggambaraken watak lan karakter manungsa. piyambakipun ugi nggadhahi sipat ingkang boten becik. Arjuna menika putranipun Prabu Pandhu kaliyan Dewi Kunthi. kadosta Arjuna. Lajeng Arjuna lan sederekipun merguru kaliyan Drona. lan sapituruté. . anak déwa. lan ingkang ala inggih menika golongan Kurawa. lairipun Arjuna menika kanthi mantra Adityahreda.

anaké Begawan Wilwuk. Dèwi Ulupi/Palupi. kanthi peparab Begawan Ciptaning iya Mintaraga. Dèwi Wilutama. Satemené bojo (garwa) lan anak akèh iku minangka gegambaran yèn Arjuna dhemen gawé lelabuhan becik (sing dipralambangaké kadidéné putri sulistya). ratu buta saka negara Manik Ima-Imantaka. Pengasihan/sempaliputri = disenengi wong akèh.putrané Bathara Brama. peputra Bambang Wilugangga. Mlayabumi = bisa ngalahké mungsuh. Arjuna wis naté bangunaké tapa lan madheg pendhita ing Gua Mintaraga kang dumunung ing puncaké gunung Indrakila. Dèwi Manuhara. Irawan Dèwi Jimambang. peputra Wisanggeni. asilé mesthi uga ala. Arjuna uga tau dadi ratu ing kahyangan Tinjomaya (ngratoni para widodara-widodari) suwéné 7 dina. Asmaragama/kamasutra = ngèlmu saresmi. kanthi jejaluk Prabu Karitin/Kariti iya Wilikithi. peputra Bambang Prabakusuma. Dèwi Ratri (atmajané Prabu Yudhistira ing negara Mertani). ora kétung mung sewengi. Tunggengmaya = bisa gawé banyu. putriné Bathara Indra. yaiku: • • • • • • Palimunan/panglimunan = bisa ngilang. . Banowati bisa dadi siji karo Arjuna. Mula undhuh-undhuhané uga kabecikan sing akèh (dipralambangaké anaké pirang-pirang bagus-bagus lan ayu-ayu). anaké Begawan Sidanggana ing Andhongsekhar peputra Pregiwa lan Pregiwati Dèwi Dresanala. Aji-aji Arjuna iku ndarbèni enem aji-aji. Sepiangin = bisa mlaku tanpa napak lemah banteré pindha angin. Anggoné jumeneng nata ing Tenjomaya amarga Arjuna wis gawé lelabuhan becik marang para déwa kanthi nyirnakaké kraman kang ngrabasa ing kahyangan yaiku Prabu Niwatakawaca. Nanging sawisé rampung Bharatayudha. Bathari Supraba. • • • • • Ana salah sijining wanita kang ditresnani Arjuna nanging malah dadi garwané wayang liya. yaiku Banowati. peputra Bambang Wijanarka.\/Wilawuk ing pertapan Pringcendhani peputra Kumaladéwa lan Kumalasekti. Yèn sing ditindakaké iku pakarti ala.• • • Dèwi Srikandhi.

Arjuna perang tandhing mungsuh Adipati Karna. Ing bubaran perang uga. Nanging rasa mangu-mangu iki bisa diilangaké déning Prabu Bathara Kresna. merga dhèwèké adu arep karo sedulur tuwa nunggal ibu séjé bapa. Uripé Arjuna rampung bareng karo Pandhawa liyané munggah menyang kahyangan laku liwat Himalaya. dadi raja ing Astina. Arjuna pindhah dadi raja ing Buwanakeling. Arjuna banjur maju ing palagan tandhing lawan seduluré sing diajeni. Parikesit. kabèh bojoné dipatèni déning Aswatama. Ing perang bharatayuda uga. Abot rasané ati. Arjuna kèlangan kabèh putra-putrané. kang mauné dadi kratoné Jayadrata. . Wusanané Adipati Karna gugur ana sajroning paprangan.Gaman • • • • • • • • • • • • • Pecut Kyai Pamuk Panah Pasopati Panah Harya Sangkali Panah Ardhadehali/Hrudhadhedali Ali-ali Mustika Ampal Trompet Dewadata Keris Pulanggeni Brahmasira/Agniyastra Panah Merdaging Panah Mercujiwa Sarotama Keris Kyai Kalanadhah Busur Kyai Gendhewa Pungkasan Crita Ing Bharatayudha. Nanging putuné. Sawisé perang.

Bathara Aswan lan Aswin. Nalika dumadine perang baratayuda. Werkudara. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. nanging botohe Pandhawa sing sugih pratikel. Sedulur kembare aran Raden Sadewa iya Sahadewa. kadang enome Raden narasoma iya Prabu Salya nata ing Mandaraka. Ing pedhalangan. lan Janaka. Nakula lan sadewa lantip ing babagan obat-obatan amraga satriya sakloron kuwi titise dewa kembar. dewane tabib. Prabu Pandhudewanata. Nakula kuwi arane Pinten. senadyan seje ibu. Satriya iki salah sijine Pandhawa lan nduwe kembaran kang jenenge Sadewa. Raden Nakula kuwi satriya kembar kemanikan. Dewi Madrim bela pati lan kembar iki lair seka wetenge kang suwek dening keris. Malah banjur atine rumangsa kerantaranta merga kelingan amarng adhine (Dewi Madrimm) kang wis sedha bela pati marang Pandhu lan ninggali bayi kembar kang isih abang. Pinten iku sejatine jeneng tanduran kang godhonge bisa kanggo obat. Siji mbaka siji senopati Kurawa padha gugur. Nalika mireng yen kang madeg senopati agung Prabu salya. Nalika Pandhu palastra. nata Astina. Ing pedhalangan.Nakula Nakula iku sawijining paraga Mahabharata. Prabu salya melu Kurawa. Nakula lan Sadewa iki lair seka Dewi Madrim. lan mijil saka garwa Dewi Madrim. Kaya jenenge. Beda karo Yudhistira. lan Arjuna mijil saka ibu Dewi Kunthi. Werkudara. para Pandhawa padha bingung. Prabu Kresna banjur dhawuh marang Nakula lan Sadewa supaya marak ing ngarsane Prabu salya. Pinten iku sejatine jeneng tandhuran kanmg godhonge bisa kanggo obat. yakuwi Pinten lan tangsen iku. Sekarone putrane nata ing Astina. Prabu Puntadewa.Ing Mahabharata. Mung . Lan satriya lima kasebut kawentar kanthi aran Pandhawa. Kaya jenenge. lan kembarane Sadewa aran Tangsen. Nakula lantip ing obat-obatan amarga tinitisan Batara Aswi . Mesthi wae Prabu Salya ora mentala mateni perunane kuwi. nalika isih enom Nakula nganggo jeneng Pinten. Werkudara lan Arjuna. Jalaran Prabu salya iku iya isih marasepuhe Prabu Duryudana. Kekarone setya lan bekti banget marang para kadhang sepuhe. api-api nyuwun dipateni wae. Nganthi Prabu Salya piyambak sabanjure nyarirani pribadi dadi senopati agung. Nakula artine ‘’bisa nguwasabi awake dhewe’’. dewane tabib. nalika isih padha cilik-cilik. Satriya sakembaran iku klebu sedulur nunggal rama seje ibu yen karo Prabu Puntadewa.

kekarone putrine Resi Tambrapetha saka pratapan Prangalas. Lan saliyane trenyuh bareng ndeleng Nakula-Sadewa. Kasatriyane Nakula kuwi ing Sawojajar. sing ora liya Prabu Puntadewa. Ing lakon Sudamala utawa Durga Ruwat. Prabu Puntadewa. Begawan Bagaspati sing sedane merga saka pakartine Sang Prabu Salya duk isih enome. Dene Sadewa nggarwa Dewi Srenggini kang sateruse peputra Bambang Widapeksa (Suwidapaksa). dene Sadewa ing Paweratalun. ing Narmada Wailu. Prabu Salya uga banjur kelingan marang marasepuhe. Yen pinuju pisowanan ing Amarta lungguhe Nakula Sadewa ngapit ingkang raka Prabu Puntadewa lan kekarone padha ngapurancang. Temenan. Nakula-Sadewa palakrama anthuk Endhang Suka lan Pradapa. Jroning bathine. Prabu Salya akhire sedha disawat pusaka Jamus Kalimasada. Pramusinta lan Pramuwati. Garwane nakula kekasih Dewi Srengginiwati kang banjur peputra Dewi Sri Tanjung. bayi kembar kuwi nadyan dudu putrane dhewe tetep digula wentah kanthi kebak rasa tresna asih tanprabedha karo anake dhewe. Mula Salya banjur paring dhawuh marang nakula-Sedewa supaya bali. dewane bulus. Sang Begawan nalika sedane ninggal suwara yen babak nagih janji lumantar ratu kang kasinungan ludira seta. lan meling supaya sing methuake yudane. satemene Prabu salya luwih tresna lan abot marang para Pandhawa kuwi ketimbang marang mantune. . Dewi Srengganawati lan Srenggini iku putrane Sang Hyang Badawanganala. Aji-ajine aran Chandabirawa ora kuwan nyedhaki Prabu Puntadewa lan banjur ilang musna.merga saka beciking pakartine Dewi Kunthi. Prabu Salya nglilakae patine nalika adu arep karo Prabu Puntadewa. Kekarone banjur peputra Raden Saluwita. dicritakake yen akhire sawise klakon ngruwat Bathari Durga. bareng tempuking yuda.

Aji iki bisa gawé wong sing nduwé éling apa waé kang wis kalakon lan ngerti apa kang kedadèn . Satriya iki tinitisan Bathara Aswin. Tangsen iki jenengé wit-witan kang godhongé bisa digawé obat. Srengginiwati sejatining seka Gisiksamodra. Ing Bharatayudha. Ing lakon liyané. déwané tabib kang kembar karo Bathara Aswi. Nalika cilik jenengé Tangsen. Bareng karo Nakula. tanpa rama lan ibu. Umpama Kresna ora ana. Nakula lan Sadewa wis dadi bocah lola. Wiwit isih bayi. Sangkuni dipatèni déning Bima. Sadéwa kang sulih golèk upaya. Sahadéva iku pinter pedhang.” Jejodhoan iki nurunké putra Widapaksa utawa Sidapaksa. Sudamala. Sahadéva kang bisa ngalahaké lan matèni Shakuni (ing Jawa dadi Sangkuni). Sadéwa kang bisa ngruwat Bathari Uma bali manèh dadi ayu. Ing crita pedhalangan. Kaya déné sedulur kembaré. Sadéwa lantip ing sasmita. Ing gagrag India. Dhèwèké salah sawijining Pandhawa. Satriya kang manggon ing Bumiretawu iki kondhang amarga lantip ing prekara obat-obatan. Ing lakon “Babad Alas Mretani” Sadéwa entuk aji Purnamajadi seka Ditya Sapulebu. Nalika ngenani mboyong “sejatining Dèwi lanang.Sadéwa Sadéwa utawa Sahadéwa (Sangskreta Sahadeva) iku sawijining paraga wiracarita Mahabharata. Sadéwa kang bisa mbabar sayembara wadon. Sadéwa tansah ngiring Yudhistira ing kraton Amarta. Ing sawetara crita wayang. Nakula.

Dumadakan ana macan saka suwaliking grumbul. Bima mrucut saka gendhongan. nanging sakwisé ditundhung déning Kurawa. Sedhuluré kabèh cacahé ana lima kang banjur sinebut Pandhawa. Lairé Bima Miturut Kitab Mahabharata. sawijining ésuk Dèwi Kunthi ngenggar-enggar penggalih laro nggendhong Bhima sing isih bayi. Dasanama • • • • • • • • • • • • • • • Bayusuta : putrané Bathara Bayu Ballawa : gedhé dhuwur Bratasena : keturunan Barata kang prakosa Bhima : ngéndab-édabi (Mahabharata) Birawa : gedhé lan medèni Dandunwacana: teguh Nagata : nyata Kowara : kondhang Sena : prakosa Werkodara/Werkudara Wijasena Pandhusiwi. satemah mlayu sipat kuping. Mula Bima iya banjur sinebut satriya Panenggak Pandhawa. Bima lan sedulur-seduluré dibuak lang pungkasané bisa babat Alas Mertani. Krungu tangisé Bhima iki. tiba ing sadhuwuré watu gilang sing gedhéné sasirah gajah. Kusumayuda Kusumadilaga Gandhawastratmaja Anak Bojo Bojone telu (gagrag Jogjakarta). Bima gereng-gereng nangis nggolèki ibuné. Dhèwèké banjur urip ing kesatriyan Jodhipati/Unggulpawenang. Bima (Bhima) dilairaké wujud bayi lumrah. Miturut crita pedhalangan. Jaman isih cilik urip ing Ngastina. macan sing mauné arep mbadhog (mangsa) bayi Bhima malah gila. Ramané bebisik Bathara Bayu. Bhima) utawa kang luwih kaloka kanthi jeneng Werkudara iku putrané Prabu Pandhu Déwanata (ratu Ngastina) lan Dèwi Kunthi Talibrata kang nomer loro. déwaning angin.Bima (paraga Mahabharata) Bima (basa Sangskerta: भीम. Lair saka guwa garbané Dèwi Kunthi. Awit saking kageté. Bima (Werkudara) dilairaké kawujud bungkus. Anèhé dudu sirahé Bima sing pecah. yaiku : . Kacarita. nanging malah watuné sing ajur mumur.

Antareja bisa ambles bumi. Ing lakon iki Bima ketemu karo Déwa Ruci.• • • Dèwi Nagagini. kang njaga dharatan. Gegamané kang kondhang yaiku Gada Rujakpolo lan kuku Pancanaka. Wujudé Déwa Ruci kaya déné Bima. Antasena bisa ambles bumi lan urip ing banyu. Bima ora gelem basa karo sapa waé. Bima muksa bareng karo Pandhawa liyané nuju swargaloka. Gunung Maenaka. Sarpa Nagakuwara. mula banjur sinebut Bayuputra iya bayu Tanaya kang tegesé anak Bayu (déwaning angin). Anak-anaké Bima iki asring dadi pralambang prajurit. yakuwi Bathara bayu dhéwé. kang njaga awang-awang. Dèwi Urangayu. nduwé anak jenengé Antareja. Liman Situbandha. kejaba nalika ing lakon Bima Suci/Nawaruci. Déwa iki metu seka kupingé lan ngandhani Bima perkara filsafat urip. Bima utawa Werkudara uga klebu dadi putrané Bathara Bayu. Blabag Pangantol-antol lan Wungkal bener. kang njaga laut. nduwé anak jenengé Antasena. Ing pungkasan crita wayang. Garudha Mahambira. Anoman. Kasektèn Bima uga klebu dadi salah sijiné warga Bayu kang cacahé ana wolu. Gatotkaca bisa mabur. Aji-ajiné aran aji bandhungbadawasa. nduwé anak jenengé Gathotkaca. Dèwi Arimbi. lan Ditya Jajawreka. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful