CONTOH ESAI SUNDA sumber:ajip-rosidi.

com DI AJAR MACA Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D-i d-i … Didi; Y-o y-o …. Yoyo ….. W-i w-i ….. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Jadi ―Ed-i .. di, Ew-i …. wi, En-a …. na‖ jeung saterusna.

Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia.

Tapi dina taun 1960-an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong, tapi saruntuyanana. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagaranagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖, lamun mandiri dibaca ―yu‖, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖, tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. Kitu deui aksara ―i‖, lamun mandiri dibaca ―ai‖, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda-béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖, tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖, tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖, tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé

tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. Béda jeung dina basa Inggris. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. Béda jeung di urang. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. angger baé. buku geus henteu jadi masalah. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. En-a …. Em- . aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. atawa di antara dua konsonan. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. Ew-i …. diunikeunana jeung hartina baris béda. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana.. ―é‖. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. ―o‖. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih.. buku masih jadi barang langka. Kitu deui aksara ―u‖. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun.diperenahkeunana. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. na. ―i‖. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. ―e‖. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. wi. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan.

da kabeh sélér kalungguhanana sarua satata. Naha timbulna rasa dianaktérékeun téh lain ngan ku lantaran mémang urang Sunda éléh dina persaingan nasional anu saenyana mah lumangsung sacara fair? Lamun enya kitu. lamun tacan ngarti kana hartina. Lamun geus nyampak. Gerakan kasundaan harita babarengan jeung gerakan di daérah-daérah lianna . ―daék éléh sungkan meunang‖. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. henteu aya bapa téré atawa indung téré. nanyana bisa kana Kamus. Tapi naon sababna merenahkeun diri jadi ―anak‖ lain jadi ―bapa‖ atawa ―indung‖? Sanajan tangtu baé. diganti ku nu henteu kapabel tapi anyar datang ti Yogya nu dianggap ―non‖ – anu réréana urang Jawa. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Sabab di alam démokrasi nu jadi dasar nagara Républik Indonésia. Kana ayana kawijakan pamaréntah anu maliding sanak. ngarasa dianaktérékeun. si budak bisa nanyakeun ka guruna. Hanjakal tacan aya kamus ékabasa Sunda anu praktis keur barudak. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. ka kolotna. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. saenyana euweuh anak téré atawa anak teges. masih kudu dipaluruh sacara obyéktif naha enya aya anak téré jeung anak teges di lingkungan nagara Républik Indonésia. Dianak-térékeun – henteu mustahil.o …. jeung sabangsana. kateusugema ku nyalahkeun batur téh istuning kaliru. Éta kateusugema téh sok diupahan ku ngabobodo manéh. timbul gerakan kasundaan dina taun 1950-an nu puncakna ngayakeun Kongrés Pemuda Sunda. ku sabab dina balantika nasional langka urang Sunda anu meunang kapercayaan pikeun nyangking kalungguhan penting. Mémang kungsi aya mangsana urang Sunda ngarasa henteu sugema ku ayana kawijakan ―ko‖ jeung ―non‖ pamaréntah anu nyababkeun réa urang Sunda anu kapabel nyekel kalungguhan di pamaréntahan Jawa Barat digésér ku sabab dianggap ―ko‖. Gerakan Kasundaan GEUS lila aya kateusugema di kalangan urang Sunda. mo jeung saterusna. atawa nyalahkeun sipat urang Sunda anu cenah ―sok ngaheulakeun batur‖. ―henteu karooh ku kalungguhan‖. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap.

para anggota DKPS ditangkepan kalawan tuduhan rék ngarobah struktur nagara sacara illegal. Para pamingpin gerakan daérah nu umumna para panglima di Sumatera jeung Sulawesi (jadi kabéh gé tentara) dina rapat di Sungai Daréh (Januari 1958) ngadongsok presidén sangkan ngabubarkeun Kabinét Karya anu diwangun sacara henteu sah da presidén diangkat jadi formatur mah ngalanggar UUDS 1950 (nu jadi UUD nu sah harita). nepi ka Presidén Sukarno keukeuh hayangeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖. Djuanda Kartawidjaja. Ir. Sukarno jadi formatur sarta ngagunakeun wewenang Panglima Tertinggi dina kaayaan perang (SOB) ngangkat jalma-jalma jadi anggota kabinét nu teu meunang nolak. urang Sunda. Sukarno gé bisaeun nurutan Walanda ngalakukeun adu domba. Tapi para formatur kabinét anu ditugaskeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖ téa teu aya nu sanggupeun. Tapi pangdongsokna anu ditungtungan ku ultimatum téh henteu diwaro. Ditangkepanana waktu keur ngayakeun silaturahmi Lebaran nu dituduh ngayakeun . PRRI henteu manggapulia nyanghareupan kakuatan militér Pamaréntah Pusat. PKI jadi partéy kaopat nu unggul pemilu. lain ku tentara) ngawangun Déwan Komando Pemuda Sunda (DKPS) anu tugasna ngalaksanakeun kaputusan-kaputusan KPS sacara hukum. Tapi dina bulan Méi 1957. Presidén Sukarno ngaluarkeun ―Konsépsi Presidén‖ (1957) nu intina dua hal: kahiji. Nu diangkat jadi Perdana Mentri kabinét nu dingaranan Kabinét Karya téh Ir. Sabada Kabinét Ali Sastroamidjojo bubar. ngawangun Kabinét Gotongroyong anu ngajak PKI asup jadi anggota kabinét jeung kadua ngawangun Déwan Nasional anu jadi panaséhat pamaréntah tur anggotaanggotana diwangun ku wakil-wakil golongan fungsional jeung wakil-wakil daérah. Presidén ku anjeun anu milihan anggotana. Kongrés Pemuda Sunda (KPS) diayakeun dina bulan Novémber 1956 ku para pamuda (béda jeung di daérah séjén. bari ngusulkeun sangkan Bung Hatta jeung Sultan Hamengku Buwono IX asup kana kabinét. nepi ka bubar. Tugasna antarana nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. dipingpin ku Presidén ku anjeun. PRRI dianggap ―pemberontakan‖. nya tuluy ngawangun ―kabinét tandingan‖ PRRI. Presidén Sukarno ngangkat warganegara Dr.anu pada-pada ngarasa henteu sugema ka pamaréntah Pusat anu didominasi ku urang Jawa anu beuki déngdék ka kénca ku sabab dina Pemilu munggaran (1955) di luar sangkaan sareréa. antarana mangaruhan Konstituante nu anyar diistrénan sangkan ngarobah struktur nagara tina kesatuan jadi federasi. Kabinét nu disusun ku PM Ali Sastroamidjojo gagal nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. Akibatna Pamaréntah Pusat ngirimkeun pesawat AURI ngabom Painan.

Dokumén Kaputusan KPS nu geus diumumkeun dina pérs jeung dikirimkeun ka lembaga-lembaga pamaréntah jeung masarakat. Angkatan Muda Siliwangi (AMS). Sabada méh opat taun ditahan tanpa prosés. séparatis.rapat gelap. Pasundan Istri jllna arasup sarta aktif di Golkar. bari ngapeskeun Orde Lama. tur urang Sundana ngarasa kadéséh da éléh visi jeung taktik. geuning réréana lain urang Sunda. Kakara engeuh yén nu dariuk jadi wakil rahayat di DPRD Jawa Barat. nu digunakeun pikeun nyokong pamaréntah Orde Baru dina numpes Orde Lama. nyaéta pamaréntahan anu dipingpin ku Presidén Sukarno. Tuduhan provinsialistis. dianggap bukti yén rék ngarombak struktur nagara da dina kaputusan DKPS aya pameredih sangkan nagara kesatuan RI dirobah jadi federasi. atuh soal kasundaan mah tara jadi acara utama. Dina Pemilu taun 1971. Ku sabab tujuanana ogé ngunggulkeun ―perjuangan‖ Orde Baru. federalis jeung sabangsa jadi ririwa anu ngareunteutkeun haté jalma anu hayang ngayakeun kagiatan kadaérahan. AMS aktif nyokong Golkar sarta pamingpinna aya nu diarangkat jadi anggota parlemén boh di DPR boh di DPRD. Dalah dina widang kasenian. organisasiorganisasi kasundaan cara Paguyuban Pasunda. Sabada Presidén Sukarno dirorod tina kalungguhanana ku gerakan nu disebut Angkatan 66. Sasatna méh unggal bulan aya organisasi kasundaan . organisasi-organisasi kasundaan milu ramé nyokong Orde Baru nu dibobotohan ku Jéndral Suharto. ngan sakasampeurna baé. komo sabada aya Undang-undang Otonomi Daérah mah. Dina ahir taun 1966 Sudam I Divisi Siliwangi ngadegkeun organisasi pamuda. Ti harita timbul deui sumanget kasundaan téh. para angota DKPS dikaluarkeun. da tuduhanana teu aya buktina. beunang disebut tara kadéngé aya gerakan kasundaan atawa gerakan daérah lianna. Basa pamaréntah Orde Baru ngadegkeun Golongan Karya (Golkar) pikeun nyanghareupan Pemilihan Umum 1971. soal kasundaan muncul jadi isu di kalangan élit Sunda kaasup nu aya di Golkar. kabudayaan jeung basa ogé henteu kadéngé kecétna. kaasup ngayakeun kagiatan kasenian jeung kabudayaan. Kakara sabada sadar yén sihoréng anu ngawakilan Tatar Sunda dina perjuangan Orde Baru téh réréana lain urang Sunda. Sabada para anggota DKPS ditarangkepan tur PRRI jeung Permésta dianggap pemberotakan.

lamun élmuna luhung dina sagala widang. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. anu ngarep-ngarep dijenengkeun ku nu dibendo. Béh dieu ngasongkeun sapuluh ngaran anu dianggap merenah jadi menteri.diadegkeun. Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur. Da ceuk pikiranana hirup nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan. jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. Batak. Umumna oriéntasina ngan usaha sangkan milu kabagian proyék pamaréntah atawa sangkan urang Sunda jeneng nyekel kalungguhan di tingkat nasional atawa daérah. Nu maak hélok. Para kaom élit Sunda boga kawajiban pikeun ngusahakeun sangkan sakabéh urang Sunda bisa meunang atikan anu cukup nepi ka . urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun. tapi enyaan ngudag élmuna. Tujuan gerakan kasundaan kuduna lain kalungguhan. tara aya kadéngé naon kagiatanana. para anggota Tim Indepénden téh aya dina daftar 160 urang Sunda anu merenah jadi gegedén tingkat nasional jeung dina daftar 10 urang pimenterieun. ngan hanjakal réréana mah sabada ngayakeun salametan rongkah (―déklarasi‖) dina waktu ngadegkeunana di hotél sigrong téh. Bubuhan geus aya ti dituna paribasa ngeupeul ngahuapan manéh. Lamun urang niténan balantika nasional. meunang kasempetan sajembar-jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing-masing. wani tandang ngadu kamampuh parebut préstasi tina gawé nyata anu karasa mangpaatna ku balaréa. Sikep kitu téh pandangan kaom priyayi anu nganggap kalungguhan jadi ménak hiji préstasi. sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar. masih gedé kénéh pangaruhna di kalangan para élit pamingpin Sunda nepi ka kiwari cara anu didémonstrasikeun ku ayana Tim Indepénden nu diwangun ku organisasi-organisasi ―bercorak kasundaan‖ anu ngahaturkeun panuhun ka presidén sangkan maparin 20% tina jabatan penting nasional ka urang Sunda bari ngasongkeun 160 ngaran urang Sunda anu cenah piliheun presidén. da dianggap lamun aya urang Sunda dijungjung lungguh jadi pejabat téh tanda kaunggulan ki Sunda. pangpangna rahayat pépéték. Padahal urang Sunda kakara maju. Tapi urang Sunda luhung élmuna lamun sakola téh lain ngan ngudag ijazah jeung gelar. karasa pisan kurangna urang Sunda méh dina sagala widang. umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi. Éléh ku urang Minang. Alam pikiran kaum priyayi nu jiwana biasa teuing ulun-kumawula téh. Anu sidik. tapi usaha sangkan urang Sunda. hartina henteu tamat SMP-SMP acan.

geus langka anu khutbahna ku basa Sunda. kudu aya parobahan méntalitas urang Sunda.atawa basa dérah lianna. Hal éta némbongkeun yén rasa kabangsaan gé bisa ditepikeun ku basa Sunda . tapi ngan lamun urang Sunda réa némbongkeun préstasi nu pikasérabeun dina sagala lapangan kahirupan di tingkat nasional. urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan budi? Naha ciri kaluhungan budi téh . Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan). khutbahna (jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana ku basa Indonésia. Di Tatar Sunda (kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. sabalikna nu khutbah dina basa Sunda beuki ngurangan. lain ngan di kota gedé cara Bandung baé. sabab mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa Sunda jadi jama’ah di dinya? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan budina. khutbah dina basa Indonésia beuki populér. Tapi ka dieunakeun. Harkat jeung martabat urang Sunda moal unggah ngan ku baramaén méntaménta kalungguhan. sabab eusina némbongkeun sikep kabangsaan.*** Khutbah ku Basa Sunda Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé. Tapi anu khutbah ku basa Indonésia. Suratkabar Sipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka. Di masjid-masjid di Bandung. padahal jama’ahna henteu ngalartieun basa Arab. bisa unggul ku sabab parabotna samakta. tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku basa Indonésia. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa kabangsaan? Wallahu’alam. sanajan jama’ahna kabéhanana urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda. tina méntalitas tukang baramaén jadi méntalitas jiwa anu mandiri.dina waktuna tarung dina médan kahirupan nasional. Nu gedé kapercayaan dirina. Pikeun jadi Indonésia. Ngan pikeun nepi ka dinya. Alesanana ―henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda. tur dirojong ku élmu jeung kamampuh dina metakeunana bari karasa mangpaatna ku balaréa. da réa nu lain urang Sunda‖.

Kungsi milu Juma’ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam. sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan.leuwih mentingkeun sémah. ku sabab geus biasa ngawula kana kapentingan batur. tapi jeung rasa deuih. di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khotib. nagara Walanda. Éta masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di Walanda. Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di dinya anu henteu bisaeun basa Turki. Réa garéja anu ngayakeun kagiatan basa jeung kasenian daérah. Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganana. Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa kasaksian di masjid-masjid di Tatar Sunda jeung Banten. kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. khutbah ditepikeun dina basa Walanda anu titatarajong ku khotib urang Indonésia. . Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé. manan pribumi anu jumlahna leuwih réa? Wallahu’alam. aya pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun lamun ditepikeun ku basa indung mah. Saméméh salat Juma’ah. anu di garéja-garéjana béh dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. henteu yakin kana diri sorangan. khutbah ditepikeun dina basa Turki. Padahal di masjid éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén ogé. sanajan réa muslim bangsa séjén. Jama’ahna réréana urang Turki. tapi maranéhanana mentingkeun ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa Turki. kabuktian ku dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ―Poé Basa Indung‖ dina bulan Fébruari. Naha atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda baé? Boaboa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina basa Sunda téh. Yén basa indung penting. Numatak leuwih merenah ditepikeun ku basa indung. Dina waktu salat. Sabalikna waktu Juma’ahan di masjid Indonésia di Den Haag. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut sikep anu henteu istikomah. Dina misa gé basa Sunda geus réa dipaké. Khotib anu khutbah dina basa Indonésia di Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara-acara kaagamaan. kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik.

ku kituna henteu kudu disanghareupan sacara daria. Bisa jadi konsékwénsi tina henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa Sunda téh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para khotib. didengda. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia. nyaéta basa Sunda. Para murid sapopoéna kudu (jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda. Di sawatara pasantrén ogé cara kitu téh ditarurutan. Ku henteu digunakeunana basa indung. dina khutbah di masjidmasjid atawa tablég di majlis-majlis pangajian. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam. didengda. didengda. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil. lamun aya anu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. nyaéta widang agama. hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda. Nu matak ironis. . Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris. basa indungna. mutuh matak hélok. Cara kitu cenah baheula dilaksanakeun di saban HIS. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal éta geus kajadian. Dianggapna. Cara kitu téh mémang ngajurung para murid (HIS) atawa para santri (pasantrén) leuwih soson-soson diajarna basa asing.Nu matak sikep para ulama jeung khotib-khotib di masjid di urang nu nganggap leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma’ah. Lamun aya nu ngarempak. lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah. baris bisa ku sorangan ieuh. Aya kantor-kantor anu kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu. Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina basa indungna. da tara mikir jangka panjang. Wajib Nyarita Basa Sunda Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para karyawan di kantor-kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah (Jawa) sapoé dina saminggu. sacara henteu langsung milu maéhan basa Sunda. engké mah garéja-garéja anu malah ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh. widang kayakinan.

tapi basa Sundana jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. ngan baris jadi bahan obrolan. Ku ayana éta Perda. basa Sunda. sanajan henteu mustahil dina haténa mah gegelendeng. Henteu mustahil malah pada ngageuhgeuykeun . sanajan ngan sapoé baris nimbulkeun masalah praktis. Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah.Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor-kantor. Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara ilaharna ―mode‖ atawa ―fashion‖. dina hal urang di Jawa Barat jeung Banten. ayeuna mah apan barudak urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ―sia-aing‖ jeung kecap ―anjing‖ baé anu murubut diucapkeunana téh. henteu pasalia jeung Undang-undang Otonomi Daérah. Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeun basa nasional kudu nyarita dina basa nasional. Almarhum Livain Lubis upamana.paling henteu di tukangeun. nepi ka henteu mustahil aya ha-hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeun nu didakwa. Kiwari réa paranakan Cina anu basa Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. Masalah numuwuhkeun pangajén . sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urang Sunda? Karyawan anu lain urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana kawijakan kapala kantorna. apan urang Batak.anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia. Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional. tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna. nepi ka urang lembur anu henteu (pati) bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana kalawan laluasa. Lamun basa daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional. henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) — anu luyu jeung wewenangna . Hartina aya dina wewenang para bupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na. Dina taun 1950-an. da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita ku basa Sunda. Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa Sunda. tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih. basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola-sakola. sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang Sunda. basa Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ―sia-aing‖ baé.

Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. Y-o y-o …. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur. ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). jll. aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana... Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. boh anu aya soraan (vokal). Numatak di mana baé. ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh. boh anu henteu aya soraan (konsonan). Wiwi jeung saterusna. ―pemilih‖ diganti ku ―konstituén‖. En-a …. Ew-i …. Malah di sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana ……. Komo para présénter télévisi mah. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris. murid anu kakara diajar maca cara kuring. pangpangna basa Inggris. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap-kecap basa Inggris mah. Hal ieu ngan bisa diungkulan ku atikan. Yoyo …. ―internasional‖ diucapkeun ―international‖ (cara dina basa Inggris) jllna. W-i w-i …. ―produk‖ diucapkeun ―prodak‖. Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa deungeun. istilah atawa kecap anu aya basa Indonésiana ogé ngahaja diganti ku kecap Inggris kayaning ―pilihan‖ diganti ku ―opsi‖ (tina ―option‖) padahal saméméhna digunakeun kecap Walanda ―inisiatif‖. atuh méméh anggeus .. Ngan dina éta buku. Sabab hal éta patali jeung sikep katut méntalitas bangsa urang anu nganggap sagala anu datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. basa Indonésia. Jadi ―Ed-i . ―universitas‖. diajar ngéjah. na‖ jeung saterusna. para pakar urang lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris. D-i d-i … Didi. diucapkeun ―yuniversitas‖. Ngan ku lantaran euweuh soraan. boh di imah boh di sakola. wi. dina pangajaran maca. ―potongan‖ (harga) jadi ―diskon‖ padahal saméméhna dipaké kecap ―korting‖ tina basa Walanda. meureun ambéh katangar yén inteléktual. Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal.kana basa daérah moal bisa kaungkulan ku ayana Perda. Poho deui saha nu ngarangna. Padahal ayeuna mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun basa Inggris. Murid diwanohkeun heula kana aksara. muatan lokal! Diajar Maca Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar). di.

tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger. sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖. tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda. tapi saruntuyanana. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. lamun mandiri dibaca ―yu‖. upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖.kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Kitu deui aksara ―i‖. ―i‖. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana . sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. Kitu deui aksara ―u‖. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris. tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖. lamun mandiri dibaca ―ai‖. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. béda-béda ngunikeunana. Béda jeung dina basa Inggris. atawa di antara dua konsonan. béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. ―é‖. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. Tapi dina taun 1960-an. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. cara upamana basa Indonésia. ―e‖. ―o‖. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara. hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna. sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana. tapi lamun bareng jeung aksara séjén. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé diperenahkeunana. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖. angger baé.

mo jeung saterusna. na. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. Ew-i …. buku masih jadi barang langka. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. diunikeunana jeung hartina baris béda. Heurin ku Létah . Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina.. si budak bisa nanyakeun ka guruna. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. Béda jeung di urang. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. ka kolotna. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. lamun tacan ngarti kana hartina. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. En-a …. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. buku geus henteu jadi masalah. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih.. Hanjakal tacan aya kamus éka-basa Sunda anu praktis keur barudak. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. Em-o …. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. nanyana bisa kana Kamus. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca.saban kecap. wi. Lamun geus nyampak. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun.

nepi ka dianggap dusun meledug nu jauh ka bedug. Sangkan terangeun kumaha saenyana kaayaan. masih kénéh kandel. Dina éta paribasa digambarkeunana jalma anu rék nyarita henteu laluasa téh ku sabab sungutna kaheurinan ku létah. Kitu deui ari nyanghareupan gegedén yudikatif. atawa dianggap teu merenah. Lamun teu aya nu méré bahan-bahanna.Paribasa heurin ku létah dina basa Sunda ngagambarkeun jalma anu henteu laluasa nepikeun kereteging atina ku rupa-rupa sabab. Lain baé nyanghareupan gegedén éksekutif tapi nyanghareupan gegedén législatif ogé sarua. Lain baé basa Sunda gé disina nurutan basa Jawa ngagunakeun unggah-ungguhing bhasa atawa undak-usuk basa anu ngahaja dijieun pikeun ngabéda-bédakeun harkat jelema. Tugasna satungtung jadi wakil rahayat téh apan mangnepikeun gerentesing ati rahayat anu diwakilanana. kumaha wakil rahayat rék memperjuangkeunana? Kitu sotéh lamun urang percaya yén wakil rahayat téh maksudna rék memperjuangkeun nasib jeung kapentingan rahayat. Bisa jadi henteu wani ku sabab bisi disalahkeun. bisi salah. méntalitas sieun ku gegedén jeung pangagung. Padahal apan gegedén législatif téh formalna mah wakil rahayat. Sanggeus jadi bagian nagara Républik Indonésia anu démokratis ogé. henteu weléh ati-ati ari nyarita. kumaha para wakil rahayat téa terangeunana kana kaayaan jeung kahayang nu diwakilanana. nepi ka ngarasa heurin ku létah. Biasana ku sabab henteu wani ngedalkeun kereteging atina da kahalangan ku rupa-rupa karémpan. Pangpangna lamun kudu nyarita di hareupeun gegedén. kahayang jeung pikiran rahayat. para wakil rahayat téh kudu meunang asupan ti rahayat anu diwakilanana. ngabéla kapentingan rahayat anu milihna. hartina lamun para wakil rahayat téa terangeun kana tugasna jeung hayangeun ngalaksanakeunana. . Bisa jadi ku sabab rék barangpénta sieun dipersabenan. hartina pinuh ku létah nepi ka hésé rék nyarita. akibat tina kungsi dijajah ti jaman Mataram dina abad ka-17. Hartina jadi gegedénna téh ku lantaran dipilih ku rahayat. henteu kaduga da ngarasa manéhna mah lain jalma anu satata jeung anu diajak nyarita. Akibatna ana nyanghareupan gegedén atawa pangagung. Urang Sunda mah geus ratus-ratus taun hirup biasa ngawula. Bisa jadi ku sabab ngarasa éra. Lamun rahayat sorangan henteu wani nepikeun pikiran jeung kahayang anu aya dina haténa. sabab ceuk aturan undak-usuk basa mah salah nerapkeun kecap téh jadi dosa anu pohara gedéna.

rahayat ulah rék ngarasa heurin ku létah negor wakilna. bubuhan geus lila teuing rahayat urang mah hirup di alam féodal. henteu babari dirobah méntalna sangkan bisa nyarita tatag nepikeun pikiran jeung pamanggihna. Lamun nepikeun kereteging atina satarabasna sieun dibenduan. kawani nepikeun pikiran jeung kahayang téh jadi hak. Sangkan tatag nepikeun pikiranana. Dina prakna mah sieun kénéh ku dunungan anu sawenang-wenang manan ku Allah anu cenah Maha Kawasa tur Maha Welas Asih tur aya firmanNa anu nyaurkeun yén nya Anjeunna anu baris ngajamin rezeki mahlukNa. Malah lamun perelu ditungtungan ku ngadu peureup jeung siku. asa tara puguh alangujurna. Numatak (atawa mangkaning) urang Sunda mah pangsieuneunana leungiteun bisluit. Pangajaran nyarita di sakola jigana geus lila henteu mentingkeun hal éta. apan kudu dilatih ti leuleutik barudak téh dilatih nyusun pikiran. nu ngawakilan jeung anu diwakilanana pada-pada niat babarengan ngabéla kepentingan bangsa jeung nagara (kaasup rahayatna). Rahayat anu geus ti luluhur béh ditu kénéh sikepna kumaha kersa nu dibendo baé. Palebah dieu sidik yén ngajak sangkan wani nyarita bruk-brak. pamaréntahan baris jalan sakumaha mistina. nu penting ramé kadéngéna. wakil rahayat bisa berjuang pikeun ngahontalna. Di antara bangsa urang ayeuna timbul anggapan yén ngadu arguméntasi téh pacowong-cowong ngomong.Dina jaman kiwari anu rék ngipuk démokrasi. da tacan dibiasakeun nyarita brukbrak di hareupeun pangagung. Ngan lamun warganagara wani jeung ngarasa bébas nepikeun kereteging atina jeung kahayangna. Nu jadi masalah di urang di Indonésia dina ngipuk démokrasi. . malah kawajiban unggal warganagara. henteu heurin ku létah téh lain pagawéan gampang. rahayat henteu réa ilubiungna ku sabab sering ngarasa heurin ku létah. sanajan sapoéna paling henteu maca ayat anu mangrupa jangji yén moal gumantung salian ti ka Allah paling henteu 17 kali. da nganggap hirupna gumantung kana bisluit. patarik-tarik nyarita. hég waé engké kahalangan réputasina dina kapangkatanana. Ngan lamun ti dua pihakanana. ngedalkeunana dina susunan kalimah anu rapih sarta ngagunakeun arguméntasi anu babari kahartieun ku nu diajak nyarita. Nu matak lamun ngabandungan nu nyararita. Adegan anu adu jotos di gedong perwakilan rahayat geus sering kajadian. Hartina lamun kasaksian yén para wakil rahayat henteu ngalaksanakeun kawajibanana ngabéla kepentingan rahayat. Anu kudu nurut baé kana paréntah kaum ménak anu jareneng. anu dianggap leuwih terang kana sagala hal anu patali jeung kahirupan pamaréntahan.

Dina majalah basa Sunda sok aya lulucon anu tokoh utamana si Kabayan. Enya henteuna kitu tanwandé kudu dipaluruh heula sacara ilmiah. Tapi henteu mustahil kétang sabada dikubur. Di Banten béjana aya makam anu disebut makam si Kabayan. Buktina nu nyieun carita nu tokohna si Kabayan henteu béak-béak. atawa si Kabayan nu séjén deui. komo deui ku tonjok jeung jotos mah. Sontani (1920—1979) dina taun1957 nyebutkeun yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naon-naon. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan. Ku sabab kitu henteu kudu heran lamun Utuy T. Sakapeung digambarkeun pangedulan. Tapi dina dramana anu ditulis ku . Hartina ceuk Utuy mah si Kabayan téh manusa nu geus ngungkulan kamanusaanana. Maksudna manusa nu geus henteu kapurba deui ku rupa-rupa rasa anu biasa mangaruhan jelema. Bari jeung lamun dititénan pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. Komo deui ku paréa-réa balad anu daraékeun ngarurug sarta nyaremkeun pihak anu henteu sapamadegan jeung dirina bari ngagunakeun ancaman jeung kakerasan mah. teu nyaho di cedo. Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua. Si Kabayan tokoh dongéng mah fiksi. Si Kabayan téh dipikaresep pisan ku urang Sunda. wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. tapi kudu diajar nyusun pikiran jeung nyusun arguméntasi pikeun rebut bener jeung ngabéla kapentingan balaréa. jadi mustahil aya bungkeuleukanana nepi ka kudu dikubur sagala.*** Si Kabayan Saha urang Sunda anu henteu terang ka si Kabayan? Salian ti jadi tokoh dongéng anu baheula mah sok ditepikeun ku nini jeung aki ka incu.Kudu ditéangan carana kumaha sangkan barudak urang ti leuleutik kénéh ulah diajar jeung dibiasakeun ngarasa heurin ku létah. ayeuna mah ditulis jadi buku sarta dijieun filem sagala. kakara caritana sumebar bari jeung ditambahan atawa diréka-réka ku ahli carita. Wallahu’alam naha enya anu dikubur di dinya téh si Kabayan anu sok jadi tokoh dongéng téa. ngan aya dina hayalan anu nyaritakeun atawa nuliskeunana. Démokrasi baris tumuwuh dina alam ngadu bebeneran ku pikiran jeung arguméntasi lain ku pacowong-cowong jeung paheuras-heuras genggerong. Alias manusa pinunjul.

basa Sunda. Keur umumna urang Sunda si Kabayan téh lain tokoh idéal. Tangtu saréréa ogé kitu. da waktu dijurukeun mah apan kabéh manusa gé tacan hideng. sabab terangna ngeunaan hal éta téh ti nu lian. henteu ngagambarkeun hal éta. nyaéta anu henteu nyigeung-nyigeung parabot reproduksi jelema. Nepi ka kiwari interprétasi Utuy ka dua tokoh dongéng titinggal karuhun Sunda téh tacan aya nu ngabantah. Hartina tacan aya nu lian anu méré interprétasi orisinal boh ngeunaan si Kabayan boh ngeunaan Sang Kuriang. Utuy ngabandingkeun tokoh si Kabayan anu geus teu naon-naon ku naon-naon téh jeung tokoh Sang Kuriang anu digambarkeun dina librétona Sang Kuriang (basa Indonesia 1959. digambarkeun si Kabayan téh jadi dukun anu dianggap wacis jeung sakti. boh lisan boh tinulis. ―Silaing mah . Dirina sorangan mah apan geus teu naon-naon ku naon-naon. tapi saenyana mah ngaheureuykeun jalmajalma anu daratang marénta tulung ka inyana. Lamun aya jalma nyebut ka baturna. Nu matak waktu Balé Pustaka nyusun buku Si Kabayan (1932) dumasar kana dongéngdongéng anu aya dina disertasina Maria Coster-Wijman. réa anu jorang anu ku sawaréh mah baris dianggap henteu merenah dibaca di lingkungan jalma sopan. Sang Kuriang anu ngan percaya ka dirina sorangan jeung si Kabayan anu nganggap yén nu lian téh ngan aya pikeun diheureuykeun. Si Kabayan anu aya dina dongéng cara anu dimuatkeun dina disertasina Maria CosterWijsman Uilen spiegel-verhalen in Indonesie in het biezonder in de Soendalanden (1929). éta dua tokoh anu béda-béda sipatna téh mangrupa kakayaan batin ki Sunda.Utuy dina basa Indonesia nu judulna Si Kabayan (1959). kumaha rék terangna saha anu ngajurukeunana? Ceuk Utuy. Naha anggapan Utuy yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naonnaon téh bener? Lamun urang niténan dongéng-dongéng si Kabayan anu kungsi aya dina khazanah sastra Sunda. Nu nyampak ngan carita pikaseurieun tur cara umumna carita pikaseurieun (lain ngan dina basa Sunda baé). anggapan Utuy téh luyu jeung kanyataan. nu dipilihan téh ngan carita anu ‖aman‖ baé. Moal aya urang Sunda anu nganggap si Kabayan téh idolana. Manéhna embung ngaku Dayang Sumbi téh indungna. dijadikeun kaulinan. 1963) jadi manusa individualis anu gnan percaya ka dirina pribadi baé.

lain jadi bangsa paria nu ngan bisa ngékspor babu jeung kuli sarta gawéna kekeleyengan néangan hutang. henteu babari. Djuanda dina waktu nagara nyanghareupan krisis kadaérahan dina ahir taun 1950-an. Citra ngeunaan urang Sunda henteu bisa leupas tina citra si Kabayan. Dina tipologi Utuy.kawas si Kabayan!‖. anu dina nyanghareupan konflik jeung masalah jalan kaluarna ku bobodoran. Anggapan yén urang Sunda téh henteu bisa daria. Pikeun ngarobah citra ngeunaan diri hiji bangsa atawa sélér. henteu bisa nyanghareupan konflik téh salah. lain ku sélér lian sabangsa pada-pada urang Indonésia baé. Leuwih réa anu ngaidéntifiaksikeunana téh ka si Kabayan. Lamun urang Sunda hayang miboga citra anu positif. Kitu deui munculna H. kudu nyieun légenda anyar upamana ku némbongkeun préstasi anu luar biasa dina ngawangun Indonesia jadi bangsa nu dipihormat ku bangsa lian. tapi ka Sang Kuriang anu ngawangun talaga buatan dina jero sapeuting. Ali Sadikin nu suksés ngawangun Jakarta jadi kota métropolitan di tengah parobahan Orde Lama ka Orde Baru. Tapi aya henteu aya nu sok ngaidentifikasi Sang Kuriang ka urang Sunda. tangtu éta téh lain ku sabab baturna téa némbongkeun parangi anu pujieun. atawa ku sabab geu némbongkeun préstasi anu nyongcolang. Tangtu baé anggapan yén urang Sunda téh sarua jeung si Kabayan. tapi citra Sang Kuriang ogé henteu matak agul (ku sabab turunan anjing jeung babi nu ku budaya jeung kayakinan urang Sunda kiwari sorangan lain sato anu mulya. Citra urang Sunda téh si Kabayan lain citra anu positif. citra yén urang Sunda téh si Kabayan anu kabisana ngan bobodoran ku sabab henteu bisa ngungkulan masalah anu disanghareupan bisa leungit. . duanana moal kagolongkeun ka si Kabayan anu geus henteu naon-naon ku naon-naon. Dina sajarah Républik Indonésia. malah najis). Jalma tukang heureuy anu tara pisan daria. Ku sabagian urang Sunda jeung ku umumna nu lain urang Sunda si Kabayan dianggap representasi urang Sunda. Ngan lamun aya urang Sunda anu préstasina diaku ku lain ku urang Sunda baé. Tapi Si Kabayan angger jadi tokoh anu dianggap has Sunda. urang apan nyaksian munculna Ir. henteu bener.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful