29831252 Contoh Esai Sunda

CONTOH ESAI SUNDA sumber:ajip-rosidi.

com DI AJAR MACA Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D-i d-i … Didi; Y-o y-o …. Yoyo ….. W-i w-i ….. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Jadi ―Ed-i .. di, Ew-i …. wi, En-a …. na‖ jeung saterusna.

Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia.

Tapi dina taun 1960-an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong, tapi saruntuyanana. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagaranagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖, lamun mandiri dibaca ―yu‖, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖, tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. Kitu deui aksara ―i‖, lamun mandiri dibaca ―ai‖, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda-béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖, tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖, tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖, tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé

Luyu jeung pasipatan basa Sunda. Kitu deui aksara ―u‖. Béda jeung dina basa Inggris. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. atawa di antara dua konsonan. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. Béda jeung di urang. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. buku masih jadi barang langka. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. wi. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. En-a …. ―i‖. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris.. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih.diperenahkeunana. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. Ew-i …. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. angger baé. ―e‖. ―é‖. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. diunikeunana jeung hartina baris béda. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. buku geus henteu jadi masalah. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. na. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖.. ―o‖. Em- .

timbul gerakan kasundaan dina taun 1950-an nu puncakna ngayakeun Kongrés Pemuda Sunda. saenyana euweuh anak téré atawa anak teges. atawa nyalahkeun sipat urang Sunda anu cenah ―sok ngaheulakeun batur‖. henteu aya bapa téré atawa indung téré. ―henteu karooh ku kalungguhan‖. diganti ku nu henteu kapabel tapi anyar datang ti Yogya nu dianggap ―non‖ – anu réréana urang Jawa.o …. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Gerakan Kasundaan GEUS lila aya kateusugema di kalangan urang Sunda. lamun tacan ngarti kana hartina. Gerakan kasundaan harita babarengan jeung gerakan di daérah-daérah lianna . Sabab di alam démokrasi nu jadi dasar nagara Républik Indonésia. Éta kateusugema téh sok diupahan ku ngabobodo manéh. kateusugema ku nyalahkeun batur téh istuning kaliru. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. Mémang kungsi aya mangsana urang Sunda ngarasa henteu sugema ku ayana kawijakan ―ko‖ jeung ―non‖ pamaréntah anu nyababkeun réa urang Sunda anu kapabel nyekel kalungguhan di pamaréntahan Jawa Barat digésér ku sabab dianggap ―ko‖. Lamun geus nyampak. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. mo jeung saterusna. nanyana bisa kana Kamus. masih kudu dipaluruh sacara obyéktif naha enya aya anak téré jeung anak teges di lingkungan nagara Républik Indonésia. Hanjakal tacan aya kamus ékabasa Sunda anu praktis keur barudak. si budak bisa nanyakeun ka guruna. Naha timbulna rasa dianaktérékeun téh lain ngan ku lantaran mémang urang Sunda éléh dina persaingan nasional anu saenyana mah lumangsung sacara fair? Lamun enya kitu. Dianak-térékeun – henteu mustahil. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. Kana ayana kawijakan pamaréntah anu maliding sanak. da kabeh sélér kalungguhanana sarua satata. ka kolotna. jeung sabangsana. ku sabab dina balantika nasional langka urang Sunda anu meunang kapercayaan pikeun nyangking kalungguhan penting. ―daék éléh sungkan meunang‖. ngarasa dianaktérékeun. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. Tapi naon sababna merenahkeun diri jadi ―anak‖ lain jadi ―bapa‖ atawa ―indung‖? Sanajan tangtu baé.

Tapi dina bulan Méi 1957. Sukarno jadi formatur sarta ngagunakeun wewenang Panglima Tertinggi dina kaayaan perang (SOB) ngangkat jalma-jalma jadi anggota kabinét nu teu meunang nolak. nya tuluy ngawangun ―kabinét tandingan‖ PRRI. Tapi para formatur kabinét anu ditugaskeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖ téa teu aya nu sanggupeun. Sukarno gé bisaeun nurutan Walanda ngalakukeun adu domba. PKI jadi partéy kaopat nu unggul pemilu. Presidén ku anjeun anu milihan anggotana. PRRI dianggap ―pemberontakan‖. nepi ka Presidén Sukarno keukeuh hayangeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖. Sabada Kabinét Ali Sastroamidjojo bubar. urang Sunda. Akibatna Pamaréntah Pusat ngirimkeun pesawat AURI ngabom Painan.anu pada-pada ngarasa henteu sugema ka pamaréntah Pusat anu didominasi ku urang Jawa anu beuki déngdék ka kénca ku sabab dina Pemilu munggaran (1955) di luar sangkaan sareréa. Tugasna antarana nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. ngawangun Kabinét Gotongroyong anu ngajak PKI asup jadi anggota kabinét jeung kadua ngawangun Déwan Nasional anu jadi panaséhat pamaréntah tur anggotaanggotana diwangun ku wakil-wakil golongan fungsional jeung wakil-wakil daérah. bari ngusulkeun sangkan Bung Hatta jeung Sultan Hamengku Buwono IX asup kana kabinét. para anggota DKPS ditangkepan kalawan tuduhan rék ngarobah struktur nagara sacara illegal. nepi ka bubar. antarana mangaruhan Konstituante nu anyar diistrénan sangkan ngarobah struktur nagara tina kesatuan jadi federasi. Presidén Sukarno ngangkat warganegara Dr. Nu diangkat jadi Perdana Mentri kabinét nu dingaranan Kabinét Karya téh Ir. dipingpin ku Presidén ku anjeun. Kongrés Pemuda Sunda (KPS) diayakeun dina bulan Novémber 1956 ku para pamuda (béda jeung di daérah séjén. Para pamingpin gerakan daérah nu umumna para panglima di Sumatera jeung Sulawesi (jadi kabéh gé tentara) dina rapat di Sungai Daréh (Januari 1958) ngadongsok presidén sangkan ngabubarkeun Kabinét Karya anu diwangun sacara henteu sah da presidén diangkat jadi formatur mah ngalanggar UUDS 1950 (nu jadi UUD nu sah harita). Kabinét nu disusun ku PM Ali Sastroamidjojo gagal nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. Djuanda Kartawidjaja. lain ku tentara) ngawangun Déwan Komando Pemuda Sunda (DKPS) anu tugasna ngalaksanakeun kaputusan-kaputusan KPS sacara hukum. Tapi pangdongsokna anu ditungtungan ku ultimatum téh henteu diwaro. Presidén Sukarno ngaluarkeun ―Konsépsi Presidén‖ (1957) nu intina dua hal: kahiji. Ir. PRRI henteu manggapulia nyanghareupan kakuatan militér Pamaréntah Pusat. Ditangkepanana waktu keur ngayakeun silaturahmi Lebaran nu dituduh ngayakeun .

organisasi-organisasi kasundaan milu ramé nyokong Orde Baru nu dibobotohan ku Jéndral Suharto. Sasatna méh unggal bulan aya organisasi kasundaan . Angkatan Muda Siliwangi (AMS). Sabada méh opat taun ditahan tanpa prosés. kaasup ngayakeun kagiatan kasenian jeung kabudayaan. atuh soal kasundaan mah tara jadi acara utama. AMS aktif nyokong Golkar sarta pamingpinna aya nu diarangkat jadi anggota parlemén boh di DPR boh di DPRD. Ti harita timbul deui sumanget kasundaan téh. Sabada para anggota DKPS ditarangkepan tur PRRI jeung Permésta dianggap pemberotakan.rapat gelap. soal kasundaan muncul jadi isu di kalangan élit Sunda kaasup nu aya di Golkar. séparatis. Kakara engeuh yén nu dariuk jadi wakil rahayat di DPRD Jawa Barat. beunang disebut tara kadéngé aya gerakan kasundaan atawa gerakan daérah lianna. organisasiorganisasi kasundaan cara Paguyuban Pasunda. para angota DKPS dikaluarkeun. komo sabada aya Undang-undang Otonomi Daérah mah. Dina ahir taun 1966 Sudam I Divisi Siliwangi ngadegkeun organisasi pamuda. Basa pamaréntah Orde Baru ngadegkeun Golongan Karya (Golkar) pikeun nyanghareupan Pemilihan Umum 1971. nyaéta pamaréntahan anu dipingpin ku Presidén Sukarno. Ku sabab tujuanana ogé ngunggulkeun ―perjuangan‖ Orde Baru. Sabada Presidén Sukarno dirorod tina kalungguhanana ku gerakan nu disebut Angkatan 66. Dina Pemilu taun 1971. kabudayaan jeung basa ogé henteu kadéngé kecétna. geuning réréana lain urang Sunda. dianggap bukti yén rék ngarombak struktur nagara da dina kaputusan DKPS aya pameredih sangkan nagara kesatuan RI dirobah jadi federasi. tur urang Sundana ngarasa kadéséh da éléh visi jeung taktik. federalis jeung sabangsa jadi ririwa anu ngareunteutkeun haté jalma anu hayang ngayakeun kagiatan kadaérahan. bari ngapeskeun Orde Lama. ngan sakasampeurna baé. da tuduhanana teu aya buktina. nu digunakeun pikeun nyokong pamaréntah Orde Baru dina numpes Orde Lama. Tuduhan provinsialistis. Kakara sabada sadar yén sihoréng anu ngawakilan Tatar Sunda dina perjuangan Orde Baru téh réréana lain urang Sunda. Dokumén Kaputusan KPS nu geus diumumkeun dina pérs jeung dikirimkeun ka lembaga-lembaga pamaréntah jeung masarakat. Dalah dina widang kasenian. Pasundan Istri jllna arasup sarta aktif di Golkar.

Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur. Nu maak hélok. Anu sidik. urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun. jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. Umumna oriéntasina ngan usaha sangkan milu kabagian proyék pamaréntah atawa sangkan urang Sunda jeneng nyekel kalungguhan di tingkat nasional atawa daérah. hartina henteu tamat SMP-SMP acan. tapi enyaan ngudag élmuna. Bubuhan geus aya ti dituna paribasa ngeupeul ngahuapan manéh. Sikep kitu téh pandangan kaom priyayi anu nganggap kalungguhan jadi ménak hiji préstasi. meunang kasempetan sajembar-jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing-masing. Tujuan gerakan kasundaan kuduna lain kalungguhan. tara aya kadéngé naon kagiatanana. Para kaom élit Sunda boga kawajiban pikeun ngusahakeun sangkan sakabéh urang Sunda bisa meunang atikan anu cukup nepi ka . wani tandang ngadu kamampuh parebut préstasi tina gawé nyata anu karasa mangpaatna ku balaréa. pangpangna rahayat pépéték. tapi usaha sangkan urang Sunda. Lamun urang niténan balantika nasional. Alam pikiran kaum priyayi nu jiwana biasa teuing ulun-kumawula téh. da dianggap lamun aya urang Sunda dijungjung lungguh jadi pejabat téh tanda kaunggulan ki Sunda. Tapi urang Sunda luhung élmuna lamun sakola téh lain ngan ngudag ijazah jeung gelar. lamun élmuna luhung dina sagala widang.diadegkeun. umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi. anu ngarep-ngarep dijenengkeun ku nu dibendo. masih gedé kénéh pangaruhna di kalangan para élit pamingpin Sunda nepi ka kiwari cara anu didémonstrasikeun ku ayana Tim Indepénden nu diwangun ku organisasi-organisasi ―bercorak kasundaan‖ anu ngahaturkeun panuhun ka presidén sangkan maparin 20% tina jabatan penting nasional ka urang Sunda bari ngasongkeun 160 ngaran urang Sunda anu cenah piliheun presidén. Padahal urang Sunda kakara maju. Batak. karasa pisan kurangna urang Sunda méh dina sagala widang. para anggota Tim Indepénden téh aya dina daftar 160 urang Sunda anu merenah jadi gegedén tingkat nasional jeung dina daftar 10 urang pimenterieun. Da ceuk pikiranana hirup nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan. Béh dieu ngasongkeun sapuluh ngaran anu dianggap merenah jadi menteri. ngan hanjakal réréana mah sabada ngayakeun salametan rongkah (―déklarasi‖) dina waktu ngadegkeunana di hotél sigrong téh. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. Éléh ku urang Minang. sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar.

da réa nu lain urang Sunda‖. Pikeun jadi Indonésia. sanajan jama’ahna kabéhanana urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda. Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan). sabalikna nu khutbah dina basa Sunda beuki ngurangan. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka.atawa basa dérah lianna. geus langka anu khutbahna ku basa Sunda. Tapi ka dieunakeun.*** Khutbah ku Basa Sunda Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé. Ngan pikeun nepi ka dinya. Di masjid-masjid di Bandung. Alesanana ―henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa kabangsaan? Wallahu’alam. khutbahna (jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana ku basa Indonésia. urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda. tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku basa Indonésia. padahal jama’ahna henteu ngalartieun basa Arab. Hal éta némbongkeun yén rasa kabangsaan gé bisa ditepikeun ku basa Sunda . Tapi anu khutbah ku basa Indonésia.dina waktuna tarung dina médan kahirupan nasional. Harkat jeung martabat urang Sunda moal unggah ngan ku baramaén méntaménta kalungguhan. sabab eusina némbongkeun sikep kabangsaan. Nu gedé kapercayaan dirina. Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa Sunda jadi jama’ah di dinya? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan budina. lain ngan di kota gedé cara Bandung baé. bisa unggul ku sabab parabotna samakta. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan budi? Naha ciri kaluhungan budi téh . Di Tatar Sunda (kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. khutbah dina basa Indonésia beuki populér. Suratkabar Sipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional. sabab mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. tapi ngan lamun urang Sunda réa némbongkeun préstasi nu pikasérabeun dina sagala lapangan kahirupan di tingkat nasional. tina méntalitas tukang baramaén jadi méntalitas jiwa anu mandiri. kudu aya parobahan méntalitas urang Sunda. tur dirojong ku élmu jeung kamampuh dina metakeunana bari karasa mangpaatna ku balaréa.

manan pribumi anu jumlahna leuwih réa? Wallahu’alam. Saméméh salat Juma’ah. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut sikep anu henteu istikomah. Dina misa gé basa Sunda geus réa dipaké. Éta masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di Walanda. Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa kasaksian di masjid-masjid di Tatar Sunda jeung Banten. khutbah ditepikeun dina basa Turki. kabuktian ku dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ―Poé Basa Indung‖ dina bulan Fébruari. sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan. Numatak leuwih merenah ditepikeun ku basa indung. anu di garéja-garéjana béh dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. Khotib anu khutbah dina basa Indonésia di Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé. tapi jeung rasa deuih. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun lamun ditepikeun ku basa indung mah. Yén basa indung penting. Jama’ahna réréana urang Turki. Padahal di masjid éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén ogé. kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. Réa garéja anu ngayakeun kagiatan basa jeung kasenian daérah. khutbah ditepikeun dina basa Walanda anu titatarajong ku khotib urang Indonésia. ku sabab geus biasa ngawula kana kapentingan batur. Dina waktu salat. Naha atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda baé? Boaboa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina basa Sunda téh. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara-acara kaagamaan. Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganana. Kungsi milu Juma’ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam. di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khotib. nagara Walanda. Sabalikna waktu Juma’ahan di masjid Indonésia di Den Haag. tapi maranéhanana mentingkeun ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa Turki. sanajan réa muslim bangsa séjén. henteu yakin kana diri sorangan. . aya pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di dinya anu henteu bisaeun basa Turki.leuwih mentingkeun sémah. kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik.

Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris. Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina basa indungna. . lamun aya anu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam. Para murid sapopoéna kudu (jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda. dina khutbah di masjidmasjid atawa tablég di majlis-majlis pangajian. Di sawatara pasantrén ogé cara kitu téh ditarurutan. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia. Aya kantor-kantor anu kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu. Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. widang kayakinan. engké mah garéja-garéja anu malah ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh. Bisa jadi konsékwénsi tina henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa Sunda téh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para khotib. Ku henteu digunakeunana basa indung. baris bisa ku sorangan ieuh. ku kituna henteu kudu disanghareupan sacara daria. didengda. Lamun aya nu ngarempak. Nu matak ironis. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal éta geus kajadian. sacara henteu langsung milu maéhan basa Sunda. Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil.Nu matak sikep para ulama jeung khotib-khotib di masjid di urang nu nganggap leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma’ah. Dianggapna. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna. nyaéta widang agama. Cara kitu cenah baheula dilaksanakeun di saban HIS. mutuh matak hélok. basa indungna. Wajib Nyarita Basa Sunda Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para karyawan di kantor-kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah (Jawa) sapoé dina saminggu. Cara kitu téh mémang ngajurung para murid (HIS) atawa para santri (pasantrén) leuwih soson-soson diajarna basa asing. lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah. da tara mikir jangka panjang. hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda. nyaéta basa Sunda. didengda. didengda.

sanajan ngan sapoé baris nimbulkeun masalah praktis. ngan baris jadi bahan obrolan. da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita ku basa Sunda. Almarhum Livain Lubis upamana. dina hal urang di Jawa Barat jeung Banten. Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional.anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia. Ku ayana éta Perda. sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang Sunda. Henteu mustahil malah pada ngageuhgeuykeun . Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeun basa nasional kudu nyarita dina basa nasional. tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih. sanajan henteu mustahil dina haténa mah gegelendeng. henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) — anu luyu jeung wewenangna . Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa Sunda. Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara ilaharna ―mode‖ atawa ―fashion‖.paling henteu di tukangeun. sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urang Sunda? Karyawan anu lain urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana kawijakan kapala kantorna. Kiwari réa paranakan Cina anu basa Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. nepi ka urang lembur anu henteu (pati) bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana kalawan laluasa. Masalah numuwuhkeun pangajén . tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna. Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah. basa Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ―sia-aing‖ baé. nepi ka henteu mustahil aya ha-hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeun nu didakwa. Dina taun 1950-an. apan urang Batak. henteu pasalia jeung Undang-undang Otonomi Daérah. tapi basa Sundana jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola-sakola. Lamun basa daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional. ayeuna mah apan barudak urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ―sia-aing‖ jeung kecap ―anjing‖ baé anu murubut diucapkeunana téh.Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor-kantor. Hartina aya dina wewenang para bupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na. basa Sunda.

diucapkeun ―yuniversitas‖. meureun ambéh katangar yén inteléktual. Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. wi. ―internasional‖ diucapkeun ―international‖ (cara dina basa Inggris) jllna. W-i w-i …. Jadi ―Ed-i .. En-a …. ―produk‖ diucapkeun ―prodak‖. para pakar urang lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris. Y-o y-o …. ―pemilih‖ diganti ku ―konstituén‖. na‖ jeung saterusna. boh di imah boh di sakola. D-i d-i … Didi. dina pangajaran maca. aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Ngan ku lantaran euweuh soraan.. ―potongan‖ (harga) jadi ―diskon‖ padahal saméméhna dipaké kecap ―korting‖ tina basa Walanda. basa Indonésia. Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. diajar ngéjah. di. boh anu aya soraan (vokal). Wiwi jeung saterusna. Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa deungeun. Murid diwanohkeun heula kana aksara. Komo para présénter télévisi mah. pangpangna basa Inggris. Ngan dina éta buku. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap-kecap basa Inggris mah. Malah di sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana ……. jll. ―universitas‖. Padahal ayeuna mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun basa Inggris. Hal ieu ngan bisa diungkulan ku atikan. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur. Sabab hal éta patali jeung sikep katut méntalitas bangsa urang anu nganggap sagala anu datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. Numatak di mana baé. ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). murid anu kakara diajar maca cara kuring. Yoyo …. atuh méméh anggeus .. muatan lokal! Diajar Maca Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar).kana basa daérah moal bisa kaungkulan ku ayana Perda. boh anu henteu aya soraan (konsonan). ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh. Ew-i …. Poho deui saha nu ngarangna. Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal. istilah atawa kecap anu aya basa Indonésiana ogé ngahaja diganti ku kecap Inggris kayaning ―pilihan‖ diganti ku ―opsi‖ (tina ―option‖) padahal saméméhna digunakeun kecap Walanda ―inisiatif‖.

tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. Kitu deui aksara ―u‖. cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong. Béda jeung dina basa Inggris. lamun mandiri dibaca ―yu‖. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. ―o‖. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé. cara upamana basa Indonésia. sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger. Kitu deui aksara ―i‖.kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖. lamun mandiri dibaca ―ai‖. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna. tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana . Tapi dina taun 1960-an. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. tapi saruntuyanana. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé diperenahkeunana. béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. tapi lamun bareng jeung aksara séjén. tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. ―i‖. sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. angger baé. upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖. tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖. béda-béda ngunikeunana. tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. ―e‖. para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. atawa di antara dua konsonan. tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. ―é‖.

tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Lamun geus nyampak. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. ka kolotna. nanyana bisa kana Kamus. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. si budak bisa nanyakeun ka guruna. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana.saban kecap. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. Heurin ku Létah . na. mo jeung saterusna. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana.. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. En-a …. Béda jeung di urang. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. wi. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Em-o …. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia.. buku masih jadi barang langka. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. diunikeunana jeung hartina baris béda. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. Hanjakal tacan aya kamus éka-basa Sunda anu praktis keur barudak. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. buku geus henteu jadi masalah. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. Ew-i …. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. lamun tacan ngarti kana hartina.

nepi ka ngarasa heurin ku létah. ngabéla kapentingan rahayat anu milihna. Pangpangna lamun kudu nyarita di hareupeun gegedén. kahayang jeung pikiran rahayat. Lain baé nyanghareupan gegedén éksekutif tapi nyanghareupan gegedén législatif ogé sarua. Akibatna ana nyanghareupan gegedén atawa pangagung. Sangkan terangeun kumaha saenyana kaayaan. sabab ceuk aturan undak-usuk basa mah salah nerapkeun kecap téh jadi dosa anu pohara gedéna. Hartina jadi gegedénna téh ku lantaran dipilih ku rahayat. Bisa jadi ku sabab ngarasa éra. Tugasna satungtung jadi wakil rahayat téh apan mangnepikeun gerentesing ati rahayat anu diwakilanana. akibat tina kungsi dijajah ti jaman Mataram dina abad ka-17. méntalitas sieun ku gegedén jeung pangagung. Lamun teu aya nu méré bahan-bahanna. Dina éta paribasa digambarkeunana jalma anu rék nyarita henteu laluasa téh ku sabab sungutna kaheurinan ku létah.Paribasa heurin ku létah dina basa Sunda ngagambarkeun jalma anu henteu laluasa nepikeun kereteging atina ku rupa-rupa sabab. . Sanggeus jadi bagian nagara Républik Indonésia anu démokratis ogé. hartina lamun para wakil rahayat téa terangeun kana tugasna jeung hayangeun ngalaksanakeunana. Bisa jadi henteu wani ku sabab bisi disalahkeun. para wakil rahayat téh kudu meunang asupan ti rahayat anu diwakilanana. kumaha para wakil rahayat téa terangeunana kana kaayaan jeung kahayang nu diwakilanana. Urang Sunda mah geus ratus-ratus taun hirup biasa ngawula. hartina pinuh ku létah nepi ka hésé rék nyarita. Lamun rahayat sorangan henteu wani nepikeun pikiran jeung kahayang anu aya dina haténa. kumaha wakil rahayat rék memperjuangkeunana? Kitu sotéh lamun urang percaya yén wakil rahayat téh maksudna rék memperjuangkeun nasib jeung kapentingan rahayat. Bisa jadi ku sabab rék barangpénta sieun dipersabenan. masih kénéh kandel. henteu kaduga da ngarasa manéhna mah lain jalma anu satata jeung anu diajak nyarita. Biasana ku sabab henteu wani ngedalkeun kereteging atina da kahalangan ku rupa-rupa karémpan. Padahal apan gegedén législatif téh formalna mah wakil rahayat. atawa dianggap teu merenah. bisi salah. Lain baé basa Sunda gé disina nurutan basa Jawa ngagunakeun unggah-ungguhing bhasa atawa undak-usuk basa anu ngahaja dijieun pikeun ngabéda-bédakeun harkat jelema. Kitu deui ari nyanghareupan gegedén yudikatif. henteu weléh ati-ati ari nyarita. nepi ka dianggap dusun meledug nu jauh ka bedug.

Rahayat anu geus ti luluhur béh ditu kénéh sikepna kumaha kersa nu dibendo baé. wakil rahayat bisa berjuang pikeun ngahontalna. pamaréntahan baris jalan sakumaha mistina. Dina prakna mah sieun kénéh ku dunungan anu sawenang-wenang manan ku Allah anu cenah Maha Kawasa tur Maha Welas Asih tur aya firmanNa anu nyaurkeun yén nya Anjeunna anu baris ngajamin rezeki mahlukNa. nu penting ramé kadéngéna.Dina jaman kiwari anu rék ngipuk démokrasi. Nu jadi masalah di urang di Indonésia dina ngipuk démokrasi. Ngan lamun ti dua pihakanana. Di antara bangsa urang ayeuna timbul anggapan yén ngadu arguméntasi téh pacowong-cowong ngomong. rahayat ulah rék ngarasa heurin ku létah negor wakilna. apan kudu dilatih ti leuleutik barudak téh dilatih nyusun pikiran. asa tara puguh alangujurna. patarik-tarik nyarita. henteu heurin ku létah téh lain pagawéan gampang. kawani nepikeun pikiran jeung kahayang téh jadi hak. hég waé engké kahalangan réputasina dina kapangkatanana. Adegan anu adu jotos di gedong perwakilan rahayat geus sering kajadian. Hartina lamun kasaksian yén para wakil rahayat henteu ngalaksanakeun kawajibanana ngabéla kepentingan rahayat. Anu kudu nurut baé kana paréntah kaum ménak anu jareneng. Nu matak lamun ngabandungan nu nyararita. da tacan dibiasakeun nyarita brukbrak di hareupeun pangagung. henteu babari dirobah méntalna sangkan bisa nyarita tatag nepikeun pikiran jeung pamanggihna. Lamun nepikeun kereteging atina satarabasna sieun dibenduan. Pangajaran nyarita di sakola jigana geus lila henteu mentingkeun hal éta. Ngan lamun warganagara wani jeung ngarasa bébas nepikeun kereteging atina jeung kahayangna. sanajan sapoéna paling henteu maca ayat anu mangrupa jangji yén moal gumantung salian ti ka Allah paling henteu 17 kali. rahayat henteu réa ilubiungna ku sabab sering ngarasa heurin ku létah. malah kawajiban unggal warganagara. Malah lamun perelu ditungtungan ku ngadu peureup jeung siku. . da nganggap hirupna gumantung kana bisluit. nu ngawakilan jeung anu diwakilanana pada-pada niat babarengan ngabéla kepentingan bangsa jeung nagara (kaasup rahayatna). anu dianggap leuwih terang kana sagala hal anu patali jeung kahirupan pamaréntahan. bubuhan geus lila teuing rahayat urang mah hirup di alam féodal. Numatak (atawa mangkaning) urang Sunda mah pangsieuneunana leungiteun bisluit. Sangkan tatag nepikeun pikiranana. ngedalkeunana dina susunan kalimah anu rapih sarta ngagunakeun arguméntasi anu babari kahartieun ku nu diajak nyarita. Palebah dieu sidik yén ngajak sangkan wani nyarita bruk-brak.

Tapi henteu mustahil kétang sabada dikubur. ngan aya dina hayalan anu nyaritakeun atawa nuliskeunana. Dina majalah basa Sunda sok aya lulucon anu tokoh utamana si Kabayan. Enya henteuna kitu tanwandé kudu dipaluruh heula sacara ilmiah. jadi mustahil aya bungkeuleukanana nepi ka kudu dikubur sagala. komo deui ku tonjok jeung jotos mah. Tapi dina dramana anu ditulis ku . Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan. Maksudna manusa nu geus henteu kapurba deui ku rupa-rupa rasa anu biasa mangaruhan jelema.Kudu ditéangan carana kumaha sangkan barudak urang ti leuleutik kénéh ulah diajar jeung dibiasakeun ngarasa heurin ku létah. Sakapeung digambarkeun pangedulan. wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. Ku sabab kitu henteu kudu heran lamun Utuy T. Bari jeung lamun dititénan pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. teu nyaho di cedo. kakara caritana sumebar bari jeung ditambahan atawa diréka-réka ku ahli carita.*** Si Kabayan Saha urang Sunda anu henteu terang ka si Kabayan? Salian ti jadi tokoh dongéng anu baheula mah sok ditepikeun ku nini jeung aki ka incu. tapi kudu diajar nyusun pikiran jeung nyusun arguméntasi pikeun rebut bener jeung ngabéla kapentingan balaréa. ayeuna mah ditulis jadi buku sarta dijieun filem sagala. Komo deui ku paréa-réa balad anu daraékeun ngarurug sarta nyaremkeun pihak anu henteu sapamadegan jeung dirina bari ngagunakeun ancaman jeung kakerasan mah. Démokrasi baris tumuwuh dina alam ngadu bebeneran ku pikiran jeung arguméntasi lain ku pacowong-cowong jeung paheuras-heuras genggerong. Di Banten béjana aya makam anu disebut makam si Kabayan. atawa si Kabayan nu séjén deui. Hartina ceuk Utuy mah si Kabayan téh manusa nu geus ngungkulan kamanusaanana. Sontani (1920—1979) dina taun1957 nyebutkeun yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naon-naon. Si Kabayan tokoh dongéng mah fiksi. Buktina nu nyieun carita nu tokohna si Kabayan henteu béak-béak. Si Kabayan téh dipikaresep pisan ku urang Sunda. Wallahu’alam naha enya anu dikubur di dinya téh si Kabayan anu sok jadi tokoh dongéng téa. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna. Alias manusa pinunjul.

Lamun aya jalma nyebut ka baturna. Dirina sorangan mah apan geus teu naon-naon ku naon-naon. Utuy ngabandingkeun tokoh si Kabayan anu geus teu naon-naon ku naon-naon téh jeung tokoh Sang Kuriang anu digambarkeun dina librétona Sang Kuriang (basa Indonesia 1959. Nu matak waktu Balé Pustaka nyusun buku Si Kabayan (1932) dumasar kana dongéngdongéng anu aya dina disertasina Maria Coster-Wijman.Utuy dina basa Indonesia nu judulna Si Kabayan (1959). Nu nyampak ngan carita pikaseurieun tur cara umumna carita pikaseurieun (lain ngan dina basa Sunda baé). basa Sunda. nu dipilihan téh ngan carita anu ‖aman‖ baé. anggapan Utuy téh luyu jeung kanyataan. Si Kabayan anu aya dina dongéng cara anu dimuatkeun dina disertasina Maria CosterWijsman Uilen spiegel-verhalen in Indonesie in het biezonder in de Soendalanden (1929). digambarkeun si Kabayan téh jadi dukun anu dianggap wacis jeung sakti. Sang Kuriang anu ngan percaya ka dirina sorangan jeung si Kabayan anu nganggap yén nu lian téh ngan aya pikeun diheureuykeun. Moal aya urang Sunda anu nganggap si Kabayan téh idolana. tapi saenyana mah ngaheureuykeun jalmajalma anu daratang marénta tulung ka inyana. henteu ngagambarkeun hal éta. Tangtu saréréa ogé kitu. Nepi ka kiwari interprétasi Utuy ka dua tokoh dongéng titinggal karuhun Sunda téh tacan aya nu ngabantah. ―Silaing mah . Naha anggapan Utuy yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naonnaon téh bener? Lamun urang niténan dongéng-dongéng si Kabayan anu kungsi aya dina khazanah sastra Sunda. Keur umumna urang Sunda si Kabayan téh lain tokoh idéal. boh lisan boh tinulis. dijadikeun kaulinan. Hartina tacan aya nu lian anu méré interprétasi orisinal boh ngeunaan si Kabayan boh ngeunaan Sang Kuriang. nyaéta anu henteu nyigeung-nyigeung parabot reproduksi jelema. éta dua tokoh anu béda-béda sipatna téh mangrupa kakayaan batin ki Sunda. da waktu dijurukeun mah apan kabéh manusa gé tacan hideng. kumaha rék terangna saha anu ngajurukeunana? Ceuk Utuy. 1963) jadi manusa individualis anu gnan percaya ka dirina pribadi baé. réa anu jorang anu ku sawaréh mah baris dianggap henteu merenah dibaca di lingkungan jalma sopan. sabab terangna ngeunaan hal éta téh ti nu lian. Manéhna embung ngaku Dayang Sumbi téh indungna.

citra yén urang Sunda téh si Kabayan anu kabisana ngan bobodoran ku sabab henteu bisa ngungkulan masalah anu disanghareupan bisa leungit. urang apan nyaksian munculna Ir. tangtu éta téh lain ku sabab baturna téa némbongkeun parangi anu pujieun. malah najis). anu dina nyanghareupan konflik jeung masalah jalan kaluarna ku bobodoran. Tapi Si Kabayan angger jadi tokoh anu dianggap has Sunda. Ku sabagian urang Sunda jeung ku umumna nu lain urang Sunda si Kabayan dianggap representasi urang Sunda. Citra ngeunaan urang Sunda henteu bisa leupas tina citra si Kabayan. Jalma tukang heureuy anu tara pisan daria. duanana moal kagolongkeun ka si Kabayan anu geus henteu naon-naon ku naon-naon. Dina sajarah Républik Indonésia. Dina tipologi Utuy. henteu bener. Leuwih réa anu ngaidéntifiaksikeunana téh ka si Kabayan. Ngan lamun aya urang Sunda anu préstasina diaku ku lain ku urang Sunda baé. kudu nyieun légenda anyar upamana ku némbongkeun préstasi anu luar biasa dina ngawangun Indonesia jadi bangsa nu dipihormat ku bangsa lian. henteu babari. Citra urang Sunda téh si Kabayan lain citra anu positif. lain ku sélér lian sabangsa pada-pada urang Indonésia baé. Tangtu baé anggapan yén urang Sunda téh sarua jeung si Kabayan. . atawa ku sabab geu némbongkeun préstasi anu nyongcolang. tapi citra Sang Kuriang ogé henteu matak agul (ku sabab turunan anjing jeung babi nu ku budaya jeung kayakinan urang Sunda kiwari sorangan lain sato anu mulya. Djuanda dina waktu nagara nyanghareupan krisis kadaérahan dina ahir taun 1950-an. Kitu deui munculna H. Pikeun ngarobah citra ngeunaan diri hiji bangsa atawa sélér. Ali Sadikin nu suksés ngawangun Jakarta jadi kota métropolitan di tengah parobahan Orde Lama ka Orde Baru. lain jadi bangsa paria nu ngan bisa ngékspor babu jeung kuli sarta gawéna kekeleyengan néangan hutang.kawas si Kabayan!‖. tapi ka Sang Kuriang anu ngawangun talaga buatan dina jero sapeuting. Tapi aya henteu aya nu sok ngaidentifikasi Sang Kuriang ka urang Sunda. Lamun urang Sunda hayang miboga citra anu positif. henteu bisa nyanghareupan konflik téh salah. Anggapan yén urang Sunda téh henteu bisa daria.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful