P. 1
29831252 Contoh Esai Sunda

29831252 Contoh Esai Sunda

|Views: 37|Likes:
Dipublikasikan oleh Rusmin Nuryadin Sastraatmadja

More info:

Published by: Rusmin Nuryadin Sastraatmadja on Oct 29, 2012
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/03/2013

pdf

text

original

CONTOH ESAI SUNDA sumber:ajip-rosidi.

com DI AJAR MACA Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D-i d-i … Didi; Y-o y-o …. Yoyo ….. W-i w-i ….. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Jadi ―Ed-i .. di, Ew-i …. wi, En-a …. na‖ jeung saterusna.

Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia.

Tapi dina taun 1960-an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong, tapi saruntuyanana. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagaranagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖, lamun mandiri dibaca ―yu‖, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖, tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. Kitu deui aksara ―i‖, lamun mandiri dibaca ―ai‖, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda-béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖, tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖, tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖, tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé

. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. ―o‖. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. Béda jeung di urang. ―é‖. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. buku masih jadi barang langka. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. Ew-i …. Béda jeung dina basa Inggris. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. wi. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. buku geus henteu jadi masalah. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. diunikeunana jeung hartina baris béda. En-a …. ―e‖. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding.. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. ―i‖. Kitu deui aksara ―u‖. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. atawa di antara dua konsonan. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖.diperenahkeunana. Em- . Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. angger baé. na.

diganti ku nu henteu kapabel tapi anyar datang ti Yogya nu dianggap ―non‖ – anu réréana urang Jawa. Kana ayana kawijakan pamaréntah anu maliding sanak. mo jeung saterusna. Éta kateusugema téh sok diupahan ku ngabobodo manéh. Gerakan kasundaan harita babarengan jeung gerakan di daérah-daérah lianna . saenyana euweuh anak téré atawa anak teges. Mémang kungsi aya mangsana urang Sunda ngarasa henteu sugema ku ayana kawijakan ―ko‖ jeung ―non‖ pamaréntah anu nyababkeun réa urang Sunda anu kapabel nyekel kalungguhan di pamaréntahan Jawa Barat digésér ku sabab dianggap ―ko‖. Lamun geus nyampak.o …. Naha timbulna rasa dianaktérékeun téh lain ngan ku lantaran mémang urang Sunda éléh dina persaingan nasional anu saenyana mah lumangsung sacara fair? Lamun enya kitu. ka kolotna. Hanjakal tacan aya kamus ékabasa Sunda anu praktis keur barudak. Gerakan Kasundaan GEUS lila aya kateusugema di kalangan urang Sunda. Tapi naon sababna merenahkeun diri jadi ―anak‖ lain jadi ―bapa‖ atawa ―indung‖? Sanajan tangtu baé. Dianak-térékeun – henteu mustahil. si budak bisa nanyakeun ka guruna. henteu aya bapa téré atawa indung téré. lamun tacan ngarti kana hartina. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. ―henteu karooh ku kalungguhan‖. ngarasa dianaktérékeun. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. masih kudu dipaluruh sacara obyéktif naha enya aya anak téré jeung anak teges di lingkungan nagara Républik Indonésia. nanyana bisa kana Kamus. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. timbul gerakan kasundaan dina taun 1950-an nu puncakna ngayakeun Kongrés Pemuda Sunda. Sabab di alam démokrasi nu jadi dasar nagara Républik Indonésia. jeung sabangsana. kateusugema ku nyalahkeun batur téh istuning kaliru. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. ―daék éléh sungkan meunang‖. ku sabab dina balantika nasional langka urang Sunda anu meunang kapercayaan pikeun nyangking kalungguhan penting. da kabeh sélér kalungguhanana sarua satata. atawa nyalahkeun sipat urang Sunda anu cenah ―sok ngaheulakeun batur‖.

urang Sunda. Kabinét nu disusun ku PM Ali Sastroamidjojo gagal nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. Tapi dina bulan Méi 1957. Kongrés Pemuda Sunda (KPS) diayakeun dina bulan Novémber 1956 ku para pamuda (béda jeung di daérah séjén. Nu diangkat jadi Perdana Mentri kabinét nu dingaranan Kabinét Karya téh Ir. Presidén Sukarno ngaluarkeun ―Konsépsi Presidén‖ (1957) nu intina dua hal: kahiji. PRRI henteu manggapulia nyanghareupan kakuatan militér Pamaréntah Pusat. nya tuluy ngawangun ―kabinét tandingan‖ PRRI. Sukarno gé bisaeun nurutan Walanda ngalakukeun adu domba. PKI jadi partéy kaopat nu unggul pemilu. PRRI dianggap ―pemberontakan‖. bari ngusulkeun sangkan Bung Hatta jeung Sultan Hamengku Buwono IX asup kana kabinét. Para pamingpin gerakan daérah nu umumna para panglima di Sumatera jeung Sulawesi (jadi kabéh gé tentara) dina rapat di Sungai Daréh (Januari 1958) ngadongsok presidén sangkan ngabubarkeun Kabinét Karya anu diwangun sacara henteu sah da presidén diangkat jadi formatur mah ngalanggar UUDS 1950 (nu jadi UUD nu sah harita). Ir. lain ku tentara) ngawangun Déwan Komando Pemuda Sunda (DKPS) anu tugasna ngalaksanakeun kaputusan-kaputusan KPS sacara hukum. para anggota DKPS ditangkepan kalawan tuduhan rék ngarobah struktur nagara sacara illegal.anu pada-pada ngarasa henteu sugema ka pamaréntah Pusat anu didominasi ku urang Jawa anu beuki déngdék ka kénca ku sabab dina Pemilu munggaran (1955) di luar sangkaan sareréa. antarana mangaruhan Konstituante nu anyar diistrénan sangkan ngarobah struktur nagara tina kesatuan jadi federasi. Akibatna Pamaréntah Pusat ngirimkeun pesawat AURI ngabom Painan. Ditangkepanana waktu keur ngayakeun silaturahmi Lebaran nu dituduh ngayakeun . Tapi pangdongsokna anu ditungtungan ku ultimatum téh henteu diwaro. nepi ka Presidén Sukarno keukeuh hayangeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖. Sukarno jadi formatur sarta ngagunakeun wewenang Panglima Tertinggi dina kaayaan perang (SOB) ngangkat jalma-jalma jadi anggota kabinét nu teu meunang nolak. Tapi para formatur kabinét anu ditugaskeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖ téa teu aya nu sanggupeun. Tugasna antarana nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. Djuanda Kartawidjaja. Presidén Sukarno ngangkat warganegara Dr. nepi ka bubar. Sabada Kabinét Ali Sastroamidjojo bubar. ngawangun Kabinét Gotongroyong anu ngajak PKI asup jadi anggota kabinét jeung kadua ngawangun Déwan Nasional anu jadi panaséhat pamaréntah tur anggotaanggotana diwangun ku wakil-wakil golongan fungsional jeung wakil-wakil daérah. dipingpin ku Presidén ku anjeun. Presidén ku anjeun anu milihan anggotana.

AMS aktif nyokong Golkar sarta pamingpinna aya nu diarangkat jadi anggota parlemén boh di DPR boh di DPRD.rapat gelap. Sabada para anggota DKPS ditarangkepan tur PRRI jeung Permésta dianggap pemberotakan. Kakara engeuh yén nu dariuk jadi wakil rahayat di DPRD Jawa Barat. federalis jeung sabangsa jadi ririwa anu ngareunteutkeun haté jalma anu hayang ngayakeun kagiatan kadaérahan. ngan sakasampeurna baé. organisasiorganisasi kasundaan cara Paguyuban Pasunda. para angota DKPS dikaluarkeun. Dina ahir taun 1966 Sudam I Divisi Siliwangi ngadegkeun organisasi pamuda. organisasi-organisasi kasundaan milu ramé nyokong Orde Baru nu dibobotohan ku Jéndral Suharto. Dalah dina widang kasenian. Sabada méh opat taun ditahan tanpa prosés. Pasundan Istri jllna arasup sarta aktif di Golkar. dianggap bukti yén rék ngarombak struktur nagara da dina kaputusan DKPS aya pameredih sangkan nagara kesatuan RI dirobah jadi federasi. beunang disebut tara kadéngé aya gerakan kasundaan atawa gerakan daérah lianna. Tuduhan provinsialistis. Sabada Presidén Sukarno dirorod tina kalungguhanana ku gerakan nu disebut Angkatan 66. soal kasundaan muncul jadi isu di kalangan élit Sunda kaasup nu aya di Golkar. Basa pamaréntah Orde Baru ngadegkeun Golongan Karya (Golkar) pikeun nyanghareupan Pemilihan Umum 1971. bari ngapeskeun Orde Lama. Dina Pemilu taun 1971. Sasatna méh unggal bulan aya organisasi kasundaan . geuning réréana lain urang Sunda. kaasup ngayakeun kagiatan kasenian jeung kabudayaan. kabudayaan jeung basa ogé henteu kadéngé kecétna. tur urang Sundana ngarasa kadéséh da éléh visi jeung taktik. Angkatan Muda Siliwangi (AMS). komo sabada aya Undang-undang Otonomi Daérah mah. da tuduhanana teu aya buktina. Kakara sabada sadar yén sihoréng anu ngawakilan Tatar Sunda dina perjuangan Orde Baru téh réréana lain urang Sunda. nyaéta pamaréntahan anu dipingpin ku Presidén Sukarno. Ku sabab tujuanana ogé ngunggulkeun ―perjuangan‖ Orde Baru. atuh soal kasundaan mah tara jadi acara utama. nu digunakeun pikeun nyokong pamaréntah Orde Baru dina numpes Orde Lama. Ti harita timbul deui sumanget kasundaan téh. séparatis. Dokumén Kaputusan KPS nu geus diumumkeun dina pérs jeung dikirimkeun ka lembaga-lembaga pamaréntah jeung masarakat.

lamun élmuna luhung dina sagala widang. da dianggap lamun aya urang Sunda dijungjung lungguh jadi pejabat téh tanda kaunggulan ki Sunda. Éléh ku urang Minang. Tujuan gerakan kasundaan kuduna lain kalungguhan. Béh dieu ngasongkeun sapuluh ngaran anu dianggap merenah jadi menteri. Tapi urang Sunda luhung élmuna lamun sakola téh lain ngan ngudag ijazah jeung gelar. pangpangna rahayat pépéték. tara aya kadéngé naon kagiatanana. Para kaom élit Sunda boga kawajiban pikeun ngusahakeun sangkan sakabéh urang Sunda bisa meunang atikan anu cukup nepi ka . urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun. Umumna oriéntasina ngan usaha sangkan milu kabagian proyék pamaréntah atawa sangkan urang Sunda jeneng nyekel kalungguhan di tingkat nasional atawa daérah. Sikep kitu téh pandangan kaom priyayi anu nganggap kalungguhan jadi ménak hiji préstasi. tapi usaha sangkan urang Sunda. para anggota Tim Indepénden téh aya dina daftar 160 urang Sunda anu merenah jadi gegedén tingkat nasional jeung dina daftar 10 urang pimenterieun. karasa pisan kurangna urang Sunda méh dina sagala widang. hartina henteu tamat SMP-SMP acan. anu ngarep-ngarep dijenengkeun ku nu dibendo. Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur. Alam pikiran kaum priyayi nu jiwana biasa teuing ulun-kumawula téh. Lamun urang niténan balantika nasional. Anu sidik. Padahal urang Sunda kakara maju. masih gedé kénéh pangaruhna di kalangan para élit pamingpin Sunda nepi ka kiwari cara anu didémonstrasikeun ku ayana Tim Indepénden nu diwangun ku organisasi-organisasi ―bercorak kasundaan‖ anu ngahaturkeun panuhun ka presidén sangkan maparin 20% tina jabatan penting nasional ka urang Sunda bari ngasongkeun 160 ngaran urang Sunda anu cenah piliheun presidén. tapi enyaan ngudag élmuna. wani tandang ngadu kamampuh parebut préstasi tina gawé nyata anu karasa mangpaatna ku balaréa. umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi. Batak. meunang kasempetan sajembar-jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing-masing. Bubuhan geus aya ti dituna paribasa ngeupeul ngahuapan manéh.diadegkeun. Nu maak hélok. jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. ngan hanjakal réréana mah sabada ngayakeun salametan rongkah (―déklarasi‖) dina waktu ngadegkeunana di hotél sigrong téh. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar. Da ceuk pikiranana hirup nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan.

Pikeun jadi Indonésia. sabab eusina némbongkeun sikep kabangsaan. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan budi? Naha ciri kaluhungan budi téh . Di Tatar Sunda (kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. geus langka anu khutbahna ku basa Sunda. Ngan pikeun nepi ka dinya. Tapi ka dieunakeun. Nu gedé kapercayaan dirina. sanajan jama’ahna kabéhanana urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda. khutbah dina basa Indonésia beuki populér. lain ngan di kota gedé cara Bandung baé. Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa Sunda jadi jama’ah di dinya? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan budina. Hal éta némbongkeun yén rasa kabangsaan gé bisa ditepikeun ku basa Sunda . Suratkabar Sipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional. tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku basa Indonésia. Tapi anu khutbah ku basa Indonésia. sabab mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. da réa nu lain urang Sunda‖. bisa unggul ku sabab parabotna samakta. urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda. Di masjid-masjid di Bandung. tur dirojong ku élmu jeung kamampuh dina metakeunana bari karasa mangpaatna ku balaréa. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka. Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan).atawa basa dérah lianna. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa kabangsaan? Wallahu’alam. padahal jama’ahna henteu ngalartieun basa Arab. sabalikna nu khutbah dina basa Sunda beuki ngurangan. tina méntalitas tukang baramaén jadi méntalitas jiwa anu mandiri. Harkat jeung martabat urang Sunda moal unggah ngan ku baramaén méntaménta kalungguhan. Alesanana ―henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda. tapi ngan lamun urang Sunda réa némbongkeun préstasi nu pikasérabeun dina sagala lapangan kahirupan di tingkat nasional. khutbahna (jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana ku basa Indonésia. kudu aya parobahan méntalitas urang Sunda.dina waktuna tarung dina médan kahirupan nasional.*** Khutbah ku Basa Sunda Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé.

Éta masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di Walanda. sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan. Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa kasaksian di masjid-masjid di Tatar Sunda jeung Banten. henteu yakin kana diri sorangan. nagara Walanda. kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik. Khotib anu khutbah dina basa Indonésia di Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. sanajan réa muslim bangsa séjén. Dina misa gé basa Sunda geus réa dipaké. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara-acara kaagamaan. manan pribumi anu jumlahna leuwih réa? Wallahu’alam. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun lamun ditepikeun ku basa indung mah. kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. tapi jeung rasa deuih. Réa garéja anu ngayakeun kagiatan basa jeung kasenian daérah. Yén basa indung penting. di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khotib. Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di dinya anu henteu bisaeun basa Turki. tapi maranéhanana mentingkeun ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa Turki. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut sikep anu henteu istikomah. Padahal di masjid éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén ogé. Numatak leuwih merenah ditepikeun ku basa indung. khutbah ditepikeun dina basa Walanda anu titatarajong ku khotib urang Indonésia. Dina waktu salat. aya pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. . Naha atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda baé? Boaboa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina basa Sunda téh. Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganana. Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé. anu di garéja-garéjana béh dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. Sabalikna waktu Juma’ahan di masjid Indonésia di Den Haag. Jama’ahna réréana urang Turki.leuwih mentingkeun sémah. Kungsi milu Juma’ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam. khutbah ditepikeun dina basa Turki. ku sabab geus biasa ngawula kana kapentingan batur. kabuktian ku dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ―Poé Basa Indung‖ dina bulan Fébruari. Saméméh salat Juma’ah.

didengda. nyaéta basa Sunda. dina khutbah di masjidmasjid atawa tablég di majlis-majlis pangajian. Aya kantor-kantor anu kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia. Dianggapna. Cara kitu cenah baheula dilaksanakeun di saban HIS. Ku henteu digunakeunana basa indung. Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina basa indungna. da tara mikir jangka panjang. Para murid sapopoéna kudu (jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda. Di sawatara pasantrén ogé cara kitu téh ditarurutan. lamun aya anu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Wajib Nyarita Basa Sunda Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para karyawan di kantor-kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah (Jawa) sapoé dina saminggu. Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna. sacara henteu langsung milu maéhan basa Sunda. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil.Nu matak sikep para ulama jeung khotib-khotib di masjid di urang nu nganggap leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma’ah. basa indungna. nyaéta widang agama. . Nu matak ironis. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal éta geus kajadian. didengda. hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda. Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. widang kayakinan. Lamun aya nu ngarempak. Cara kitu téh mémang ngajurung para murid (HIS) atawa para santri (pasantrén) leuwih soson-soson diajarna basa asing. ku kituna henteu kudu disanghareupan sacara daria. Bisa jadi konsékwénsi tina henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa Sunda téh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para khotib. lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah. didengda. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam. mutuh matak hélok. engké mah garéja-garéja anu malah ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh. baris bisa ku sorangan ieuh.

tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna.paling henteu di tukangeun. henteu pasalia jeung Undang-undang Otonomi Daérah. basa Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ―sia-aing‖ baé. sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang Sunda. sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urang Sunda? Karyawan anu lain urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana kawijakan kapala kantorna. Dina taun 1950-an. Lamun basa daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional. Almarhum Livain Lubis upamana. Kiwari réa paranakan Cina anu basa Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. sanajan henteu mustahil dina haténa mah gegelendeng. basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola-sakola. tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih. basa Sunda. Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara ilaharna ―mode‖ atawa ―fashion‖. Masalah numuwuhkeun pangajén . Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeun basa nasional kudu nyarita dina basa nasional. henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) — anu luyu jeung wewenangna . Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa Sunda. dina hal urang di Jawa Barat jeung Banten.anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia. da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita ku basa Sunda. ngan baris jadi bahan obrolan. Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional.Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor-kantor. tapi basa Sundana jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. Henteu mustahil malah pada ngageuhgeuykeun . nepi ka urang lembur anu henteu (pati) bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana kalawan laluasa. sanajan ngan sapoé baris nimbulkeun masalah praktis. apan urang Batak. ayeuna mah apan barudak urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ―sia-aing‖ jeung kecap ―anjing‖ baé anu murubut diucapkeunana téh. Ku ayana éta Perda. nepi ka henteu mustahil aya ha-hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeun nu didakwa. Hartina aya dina wewenang para bupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na. Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah.

diajar ngéjah. ―potongan‖ (harga) jadi ―diskon‖ padahal saméméhna dipaké kecap ―korting‖ tina basa Walanda. boh anu aya soraan (vokal).. Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap-kecap basa Inggris mah. atuh méméh anggeus . ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). para pakar urang lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris. Sabab hal éta patali jeung sikep katut méntalitas bangsa urang anu nganggap sagala anu datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. basa Indonésia. ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh. Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa deungeun. jll. murid anu kakara diajar maca cara kuring. istilah atawa kecap anu aya basa Indonésiana ogé ngahaja diganti ku kecap Inggris kayaning ―pilihan‖ diganti ku ―opsi‖ (tina ―option‖) padahal saméméhna digunakeun kecap Walanda ―inisiatif‖. Yoyo …. muatan lokal! Diajar Maca Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar). D-i d-i … Didi. Komo para présénter télévisi mah. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris. En-a …. Poho deui saha nu ngarangna.kana basa daérah moal bisa kaungkulan ku ayana Perda. Ew-i …. di. ―internasional‖ diucapkeun ―international‖ (cara dina basa Inggris) jllna. W-i w-i …. Numatak di mana baé. wi. na‖ jeung saterusna. ―pemilih‖ diganti ku ―konstituén‖. Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. ―universitas‖. pangpangna basa Inggris. aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur. dina pangajaran maca. Ngan dina éta buku. Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal. Hal ieu ngan bisa diungkulan ku atikan. ―produk‖ diucapkeun ―prodak‖.. boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan. meureun ambéh katangar yén inteléktual. Y-o y-o …. Padahal ayeuna mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun basa Inggris. Wiwi jeung saterusna. Jadi ―Ed-i . diucapkeun ―yuniversitas‖.. Murid diwanohkeun heula kana aksara. Malah di sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana ……. boh di imah boh di sakola.

Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna. Kitu deui aksara ―i‖. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖. tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. tapi saruntuyanana. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. tapi lamun bareng jeung aksara séjén. sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana. tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. angger baé. ―i‖. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. cara upamana basa Indonésia. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖.kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé diperenahkeunana. ―o‖. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. ―e‖. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong. ―é‖. Tapi dina taun 1960-an. béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖. pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda. tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖. béda-béda ngunikeunana. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana . upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖. tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖. para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. lamun mandiri dibaca ―ai‖. lamun mandiri dibaca ―yu‖. Béda jeung dina basa Inggris. tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖. atawa di antara dua konsonan. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. Kitu deui aksara ―u‖.

Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah.saban kecap. Em-o …. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. Béda jeung di urang. En-a …. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. ka kolotna. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. Heurin ku Létah . Hanjakal tacan aya kamus éka-basa Sunda anu praktis keur barudak. wi. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris.. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Ew-i …. nanyana bisa kana Kamus.. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. diunikeunana jeung hartina baris béda. buku geus henteu jadi masalah. na. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. si budak bisa nanyakeun ka guruna. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. lamun tacan ngarti kana hartina. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. mo jeung saterusna. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. buku masih jadi barang langka. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. Lamun geus nyampak.

méntalitas sieun ku gegedén jeung pangagung. Tugasna satungtung jadi wakil rahayat téh apan mangnepikeun gerentesing ati rahayat anu diwakilanana. Bisa jadi henteu wani ku sabab bisi disalahkeun. hartina pinuh ku létah nepi ka hésé rék nyarita. henteu kaduga da ngarasa manéhna mah lain jalma anu satata jeung anu diajak nyarita. Bisa jadi ku sabab rék barangpénta sieun dipersabenan. akibat tina kungsi dijajah ti jaman Mataram dina abad ka-17. nepi ka ngarasa heurin ku létah. henteu weléh ati-ati ari nyarita. sabab ceuk aturan undak-usuk basa mah salah nerapkeun kecap téh jadi dosa anu pohara gedéna. Biasana ku sabab henteu wani ngedalkeun kereteging atina da kahalangan ku rupa-rupa karémpan. Bisa jadi ku sabab ngarasa éra.Paribasa heurin ku létah dina basa Sunda ngagambarkeun jalma anu henteu laluasa nepikeun kereteging atina ku rupa-rupa sabab. nepi ka dianggap dusun meledug nu jauh ka bedug. ngabéla kapentingan rahayat anu milihna. . Padahal apan gegedén législatif téh formalna mah wakil rahayat. para wakil rahayat téh kudu meunang asupan ti rahayat anu diwakilanana. Hartina jadi gegedénna téh ku lantaran dipilih ku rahayat. masih kénéh kandel. Kitu deui ari nyanghareupan gegedén yudikatif. Pangpangna lamun kudu nyarita di hareupeun gegedén. kumaha para wakil rahayat téa terangeunana kana kaayaan jeung kahayang nu diwakilanana. hartina lamun para wakil rahayat téa terangeun kana tugasna jeung hayangeun ngalaksanakeunana. Lamun teu aya nu méré bahan-bahanna. Sanggeus jadi bagian nagara Républik Indonésia anu démokratis ogé. kahayang jeung pikiran rahayat. Lain baé basa Sunda gé disina nurutan basa Jawa ngagunakeun unggah-ungguhing bhasa atawa undak-usuk basa anu ngahaja dijieun pikeun ngabéda-bédakeun harkat jelema. Urang Sunda mah geus ratus-ratus taun hirup biasa ngawula. Akibatna ana nyanghareupan gegedén atawa pangagung. atawa dianggap teu merenah. Dina éta paribasa digambarkeunana jalma anu rék nyarita henteu laluasa téh ku sabab sungutna kaheurinan ku létah. Lain baé nyanghareupan gegedén éksekutif tapi nyanghareupan gegedén législatif ogé sarua. bisi salah. Sangkan terangeun kumaha saenyana kaayaan. Lamun rahayat sorangan henteu wani nepikeun pikiran jeung kahayang anu aya dina haténa. kumaha wakil rahayat rék memperjuangkeunana? Kitu sotéh lamun urang percaya yén wakil rahayat téh maksudna rék memperjuangkeun nasib jeung kapentingan rahayat.

henteu babari dirobah méntalna sangkan bisa nyarita tatag nepikeun pikiran jeung pamanggihna.Dina jaman kiwari anu rék ngipuk démokrasi. Nu jadi masalah di urang di Indonésia dina ngipuk démokrasi. Dina prakna mah sieun kénéh ku dunungan anu sawenang-wenang manan ku Allah anu cenah Maha Kawasa tur Maha Welas Asih tur aya firmanNa anu nyaurkeun yén nya Anjeunna anu baris ngajamin rezeki mahlukNa. Nu matak lamun ngabandungan nu nyararita. Anu kudu nurut baé kana paréntah kaum ménak anu jareneng. rahayat henteu réa ilubiungna ku sabab sering ngarasa heurin ku létah. Sangkan tatag nepikeun pikiranana. Malah lamun perelu ditungtungan ku ngadu peureup jeung siku. Pangajaran nyarita di sakola jigana geus lila henteu mentingkeun hal éta. rahayat ulah rék ngarasa heurin ku létah negor wakilna. Ngan lamun ti dua pihakanana. wakil rahayat bisa berjuang pikeun ngahontalna. Di antara bangsa urang ayeuna timbul anggapan yén ngadu arguméntasi téh pacowong-cowong ngomong. nu penting ramé kadéngéna. nu ngawakilan jeung anu diwakilanana pada-pada niat babarengan ngabéla kepentingan bangsa jeung nagara (kaasup rahayatna). da tacan dibiasakeun nyarita brukbrak di hareupeun pangagung. da nganggap hirupna gumantung kana bisluit. Rahayat anu geus ti luluhur béh ditu kénéh sikepna kumaha kersa nu dibendo baé. henteu heurin ku létah téh lain pagawéan gampang. Adegan anu adu jotos di gedong perwakilan rahayat geus sering kajadian. . sanajan sapoéna paling henteu maca ayat anu mangrupa jangji yén moal gumantung salian ti ka Allah paling henteu 17 kali. kawani nepikeun pikiran jeung kahayang téh jadi hak. Palebah dieu sidik yén ngajak sangkan wani nyarita bruk-brak. bubuhan geus lila teuing rahayat urang mah hirup di alam féodal. patarik-tarik nyarita. Hartina lamun kasaksian yén para wakil rahayat henteu ngalaksanakeun kawajibanana ngabéla kepentingan rahayat. asa tara puguh alangujurna. Numatak (atawa mangkaning) urang Sunda mah pangsieuneunana leungiteun bisluit. hég waé engké kahalangan réputasina dina kapangkatanana. Ngan lamun warganagara wani jeung ngarasa bébas nepikeun kereteging atina jeung kahayangna. pamaréntahan baris jalan sakumaha mistina. apan kudu dilatih ti leuleutik barudak téh dilatih nyusun pikiran. Lamun nepikeun kereteging atina satarabasna sieun dibenduan. ngedalkeunana dina susunan kalimah anu rapih sarta ngagunakeun arguméntasi anu babari kahartieun ku nu diajak nyarita. malah kawajiban unggal warganagara. anu dianggap leuwih terang kana sagala hal anu patali jeung kahirupan pamaréntahan.

Sontani (1920—1979) dina taun1957 nyebutkeun yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naon-naon. tapi kudu diajar nyusun pikiran jeung nyusun arguméntasi pikeun rebut bener jeung ngabéla kapentingan balaréa. Démokrasi baris tumuwuh dina alam ngadu bebeneran ku pikiran jeung arguméntasi lain ku pacowong-cowong jeung paheuras-heuras genggerong. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna. Bari jeung lamun dititénan pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. Komo deui ku paréa-réa balad anu daraékeun ngarurug sarta nyaremkeun pihak anu henteu sapamadegan jeung dirina bari ngagunakeun ancaman jeung kakerasan mah. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan. Enya henteuna kitu tanwandé kudu dipaluruh heula sacara ilmiah. Maksudna manusa nu geus henteu kapurba deui ku rupa-rupa rasa anu biasa mangaruhan jelema. ayeuna mah ditulis jadi buku sarta dijieun filem sagala. Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua.Kudu ditéangan carana kumaha sangkan barudak urang ti leuleutik kénéh ulah diajar jeung dibiasakeun ngarasa heurin ku létah. wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. ngan aya dina hayalan anu nyaritakeun atawa nuliskeunana. Hartina ceuk Utuy mah si Kabayan téh manusa nu geus ngungkulan kamanusaanana. Ku sabab kitu henteu kudu heran lamun Utuy T. Sakapeung digambarkeun pangedulan. Tapi henteu mustahil kétang sabada dikubur. Buktina nu nyieun carita nu tokohna si Kabayan henteu béak-béak. Tapi dina dramana anu ditulis ku . Wallahu’alam naha enya anu dikubur di dinya téh si Kabayan anu sok jadi tokoh dongéng téa. jadi mustahil aya bungkeuleukanana nepi ka kudu dikubur sagala. kakara caritana sumebar bari jeung ditambahan atawa diréka-réka ku ahli carita. Si Kabayan téh dipikaresep pisan ku urang Sunda. Si Kabayan tokoh dongéng mah fiksi.*** Si Kabayan Saha urang Sunda anu henteu terang ka si Kabayan? Salian ti jadi tokoh dongéng anu baheula mah sok ditepikeun ku nini jeung aki ka incu. atawa si Kabayan nu séjén deui. komo deui ku tonjok jeung jotos mah. Dina majalah basa Sunda sok aya lulucon anu tokoh utamana si Kabayan. Alias manusa pinunjul. teu nyaho di cedo. Di Banten béjana aya makam anu disebut makam si Kabayan.

Si Kabayan anu aya dina dongéng cara anu dimuatkeun dina disertasina Maria CosterWijsman Uilen spiegel-verhalen in Indonesie in het biezonder in de Soendalanden (1929). Naha anggapan Utuy yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naonnaon téh bener? Lamun urang niténan dongéng-dongéng si Kabayan anu kungsi aya dina khazanah sastra Sunda. dijadikeun kaulinan. ―Silaing mah . boh lisan boh tinulis. Tangtu saréréa ogé kitu. 1963) jadi manusa individualis anu gnan percaya ka dirina pribadi baé. Sang Kuriang anu ngan percaya ka dirina sorangan jeung si Kabayan anu nganggap yén nu lian téh ngan aya pikeun diheureuykeun. Nu matak waktu Balé Pustaka nyusun buku Si Kabayan (1932) dumasar kana dongéngdongéng anu aya dina disertasina Maria Coster-Wijman. anggapan Utuy téh luyu jeung kanyataan. basa Sunda. Manéhna embung ngaku Dayang Sumbi téh indungna. nyaéta anu henteu nyigeung-nyigeung parabot reproduksi jelema. Nu nyampak ngan carita pikaseurieun tur cara umumna carita pikaseurieun (lain ngan dina basa Sunda baé). Moal aya urang Sunda anu nganggap si Kabayan téh idolana. henteu ngagambarkeun hal éta. digambarkeun si Kabayan téh jadi dukun anu dianggap wacis jeung sakti. Lamun aya jalma nyebut ka baturna. Utuy ngabandingkeun tokoh si Kabayan anu geus teu naon-naon ku naon-naon téh jeung tokoh Sang Kuriang anu digambarkeun dina librétona Sang Kuriang (basa Indonesia 1959. réa anu jorang anu ku sawaréh mah baris dianggap henteu merenah dibaca di lingkungan jalma sopan. Dirina sorangan mah apan geus teu naon-naon ku naon-naon. tapi saenyana mah ngaheureuykeun jalmajalma anu daratang marénta tulung ka inyana. nu dipilihan téh ngan carita anu ‖aman‖ baé. Nepi ka kiwari interprétasi Utuy ka dua tokoh dongéng titinggal karuhun Sunda téh tacan aya nu ngabantah. Hartina tacan aya nu lian anu méré interprétasi orisinal boh ngeunaan si Kabayan boh ngeunaan Sang Kuriang.Utuy dina basa Indonesia nu judulna Si Kabayan (1959). da waktu dijurukeun mah apan kabéh manusa gé tacan hideng. éta dua tokoh anu béda-béda sipatna téh mangrupa kakayaan batin ki Sunda. Keur umumna urang Sunda si Kabayan téh lain tokoh idéal. sabab terangna ngeunaan hal éta téh ti nu lian. kumaha rék terangna saha anu ngajurukeunana? Ceuk Utuy.

tapi citra Sang Kuriang ogé henteu matak agul (ku sabab turunan anjing jeung babi nu ku budaya jeung kayakinan urang Sunda kiwari sorangan lain sato anu mulya. Pikeun ngarobah citra ngeunaan diri hiji bangsa atawa sélér. lain ku sélér lian sabangsa pada-pada urang Indonésia baé. henteu babari.kawas si Kabayan!‖. Anggapan yén urang Sunda téh henteu bisa daria. kudu nyieun légenda anyar upamana ku némbongkeun préstasi anu luar biasa dina ngawangun Indonesia jadi bangsa nu dipihormat ku bangsa lian. citra yén urang Sunda téh si Kabayan anu kabisana ngan bobodoran ku sabab henteu bisa ngungkulan masalah anu disanghareupan bisa leungit. henteu bener. Citra ngeunaan urang Sunda henteu bisa leupas tina citra si Kabayan. urang apan nyaksian munculna Ir. Lamun urang Sunda hayang miboga citra anu positif. Kitu deui munculna H. Dina sajarah Républik Indonésia. duanana moal kagolongkeun ka si Kabayan anu geus henteu naon-naon ku naon-naon. Citra urang Sunda téh si Kabayan lain citra anu positif. lain jadi bangsa paria nu ngan bisa ngékspor babu jeung kuli sarta gawéna kekeleyengan néangan hutang. henteu bisa nyanghareupan konflik téh salah. Dina tipologi Utuy. tapi ka Sang Kuriang anu ngawangun talaga buatan dina jero sapeuting. Tapi aya henteu aya nu sok ngaidentifikasi Sang Kuriang ka urang Sunda. tangtu éta téh lain ku sabab baturna téa némbongkeun parangi anu pujieun. Jalma tukang heureuy anu tara pisan daria. anu dina nyanghareupan konflik jeung masalah jalan kaluarna ku bobodoran. Ali Sadikin nu suksés ngawangun Jakarta jadi kota métropolitan di tengah parobahan Orde Lama ka Orde Baru. Tapi Si Kabayan angger jadi tokoh anu dianggap has Sunda. malah najis). Ngan lamun aya urang Sunda anu préstasina diaku ku lain ku urang Sunda baé. Ku sabagian urang Sunda jeung ku umumna nu lain urang Sunda si Kabayan dianggap representasi urang Sunda. Tangtu baé anggapan yén urang Sunda téh sarua jeung si Kabayan. Djuanda dina waktu nagara nyanghareupan krisis kadaérahan dina ahir taun 1950-an. atawa ku sabab geu némbongkeun préstasi anu nyongcolang. Leuwih réa anu ngaidéntifiaksikeunana téh ka si Kabayan. .

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->