CONTOH ESAI SUNDA sumber:ajip-rosidi.

com DI AJAR MACA Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar), dina pangajaran maca, ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Poho deui saha nu ngarangna. Ngan dina éta buku, murid anu kakara diajar maca cara kuring, diajar ngéjah. D-i d-i … Didi; Y-o y-o …. Yoyo ….. W-i w-i ….. Wiwi jeung saterusna. Murid diwanohkeun heula kana aksara, boh anu aya soraan (vokal), boh anu henteu aya soraan (konsonan). Ngan ku lantaran euweuh soraan, aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. Jadi ―Ed-i .. di, Ew-i …. wi, En-a …. na‖ jeung saterusna.

Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur, atuh méméh anggeus kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara, hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé, pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda, cara upamana basa Indonésia.

Tapi dina taun 1960-an, para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna, cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong, tapi saruntuyanana. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagaranagara nu ngagunakeun basa Inggris, sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana, upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖, lamun mandiri dibaca ―yu‖, tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖, tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. Kitu deui aksara ―i‖, lamun mandiri dibaca ―ai‖, tapi lamun bareng jeung aksara séjén, béda-béda ngunikeunana, sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖, tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖, tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖, tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖, tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger, béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé

Béda jeung dina basa Inggris. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. ―i‖. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. En-a …. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. wi. ―o‖. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. diunikeunana jeung hartina baris béda. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). angger baé. na.. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. atawa di antara dua konsonan. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. Kitu deui aksara ―u‖. buku masih jadi barang langka. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana saban kecap. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar.. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. ―e‖. Em- . Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. Béda jeung di urang. buku geus henteu jadi masalah. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. ―é‖. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui.diperenahkeunana. Ew-i ….

masih kudu dipaluruh sacara obyéktif naha enya aya anak téré jeung anak teges di lingkungan nagara Républik Indonésia. lamun tacan ngarti kana hartina. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. ―daék éléh sungkan meunang‖.o …. henteu aya bapa téré atawa indung téré. Mémang kungsi aya mangsana urang Sunda ngarasa henteu sugema ku ayana kawijakan ―ko‖ jeung ―non‖ pamaréntah anu nyababkeun réa urang Sunda anu kapabel nyekel kalungguhan di pamaréntahan Jawa Barat digésér ku sabab dianggap ―ko‖. jeung sabangsana. Naha timbulna rasa dianaktérékeun téh lain ngan ku lantaran mémang urang Sunda éléh dina persaingan nasional anu saenyana mah lumangsung sacara fair? Lamun enya kitu. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. kateusugema ku nyalahkeun batur téh istuning kaliru. Lamun geus nyampak. ka kolotna. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. ngarasa dianaktérékeun. Gerakan kasundaan harita babarengan jeung gerakan di daérah-daérah lianna . atawa nyalahkeun sipat urang Sunda anu cenah ―sok ngaheulakeun batur‖. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. mo jeung saterusna. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. Dianak-térékeun – henteu mustahil. Gerakan Kasundaan GEUS lila aya kateusugema di kalangan urang Sunda. nanyana bisa kana Kamus. ku sabab dina balantika nasional langka urang Sunda anu meunang kapercayaan pikeun nyangking kalungguhan penting. si budak bisa nanyakeun ka guruna. Sabab di alam démokrasi nu jadi dasar nagara Républik Indonésia. Kana ayana kawijakan pamaréntah anu maliding sanak. Éta kateusugema téh sok diupahan ku ngabobodo manéh. da kabeh sélér kalungguhanana sarua satata. ―henteu karooh ku kalungguhan‖. timbul gerakan kasundaan dina taun 1950-an nu puncakna ngayakeun Kongrés Pemuda Sunda. Tapi naon sababna merenahkeun diri jadi ―anak‖ lain jadi ―bapa‖ atawa ―indung‖? Sanajan tangtu baé. saenyana euweuh anak téré atawa anak teges. Hanjakal tacan aya kamus ékabasa Sunda anu praktis keur barudak. diganti ku nu henteu kapabel tapi anyar datang ti Yogya nu dianggap ―non‖ – anu réréana urang Jawa.

Tapi para formatur kabinét anu ditugaskeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖ téa teu aya nu sanggupeun. urang Sunda. Akibatna Pamaréntah Pusat ngirimkeun pesawat AURI ngabom Painan. Ditangkepanana waktu keur ngayakeun silaturahmi Lebaran nu dituduh ngayakeun . nepi ka Presidén Sukarno keukeuh hayangeun ngawangun ―kabinét kaki empat‖. Sabada Kabinét Ali Sastroamidjojo bubar. dipingpin ku Presidén ku anjeun. PRRI henteu manggapulia nyanghareupan kakuatan militér Pamaréntah Pusat. ngawangun Kabinét Gotongroyong anu ngajak PKI asup jadi anggota kabinét jeung kadua ngawangun Déwan Nasional anu jadi panaséhat pamaréntah tur anggotaanggotana diwangun ku wakil-wakil golongan fungsional jeung wakil-wakil daérah. nepi ka bubar. PRRI dianggap ―pemberontakan‖. Sukarno jadi formatur sarta ngagunakeun wewenang Panglima Tertinggi dina kaayaan perang (SOB) ngangkat jalma-jalma jadi anggota kabinét nu teu meunang nolak. Presidén Sukarno ngangkat warganegara Dr. Nu diangkat jadi Perdana Mentri kabinét nu dingaranan Kabinét Karya téh Ir. Kabinét nu disusun ku PM Ali Sastroamidjojo gagal nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. lain ku tentara) ngawangun Déwan Komando Pemuda Sunda (DKPS) anu tugasna ngalaksanakeun kaputusan-kaputusan KPS sacara hukum. nya tuluy ngawangun ―kabinét tandingan‖ PRRI. Tapi pangdongsokna anu ditungtungan ku ultimatum téh henteu diwaro. Presidén Sukarno ngaluarkeun ―Konsépsi Presidén‖ (1957) nu intina dua hal: kahiji. Sukarno gé bisaeun nurutan Walanda ngalakukeun adu domba. Djuanda Kartawidjaja. PKI jadi partéy kaopat nu unggul pemilu. Ir. bari ngusulkeun sangkan Bung Hatta jeung Sultan Hamengku Buwono IX asup kana kabinét.anu pada-pada ngarasa henteu sugema ka pamaréntah Pusat anu didominasi ku urang Jawa anu beuki déngdék ka kénca ku sabab dina Pemilu munggaran (1955) di luar sangkaan sareréa. Tapi dina bulan Méi 1957. antarana mangaruhan Konstituante nu anyar diistrénan sangkan ngarobah struktur nagara tina kesatuan jadi federasi. para anggota DKPS ditangkepan kalawan tuduhan rék ngarobah struktur nagara sacara illegal. Kongrés Pemuda Sunda (KPS) diayakeun dina bulan Novémber 1956 ku para pamuda (béda jeung di daérah séjén. Tugasna antarana nyanghareupan gerakan-gerakan daérah. Presidén ku anjeun anu milihan anggotana. Para pamingpin gerakan daérah nu umumna para panglima di Sumatera jeung Sulawesi (jadi kabéh gé tentara) dina rapat di Sungai Daréh (Januari 1958) ngadongsok presidén sangkan ngabubarkeun Kabinét Karya anu diwangun sacara henteu sah da presidén diangkat jadi formatur mah ngalanggar UUDS 1950 (nu jadi UUD nu sah harita).

atuh soal kasundaan mah tara jadi acara utama. para angota DKPS dikaluarkeun. organisasi-organisasi kasundaan milu ramé nyokong Orde Baru nu dibobotohan ku Jéndral Suharto. séparatis. Ku sabab tujuanana ogé ngunggulkeun ―perjuangan‖ Orde Baru. Pasundan Istri jllna arasup sarta aktif di Golkar. geuning réréana lain urang Sunda. tur urang Sundana ngarasa kadéséh da éléh visi jeung taktik. komo sabada aya Undang-undang Otonomi Daérah mah. nu digunakeun pikeun nyokong pamaréntah Orde Baru dina numpes Orde Lama. soal kasundaan muncul jadi isu di kalangan élit Sunda kaasup nu aya di Golkar. Basa pamaréntah Orde Baru ngadegkeun Golongan Karya (Golkar) pikeun nyanghareupan Pemilihan Umum 1971. Dalah dina widang kasenian. Sabada méh opat taun ditahan tanpa prosés. Angkatan Muda Siliwangi (AMS). Sasatna méh unggal bulan aya organisasi kasundaan . Dina Pemilu taun 1971. nyaéta pamaréntahan anu dipingpin ku Presidén Sukarno. dianggap bukti yén rék ngarombak struktur nagara da dina kaputusan DKPS aya pameredih sangkan nagara kesatuan RI dirobah jadi federasi. organisasiorganisasi kasundaan cara Paguyuban Pasunda. federalis jeung sabangsa jadi ririwa anu ngareunteutkeun haté jalma anu hayang ngayakeun kagiatan kadaérahan. kaasup ngayakeun kagiatan kasenian jeung kabudayaan. bari ngapeskeun Orde Lama. Kakara sabada sadar yén sihoréng anu ngawakilan Tatar Sunda dina perjuangan Orde Baru téh réréana lain urang Sunda. Ti harita timbul deui sumanget kasundaan téh. ngan sakasampeurna baé.rapat gelap. Tuduhan provinsialistis. da tuduhanana teu aya buktina. beunang disebut tara kadéngé aya gerakan kasundaan atawa gerakan daérah lianna. Dina ahir taun 1966 Sudam I Divisi Siliwangi ngadegkeun organisasi pamuda. Kakara engeuh yén nu dariuk jadi wakil rahayat di DPRD Jawa Barat. AMS aktif nyokong Golkar sarta pamingpinna aya nu diarangkat jadi anggota parlemén boh di DPR boh di DPRD. Sabada Presidén Sukarno dirorod tina kalungguhanana ku gerakan nu disebut Angkatan 66. Dokumén Kaputusan KPS nu geus diumumkeun dina pérs jeung dikirimkeun ka lembaga-lembaga pamaréntah jeung masarakat. Sabada para anggota DKPS ditarangkepan tur PRRI jeung Permésta dianggap pemberotakan. kabudayaan jeung basa ogé henteu kadéngé kecétna.

Para kaom élit Sunda boga kawajiban pikeun ngusahakeun sangkan sakabéh urang Sunda bisa meunang atikan anu cukup nepi ka . Tujuan gerakan kasundaan kuduna lain kalungguhan. Alam pikiran kaum priyayi nu jiwana biasa teuing ulun-kumawula téh. jeung Bugis nu jumlahna jauh sahandapeun urang Sunda. pangpangna rahayat pépéték. Tapi urang Sunda luhung élmuna lamun sakola téh lain ngan ngudag ijazah jeung gelar. para anggota Tim Indepénden téh aya dina daftar 160 urang Sunda anu merenah jadi gegedén tingkat nasional jeung dina daftar 10 urang pimenterieun. Umumna oriéntasina ngan usaha sangkan milu kabagian proyék pamaréntah atawa sangkan urang Sunda jeneng nyekel kalungguhan di tingkat nasional atawa daérah. tara aya kadéngé naon kagiatanana. Da ceuk pikiranana hirup nu utama mah kudu nyekel kalungguhan di pamaréntahan. masih gedé kénéh pangaruhna di kalangan para élit pamingpin Sunda nepi ka kiwari cara anu didémonstrasikeun ku ayana Tim Indepénden nu diwangun ku organisasi-organisasi ―bercorak kasundaan‖ anu ngahaturkeun panuhun ka presidén sangkan maparin 20% tina jabatan penting nasional ka urang Sunda bari ngasongkeun 160 ngaran urang Sunda anu cenah piliheun presidén. Béh dieu ngasongkeun sapuluh ngaran anu dianggap merenah jadi menteri. tapi usaha sangkan urang Sunda. urang Sunda apan asor pisan kabisana da rata-rata urang Sunda sakolana ngan 7 taun. karasa pisan kurangna urang Sunda méh dina sagala widang. anu ngarep-ngarep dijenengkeun ku nu dibendo.diadegkeun. hartina henteu tamat SMP-SMP acan. Naha ku lantaran urang Sunda henteu miboga kamampuh? Tacan tangtu. Lamun urang niténan balantika nasional. meunang kasempetan sajembar-jembarna pikeun ngarépréséntasikeun diri jeung pribadina dina widangna masing-masing. da dianggap lamun aya urang Sunda dijungjung lungguh jadi pejabat téh tanda kaunggulan ki Sunda. tapi enyaan ngudag élmuna. lamun élmuna luhung dina sagala widang. Nu maak hélok. ngan hanjakal réréana mah sabada ngayakeun salametan rongkah (―déklarasi‖) dina waktu ngadegkeunana di hotél sigrong téh. Batak. Éléh ku urang Minang. Sabalikna urang Sunda nu mareunang atikan luhur. Anu sidik. umumna pala putra ménak heubeul atawa ménak anyar anu mibanda méntalitas priyayi. wani tandang ngadu kamampuh parebut préstasi tina gawé nyata anu karasa mangpaatna ku balaréa. Sikep kitu téh pandangan kaom priyayi anu nganggap kalungguhan jadi ménak hiji préstasi. sanajan gawéna ngan ukur sembah kuriling atawa jadi pakacar. Padahal urang Sunda kakara maju. Bubuhan geus aya ti dituna paribasa ngeupeul ngahuapan manéh.

sabalikna nu khutbah dina basa Sunda beuki ngurangan. bisa unggul ku sabab parabotna samakta. Nu gedé kapercayaan dirina. da réa nu lain urang Sunda‖. kudu aya parobahan méntalitas urang Sunda. tur dirojong ku élmu jeung kamampuh dina metakeunana bari karasa mangpaatna ku balaréa. Harkat jeung martabat urang Sunda moal unggah ngan ku baramaén méntaménta kalungguhan. Tapi ka dieunakeun. Ngan pikeun nepi ka dinya. Tapi naha enya nyarita (dina hal ieu khutbah) ku lain basa Sunda duméh aya jamaah nu lain urang Sunda téh némbongkeun kaluhungan budi? Naha ciri kaluhungan budi téh . Pikeun jadi Indonésia. Hal éta némbongkeun yén rasa kabangsaan gé bisa ditepikeun ku basa Sunda . khutbah dina basa Indonésia beuki populér. lain ngan di kota gedé cara Bandung baé. Naha ku lantaran ngagéhan ka nu kabeneran aya jalma anu henteu bisaeun basa Sunda jadi jama’ah di dinya? Sikep ngagéhan malah ngahormat ka sémah téh cenah salah sahiji sipat urang Sunda anu cenah némbongkeun kaluhungan budina.atawa basa dérah lianna. geus langka anu khutbahna ku basa Sunda. Alesanana ―henteu kabéh jamaah bisaeun basa Sunda. tapi rasa kabangsaan mah henteu kudu ditepikeun ku basa Indonésia. Di masjid-masjid di Bandung. khutbahna (jeung katerangan anu ditepikeun ku ahli masjid saméméh khutbah) ditepikeunana ku basa Indonésia. tina méntalitas tukang baramaén jadi méntalitas jiwa anu mandiri. Di Tatar Sunda (kaasup Banten) mimiti khotib khutbah dina basa Sunda atawa Indonésia. sabab eusina némbongkeun sikep kabangsaan. Dalah di masjid kacamatan cara Cilimus (Kuningan). sabab mémang henteu aya larangan khutbah ku basa nu lain basa Arab. padahal jama’ahna henteu ngalartieun basa Arab. sanajan jama’ahna kabéhanana urang Sunda anu tanwandé ngalartieun basa Sunda. Suratkabar Sipatahoenan anu dina basa Sunda dina mangsa samémeh perang digolongkeunana kana surat kabar nasional. Tapi anu khutbah ku basa Indonésia. urang Sunda henteu kudu eureun jadi Sunda.dina waktuna tarung dina médan kahirupan nasional. tapi ngan lamun urang Sunda réa némbongkeun préstasi nu pikasérabeun dina sagala lapangan kahirupan di tingkat nasional. Naha sikep kitu téh ku lantaran hayang ngabuktikeun rasa kabangsaan? Wallahu’alam.*** Khutbah ku Basa Sunda Baheula mah khutbah téh kudu dina basa Arab baé. Béh dieu khutbah ku basa Arab geus beuki langka.

Lain henteu tarerangeun yén aya bangsa séjén anu milu salat di dinya anu henteu bisaeun basa Turki. Padahal di masjid éta téh jamaahna réréana urang Indonésia sanajan mémang aya bangsa séjén ogé. Dina misa gé basa Sunda geus réa dipaké. kahalartieun ku para pandéta Kristen jeung Katolik. henteu yakin kana diri sorangan. ku sabab geus biasa ngawula kana kapentingan batur. Saméméh salat Juma’ah. nagara Walanda. anu di garéja-garéjana béh dieu beuki réa diulik jeung diajarkeun basa indung. tapi maranéhanana mentingkeun ngawedelan kaimanan bangsana nu tanwandé leuwih merenah ditepikeun ku basa Turki. kabuktian ku dihormatna ku UNESCO nu ngayakeun ―Poé Basa Indung‖ dina bulan Fébruari. Tapi sikep kitu ogé bisa jadi gambaran tina jiwa katut sikep anu henteu istikomah. manan pribumi anu jumlahna leuwih réa? Wallahu’alam. khutbah ditepikeun dina basa Walanda anu titatarajong ku khotib urang Indonésia. Éta masjid disebut kitu sabab diadegkeun ku komunitas urang Turki anu hirup di Walanda. Jama’ahna réréana urang Turki. aya pangajian anu ditepikeun dina basa Turki. Nu kasaksian di masjid Indonésia di Den Haag sarua jeung nu ayeuna biasa kasaksian di masjid-masjid di Tatar Sunda jeung Banten. tapi jeung rasa deuih. Agama mah lain ngan urusan uteuk (akal) baé. Dina waktu salat. di antarana aya duaan atawa tiluan urang Walanda nu bisa jadi moal ngartieun kana basa Walanda anu digunakeun ku khotib. Lalaguan Sunda digunakeun dina acara-acara kaagamaan. Yén basa indung penting. Sabalikna waktu Juma’ahan di masjid Indonésia di Den Haag. Khotib anu khutbah dina basa Indonésia di Tatar Sunda gé réa anu basa Indonésiana titatarajong. sanajan maranéhanana hirup di pangumbaraan. Béda nyantélna ka nu ngadéngékeun lamun ditepikeun ku basa indung mah. Réa garéja anu ngayakeun kagiatan basa jeung kasenian daérah.leuwih mentingkeun sémah. Yén basa indung baris leuwih nyerep kana sanubari nu ngabandunganana. kaasup Walanda gé nu sok saralat di dinya. sanajan réa muslim bangsa séjén. Numatak leuwih merenah ditepikeun ku basa indung. Kungsi milu Juma’ahan di masjid Turki deukeut Amsterdam. Naha atuh maksakeun teuing khutbah dina basa Indonésia? Naha lain dina basa Sunda baé? Boaboa geus hésé néangan khotib anu lancar lamun kudu khutbah dina basa Sunda téh. khutbah ditepikeun dina basa Turki. .

basa indungna. da tara mikir jangka panjang. Wajib Nyarita Basa Sunda Di sawatara kabupatén di Jawa Tengah aya kawijakan anu ngudukeun para karyawan di kantor-kantor lingkungan pemda nyarita basa daérah (Jawa) sapoé dina saminggu. Aya kantor-kantor anu kiwari ngudukeun para karyawanna nyarita ku basa Sunda sapoé dina saminggu. Bisa jadi konsékwénsi tina henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah jeung tablég ayeuna baris maéhan basa Sunda téh henteu nepi ka kapikireun ku para pangurus masjid jeung para khotib. widang kayakinan. Nu matak ironis. lamun aya anu nyarita ku lain basa Walanda didengda. Padahal apan urang Sunda mah réréana ngagem agama Islam. Para murid sapopoéna kudu (jadi 6 poé dina saminggu) nyarita ku basa Walanda. lamun nyarita ku basa Indonésia atawa daérah. Di sawatara pasantrén ogé cara kitu téh ditarurutan.Nu matak sikep para ulama jeung khotib-khotib di masjid di urang nu nganggap leuwih hadé henteu ngagunakeun basa Sunda dina khutbah Juma’ah. mutuh matak hélok. nyaéta basa Sunda. Ku henteu digunakeunana basa indung. baris bisa ku sorangan ieuh. Nyaéta ku sabab henteu méré kasempetan kana basa Sunda sangkan hirup tur tumuwuh dina widang anu paling subtil. Bisa jadi karagéteunana engké lamun hal éta geus kajadian. Lamun aya anu (poho) ngagunakeun basa Indonésia. Cara kitu téh mémang ngajurung para murid (HIS) atawa para santri (pasantrén) leuwih soson-soson diajarna basa asing. Jadi kana baris leuwih nyerepna lamun ngabandungan khutbah di masjid dina basa indungna. Kawijakan kitu téh ayeuna geus ditarurutan di Jawa Barat. Cara kitu cenah baheula dilaksanakeun di saban HIS. hartina di imah gé dina urusan agama ngagunakeun basa Sunda. Saliwatan mah éta kawijakan téh jiga anu némbongkeun kanyaah kana basa daérah. didengda. ku kituna henteu kudu disanghareupan sacara daria. Para santri sapopoéna kudu nyarita ku basa Arab jeung Inggris. . nyaéta widang agama. Lamun aya nu ngarempak. didengda. didengda. Tapi sacara henteu langsung hal éta gé ngahudangkeun anggapan para murid jeung para santri yén basa nasional jeung basa daérah mah lain basa anu luhur ajénna. Dianggapna. dina khutbah di masjidmasjid atawa tablég di majlis-majlis pangajian. engké mah garéja-garéja anu malah ngagunakeun basa Sunda dina kagiatanana téh. sacara henteu langsung milu maéhan basa Sunda.

anu ngangkat basa Sunda jadi basa resmi di sagigireun basa Indonésia.paling henteu di tukangeun. sanajan henteu mustahil dina haténa mah gegelendeng. ayeuna mah apan barudak urang Sunda anu ana pirajeunan nyarita basa Sunda ―sia-aing‖ jeung kecap ―anjing‖ baé anu murubut diucapkeunana téh. henteu aya deui jalanna salian ti pamaréntah daérah ngaluarkeun Perda (Peraturan Daérah) — anu luyu jeung wewenangna . basa Sunda lain baé bisa digunakeun jadi panganteur di sakola-sakola. Ku ayana éta Perda. Lain hartina henteu aya anu hideng sorangan nyarita ku basa Sunda. basa Sunda. tapi basa Sundana jeung rengkuhna geus Nyunda pisan. Almarhum Livain Lubis upamana. nepi ka henteu mustahil aya ha-hal anu nimbulkeun salah tafsir ti pihak hakim atawa jaksa nu matak ngarugikeun nu didakwa. Masalah numuwuhkeun pangajén . da réa urang peuntas anu sameméh aya kawijakan kitu gé sok nyararita ku basa Sunda. dina hal urang di Jawa Barat jeung Banten. Nepi ka ayeuna saban sakitan atawa saksi urang lembur nu henteu (pati) bisaeun basa nasional kudu nyarita dina basa nasional. henteu pasalia jeung Undang-undang Otonomi Daérah. nepi ka urang lembur anu henteu (pati) bisaeun basa nasional bisa nepikeun pamanggih atawa kasaksianana kalawan laluasa. sabab ayeuna mah di kantor mana di Jawa Barat jeung di Banten anu karyawanna kabéhanana urang Sunda? Karyawan anu lain urang Sunda lamun kalungguhanana jadi bawahan tangtu baris nurut kana kawijakan kapala kantorna. sakapeung basa Sundana leuwih alus manan réréana urang Sunda. tacan ngandung harti yén balaréa baris ngajénan kana basa daérahna. apan urang Batak. Naha kawijakan kudu ngagunakeun basa Sunda atawa basa daérah lianna di luareun Jawa Barat baris gedé pangaruhna kana kamekaran basa Sunda? Cara ilaharna ―mode‖ atawa ―fashion‖. Ayana Perda nu ngangkat basa daérah jadi satingkat jeung basa nasional. tapi bisa digunakeun di Pangadilan deuih.Kawijakan ngagunakeun basa daérah di kantor-kantor. Dina taun 1950-an. sanajan ngan sapoé baris nimbulkeun masalah praktis. Hartina aya dina wewenang para bupati jeung walikota katut para anggota DPRD-na. Kiwari réa paranakan Cina anu basa Sundana leuwih bérés manan réréana urang Sunda. Lamun basa daérah sacara resmi geus disaruakeun kalungguhanana jeung basa nasional. Lamun enya hayang ngaronjatkeun harkat basa daérah. ngan baris jadi bahan obrolan. basa Sunda paranakan Cina téh kasar jeung ―sia-aing‖ baé. Henteu mustahil malah pada ngageuhgeuykeun .

muatan lokal! Diajar Maca Basa kuring asup ka kelas hiji Sakola Rayat (ayeuna mah Sakola Dasar). boh di imah boh di sakola. murid anu kakara diajar maca cara kuring. diajar ngéjah. Dalah kecap kosta anu geus maneuh jadi kecap Indonésia ogé diucapkeunana ayeuna mah nurutan basa Inggris. Ngajar maca cara kitu téh disebut diajar ngéjah. atuh méméh anggeus . Padahal ayeuna mah di TK jeung di SD ogé geus réa anu ngajarkeun basa Inggris. boh anu aya soraan (vokal). boh anu henteu aya soraan (konsonan). istilah atawa kecap anu aya basa Indonésiana ogé ngahaja diganti ku kecap Inggris kayaning ―pilihan‖ diganti ku ―opsi‖ (tina ―option‖) padahal saméméhna digunakeun kecap Walanda ―inisiatif‖.kana basa daérah moal bisa kaungkulan ku ayana Perda. Komo para présénter télévisi mah. para pakar urang lamun nyarita kudu baé diselang ku sawatara ungkara basa Inggris. Hal ieu ngan bisa diungkulan ku atikan.. Y-o y-o …. Sacara umum ayeuna aya anggapan yén basa daérah (lain ngan basa Sunda ku urang Sunda baé) téh kalungguhanana handapeun basa naisoal. pangpangna basa Inggris. basa Indonésia. jll. Numatak di mana baé. Geus puguh ari direumbeuy ku kecap-kecap basa Inggris mah. ―pemilih‖ diganti ku ―konstituén‖. wi. ateul cungcurungan jigana lamun henteu némbongkeun yén bisa basa Inggris téh. Murid diwanohkeun heula kana aksara. dina pangajaran maca. D-i d-i … Didi. Ngan dina éta buku. Poho deui saha nu ngarangna.. di. Ew-i …. W-i w-i …. ―potongan‖ (harga) jadi ―diskon‖ padahal saméméhna dipaké kecap ―korting‖ tina basa Walanda. ―produk‖ diucapkeun ―prodak‖. ―universitas‖. Ku sabab jumlah aksara Rum anu dina basa Sunda disebut aksara Latén téh ngan ukur sawatara likur. Tapi basa nasional gé dianggap leuwih handap kalungguhanana manan basa deungeun. Ngan ku lantaran euweuh soraan. ngagunakeun buku Diajar Maca (mun henteu salah kitu judulna). Wiwi jeung saterusna. na‖ jeung saterusna. En-a ….. aksara lambang konsonan mah sok ditambahan ku ―e‖ heulaeunana. diucapkeun ―yuniversitas‖. Yoyo …. meureun ambéh katangar yén inteléktual. ―internasional‖ diucapkeun ―international‖ (cara dina basa Inggris) jllna. Sabab hal éta patali jeung sikep katut méntalitas bangsa urang anu nganggap sagala anu datang ti bangsa adijaya kudu diturutan sabab dianggap leuwih luhur ajénna. Jadi ―Ed-i . Masalahna henteu cukup diungkulan ku Perda atawa paraturan lianna. Malah di sawatara daérah basa Inggris téh diasupkeunana kana …….

angger baé. cara ari urang ningal karéta api henteu sagerbong-sagerbong. Kitu deui aksara ―i‖. sakapeung dibaca ―j‖ cara dina kecap ―logic‖. tapi sakapeung ―o‖ baé ngan rada panjang cara dina ―door‖. Sakapeung deui ―o‖ téh dibaca ―wa‖ cara dina ―once‖. apan konsonan ―g‖ sakapeung dibaca ―g‖ cara dina kecap ―egg‖. ―é‖. tapi sakapeung dibaca ―i‖ cara dina ―bit‖. béda-béda ngunikeunana. nyaéta nu ngajarkeun kumaha nuliskeunana . sakapeung dibaca ―ai‖ cara ―time‖ dibaca ―taim‖. tapi lamun di antara dua konsonan sakapeung dibacana ―a‖ cara dina ―but‖. naha saheulaeun atawa sapandeurieun konsonan. ―o‖. atawa di antara dua konsonan. sakapeung ―k‖ cara dina ―lough‖). lamun mandiri dibaca ―ai‖. Kitu deui aksara konsonan dina basa Sunda mah angger diunikeunana di mana baé tempatna. Cindekna sora unggal aksara dina basa Inggris mah henteu angger. ―eu‖ tara robah unina naha mandiri. Anu dianggap bener mah anu disebut ―sistim global‖. jeung dihijikeun jeung aksara naon baé gé. ―i‖. ―Sistim global‖ téh digunakeun di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris. sakapeung ―c‖ cara dina ―tulip‖) jeung réa-réa deui. Kitu deui konsonan rangkep ―gh‖ (sakapeung diunikeun ―g‖ cara dina ―ghost‖. hartina manéhna baris bisaeun maca naon baé. Ku lantaran kitu dina pangajaran maca di nagara-nagara nu ngagunakeun basa Inggris aya mataajaran anu disebut ―spelling‖. tapi lamun bareng jeung aksara séjén.kelas hiji ogé murid téh kabéhanana geus apaleun kana sakabéh aksara. ―t‖ (sakapeung ―t‖ cara dina ―hit‖. Lamun budak geus apaleun kana sakabéh aksara. pangpangna anu dina basa Sunda atawa dina basa séjén anu sistim éjahanana henteu béda. Ari dasar falsafahna nyaéta ku lantaran urang dina waktu nénjo kecap téh henteu saaksara-saaksara tapi sagemblengna. Tapi dina taun 1960-an. Aksara ―a‖ diunikeun ―a‖ sanajan di mana baé diperenahkeunana. tapi sakapeung ―u‖ cara dina ―put‖. cara upamana basa Indonésia. tapi saruntuyanana. upamana aksara ―u‖ henteu salilana diunikeun ―u‖. tapi sakapeung dibaca ―a‖ cara dina kecap ―answer‖. sabab dina basa Ingris mah aksara téh henteu salilana sarua diunikeunana. tapi lamun aya dua sakapeung dibaca ―a‖ cara dina ―blood‖. béda jeung dina basa Sunda anu salilana angger. lamun mandiri dibaca ―yu‖. Aksara ―o‖ biasana dibaca ―o‖ cara dina kecap ―long‖. sakapeung ―h‖ cara dina ―though‖. Aksara ―a‖ sakapeung dibaca ―éi‖ cara dina ―take‖. ―e‖. Kitu deui aksara ―u‖. para sarjana anu kakara mulang diajar di nagara Kanguru dina raraga Rencana Kolombo nganggap yén sistim ngéjah téh tinggaleun jaman. Béda jeung dina basa Inggris.

Béda jeung di urang. Luyu jeung pasipatan basa Sunda. En-a …. nanyana bisa kana Kamus... apan Kanji gé saban kecap téh dilambangkeun ku aksara nu cara nulis jeung garis-garisna kudu diapalkeun. Sabab dina hakékatna basa Inggris mah sarua jeung basa Cina. Lamun salah nyieun garis atawa garisna aya nu kurang atawa aya nu leuwih. barudak téh kudu dibarengan ku réa maca. hartina kudu réa buku sangkan dina waktu diajar réa papanggih jeung ―runtuyan gerbong‖ anyar. Hartina jutaan budak jadi korban ―ékspérimén‖ para pakar anu kabisana ngan tuturut munding. Perpustakaan anu lengkep aya di tiap sakola. Sabada terangeun kana kecapna jeung cara ngunikeunana. lamun tacan ngarti kana hartina. buku geus henteu jadi masalah. ka lanceukna atawa ka babaturanana anu geus ngartieun. aksara Latén anu digunakeun pikeun nuliskeun basa Sunda ayeuna paling merenah diajarkeun ku sistim ngéjah cara Ed-i … di. diunikeunana jeung hartina baris béda. saenyana mah ngan tuturut munding bari henteu ngarti yén pasipatan unggal basa téh béda-béda. Bisa jadi kecapna tacan kahartieun ku budak anu macana. lamun kaliru baris béda ngunikeunana sarta béda hartina deuih. wi. Jadi para pakar urang anu ngawanohkeun sistim global dina ngajarkeun maca basa Indonésia jeung Sunda téh. Em-o …. sanajan aksara anu digunakeunana sarua tur asalna ti sumber budaya Barat. nyaéta bisa ngunikeun runtuyan lambang anu mangrupa aksara téa jadi kecap. ka kolotna. Kecap-kecap dina basa Inggris ogé kudu diapalkeun susunan aksarana. si budak bisa nanyakeun ka guruna.saban kecap. na. buku masih jadi barang langka. Naon anu alus jeung merenah pikeun basa Inggris. Ew-i …. Dina taun 1960-an waktu sistim global téa mulai dilaksanakeun. Akibatna barudak SD nepi ka kelas 4 masih kénéh tacan lancar maca. Pangajaran maca téh tujuanana sangkan barudak bisa maca. Hanjakal tacan aya kamus éka-basa Sunda anu praktis keur barudak. tapi ngahartikeun mah léngkah kadua sabada si budak bisaeun macana. mo jeung saterusna. tacan tangtu merenah jeung alus pikeun basa Sunda jeung Indonésia. Komo deui da pikeun ngalaksanakeun sistim global mah. Di nagara-nagara maju tempat para pakar téa diajar. Heurin ku Létah . sarta sakola anu bogaeun perpustakaan masih ancal-ancalan. Lamun geus nyampak.

bisi salah. Sangkan terangeun kumaha saenyana kaayaan. Padahal apan gegedén législatif téh formalna mah wakil rahayat. Akibatna ana nyanghareupan gegedén atawa pangagung. atawa dianggap teu merenah. Bisa jadi ku sabab rék barangpénta sieun dipersabenan. hartina pinuh ku létah nepi ka hésé rék nyarita. kumaha para wakil rahayat téa terangeunana kana kaayaan jeung kahayang nu diwakilanana. kumaha wakil rahayat rék memperjuangkeunana? Kitu sotéh lamun urang percaya yén wakil rahayat téh maksudna rék memperjuangkeun nasib jeung kapentingan rahayat. hartina lamun para wakil rahayat téa terangeun kana tugasna jeung hayangeun ngalaksanakeunana. henteu kaduga da ngarasa manéhna mah lain jalma anu satata jeung anu diajak nyarita. Bisa jadi henteu wani ku sabab bisi disalahkeun. kahayang jeung pikiran rahayat. Biasana ku sabab henteu wani ngedalkeun kereteging atina da kahalangan ku rupa-rupa karémpan. Pangpangna lamun kudu nyarita di hareupeun gegedén. Urang Sunda mah geus ratus-ratus taun hirup biasa ngawula. Kitu deui ari nyanghareupan gegedén yudikatif. Tugasna satungtung jadi wakil rahayat téh apan mangnepikeun gerentesing ati rahayat anu diwakilanana. ngabéla kapentingan rahayat anu milihna. Lain baé basa Sunda gé disina nurutan basa Jawa ngagunakeun unggah-ungguhing bhasa atawa undak-usuk basa anu ngahaja dijieun pikeun ngabéda-bédakeun harkat jelema. Lamun teu aya nu méré bahan-bahanna. Bisa jadi ku sabab ngarasa éra. . Lain baé nyanghareupan gegedén éksekutif tapi nyanghareupan gegedén législatif ogé sarua. henteu weléh ati-ati ari nyarita. nepi ka ngarasa heurin ku létah. masih kénéh kandel. Sanggeus jadi bagian nagara Républik Indonésia anu démokratis ogé. para wakil rahayat téh kudu meunang asupan ti rahayat anu diwakilanana. nepi ka dianggap dusun meledug nu jauh ka bedug. akibat tina kungsi dijajah ti jaman Mataram dina abad ka-17.Paribasa heurin ku létah dina basa Sunda ngagambarkeun jalma anu henteu laluasa nepikeun kereteging atina ku rupa-rupa sabab. Dina éta paribasa digambarkeunana jalma anu rék nyarita henteu laluasa téh ku sabab sungutna kaheurinan ku létah. Lamun rahayat sorangan henteu wani nepikeun pikiran jeung kahayang anu aya dina haténa. sabab ceuk aturan undak-usuk basa mah salah nerapkeun kecap téh jadi dosa anu pohara gedéna. méntalitas sieun ku gegedén jeung pangagung. Hartina jadi gegedénna téh ku lantaran dipilih ku rahayat.

Nu matak lamun ngabandungan nu nyararita. Sangkan tatag nepikeun pikiranana. Hartina lamun kasaksian yén para wakil rahayat henteu ngalaksanakeun kawajibanana ngabéla kepentingan rahayat. wakil rahayat bisa berjuang pikeun ngahontalna. patarik-tarik nyarita.Dina jaman kiwari anu rék ngipuk démokrasi. apan kudu dilatih ti leuleutik barudak téh dilatih nyusun pikiran. henteu heurin ku létah téh lain pagawéan gampang. pamaréntahan baris jalan sakumaha mistina. ngedalkeunana dina susunan kalimah anu rapih sarta ngagunakeun arguméntasi anu babari kahartieun ku nu diajak nyarita. da nganggap hirupna gumantung kana bisluit. sanajan sapoéna paling henteu maca ayat anu mangrupa jangji yén moal gumantung salian ti ka Allah paling henteu 17 kali. Adegan anu adu jotos di gedong perwakilan rahayat geus sering kajadian. Lamun nepikeun kereteging atina satarabasna sieun dibenduan. Pangajaran nyarita di sakola jigana geus lila henteu mentingkeun hal éta. malah kawajiban unggal warganagara. rahayat ulah rék ngarasa heurin ku létah negor wakilna. Palebah dieu sidik yén ngajak sangkan wani nyarita bruk-brak. Nu jadi masalah di urang di Indonésia dina ngipuk démokrasi. nu ngawakilan jeung anu diwakilanana pada-pada niat babarengan ngabéla kepentingan bangsa jeung nagara (kaasup rahayatna). Rahayat anu geus ti luluhur béh ditu kénéh sikepna kumaha kersa nu dibendo baé. rahayat henteu réa ilubiungna ku sabab sering ngarasa heurin ku létah. Ngan lamun warganagara wani jeung ngarasa bébas nepikeun kereteging atina jeung kahayangna. anu dianggap leuwih terang kana sagala hal anu patali jeung kahirupan pamaréntahan. Ngan lamun ti dua pihakanana. Di antara bangsa urang ayeuna timbul anggapan yén ngadu arguméntasi téh pacowong-cowong ngomong. bubuhan geus lila teuing rahayat urang mah hirup di alam féodal. hég waé engké kahalangan réputasina dina kapangkatanana. Dina prakna mah sieun kénéh ku dunungan anu sawenang-wenang manan ku Allah anu cenah Maha Kawasa tur Maha Welas Asih tur aya firmanNa anu nyaurkeun yén nya Anjeunna anu baris ngajamin rezeki mahlukNa. asa tara puguh alangujurna. Anu kudu nurut baé kana paréntah kaum ménak anu jareneng. da tacan dibiasakeun nyarita brukbrak di hareupeun pangagung. Malah lamun perelu ditungtungan ku ngadu peureup jeung siku. henteu babari dirobah méntalna sangkan bisa nyarita tatag nepikeun pikiran jeung pamanggihna. kawani nepikeun pikiran jeung kahayang téh jadi hak. Numatak (atawa mangkaning) urang Sunda mah pangsieuneunana leungiteun bisluit. . nu penting ramé kadéngéna.

Wallahu’alam naha enya anu dikubur di dinya téh si Kabayan anu sok jadi tokoh dongéng téa. Si Kabayan téh dipikaresep pisan ku urang Sunda. Maksud téh dina saban carita sipat si Kabayan téh henteu salilana sarua. Sakapeung digambarkeun jadi tukang tipu anu resep ngabobodo batur kaasup mitohana sorangan.Kudu ditéangan carana kumaha sangkan barudak urang ti leuleutik kénéh ulah diajar jeung dibiasakeun ngarasa heurin ku létah. Cindekna unggal pangarang anu nyiptakeun carita si Kabayan bisa ngagambarkeun pasipatan tokohna luyu jeung kahayangna. komo deui ku tonjok jeung jotos mah. Buktina nu nyieun carita nu tokohna si Kabayan henteu béak-béak. Maksudna manusa nu geus henteu kapurba deui ku rupa-rupa rasa anu biasa mangaruhan jelema. kakara caritana sumebar bari jeung ditambahan atawa diréka-réka ku ahli carita. tapi kudu diajar nyusun pikiran jeung nyusun arguméntasi pikeun rebut bener jeung ngabéla kapentingan balaréa. Bari jeung lamun dititénan pasipatan tokoh si Kabayan téh henteu salilana konsisten. atawa si Kabayan nu séjén deui. Ku sabab kitu henteu kudu heran lamun Utuy T.*** Si Kabayan Saha urang Sunda anu henteu terang ka si Kabayan? Salian ti jadi tokoh dongéng anu baheula mah sok ditepikeun ku nini jeung aki ka incu. wani kurang ajar ngaheureuykeun mitoha. Si Kabayan tokoh dongéng mah fiksi. Enya henteuna kitu tanwandé kudu dipaluruh heula sacara ilmiah. Komo deui ku paréa-réa balad anu daraékeun ngarurug sarta nyaremkeun pihak anu henteu sapamadegan jeung dirina bari ngagunakeun ancaman jeung kakerasan mah. ngan aya dina hayalan anu nyaritakeun atawa nuliskeunana. Tapi henteu mustahil kétang sabada dikubur. Alias manusa pinunjul. teu nyaho di cedo. Sakapeung digambarkeun pangedulan. Di Banten béjana aya makam anu disebut makam si Kabayan. Hartina ceuk Utuy mah si Kabayan téh manusa nu geus ngungkulan kamanusaanana. Sontani (1920—1979) dina taun1957 nyebutkeun yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naon-naon. jadi mustahil aya bungkeuleukanana nepi ka kudu dikubur sagala. ayeuna mah ditulis jadi buku sarta dijieun filem sagala. Démokrasi baris tumuwuh dina alam ngadu bebeneran ku pikiran jeung arguméntasi lain ku pacowong-cowong jeung paheuras-heuras genggerong. Dina majalah basa Sunda sok aya lulucon anu tokoh utamana si Kabayan. Tapi dina dramana anu ditulis ku .

kumaha rék terangna saha anu ngajurukeunana? Ceuk Utuy. Lamun aya jalma nyebut ka baturna. nu dipilihan téh ngan carita anu ‖aman‖ baé. boh lisan boh tinulis.Utuy dina basa Indonesia nu judulna Si Kabayan (1959). 1963) jadi manusa individualis anu gnan percaya ka dirina pribadi baé. Nu nyampak ngan carita pikaseurieun tur cara umumna carita pikaseurieun (lain ngan dina basa Sunda baé). Sang Kuriang anu ngan percaya ka dirina sorangan jeung si Kabayan anu nganggap yén nu lian téh ngan aya pikeun diheureuykeun. tapi saenyana mah ngaheureuykeun jalmajalma anu daratang marénta tulung ka inyana. anggapan Utuy téh luyu jeung kanyataan. Hartina tacan aya nu lian anu méré interprétasi orisinal boh ngeunaan si Kabayan boh ngeunaan Sang Kuriang. nyaéta anu henteu nyigeung-nyigeung parabot reproduksi jelema. Moal aya urang Sunda anu nganggap si Kabayan téh idolana. Si Kabayan anu aya dina dongéng cara anu dimuatkeun dina disertasina Maria CosterWijsman Uilen spiegel-verhalen in Indonesie in het biezonder in de Soendalanden (1929). ―Silaing mah . Keur umumna urang Sunda si Kabayan téh lain tokoh idéal. henteu ngagambarkeun hal éta. Utuy ngabandingkeun tokoh si Kabayan anu geus teu naon-naon ku naon-naon téh jeung tokoh Sang Kuriang anu digambarkeun dina librétona Sang Kuriang (basa Indonesia 1959. Naha anggapan Utuy yén si Kabayan téh manusa nu geus teu naon-naon ku naonnaon téh bener? Lamun urang niténan dongéng-dongéng si Kabayan anu kungsi aya dina khazanah sastra Sunda. dijadikeun kaulinan. da waktu dijurukeun mah apan kabéh manusa gé tacan hideng. réa anu jorang anu ku sawaréh mah baris dianggap henteu merenah dibaca di lingkungan jalma sopan. digambarkeun si Kabayan téh jadi dukun anu dianggap wacis jeung sakti. Manéhna embung ngaku Dayang Sumbi téh indungna. Dirina sorangan mah apan geus teu naon-naon ku naon-naon. Nu matak waktu Balé Pustaka nyusun buku Si Kabayan (1932) dumasar kana dongéngdongéng anu aya dina disertasina Maria Coster-Wijman. Tangtu saréréa ogé kitu. basa Sunda. sabab terangna ngeunaan hal éta téh ti nu lian. éta dua tokoh anu béda-béda sipatna téh mangrupa kakayaan batin ki Sunda. Nepi ka kiwari interprétasi Utuy ka dua tokoh dongéng titinggal karuhun Sunda téh tacan aya nu ngabantah.

anu dina nyanghareupan konflik jeung masalah jalan kaluarna ku bobodoran. Dina tipologi Utuy. henteu babari. tapi ka Sang Kuriang anu ngawangun talaga buatan dina jero sapeuting. urang apan nyaksian munculna Ir. henteu bener. Jalma tukang heureuy anu tara pisan daria. Citra urang Sunda téh si Kabayan lain citra anu positif. Tapi aya henteu aya nu sok ngaidentifikasi Sang Kuriang ka urang Sunda. tangtu éta téh lain ku sabab baturna téa némbongkeun parangi anu pujieun. citra yén urang Sunda téh si Kabayan anu kabisana ngan bobodoran ku sabab henteu bisa ngungkulan masalah anu disanghareupan bisa leungit. Kitu deui munculna H. Leuwih réa anu ngaidéntifiaksikeunana téh ka si Kabayan. Ali Sadikin nu suksés ngawangun Jakarta jadi kota métropolitan di tengah parobahan Orde Lama ka Orde Baru. atawa ku sabab geu némbongkeun préstasi anu nyongcolang. Djuanda dina waktu nagara nyanghareupan krisis kadaérahan dina ahir taun 1950-an. Tangtu baé anggapan yén urang Sunda téh sarua jeung si Kabayan. Anggapan yén urang Sunda téh henteu bisa daria. Pikeun ngarobah citra ngeunaan diri hiji bangsa atawa sélér. tapi citra Sang Kuriang ogé henteu matak agul (ku sabab turunan anjing jeung babi nu ku budaya jeung kayakinan urang Sunda kiwari sorangan lain sato anu mulya. Ku sabagian urang Sunda jeung ku umumna nu lain urang Sunda si Kabayan dianggap representasi urang Sunda. . Citra ngeunaan urang Sunda henteu bisa leupas tina citra si Kabayan. kudu nyieun légenda anyar upamana ku némbongkeun préstasi anu luar biasa dina ngawangun Indonesia jadi bangsa nu dipihormat ku bangsa lian. henteu bisa nyanghareupan konflik téh salah. Tapi Si Kabayan angger jadi tokoh anu dianggap has Sunda. Ngan lamun aya urang Sunda anu préstasina diaku ku lain ku urang Sunda baé. lain ku sélér lian sabangsa pada-pada urang Indonésia baé. lain jadi bangsa paria nu ngan bisa ngékspor babu jeung kuli sarta gawéna kekeleyengan néangan hutang. Dina sajarah Républik Indonésia.kawas si Kabayan!‖. malah najis). Lamun urang Sunda hayang miboga citra anu positif. duanana moal kagolongkeun ka si Kabayan anu geus henteu naon-naon ku naon-naon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful