Anda di halaman 1dari 221

Halldor Laxness

Islandsklukkan

FYRSTI KAFLI
S var t, segir bkum, a slenska jin tti aeins eina sameign sem metin var til fjr. a var klukka. essi klukka hkk fyrir gafli lgrttuhssins ngvllum vi xar, fest vi bjlka upp kverkinni. Henni var hrngt til dma og undan aftkmn. Svo var klukkan forn a einginn vissi leingur aldur hennar me sannindum. En um a er sagan hefst var laungu kominn brestur essa klukku og elstu menn ttust muna hljm hennar skrari. Samt undu gamlir menn enn essari klukku. A vistddum landfgeta, lgmanni og bli, og manni sem tti a hggva og konu sem tti a drekkja, mtti oft kyrrum degi um jnsmessubil, andvara af Slum og kjarrlykt r Blskgum, heyra m klukkunnar blandinn nii xarr. En ri sem s forornng barst t hnga a landsmnnum bri a lta af hendi allan eir og kopar handa konnginum, af v a urfti a endurreisa Kaupinhafn eftir stri, voru einnig menn sendir a vitja hinnar fornu klukku ngvllum vi xar. Fm dgum eftir nglausnir koma tveir menn randi me nokkra klyfjahesta sem lei liggur vestanme vatni, ofan gjrhallinn gegnt snum og yfram vainu. eir stigu af baM hraunjarinum hj lgrttuhsinu, annar bleikur maur full-ur a vaungum, ltt eygur og bar hvolpana einsog egar brn leika tignannenn, klddur snjum kjl af hfngja, og st honum alstaar beini; hinn svartur ttramaur ljtur. Gamall maur kemur me hundi snum innanr hrauni og geingur veg fyrir lestamenn: Og hverjir eru mennimir? Hinn feiti svarar: g er hans majestet's bfalngsmaur og prfoss.
Oekki, muldrai gamli maurinn hs einsog rdd r fjarska. Skaparinn er n samt s sem rur. Eg hef brf upp a, sagi bfalngsmaur konngsins. Og a veit g, sagi gamli maurinn. Brfin eru orin mrg. Og a er margt brfi. Vnir mig um lygi gamli fjandi, spuri bfalngsmaur konngsins. htti ldngurinn sr ekki nr lestamnnum, en settist garbroti krngum lgrttuhsi og horfi . Hann var aungu frbruginn nun gmlum mnnum: grtt skegg, rau augu, stromphfa, hnttir ftur, krepti blar hendumar um stafprik sitt og hallaist framm a tinandi. Hundurinn hans fr innfyrir garinn og efai af mnnunum n ess a gelta, sem siur er laungrimmra hunda. fornld voru eingin brf, tuldrai ldngurinn fyrir munni sr. gall vi Suitur, fylgdannaur hins bleika: Rtt segir lagsmaur. Gunnar Hlarenda hafi ekkert brf. Hver ert ? spri ldngurinn. O etta er snrisjfur af Akranesi, hann er binn a liggja rlakistunni Bessastum san um pska, svarai bfalngsmaur konngsins og sparkai vonskulega hundinn. Hinn svarti tk til mls og glotti vi svo skein hvtar tennumar: Hitt er kngsbullinn fr Bessastum. a mga utan hann allir hundar. ldngurinn garbrotinu sagi ekki neitt og svipur hans tji ekki neitt heldur, en hann hlt fram a horfa og drap rlti titlnga um lei og hann tinai. Klifra ama upp hsi Jn Hreggvisson, aumur rll, sagi kngsins bull, og hggu tverki

sem held

ur klukkunni. a hlgir mig a ann dag sem minn allranugasti herra bfalar mr a brega um hls r snnmni hr essum sta skuli ekki vera hrngt klukku. Fari ekki me dr og sp gir dreingir, sagi ldngurinn . etta er gmul klukka. Srtu maur prestsins, sagi kngsins bull, seg honum fr mr a hr tji hvorki nau n n. Vi hfum brf upp tjn klukkur og essa ntjndu. Vi brjtum r og flytjum Hlmskip. g aungum a standa reiknngsskap utan knginum. Hann sttai sig r pontu n ess a bja fylgdannanni snum. Gu blessi knginn, sagi gamli maurinn. Allar r kirkjuklukkur sem pfinn tti fyrrum kngurinn n. En etta er ekki kirkjuklukka. etta er klukkan landsins. g er fddur hr Blskgaheiinni. ttu tbak? spuri hinn svarti. Helvtis bullinn tmir ekki a gefa manni nefi. Nei, sagi ldngurinn. Mitt flk hefur aldrei tt tbak. a hefur veri hart ri. Sonarbrn mn tv du um sumarmlin. g er orinn gamall maur. Klukkuna ama hefur landi altaf tt. Hvur hefur brf upp a? sagi bullinn. Fair minn var fddur hr Blskgaheiinni, sagi gamli maurinn. Einginn anna en a sem hann hefur brf upp, sagi kngsins bull. g tri a standi gmlum bkum, sagi ldngurinn, a egar austmenn komu hr a auu landi hafi eir fundi essa klukku einum helli vi sj, samt krossi sem n er tndur. Mitt brf er fr knginum segi g, sagi bullinn: Og snautau upp ekjuna Jn Hreggvisson svartijfur.

essa klukku m ekki brjta, sagi gamli maurinn og var stainn upp. a m ekki flytja hana Hbnskip. Hn hefur fylgt alngi vi xar san a var sett - laungu fyrir daga kngsins; sumir segja fyrir dagapfans. a gildir mig einu, sagi kngsins bull. Kaupinhafn verur a reisa. a hefur geisa str og eir svensku, sem eru djfuls sklkar og eitt andstyggilegt flk, hafa bombalda stainn. Afi minn bj Fflavllum hr leingra inn Blskgaheiinni, sagi gamli maurinn einsog hann vri a hefja lnga sgu. En hann komst ekki leingra.
Ei mun sjli armi digram kjsa netta a spenna nistisbrk netta a spenna nistisbrk

Hinn svarti jfur Jn Hreggvisson var sestur tvvega upp ekjuna me ftuma frammaf gaflinum og kva Pontusrmur eldri. Klukkan var fest me digrum kali um bjlkann og hann hj me xi kaalinn svo klukkan fll nir stttina fyrir dynun hssins:
netta a spenna nistisbrk - nem a h n s ng og r----k,

og n ku minn allranugasti arfaherra vera binn a taka sr riju frilluna, btti hann vi ofanaf ekjunni einsog tindaskyni vi gamla manninn og horfi eggjar xinni: Og s ku n vera feitust eirra allra. a er munur ellegar vi Siggi Snorrason. Gamli maurinn svarai ekki neinu. essi or skulu vera r dr Jn Hreggvisson, sagi bullinn. Skamt mundi Gunnar Hlarenda hafa runni fyrir hvtum mrvamba af lftanesi, sagi Jn Hreggvisson.

Bfalngsmaurinn, hinn bleiki, tk steinsleggju r farngri eirra, lagi hina fornu klukku slands dyrahelluna vi lgrttuhsi, reiddi htt til og greiddi henni hgg. En hn skrikai aeins undan sleggjunni me daufu geighlji. Jn Hreggvisson gall vi ofanaf ekjunni: Sjaldan brotnar bein huldu maur minn, sagi Axlarbjrn. En egar kngsins bull hafi hagrtt klukkunni annig a hann kom hggi innan hana, me helluna fyrir vihgg, hrkk hn um brestinn. ldngurinn var sestur aftur garbroti. Hann horfi tinandi t blinn me sinaberar hendumar kreptar um priki. Bullinn fkk sr aftur nefi. a s iljarnar Jni Hreggvissyni upp ekjunni. tlaru a ra arna hsum allan dag? kallai bullinn til jfsins. Jn Hreggvisson kva upp ekju lgrttuhssins:
Aldrei skal g armi digrum spenna yrmlngs sngur nga brk yrmlngs sngur nga brk utan hn s feit og r---fk.

eir bjuggu um klukkubrotin skju sem eir lyftu xinni. San stigu eir bak. Hinn svarti teymdi lestina. a hfngjasi. Veitu sll gamli Blskgafjandi, sagi hann. Og ngvallaprests og segu a hr hafi veri knglegrar Sigurur Snorrason. Jn Hreggvisson kva:

san til klakks mti sleggjunni og Hinn bleiki rei laus framme lestinni skilau kveju gus og minni til majestets bfalngsmaur og prfoss

fram meur sveinum geisar snum jfur lands og jmfrrnar jfur lands og jmfrrnar jfur lands og jmfrrnar, -jrnml bruddu grahesta-a-ar.

eir fru me lest sna sama veg og eir komu, yfir vai xar, upp gjrhallinn gegnt snum og sem lei liggur vestunne vatni ttina suur Mosfellsheii.

ANNAR KAFLI
A vsu hafi ekkert sannast Jn Hreggvisson fremur en fyrri daginn, afturmti var hann hafur fyrir skinni einsog vinlega. Annars reyndi hver sem betur gat a stela ef stoli var r hjllum tvegsbndanna Skaga hrum vorurii, sumir fiski, sumir snram lnu. ll vor voru hr. En Bessastum var laungum flkskylft og fgetinn feginn egar sslumenn sendu honum jfa vinnumannasklann, ru nafr rlakistuna, og voru grunair jfarjafn velkomnir og sannair essum sta. En slttarbyrjun geri Borgarfjararyfirvald fgeta or a senda Jn strk heim til sn aftur a Rein Akranesi v flk hans var fyrirvinnulaust og nstri. Brinn st ar undir fjallinu sem bi var httast vi skrium og snjflum. Kristur tti jrina me sex kvgildum. Skjholtsbiskup einn hafi fyrir laungu gefi hana essum drotni me fndtsu til gottgjrelsis einhverri barnmargri ekkju Akraneshreppi, frmri og ruprddri, en ef eingin slk fyndist eim hreppi skyldi hennar leita Skorradalshreppi. Eingin vlk ekkja hafi

n um lngt skei fundist essum tveim hreppum, svo Jn Hreggvisson hafi gerst leigumaur Jes bnda. Akoman heima var sem vnta mtti me v heimilis-l'lki var mist lkrir menn ea hlfbjnar, nema hvortveggja vri. Jn Hreggvisson var vel vi skl egar heim kom og tk egar til a berja konu sna og frlnginn son sinn. Dttur sna fjrtn vetra gamla sem hl a honum bari hann ekki til muna og ekki heldur mur sna aldurhnigna sem famai hann me tram. Systir hans og frnka sem bar voru lkrar, nnur sltt og limafallssjk, hin hnykltt og sr, hnptu me svartar skuplur tundir takesti, hldust hendur og lofliu gu. Morguninn eftir fr bndi me Ij sinn herslu, byrjai san a sl. Hann kva Pontusrmur vi raust. Svartskuplur mjkuust t varpann og fru a dura me hrfu. Bjninn og hundurinn stu fu. Dttirin kom framm dyrnar berftt rifimi klukku til a fnna lyktina af nslgjunni, svrt og hvt og mj. a rauk uppr strompinum. San liu nokkrir dagar. ber svo til a sveinn kemur a Rein, velrandi me tluveru fasi, og flytur Jni Hreggvissyni au bo a mta fyrir rtti t Skaga hj sslumanni a viku liinni. Jn slai drg sna tilteknum degi og rei t Skaga. ar var fyrir Sigurur Snorrason bull. eim var gefn sr mysa. Rttur var settur stofu sslumanns og Jn Hreggvisson krur um a hafa ngvllum vi xar mga vora allrahstu tign og majestet og greifa t Holstinn, vorn allranugasta arfakng og herra, me smilegu oraspjtri veru a essi vor herra hafi n teki sr rjr frillur fyrir utan hans ektaskap. Jn Hreggvisson vertk fyrir a hafa nokkru sinni mlt slkum orum um sinn elskaan arfakng og allranugasta herra, tign og majestet og greifa t Holstinn, og spuri um vitnin. Sigurur Snorra son sr or essi Jn Hreggvisson. Jn Hreggvisson ba um a mega sverja mti, en gagnstir eiar voru ekki leyfir einu mli. egar bndanum hafi veri synja eisins kva hann a vsu rtt vera a hann hefi tala orin, enda vri sagan abnli rlakistunni Bessastum; en v fr fjarri a hann hefi me essu vilja styggja kng sinn, ru nr, hann hafi vilja rma hversu gtur s konngur var sem hafi me rem frillum senn auk drotnngarinnar; ru lagi hafi hann veri a gera a gamni snu vi gvin sinn Sigur Snorrason, sem aldrei hafi kent kvenmanns a menn vissu. Enjafnvel tt hann hefi n haft essi or um sjlfan sinn allranugasta arfaherra tti hann ess von a slk tign mundi gfslega fyrirlta einum ftkmn vanviskumanni og rviltum betlara slkt rsskrafl. San var rttinum sliti og uppkveinn dmur mlinu lei a Jn Hreggvisson skyldi greia konnginum rj rxdali innan mnaar, en koma h fyrir ar gjald ryti. Sagi dmsniurstunni lei a dmurinn vri ekki svo mjg uppkveinn eflir fjlda vitnanna, heldur eftir efnisgntt eirri sem vitnisburinum flist". Rei Jn Hreggvisson vi a heim. A ru leyti var tindalaust um slttinn. En ltt hirti bndi a lka sekt sinni vi kng. Um hausti var nga Kjalardal. Jni Hreggvissyni var stefnt til ngs og sendir tveir bndur umboi sslumanns a hafa hann nga me sr. Mir bndans staglai skna hans ur en hann fr. Meri Reinarbndans var hlt og sttist eim seint ferin, komu til Kjalardals sla dags nr nglokum. kom a uppr drnum a Jn Hreggvisson tti a hast nginu tuttugu og fjrum vandarhggum. Sigurur Snorrason var kominn vettvng me lar snar og bulskpuna. Bndur voru margir rinir af ngi, en nokkur ngmenni af nstu bum voru komin a horfa hnguna sr til yndisauka. Hngar fru fram ttt ar sem r voru

mjaltaar sumrin og var gari eftir henni miri, en vers ennan gara var rjturinn lagur mean rttlti var framkvmt. Hinir meiri menn stu mean krnni sinnhvonunegin garans, en brn, hundar og hsgngsli upp veggjunum. Dltill hpur manna hafi safhast hr saman umabil sem Jn Hreggvisson var leiddur tttina. Sigurur Snorrason hafi hnept bulskpunni upp hls og var binn a lesa fairvori, en trarjtnnguna las hann ekki nema hann hyggi hfli af manni. Hann tk upp lar snar r skjatta og strauk r virulega og af nkvmni og reyndi skftin byrgarfullur mean bei var eftir sslumanni og ngvitnum, - hann hafi feitar hendur blar og hreistraar, me annglum. Bndurnir tveir hldu Jni Hreggvissyni milli sn mean Sigurur Snorrason mundai lamar. a var rignng. Menn voru viutan svipinn sem ttt er rignngu og a stu augun blautum ngmennunum; lafar var hundum. Seinast var Jni Hreggvissyni fari a leiast: Frekar gerast okkur Sigga Snorrasyni frillurnar enn, sagi hann. Einstku andlit glinai sundur seinltu brosi, en fagn aarlaust. g er binn a lesa fairvori, sagi bullinn stillilega. Lofau okkur a heyra trarjtnnguna lka ljfur, sagi Jn Hreggvisson. Ekki dag, sagi Sigurur Snorrason og brosti. Seinna. Hann strauk lamar me gtni og blu, ofurhgt. ttir a minsta kosti a hnta upp largreyi Siggi minn, sagi Jn Hreggvisson, - ekki vri nema vegna drotnngarinnar. Bullinn sagi ekki neitt. Varla mun jafhgtur kngsmaur og Sigurur Snorrason ola fruor af munni Jns Hreggvissonar, sagi flakkari veggnum fornsagnastl. Elsku hjartans kngurinn, sagi Jn Hreggvisson. Sigurur Snorrason beit vrina og hntti upp larnar. Jn Hreggvisson hl me glampa auganu og a leiftr ai hvtar tennurnar svrtu skegginu, - n hntti hann fyrstu frillunni, sagi hann. S hefur n ekki merarhjarta. Hnttu aftur ljfurinn. a byrjai a frast lf horfendurna einsog egar menn standa yfir spilamnnum sem leggja miki undir. knglegrar maiestatis jn, minst vors herra! sagi rdd s ofanaf veggnum hugvekjutn, sem ur hafi tala fornsagnastl, og bullinn ttist finna a menn vru allir bandi hans og konngsins essum sta og leit brosandi krngum sig fr vegg til veggjar um lei og hann hntti ann-an hnt larnar; hann var smtentur og gleitt milli, en miki tannhold bert. Ja n er komi a eirri sustu - og feitustu, sagi Jn Hreggvisson. Margur gur maur heflir feingi sna vru selda umabil sem henni var fullriinn hntur. eim svifum kom sslumaurinn samt rttarvitnunum tveim, gildum bndum; eir ttu flki til hliar og geingu tttina. eir su a bullinn var a hnta upp larnar, og me eim fonnla a hr skuli gilda rttlti en ekki spott skipai sslumaur honum a leysa hntana. San bau hann a teki skyldi til starfa. Bndanum var skipa a losa um ft sn og var breitt vaml garann. San var maurinn lagur endilngur grfli bekk enna og dr Sigurur Snorrason ninun hann brkurnar og smeygi skyrtunni frammyfr hfu. Bndinn var magur kroppinn en. vel bygur, vvalagi kpt og hnykluust vvarnir mjg vi hreyfngu; honum x dltil

svrt l stinnum jhnppunum og alt ninmdir knsbtur, annars var hann hvtur kroppinn. Sigurur Snorrason signdi sig, skyrpti lfana og tk til starfa. Jni Hreggvissyni br ekki vi fyrstu hggin, en vi jra og fmta hgg hljp skrokkinn stjarfi svo geingu upp honum endarnir og vatnai undir ftleggi, andlit og ofanvert brjst, en ngi mannsins hvfldi spentum kvinum, hnefarnir kreptust, fturnir rttust framm klana, liir stirnuu og vvar hrnuu; a s iljar manninum a hann var nstgluum skm. Hundarnir komu framm veggbrnina og geltu on tttina. egar komin voru tta hgg sagi sslumaur a n skyldi gefa staar um sinn, afbrotamaurinn tti rtt hvfld. var enn ekki nema rtt byrja a rona honum baki. En Jn Hreggvisson kri sig ekki um hvfld, heldur pti me skyrtuna frammyfir hfu: fram djfulsnafni maur. Var starfnu haldi fram n frekari tafar. egar komin voru tlf hgg var baki Hreggvissyni ori nokkumveginn blrisa, en vi sextnda hgg var vel byrja a sprnga fyrir upp herablunum og um mjhrygginn. Hundarnir veggnum geltu sem ir, en maurinn l einsog timburstokkur harstjarfaur og rtai ekki sr. Vi sextnda hgg sagi sslumaur a afbrotamaur tti n aftur rtt hvfld. Jn Hreggvisson heyrist pa: g sri hann, g sri hann, g sri hann. Kngsins bull skyrpti enn lfana og hagrddi larskaftinu greipum sr. N tekur hann til vi sustu - og feitustu, sagi maurinn upp veggnum og var farinn a hla sfellu. Sigurur Snorrason steig framm vinstra ft og reyndi a n me hinum hgra sem stugastri vispymu skreipu tttarglfinu og beit vrina um lei og hann reiddi til hggs. Glampinn kipruum augunum bar ess vott a hann gaf sig me alhug vald starfi snu; hann blnai framan. Hundarnir lintu ekki ltum. Vi tuttugasta hgg seytlai bli velnr alstaar t hryggleingju bndans og lin var orin rk og sleip, en um a er lauk geingu sletturnar msar ttir og sumar andlit mnnum, svipan var orin heit og lrandi en bak mannsins eitt blandi flagsri. egar yfrvaldi gaf merki a htta var bndinn ekki rekari en svo a hann bast undan hjlp manna til a gyra sig brk, en hl glampandi augum upp tttarvegginn til manna, hunda og barna, og a skein hvtar tennurnar svrtu skegginu. Mean hann gyrti sig kva hann vi raust vsu essa r Pontusrmum eldri: Pfinn veislu ga geii gildum mti, kdsarLnn og kngar teitir ktir drukku og eirra sveitir.

a var lii a kvldi egar hinir sbnu riu heim af ngK sinn hpurinn hverja tt. sasta hpnum rei sslumaur og ngvitnin tv: gbndurnir Svert Magnssen og Bendix Jnsson og nokkrir Skagabndur, auk Sigurar Snorrasonar buls, a gleymdum Jni Hreggvissyni Rein. Bendix Jnsson bj Galtarholti, og me v Skagamenn ttu enn lngt fari bau hann

flokknum heim a iggja veitngar ur leingra vri haldi. Bendix hafi brennivnstunnu stokkum skemmu sinni v hann var mikill maur og signor. Hann bau a lna Jni Hreggvissyni l og var a stnnenskubrag v veiarfraleysi og mannfelli sem n rgai landsbygina. Ailjaur pallur var innra enda skemmunnar og nga leiddi gbndinn sslumann, kngsins bul og monsr Svert Magnssen, en framhsi skemmunnar var rem smrri mnnum samt hinum hdda vsa til stis lnum og mjlkistum. Bendix skeinkti rt staup manna og upphfst n skemmunni mikil og almenn teiti. Var brtt arflaus ll agreinng milli palls og framhss. Settust menn hvirfngu framhsinu og hfli frgarsgur, kapprur, kveskap og ara skemtan. Gleymdust mnnum fljtt dagleg mtgngsefni, en tkst alsherjar fstbrralag me mnnum, handsl og famlg. Kngsins bull lagist glfi og kysti ftur Jns Hreggvissonar grtandi mean bndinn sveiflai bikarnum sngjandi. Signor Bendix var einn manna drukkinn hpnum sem byrjar vsum gestgjafa. a var myrkt af nttu egar menn riu fr Galtarholti og voru allir veldruknir. En sakir lbrests lentu eir villu ar en eir voru komnir tfyrir tngarinn og voru alteinu staddir famram ljtum me djpum keldum, dum, tjrnum og torfgrfum. etta landslag virtist eingan enda hafa og svmluu feramennirnir essum forgari helvtis leingi ntur. Monsr Svert Magnssen rei torfgrf og kallai gus nafn. vtnum af essu tagi er mikill siur a drekkja hundum, enda tlai samferamnnum seint a lnast a draga gbndann uppr saMr ess hve erfitt var a finna hva var lifandi maur og hva dauur hundur. Seinast nu eir manninum upp bakkann, mest fyrir gusn, og sofhai hann ar. a mundi Jn Hreggvisson sast a hann reyndi a komast bak meri sinni eftir a hafa dregi upp monsr Svert Magnssen r grfinni. En hnakkpta hans var staslaus auk ess sem hrossi virtist hafa hkka a mun, endajs a sfellu. En hvort hann komst bak ea eitthva kom anna fyrir sem tafi hann fr v tlunarverki almyrkri essarar haustntur mundi hann gerla san. Hann vakti upp Galtarholti dagrennngu illa til reika, forugur og blautur og gntruu honum tennurnar, og geri bo fyrir signor Bendix. Hann rei hesti bulsins og hafi kabss bulsins hfi. Bendix hjlpai manninum afbaki og dr hann binn og httai hann nir rm, en bndinn var kaflega lerkaur og lagist grfu, v hann var rtinn bakinu, og sofnai egar. Um dagml egar hann vaknai aftur ba hann Bendix gnga me sr mrina v hann hafi tnt hatti snum og vetlngum, svipunni, linni og merinni. Merin var hrossahp eigi alllngt undan me reiveri undir kvi. Mrin var ekki eins str og hn hafi veri um nttina. eir leituu um stund hinna tndu gripa uppme mjum mrarlk, ar sem Jn Hreggvisson minti a hann hefi legi, og rttilega, v eir fiindu bli hans lkjarbakkanum og l svipan ar greipinni ram vetlngnum hans og lin hj. Nokkrum skrefum near fundu eir bulinn dauan. Hann st hnjnum, skoraur milli bakkanna lknum, sem var a mjr a lk mannsins hafi til ngt a stfla hann. Hafi myndast ofurltil uppistaa fyrir ofan lki, svo vatni, sem annars var ekki nema vel hndjpt, tk v holhnd. Lki hafi aftur augu og munn. Bendix horfi etta um stund, leit v nst Jn Hreggvisson og spuri: Hversvegna eitu me hfuna hans hfinu? g vaknai berhfaur, sagi Jn Hreggvisson. Og egar g hafi geingi nokkur skref,

fann g etta kabss. San kallai g hstfum h-h en einginn ansai, svo g setti a upp. Af hverju eru loku honum augun og munnurinn? spuri signor Bendix. a veit andskotinn, sagi Jn Hreggvisson. Ekki lagi g hann til. Hann tlai a taka upp svipu sna og vetlng, og lina, en Bendix kom veg fyrir a og sagi:

num sporam mundi g fyrst kveja til sex manna vtti a lta vegsummerki. etta var sunnudegi. Var a r a Jn Hreggvisson rei a Saurb og kallai til menn r hpi kirkjugesta a skoa lk Sigurar Snorrasonar buls eim stellngum sem a hafi fundist. Fjldi manna rei teftir fyrir forvitnisakir a rannsaka bulinn dauan, og sex tju sig fsa a leggja ei t a ekki sust verkar lkinu n merki ess a lagar hefu veri hendur manninn, utan augu, nef og munnur voru afturlukt. Lk bulsins var dregi a Galtarholti, en a v bnu riu menn hver til sns heima.

RIJI KAFLI
Daginn eftir var bjart veur og kyrt, og menn voru a msu starfi landi og sj, en Jn Hreggvisson l grfu upp bli, fonnlti konu sinni og ba drottin me srum stunum a gefa sr tbak og brennivn og rjr frillur. Bjninn ti ull glfinu og hl kaft. Hinn leitni daunn lkrrinnar rkti bastofunni ofar nun daun. verur a jafnsnemma a hundurinn hefst upp barhsin me miklu upploki og ti dynur undir af hfum margra hesta. Senn heyrist glamur af beislisstaungum og mur af mannamli fyrir dyrum; valdsmannsleg rdd skipar hestasveinum fyrir verkum. Jn Hreggvisson rtai sr hvergi. Konan kom hlaupandi bastofuna me andkfum svo mlandi: Drottinn Jes vertu mr llaisamur, a eru komnir hfngjar. Hfngjar, sagi Jn Hreggvisson. Eru eir ekki bnir a fl af mr hina? Hva vilja eir meir? En hr var ekki tm fyrir lngar skrafrur; klaytur, ftatak og mannaml barst innareftir gaungum. Gestirnir buu sr inn. Fyrstur st yfr rskuld Jns Hreggvissonar rekvaxinn tignannaur rjur, vri kpu, me hatt bundinn undir kverk, ngt fngurgull, silfurkross festi og dra svipu. Honum nst gekk kona me gulan stromphatt, sortulitari reihempu sksri, og rauan silkiklt, innanvi mijan aldur og blmleg vnga tt spennng skunnar vri slaknandi fasinu, vxturinn gildnandi, svipurinn tekinn a mtast af veraldleik. spor hennar gekk nnur kona mjg ng. Hn var a v leyti ljrn mynd hinnar fyrri sem hn hafi frra reynt eirra hluta sem gera konu, berhfu og lsti af slegnu hrinu. Sveigjan grnnum lkamanum var bamslega mjk, augun jaf n veraldleg og himinblminn. Hn hafi enn aeins egi fegur hlutanna en ekki gagn, og v var bros hennar skylt mensku lfi sem hn tra inn etta hs. Hempan hennar var indgbl me silfurspaung hlsmli og tekin saman ofarlega mitti, og hn hlt henni uppum sig nettfngru, rauum brugnum sokkum utanyfr

sknum. Sastur essu gfuga fruneyti gekk tignannaur einn kyr fasi, hugall og sjlfumngur. essi maur var vel sig kominn og erfitt a segja aldur hans, sltt farinn andliti og rttnefjaur, munnsvipurinn senn mjkur og dapur, altav kvenlegur og n hviklyndis. Hinar settu hreyfngar vitnuu um lnga tamnngu. En tt augnar hans vri fast og kyrt voru augun ML vikensla, str og skr og v lkust sem sjnflturinn vri vari en annarra manna svo frra leyndist fyrir eim. essi augu sem alt nmu, og einsog kyrt vatn meira af eli en forvitni, gfu en reynslu, voru aal mannsins. raun og veru lktist gesturinn meir framkomu vitnun alumanni en hfngja sem alt sitt undir mannaforri, hefi ekki klabururinn gert mismuninn. Venjulegur hfngi ekkist af fasi snu, essi tji sig me faslausum nkvmum smekk. Fagurkerinn talai tr hverjum saumi, hverri fellngu, hverju hlutfalli klskuri hans; stgvlin voru r fnu ensku leri. Hrkollan, sem hann bar undir barahattinum jafnvel meal bra og betlara, var af vandari ger og snyrtilega greidd einsog hann vri a gnga konngsfund. humtt eftir hinu fra fruneyti gekk slusorgari Jns Hreggvissonar, sknarpresturinn Grum, samt fjrhundi snum me hrngaa rfu, efandi. a var raungt um svo margt stnnenni bastofunni og kona Jns Hreggvissonar dr ffli upp rm svo hfngjarnir kmust fyrir. Ja Jn minn Hreggvisson Rein, svo etta tti fyrir r a liggja, sagi presturinn: hr er kominn sjlfur Sklholtsbiskup og maddama hans Jnmn og hennar systir meyablminn jmfr Snfrur, dtur lgmanns Eydalns; og a lokum sjlfur handgeinginn maur vors allranugasta herra og arfakngs assessor Arnas Amus prfessor til Kaupinhafnarhskla kominn hr inn glf til n. a rtt snuggai Jni Hreggvissyni en ekki meir. Er bndi sjkur? spuri biskup, sem einn gesta rtti hon-um hnd sna me hinu nga fngurgulli. Og varla get g tali a, sagi Jn Hreggvisson. g var hddur gr. Og v lgur hann, hddur var hann fyrradag. Afturmti drap hann mann gr aumnginn, sagi konan sngt og hvelt og smeygi sr hi skjtasta tum dyrnar a baki gestanna. sagi Jn Hreggvisson: g bi mna velbyrugu herradma a taka ekki mark essari konuskepnu, v hver hn er m best sj af essum lngja hennar araa upp blinu, og snautau t ffl og lttu ekki alminlegt flk sj ig. Gunna litla, Gunna! Hvar er hn Gunna mn sem hefur augun mn? En stlkan kom ekki tt hann kallai og biskup sneri sr a presti og spuri hvort nokkurt beneficium hefi tilfalli aumngjanum og fkk au svr a um slkt hefi ekki veri bei. Biskupsfrin greip um arm biskupsins og hallai sr a honum. Snfrur Eydaln leit hinn kyrlta frunaut sinn, hi sjlfra bros hennar smdvnai uns a hafi breyst felmtran. Biskupinn ba sra orstein a segja erindi assessorsins og kalla san alt heimaflk, v hann vildi veita v bless-un sna. Sra orsteinn hf mls og endurtk alveg srstaklega a hr vri kominn s hlri maur ess stra staar Kaupinhafn, Arnas Arnus konngsins vin, starfsbrir greifa og barna og rttur smi essa vors ftka lands meal janna. Vildi hann kaupa ll skrifu rifrildi fr fornri t svo r skinni sem pappr, skrur, druslur og hvaeina brfkyns ea bkarlki sem grotnai n sem ast niur frum ftkra og volara innbyggjara essa auma lands, me v eir hefu ekki leingur ar neitt beskyn fyrir hngurs sakir og annars ess gulegs straffs sem fellur irunarlaust flk og sem vanakka Kristi. essum bkagreyum kva prestur hann san finna

samasta sinni strri hll t eim sta Kaupinhafn, til geymslu um eilfa t svo lrir menn heimsins gtu sannfrst um a slandi hefi eitt sinn lifa flk mannatlu svo sem Gunnar Hlarenda, Njll bndi og synir hans. essu nst greindi sra orsteinn fr v a snum herra hefi komi s vitra, sakir eirrar spsagnarnttru sem hlr vitni gulegrar gfu hafa ein feingi, a hinn fafri Jn Hreggvisson Rein mundi luma nokkrum fornum skinnpjtlum me lesmli fr ppiskri t, og v hefi n etta ha fruneyti, sem var lei til Sklholts r Eyadal vestan, lagt lykkju lei sna hnga Akranes til a hafa tal af eim auma kristsbnda sem hr lri ferskhddur bli snu. Lki assessor mjg hugur a sj etta rifrildi ef a vri enn til, f a l ef a vri til lns og keypt ef a vri falt. Jn Hreggvisson kannaist ekki vi a eiga fnun snum neinar skinnpjtlur, rifrildi n druslur sem hldu uppi minnngu fornmanna, v miur, og tti hryggilegt a jafh tigi fruneyti skyldi hafa fari svo lnga fylufr. essu heimili var ekki bk til utan slitur af Gradale samt eim skothentu Krosssklaslmum sra Halldrs Presthlum og mundi Gunnar Hlarenda seint hafa oit vlfka slma. Flugls var einginn bnum utan mir Jns Hreggvissonar, sem helgaist af v a fair hennar hafi veri bkbindari hj sra Gumundi heitnum Holti vestra og haft skruddur me hndum framm andlti. Sjlfur kvast Jn Hreggvisson ekki lesa nema tilneyddur, en kunna eftir mur sinni allar nausynlegar sgur og rmur auk fornra tta, taldi sig kominn af Haraldi hilditnn danakonngi a lngfegatali. Hann sagi a sr lii aldrei r minni jafh gtir fornmenn og Gunnar Hlarenda, Pontus kngur og rvaroddur, sem voru tlf lnir h og uru rj hundru vetra gamlir ef ekki kom neitt fyrir , og tti hann slka bk mundi hann ar senda hana knginum og greifunum gefins til sannindamerkis a hr slandi hafi einusinni veri til flk. Hinsvegar taldi hann a ekki vera fyrir inmarleysi sem slendngar voru n fallnir voli, v hvenr iraist Gunnar Hlarenda? Aldrei. Hann kva mur sna aldrei hafe reyst a sngja Inmarslma sra Halldrs Presthlum og kom fyrir lti. Afturmti kva hann veiarfraleysi hafa ori slendngum allmiklu skara en inmarleysi og kva upphaf sns lns a hafa lti freistast af snrisspotta. mtti einginn halda, og allrasst minn herra biskupinn, a hann vri vanakkltur Kristi ea mundi nokkrusinni uppta hans kvgildi, ru nr, kva jareiganda ennan og himinbnda jafnan hafa veri linan og fyrirltssaman vi sinn ftkan leigumann, enda vinlega falli vel me eim. Mean hsbndinn var a tala kom flki inn til a iggja blessun Sklholtsbiskups, frnkan, hin hntta, me berar kjkumar, systirin, hin sra, me burtti andliti, r voru ekki rnni fyren r hfu trana sr upp fasi gestunum, augliti til auglitis vi frakt heimsins. rkumlamenn, og fir einsog lkrir, hyllast til a ota fram kaunum snum, srstaklega vi sem einhvers mega sn, oft me gnmarstolti sem afvopnar jafnvel hinn frknasta mann og gerir hinn frasta hlgilegan augum sjlfs sn: Sj etta hefur drottinn af n sinni veitt mr, hr er mn verskuldun fyrir drotni, segja essar mannsmyndir og spyrja um lei: Hver er n verskuldun, hvers virti drottinn ig? Ea jafhvel: Drottinn hefur slegi mig essum kaunum fyrir ig. Bjninn var vinlega afbrissamur gegn bum hinum lkru og kunni v illa a r vru ar nrri sem strtindi voru ferum, hrekti r og hvekti alla lund me sparki, klpum og skyrpngum, og Jn Hreggvisson var aftur og aftur a skipa honum a snauta burt. Hundur sra orsteins lagi skotti milli fta sr og gekk t. Biskupsfrin reyndi a brosa allega vi

hinum tveim lkru sem lyftu mt henni svrtum andlitum snum, en jmfr Snfrur sneri sr me pi undan sn essari, lagi sjlfrtt armana axlir Arnusi, sem st vi hli hennar, grfi sig snggum svip skjlfandi uppa brjsti hans, sleit sig fr honum aftur og reyndi a harka af sr, sagi san tempruum rmi dlti myrkum: Vinur, hv dreguru mig inn etta skelfilega hs? Afgngurinn af flkinu hafi n bst hpinn til a iggja blessun, mirin, dttirin og konan. Mirin gamla fll knbe fyrir framan biskupinn og kysti hrng hans a fornum si, og hans herradmur hjlpai henni a standa ftur. Hin dkku, hrddu augu telpunnar, kpt og tindrandi, voru skart hssins. Konan st aftur dynmum hvassnefju og hvellrma, reiubin a hverfa ef eitthva skyldi koma upp. a mun lta nrri, sem g var binn a margtreka vi minn herra, a hr vri ekki strra fjrsja a leita, sagi sra orsteinn. Jafnvel miskunn drottins er llu fjr essu hsi en nun prestakallinu. Einn var s hinu pra fruneyti sem eingin hugnan fkk orka og ekkert kom vart, hvorki essum sta n nun, ea fkk hnika hinni hofmannlegu stillngu hans. Ekkert svip Arnae Ami bar annars vott en hann yndi sr hi besta essu hsi. Hann hafi n teki gmlu konuna tali, seinmltur, ltilltur og faslaus einsog dalamaur sem hefur hugsa margt einn saman. Mkt hinnar djpu raddar hans var meira tt flauels en dns. Og svo kynlega br vi, a hann, mlvinur konngsins, bornautur greifanna og smi vor meal janna, essi fjarlgi heimsmaur sem varla gat talist slendngur nema samkvmt draumi og vintri, hann vissi t hrgul tt og uppnma essarar ltilmtlegu gmlu konu, kunni skil frndlii hennar vestanlands, sagi me kyrru brosi a hann hefi oftar en einu sinni handleiki kver sem fair hennar hafi bundi fyrir einhvern sra Gumund dinn fyrir hundra rum. v miur, btti hann vi, og leit til biskups, - v miur hafi sra Gumundur heitinn Holti ann si a lta rfa niur fomar pergamentsbkur me frgar sgur, sem hvert eirra bla og ekki vri nema hlfbla ea rngasta rifrildi var auro carior, en sum hefu ekki veri ofborgu me hfubli hvert um sig. San lt hann hafa essi pergamentsbl kver og involucra utanum bnabkur og slma, sem hann fkk bundi fr Hlaprentverki og seldi sknarbrnum snum fyrir fiska. v nst sneri hann mli snu aftur til gmlu konunnar: N tti mr gaman a spyrja hvort essi mn gamla mir kynni ekki a vsa mr einhvern sta undir rmi, framm eldhsi, t skemmu ea upp skemmulofti ar sem stundum vera innlyksa kagbtt skinnbrkarslitur ea skgannar hornum, ellegar vegglgju tikofa ar sem stundum er veturna troi ntum pjtlum rifu svo ekki hjfii inn, g tala n ekki um ef til er gmul skja ea ruslaskrna sem g mtti rsna svolti ef vera kynni g fyndi ekki vri nema vesalt rifrildi utanaf kveri fr t sra Gumundar Holti. En essu bi var eingin skja n ruslaskrna og ekki heldur skemmuloft. En assessorinn geri sig ekki lfklegan a sna burt fyrir v, og tt biskupinn vri orinn dlti rlegur, og lngai a fara a koma blessuninni af hlt vinur konngsins fram a brosa vikunnanlega framan flki. a er ekki nema ef vera skyldi rmbotninn hennar murminnar, sagi Jn Hreggvisson. miki rtt, hverju liggja ekki vorar gfligu kellngar, sagi assessorinn og tk upp snuff r pssi snum og gaf llum nefi, einnig fflinu og bum hinum lkru.

egar Jn Hreggvisson var binn a fa nefi af essu gta tbaki rann a upp fyrir honum a eitthva hlyti a hafa ori af gmlu skinnpjtlunum sem au hfu gefist upp vi a hafa bt brkina hans hr um ri. a gaus upp ryk og lyfjan egar fari var a rta bli kellngar, v hey var gamalt og margmygla blkinum. En innanum heyi gi saman alskonar drasli svo sem botnlausum skrflum, skbtum, gmlum sokkbolum, filnum vamlspjtlum, snrisspottum, inum, skeifubrotum, horn-um, beinum, tlknum, glerhrum fiskstirtlum, ntum klrum og ru sptnarusli, kljsteinum, skeljum, kufngum og krossfiskum. var ekki rgrant a innanum mtti finna nta hluti og jafhvel merkilega svo sem gj arahrngjur r kopar, lausnarsteina, svipuhlka, eldforna eirpennga. Jn Hreggvisson var sjlfUr skriinn frammr til a hjlpa professor antiquitatum til a rta bli kellngar. Hinar fgru voru geingnar undir bert loft, en r lkru uru eftir hj biskupinum. Gamla konan st leingdar og a hljp roi framm korpnaar kinnar hennar egar eir fru a rta, og sjldrin ndust t, og eftir v sem eir rtuu leingur og snertu vi fleiri hlutum, eim mun fleiri taugar voru snertar henni sjlfri, uns hn var farin a titra. Seinast lyfti hn pilsinu uppa augunum og grt hlji. Sklholtsbiskup hafi stai hj og gefi afrum assessors auga vantrarfullur, en egar hann s gamla konan var farin a grta strauk hann me kristilegri linMnd um votan eltiskinnsvnga hennar og reyndi a fullvissa hana um a eir mundu ekki taka neitt fr henni sem hana munai um. Eftir lnga og nkvma leit kom ar a hinn tigni gestur dr frammr heyruddanum nokkur samanvlu skinnarksn svo bglu, skorpin og gamalhrnu a gerlegt var a sltta r eim. Hverska afskunarbrosi augum hins kyrlta tignarmanns mean hann var a leita sorpi essu var alteinu sni sjlfgleymna embttisalvru um lei og hann hlt fundi snum uppa mjkri birtu skjsins, en brosi horfi. Hann mist bls af skinninu ea rndi a, dr upp silkihandlnu r brjstvasa snum og strauk me henni af v ea dustai. Membrana, sagi hann a lokum og leit sem snggvast vin sinn biskupinn, og eir skouu a bir: nokkur klfskinnsbl brotin og kjlrdd, en rurinn laungu slitinn ea fuinn; en tt ytrabor bjrsins vri svart og grmteki mtti auveldlega greina ar lesml me mnkaletri. hugi eirra var altav lotnngarfullur, eir fru hndum um essar skorpnu druslur jafnvarlega og um skinnga fsur og tautuu fyrir munni sr latnesk or svo sem pretiosissima, thesaurus og cimelium. Skriftin er fr v um rettnhundm, sagi Arnas Araus. g f ekki betur s en etta su bl r sjlfri Skldu. San sneri hann sr a gmlu konunni, sagi a hr vru sex bl r forau handriti, spuri hve mrg au mundu hafa veri upphafi? Gamla konan htti a grta egar hn s eir mundu ekki skjast eftir neinu vermtara r rmbotni hennar, og svarai a au mundu aldrei hafa veri nema einu fleira en n, hana dreymdi til a hafa einu sinni fyrir laungu bleytt upp essa skinndrsu og sliti r henni bla til a bta me brkina hans Jns sns, en a var vitantt og hlt ekki ri; og egar gesturinn spuri hva mundi hafa ori af v blai svarai konan fyrst a a hefi enn aldrei veri siur sinn a fleygja neinu ntilegu, allrasst nokkru skinnkyns llu v skaleysi sem hn hafi ori a ola um vina me essa mrgu ftur: a var vond skinnpjatla sem ekki var til einhvers nt hru ri, egar margir vera a bora skna sna, og a s ekki nema veingspotti er honum

stngi upp brn til a taungla. Mnir herrar mttu ekki halda a kmi til af gu a henni hafi ekki ori neitt r essu rifrildi. eir horfu bir gmlu konuna hvernig hn urkai af sr trin me ekka. San sagi Arnas Arnus hljlega vi biskup: Eg hef n sj r leita og haldi spurnum fyrir um alt land hvort hvergi fyndist slitur og ekki vri nema minutissima particula r eim fjrtn blum sem mig vantar Skldu, en etta einsta handrit hafa veri skr fegurst kvi norurhveli heims. Hr eru sex fundin, a vsu samanbglu og illls, en sine exemplo. Biskup samfagnai vin snum me handabandi. N hkkai Arnas Arnus rminn og sneri sr a gmlu konunni: g tek etta lukkans rifrildi me mr, sagi hann. a er ekki hgt a bta me v brk hvorte er n hafa a undir sk; og svotil ts um a slkt hallri komi yfr sland a a veri tali tt. En silfurspesu skaltu hafa af mr fyrir ni kona g. Hann vafi skinnrksninu inn silkidkinn og stakk essu barm sr og sagi um lei vi sra orstein esskonar glalegu krngarleysi sem ttt er egar menn vilja halda uppi kumpnlegum samrum vi greiasaman samfylgdarmann, sem manni er annars vandabundinn: a er n einusinni svo komi sra orsteinn minn, a a flk sem tt hefur merkilegastar literas norurlfu heims san antiqui ks n heldur a gnga klfskiimi og ta klfskinn en lesa klfskinn gamalt letur. v nst veitti biskup heimaflki blessun sna. Tignarkonurnar hfu bei kavalra sinna t kvldroanum og geingu n mti eim brosandi. Tugir lausra hesta nguu tnskkilinn kafr og frsandi. Hestasveinarnir leiddu fjra eirra hla. San steig hefarflki bak og spretti r spori t grttar trairnar og hraut eldur undan hfunum.

FJORI KAFLI
Fm dgum sar rei Jn Hreggvisson t Skaga a innheimta refatolla, v hann eyddi grenjum fyrir bygarmenn. Hann fkk tollana greidda fiskum sem venja var til, en a var hrgull snrum einsog fyrri daginn, svo honum hugkvmdist a ra vi hj sslumanninum og f lan hj honum spotta til a spyra fiskinn. Sslumaur st fyrir dyrum ti samt nokkrum bndum af Skaga egar Jn Hreggvisson rei hla me fiska sna. Heilir og slir, sagi Jn Hreggvisson. Menn tku v dauflega. Mig hlflngar a bija yfirvaldi a lna mr dltinn snrisspotta, sagi Jn Hreggvisson. Sannarlega skalt f snrisspotta Jn Hreggvisson, sagi sslumaurinn og sneri sr til manna sinna me essum orum: Og grpi hann n Jes nafni. eir voru rr saman auk sslumanns, alt gkunnngj ar Jns. Tveir lgu hann hendur, en einn st hj. Jn tk ar mti, flaug bnduraa vxl, bari og hrinti eim og velti eim uppr forinni svo eim veittist starfi erfitt, uns sslumaur, sem var heljannenni; gekk li me eim. Fr svo eftir nokkra hr a eir ttu alskostar vi bndann, en fiskarnir hfu troist on svai undir ftum manna viureigninni. San stti sslumaurjrn og lagi bndann og hafi mean au or vi a hann skyldi ekki fleiri hs draga yfir hfu sr. Fnginn var leiddur dyrahs hjabastofu sslumannssetrinu, ar sem flk gekk t og inn daglngt, og geymdur

ar fthlekkjaur undir vakt tvr vikur. Hann var ltinn ta hrosshr ea mala korn og hskarlar ltnir gta hans vxl. ntumar var hann ltinn liggja upp kistu. Strkar og stelpur fru me kals og spott egar au geingu um dymar og ein kellng js yfr hann r kopp af v hann kva Pontusrmur ntureli og bannai mnnum svefnfri. En ftk ekkja og tv brn hennar kendu brjst um hann og gfix honum heitt flot og hamsa. Loks var rii me bnda til Kjalardals og haldi ng mlinu. Urskurai sslumaur ar a hann vri rttilega tekinn fastur, sakaur fyrir a hafa myrt Sigur Snorrason bul og honum gert a leysa sig undan eim buri me tylftareii og tti sjlfur a tvega sr sannaannenn. En kirkjugestirnir sex fr Saurb sru a augu, nef og munnur hefi veri afturlukt lki Sigurar Snorrasonar egar eir komu a v lknum. Monsr Svert Magnssen, s sem dreginn hafi veri r torfgrf, sr a eir bullinn og Jn Hreggvisson hefu rii burt fr rum mnnum t myrkri t kvld. Einginn eiur fkst gu Jns Hreggvissonar. Eftir tveggja daga rttarhld var hann dmdur til lflts fyrir mor Sigurar Snorrasonar. Honum var leyft a fia hrasdmi undir lgmannsdm alngi. a var mjg lii haust og komi hjarn og gott fri og allir ftgngandi nema sslumaur og skrifari hans. heimlei t Skaga rei sslumaur vi Rein og var fnginn ltinn standa bundinn fyrir utan gar hj sr vaktaur mean sslumaur gekk binn. Heimamenn hfu pata af v hver kominn vri, og mir Jns Hreggvissonar mjlkai kna og fri bndanum nyt hennar volga aski. egar hann hafi drukki strauk hn hri fr augum mannsins. Stlkan dttir hans kom einnig tfyrir gar og st hj manninum og horfi hann. Sslumaur gekk til bastofu Rein n ess a drepa dyr. Karl inn hefur veri dmdur fyrir mor, sagi sslumaurinn. J etta er versti maur, sagi konan. a hef g altaf sagt. Hvar er byssan hans, sagi sslumaurinn. Mortlum er ofauki essu hsi. J a er undarlegt hann skuli ekki vera binn a margdrepa okkur ll me essari byssu, sagi konan og fkk hon-um byssuna. v nst tk hn na vamlsskyrtu okkalega samanbrotna, rtti til sslumannsins og sagi: g er einsog allir sj lngt geingin me barni og araauki veik manneskja og ekki sjn a sj mig enda krir hann sig vst ekki miki um a sj mig. En etta plagg tla g a bija sslumaninn a fra honum, a er hltt ef hann skyldi vera leingi burtu. Sslumaurinn hrifsai skyrtuna, gaf konunni utanundir me henni og sagi um lei og hann fleygi plagginu fr sr: g er ekki ykkar jnn Reynarhyskis. Dreingurinn hl kaflega v honum tti vinlega jafh gaman egar mur hans var gert ilt, hver sem a geri. Hinar lkru stu saman einu rmi, nnur hntt, hin sr, hldu hvor um annarrar kjkur titrandi og lofuu gu. Me v vetur var geinginn gar og ekki lyktir vntanlegar mli Jns Hreggvissonar fyren alngi, var kvei a fanginn skyldi fluttur til Bessastaa, en annarstaar voru slm tk a geyma bandamenn til lngframa. a voru sendir menn bti sur Alftanes me fangann skutnum. Veur var kalt og dltil agjf. Mennirrir hldu sr hita vi rur og austur. Jn Hreggvisson kva Pontusrmur eldri. egar liti var hann htti hann a kvea svip og br fyrir glampa auganu og hl storkandi framan menn svo leiftrai hvtar tennurnar svitu skegginu, hlt san fram a kvea.

Vi fnganum tku Bessastum bryti landfgetans, skrifari og tveir danskir jnar. A essu sinni fkk bndinn ekki gistngu rlakistunni, heldur var fari me hann beint svartholi. Fyrir st einni ekkri brunnkofa voru ngir hlerar me slagbrandi fyrir og rammgerum lsngum, en nera djpt gmald me klkuum mrveggjum. Var rent niur kaalstiga og Jn ltinn lesa sig nireftir honum uns hann var kominn til botns, san lsu jnar landfgeta sig niur eftir honum til a leggja hann jrnin. gindi voru ekki inni nnur en mjr blkur me gruskinni, kamarsdolla og hggstokkur, og l xi vn hggstokknum, en hj henni leirkrukka me vatn. Ljsker brytans lsti andartak essa mynd, hggstokkinn, xina og leirkrukkuna, v mennirnir sneru burt. eir lsu sig uppr aftur, drgu upp kaalstigann eftir sr, lstu hlerunum og slgu fyrir slagbrandinum a utan, sneru lykli ls. San var alt hljtt. a var koldimt svo s ekki hnd sr. Jn Hreggvisson kva: Brjtur saxa fala fkk fiti til lags hj sr bekk efldum vaxinn starsmekk efldum vaxinn starsmekk: - ekki strax hn jtti rekk. essari prsund kva Jn Hreggvisson Pontusrmur eldri allan ann vetur og framm sumar. Tminn lei ekki eyktum essum sta, aanafsur slarhrngum, a var einginn munur dags og ntur og hann fkk ekkert a gera sr til dundurs, en matur var ltinn sga niur til hans krfu einu sinni dag, stundum tvisvar. Flagsskap hafi hann ltinn og stopulan. I raun rttri var hann binn a gleyma hva manneskjur eru egar fyrstu gestirnir voru ltnir inn til hans, svo hann heilsai eim feginn. eir voru tveir saman og bir mjg ngt hyggjandi og tku dauflega kveju hans. Hann spuri a nafni og heimilisfngi, en eir voru seinir til svars. Loks fkk hann toga uppr eim a annar var af Seltjarnarnesi, sbjrn a nafr Jakimsson, hinn r Hraunum, Hlm fastur Gumundsson. J, sagi Jn Hreggvisson. Hraunamenn hafa vinlega veri blvair btamenn. En seltirnngar hafi g haldi vru meinhgt flk. Mennirnir voru bir a ba eftir hngu. a var auflindi, bi af v hve seinir eir voru svrum og merkilegir tali, og eins hinu, me hverri alvru eir litu hlutskipti sitt, a etta voru gildir menn. Jn Hreggvisson hlt fram a spyrja og fleipra. a kom uppr kafinu a sbjrn essi Jakimsson hafi neita a ra sendimann landfgetans yfir Skerjafjr. Hlmfastur Gumundsson var dmdur til hlts fyrir a hafa selt fjra fiska fyrir snrisspotta . Hafharfiri sta ess a leggja fiska essa inn hj Keflavkurkaupmanni, en v verslunarumdmi var br hans tal-inn heyra samkvmt eirri nskipan konngs a skipta versluninni umdmi. Var r ekki tltalaust a leggja fiskana inn v umdmi ar sem r er skipa a versla af mnum allranugastaherra? spuri Jn Hreggvisson. Maurinn sagi a a hefu ekki feingist snri hjkaupmani eim sem kngur hafi afhent Keflavk, - reyndar ekki hj Hafnarfjararkaupmanni heldur, en veleinkjandi maur binni hafi lti hann f ofurltinn spotta fyrir essa fjra fiska. Og etta tti a koma fyrir mig Hlmfast Gumundsson, sagi maurinn a lokum. hefir betur heingt ig spottanum, sagi Jn Hreggvisson.

sbjrn Jakimsson var enn fmlli en hngarbrir hans. g er linn, sagi hann. Getur maur hvergi sest? Nei, sagi Jn Hreggvisson. eta er eingin setustofa. essi blkur er fyrir mig einan og g lt hann ekki. Og vertu ekki a flkjast arna krngum hggstokkinn, getur felt fyrir mr leirkrukkuna mna me vatninu mnu. San var aftur gn uns heyra mtti andvarpa ngan myrkrinu: Og g sem heiti Hlmfastur Gumundsson. Nema hva, sagi hinn. Heiti g ekki eitthva lka? Heitum vi ekki allir eitthva? g held a megi einu gilda hva vi heitum. Hvenr hefur heyrst fomum bkum a danskir hafi dmt mann til hngar me mnu nafni landi hans sjlfs hr slandi? Danir hjuggu Jn biskup Arason sjlfan, sagi sbjrn Jakimsson. Ef einhver tlar a fara a fonnla mnum arfakngi hr, er g hans arfajnn, sagi Jn Hreggvisson. San var gn lnga hr. heyrist Hraunamaurinn nefna nafn sitt aftur fyrir munni sr myrkrinu: Hlmfastur Gumundsson. Og hann endurtk a, nstum hlji, einsog etm vri einhver torskilin vfrtt: Hlmfastur Gumundsson. San var aftur gn. Hver var a segja a danskir hefu hggvi Jn biskup Arason? spuri Hlmfastur Gumundsson . g, sagi sbjrn Jakimsson. Og fyrst eir hjuggu Jn Arason, m ekki einu gilda tt kngur lti ha bandkarla einsog okkur? a er heiur a v a vera hggvinn, sagi Hlmfastur Gumundsson. Jafnvel ltill karl verur maur v a vera hggvinn. Ltill karl getur fari me vsu um lei og hann er leiddur undir xina, einsog rir jkull sem fr me vsu og var hggvinn, og nafn hans mun vera uppi mean land byggist. Afturmti verur hver maur ltill af v a vera hddur. S glsimaur er ekki til a hann veri ekki hlgilegur af v a vera hddur. Hann btti vi lgum hljum: Hlmfastur Gumundsson, hefur nokkur vita slenskara nafn? Og essu slenska nafhi minnngin um danska svipu a vera teingd mean aldir renna, huga jar sem alt skrifar bkur og aldrei getur gleymt neinu. Ekki var g neitt minni af v a vera hddur, sagi Jn Hreggvisson. Og einginn hl a mr. g var s eini sem hl. a gerir einum manni, mani sjlfum, ekkert til a vera hddur, sagi sbjrn Jakimsson. Hinu neita g ekki a a kann a vera gn leiara fyrir brn manna a frtta egar au stlpast a fair eirra hafi veri hddur. nnur brn benda au og segja: hann ppi inn var hddur. g rjr litlar telpur. En rija og fjra li er a gleymt, - a minsta kosti geri g mr ekki hugarlund a sbjrn Jakimsson s svo merkilegt nafri a a veri skr bkur og lesi mean aldir renna, ru nr, g er einsog hver annar nefndur maur, farinn a heilsu, brum dauur. Afturmti mun slenska jin lifa um aldir ef hn ltur ekki undan hva sem dynur. g hef neita a flytja kngsins mann yfr Skerjafjr, a er satt. Hvorki lifandi n dauur, sagi g. g ver hddur og a er gott. En ef g hefi lti undan, ekki vri nema essu, og ef allir ltu undan altaf og alstaar, ltu undan fyrir kaupmanninum og fgetanum, ltu undan fyrir draug og fjanda, ltu undan fyrir pestinni og blunni, ltu undan fyrir knginum og blinum, hvar mundi etta flk eiga heima? Jafnvel Helvti vri slku flki ofgott.

Hlmfastur svarai ekki neinu, en hlt fram a endurtaka nafri sitt hlji. Jn Hreggvisson var kveinn a hleypa eim ekki upp blkinn til sn. Eftir nokkra stund var htt a

glamra fjtrum hans og fyrstu hroturnar byrjuu me hvimpnu pi yfirbori skilnngarvitanna, en dpkuu smmsaman og uru httbundnari. egar lei vetur kom oft fyrir a kasta var niur til Jns Hreggvissonar jfum, stundum fleirum senn, og geymdir ar nttina ur en eir voru brennimerktir ea handhggnir. Hann var glum a eir stlu leirkrukkunni ea jafnvel xinni. Og enn var rum mnnum sem biu refsngar hent inn um stundarsakir, aallega flki r Gullbrngusslu. Hjleigubndi hafi neita a lj landfgeta hest sinn, me eim fonnla a mnnum sem kmust ekki spnn fr rassi n nutu gnga en ttu aungvan sjlfr vri smst a sitja heima; aldrei hafi Gunnar Hlarenda bei mann a lna sr hest; - annar, Halldr Finnbogason afMrum, hafi neita a taka sakramentin og veri krur sem opinber gulastari og helgidmsins forsmnari; bir voru dmdir til a tnguskerast. Hinn sari blvai og ragnai alla nttina ur en hann var tnguskorinn, armeal fur snum og mur, svo Jn Hreggvisson hafi ekki svefnfri og var seinast orinn svo reiur a hann sagi a hver sem ekki fri til altaris vri ffl, og byrjai a kvea Jesrmur sem hann illa kunni. A frgeingnum jfum voru flestir gestanna einhverskonar uppgerslumenn vi hina konnglegu verslun. Einn hafi fundist me enskt tbak. Annar hafi drgt ull sna me sandi. Sumir hfu rnst a kaupa mjl Eyrarbakka af v mjl Keflavk var fkka og kvikt af maki. Einstku hafi nefnt kaupmann sinn jf. annig endalaust, og allir hddir. Kngsins svipa hlt fram a blakta lystilega yfr nktum slenskum horbkum sem bi var a leggja flata. Loks voru frir hnga til gistngar nokkrir forhertir brotamenn af sama tagi og Jn Hreggvisson sjlfur, menn sem annahvort tti a lflta ellegar senda suur til Danmerkur Brimarhlm, ann sta sem slenskum almennngi var kunnastur allra staa v fjarlga landi. Aldrei fkk Jn Hreggvisson a lta dagsljs essar tuttugu og fjrar vikur utan ltilshttar skmu jlum og pskum egar hann var frur til kirkju a heyra gus or. Ba essa tyllidaga komu menn fgeta nir dflissuna til hans, drgu belg hfli honum, leystu af honum hlekkina og fylgdu honum til kirkju ar sem hann var settur krkbekk milli tveggja fflefldra manna og ltinn uppbyggjast me skjuna yfir hfinu. Spottinn var ekki dreginn fastar a hlsi hans en svo a hann grilti me lagi hnd sr sem hann sat ar gus hsi. Og anna s hann ekki ann vetur. Nr pskum var ltinn sga niur til bndans maur einn af Austurlandi sem hafi veri dmdur Brimarhlm fyrir einn svvirilegasta glp sem framinn var slandi: hann hafi fari t hollenska duggu og keypt tvinna. Hfu lg geingi mli hans um hausti og tti a senda hann utan me eftirleguskipi af Suurnesjum egar vorai. Hann hafi veri sendur fr einum sslumanni til annars landi enda um veturinn, uns komi var fnga hr. Nei, sagi Guttonnur Guttonnsson. eim tkst aldrei a sanna mig anna en etta eina kefli. Afturmti hfu kaupmannsrlar haft njsnir um a g fr t dugguna. mnu bygarlagi fara allir t duggu. Maur sem aldrei heflir s hollenskan gulldkat veit ekki hva a er a hafa lifa. etta var raddheitur maur sem komst vinlega vi og saup hveljur egar hann mintist hollenska pennga. eir eru svona strir, sagi hann og tk xlina Jni Hreggvissyni og

geri hrng enni honum myrkrinu. Aldrei mundi mr detta hug a svkja minn arfakng og herra fyrir slkanjdasarpenng, sagi Jn Hreggvisson. Hollendngar eru gullj, sagi hann. nturnar ef g

vakna og get ekki sofna, hugsa g um essa blessaa stru pennga og fer mr aftur a la svo vel. vlk str. vflk ngd. vlkur glji. ttu miki af eim? spuri Jn Hreggvisson. Miki? sagi Guttonnur Guttonnsson. Hvort sem g miki ea lti af eim, og a skiptir ig eingu lagsi, veit g hva a er a hafa lifa. g hef lifa marga lukkulega daga. i Suurnesjamenn lifi aldrei lukkulegan dag. v lguru, sagi Jn Hreggvisson. Vi elskum og virum okkar kng. Vi austfrngar hfum aldrei veri neinn rlalur, sagi Guttormur Guttormsson. egar eir hfu kynst betur smgoppaist a uppr austanvranum a tt hann hefi ekki drgt annan glp en kaupa tvinnakefli af duggunun, v glpur er a eitt sem upp kemst, hafi hann versla vi hollendnga rum saman og gert g kaup. Kona hans vann vori fyrir , sumrin fri hann eim smjr og ost, klfa, dilka og brn. Hann fkk hj eim kostamjl, tverk, smundarjrn, aungla, tbak, klta, rauvn, kornbrennivn; og gulldkata fyrir brn. Brn, sagi Jn Hreggvisson. J dkat fyrir telpu, tvo dkata fyrir dreing, sagi Guttonnur Guttormsson. a hafi vigeingist brum hundra r a austfirngar seldu duggurum brn, enda var frra um barnamor Austfjrum en nokkurstaar annarstaar landinu. Guttonnur Guttormsson hafi selt duggurum tv brn, sj ra dreing og ljshra telpu fimm ra. Svo tt ekki nema rj dkata, sagi Jn Hreggvisson. Hva tt marga dkata, sagi Guttormur Guttonnsson. Tvo, sagi Jn Hreggvisson. g tvo dkata heima hj mr Rein Akranesi, - tvo lifandi dkata sem horfe mig. Fyrir hva fkstu ? spuri austanvrinn. Ef heldur g hafi feingi fyrir beitu feilar r lagsi, sagi Jn Hreggvisson. a vitnaist af skjlum mannsins a hann var jhagi, og fyrir bragi var hann dreginn uppr svartholinu eftir skamma dvl essum sta og settur rlakistuna til a gera gagn mean hann bei eftir fari Brimarhlm, svo Jn Hreggvisson s ekki framar n heyri ennan gta mann. Afturmti bttist honum tmnuum nr flagi sem var um kyrt. a var galdramaur r fjrum vestan, Jn nokkur efflusson. etta var heldur krngalegur maur fimtugsaldri sem bi hafi litlu koti til dala me roskinni systur sinni. Honum hafi ori ltt til kvenna, mest fyrir skort sauaeign, og hafi tla a ra bt hvorutveggja me kukli einsog laungum hafi tkast Vestfjrum, reyndar me misjfnum rngri. Annar maur, gur saubndi, hafi unni hjarta prestsdttur eirrar er Jn efflusson lagi hug , og hafi hann reynt a magna sendngu ennan mann. En svo hndulega hafi tekist til a sendngin fr k prestsins og drap hana. Nokkru sar frst trippi eljarans tskrum pytti. hafi Jn efflusson veri gripinn og fanst hj honum vindgapi og nbrkarstafur. Mean mli var rannskn sktist brir eljarans og d. Andskotinn, sem galdramaurinn nefridi Pokur, vitraist mani essum

banabei og greindi fr v a Jn efflusson hefi vedregist honum og valdi framkomnum hppum k og hrossi auk krnkdmis brurins. essa vitrun stafesti maurinn me eii deyanda degi. annig hafi Andskotinn gerst hfuvitni mli Jns efflussonar, og var s vitnisburur manninum til falls. Jn eflusson kvei tluvert fyrir v a vera brendur og talai oft um a hvslandi, hann lngai til a vera hggvinn. Hva vilja eir me ig hnga suur, af hverju brenna eir ig ekki fyrir vestan mannskratti, sagi Jn Hreggvis son. orskfirngar synjuu um hrsi, sagi maurinn. a er ntt ef eir hafa eldivi hr syra aflgu handa r um landsfjrngum, sagi Jn Hreggvisson. ttir a bija um a lta hggva ig me mr og helst essum hggstokki hr, v g er viss um a er ekki til betri hggstokkur landinu. g hef haft mr a til dundurs leiindum vetur a mta hlsinn mr vi grpi honum. g er binn a bija gu allan vetur a f a vera hggvinn stainn fyrir brendur, sagi maurinn. Af hverju heitiru ekki Andskotann maur, sagi Jn Hreggvisson. Hann sveik mig, sagi maurinn kjkrandi. egar Pokurinn er binn a svkja mann fer maur a bija gu. Mr heyrist vera ltilmenni, sagi Jn Hreggvisson. Httu essu snkti og reyndu heldur a sna mr staf. Nei, sagi maurinn grtandi. getur altnd kent mr a sra fram Andskotann, sagi Jn Hreggvisson. Mr lukkaist a aldrei sjlfum, sagi maurinn. Og Pokurinn hafi haldi v fram og felt mig v fyrir dmi, er a lgiml. Afturmti fkk g mr vindgapa og reyndi svolti a fara me hann vegna stlku. Auk ess sem g tti nbrkarstaf. Ha, sagi Jn Hreggvisson. Vindgapa? Vegna stlku? J, sagi maurinn. En a mistkst. Hefuru esskonar vindgapa hr? spuri Jn Hreggvis son. Seint er fullreynt. Hver veit nema vi gtum galdra til okkar kvenmannsbelg hnga. Oft var rf en n er nausyn. En yfirvldin hfu teki fr manninum vindgapann. Getum vi ekki bi okkur til vindgapa, sagi Jn Hregg visson. Getum vi ekki rispa stafskrattann me axarhyrnunni hggstokkinn og feingi fallegan kvenmann velfeitan inn hnga til okkar strax ntt, og helst rjr. En a var ekki hlaupi a v a koma sr upp essum staf, til ess urfti mun rmri agng a drarkinu og nttrukrftunum en kostur var essum sta; vindgapi er letraur me hrafnsgalli mrautt hundtkarskinn holdrosamegin og bori san ofan stafinn bl r svrtum fressketti sem spjllu mey hefur skori hls vi fullu tngli. Hvernig gastu feingi spjallaa mey til a skera svartan fressktt? spuri Jn Hreggvisson. Hn systir mn geri a, sagi maurinn. a tk okkur rj r a tvega hrafnsgalli. En fyrstu nttina sem g hlt gapanum lofli upp svefhhsi prestsdtturinnar og uldi gapaldursstefnu var komi a mr, enda var krin dau. En stlkan, spuri Jn Hreggvisson. a svaf hj henni maur, sagi Jn efflusson grtandi. Jn Hreggvisson hristi hfui.

Meal annarra ora, varstu ekki eitthva a tala um nbrk: g skil varla hafr urft a vera fliskeri staddur ef hefur tt nbrk, v mr er sagt a s vinlega henni penngur ef vel er leita. g var binn a tvega mr nbrkarstafinn og stela penngnum fr ekkjuni til a lta hana. En nbrkina sjlfa eignaist g aldrei, v maurinn sem g samdi vi um a mega fl af honum hina er ekki dauur enn og kominn fast a nru. Enda var alt um seinan v krin var dau og folaldi komi on pyttinn. Og skmmu sar vitraist Pokurinn honum Siguri sluga banasnginni og vitnai mti mr. N var gn um sinn, utan hva galdramaurinn heyrist snkta myrkrinu. Eftir drykklnga stund sagi Jn Hreggvisson afhlji: verur reianlega brendur. Galdramaur inn hlt fram a skla.

FIMTI KAFLI
Gamla konu lngar feralag. morgnana um a bil er sjmenn ta fr landi situr hn fjranni. Hn varpar einn eftir annan og kvest urfa a komast suur. Og tt allir synji henni farsins dag er hn komin ar aftur morgun. Hn er num skm, mrauu sjali bundi um hfui svo blnefi stendur frammr, me eltiskinnsskj u og prik og hefur stytt sig a si lngferakvenna: a boar varla mikla lukku a lofa einum aumngja a fljta me og skjta honum land einhverstaar nest. a er ng af hsgngslii sur nesjum, segja eir. Tminn lur, a er komi frammyfir fardaga. Og enn staulast konan nir fjruna morgnana og lngar feralag. Seinast gefst einhver formaurinn upp, tekur hana upp bt sinn fussi og sktur henni land hj Grttu, san eru eir rnir burt. Hn skreiist yfr ngvaxna kletta og sbari grjt, uns hn er komin upp grnan bala. Ja, var hn komin yfir sjinn. Heimafjll hennar, Akrafjall og Skarsheiin, blnuu fjarska. Hn stefndi til lands utanaf annesi essu. Vrdagurinn var bjartur og lygn og hn gekk upp hina miju nesinu til a svipast um. Kotin kru meal aunglanna nirundir flannlinu. Handan fjararins fyrir sunnan nesi glampai slin hvta Bessastaastofuna ar sem menn kngsins rktu; noranmegin nessins voru flngar byggngar flsum t sjnum, en kaupskip legunni: kaupstaurinn Hlminum. Upp til lands slgu fjarbl hfjll hrng um dkkleit smfjll me grna geira. Hn gekk leingi dags innme sjnum, um holt og blautar mrar, uns hn kom a sem fll tveim snrpum kvslum vog og glampai hvtan blan strauminn. Hn s ekki mikla von til

ess a komast yfr af eigin rammleik. Ftstug manneskja besta aldri mundi kanski hafa fari r sokkunum og vai, en etta var gmul kona. Hn tk a r a setjast niur og fara me inmarslm eftir sra Halldr Presthlum. Hn tk fram fiskstiitlu r mal snum og jlai essu mean hn var a fara me slminn, og drakk blvatn rinnar r lfa snum mean hn var a hugsa um hvaa vess kmi nst, v drottinn setur a skilyri fyrir bnheyrslu a rtt s skipt. Hn gtti ess einnig a fara me slminn rttum tn, dr seiminn ru hverju vsuori me slaka aftast hverju vessi, dapurlegum einsog egar fngur skrikar slegnum streing. egar hn var bin a fara me saLminn komu lestamenn austanyfir og hn ba me trum jesnafni a skjta voluum aumngja austryfr kvslamar, en eir svruu a a vri ng af flkkukellngum hinumegin. egar eir voru farnir htti hn a trast og hlt fram a fara me irunarsaLminn. bar ar a lestamenn sem komu vestanum me skrei. Hn ba me trum a hjlpa gmlum vesalngi, en eir voru veldruknir af brennivni og sgust lberja hana me svipu ef hn sneri ekki aftur nga sem hn var kom-in. Gusurnar fr slandi hestum eirra geingu yfir konuna um lei og eir fru yfhim. Hn htti a trast og fr me meiri inmarslm. Nr mijum aftni kom smalastlka fr einum banna vestan rinnar og var a ra vi f hlmanum milli kvslanna. Gamla konan ht a bija gu a blessa hana ef hn hjlpai sr yfr. Telpan sagi ekki neitt en stvai hest sinn vi hentuga bakfu. San reiddi stlkan konuna fyrir aftan sig yfir bar kvslamar, stvai hestinn vi bakfu hinumegin og bei mean konan klaungraist af baki. Konan kvaddi telpuna me kossi og ba gu a blessa hana og alla afkomendur hennar. Dagur var liinn a kvldi. bunum vestan heiar var alstaar fyrir mgur manns, einkum lestamenn sem voru a skja skrei suunne sj, sumir lngt a austan, og lausrandi rkisbndur me pennga og hfu tt erindi til Bessastaa ea vi Hlmskaupmann, en essir geingu fyrir um gistngu. Auk ess var hr margt anna flk, einkum flk sem hefur ori fyrir v lni a fiskti sem a leitar a er altaf hinumegin vi fjalli, og essvegna er lf ess ein slitin ferareisa; essum hpi voru limafallssjkir menn og arir kramakrikar, skld, brennimerktir jfar, srvitrngar, hlfbjnar, stelpur, tnarar, kryplngar, filuleikarar og vitfrrngar. Ein fjlskylda kom austanaf Rngrvllum, hjn me fimm brn og hfu ti upp kvgildin og tluu til frndflks sns sur Leiru von um fisk. Eitt barni var andarslitrunum. au sgu r frttir a skrokkarnir af akomnum flkngum lgju dauir fyrir dynun manna austnun allar sveitir. Ntjn jfar hfu veri brennimerktir Rngrvllum vetur og einn heingdur. Lestamenn uru a vaka yfir skreiarklyfjum snum ntursta. Flakkararnir stu stttum, grum og veggjum og hldu uppi missi skemtan fyrir sem vildu skemta sr, og hinir lkru rttu fram berar kjkumar og lofuu gu. Frlngur nokkur st upp hsburst og lk murlega list sem hann kallai a kvea drundrmur fyrir flk, og kostai skildng. Tnarinn lt fra sig reihempu af kvenmanni og tnai me rdd Sklholtsbiskups gegn einum orsktlknum hrum svokaUa Marksarguspjall Mihsum til mga sinna, um tvr dtur og tvr hvalsmjrstunnur: hver sem svvirir mnar dtur jlum mun ekki f a sj dr eirra psku-m. San tnai hann me rdd Hlabiskups, msin hljp altari og beit kerti me lnga rfu og lifraua sko-o-. Og me rdd sjlfs sn:

Vesenis tesenis tera virini veit g mig vera, hallara stallara sttinn himbriminn
hljar fo-o-ti-i-inn.

En einginn vildi sj n heyra filnginn, enda voru slitnir streingirnir filu hans. A lokum spuri gamla konan til vegar austryfir fjall og sagist vera a hugsa um a halda ntt. Hvert tlaru? spuru menn. Hn sagist eiga ltilshttar erindi vi biskupsfnina Sklholti. Menn litu hana tmlega. Einn sagi: Uru ekki tvr flkkukellngar ti Hellisheii pska nttina vor? Annar sagi: Sslumenn hafa banna a flytja leingur hsgngsl austryfr strrnar. riji, sem virtist vera hsgngsmaur sjlfur: Hskarnir eystra eru manndrpshug kelli mn. egar lei kvld yknai lofti og byrjai a deyfa. Konan var srftt. Fuglarnir kvkuu glatt og lflega bjartri nttinni og heitur mosinn hrauninu var svo fagurgrnn a hann lsti upp okuna. Loks hafi konan geingi svo leingi a hn htti a vera srftt, afturmti voru fturnir henni byrjair a deya. Hn skrei inn hellisskta vi gtuna og fr a reyna a nudda lfi, fkk sr san harfisk og fr me irunarslm.

Oja kanski r hafi ori ti pskanttina kellngamar tvutvu, tautai hn fyrir munni sr milli vessanna. ekk, a var rttog kellngargreyin tvu. Eflir dlitla stund var hn sofnu me hkuna hnjnum. En daginn eftir undir kvld egar hn var komin austura lfus reyndist alt satt sem hn hafi frtt sunnan heiar: visjlar persnur voru krafar vegabrfs ferjusta. I krugeri eyri vi fljti biu sex flakkarar, armeal eitt lk. Ferjumaurinn sagi nei. Einn flakkarinn sagist hafa reynt a bija um mjlk nsta b, en veri sagt a laxarnir sygju krnar. essi maur kvast hafa boist til a segja sgur, v hann var skld og kunni meira en sund sgur, en einginn ttist mega sj af flautaskl essu rferi hvaa frindi sem boin voru mti. Hva mundi Gunnar Hlarenda hafa sagt ef hann hefi s ara eins j? sagi skldi. EaEgill Skallagrmsson? S var t g smai silfur fyrir hfngja, sagi gamall maur blindur sem hlt hndina bleygum dreing. N bi g um einn ugga. essi athugasemd kom dlti skakt vi umruefni einsog flest a er blindir menn segja, og samtalsrurinn slitnai ef nokkur var. Betlararnir horfu leingi hljir jkullita straumvatni la hj. Lki var af ngri stlku og bi a leggja a kirfilega til eyrinni, en einginn hirti a. a var sagt hn hefi veri brjlu lifanda lfi. Ef maur lyfti hrinu fr enni hennar kom ljs a hn var brennimerkt. a eru tveir hrafnar bnir a vera leingi a voka fyrir austan na, sagi bleygi pilturinn sem leiddi blinda manninn. Hrafninn er fugl allra gua, sagi skldi. Hann var fugl ins og hann er fugl Jes Krists. Hann mun einnig vera fugl gusins Skandilns sem eftir a fast. S sem hrafn sltur verur sluhlpinn.

En kran, sagi pilturinn. Sumum fuglum gaf drottinn alla jrina auk himinsins, sagi skldi. Legstu flatur niur einsog g ngi maur og lestu flug fuglanna me sjlfum r, en talau ekki. Jkulfljti hlt fram a la hj. Uppembdur betlari, lklega sullaveikur, hafi seti fltum beinum eyrinni og horft niur milli fta sr, rak n upp geldngsaugun og sagi: Afhverju silfur? Afhverju ekki gull? Blindi maurinn svarai: g hef lka sma gull. Af hverju sagiru ekki gull? spuri s uppembdi. Mr ykir vnna um silfur en gull, sagi hinn blindi. Mr ykir vnna um gull, sagi suppembdi. g hef teki eflir v a fstum ykir vnt um gull vegna ess sjlfs, sagi hinn blindi. Mr ykir vnt um silfur vegna ess sjlfs. Hinn uppembdi sneri sr a skldinu og spuri: Hvenr er tala um silfur skldskap? Ef vrir gefn mr, sagi skldi, hvort vildiru heldur giftast einum manni ea rjtu hvlum? etta a vera gta ea hva? spuri digri betlarinn. Mn stlka giftist rjtu hvlum, sagi skldi. Fr vondra selskap parsinbis dmne, sagi kellng nokkur forn lund, sem sneri baki vi mnnum og uldi. Hn vildi mig ekki, sagi skldi. Og samt var g upp mitt hi besta. a var hallri einsog nna. Sama vori rak rjtu hvali fjrur sjtugs ekkjumanns sveitinni. Gulli hefur ekki sinn drleik af v a s betri mlmur en silfri, sagi blindi maurinn. Gulli hefur sinn drleik af v a lkist slinni. Silfri hefur ljs tnglsins. Tveir mikilshttar menn sem komu austanyfir tku byrg blinda manninum og pilti hans og eir voru ferjair yfrum. Einn maur tk byrg ppisku kellngunni og jafnvel upp-|)embdi maurinn tti lkran brur Kaldaarnesi. En skldinu vildi einginn taka byrg, ekki heldur lkinu n hinni skomnu af Skaga. Hn grt um stund og sri bndurna vi jesnafn, en alt kom fyrir ekki; eir stigu t ferjuna og rarinn laust rum , rr uru eftir, tveir lfs, einn liinn. Skldi sagi: ert n vergnginum kona g ef heldur a gus miskunn lifi enn. Gus miskunn er a fyrsta sem deyr vondu ri. Ef nokku vri uppr trum a hafa slandi mundu betlararnir ekki aeins berast yfir fljtin rum heldur svfa yfr hfn vngjum. Gamla konan svarai ekki neinu. Hn lagi sta me prik sitt og skju uppme fljtinu; einn hltur s staur a vera ar sem beljandi straumvatn er aeins ltil sytra og barn getur stikla urum ftum. Eftir var skldi og lki.

SJOTTI KAFLI

L eiarendinn Sklholt, setur biskups og hins lra skla, horfr flega me gra sinn af torfbyggngum mt kunnum feralngi. a var svo lngt lii vor a svin voru orin ur. Flk sinti ekki kunnugum og tti ekki ltilfj rlegum gesti, en lei hj einsog skuggar ea mlga draumvenir n ess a spyrja tinda. Samt var hressng a finna ann eim sem lk um stainn, blendng af eldhsreyk, fisklykt, mykjudauni og stegg r sorpi. Torfkofarnir skiptu vafalaust hundruum, sumir snarair, me svina ekju og r greinum geingnir, arir hnubbaralegir, me reyk r strompi og grasi grin k, nstum ngir. Dmkirkjan gnfi uppr essari moldarrsn, bika timburhs me klukknaport og upplnga fleygmyndaa glugga. Hn spuri sig fram til biskupsstofu. etta var miki hs portbygt, einnig r torfi, utan hvtklku timburhli vissi mt kirkjunni, og henni r af fjgrarnagluggum mittish fr okkalegri hlasttt. a s inn stofurnar utanaf stttinni. ar skein knnur og krukkur r silfri, tini og kopar, fagunnlaar kistur og dgilegan tskur, en einginn sst maur inni. Fyrir tidynun voru tvfaldar hurir og st hlfarhurin hlfa gtt bitin af venun, en innri hurin var ger af kjrvii og tskorin me drekmn, koparhrngur lsngunni. Efri gluggarnir, portgluggarnir, voru seilngarh frjru og aeins tvr rur hverjum og ljslitu gluggatjld fyrir, sem tku saman fyrir mijum glugga a ofan, en voru dregin t til hlianna a nean. N egar feralngurinn var loks kominn leiarenda og st hlainu fyrir framan biskupsstofuna Sklholti, og ekkert var eftir nema berja a dyrum, var einsog kmi hana hik; hn settist nir hlai fyrir framan biskupsgluggana me hntta ftuma frammaf stttinni, en hflii seig nir brnguna. Hn var reytt. egar hn hafi seti annig um stund gekk kona um hlai og spuri hva hn vildi. Gamla konan leit upp seinlega, rtti hndina og vildi heilsa. Hr er einginn staur fyrir umrennnga, sagi hin. Gamla konan fr a bisa vi a standa ftur og spuri eflir biskupsfranni. Beinngamenn vera a sna sr til staarrsmanns, sagi staarkonan, skruleg ekkja besta aldri og virtist eiga tluvert undir sr og la mjg vel. Biskupsfrin ekkir mig, sagi gamlakonan. Hvernig tti biskupsfrin a ekkja ig, sagi staarkonan. Biskupsfrin ekkir ekki hsgngsl. Gu er me mr, sagi konan. Og essvegna get g tala vi biskupsfrna Sklholti. etta segja allir umrennngar, sagi staarkonan. En g er viss um a gu er me eim rku, en ekki eim ftku. Og biskupsfrin veit a ef hn talai vi aumngja, mundi hn ekki hafa tma til neins annars og Sklholtsstaur leggjast aun. Hn kom n samt heim koti til mn fyrra og talai vi mig, sagi gamla konan. Og ef r haldi g s ftk maddama g, hver sem r eru og hva sem r heiti, skal g sna yur hrna dlti. Hn fr inn barm sr og dr ar fram spesuna sna margvafa innan klt og sndi staarkonunni. Biskupsfrin er ekki heima, sagi staarkonan. Hn rei me biskupinum vestr land heim til mur sinnar a hressa sig eftir etta skelfilega vor. Lkin hafa stundum legi hr stttunum morgnana umabil flk kom ftur. Hn kemur ekki aftur fyren um mitt sumar egar biskupinn er binn a vsitra fyrir vestan. Hndin me spesuna seig niur aftur og gestkonan horfi tinandi heimakonuna eftir essa laungu lei og tnga hennar var gamalur af a fara me irunarslm sra Halldrs Presthlum. Skyldi vera bi a hggva menn alngi nna, sagi hn a lokum. Hggva menn? Hvaa menn? spuri staarkonan.

Ftka menn, sagi gestkonan. Hva veit g hvenr btamenn kunna a vera hggnir alngi, sagi staarkonan. Hver eit kona, hva er r hndum? Og hvar hefuru feingi essa spesu? Hvar skyldi hfnginn fr Kaupinhafn vera nna, hann sem kom me biskupinum Akranes fyrra? Ekki vnti g srt a spurja um hann Arnas Arnus kona g? Hvar tli hann s nema me bkurnar snar heima hj sr Kaupinhafh. Kanski srt n lka ein eirra sem eiga von huggara me Bakkaskipi, haha! Og hvar er jmfrin granna sem hann leiddi fyrra inn koti okkar Rein? Staarkonan benti upp portgluggana og lkkai rminn, en etta umtalsefni var til a losa um mlbeini henni: Ef ert a spurja um jmfr Snfri lgmannsdttur kona g, situr hn hr Sklholti, sumir segja festum; a hefur meira a segja heyrst hn eigi eftir a pluma sig me greifafrm. Eitt er vst, hn er ltin lra hr bi ltnu, historam, stj rnubkarlist og nnur fri lngt ofar standi eirra kvenna sem veri hafa slandi. Sjlf lt hn sr heyra vor a hn tti von dlitlu me Bakkaskipi og ekki var ar vi komandi hn fri me systur sinni vestur rtt fyrir alla eiruna. En n er Bakkaskip komi fyrir viku og einginn hefur ori var vi neitt. Afturmti fleingra eir n hr um staarhlin um bjartan dag sem uru a last ar seint kvldin vetur. Og sjaldnar eru n ger bo fyrir heyrarann. Htt a klfa, lgt a falla. Verldin er n einusinni verld kona g. Mr var kent a alt vri best vi hf. ar kom a essi gamla kona var leidd til dngju Snfrar lgmannsdttur efrapalli biskupsstofunnar, ar sem hn sat stli kldd blma silkiflret og f linda me spjldum. Hn var trlega grnn, bannurinn nstum einginn, hinn gullni tilitur hennar fr fyrrahaust hafi laungu oka fyrir vikvmum flva, en blmi augnanna varjafnvel skrari en . Upplit hennar var fagnaarlaust, augnari annarshugar, varirnar lokaar svo eli eirra brosi naut sn ekki, heldur hafi strkka munnsvipnum einsog vi elilegt tak. Hn leit r einhverskonar rafjarlg hina grmteknu ellihrumu mannsmynd sem st dyrum hennar me tman mal og blrisa ftur. Hva vill essi gamla kona? spuri hn a lokum. Kannast mnjmfr ekkert vi essa gmlu konu? spuri gesturinn. Hver ekkir gamlar konur slandi sundur, sagi jmfrin. Hver ert ? Man ekki mnjmfr eflir litlu koti undir fjalli vi sj? Hundra, sagi jmfrin. sund. Hver kann a gera greinannun eim? Frg tignarmey stendur glfi litlu hsi einn dag um haust og hallar sr uppa mesta manni landsins og besta vini konngsins. Vinur, segir hn, hv dreguru mig inn etta skelflega hs? a var hs sonar mns Jns Hreggvissonar. Jmfrin lagi fr sr handavinnu sna og hallai sr aftur hgindinu til a hvla sig, lngir fngur hennar drptu frammaf tskornum stlbrunum nstum gagnsir, ofar lfi landsins. Hn bar strt fngurgull. Lofti inni var ngt af moskus og nardus. Hva viltu mr kona? spuri hn slakt eftir lnga gn. Sjaldan mun nokkur kona a sunnan hafa fari jafn lngt austur, sagi konan. g er komin alla essa lei a bija mnajmfr frelsa son minn. Mig? Son inn? Fr hverju? xinni, sagi konan. Hvaa xi? spuri jmfrin. g veit mn jmfr spottar ekki gamla konu hn s vanvitug. g skil ekki um hva ert a tala kona g. Fair yar kva tla a lta

hggva son minn ngvll um vi xar. a kemur ekki ml vi mig, sagi jmfrin. Hann ltur hggva svo marga. Mn jmfr kanski eftir a eignast ann son sem er frastur allra slendnga, sagi konan. Eitu komin hnga til a sp mr illu? Gu fori mr fr v a sp minni jmfr illu, sagi gamla konan. Mr datt ekki einusinni hug g mundi sj mnajmfr. g gekk alla essa lei til a hitta biskupsfrna af v eingin kona er svo voldug a hn skilji ekki ara konu. g vonai a hn sem er dttir lgmannsins og kona biskupsins mundi minnast ess a hn hefur stigi inn mitt hs og sj aumur mr n egar a hggva son minn. En n, r v hn er farin, er einginn sem getur hjlpa mr utan mnjmfr. Hvernig dettur manneskjunni hug a vi systur, tvr frar kvenpersnur, fium nokkru ri um lg og dma, sagi nga stlkan. Varla verur sonur inn hggvinn fyrir aungvar sakir. Jafrivel syni mnum mundi ekki vera yrmt sekum hann vri friastur allra slendnga. Mr sjlfri ekki heldur. Ea var ekki drotnng skota hggvin? Mnjmfr getur ri landslgum, hn getur ri dmum, sagi gamla konan. Vinir kngsins eru vinir minnar jmfrr. Vettvngur dagsins er ekki minn staur, ar rkja sterkir menn, sumir me vopn, arir me bkur, sagi stlkan. eir kalla mig hi ljsa man og segja itt rki er nttin. Nttin kva rkja yfir deginum, sagi gamla konan. A morgni skal mey lofa. g er s kona sem mun vera lofu brend er, sagi stlkan. Faru burt mir sl ann sta aan sem komst. eim sviflim var rii um hlin og hestasveini heyrist skipa bllega fyrir verkmn. Jmfrin kiptist vi og lagi hnefann vi vnga sr. Svo hann er kominn, hvslai hn. Og g ein. a skipti eingum togum, stgvla ftatak mannsins nlgaist stiganum blandi sporaglammi, og hurinni var hrundi upp ur en stlkan hafi feingi rrm til a sltta r pilsfellngunum, fara yfr hr sitt ea finna andliti snu rttar skorur. Hann var hr vexti og herabreiur, vel sig kominn en vi ltur einsog hann teldi ofrausn a rtta r sr, gaut upp augunum dlti luntalega ekki svipa nauti og hreyfi sig me slnalegri lund. Sl, sagi hann mjtt og lundarlega og horfi tundan sr me vandfysinni grettu samkvmt eim htti spjtrnga a ykja sr ekkert samboi, ekki einusinni tignasti kvenkostur landsins. a lagi fr honum vga brennivnslykt. Hann var hum stgvlum tvsluum, me spnskan kraga klikkaan, blrri kpu pffennari, parruk miki og stt eftir stertimannasi dnskum, og svo htt a hann var a halda fjarahattinum hendinni. sta ess a ltajngfrnni og kyssa hnd hennar benti hann ttina til gestkonunnar og spuri eim tn sem hann hafi heilsa: Hver er essi kellng? Jngfrin horfi t blinn me esskonar frost svipnum sem aldrei mean dagur skn segir hva br hjarta nr, svo kavalrinn gekk rakleitt a ttrughypjunni, rak svipuskafti fyrir brjst henni sem hn studdist ar framm prik sitt, og spuri: Kellng hver eit ? Geri r henni ekki mein, sagi dttir lgmannsins. Hn er a tala vi mig. g er a tala vi hana. Einsog g var bin a segja, gamla kona, - jafnvel drotnng skota var hggvin. Voldugir konngar hafa veri hggnir og bestu vinir eirra hi sama. a bjargar einginn maur nun fr

xinni. a verur hver a bjarga sr sjlfur fr xinni ellegar vera hggvinn. Magns Brratngu, gefi r essari konu eitt rkisort og hleypi henni t. Kavalrinn tk smpenng egjandi r pssi snum og fkk konunni, hleypti henni san t og lokai.

SJOUNDI KAFLI
a var dimt yfir um morguninn, daginn sem eir Jn Hreggvisson og galdramaurinn voru veiddir uppr holunni Bessastum, settir upp hest og fluttir til xarrngs. San fr a rigna. eir komu fnga sla kvlds blautir. Um Jn Hreggvisson sem myrt hafi kngsins bul giltu srstakar skipanir, honum var ver tra en nun brotamnnum og settur undir persnulega gslu einn sr tjaldi bakvi landfgetabina og fddur aan. Hann var lagur jrn egar eftir komuna. Fyrir tjalddyram sat jtunn mikill steini, me krtarppu munni og glarker vi hli sna me eld nokkrum kvistum, sem hann gtti vel a ekki brynni t. Hann gaut augunum egjandi Jn Hreggvisson og reykti hva aftk. Gef mr a reykja, sagi Jn Hreggvisson. Einginn gefur mr a reykja, g borga fyrir mitt tbak, sagi varmaurinn. Seldu mr a . Hvar eru penngarnir? skalt fa lamb rttum. ekM, a vri ltill vegur g stngi upp ig ppunni fyr ir skildng t hnd, sagi varmaurinn. En eftirkaup vi hggvinn mann vil g ekki eiga; sem g Jn Jnsson heiti. Jn Hreggvisson horfi um stund athugull manninn, hl san me glampa augum og leiftrai hvtar tennumar og glamrai fjtrunum, og fr a kvea. Daginn eftir situr lgmaur me lgrttumnnum og umbosmnnum konngs vi borskrifli lgrttuhsi v finu, leku og kldu aan sem dmsklukkan hafi veri brottnumin fyrra. Aeins tveir essara hfngja voru gri kpu, Eydaln lgmaur og landfgetinn Bessastum, sem auk ess bar einn manna rkraga. Hinir voru flestir me trefla, klddir sniljtar lpur ea snjar feratreyur, einn ea tveir sslumenn mjkhentir og bleikir, en flestir blrauir af harvinun, knaberir me sigg hndum og skunnsl, ljtir andliti, eir vru hver rum lkir, og krklttir limalagi. tt sumir vru lngir arir stuttir, sumir breileitir arir toginleitir, sumir ljsir arir dkkir, samsafn lkustu kyntta, bru allir eitt sameiginlegt jerniseinkenni: eir voru vondum skm. Jafhvel Eydaln lgmaur sjlfur tlendu kpunni sinni nu var gmlum stgvlum, sprngnum, skldum og skorpnum af hiru, illa sluum og gamalhreinum. Landfgetinn einn, hinn danski, var gljandi hstgvlum r mjku fagurbrnu nbornu leri, me uppbolinn brettan ninun knn og fga silfurspora. Andspnis essu strmenni landsins stendur ttramaur rifinni mussu, gyrur reipi r hrosshri, berfttur og svartur ftum, me sra lnlii blgna, en handsmr, koldkkur hr og skegg og grflur andliti, meygur, snarlegur fasi og harlegur. Birt voru lgrttunni au skjl sem ger hfu veri um ml hans Kjalardal hausti undan. sslumannsdmi essum r verrngi, sem Jn Hreggvisson hafi skoti til lgmannsdms alngi, hafi sakbornngur veri dmdur fr lfi, og var dmurinn bygur sri sex manna, kirkjugestanna fr Saurb sem skoa hfu Sigur Snorrason dauan lknum sunnudaginn fyrsta vetri. Hfu menn essir svari sna sgu veru a lkami bulsins hefi

veri harstirnaur er eir komu a honum lk eim sem rennur austur af Mifellslandi Strandarhreppi verrngi, augu, nasir og munnur tillukt, en hfu stai upp keiprtt og undarlega stirt. Framar hafi vottast a daginn fyrir, skmmu ur en hinn framlini hddi Jn Hreggvisson Kjalardal hafi hinn sarnefndi haft fruor og heitngar vi bul sinn, rsamli, srt hann vi djfulsnafh og sagt a hann mundi f sig fullkeyptan ur en hann hefi rii hinni sustu og feitustu hru hnt ann er tjai. Enn var auglst sri monsr Sverts Magnssen a morkvldi myrkri hefu eir Jn Hreggvisson og Sigurur Snorrason rii annan veg en samferamenn eirra fr Galtarholti. Loks stafestist a Jn Hreggvisson hefi vaki upp a Galtarholti, er skamt lifi ntur, randi frleik Sigurar Snorrasonar me hettu hans hfi. Tlf menn hfu veri tilnefhdir Kjalardalsngi a sanna sna hyggju me eii hvort Jn Hreggvisson vri sekur ea saklaus daua Sigurar Snorrasonar, og var s eiur me eim atkvum a eiamenn tldu tillukt skilnngarvit Sigurar Snorrasonar sannbevsanlegt mannaverk og Jni Hreggvissyni framar nun eignandi. Lgmaur sat me hatt og parruk, raueygur og dlti svefriurfi, v hann bldi niur geispa um lei og hann spuri kra hvoit hann hefi nokkru vi a bta fyrri frambur sinn, ann er hann hafi gert Kjalardal. Jn Hreggvisson trekai a hann kynni ekkert til ess a rnka sem svari var upp hann, svo sem heitngar og fruor vi Sigur Snorrason undan hngu n samrei eirra tveggja burt fr nun mnnum t myrkri. Hann mintist ess eins fr nturreiinni a eir feramenn hfu lent vlendum forum myrkrinu, og a hann, Jn Hreggvisson, hafi tt drjgan tt a draga monsr Svert Magnssen uppr mgrf ar sem dndismaur essi og sveitarstlpi hafi falli ofan meal ldinna hunda; kva krur essa mannbjrg sannbevsanlega tekist hafa. Eftir a hann, Jn Hreggvisson, hafi loki vi a bjarga essu drmta mannslf hafi hann tla a reyna a komast bak tnmtu sinni, mundi a sast a merin hafi fari a ausa auk ess sem hn hafi hkka skynsamlega nturkyrinni og viitist umabil kleif, enda var hann ess ekki minnugur a hann hefi nokkrusinni komist bak henni. Til samferamanna sinna dreymdi hann ekkert meir, eir hfu allir veri tndir honum egar hr var komi sgu. Trlegast tti hon-um a hann hefi egar hnigi taf og sofna. egar hann vaknai var tr af dgun himni. Hann reis ftur og s hvar l flyksa grasinu og tk hana upp; var a kabss Sigurar Snorrasonar og setti hann a hfu sr me v hann hafi tnt hfu sinni. Skamt fr s hann hilla undir ferftlng og gekk nga, en a var hestur bulsins og rei hann honum heim Galtarholt. etta kva Jn Hreggvisson a lokum vera alt og sumt er hann kynni fram a bera um atburi essarar ntur, og vru allir arir hlutir sem gerst kynnu a hafa ntt n og utan sinnar vitundar: g kalla til vitnis, sagi hann, ann drottin sem skapa hefur minn anda og minn lkam og rst essu hvorutveggja saman eitt Nei nei nei Jn Hreggvisson, greip Eydaln lgmaur framm. itt er ekki a tilkalla drottin hr. San skipai hann a leia fngann t. egar varmaurinn hafi aftur fjtra Jn Hreggvisson settist hann steininn fyrir tjalddynun, lfgai upp glarkerinu og fr a reykj a. Stktu ppunni einu sinni kjaflinn mr helvskur og skalt f sau, sagi Jn Hreggvisson. Hvar er s sauur, sagi maurinn. Hann er fjalli, sagi Jn Hreggvisson. g skal gefa r bevs. Hvar er skrifarinn? Kondu me bla og g skal klra,

sagi Jn Hreggvis son. g san a elta skepnuna uppum fjll me bevsi? spuri maurinn. Hva viltu f? spuri Jn Hreggvisson. Eg versla ekki nema fyrir reiuf, sagi varmaurinn, sst vi dauamenn. Sem g Jn Jnsson heiti. Og egiu. Vi skulum tala solti betur saman, sagi Jn Hreggvisson. g segi ekki fleira, sagi varmaurinn. munt heita Hundur Hundsson, sagi Jn Hreggvisson. etta var sasti ngdagur. Um kvldi geingu lg mlum manna og nr lgntti var Jn Hreggvisson aftur dreginn lgrttu a heyra dm sinn. Eftir frekasta prfi og bevsngum, sagi dminum, og af v sem trverugir menn hfu auglst um margskonar illmannlega kynnngu Jns Hreggvissonar var a einrma lyktun lgmanns og lgrttumanna, a heilags anda n tilkallari, a Jn Hreggvisson vri sannprfaur banamaur og morngi Sigurar heitins Snorrasonar. Stafesti lgrtta sslumannsdm llum atrium og bar a framfylgja dmnum egar sta, En me v dagur var a kvldi og menn hvldarurfi eftir annrki bau lgmaur a aftkum skyldi fresta til fyrramls, en lagi fyrir bul og hjlpannenn hans a nota nttina til a koma tkjum snum sem kjsanlegast lag. annig var Jn Hreggvisson enn leiddur tjald sitt a baki fgetabar og lagur jrn essa sustu ntt. Varmaurinn Jn Jnsson settist dyrnar, me albreian afturhlutann inn tjaldi, og tk a reykja. Hi hvta augunum Jni Hreggvissyni var venju rautt og hann blvai dlti skegg sitt, en varmaurinn sinti v eingu. ar kom a bndinn gat ekki leingur aga yfir hug snum, en sagi ergilega: Hvaa mannasiir eru a a tla a hggva mann og gefa honum ekki tbak? Faru a fara me bnirnar nar og kra, sagi varmaurinn. Presturinn kemur rauabti. Dauamaur svarai eingu og a var gn leingi nema xi heyrist falla me fastri hrynjandi brythgg; hggin bergmluu me mlmkendu holhlji fr gjrvegg nturkyrinni. Hvaa barsm er etta, sagi Jn Hreggvisson. a a brenna galdramann a vestan fyrramli, sagi varmaurinn. eir eru a kurla hrsi. San var aftur gn drykklnga stund. skalt f snemmbruna mna fyrir tbak, sagi Jn Hreggvisson. hvaa sua er etta, sagi Jn Jnsson. Hva tlaru sosum a gera vi tbak maur samasem dauur? M skalt f alt sem g maur, sagi Jn Hreggvisson. Sktu pappr og g klra testament. a segja allir srt vanmetapenngur, sagi Jn Jns son. Og visjlsgripur. g dttur, sagi Jn Hreggvisson. g nga dttur. Mr er sama kunnir a vera skarpur einsog eir segja, r skal ekki takast a narra mig, sagi Jn Jnsson. Hn er me tindrandi augu, sagi Jn Hreggvisson. Kpt. Og han barm. Jn Hreggvisson Rein sver vi sinn jarardrottin Krist sem sna hinstu sk og skipan a hana skuli gifta r, Jni Jnssyni. Hverskonar tbak er a sem biur um? sagi varmaurinn drmt, sneri sr

stinu og ggist me ru auganu inn tjaldi. Hu? g bi auvita um a eitt tbak sem dauadmdum manni hentar, sagi Jn Hreggvisson. a tbak sem einn getur selt mr r v sem komi er. er a g sem ver hggvinn, sagi varmaurinn. Enda ekki miklar lkur fyrir a stlkan segi j g slyppi. Ef hn sr brf fr mr segir hn j hva sem stendur v, sag Jn Hreggvisson. Hn elskar og virir sinn fur yfir allan mta. Skyldi g ekki eiga ng me hana skttru mna t Kjs, sagi varmaurinn. Henni skal g gera skil strax ntt, sagi Jn Hreggvisson. skalt ekki urfa a hafa hyggjur af henni. Eitu a hta a drepa konuna mna helvskur, sagi varmaurinn . Og koma mr sjlfum hggstokkinn. au bo sem bur eru hillngar einsog alt sem kemur fr djflinum. a er snn mildi a annar eins fantur skuli ekki vera ltinn kemba hramar.

ATTUNDI KAFLI
dyrunum stendur ltill maur velvaxinn, prestklddur, eldkkur, svarbrndur me rauar varir og hefur tami sr seinar hreyfngar. Hann er dlti ljsflinn. Gan dag mademoiselle, - hann hefur einnig tami sr hgan settan talanda. ttir lokkar hennar hrynja um vnga og herar. morgunsrinu minnir kyrltur alblmi augna hennar lngar fjarlgir. Dmkirkjupresturiinn! Og varla g s komin ftur og ekki einusinni bin a setja upp hrkolluna mna. g bi forlts mademoiselle. Setji r hana upp. g lt undan. Mademoiselle skal ekki vera hrdd. En hn fltti sr aungvanveginn a setja upp hrkolluna. Er g vn a vera hrdd vi dmkirkjuprestinn? Augu mademoiselle horfa kunnuglega og r miklum fjarska a sem gerist tmanum. a er satt, eir hlutir sem gerast tmanum eru hrjfr. Og augu mademoiselle eiga ekki heima tmanum. Er g din sra Sigurur minn? Sumir hafa feingi gfu eilfa lfsins hr jrinni, mademoiselle. Monsr afturmti, hann heima dmkirkjunni sinni, allur maurinn; nema kanski augun hann fyrirgefur! egar g var ltil og kom fyrsta sinn hnga Sklholt og heyri monsr prdika, sndist mr einn af tskomu mluu postulunum prdikunarstlnum vera farinn a tala. Yar ga sluga kona gaf mr hunng skju. Er a satt r sngi mrusaltara leynum sra Sigurur? Credo in unum Deum, mademoiselle. tmi r a slunda ltnu stlkukind? Og sra Sigurur, - g kann a beygja amo flestum modis og temporibus. Oft hef g lofa gu fyrir a hve blmin essu landi eru sl og fgur, sagi dmkirkjupresturinn. egar mennirnir eru httir a rsa r duftinu gefa blmin oss hin eilfLi fyrirheit.

Um hva eru r a tala? Tkum munablmi. Munablmi er grant, en a hefur hloti gfix krleikans og essvegna er auga ess fagurt. egar r komu Sklholt fyrsta sinn Mr ykir ekki gaman a mju blmi, g vil strt blm me ngan ilm, greip stlkan framm, en hann sinti v ekki og hlt fram. egar r komu smmey hnga stainn fyrsta sinn samt systur yar, essari miklu konu sem tti a taka hr lyklavld, var einsog munablmi vri ar sjlft komi kltt menskri lkngu. J r eru frgt skld sra Sigurur, sagi stlkan. En r virist hafa gleymt v a munablmi heitir ru nafhi kattarauga. Eg kem til yar birtu morgunsrs og heilsa yur jesnafr og segi: munablm! Arir gestir koma til yar rum tma me rum huga og hvsla eyra yar ru ori. Og loks, er hann hafi etta mlt, leit hann stlkuna dkkum heitum augum og titrai dlti krngum munninn. Hn mtti augum hans og spuri kuldalega: Hva eigi r vi? Hann sagi: g er vonbiill yar. r hafi leyft mr a heita svo. Ja, sagi hn. jesnafni? J kanskij, hm. r eru ng stlka Snfrur, aeins seytjn ra. Ofdirf skunnar er a undursamlegasta sem til er jrinni - nst aumktinni. g er rjtu og tta ra gamall maur. J sra Sigurur, g veit r eru reyndur maur og gfumaur og hlrur maur; og ekkjumaur. g viri yur lka mikils. En hverjir sem koma og hvenr sem eir koma og hva sem eir segja, viti r g ann einum manni. Vonbiill yar fer ekki grafgtur um neitt. Hann veit lka helsti vel a einn er s maur af slensku bergi brotinn sem yur samir. S sem ann yur best getur ekki ska yur betra en hans. egar hann kemur er g ekki leingur til. g hverf. En mean hann er kominn, viri mr vel jm fr Snfirur, - g hlusta, g bi, g vaki. Eftilvill heyri g hfadyn um ntt Dylgjuroli g ekki. Hva eigi r vi? sem stystu mli mademoiselle, g er stfnginn maur. J g hef aldrei geta mynda mr neitt eins hlgilegt og stfanginn dmkirkjuprest; nei veri ekki vondur vi mig g s vond vi yur. Og lofi mr v a htta a tala um a nga til ll skip eru komin, sra Sigurur. a eru ll skip komin. Nei nei nei, sra Sigurur, ekki segja a. Bakkaskip s komi geta enn veri komin skip fyrir austan; ea vest-an. Og einginn veit enn hver kann a hafa komi eim skipum. Nvist ess manns mundi ekki fara leynt hvaa landsfjrngi sem hann hefi bori a landi. Og ef r tryu hann kmi mundu r ekki hafa teki mti nun gesti. Hn st upp, stappai ftinum glfi framan hann og sagi: Ef g er hra, heimta g a r lti drekkja mr xar. Gu fyrirgef mademoiselle a taka sr munn or svo ljtt a einn saman framburur ess blettar hjpinn sem himnesk n sveipar hennar jmfrdm. Hverjum koma gestir mnir vi? r list hnga a morgni me jesnafh. Arir koma randi djfulsnafni kvldin. g er manneskja. Vitni r upp mig og lti r drekkja mr ef r ori, - og stappai framan hann aftur. Elskulega barn, sagi hann og rtti t hnd sna. g veit r eru ekki rei vi mig. r eru a tala vi samvisku yar.

g elska einn mann, sagi hn; og r viti a; g elska hann vakandi, sofandi, lifandi, dau; elska hann. Og ef g f hann ekki, er einginn gu til sra Sigurur, ekki heldur r dmkirkjupresturinn og ekki biskupinn og ekki fair minn og ekki Jess Kristur; ekkert - nema a vonda. Gu minn almttugur hjlpi mr. Hn kastai sr nir hgindi og grfi andliti hendur sr, en rvntng hennar var frosin og hn leit upp aftur urrum augum dmkirkjuprestinn og sagi lgt: Fyrirgefi mr. Hann lyfti lokuum augum til himins og ba til gus me trum og fkk a strjka hr hennar mean, hn hallai sr uppa honum annars hugar, san st hn upp og gekk burt fr honum, fann hrkolluna sna og lt hana sig. Hann hlt fram a tala um fyrir henni gufrilega, fullur huggunar. Meal annarra ora, sagi hn kalt uppr essari andakt miri, v henni datt dlti hug. Er til maur sem heitir Jn Hreggvisson? Jn Hreggvisson, endurtk dmkirkjupresturinn og opnai augun. Tekur mademoiselle sr munn nafri vlks manns? er hann til, sagi jmfrin. g hlt mig hefi dreymt hann. Hva hefur hann gert? Hv vill mademoiselle f mig til a ra vi sig um ann auma sklk? g veit ekki anna en hann var dmdur fr lfi vestur Borgarfiri haust fyrir a hafa myrt Bessastaabul um ntt og dmurinn er til stafestngar alngi essa daga. Hn skelti uppr og dmkirkjupresturinn horfi hana hissa; en egar hann spuri svarai hn v einu a sr tti hlgilegt a knglegrar maiestatis bull skyldi vera myrtur af tndum sklki; mr er sem g sji valinn syndara prdika yfir dmkirkjuprestinum! Ea er kanski einginn vandi a drepa mann? spuri hn. Eftilvill hafi dmkirkjupresturinn fyrtst vi samlkngu hennar v hann gat ekki hlegi til samltis; ru nr: fatkur klerkur strnglega uppalinn hinum gufrilegu sannindum um frjlsri mannlegs vilja vali gs og ils skilur ekki hin lttugu ngmeyarsjnarmi af kyni blma aan sem mannlegur verknaur snist hur lgmli, og ekki aeins syndir, heldur hfuglpir eru mist taldir hlgilegir ellegar spurt hvort vandi s a fremja . Hn hlustai ekki hva hann sagi, en hlt fram a taka til hndum dngju sinni og var aftur orin alvrugefn. Loks sagi hn uppr leislunni: Mr hefur snist hugur. Hr er ekki eftir neinu a ba. Biji r staarrsmann a lta fnna mr ga hesta. Mr leiist. g tla vestur Dali, heim.

NIUNDI KAFLI
Barn, segir Eydaln lgmaur og ltur upp undrandi og slkt hi sama drykkjunautar hans, egar jmfr Snfrur vindur sr reikldd innr dynmum lgmannsb alngi bjarta ntt nglok. Alla setur hlja. Vertu velkomin barn, - en hva er r hndum? Hva hefur gerst? Hann stendur ftur og geingur mti henni meallagi ftviss og minnist vi hana. Hva hefur gerst, barni gott? Hvar er Jrunn systir mn? Biskupshjnin eru riin vestur til mur innar.

au bru mr kveju na og au bo a mundir ekki hreyfa ig r Sklholti etta sumar. au sgust hafa skili ig eftir undir gri handleislu sklameistara og hans kvinnu. Hva hefur gerst? Gerst? rspyru mig einu andartaki fair minn? Hefi eitthva gerst mundi g ekki vera hr. En a hefur ekkert gerst og essvegna er g hr. Hversvegna m g ekki ra til ngs? Hallgerur lngbrk rei til ngs. Hallgerur lngbrk? g skil ig ekki barn. Er g ekki manneskja fair minn? veist a mur inni lkar ekki a stlkur su einrar. Hver veit nema mr hafi snist hugur. Hver veit nema hluti hafi bori a hndum Hva hefur bori a hndum? - ea rttara sagt ekki bori a hndum. Hver veit nema mig hafi alteinu lnga heim - til fur mns. g er barn. Ea er g ekki barn? Barn, hvar g a koma r fyrir? Hr er einginn gististaur fyrir konur. ng er enda og vi sitjum hr nokkrir gir menn og tlum a gera vkuntt nga til sl er risin, a okkur ber a vera nrstaddir aftku feinna brotamanna. v nst r g suur til Bessastaa. Hva helduru a mir n segi Hstgvlaur riddari me spora, lngan hkutopp og pamik sem nam vi rkragann, gyrur sveri, reis ftur me htlegri og sjlfslli stillngu mtulega drukkins manns, steig framar barglfinu, sl hlum saman a verskum si, laut jmfrnni djpt og greip hnd hennar og bar uppa vnun sr og mlti verska tngu. Me v hann mundi sitja hr boi hins hvelborna fur minnar nugrarjngfr, uns starf yri hafi a morgni, var nugri jngfr af hjaita heimilt hans pln me llu sem ar fyrirfyndist, og kvast egar skyldu lta vekja steikara sinn og sksvein a jna henni. Sjlflir var hann , landfgeti konngs Bessastum, aumjkastur allra jna minnar jngfr. Hn horfi hann brosandi og hann sagi a nttin smdi augum hennar og laut henni og kysti hnd hennar aft-ur. Mig lngar a sj Drekkngarhyl, sagi stlkan egar hn var komin undir bert loft me fur snum lei til nturstaar. Fur hennar tti ekki nausyn til bera a au legu lykkju lei sna, en hn rba, og egar hann spuri svarai hn a sr hefi leingi leiki landmunir a sj stainn ar sem siur var a drekkja sekum konum. A lokmn hafi hn sitt ml fram. Einhverstaar r gj heyrist barsm og klettarnir lu hljinu saungvinn m. egar au voru komin a hylnum sagi stlkan: Nei sko, a er gull botninum. Lttu hvernig a titrar. a er tngli, sagi fair hennar. Hn sagi: Mundi mr vera drekt hr ef g vri sek kona. Hafu ekki rttlti fflskapannlum barn, sagi hann. Er gu ekki miskunnsamur? spuri hn. J barni gott: sama htt og tngli Drekkngarhyl, sagi lgmaurinn. Og hldum brott han. Sndu mr glgana fair minn, sagi hn.

Slkt er ekki ngra meya, sagi hann. Og g m ekki vera ofleingi burtu fr gestum mnum. ppi minn, sagi hn sfrandi, tk um arm hans og hallai sr uppa honum. Mig lngar svo a sj menn drepna. hefur r ekkert fari fram Sklholti veslngs barn, sagi hann. viltu lofa mr a sj menn drepna elsku ppi minn, sfrai stlkan. Ea ykir r ekkert vnt um mig? Hann lt til leiast a sna henni glgana gegn v hn fri san a sofa. au geingu gegnum Almannagj nturkyrinni uns au komu opi svi tngrnt, umlukt sltandi bergveggjum, ar sem r hafi veri lg yfr klettaskor, en laus pallur undir. Tvr snrur r nu tverki voru um rna. En hva etta eru falleg snri, sagi stlkan. a er svo oft sagt a sland vanti snri. Hvern a heingja? a eru tveir tilegumenn, sagi lgmaurinn. Dmdir ? spuri hn. eir voru dmdir hrai. Alngi stafesti dminn. Og til hvers er essi drumbur ama balanum? Drumbur? sagi lgmaurinn. a er einginn drumbur. a er hggstokkurinn barni mitt. Hvern a hggva? a er strkur af Skaga. ekki s sem drap bulinn, sagi stlkan. a hefur mr altaf tt svo ktleg saga. Hva hefuru lrt Sklholti vetur barn, sagi lgmaurinn. Amo, amas, amat, sagi hn. Amamus, amatis, amant. En hvaa hgg eru etta altafjafht og tt, sem bergmla svona skrtilega kyrinni? Geturu enn ekki fest hugann vi neitt, barn? sagi hann. Lrir menn eru merkilegir tali og slkt hi sama siugar konur. a er veri a kurla hrs. Um hva vorum vi aftur a tala, sagi hn. Vorum vi ekki a tala um mor? Hvaa rugl er etta, sagi hann. Vi vorum a tala um hva hefir lrt Sklholti. Mundir lta hggva mig ppi minn, ef g hefi drepi bul? spuri stlkan. Dttir lgmannsins drepur ekki mann, sagi hann. Nei en kanski drgir hn hr. Lgmaurinn stakk vi ftum og leit dttur sna. lvman var rannin af honum nvist essarar kunnu ngu konu, og hann virti hana fyrir sr altof granna, me augu sjvetra barns og bjanna af lokkunum. Hann tlai a segja eitthva, en sagi a ekki. Af hverju svararu mr ekki? sagi hn. Til eru ngar stlkur sem gera alt jafri trygt krngum sig, loft, jr og vatn, sagi hann og reyndi a brosa. a er af v r hafa eldinn ppi minn, sagi hn strax. Hann einan. Uss, sagi fair hennar. Ekki vera me rugl! g htti ekki fyren svarar mr fair minn, sagi hn. au geingu saman egjandi nokkur skref og hann rskti sig. Einfaldur hr barni gott, sagi hann san hinum setta mlrmi embttisins, - einfaldur hr er ml sem menn eiga fyrst og fremst vi samvisku sna. Afturmti er hrinn oft annarra brota undanfari og orsk. En slk brot henda ekki lgmannsdtur. Enda mundu lgmenn feur eirra vera fljtir a skjta eim undan. Rttvsin sktur eingum undan. Mundiru ekki skjta mr undan fair minn? g skil

ekki hva ert a fara barn. a er eingum skoti undan. Mundiru heimta af mr g sri rngan ei einsog Brynjlfur biskup af dttur sinni? Feill Brynjlfs biskups var s a hann mat dttur sna ekki meira en bor vi eina almgastlku. voru standi gerast ekki slkir atburir --jafnvel tt eir gerist, btti stlkan vi. J barni mitt, sagi hann. Jafnvel tt eir gerist. ert afbestu ttum landsins. og systir n eru einu persnurnar landinu sem eru betur ttaar en g sjlfur. Brynjlfur biskup hefur misskili rttlti, sagi stlkan. Hann hefur haldi a gilti alla. Varau ig tngu skldakynsins murttar innar, sagi lgmaurinn. Fair minn, sagi hn. g get ekki geingi ein, lof mr styja mig vi ig. au stefhdu til fgetabar, hann rekinn og rjur kpu sinni hinni miklu og smar hvtar hfngshendur frammr ermunum, hn stuttstg og mj, reihempu sinni, me strkinn, studdist vi arm hans og laut fram; hli vi au reis algagur bergveggurinn. Skgurinn sem sr, sagi hann, heitir Blskgar ea Blskgaheii. etta nlga fjall handan skgarins, a eru Hrafnabjrg og tali hafa fallegan skugga. San taka vi nnur fjll. Fjrst sru lgan bng einsog fjarlga mynd, a er Skjaldbreiur sem er allra fjalla hstur, miklu hrri en sjlfar Botnslur sem trna arna vestan Armannsfells, og a helgast afv fair minn, sagi stlkan. Hva amar a barni gott? g er hrdd vi etta berg. J g gleymdi a segja r a essi staur ar sem vi stndum heitir Almannagj. Af hverju er essi ttalega gn? gn? Heyriru ekki a g er a tala vi ig bam? Nei. g er a segja barn, a egar maur virir fyrir sr Slur, sem virist gnarhtt af v a stendur rtt hj okkur, en ltur san til fjallsins Skjaldbreis Fair minn, hefur ekki feingi brf? Brf? g hef feingi hundra brf. Og var eingin kveja til mn? Hm j, a er lka alveg satt. Assessor Arnus ba a heilsa mur inni og ykkur systnun. En ekki mr? Hann var a bija mig a komast eflir v hvort ekki hefi af hendngu bjargast kver r eim forau bkum Helgafellsklausturs sem voru rifriar sundur og kasta. Sagi hann ekkert anna? Hann sagi a r bkur hefu veri meira viri enjafnvel landkostahru Breiafjarar. Sagi hann ekkert af sjlfum sr? Hversvegna htti hann vi a koma til landsins Bakkaskipi einsog hann sagi haust? Hann talar um nglegar horfur og margvslega curam. Curam? Hann? g hef spurnir um a r ruggum sta a safn hans af bkum, rituum sem ryktum, um forna sgu slands og Norvegs s httu, bi liggi a undir skemdum vegna slmrar geymslu og auk ess su skuldir assessors ornar slkar a missir ess s yfirvofandi.

Hn kipti olinm arm fur sns og sagi: J en hann er vinur konngsins. ess eru dmi n um stundir a vinir konngs su gerir embttislausir og kasta skuldafngelsi. Aungvir eigajafnmarga vini og vinir konngs. Hn dr til sn arminn og st studd og bein gtunni andspnis fur snum og hf upp andlit sitt. Fair minn, sagi hn. Getum vi ekki hjlpa honum? Kondu barni gott, sagi hann. N m g ekki vera llu leingur burtu fr gestum mnum. g jarir, sagi hn. J i systurnar feingu nokkur kot tannf, sagi hann og tk undir arm hennar aftur og au hldu fram. Get g ekki selt au? spuri hn. slendngi yki gott a komast yfir kot, eru fein jararhundru ltils viri tlndum barni gott, sagi lgmaurinn. Gimsteinn sem rkur greifi Kaupinhafn ber hrng snum er drari en heil ssla Islandi. Kpan mn na kostar meira f en g f upp landskuld mrgum mrgum rum. Vr slendngar megum hvorki versla n sigla og eigum essvegna aungva pennga. Vr erum ekki aeins kgu j, heldur flk lfshska. Arnas hefur lti aleigu sna til a safna fornum bkum svo nafri slands bjargist vi frumst. Eigum vi san a horfa upp hann settan skuldafngelsi ru landi fyrir nafri slands? Krleikinn til mns nngs er fgur kennng barni gott. Og rtt. En lfshska rur a lgml a hver hjlpi sr. Getum vi ekkert gert? a sem okkur rur barni mitt er a konngurinn s minn vinur, sagi lgmaurinn. g marga fundannenn sem liggja greifunum og rgja mig von um a takast mtti a koma veg fyrir g fai konngsbrf fyrir essu lgmannsembtti, sem a vsu er kalla mest embtti slandi, a s ekki nema hgmi vi embtti eins glfspara kansellinu ef hann getur tali sig vera kominn taf verskmn ladrn ea spssbb. Hva tekur san vi fair minn? Konngsbrfi fyrir slku embtti fylgja marghttu privilegia. Vi getum eignast fleiri og strri j arir. verur enn betri kvenkostur. Gir menn munu vera til a bija n. Nei ppi minn. Trll munu taka mig, vttur lki fallegs drs sem mig lngar a strjka mun tla mig inn skginn og rfa mig hol. Eitu binn a gleyma llum vintrunum sem sagir mr? etta er ekkert vintr, heldur vondur draumur, sagi hann. Afturmti sagi systir n mr dlti um ig, sem g er viss um a muni hryggja mur na. Ja. Hn sagi merkur maur hafi bei um hnd na vetur og hefir lti r fatt um finnast. Dmkirkjupresturinn, sagi stlkan og hl kalt. Hann er einn best ttaur maur slandi, vellrur ma ur og skld, auugur a f og mannkostamaur. g veit ekki hvern rahag hugar r ef telur ig ekki fullsmda af honum. Arnas Amus er gtastur allra slendnga, sagijmfr Snfrur. arum upplka aUir einum munni. Konu sem ekt hefur gtan mann fnst gur maur hlgilegur. Hva veist hva konu fnst barn, sagi lgmaurinn. Heldur ann versta en ann nstbesta, sagi stlkan.

TIUNDI KAFLI
B landfgeta var tjldu innan ljsum dki, pallglfi hreint, lokrekkja, bor glfi, bekkir og tv hgindi; hillu st lkneskja af vorri allranugustu tign randi hesti. A baki binni, nr gjrveggnum, stu tv tjld, anna strt og velvanda, aan komu t sveinar tveir dnskumlandi, hitt leingra undan, uppvi klett, lti og velkt, r mrauu vamli, og sat dlgur fyrir utan skinnsokkum og reykti tbak r ppu. Fgetinn hafi gert or jnum snum a ba lgmannsdttur gistngu og eir bru fyrir hana steik og vn, en lgmaur ba dttur sinni virkta og var geinginn til bar sinn-ar vit gesta. Jmfrin st fllitu bardynun, mean sveinar geingu um beina, og horfi austur, sk sem gu gullslit fr risinni sl. Hn virti einnig fyrir sr svartan gjrvegginn og niandi na, fjllin, skginn og vatni. Hversvegna situr essi stri maur fyrir utan etta litla tjald? spuri hn. eir sgu, a er varmaurinn. Hvaa varmaur, sagi hn. a er geymdur tjaldinu jrnaur illrismaur sem vi hfum me okkur fr Bessastum, en n a hggva hann fyrramli guislof. hann lngar mig a sj, sagi jmfrin og lifnai yfir henni. Miki lngar mig a sj mann sem a hggva a morgni. Mn jmfr er a gera a gamni snu, sgu eir. Mn jmfr mundi vera hrdd. etta er s svarti djfull Joen Regvidsen sem stal snri, fonnlti majesteten og drap kngsins bul. Faru til landfgetans, sagi hn vi sksveininn, og segu g s hrdd. Skilau til hans fr mr a g vilji hafa varmann hr vi bardyrnar mean g sef. Hn nartai steikina einsog ltill fugl og borai nokkur korn af grjnum og drakk rj sopa af vni, en var leingi a vo fngur sna og kla enni uppr vatni silfurskl. Hn hagrddi einnig hri snu og stkti sig ibni r deshsi. Sendimaur kom aftur me au bo a Jen Jensen skyldi gta nugrarjngfr mean hn svfi. g vil hann sitji dyrahellunni hj mr, sagi hn. eir klluu varmaninn og sgu honum a standa vr um nugajngfr sem tlai a fara a sofa. En mornginn, sagi hann. Hva er einn svartur morngi hj heiri nugrar jng fhi? sgu eir. Karl st upp sirnulega og flutti glarkeri heima dyrunum til j mfrrinnar, settist ar helluna og hlt fram a reykja. Hn bau sveinum a taka sig nir. Eitu slenskur? spuri hn san varmanninn. Ha, sagi hann. g er r Kjsinni. Kjsinni, sagi stlkan. Hva er a? a er Kjsinni, sagi hann. Hefuru vopn? sagi hn. Ha, sagi hann. Hu. Hva tlaru a gera ef einhver rst mig, sagi hn. Hann sndi henni krumlurnar sr, fyrst handarbkin, lfana, san krepti hann knefana og sndi henni. Eftir a sptti hann um tnn og hlt fram a reykja. Hn gekk inn og lokai eftir sr dynmum. Alt var hljtt nema niurinn xar samrunninn

kyrinni og hin httbundnu xarhgg ess rlynda og dygga manns sem var a kurla hrsi. En eftir drykklnga stund, egar alt var sem kyrrast, vindur dttir lgmannsins sr frammr rekkju fgetans, lyflir hur fr stfum og ggist t. Varmaurinn reykjandi sat enn sama fari dyrahellunni. g var a g hvort hefir ekki sviki mig, sagi hn lgt. Ha, sagi hann. Hvur? ert minn maur, sagi hn. Kru, sagi hann. Af hverju aru mig, sagi hn. Veistu ekki hver g er? Hu, sagi hann. Hold er mold. Hann fkk lngan geispa. Heyru Jn sterki, sagi hn. Um hva ertu a hugsa? g er ekki kallaur Jn sterki, sagi hann. Lngar ig ekki a koma inn og setjast stokkinn hj mr, sagi jmfrin. Hvum? Mig? Hann vatt til hfinu ofurhgt og leit hana me ru auganu hlfli gegnum tbaksreykinn, sptti san stran boga. A-svei v, btti hann vi egar hann var binn a spta og stakk ppunni upp sig aftur. Vantar ig ekki tbak? spuri hn. Tbak? Mig? Nei. Hva vantar ig? spuri hn. Ppur, sagi hann. Hverskonar ppur? r leir, sagi hann. g aungvan leir, sagi hn. Hann sagi ekki neitt. Afturmti g silfur, sagi hn. , sagi hann. skp ertu sagnafar, sagi hn. Fari r n a kra maddama g. g er ekki maddama, sagi hn. g er jmfr. g gull. Ja, sagi hann. a var a. Ha? Hann sneri hfinu enn stirlega og leit hana aftur. M eit minn maur, sagi hn. Viltu gull? Nei, sagi hann. Af hverju ekki? g ver heingdur, sagi hann. En silfur?

a er ltill vegur, ef a vri slegi. a segist ekkert vi Hn tk upp silfurpenng r pngju sinni og fkk honum: Faru, sagi hn, t tjaldi arna undir klettinum og leystu manninn sem situr ar jrnum. Ha, sagi hann. Manninn? Hvaa mann? Hann Jn Hregg visson? Nei. Viltu meira silfur, sagi hn. Hann sptti. Vi leysum hann, sagi hn og rtti honum meira silfur og tk undir handarkrikann honum og lt hann standa upp. Eg ver hggvinn, sagi hann. Ef ig sakar, sagi hn, er g dttir lgmannsins. Hu, sagi hann og horfi ofan ppuna sna; a var dautt henni. Hn hlfteymdi manninn, leysti sjlf fr tjaldopinu og ggist inn. ar svaf Jn Hreggvisson fnum ftum, alsvartur me andliti nir beran svrinn. Hendurnar voru hlekkjaar fyrir aftan bak og boltar vi ftjrnin. a rtt bifuust honum herarnar vi andardrttinn. Vi hli hns l dallur me ruur. Stlkan var ll komin inn tjaldi og horfi svartan manninn, hve rtt hann svaf me blgna bilii og fleiraa kla jrnum, og etta mikla hr og skegg einum lubba. Hann sefur , hvslai stlkan. Varmaurinn var leingi a koma sr innum tjaldopi. Nn, sagi hann loks egar hann var allur inni og st knjnum til a reka sig ekki uppundir. Jn Hreggvisson nunskai ekki. g hlt eir vektu, sagi stlkan. Hann er slarlaus, sagi Jn sterki. Vektu hann, sagi stlkan. Jn sterki reis ftur boginn og sparkai hrygginn manninum svo rsklega a ekki gti veri neinum vafa til a dreifa. Jn Hreggvisson spratt upp einsog skryppi hak fr stlfjur og rak upp augun snarrnglaur, en jrnboltinn um ftur hans kipti mti og truflai vibragi svo maurinn fll frammyfir sig aftur. Ertu kominn a leia mig undir xina helvskur, sagi Jn Hreggvisson. Hva vill essi kvenmaur? Uss, sagi stlkan og lagi fngur munn sr, en bau varmanninum a leysa bndann, og hann tk upp lykla r pssi snum og opnai jrnin. En tt maurinn vri leystur hlt hann fram a hka knjnum blvandi, me hendurnar fyrir aftan bak. Stattu upp maur, sagi stlkan vi fngann. Og vi varmanninn: Faruburt. Hn var ein eftir hj dauamanni, dr af fngri sr gullhrnginn og fkk honum; a var onnur sem beit spor sr. Kondu r duggu til Hollands, sagi hn. Faru san til Kaupinhafn fund Arnae Arnei vinar konngsins og biddu hann a rtta hlut inn vegna mn. Ef hann skyldi halda hafr stoli essum hrng, ber honum kveju fr v ljsa mani; fr lfakroppinum mja; - au or hafa ekki fari var. Seg honum ef minn herra geti bjarga sma slands, tt mig falli smn, skal andlit hans jafnan lsa essu mani. Hn rtti manninum spesu r pngju sinni og var brott. San var alt hljtt ngvllum vi xar utan niur vatnsins og hggin r Brennugj me

bergmli snu.

ELLEFTI KAFLI
Jn Hreggvisson st ftur og sleikti sr lnliina. Hann gi tum tjalddyrnar en s hvergi til manna, heyri ekkert gnmsamlegt. San gekk hann t. a var va grasi. Hann hlt fram a skima krngum sig; n var s tmi rs egar nttin er hallkvm brotamnnum. Spi sat kletti. Maurinn klifrai uppir Almannagj ar sem skria hafi falli r bergveggnum, og faldi sig andartak sprngu mean hann hugsai r sitt. v nst tk hann rs. Hann stefhdi bygir austan Slna og san norur Uxahryggi, reyndi a ra drg og skornnga sem fjrst almannalei. Maurinn var vel fttur og hirti ltt hann skeindist af grjti og hrsi, a settist skrmurnar hreinn sktur lkur glfhroa svartholsins. Hann hljp alt hva ftur toguu, unni sr ekki annarrar hvldar en kasta sr mag-ann vi lind og drekka. a eltu hann forvitnir mfuglar. Slin kom upp og skein manninn og fjllin. Hann kom um dagml a heiarbli uppaf Lundarreykjadal og kvast vera lestastrkur skagfrskur leit a tveim hestum kynjuum sunnanaf Kjalarnesi, sem eir hefu tnt hj Hallbjarnarvrum efra. Honum var rtt skyr ttamarkaaski og sauamjlk. Kellngin gaf honum skganna. egar hann var mettur stefhdi hann fyrst tt til byga, en ar en hann var hvarfi fr bnum tk hann stefnu ofan dala Ok og gekk jkulinn til a kla sig og taka mi, en af hjklinum s alla lei noruraf. Jfnu bu nns og miaftans s hann ofana Hsafelli, en etta prestsetur stendur dalkverk uppundir hlendinu og verur jlei egar farnar eru bygir milli landsfjrnga. Skyri Vrufelli st milngi vel undir vi bndann, a var fari a taka innanr honum. Handan lglendisins hfust r reginheiar sem skilja Suurland fr Norurlandi, Arnarvatnsheii og Tvdgra, en feramaurinn nestislaus og orinn svngur. Hitt var lti fysilegt a gera sn vart prestsetri gestgtu ar sem velrandi menn kunna a sitja galvaskir fyrir strokumnnum. Hann hitti smalapilt og spuri um mannaferir sunnan Kaldadal, en piltngur kva enn ekki hafa veri rii sunnan dag og ekki von gesta r eirri tt fyren undir nttml. Skildist bnda a hann mundi enn hafa forhlaup umfram ngmenn norurlei, sem v munai hve snemma hann hafi lagt upp, enda fari sjnhendng a mestu. Grikonur geru kst r hrsi og skn a hsabaki, og Jn Hreggvisson bar fram vi r sguna um lestastrkinn r Skagafiri, hestana tvo af Kjalarnesi og Hallbjarnarvrur sem hann ekki meiren kunni a nefna. En r hlupu binn og sgu presti, sem sat bastofu og var a yrkja ugarmur Grarfstra skarsina, a tilegumaur vri kominn. Prestur lagi fr sr krtina, hissai uppum sig, trllvaxinn maur vi aldur, og kom kveandi utareftir gaungum framm bardyr: Srtu skagfrngur, kastau fram vsu um a hvernig skuli l kneyfa og konur gilja, og skal r heimill matur. Jn Hreggvisson kva: Dagur er liinn. Htt skal hefja

hunngsbikarinn enn. Heill r mengl minna stefja. Mannsbl fjugt renn. Hvorki er stemman skagfrsk n bragurinn og kann g ekki betur heyra en etta s mansaungsstef r Pontusrmum eldr og vri eirra skld betur komi torfgrafir, en ar sem hefur vel vikist undir mitt varp skaltu hafa mat hver sem ert. Jn Hreggvisson var ltinn koma bastofu. Hann gtti ess a setjast ekki allfjarri dynun. Honum var borin grasastappa, srir maglar, hertur orskhaus, grasmjr og glerhakall. Presturinn kva rmur snar af skarsinni fyrir gestinn me gurlegri raust, og var a alt um trllskessur; voru r skldskapnum nefndar lyndisverar hrokkinskiiinur, flsokkur og klettadrillur. Mean gestur snddi fr eim hsranda ekki anna milli. egar bndi hafi hlusta rmuna og eti matinn kysti hann prestinn gulaun fyrir sig, kva sr ekki til setu boi. g tla a fylgja r ta kvahorninu dreingur minn, sagi prestur, og sna r steininn ar sem btameimirnir sj uru a lta murfur mnum og g setti sjlfur niur djflana sjtu og einn. Hann leiddi gest sinn r gari, annig a hann lsti horaan upphandlegg mannsins dlgslega stlgreip sna og tti honum undan sr. Tveir kvenmenn breiddu ull til erris kirkjugarsveggnum, nnur gmul, hin ng, en brtkin svaf leii. Presturinn kallai essar konur a fylgja eim austurfyrir tngarinn. Mir mn er hlfnr og dttir mn er fjrtn vetra, sagi presturinn. r eru vanar a hrra bli. Bar voru konurnar hinar skrulegustu og ekki oflt ar. velli austanvi tni stu kvar r grjti, laginu einsog hjarta, tvhlfaar me dyr norur og suur, en nttran krng me hjklum, skgarhlum og rgiljum virtist lta essum sta hvfld; a var einsog hr tti landi heima. Rttin var byg t fr steini eim hinum mikla og vallgrna sem var norurkampur suurdyrum, og hafi a sgn prestsins reynst jafngtur hggstokkur btamanna sem bautasteinn djfla. saknai Jn Hreggvisson xar nnd steinsins. Afturmti l grjtblkk ein vellinum framanvi kvadyrnar. Hnllng enna nefndi klerkur hellu og ba gest sinn leggja hana upp kampsteininn viurkennngarskyni fyrir veittan beina um lei og hann geingi. Jn Hreggvisson beygi sig yfir steintaki, en etta var sbari blgrti og ar eftir taksilt, og fkk hann hvergi komi vatni undir a, aeins reist a rnd og velt v vi. Kvenleggur Hsafells st grafkyr leingdar me andlit r steini og horfi manninn. Loks ttist gesturinn vera a fara. Mir g, sagi presturinn . Viltu halda molanum krngum rttina til a sna essum pilti ur en hann fer a enn eru konur slandi. Gamla konan var mikil herum og framsett, strleit me lonar brn og undirhku, hnmdi blleitt og grft einsog fuglspara. Hn gekk a takinu og laut niur, beygi sig ltilshttar knjnum og fri steininn fyrst upp lr, san brngu sr, og lagi sta me hann fnginu krngum rttina og br sr hvergi, utan hva hn var enn stugri spori en ur. Hn lagi bjargi rlega fr sr undir kampinn. Vi etta svall gestinum mur svo hann gleymdi a hann var hrari fer, tk til aftur vi steininn og frist aukana; en a litlu kom sem fyr. Dttirin horfi hann glr augum og bl kinnum og hafi andlit lnarbreitt, sem segir um ngar

skessur fornsgum. En ar kom a andlit hennar stkk sundur og hn hl. Kellngin amma hennar kumrai ofurlti djpum bordn lngt on sr. Jn Hreggvisson rtti r sr blvandi. Dttir litla, sagi presturinn . Sndu essum manni a Er a s sem drap bulinn fr Bessastum? spuru mennirnir. J, sagi bndinn. Hann drap kngsins bul. ess vgs er n kostur a hefna dreingir. Mennirnir litu hvor annan. Loks sagi annar: Ekki vorkenni g kngi a f sr nan bul. Hinn svarai: Og ekki skal g gerast kngsins bull. Hinn riji, bndinn sjlfur, tklji mli formlegan htt annig: r v fundum eirra hafi bori saman bygum, ar sem lg og rttur eru ekki gildi og ekki einusinni tu boor gus, vri best eir settust allir niur og dreyptu brennivni. Mennirnir settust niur aftur. Jn Hreggvisson settist einnig niur aftur. Hann grt ekki leingur n upplas bn, heldur horfi bera ftur sna, v skgannarnir kellngarinnar voru ornir ntir, og fr a vo skrmurnar me hrka snum. Skmmu eftir hann skildi vi borgfrnga dr upp bliku norur, en dagur hafi veri heitur. Innan skamms ri kldu mti honum og stefhdi okan suur heiar og fr hratt yfr einsog herir vgami, rau gegn einsog reykur af heitum afli, en sortnandi uns slin var ll og maurinn umkrngdur, svo var mkkurinn dimmur a ekki s mta fyrir nsta leiti. Hann hlt fyrstu fram stefhunni tt aan sem hon-um tti ri leggja, en brtt kom ar a okan st kyr, og egar hann bar rija sinni a hinu sama vrubroti klpp ttist hann vita hvar komi var snum hag. Hann settist undir vruna til a hugsa r sitt. Hann sat leingi og a rkkvai yfir heiinni. egar hann var orinn gagndrepa kva hann vsu r Pontusrmum eldri og btti vi egar hann var binn me vsuna: n krkna Bessastaals Hreggvissyni ntt, hl, blvai, st upp og bari sr og settist niur aftur, studdi hryggnum vi vruna. Og egar hann hafi enn seti ekki allskamma hr br svo vi a honum sndist st nokkur ekki smltil mjakast fram ttina til hans utanr heiinni, lktog maur rii svrtum hesti. egar Jn Hreggvisson hafi horft etta um stund reis hann ftur, gekk ofanaf klppinni t minn og hlfs hugar, v honum gejaist ekki me llu etta feralag. Hrgaldi hlt fram a vaxa eftir v sem nr dr. Jn Hreggvisson nam staar og tlai a kalla til komumanns, en v hann opnai munninn greip hann uggur svo hann agi, en st kyr mnum me opinn munninn og rndi okuna. Enn hlt hrgaldi fram a nlgast og hkka, uns a var ekki leingra fr honum en svo hann fkk greint form ess okunni skamt undan, og var ar komin trllkona mti honum. Ekki s hann gerla hvort etta var mir Hsafellsklerks ea dttir, en hitt var vst a s var ttin. Andliti var lnarbreitt og tannsti ar eflir, hn gekk stuttu skotaldi, en strviir undir og lendar einsog sumarstnu fjallhrossi. Hn bar hvolpana me krumlur kreptar vi augnakalla og hvesti augun bnda alt anna en bllega. a ttist hann vita ef hann rynni fyrir konu essari, a mundi hn draga hann uppi skjtt, keyra hann undir, brjta sundur honum hrygginn kletti, slta af honum limina og naga hold fr beinum. Mundi fara a kortast saga Jns Hreggvissonar. Og sem hann st ama kendi hann sr afls og ris meira en ur, vlkast sem rynni hann berserksgngur, og heyri sjlfan sig mla essum orum: r v til eru konur Islandi, sagi hann, muntu n fa a reyna, kindin ljt, a til eru einnegin menn slandi.

Skipti n aungum togum nema hann rennur egar undir skessuna og tkust me eim sviptngar. Var s atgngur bi harur og lngur og dr hvorugt af sr, fann hann llu a hn hafi afl meira en hann, en hvorki jafn mjk lium n fljt vibrgum; rakst hann undan henni va um heiina og gekk upp jrin undan ftum eim. Hlt essu fram leingi ntur me hrum hnykkjum og stram kinnskotum, klri og klpum, uns Jni Hreggvissyni tkst a koma magabragi Drillu. Fll hn upploft nir heiina me strum dnk og hann hana ofan. Hrein fallin skessan hrilega vi eyra honum og sri hann essum orum: Neyttu n fallsins Jn Hreggvisson ef ert maur. egar hann raknai vi aftur bls vindur af suri og feykti okunni af heium ofan; hann s Hrtafjrinn glenna lnga mja skoltana mt Hnafla, en Strandafjll blna vi sjnhrng. tti honum n betur r rtast en horfist um sinn. Hann ltti ekki fer sinni fyren norur Strndum, fr jafhan heiar og fjallvegi, en laug til nafns og erindis. Hann hafi ekki spurnir af hollenskmn fyren norur Trkyllisvk. Ekki l ngri refsng vi ru broti en skiptum vi duggara og v sst auvelt a n trnai kunnugra manna sem slk skipti stunduu. Vru eir spurir bentu eir a vsu hin brkuu segl sem essi forbona j hafi uppi undan strndinni, en egar gesturinn tji erindi sitt norur hnga tti eim fyrirfram vnt horfa hans ml, kvu duggara aldrei taka menn til farnngar, utan eitt og eitt barn sem eir keyptu af landsmnnum til fsturs sem svo ht, srlagi rauhr karlbrn. a var ekki fyren trkyllngar vissu me sannindum alt hi gersta um stur Jns Hreggvissonar, hvlkur strglpamaur hann var, a eir lu mls nokkurri asto vi hann. Og ar kom eina ntt, egar duggarar voru skamt undan, a einn bndi r vkinni reri dauamaniL enna t bti snum til eirra. Skiparinn horfi me vanknun ennan svarta betlara sem svo var bglega geinginn undan eftir Bessastaavist a hann var jafnvel tkur hkallsbeitu. Ekki hafi trkyllngur fyr gert duggunun skiljanlegt a maur essi hefi myrt bul danakonngs en birti yfir llu skipinu og rku menn upp str fagnaarp, fmuu Jn Hreggvisson a sr og kystu hann og bu hann velkominn; en danakonngur hafi ann si a senda herskip uppa landinu til a skkva skipum eirra, ef kostur var, ea gera au upptk, gnmu um launverslun, og v htuust duggarar vi kng enna mest allra manna. San innbyrtu eir manninn, feingu honum lnu og ltu hann draga fisk. Kuggurinn var orinn velhlainn. Ekki skildi Jn Hreggvisson or mli eirra, en egar eir rttu honum dollu sneisafulla me mat grfi hann sig filslega yfr hana og st alt botni honum. Um kvldi komu eir me skjlu fulla af sj og settu fyrir hann, en hann hlt vera a spotta sig, fyrtist vi og sparn vi ftunni svo hn valt um koll. rust eir hann, bundu hann hndum og ftum og flettu hann klum, kliptu san af honum hr og skegg og bru hfu hans eitthva sem lktist tjru, jusu san sj ltlaust yfr nakinn manninn me pum og hreysti, en strkar tveir trskm dnsuu krng og einn bls hljppu. Jn Hreggvisson skri svo fr sar a a hefi hann veri sannfrastur um a n vri alt ti fyrir sr. En egar eir hfu verka hann annig um stund leystu eir hann r bndum og feingu honum emir. San rttu eir honum nrkli, vamlsbrkur, peysu og trsk, en einga sokka. rku eir upp hann trppu me tbaki og ltu hann reykja. Hann fr a kvea Pontusrmur. Daginn eftir tk Jn Hreggvisson eftir v a eir voru ltnir haf v a vatnai upp hgnpur fjaUanna. Hann fonnlti essu landi og ba Andskotann skkva v. San hlt hann fram a kvea Pontusrmur.

RETTANDI KAFLI
Rotterdammur vi Msfljt er mikill kaupstaur, tgrafinn me skjum, sem eir kalla graktir, og mjg eru notu fyrir btalgi, enda eru hr miklir sjvarbndur og stunda margir kaupmensku, v verslun er fijls, og fara skipum snum um alla heima og geima eftir v sem eim lkar, sumir a kaupa vru, arir a fiska, en landinu strir einn gtur hertogi. Var hfninni krkt af skipum undir reia, sum biku, nnur steind, og varla s kna a ekki mtti teljast bestu hiru, svo augljst var hvflkir rifamenn bygu stainn. Skiparinn spuri Jn Hreggvisson hva hann tlaist fyrir r v hr var komi. Hann nefndi Kaupinhafn. eir reyndu a gera honum skiljanlegt me ltbragslist a hann mundi vera hggvinn ef hann kmi ann sta. Hann fll kn og nefridi nafri danakonngs grtandi og reyndi me v a tj eim a hann mundi leita fund essarar sinnar allranugustu tignar og beiast gria. etta skildu eir ekki. eim hafi lka allsmilega vi manninn skiprmi og vildu hafa hann me sr ara veiifr til Islands, vonuu a hann mundi fljtt venjast svo vi ml eirra a hann gti ori verslunartlkur eirra vi slandsmenn. En hann sat vi sinn keip. eir spuru: Drapstu bul danakonngs ea ekki? Hann sagi: Ekki. fanst eim hann hefi hlunnfari sig: a koma til eirr sem vinur vinar eirra, danakonngs, en ykjast n tla fund kngfylu essarar. Voru uppi raddir um a kjldraga manninn ellegar lta hann gnga svipugaungin, ltu vi sitja a hta honum lflti ef hann yri ekki brott egar. Hann tk til ftanna land upp. Mjg var hann v feginn a eir skyldu ekki hafa reki hann r buxunum, trsknum og peysunni. Strtin bnum lgu einkennilegum hlykkjum, ekki ekt srinu ormsmognum vii, en garar manna og hsabir stu fast saman, me gafl h vi klettabelti og burstir einsog tinda; voru strtin lkust makaveitu, full me flk, hesta og vagna, og sndust honum fyrstu allir hlaupum einsog eldur vri uppi. var honum starsnst hrossin, en au voru nst hvalfiskum strstar skepnur sem hann hafi s. Hollandi voru allir menn ef ekki strhfngjar stertimeimi; mtti gnga svo leingi a hvergi s mann undir sslumannsstandi ef reikna skyldi af klaburi; llum ttum voru parruk og fj arahattar, spnskir kragar og danskir skr, og kpur svo var a af einni hefi mtt skera kli handa velflestum ftkum brnum Akraneshreppi. Sumir voru a httsettir a eir ku tskornum gljvgnum, hinu fegursta smi, me glugga og damasktjld. a drgu einnig um strtin httsettir kvenmenn me mikla lkamsfrakt og grannar jmfrr me alskonar dreisslegu teikni: rkraga skarandi tfyrir axlir og hattbrin slkt hi sama, alvum fellngapilsum og afsettum skm me gullspennu yfir ristina, og hldu uppum sig hispursfullar svo skini ftinn. Jn Hreggvisson tti pssi snum eina spesu egar hann kom til Hollands. Me v lii var a kvldi og teki a skyggja fr hann a leita sr nturstaar. hlfrkkrinu lagi bjanna um strti fr ljskeram sem va hngu yfr dyrum manna. raungu sundi me fornum hsum ofanltum st kona dyrum hnmdsbjrt og varpsg og inti bndann tinda. Tku au tal

saman og bau hn honum a iggja a sr greia. Leiin til salkynna hennar l gegnum hsi eftir raungum flruum gaungum, og san gegnum hsagar ar sem gulir kettir stu hver sinni dyrahellu og reistu burstirnar, en ltust ekki vita hver af rum. egar inn var komi stofu hennar bau hn gestinum a sitja bekk hj sr og talai margt vi hann og fr pss hans og uklai uns hn fann spesuna. Ekki klnai vimt hennar vi etta. Stti hn spesuna aftur og aftur buxur hans og tti etta fallegur penngur. Fanst honum konan fasi llu jafnast vi r konur sem bestar gerast slandi um flesta hluti, og hin allegasta, vel holdum en ltt mli og dltil moskuslykt r barmi hennar; helst hlt hann etta mundi vera prestskona ea prfasts hr Rotterdammi. Sakir ess hve nkvm hn var honum stinu flaug honum hug a kanski vri hn daufheyr, brndi raustina og reyndi a lta henni skiljast a hann vri mjg maturfi, en hn lagi fngurinn munn hans til merkis um a arft vri a tala htt. San fr hn br sitt og stti honum steik af klfi, brau og ost og einkeimilegan rauan jararvxt srstan samt vni krs, og ttist hann ekki annan tma hafa egi betri mlsver. Konan t honum til samltis. eflir sar hann konuna. Hann hafi sjnum haft vkur miklar, enda hlfu duggarar honum ltt vi erfii; gerist honum n ngt yfr hfi af llum essum munai og sofnai bekknum hj konunni og var eigi vakinn. Um nttina komu dlgar tveir og bru hann svefhi svo hann hrkk upp; v nst tku eir hann milli sn og bru hann t og kstuu honum einsog hri t strti; og var svo horfin spesa Jns Hregg vissonar. Hann kunni ekki ftum snum forr Rotterdammi. egar birti leitai hann a vegi burt r stanum, nortortt, ar sem hann hugi rki danakonngs. Landi var svipa grautarpotti svo hvergi s fu, aukinheldur hl, aeins kirkjuturnar og vindmyllur floti hr og hvar; en grsugar voru sveitir og gott undir b. Va sust kahpar beit, vnir gripir, afturmti virtust hrlandsmenn litlir saubndur. Bir voru va strvel hsair, me htimbruum stoflim einsog Bessastum, var margt um kot og hjleigur, mist yrpngum ea strjlngi, me leirveggjum og strrefti og hnsn fyrir utan, en s fugl kvakar lkast lft og er fleygur. Enn kjguu hr arir fuglar grarstrir fyrir dyrum manna, lkir lft sjn nema stutthlsair; voru eir manngir. Hann ttist vita a etta mundu vera fuglar af v tagi sem fornkvum og rmum eru kallair ggl. essi illfygli fu sig og rust a kunnugum me gargi miklu. Hundar viitust hr mannskir, en voru til allrar hamngju flestir bundnir. Heyskapur st sem hst og kornslttur, og tti bnda miki til koma a sj menn bera heim vgnum, en klaufpenngi beitt fyrir. Samt ektist a flk bri sjlfU sr. Sjvatn kvslaist um alt landi stulkjum djpum ea skjum svo landi var alt einsog eitt lnga. Eftir skjunum var fari flatbytnum og gekk uxi bakkanum, ellegar hross, og dr farkostinn. essi fartki fluttu msa vru. a var hs eim me aki og gluggi me gluggablu og blmi og strompur uppr akinu og rauk uppr strompinum v konan var a sja. Maurinn sat fyrir utan hj sr btnum og var a reykja sr tbak mean hann hottai eykinn og stri skipinu, og brnin voru a leika sr, og stundum sust feitar slbrendar stlkur einsog gullstlkur me bera handleggi, og myndarlegar kvinnur a plokka fugl. etta hlaut a vera ngjulegur bskapur. Vegir voru hr lkir v sem slandi, gerir af mannahndum, en ekki hrosshfum, enda

eknir vgnum. Hann mtti hjlreium af missi ger og velrandi strhfngj um me flaksandi kpum og riddaraflokkum me byssur og sver. Vegamt voru t. Jn Hreggvisson valdi sjlfrtt ann veg sem nyrst stefndi, en dagurinn lei hr me nun htti en slandi og seinast vissi hann ekki leingur hva var frammori og tapai ar me ttunum. a hafi gleymst a kasta eftir honum trsknum hans hj prestskonunni, sem geri reyndar ekki til, - hann hafi hlaupi berfttur yfr a hara sland, v ekki yfir hi mjka Holland? Afturmti stti feralnginn orsti lognerrinum, en vatni brimsalt gruggugum skjunum. Maur sem var a brynna gripum hsagari gaf honum vatn og nokkru sar kona vi bnmn; horfu bi hann hrdd. Seinast hafi hann veri svo mrgum krossgtum a hann hafi ekki leingur hugbo um hvaa vegur lgi til rkja danakonngs. Hann settist niur fltum beinum, strauk framanr sr og horfi spyrjandi ftur sna. Strkur fr um veginn og pti a honum, annar sveiflai keyri snu me smelli yfr hfi honum. Tveir rosknir bndur ku til staarins vagni fullum me klvendi, rtur og brska. Jn Hreggvisson reis ftur, gekk veg fyrir og spuri: Hvar er Danmrk? Mennirnir nmu staar og litu hann hissa, en knnuust ekki vi land a er hann nefridi. Daninrk, sagi hann og benti vegina. Danmrk. Kaupinhafn. Mennirnir horfu hvor annan og hristu hfui og hfu aldrei heyrt landi nefnt n borgina. Kng Kristjn, sagi Jn Hreggvisson. Kng Kristjn. Mennirnir horfu hvor annan. Jni Hreggvissyni flaug hug a vera kynni a hann misminti nafn sinnar allranugustu tignar, tk sig og mlti: Kng Fririk. Kng Fririk. En mennirnnir knnuust hvorki vi kng Kristjn n kng Fririk. Hann vk sr a fleiri vegfarendum, en fstir virtu hann svars, flestir greikkuu spori ea hertu fararskjtum snum egar eir su ennan svarta villimann nlgast. Og eir fau sem stanmdust voru me llu frir um konng Jns Hreggvissonar. Loks kom mikill virngamaur akandi, alvri hempu, me rkraga, parruk og stromphatt, og blar kinnar t axlir og gusorabk strunni. Ef essi maur var ekki sjlfur Hollandsbiskup var hann a minsta kosti prfasturinn til Rotterdammsnga, og Jn Hreggvisson gekk veg fyrir hann og tk a grta beisklega. Vegfarandinn bau ekli snum a nema staar og varpai Jn Hreggvisson nokkrum orum lasandi, en ekki fyrirltssamur, og hinn vegvilti ttist skilja a hann spyri hver slkur maur vri brautum Hollands. sland, sagi Jn Hreggvisson og urkai af sr trin og benti sjlfan sig: sland. Maurinn klrai sr fnlega bakvi eyra og tti bersnilega erfitt a koma essu saman og heim, en Jn Hreggvisson hlt fram: sland; Gunnar Hlarenda, sagi hann. Alteinu rann upp ljs fyrir biskupinum, en um lei fr bersnilega meiren lti um hann, og hann spuri me skelfngarsvip: Hekkenfeld? En Jn Hreggvisson vissi ekki hva Hekkenfeld var og fr a reyna fyrir sr me heiti danakonngs, Kristjnsnafninu. Christianus, endurtk hinn virulegi herra og uppljmaist allur, v hann skildi etta svo,

a villimaur essi vri a vsu uppnmninn Hekkenfeld vri hann maur kristinn. Jess Krists, btti hann vi bllega og knkai kolli framan betlarann. Jn Hreggvisson var a snu leyti svo feginn a ama skyldi hafa skoti upp nafni sem bir ektu, a hann htti vi alt sem hann hafi tla a spyrja og lt sitja vi a eitt a endurtaka nafn landsdrottins sns, Jes Krists. San signdi hann sig nafhi heilagrar rennngar til a sna a hann vri sannur kristsbndi, en herramaurinn leysti pngju af belti sr og tk uppr henni ltinn silfurpenng og gaf Jni Hreggvissyni, k san leiar sinnar. Nr slsetri slngrai hann inn hsagar mikinn b ar sem hann ttist sj a risnuflk ri fyrir, v krkt var garinum af vgnum, hestum og kustrkmn. Feitir prbnir lngferamenn komu t hlai og struku struna eflir mlsverinn. Sumir reyktu tbak r laungum ppum. Einn lestastrkurinn tk eflir Jni Hreggvissyni og fr a sproksetja hann. a komu fleiri lestastrkar. Jn Hreggvisson sagist vera slendngur, en a skildi einginn. Smmsaman hafi safriast um hann mgur manns og hann var varpaur msum tngum. Loks tk hann a r a hafa upp or au sem svo vel hfu gefist vi tignannanninn brautinni: Hekkenfeld. Jess Krists. Sumir hldu etta vri villutrannaur og gulastari af Vallandi og einn sagi marajsep og steytti framan hann hnefana. Jn Hreggvisson hlt fram a endurtaka jess krists hekkenfeld og signa sig. fleiri bttust hpinn: lendmiklar grikonur pilsngum, me kjusur, kmeistarar me leursvuntur, digrir hfngjar vel kldir, me pffermar og rkraga, og fjarahatt ofan parrukinu, - eir ruddust inn insta hrnginn til a sj hva um vri a vera, og a var ekki anna en einn tlendur betlari a gulasta. Endalyktir essa mannfundar uru r a riddari nokkur turvaxinn me fjarahatt, hstgvlum og sver vi hli, ruddi sr innr hrngnum, hf loft keyri sitt og lt hvert hggi ru betur tilti ra Jni Hreggvissyni. Fyrst bari hann manninn vertyfir andliti, san hls og herar, uns hann seig kn og fll ar niur garinum, me hendurnar fyrir andlitinu. v nst skipai essi voldugi riddari flkinu a hafa sig burt, hverjum til sns starfa, og aeins tiltlulega fair sprkuu hinn fallna um lei og eir geingu. egar hpurinn var tekinn a dreifast raknai Jn Hreggvisson r rotinu, uklai sig framan til a g hvort hann hefi blgast a nokkru ri, en svo var ekki, hann var aeins dlti marinn. San hlt hann braut. Um kvldi fkk hann a bora hj manni sem tti ltinn akur, og konu hans. Hann gaf barninu silfurpennginn v bndinn vildi ekki taka fyrir greiann. egar hann var mettur lagist hann fyrir undir limgirngunni og tlai a sofa v hltt var veri og tlit fyrir sama. En hollendngurinn benti honum upp fjslofti og feramaurinn lt sr etta a kennngu vera og svaf hlminum um nttina. Hann vaknai snemma vi undarlegan fugl sem flaug sfellu gargandi fyrir vindauga, og lt fturna hnga fluginu, og tti sr hreiur upp kverkinni. Hollendngurinn var kominn ofan og Jn Hreggvisson slst fr me honum t akurinn og bar korn me honum daglngt og dr hvergi af sr, en holli lt sr skilja a honum tti hann vel a manni. Jn Hreggvisson tk a srt a geta ekki sagt manninum sgur af Gunnari Hlarenda. tvo daga bar hann korn, en lri hinum rija a fara me reskivl og lfa. Hann var vel haldinn mat, en egar hann lt skiljast a hann vri penngaurfi reyndist s hollenski ofsnauur til a geta haldi daglaunamann. bj Jn Hreggvisson sig til a kveja. ll fjlskyldan grt vi tilhugsunina um a sj bak essum tvftta mlleysngja. Jn Hreggvisson grt svolti mti af kurteisi, kysti san flki a skilnai. Maurinn gaf honum trsk, konan gaf honum sokka og barni gaf honum bla perlu.

Jn Hreggvisson hlt enn sta smu tt og fyr. En gjafir essa smaflks flttu ekki fr hans a marki, svo inn

an tveggja daga var hann a ra sig kaupavinnu n, a essu sinni hj voldugum greifa sem tti nokkrar sveitir essum landshluta og hafi sinni jnustu sundir hjleigumanna, rla og hlfrla, hja, yfinnanna og undirgreifa, en var sjlfur snilegur og talinn eiga heima Spana. Hr vann Jn Hreggvisson a sem eftir var sumars mis strf sem theimtu lkamsburi og srhlfni, og lri a miki hollensku a hann gat lst fyrir mnnum hvernig st ferum hans essum hjara. Allir menn Hollandi knnuust vi Hekkenfeld slandi ar sem helvti brennur undir og fystust mjg a heyra tindi af fjalli essu. eir klluu manninn van Hekkenfeld. Hinn snilegi greifi til Spana sveik hann a vsu um kaupi og undirgreifar sgu a hann mtti lofa gu fyrir a vera ekki festur upp, en nokkrir fatkir guhrddir menn Hollandi skutu saman koparpenngum og litlum silfurpenngum handa van Hekkenfeld svo hann kmist leiis til konngs sns. San hlt hann sta. Hann geymdi pennga sna rum sokknum, en hinn sokkinn hafi hann thverfan um hlsinn a smalasi til a villast ekki. Trskna spyrti hann saman og bar bak og fyrir, en perlunni var hann binn a tna.

FJORTAND I KAKL I vintr me verskum


a var lii vetur egar Jn Hreggvisson bar a gari hj verskum. on hafi hann ori a gerast burarjlkur hollendnga sr til framdrttar, en lti haft ara hnd, v tt hollenskir eigi gng fjrmuna eru eir menn fastir f, sem siur er grinna bnda, og tregir kaupgreislumenn. Hinsvegar gat heppinn maur einstku sinn-um komist yfr gan grip me gilegu mti, v Hollandi eru menn sakir velmegunar ekki jafn jfhrddir og slandi. annig tkst Jni Hreggvissyni a stela vnum stgvlum fr hertoga, sem tti rjr sveitir. Hj manni essum, sem var snilegur einsog allir strir menn Hollandi, hafi hann gerst goskall um sinns saMr, en strauk aan vegna sveltu, v rkir menn eru, svo Hollandi sem slandi, matsrir. Hann fann stgvlin rusli og faldi au yrnirunna hlfan mnu ur en hann strauk. Ekki ori hann a setja au upp fyren hann var kominn tvr ngmannaleiir undan, heldur bar au poka bakinu. En eftir a veur tku a spillast og fr a ngjast vegum komu stgvlin gar arfr, v tt Holland s mjkrar nttru erlejaess kld, einkum egar haustar. a var sldarveur og dagur a kvldi. Feramaurinn var gagndrepa, stgvl hertogans vatnssa og ng af for. kaldri okunni og myrkrinu frammundan bei j verj aland, en ar eru mestir bardagamenn heimi. Jn Hreggvisson hafi ekki einusinni stafprik hendinni. Hann lngai mat. Landamrastaurinn var strti, kirkja og garur ar sem lngferamnnum var seldur beini. Strir luktir vagnar voru a leggja sta fr gildasklanum undir ntt leiis til keis-

aradmisins, tvfld fereyki dregin af frsandi hestum full me reklega feramenn vel kldda, sem ttu prbnar konur og digra sji. Kvenflki hreirai um sig me koddum og breknum stunum og karlmennirnir heingdu af sr belti og sveri og fjarahattinn upp krka yfr stunum, alt tignarflk, og k sta. Jn Hreggvisson var a hugsa um a kaupa sr tevatnssopa, sem er mikill drykkur r As, v hann lumai nokkrum smpenngum, en var ekki hleypt hs manna. Hann st fyrir framan kirkjuna og var a antigna egar lagi fyrir vit hans ngan af heitu braui. Hann fr a svipast um og lt nefi ra frinni, hitti fyrir sr bakarab ar sem maur og kona voru a taka hleifa r ofrii. Hann keypti einn hleif og gekk uppa dyrum ftku hsi og snkti heitt l me brauinu og t og drakk rskuldinum, v flki s hann var jfur og morngi og vildi ekki sleppa honum inn. Hvolpurinn gelti sfellu a honum innanr eldhsinu og vakti hnsnin og haninn maur hnunnar gl. Hann stakk afgnginum af brauinu inn sig og bau ga ntt og fr t rignnguna endumrur, sl pstvagnanna. eir ku tum hli veginum ar sem tveir hollenskir strsmenn stu me byssur og lunta og ltu hvern fara sem vildi. Hinumegin hlisins tk vi ltill skgur, san kastali auu svi og ski altkrng, og l br yfir ski, en vegur gegnum kastalann mijan. svrtum upptyptum ljskeram utan essu mikla steinporti logai gltum sem voru tilsndar gegnum sldina einsog gulllitir ullarhnorar bl meingair. Vegurinn gegnum kastalaporti var flraur og lt htt jrnbentum vgnunum ar sem eir skrunsuu me neistaflugi yfr hellurnar. Kastalinn var flatur ofan og brjstvrn uppr akrndinni, me skr fyrir valslaungur og fallstykki. etta voru port jverjalands. Nokkrir menn me alvpni stu vi portin, en arir litklum bakvi , me prttukolla, bkrollur og fjurstaf og skrifuu upp flk. Pstvagnarnir voru farnir gegn. Strsmenn jverjalands voru risar a vexti me gfurlega hjbna og brodd uppr, laginu einsog blrefill er spjti, sninskeggjair lkt vaninhyrndum hrtum. Jn Hreggvisson st fyrir framan essa menn og s tgegnum portin og tlai a halda lei sna, en settu eir tv spjt senn fyrir brjst honum og vrpuu hann verska tngu. Honum var greitt um svr. eir gripu hann hndum og ukluu hann, en fundu ekki nema feina hollenska smpennga sem eir skiftu milli sn. San blsu eir lur. bttist enn einn hpinn, digur raumur blr. essum manni vildu hinir afhenda Jn Hreggvisson, en hann svarai illu til og upphfst me eim nokkurt oraskak ar sem ori hen-gen" var hi eina sem bndinn skildi, en a tlegst heingjum hann. Svo lauk, a hinum skomna var rga til a taka Jn Hreggvisson vrslu, og stakk hann sversoddi hrygg bnda og rak hann annig undan sr inn kastalann og upp ri ein mikil, dauflega lst, og v nst eftir pllum og gaungum t einhverja fjarlga lmu kastalans, uns komi var sal mikinn me opin vindaugu mrinn, ar sem bi bls og rigndi inn; hratt dlgurinn Jni Hreggvissyni innum gttina. a var myrkur nema tran skribyttu dlgsins. En egar dlgur tlai a loka rak Jn Hreggvisson lppina milli stafs og hurar og krafi hann sagna hollensku. Sem ttt er um landamraflk kunni og essi bi mlin ef hann svo vildi, og svarai a um essar dyr mundi Jn Hreggvisson ekki gnga ru sinni. v miur, sagi hann, var eigi s maur tagltkur sem hafi ann starfa me hndum a heingja flk; hafi egar heingt svo marga dag a hann var orinn latur og farinn heim a sofa samt dreing snum. A svo mltu rak jrinn sversoddinn magann Jni Hreggvissyni svo hann hyrfi r gttinni, og bau ga ntt.

H, kallai Jn Hreggvisson til a teygja r samrum. ttir a gera r lti fyrir lagsmaur, og heingja mig sjlfur. g gti kanski hjlpa til. Hinn var afturmti varmaur, sku vaktmeistari, n bulstignar og rttinda, enda kva hann eingan mannlegan kraft, og ekki vorn herra gu, geta kni hann til a takast skyldu herar sem rum manni var falin, n heldur bregast eirri skyldu sem vaktmeistara var lg af keisaranum. Ea hva ertu me maganum? Lttu a vera, sagi Jn Hreggvisson. a er braui mitt. Hvurn fjandann tlaru a gera vi brau? sagi vaktmeistarinn. sem verur heingdur fyrramli. g geri etta brau upptkt nafhi keisarans. Hann setti sveri fyrir brjst Jni Hreggvissyni mean hann fr inn hann eftir brauinu. San slrai hann sveri en tk til a stfa braui r hnefa. Miki helvti er etta gott brau, sagi hann. Hvar hefuru feingi etta brau? Jn Hreggvisson sagi, Hollandi. J i hollendhgar eru ragmenni, sagi vaktmeistarinn. i hugsi um brau. Vr verskir hugsum ekki um brau. Fallstykki eru meira ver en brau. Heyru, ekki vnti g srt me ostbita maganum? Hann uklai Jn Hreggvisson aftur, en fann aungvan ost honum. Einhverntma, hlt hann fram tyggjandi, einhverntma skal koma s t a vr verskir munum sna slkum brautum sem ykkur hollendngum hva a kostar a hugsa um brau. Vr munum kremja ykkur. Vr munum jafna ykkur vi jru. Vr munum tm ykkur. Ea ttu nokkra pennga? Jn Hreggvisson sagi sem var, a mennirnir /' litklunum hefu rnt sig essum fau skildngum. J a veit g, sagi vaktmeistarinn. essi tollaragerpi eru kanski ekki a skilja miki eftir handa ftkmn barnamanni. heyrist kalla einhverstaar a utan: Fritz von Blitz, eigum vi ekki a halda fram klnknum? Vaktmeistarinn kallai mti: g kem. N verur hr kjur nga til bullinn kemur, sagi hann vi Jn Hreggvisson. Og a geturu reitt ig ef reynir a hlaupa tum vindauga, verur a inn bani. Og n m g ekki vera a essu leingur. Manninum sem var a spila vi mig klnkinn er fari a leiast eftir mr. A svo mltu vatt jrinn sr tr dynmum og lsti eftir sr ngri eikarhurinni. Jn Hreggvisson blvai bi htt og hlji dlitla stund. San fr hann a reifa fyrir sr essari nngssmu og hrkldu vistarveru. Hann rakst sfellu einhver drymbini sem hngu onr loftinu, svipa krofum eldhsrt, og fru a dngla egar maur kom vi au. Hann var svo heppinn a essum svifum ggist tnglglyrna frammr regnmistrinu og kastai flri birtu andlit nokkurra manna sem hfu veri festir hr upp. eir hngu rftunum hfuhallir, slappmyntir, me rtin andlit og hvtt augum, hendur bundnar bak aftur, trnar vsandi beint niur, essu fnalega umkomuleysi sem vekur fremur laungun manns til a ta vi svo dngli en hvt til a skera niur svo detti. Jn Hreggvisson gekk fr einum til annars og reifai ftum eirra ef einhver skyldi vera brklega skaur, - reyndar meir af gmlum bmannsvana en hinu, a hann byggist vi a urfa a slta sjlfur miklum skfatnai r essu; en skbrag essara manna var sst fundsvert. Bndanum datt ftt til hugar sem vera m einum nturgesti til skemtunar svo leiinlegu

hsi; jafnvel Pontusrmur uru hjktlegar essum sta. Samt minti hann til ess a hafa heyrt tali nytsamt manni a sitja undir hnga, sem svo er kalla slandi, a er glga ar sem hngir dauur maur; var etta siur ins konngs illa og annarra frgra ldnga og snildannanna til foma, og feingu eir af essu margskonar vitru. Tk n Jn Hreggvisson etta r. Hann valdi sr ann drauginn sem ystur hngdi, svo hann gti halla sr uppa mrnum mean honum vitraist. En me v bndi var lngreyttur er hann ekki fyr sestur glfhell una en sgur hann doi og leisla. Dottar n stundarlngt undir hnganum, me hkuna brngunni og axlirnar uppvi mrinn. Tngls var aftur htt a njta og aldimt salnum. Og sem n Jn Hreggvisson hefur sofi ar um hr er hann vaMnn vi a hriktir raftinum uppyfir honum, og snggu vetfngi verur hnginn laus og stgur nirr snru sinni. Hefur hann ekki vflur , nema fer egar Jn Hreggvisson. Tr hann bnda um hr alt a hann kunni, me eim tkum sem eru aal daura manna. rgai hann bnda v meir sem hann tr leingur og hefur yfr vsu essa mean hann treur:
Dtt es einheingdum sal drauga. Manngi vas tvheingdr fr mold ofan. Troum velheingdir vanheingds negg, akam hart fheingds barmi. Troum Hreggvis kundar hart makarn.

Ng er troi, pti Jn Hreggvisson og var fast kom-inn a kfhun af essu hnjaski. Tkst honum n a brjtast undan draugnum og n honum fngbrgum og gerust me eim harar sviptngar svo upp gekk mrglfi undir eim, en arir hngar stigu nirr snram snum og hfu settlegan dans krngum , me leiinlegum kveskap, vnduu mlfari og hpnum fullyrngum. Hlt svo fram leingi og ttist Jn Hreggvisson ekki ru sinni hafa kom ist jafnkrappan dans, og kom ar a lokum a djfsi dr svo bnda a hann ttist ekki mega halda llu leingur hlut snum gegn slkmn mtherja, enda skildi hr milli feigs og feigs, sem og var viki vsu hngans: verur heingdum ekki ru sinni hel komi, hversu mjg sem a er stt og leingi. Stti n Jn Hreggvisson v einu a f smogi r greipum fjanda, og freista svo a komast undan. Og me v dauir menn eru ekki a v skapi vikaliugir sem dausmannsklpur eru harar tkst bndanum loks a gera sig lausan, hljp til vindaugans, las sig upp gluggakistuna seilng fr glfi og kastai sr t egar n ess a hira hva n tki vi. Vatni skinu fll uppa kastalamraum og skk maurinn leingi n ess a kenna botns, en skaut san upp aftur og tk til a busla. etta var einsog detta mgrf, utan hr lgu ldnir mannsskrokkar sta hundsskrokka. Jn Hreggvisson kraflai hundasundi yfrum ski og skrei upp bakkann hinumegin og hrkti ar tr sr. a glmruu upp honum tennumar. Hann leitai ttanna og fann r og tk a r a stefna til Hollands naleik heldur en htta fleiri vintr me verskum.

FIMTANDI KAFLI
Hann barst til staarins Amsturdamms vi lni mikla sem verur inn Holland og eir kalla Suursj. etta er mikill kaupstaur aan sem menn sigla til As. Me v hann var byrjaur a komast niur mlinu tkst honum a tvega sr burarkarlsstarfa hj einu matsjappi sem hafi vruskemmur ar grakt nokkurri. Hann fkk a kra nttinni hj manninum sem geymdi hundsins. Oft heyrist miki spangl nturnar, stundum uns dagur rann. Jn Hreggvisson sagi: inn hundur spanglar hst allra hunda skemmugrunum. Maurinn sagi: a er afv hann er vitrastur. Jn Hreggvisson sagi: Hundi byrjar ekki lof fyrir vit. Tkur einar spangla. fornsgum stendur a ur fyr hafi s maur veri rttkjrinn til konngs sem grimmastan tti hund; ekki ann sem hst spanglai. Hvers viri er hundur danakonngs, sagi maurinn. inn hertogi tk, sagi Jn Hreggvisson. Mn tk skorar inn hund, sagi maurinn. a getur veri a minn hundur s aumur, sagi Jn Hreggvisson, en ekki mundu verskir, sem eru strshetjur og sannir menn, leingi velta fyrir sr hva eir ttu a gera vi inn. Jn Hreggvisson vitnai n jafnan verska, sem tu fr mnnum braui og heingdu san, svo fremi bullinn vri tagltkur; hann bar hrollkenda lotnngu fyrir essum vintralega jflokki og var uppme sr a hafa kynst honum. Hundurinn hlt fram a spangla. egar skamt lifi ntur gekk Jn Hreggvisson t, fann snri, heingdi rakkann og kastai honum graktina. Hann reikai leingi mefram skjunum og yfir brrnar. Hollenskir voru ekki komnir ftur utan fiskimenn og ferjukarlar. a rauk einum bti v menn voru a hita sr tevatn. Hann kallai til eirra og ba a gefa sr tevatn. eir spuru hver hann vri og hann sagist vera fr slandi ar sem Helvti er. eir buu honum t btinn til sn og veittu honum beina og tku tal vi hann um fjalli Heklu. Hann sagist vera fddur og uppalinn undir fjallinu enda vri nafn sitt van Hekkenfeld. eir spuru hvort maur si on Helvti af Heklutindi fyrir fuglum eim hinum illu sem vinlega svfa me miklum rifrildisgngi yfir ggnum. Hann kva nei vi v, sagist einu sinni hafa jaga einn vlkan fugl me krkstjaka sem hann hafi haft upp me sr fjalli, vru eir ekkir hrfnum utan klr og goggur r jrni. eir spuru hvort slkir fuglar vru tir og hl hann a slkri fsinnu, afturmti mtti hafa klrnar fyrir aungla og gogginn fyrir hkk. Hkk, sgu eir, v ekki naglbt maur? J v ekki naglbt, sagi hann. eir buu honum meira tevatn. Einn spuri hvort hann tlai til slands aftur kvld. Hann kva nei vi v, sagist tla til Danmerkur fund sinnar allranugustu tignar. eir bu danakonng aldrei rfast og sgust vona a Hollandshertogi segi honum str hendur sem brast. Vari ukkur v, sagi Jn Hreggvisson. eir sgust mundu glair berjast fyrir sinn hertoga uns yfr lyki, og aldrei hopa. Skip lgi fr Danmrku hr leingra t graktinni og vri rttast a bora a gat. Jn Hreggvisson akkai fyrir sig og kvaddi. Hann leitai uppi sktu hina dnsku er utar l hfninni og heilsai upp . eir sgust vera fr Lukksta Holtsetalandi, sem eir kalla t Holstinn, a skja malt og humal. eir tku honum fyrstu eigi allilla. Hann geri bo fyrir kaptugann, sagist vera slendngur og ba sr

farnngar. En egar eir heyru hann vri slendngur tku eir til a sktyra hann, v s jflokkur fnst dnskum fyrirlitlegastur allra manna. Jn Hreggvisson fll kn fyrir kaptuganum og kysti hnd hans grtandi. Kaptuginn sagist ekki urfe manni a halda, allrasst slendngi, en hann mtti koma aftur morgun. San gfu eir honum a ta af v eir sgu a slendngar yrftu altaf a lifa bnbjrgum hj tlendum jum, annars drpust eir. Jn Hreggvisson akkai fyrir sig af mikilli hversku. Hann var sveimi krngum skipi ann dag allan, v hann ttist tlgur r Hollandi san hann heingdi rakkann. Um nttina fkk hann a liggja undir segli ofanilja hj eim. Lukkan snerist me bnda essum einsog jafnan fyr, v einmitt smu ntt fru tveir skipverjar binn a skemta sr og var annar drepinn en hinn limlestur, svo kaptuginn lt tilleiast a taka Jn Hreggvisson skiprm fyrir ann sem drepinn var, og fkk hann a sofa undir iljum nstu ntt. Degi sar ltu eir r hfn. Jn Hreggvisson var a gjalda jernis sns svo freklega um bor, a egar eir hreptu farviri undan Frslandsstrnd og rak til hafs kendu eir honum veri, og hefu bundi hann og kasta honum tbyris von um a sj mundi lgja ef skipsdreingurinn, sem mundi sennilega hafa ori nstur, hefi ekki skreist fund kaptugans og bei hann a hlutast til um a essi armi djfull feingi a halda Hfi. egar verinu slotai tk Jn Hreggvisson a gera sig gn digrari. essum sta tjai a vsu ekki a tmla fyrir mnnum Helvti a sem brennur undir Heklu slandi, v jafnvel Helvti ykir dnskmn merkilegt ef a er slandi. Afturmti lsti hann fyrir skipverjum forfur snum Gunnari Hlarenda, sem var tlf lna hr og var rj hundru ra gamall og hljp h sna afturbak sem fram llum hertygjum. Jn Hreggvisson spuri hvenr slkur maur hefi veri uppi me dnum? fymdiimi, sgu eir, voru einnig til kempur Danmrku. J, sagi Jn Hreggvisson, kanski Haraldur hilditnn. En hann er einnegin forfair minn. I Lukksta vi Saxelfi t Holstinn var takmarkinu n, a v leyti sem Jn Hreggvisson var n kominn til rkja sns allranugasta kngs og arfaherra. Hann steig lttum fti land a kvldlagi sta essum, og mundi bndinn n efa hafa viki skipsdreingnum skildngi fyrir lfgjfina hefi kaptuginn ekki reki hann fr augliti snu me htunum um barsm hru sta. Ekki miklaist Lukkstaur forfrmuum mani r Hollandi. Verst var a hann kunni mheita einga tngu framar, nema hollensku ef hann reiddist. Hann hafi haldi sig kunna a greina dnsku fr rum tngum, nga til n; var honum fullkomin ofraun a ra eirra mllsku. a var frostoka. Hann tti gmstran silfurpenng hollenskan. Hann leitai fyrir sr um ntursta og sndi pennginn, en var hvarvetna trekinn me fkyrum og penngurinn sagur falskur. Sumir geru sig lklega a draga bnda fyrir lg og dm taf penngnum. Hann var orinn svngur og a var skreipt gtunni og flki stanum hafi skoti hlenun fyrir glugga hj sr og var fari inn a bora steik. Ef einhver kom mti manni me skribyttu var ljsi fyrst einsog grleitur ullarhnori, san einsog blleitur rosabaugur, loks einsog raua eggi. a hlt fram a leggja eim af endalausurn steikmn tr hsunum og r gesthsunum lagi a auki ibn af kryddi, tbaksreyk og drykkjarfaungum. Hann s sr ann grnstan a leita uppi hesths ea fjsloft einhverstaar gestagari. En sem hann er byrjaur a svipast um eftir vlkum nttsta veit hann ekki fyren hann rekst

upp flasi mani einum me skribyttu hendi. essi var mikill fyrir sr, me yfirskegg, hkutopp og fjarahatt, hstgvlaur, kpu. a lagi frammr honum gta brennivnslykt. Maurinn heilsai kumpnlega Jn Hreggvisson. Ekki skildu eir hvor annars ml, en ar kom a Jn Hreggvisson ttist vita a barmaurinn mundi hafa g tindi a fra, og lti jafnvel hilla undir krs af li, og tti honum ekki vonum seinna v landi sns herra sem n hafi veri draumaland hans um sinn. eir geingu saman kr eina stra ar sem menn stu vi digur eikarbor, flestir einkennisbnngum, og drukku fast. Hr var mjg lflegt inni en friur meallagi. Vsai barmaurinn Jni Hreggvissyni til stis vi borsenda horni og settist hj honum, en gestgjafinn, digur jr blsvartur, bar eim tilkvaddur sna lkolluna hvorum. Var kolla bar
manns sngtum minni, me upphleyptum myndum og silfurloki, en bndanum var borin einfld steinkanna formikil og rtteftir dopult brennivnsstaup r tini mean jnkurinn fkk r nettu silfurstaupi. egar snt tti a Jn Hreggvisson vri vimlandi skiljanlegum tngum virtu eir gestgjafi og barmaur gest sinn fyrir sr um stund og mltust vi hljlega einsog eir vru efns um hvort hr vri rttur maur fundinn. Eigi a sur fyltu eir kolluna og staupi naleik egar bndi hafi drukki botn, og lt hann sig eingu skipta tt eir hefu fari mannavilt, en drakk og var glaur hvort heldur hann ht Jn Hreggvisson fr Rein ea eitthva alt anna. Hva um gilti, kannan hlt fram a fyllast og staupi. Og hver sem hann kunni a vera upphf hann Pontusrmur tyfir mannraungina: Ltum skatna skikkju skarpa bella fleina. dr jnkurinn upp lesml nokkurt brfi r pssi snum og lagi fyrir bndann a krossa undir, en gestgjafinn kom me blek og penna nskorinn. Jn Hreggvisson hugsai me sr a vri hfngsmnnum brugi ef eir vru a bija hann setja nafn sitt vi eitthva fagurt, setti sr a halda fram a drekka og kvea mean glta vri eftir knnu og staupi, en svarai eim aeins me orinu: hen-gen, og dr um lei vsifngurinn um barka sr. ar me meinti hann a eim vri velkomi a heingja sig hvort heldur hann skrifai undir ea ekki; en vri nokkurs a vnta utan glga ea vlkra amboa var hann fus a taka og eim hlutum n undirskriftar hr eftir sem hnga til. gaf jnkurinn bendngu eim einkennismnnum sem seti hfu hlutunarlausir vi hinn enda borsins framma essu. Risu eir egar ftur og svifu Jn Hreggvisson. Bndinn flaugst dlti af gmlum vana, en htti ekki a kvea, og glampai hvtar tennur hans svrtu skegginu mitt ryskngunum: Ltum skatna skikkju skarpa bella fleina, hvort ga kpan olir hvort ga kpan olir etta mtti reyna-a. Hann hafi greitt tveim mnnum vnan pstur og sparka vel ann rija ur eim tkist a bera hann rum, kefla hann og binda, en umabil sem v starfi var loki rann hann gilegur blundur svo hann vissi n ftt hva gerist um skei. Morguninn eftir vaknai hann vi lurhljm. Hann l glfi hlu einni, en rjfrinu hngu luktir me daufum trum. Hann s hvar arir menn manngildi vi hann sjlfan risu einnig af svefni hlminum altkrng, en yfirmaur gekk milli me barefli og rak ftur. Annar yfirmaur kom a og virti nliann fyrir sr og sr vi jess og maru upp franskan mta egar hann s honum tgnginn, og dr hann t

me sr kirkjuna, sem var eirra ths, og fri hann ar treyu, hosur og stgvl, setti hann hatt og gyrti hann belti. San spuri tjnkur hann a nafni og jerni og skrifai a fyrst bk, en san pjtlu sem hann festi innan bndann, annig: Johann Reckwitz. Aus Ijsland buertig. eim var gefi brau og l og feingnar byssur og sver. San voru eir ltnir arka t vllinn morguntrinu. ar var sama brlan og kvldi undan. Gngan t vll tkst slysalaust, me hstugu akalli, en egar exerss var upphafinn me margvslegri strskonst sem tilheyrir, brast Jn Hreggvisson skilnng, svo hann geri alt fugt. Brtt

snerist hi hstuga akall vonskulegar gnanir hinu ngskilda mli, og loks eymafkjur. Ekki sndist Jni Hreggvissyni vnlegt a gjalda lku lkt slkmn sta. Og ekki skildust honum fyrirskipanir a heldur tt hann vri barur. Loks gafst yfinnaurinn upp, leit fussi pjtluna innankla manninum og kom uppr drnum a etta var slendngur. N fru allir a hla. Eftir lnga mu var arka til staarins aftur og mnnum gefn heit spa. egar bi var a berja Jn Hreggvisson og pa a hon-um rj daga var hann settur eldaskla til a skja vatn, hggva brenni, bera t sku og sorp og inna af hndum nnur au strf er sst tti pardmur . En tt brytar og kokkar vru verskir og hirtu aldrei hvort land ht sland eur ei, voru eldamenn danskir og slkt hi sama maurinn sem fkk a sna steik forngjanna, og var eim srstk hugfr a lsa yfir v vi Regvidsen tma og tma, a sland vri ekki land og slendngar ekki menn. Tldu eir a utan essari trekt Helvtis skrldist lsugur rlalur fram grt og ldnum hkalli samt lmusu fr knginum. Regvidsen kva a vsu eitt gat on Helvti vera landinu, og mtti oft heyra dnsku uppum gati; en hitt kva hann jafnvst, a landi bri a ru leyti gishjlm yfir mannheim, enda voru ar aUir menn kynbornar hetjur og skld. Danskir klluu Regvidsen svartan hund. Srhver dagur eldaskla var fullur me plgun og psser. Sem betur fer snerust hugir manna stundum a rum efhum, einkum v hve mli var treglega greiddur. I liinu voru auk danskra leigumenn af missi j og sttt, saxar, eistur, vindur, plverjar, bheimsflk, reyfarar, bndur og flakkarar. Margir efuust um a skikkur kmist mlagreislu fyren herinn tki a gerast sigursll strinu og vinna lnd. Komst Jn Hreggvisson smmsaman a v a li a sem hr st saman tti innan skamms a fara sur heim, fjll nokkur nefrid Karpater, og berjast ar fyrir verskan keisara. Var annar her danskur kominn suur nga undan og hafi s va slegist, en vantai n lisauka til a geta hafist handa svo um munai, og hafi danakonngur mlt svo fyrir a tuttugu hundru skyldi hi brasta fara til lis vi han af Lukksta. En eir konngur danskra og keisari verskra voru miklir vinir. Maurinn sem fkk a sna steik forngjanna hlt v fram a herinn tti mikinn frama vndum Karpatafjll um. Maurinn sem var yfir eldinum minti hvernig fari hafi tilteknu ri fyrir eigi alllaungu, egar danskur her barist fyrir verskan keisara til a vinna Spana, og hafi keisari lofa a greia danakonngi gamla skuld, hundra sundir ldora, auk hundra sunda gyllina verlaun egar sigurinn vri unninn. En me leyfi, hvenr lagi keisarinn undir sig Spana? Aldrei, sgu undirkokkarnir. Og hvenr voru ldorarnir greiddir?

Aldrei, sgu undirkokkarnir. Og hvenr gyllinin? Aldrei, sgu undirkokkarnir. Og hvar er herinn sem tti a f mlann sinn greiddan? Dauur, sgu undirkokkarnir. a var einsog hver nnur herfer sem mistkst, sagi maurinn sem fkk a sna steikinni. strum gefst lukka og lukka. S danski her sem fyrra var tsendur til Lombard vann sr mikla frg. Hans nafn lifr stjrnunum. eir brust vi virki Kremnu ar sem franskir stu, og heita n eir dnsku flkar af Kremnu. Oekk, sagi maurinn sem var yfir eldinum. Italskur mki narrai inn skolprsi sem l fr virkinu og t fljti P. Satt er a, einhver orustumynd ku hafa veri h skolprsinu og nokkrir komust lifandi uppr. En me leyfi, hva tk vi eim dnsku flkum af Kremnu, sem komust lfs af r skolprsinu? g hef sannfrtt hj einum skum, sem var stanum, a egar tti a fara a borga eirn sem komust lfs af var greifi Slpinn, eirra offisr, binn a eya llum mlanum eirra tenngskasti t Fenod, svo eir komust ekki heim og voru reknir einsog graslmb austr Karpatafjll og sagt a berjast ar vi magara, sem eru eitt vilt flk. N ku vera bi a lofa eim mlanum snum og knginum hundra sund ldonun ef eir komist yfr fjllin. Alt sem essa dauamenn vantar til a komast yfr fjllin eru tuttugu hundru dauir vibt. Mig hefur oft lnga a sj fjll, sagi steikarinn. a hltur a vera gaman a berjast fjllum. g gti meira a segja tra a a vri betra a ba sigur fjllum heldur enjafhvel sigra skolprsum. spuri eldkyndarinn, hva segir Regvidsen sem hefur barist vi djfla og andskota Heklutindi? Jn Hreggvisson sagi ekki anna en a vri auheyrt hver vri binn a f skildngana sna hr. Eina sleif fyrir a, sagi steikarinn og rak Jni Hreggvissyni kinnhest me ausunni, ar sem hann sat brythggi, svo a upp vissu iljarnar. Daginn eftir hfst psser naleik eldaskla, og hljp Jn Hreggvisson undir sinn yfirmann, steikara ann sem vildi berjast fjllum, leysti ninun hann og hddi hann. taf essu var blsi lur og vaktmenn herdeildarinnar gripu bndann og drgu hann fyrir forngjana. En forngjarnir, allir verskir, voru a leggja sta me herinn sur Karpatafjll og ttu annrkt, enda flestir veldruknir, og uru ekki eitt sttir hva gera skyldi vi rjtinn. Sumir vildu lta ferhggva hann egar, sta ess a tefja sig a skera r honum hjarta fyrst og gefa honum utanundir me v san og limlesta hann areftir, sem lg standa til um aga brjta kngsins her; arir vildu fylgja artiklunum t sar vegna ess rttlti varir eilflega hva sem lur annrki manna. Loks var mlinu skoti undir dm bristans sem hafi her enna og fleiri heri leigu fyrir danakonng og var einrur yfr lfi manna og limum; og var ml etta orsk ess a Skagabndi misti af hersveit sinni og komst ekki a sinn sur heim a stra fyrir sna allranugustu tign. bristi essi var mikill og hlrur herramaur, greifi og barn og nblismaur r v landi Pommern, og hafi hr asetur gari reisulegum ngrenninu. nga var Jn Hreggvisson leiddur. Fyrir utan dyrnar stu nokkrir strsmenn me brugna branda. sal me strum gluggum, en apaldrar garinum neanundir, sat horaur riddari gullsnraur, me hkutopp og

parruk, gyrur sveri og skjallhvtar pflir frammr ennunum, gulum silkibrkum askornum og rauum hstgvlum me uppbol sem slapti tvfaldri fellngu fyrir nean hn, og blrri flauelskpu svo mikilli a skautin flu lngt t glf. Hann studdi rum olnboganum bori en laungum vsifngri vi flan vngann og var a lesa stnun bkum. etta var bristinn. nunegin sat ajtantinn einsog lkneski og stari t blinn, en skrifarinn hinumegin ltur yfir fjur sinni. Gslumenn Jns Hreggvissonar tju dyravaktinni a hr vri kominn Johann Reckwitz aus Ijsland sem hafi htt sinn yfirboara. etta tji fonnaur dyravaktarinnar ajtantinum. bristinn hlt fram a lesa bkum snum, me ara hndina sverinu, hina undir kinn, uns ajtantinn hafi tj honum a slendngurinn vri kominn. bristinn gaf skipun a Reckwitz mtti ekki standa nema spnn fyrir innan rskuldinn og skyldu allar dyr vera opnar a baki honum en llum gluggum hssins upploki gtt. Vindurinn st gegnum salinn. Nokkra stund stari bristinn Jn Hreggvisson og gnsti tnnum. Alteinu spai hann a sr kpuskautinu, spratt upp, gekk nokkur skref leifturhratt framm salinn og efai ttina til bndans, me fyrirfram kvenum vibji svipnum. San settist hann niur aftur og tk leingi og vandlega nefi r silfurskrini og sagi arir menn skyldu gera slkt hi sama hver hj sr. A v bnu mlti hann eitthva verska tngu sem ajtantinn heyri einn, en htti ekki a stara Jn Hreggvisson. Ajtantinn sagi harri dnsku, n ess nokkur lfstaug hrrist kroppi hans, og beindi mli snu til Jns Hreggvissonar: Minn herra hefur lesi frgum bkum a a s svo vond lykt af slendngum a menn veri a sna sr undan vindi egar eir tala vi . Jn Hreggvisson sagi ekki par. Ajtantinn sagi: Minn herra hefur lesi frgum bkum a bstaur fordmdra og pka s slandi, v fjalli sem nefhist Hekkenfeld. Er a rtt? Jn Hreggvisson kva ekki fyrir a a synja. ar nst: Minn herra hefur lesi frgum bkum, primo a slandi su fleiri afturgaungur, skrmsl og pkar heldur en menn; secundo a slendngar dysji hkall fjshaug og eti hann san; tertio a slendngar taki af sr skna egar eir eru soltnir og stfi r hnefa einsog pnnukkur; quarto a slendngar lifi moldarbngjum; quinto a slendngar kunni til einskis verks; sexto a slendngar lni tlendum mnnum dtur snar til ess eir sofi hj eim; septimo a slensk stlka s talin hrein mey nga til hn er bin a eiga sjunda barni lausaleik. Er etta rtt? Jn Hreggvisson gapti svolti. Minn herra hefur lesi frgum bkum a slendngar su primo jfttir, secundo lygnir; tertio montnir; quarto lsugir; quinto drykkjurtar; sexto saurlfismenn; septimo ragir og dugi ekki til hernaar, - alt etta sagi ajtantinn n ess a hrrast og bristinn hlt fram a gnsta tnnum og stara Jn Hreggvisson. Er etta rtt? Jn Hreggvisson kngdi dlitlu af munnvatni til a vta kverkarnar. Ajtantinn brndi raustina og endurtk: Er etta rtt? Jn Hreggvisson rtti r sr og sagi: Forfair minn Gunnar Hlarenda var tlf lnir h. bristinn sagi eitthva vi ajtantinn, og ajtantinn sagi htt: Minn herra segir a hver sem lgur undir merkjunum skal ola hjl og steglu. Tlf lnir endurtk Jn Hreggvisson. g sn ekki aftur me a. Og var rj hundru ra. Og bar gullhla um enni. Atgeirinn hafi ann fegursta saung

sem heyrst hefur Norurlndum. Og meyarnar eru ngar og mjar og koma nttinni og leysa menn, og eru kallaar hi ljsa man og taldar hafa hulduflksskrokk

SEXTANDI KAFLI
Kaupinhafn ti fyrir tiginmannlegum gardynun stendur soldt nlegum stakki og vastgvlum, gyrur belti, me svartan hatt en ekki vopna. Hann tvstgur um hr fyrir framan hsi, list upp dyrarepin og stendur enn leingi efstu hellunni, dlti hokinn hnjnum og horfr uppeftir verhnptu gaflainu me knefana krepta um umalfngurna. a er ltnshalda me hamarskalla hurinni, hreyfanleg upp og niur, og stejakorn undir sem gerir hvellan hljm inn hsi, en komumaur botnar ekki esskonar vl, held-ur kveur dyra me remur hnefahggum. Hann dokar vi um stund, en a er ekki vitja dyra. nstu atrennu eflir hann barsmina um hebnng, en alt kemur fyrir ekki. ar kemur a soldtnum rennur skap og tekur til a lemja eikina me hnefunum sfellu, ngt og hart. Loks voru dyrnar opnaar. Fram kemur gttina kvensnift nokkur dvergvaxin, me krng uppr baki, stalbnynt en hakan togu nir mija brngu, handleggirnir oflngir og jafnmjir, me afsleppum hndum. Hn horfi illilega soldtinn. Hann heilsai hollensku. Hn svarai hvellum rmi og ba enna svarta djfii vera brott sem skjtast. Er Amas heima? spyr hann. Kvenmaurinn var fyrstu hvumsa, svo mjg var henni ofhasa a heyra einn soldt taka sr munn nafri vlks manns sjlfU fordyri hans, en egar hn hafi n sr aftur mlti hn lgsku, og a ttist soldtinn skilja a hn nefridi hann svartan djful einnin eirri tngu. En egar hn tlai a loka dyrunum stakk hann ftinum milli stafs og hurar. Hn tti um stund hurina, en skildi fljtt a hr mundi gilda afl lgmls sta og hvarf inn hsi. Hann dr ftinn til sn aftur, en hafi ekki uppburi sr til a gnga inn eftir konunni. Svo lei drykklaung stund. a var alkyrt hsinu og umhverfis, og soldtinn hlt fram a voka dyrahellunni. Eftir lnga mu heyrist eitthveit rusk gttinni. Auga ggist t, san unt nef, hnussandi. Hva er a, heyrist hnussa slensku. En soldtinn ttai sig ekki rtt eirri tngu, heldur bau gan dag dnsku. Hva er a, var hnussa aftur. a er ekkert a, svarai soldtinn slensku. opnuust dyrnar. slendngur nokkur st dyrunum, raubirkinn, lngleitur, strhrur, me geldngsaugu, litlausar brr og snonar augabrnir, ekki laus vi riu; hann var ermabttum kjl. Maurinn var a vsu ekki ngu mikill fyrir sr til a geta veri herramannsjnn, en kkir hans voru hinsvegar ekki mgamanns; hann hnussai sfellu og drap titlnga, rak hnykk hfui einsog til a hrista af sr mbit og brndi sr nefi me vsifngrinum; egar minst vari fr hann a klra sr rum klfanum me ristinni hinum ftinum. a var vands hvort hann var gamall ea ngur. Hver er maurinn, spuri slendngurinn. g

heiti Jn Hreggvisson fr Rein Akranesi, sagi sol dtinn. Kondu sll Jn, sagi slendngurinn og rtti honum hndina. Gott. Og hefur lti taka sig til soldts! g var lngfer og eir tku mig Lukksta t Holstinn, sagi Jn Hreggvisson. J eir eru vondir me a taka umhlaupandi strka, sagi slendngurinn. a er betra a vera kjur Akranesi. Gott. Meal annarra ora, ert vnti g ekkert slagtogi vi Jn Marteinsson. Jn Hreggvisson kva nei vi v, kannaist ekki vi mann ann er hann nefndi, kvast afturmti eiga brnt erindi vi Arnas Arnus, ea fer g vilt v hann s bndi hr? ekkir ekki Jn Marteinsson, gott gott, sagi slendngurinn. Og ttaur af Skaga. Hva segir frttum af Akra nesi? Og alt svona slarkandi, sagi Jn Hreggvisson. Aungvan dreymt merkilegan draum? Ekki a g til man utan krakka dreymir fyrir dagltum. Og kellngar fnna til lrinu ur en hann snst landnyrng, sagi Jn Hreggvisson. Hvur ert ? g heiti Jn Gumundsson r Grindavk kallaur Grindvicensis, sagi maurinn. g er a vsu talinn doctus in ve teri lingva septentrionali; en mitt eftirlti er n samt scientia mirabilium renun. Sem sagt: gott. Ekki vnti g kunnir fr neinu a segja? Ekki ori var vi neitt? Ekki heyit tala um neinar einkeimilegar skepnur ea vumlkt Hvalfjararstrnd? O svei v, sagi Jn Hreggvisson. Afturmti verur oft vart vi sjkindur Akranesi, og sumar ljtar, og er slkt ekki tali til frtta - varla einusinni menn lendi tuski vi r. En r v vi erum farnir a tala um skepnur, kom hr til dyra finnglkn, blendngur af trlli og dverg, kvenmannslki, og hefur mr sjaldan ori ver vi a sj nokkurt kykvendi, enda kallai hn mig svartan djful versku egar g spuri um bndann. Vi essari ru hnussai og metjai slendngurinn Grindvicensis og nuddai hgri ristinni vi vinstri klfann og gagnkvmt. Loks egar hann mtti mla sagi hann: M g benda mnum ga landa a egar hann segist vilja tala vi minn meistara, er minn meistari einginn esshttar bndi einsog gerist upp slandi, hann s a vsu slenskur maur, heldur er hann einn velela og velbyrugur herra, assessor t consistorio, professor philosophiae og antiquitatum Danicarum og knglegrar maiestatis hlrur arkvsekreterer. Og araf leiir a einnig hans ektavf og ljfleg krasta, mn matmir, er af gfligu standi og henni byrjar fagurt umtal, en ekki flimtan og sp. Ea hver er s sem sendir ig, breyttan soldt, fund mns meistara? a er mn saga, sagi Jn Hreggvisson. N gott. En hvaa skjal ea bevs hefuru hndum fr httsettum manni til a tala vi minn meistara? g hef a skjal og bevs hndum sem hann skilur. J tli etta s ekki eitthvert upptki r eim spitsbb og galgenvogel Jni Marteinssyni til a kra t bkur og pennga, sagi slendngurinn Grindvicensis. Ea mtti mr, mns meistara famulo t antiquitatibus, leyfast a lta etta bevs? Jn Hreggvisson sagi: jartegn mun g aungum sna nema honum einum. g saumai hana innan larfana mna norur Trkyllisvk. Og egar g gerist strsmaur bj g um hana rum sknum mnum. Reyfarar hafa liti mig sem afhrak veraldar og v datt aungum eirra hug g bri drgrip. etta mttu segja hsbnda num. g hefi geta keypt mr

lf me essum grip margar reisur, en kaus held-ur a ola sult og slg Hollandi, glga jverjalandi og spnska treyu t Lukksta. N kom hinn lri slendngur allur tr hsinu og lokai v eftir sr, en ba Jn Hreggvisson fylgja sr fyrir horn, og komu eir inn urtagar bakvi hsi, ar sem hvaxin tr me svartar berar greinar drptu undir hvtri sngunni. Hann bau gestinum a tylla sr ar svellaan bekk. San ggist hann fyrir horn og bakvi tr og ruraia, einsog til a gnga r skugga um a vinurinn vri hvergi nr, kom loks aftur og settist bekkinn. Sem sagt gott, sagi hann enn hinum sama sklastofutni og ur, uppfullur af huga fra sinna. v miur kvast hann ekki hafa haft ess tk a rannsaka heiminn af eigin sjn, utan sklapiltur ferum snum r Grindavk til Sklholts, og hafi hann reynt eftir faungum a skoa og uppteikna hj sr alt furulegt, trlegt og skiljanlegt, einkum Krsuvk, Herdsarvk og Selvogi. A hinu leytinu sagist hann vinlega hafa veri tsetinn a afla sr frleiks hj forfrmuum persnum af hu sem lgu standi, enda hafi hann margar bkur smum um essi efni. N sem honum skildist Jn Hreggvisson vri maur velkunnugur jverjalandi fysti hann a heyra hvort satt vri a enn lifu arlendis skgaryknum dr au, hlf menn hlf hestar, sem nefnd hafa veri elgfrar a voru mli? En Jn Hreggvisson kvast ekki hafa komist tri vi vlka skepnu, hinsvegar hafi hann jverjalandi glmt vi heingdan mann, en ar greip hinn lri slendngur framm fyrir honum og kvast helsti marghvektur af slkum hlutum, v a vri plagsiur lrra spjtrnga hr Kaupinhafn, ekki sst Jns Marteinssonar, a brega eim mnnum um hjtr sem tluu um afturgaungur og merkja , enda heyru daura manna hrvistir ekki til nttrufri og varla til mirabilibus heldur; vri gufrinnar a forsvara slkt. Hann inti Jn Hreggvisson a v hvort hann hefi eingin samskipti tt vi risa, en um a efrii hafi hann smum dlti latnurit. Vissi bndinn nokku til ess a fundist hefu trllabein jr hans afrttum ellegar heium uppaf Borgarfiri? - kva tlenska leggja allmiki uppr snnunarggnum bkum. Jn Hreggvisson neitai v, enda fanst honum lklegt a svo str bein mundu fraumikil og v morna fljtt. Afturmti kvast bndinn hafa lent tuski vi lifandi trllkonu Tvdgru, og ekki leingra san en fyrra, greindi alt sem tarlegast um viskipti sn vi skessuna og a me a hn hefi fra honum mannsgetu a lokmn. etta tti hinum lra slendngi strfrlegt og x soldtinn ekki lti augum hans vi essi tindi, kvast mundu skrifa ennan pst nkvmlega bk sna de gigantibus Islandiae. Meal annarra ora, sagi hann, ekki vnti g hafr heyrt geti barns ess ef barn skyldi kalla me munn brngu sem hittifyrra s dagsins ljs a rlkjarseli Fla? Svo var eigi a vsu; hinsvegar kunni Jn Hreggvisson skil lambi v me fuglsnef sem til kom Belgsholti Melasveit fyrir rem rum, og tti hinum lra slendngi etta gar frttir og kvast mundu skr a physica sna Islandica, - kva Jn Hreggvisson fran og greinagan af mgamanni og lklega allsmilegan dreing, en, btti hann vi, ekki hygg g minn hsbnda og meistara lngi a ra vi svo lgan mann. mun g freista a gera ar nokkra umleitan ef ert n ekki orinn v mli afhuga. Og me v svo var eigi var a r a hinn lri slendngur gekk inn hsi karldyramegin, ltur, hnussandi og byrgarfullur, a tala mli gestsins. En ekki var hann fyr horfnn inn hsi en Jn Hreggvisson heyri geispa vi hli sna bekknum, og egar hann leit vi s hann a ar er sestur maur nokkur eins vnt og honum hefi hrma hr niur, v hvorki hafi hann sst koma innum garshlii n tr hsinu og ekki heldur yfir mrinn; auk ess sem hinn lri

Grindvicensis hafi geingi r skugga um a ekkert leyndist inn runnunum n bakvi trn. eir virtu hvor annan fyrir sr dlitla stund. Maurinn var blr af kulda og stakk hndunum sinni upp hvora ermi. vlkt djfuls land, a a skuli n lka vera rignng frostinu, sagi essi ofanhrmngur og saup r efrivrinni me hinni neri. Hver er maurinn, spuri Jn Hreggvisson. a er ekki komi a v strax, svarai hinn kunni og fr a ukla stgvlum bndans. Fram heldur stgvlakaup. g skal gefa r hnfnn minn milli. etta eru hans majestets stgvl, sagi Jn Hreggvisson. g flauta majestetina, sagi hinn kunni strulaust, nstum tmlega. Flauta na lyst lagsi, sagi Jn Hreggvisson. Ja frum hnfakaup heldur en ekki neitt, sagi hinn. A snu og sltt kaup! g kaupi ekkert s, sagi Jn Hreggvisson. g skal sna r hjltun mnum, sagi maurinn. San fru eir hnfakaup. Hnfur mannsins var gtur gripur, en Jns Hreggvissonar rygu bredda. Altaf er a g sem tapa, sagi hinn kunnugi. Allir gabba mig kaupskap. En a gerir ekkert til. Stndum n upp og frum til Kristnar Doktors og kaupum okkur krs af li fyrir hnfnn. Hvaa hnf, sagi Jn Hreggvisson. Hnfinn minn, sagi maurinn. a er minn hnfur r v sem komi er, sagi Jn Hreggvisson. g drekk ekki t minn hnf. Afturmti getur drukki alt a l sem ig lystir fyrir rybredduna. Ekki er ig logi Jn Hreggvisson fr Rein, sagi hinn kunni. Muntu vera ekki aeins manndrpari og jfur, held-ur einnig hinn versti maur. M g spyrja, hva ertu annars a snpa fyrir utan etta auraa hs? g f ekki betur s en srt betlari sjlfur, sagi Jn Hreggvisson. Hva ertu me ftunum m g spurja? Eiga etta a vera skr? Og tilhvers treuru lkunum r sisona upp ennarnar? Ea hvar er itt hs? Mitt hs er voldug hll hj essu hsi, sagi maurinn fullur af strulausri ver einsog jlkur. Eg held, sagi Jn Hreggvisson , a einginn slendngur hafi san land bygist tt svo veglegt hs sem etta er, og hafa margir tt g hs fornld. En hinn kunni lt sr ekki feila. Hann fkk rf fyrir a leysa dlti fr skjunni, talai hratt og mjtt og dlti sfrulega, og vi linmltur, a var einsog hann vri a lesa uppr gamalli bk: Margur konngur lt vintnun aleigu sna fyrir perlu. Og margur karlssonur var reiubinn a lta lftnma fyrir prinsessu og leysa rautir til a eignast kngsrki. Ltum vera skonngar og hrafnistumenn legust me flagi ef svo bar til eir lentu vi stra hraknnga norr Gestrekalandi, ellegar Jtunheimum, slkt henti jafnfrgar hetjur og Hlfdn Brnufstra, Illuga Grarfstra og sjlfan rvarodd - og voru- ekki taldir menn a minni. En selja senn perlu sna og prinsessu, og kngsrki arofan, fyrir eitt flag vlk saga fnst ekki samanlgum antiquitatibus. Rtt eim sviflim kom hinn lri slendngur Grindvicensis aftur tr hsinu. egar hann kom auga sara gestinn vi hli hins fyrra frnai hann hndum til hlfs ofboi, lt r

san falla mttvana niur einsog hann kynni ei framar nein r. hefi g sosum ekki mtt segja mr a sjlfur, sagi hann. Jn Marteinsson, g skipa r a f mr aftur historam mna literariam sem stalst fr mr helgidegi. Jn Hreggvisson, gott, mtt sj minn meistara hans biblioteque, - en segu mr fyrst me hvaa pr essi heillakrkur hefur veri. Vi fram hnfakaup, sagi Jn Hreggvisson og sndi hnfinn. tti g ekki v von: hnfurinn sem minn meistari saknai morgun, - og hrifsai hnfinn af Jni Hreggvissyni. Jn Marteinsson geispai sllega einsog honum kmi etta ekki vi. Jn Hreggvisson heyri um lei og hann gekk inn hsi a hann var a bija hinn lra Grindvicensis a lna sr fyrir krs af li.

SAUTJANDI KAFLI
Sll vertu Jn Hreggvisson og velkominn r nu feralagi, sagi Arnas Amus seint og djpt og kyrt einsog alvssrdd sem bjrtum sumardegi talar r svrtum kletti og veit vintr feralngsins fr ndveru. Hitt var bndanum ekki jafnljst, hvort spott ea vinarel bj djpi essa rms. etta var mikil vistarvera og htt undir loft, mrarnir settir bkahillum fr glfi rjfur svo stiga urfti til, einsog framanvi heystl, a n upp efii hillurnar. Gluggar voru settir ofarlega veggina, me smar rur umgerar bli, og ltu ekki inn meiri biitu en svo a tru var a hafa pltinu. skuggsnu horni krngum digurt eikarbor stu hbektir armstlar, en borinu kanna og nokkrar steinkrsir. Lkneski st ru horni af manni ea gui og kakalnn heitur hinu rija. Herra hssins setti niur gest sinn stl. skoti st nker stokkum, sem hann skrfai fr og lt renna t freyandi Raustokksl krs og setti fyrir bndann: Fu r a drekka Jn Hreggvisson. Jn Hreggvisson sagi gulaun og drakk. Hann var kaflega yrstur. egar hann hafi rent botn varp hann ndinni velsll me bjrkeiminn vitunum og saug r skegginu. Arnas Arnus horfi hann. Og egar bi var a gesturinn lti upp erindi spuri hann: Hva vilt mr Jn Hreggvisson? laut Jn Hreggvisson fram og geri sig lklegan a fara r ru stgvlinu. Eitu votur ftinn? spuri Arnus. Nei, sagi Jn Hreggvisson. Hefuru meitt ig? spuri Arnus. Nei, sagi Jn Hreggvisson. Ftur hans var vafinn dulur innanundir stgvlinu og egar hann hafi vafi r utanaf kom ljs a hann var me gullhrng einni tnni. Hann smeygi hrngnum frammaf, strauk af honum buxnasklminni sinni og fkk Arnusi. Arnus leit flega hrnginn, en a strkkai ofurlti rdd hans, einsog maurinn fjarlgist, um lei og hann spuri gestinn hvar hann hefi feingi ennan grip. a ljsa man, sagi Jn Hreggvisson, a ljsa man ba mig segja etta er

ng, sagi Arnas Arnus og lagi hrnginn bori fyrir framan gestinn. a ljsa man ba mig segja -, endurtk gesturinn, en herra hssins tk framm fyrir honum aftur: Ekki fleira. Jn Hreggvisson leit Arnam Arnum og var eftilvill fyrsta sinn dlti smeykur. Eitt er vst: a leiarlokum ori hann ekki a bera fram a erindi sem hann hafi geymt hug sr allan ennan lnga veg, au or sem honum hafi veri fali a mla. Hann agi. g heyri sagt hafr drepi mann Jn Hreggvisson, sagi Arnas Arnus. Er a rtt? Jn Hreggvisson hfst stinu og ansai: Hef g drepi mann ea hef g ekki drepi mann? Hver hefur drepi mann og hver hefur ekki drepi mann? Hvenr drepur maur mann og hvenr drepur maur ekki mann? Fari helvti sem g drap mann. Og . Tarna var skrtin ula, sagi Arnas Arnus; samt stkk honum ekki bros. Hann leit ekki framar hrnginn, en hlt fram a horfa Jn Hreggvisson. Finst r vera mannslagari? spuri hann a lokum. Jn Hreggvisson svarai: Nei, - v er ver og miur liggur mr vi a segja, stundum. g skil ekki, sagi Arnas Amus. g s af skjlum fr slandi a varst sakaur um mor og dmdur fyrra xarrngi, en slapst r haldi me skiljanlegum htti. N spyr g ig hva satt s nu mli og ver ekki a klkari. tk Jn Hreggvisson a skra fr llum viskiptum snum vi gu og knginn fr v hann stal snri til a hafa lnu /' hallrinu ri fyrir hittefyrra, og fr rlakistuna; san hvernig hann hafi hittefyrra hjlpa til a brjta niur klukku landsins fyrir vora allranugustu tign; hvernig kjafturinn honum gekk rngslis tali vi kngsins bul og hann uppskar hngu sem mnum herra var kunnugt, v hann hafi vitja hans kothrfnu a Rein daginn eflir straffi fll; um tmabrt andlt Sigurar Snorrasonar og sna Jns Hreggvissonar uppvaknan grunsamlegri nnd essa sluga holds; ar nst um vi sna Bessastum lnga grafamtt n gus ljss utan smlega jlum og pskmn; um dminn ngvllum vi xar, eim sta ar sem ftkir menn hafa ola mestar kvalir og smn slandi; og um nttina undan aftkunni egar hlekkjum hans var upploki og honum feingi gull og skipa a leita fund mns herra og bija hann leysa hfu hans; um fer sna fr v sland skk undir hafldurnar, og hann blvai v, uns hann var kominn eftir margskyns vintr heimsrkjum ennan sal, fafr og ltilsver persna af Skaga, skandi og bijandi friar vi sna allranugustu tign til ess a mega forsorga sitt litla hs Arnas Arnus hlustai sguna. egar henni var loki gekk hann burt, eftir endilaungu glfi salar sns, rskti sig og kom aftur. Miki rtt, hf hann mls nokku drmt og horfi framhj gesti snum einsog hann vri farinn a hugsa eitthva anna; egar g leit a gamni mnu haust kpuna sem l hr kansellinu af rttarskj lum mli nu, virtist mr bgt a sj af eim vitnisburi sem l til grundvallar dminum a nokku yri ri um sekt na. g s ekki ljslega neina br milli dmsins og undangeinginnar rannsknar mlinu. a virtist me nun orum vera einn eirra gtu dma sem vorir vsu feur og landstlpar ar heima telja sig tilkna a fella af einhverjum gildari stum en flillngja krfum rttvsinnar. spuri Jn Hreggvisson hvort vinur konngsins og bornautur greifanna gti ekki feingi v til leiar komi a ml sitt yri teki fyrir a nu og feldur v annar og betri dmur hr

Kaupinhafn. Arnas Arnus fr smu lei og hann hafi ur fari salnum og kom aftur. v miur, sagi hann, ert raungu hsi Jn Hreggvisson. g er ekki vrur laga og rttar essu konngsrki, hvorki samkvmt kllun n embtti. g er fatkur bkamaur. Og hann vsai me opinni greipinni uppum bkumsetta mra salar essa og horfi bndann me undarlegum glampa auganu um lei og hann btti vi: essar bkur hef g keypt. Jn Hreggvisson horfi me opinn munninn bkurnar. egar maur hefur keypt svo margar og drar bkur, munar ekki strt a segja a or sem kaupir Jni Hreggvissyni n, sagi hann a lokum. nu mli m einu gilda um Jn Hreggvisson, sagi Arnas Arnus og brosti. Ha, sagi Jn Hreggvisson. itt ml kemur r sjlfum lti vi Jn Hreggvisson. a er miklu strra ml. Hverjum er a borgnara hfu eins betlara s leyst? Ein j lifr ekki af n. S er eldurinn heitastur sem sjlfum brennur, sagi Jn Hreggvisson. g veit a tti ekki skrulegt fornld a bijast gria, en hvaa afl hefur einmana betlari til a berjast um lf sitt vi gervallan heiminn? Arnas Arnus virti enn vandlega fyrir sr ennan mann sem hafi veri strktur Kjalardal, jrnaur Bessastum, dmdur vi xar, barinn jvegum Hollands, send-ur glga af verskum, settur spnska treyu t Lukksta og sat n hr gestur hans vi hliina stgvlinu snu, stgvli kngsins, og vildi lifa. Hafi nu mli veri rngturna, sagi Arnas Amus, er einlgast gngir sjlfur fyrir konng og berir munnlega fram vi hann na spplkk um na stefriu og ara upptku mlsins. Konngur kann v ekki illa a sj andlit egna sinna og leysir fslega og me gsemi eirra erindi ef honum virist ar grundvllur til. En blandi mr ekki essi ml. v a er aungu bjarga g bjargi r. Og llum til ils a g biji um smtt eim sta. Ja, sagi Jn Hreggvisson dauflega. Til nokkurs var etta altsaman. Illu heilli hef g seti undir hnga. Og hr liggur jartegnin fyrir framan mig. a er vonandi ekki til of mikils mlst ef g bi um aftur knnuna. Arnas Arnus gaf manninum aftur knnuna og lt hann drekka. g er ekki illa til n Jn Hreggvisson, sagi hann. Og kanski enn betur til hennar mur innar gmlu sem varveitti sex bl r Skldu, enda skaltu n njta hennar litlu s. Drgripurinn sem liggur fyrir framan ig prddi eitt sinn hnd surnnar tignarkonu. S hamngja fll minn hlut eina sumarntt vi Breiafjr a mega draga hann hnd annarri drotnngu. N hefur hn sent mr hann aftur. g gef r hann. ennan grip, sem drotnngarnar nefndu gulli sitt ga, drekann sem gleypir spor sinn, hann gef g n r Jn Hreggvisson, kauptu r fyrir hann krs af li. Hva er essi soldt a vilja hr ea var g kanski ekki bin a skipa honum burt fr hsinu! Flagi me krnginn st glfinu, hi teyga andlit, me hri stpli uppr og shkuna einsog bergstall nirr, var annig sett a munnurinn virtist bki hennar mijum. Rdd hennar hvell og str hafi rofi kyr bkasafnsins. Mn Yndislega, sagi Arnus, gekk til hennar og strauk bllega um hina laungu kinn hennar. Hve gott hn kom! Af hverju er soldtinn kominn r stgvlinu hr inni, sagi konan. tli skrinn hafi ekki

meitt hann mn Yndislega, sagi ektamaur hennar og hlt fram a strjka hana bllega. etta er slenskur maur kominn a fnna mig. a l a etta vri slendngur, v a leggur af honum efnn um alt hsi, sagi konan. Og nttrlega a bija um lmusu einsog allir slendngar heima sem heiman, hvort heldur eir eru klddir peysu, frakka ea hennannstreyu! Er yur ekki ng minn elskai a dragast me ann galna Johan Grindevigen og ann illa djful Martinsen, sem stal fr mr tveim fnum hanakjklngum gr og var seinast a last hr garinum morgun, r su ekki a snka a yur meira af essum voalega jflokki. etta hlfa r san g gerist yar ektakvinna hef g ori a kaupa meira af lavendlum en llu mnu lnga og ga hjnabandi fyrrum. Yndislega, etta er n einusinni mn ftka j, sagi hinn hlri arkvsekreterer, assessor consistorii og professor antiquitatum Danicarum og hlt fram a gla kvinnu sinni ngurvr.

ATJANDI KAFLI
Jn Hreggvisson rlti niur strti og vissi ekki meiren svo hva hann tti a taka sr fyrir hendur, v hann hafi tgaunguleyfi allan daginn. Hann lngai a gnga kjallara a svala sr, en tti ekki nema fa skildnga. Hann st hikandi gtuhorni og arir menn geingu hj. vissi hann ekki fyren einhver var farinn a tala utan hann. Ha, sagi Jn Hreggvisson. g sagi r a mundi ekki tja miki, sagi maurinn tmlega. Jn Hreggvisson sagi ekki neitt. straknum er vorkunn, sagi hinn. Hverjum, sagi Jn Hreggvisson. hverjum nema honum ma greyinu, sagi maurinn. M hefur stoli hnsnum fr konunni, sagi Jn Hregg visson. Iss hn erfi stran sveitab Sjlandi eftir fyrri manninn sinn, sagi Jn Marteinsson. Fyrir n utan garana, skipin og gulltunnuna. Heyru n annars lagsmaur, hvaa vit er a standa hr. Eigum vi ekki heldur a fara til Kristnar Doktors og kaupa okkur kollu af li. etta var g a hugsa um, sagi Jn Hreggvisson. En var ekki viss g tti fyrir v. a gerir ekkert til, sagi Jn Marteinsson. Hj Kristnu Doktors er vinlega bori bor mean menn eru alminlegum stgvlum. eir fru nir Kristnar Doktors Kjallara og feingu sr lbskt l. a kom uppr drnum a slenskum Kaupinhafh var vel kunnugt ml Jns Hreggvissonar og undankoma hans fr ngvllum vi xar nstlinu vori. Um afdrif hans var mnnum afturmti alt kunnugra uns hann birtist hr strsmaur innritaur kngsins bk, nforfrur til Kaupinhafn utanr Lukksta. N sagi vintrarinn sjlfur ferasguna yfr sklum. Hann varaist reyndar a nefria hvernig hann hefi komist r fjtrun, svo hann kmi ekki upp um neinn, sagi aeins strttu kona hefi feingi sr gulli ga a fra eim manni sem n var bestur slendnga, me eim boum a tvega honum n og pardn. San sagi Jn Hreggvisson essum na vini snum alt af ltta hver ori hfu hans erindislok hj hinum

frga manni. Jn Marteinsson fkk a sj hrnginn og v hann lfa sr til a finna hva hann sti. Uss g hef ekt strttaar konur, jafnvel biskupsdtur, sagi hann. a er hver pkan annarri lk. En n skulum vi f okkur brennivn. egar eir voru bnir a f brennivni og drekka a sagi Jn Marteinsson: Vi skulum fa okkur franskt brennivn og - spu. sland er sokki hvorte er. San feingu eir sr franskt brennivn og spu. a held g a mtti vera margsokki mn vegna, sagi Jn Hreggvisson. a er sokki, sagi Jn Marteinsson. eir kvintsngu einu sinni jn jn fullur dag fullur gr fullur fyrragr. Einhver sagi krnni a a vri auheyrt hr vru inni slendngar. Og aufundi lyktinni, btti annar vi. a vri n ht ef a vri sokki, sagi Jn Hreggvisson. a er sokki, sagi Jn Marteinsson. Er g ekki a segja r a s sokki. eir drukku meira brennivn. jn jn fullur dag fullur gr fullur fyrragr, ekki nema a . a var r a Jn Hreggvisson ba Jn Marteinsson gerast sinn talsmann hj konngi og greifunum. verum vi a f okkur villidrasteik me frnsku rauvni, sagi Jn Marteinsson. eir feingu sr villidrasteik me frnsku rauvni. egar Jn Hreggvisson hafi eti um stund keyri hann hnfinn bori og sagi: ar fkk g loksins vel a ta. N smfer landi a rsa aftur. Jn Marteinsson grfi sig fergjulega yfir matinn. a er sokki, sagi hann. a byrjai a skkva egar eir settu pnktinn aftanvi Brennunjlssgu. Aldrei hefur nokkurt land sokki jafndjpt. Aldrei getur slkt land framar risi. Jn Hreggvisson sagi: Einusinni var hddur maur Rein. Og ar er komin Snfrur Islandssl og hjfrar sig uppa gfgasta riddara lands-ins, honum sem veit sgur fornkonnga, en bakvi hana skugganum standa tal lkr andlit og a eru andlitin mr. Einusinni var dauadmdur maur ngvllum vi xar. A morgni veruru hggvinn. g lk upp augunum og hn stendur yfir mr hvt, gulli, og ekki nema spnn yfrum lfi, me essi blu augu og g svaitur. Hn rkir yfir nttinni og leysir ig. Hn er og verur s sanna drotnng als Norurheims og hi ljsa man me huldukroppinn eins tt hn s svikin; og g svattur. er einginn endir vanitte, sagi Jn Marteinsson. Lttu mig frii mean g er a bora etta villidr og drekka ennan borgundara. San hldu eir fram a bora. egar eir hfu loki villidrinu og borgundaranum og kellngin hafi bori fyrir pns kollu sagi Jn Marteinsson: N skal g segja r hvernig biskupsdttir er legin. Hann kom fast uppa Jni Hreggvissyni, laut honum og tlistai etta verk nkvmlega fyrir bndanum hlji, rtti san r sr stinu, sl t fltum lfanum og sagi: a var alt og sumt. Jn Hreggvisson lt sr ftt um fnnast: an egar hann fkk mr hrnginn aftur sagi g vi sjlfan mig, hvor skyldi vera ftkari hann ea Jn Hreggvisson fr Rein. Miki m vera ef ekki strt bl eftir a hitta slkan mann. Jn Marteinsson tkst upp stinu sngt einsog nl hefi stngi hann, krepti horaa knefana

og teygi lkuna gnandi framan Jn Hreggvisson, alteinu st honum ekki sama. Ertu a fonnla skrattinn inn, sagi hann. Ef vogar r a nefna a nafn sem r er hug skaltu detta niur dauur me a vrunum. Jn Hreggvisson rak upp str augu: g veit ekki betur en hafr sjlfur kalla hann strk og grey fyrir skemstu og hsi aumt hs. Reyndu a nefna hans nafn! hvsti Jn Marteinsson. Faru fr me smetti svo g geti sptt, sagi Jn Hregg visson. En fyrst hann sagi ekki meira hallai Jn Marteinsson sr aftur fr honum. Taktu aldrei mark fullum slendngi, sagi hann. slendngum var af miskunnsmum gui sendur aeins einn sannleiki og hann heitir: brennivn. eir sngu jn jn og arir gestir horfu me hrolli og vibji. hallai Jn Marteinsson sr aftur uppa Jni Hreggvissyni og hvslai: g tla a tra r fyrir leyndannli. g er orinn leiur a heyra um essa andskotans biskupsdttur, sagi Jn Hreggvisson. Eingin biskupsdttir meir, sagi Jn Marteinsson. minn sann. Hann hallai sr a eyranu Jni Hreggvissyni og hvslai: Vi eigum ekki nema einn mann. Eigum vi mann, hvurn? sagi Jn Hreggvisson. ennan eina mann. Og san aungvan meir. Ekkert meir. g skil ig ekki, sagi Jn Hreggvisson. Hann hefur feingi r allar, sagi Jn Marteinsson; allar sem mli skipta. r sem hann ekki hafi kirkjuloftum og eldhskrkum ea mygluum rmblum keypti hann af strhfngjum og rkisbndum fyrir jarir og pennga nga til alt hans flk st uppi reiga og var hann kominn af stnnennum. Og r sem hfu veri fluttar r landi elti hann uppi rki r rki nga til hann fann r, essa Svj, hina Norvegi, n Saxlandi, Bheimi, Hollandi, Einglandi, Skotlandi og Frans, j allar gtur sur Rmu. Hann keypti gull af okrurun til a borga r. Gull belgjum, gull ktum, og aldrei heyrist hann prtta um ver. Sumarkeypti hann afbiskupum og btum, arar af greifum, hertogum, kjrfurstum og stlkonngum, nokkrar af sjlfum pfanum; - nga til bslarmissir og svarthol blasti vi. Og aldrei um eilf verur til neitt sland utan a sland sem Arnas Arnus hefur keypt fyrir sitt Hf. Trin streymdu nireftir kinnunum Jni Marteinssyni. Og dagurinn lei. N skal g sna r Kaupinhafh, borgina sem danskir hafa egi a slenskmn, sagi hinn ni verndari bndans og leisgumaur um kvldi seint, egar eir voru bnir a borga fyrir sig me gullinu ga Kristnar Doktors Kjallara - eir ttu meira a segja ngan afgng til a komast hruhs: essi borg var ekki aeins reist fyrir slenska pennga, heldur er hn lst me slenskum grt. Jn Hreggvisson kva r Pontusrmum eldri:
Hvar nir a kaupa kt kostau ar til llu, sofiiau ei fyren sopi er t sofhau ei fyren sopi er t me sveinaliinu snjllu.

Og arna er Kngsins Lystigarur, sagi Jn Marteinsson, ar sem elamenn safala mta

flegnum hefarpkum me gull sk egar anna flk biur grtandi um smundarj rn og tverk. helduru g viti ekki a a vantar bi aungul og fri, sagi Jn Hreggvisson. En n vil g fara hruhs. Lei eirra l fr strndinni gegnum innbinn. a hafi ltt til me hgu frosti og tngli bttist vi hinn slenska grt sem lsti stanum. Gararnir, bstair stnnenna, gnfu ara hnd eim hver rum veglegri, me v kalda tilkvmi yfrbragsins, sem er sannur vottur rkidmis. Fyrir dyrum essara voldugu hsa voru digrar hurir r kjrvii, rammlstar. Jn Marteinsson hlt fram a fra utanbannanninn. essum gari situr blessunin hn Mara mn von Hambs sem n einna mestan fjrhlut slandsversluninni. Hr dgunum gaf hn fulgu til a kaupa spu handa ftkum mnnum einu sinni dag svo hn fari ekki til Helvtis, og annig er n ekki aeins s rijngur staarba, sem einhver mannagrein er a, braui slandsverslunarinnar, heldur f n einnig jarlsnar synir Grms kgurs aan sitt traktement, - eir sem ur geingu hr me tman belg um strti og siur var a velta hordauum skin. ennan uppIjmaa gar me aldintrn krng, aan sem heyrir symfn og salterum, Hinrik Muller rentumeistari sem hefur Austfjarahafnir, - a eru fleiri sem halda veislu kvld en g og lagsi. Og garinn me eingil vi portin frasti kavalr staarins, Peer Peersen sem hefur hafnirnar Btsendum og Keflavk; hann ku n ekki urfa anna en taka upp sntukltinn fyrir knginn nsta drykkjulagi til a vera sannur aalsmaur me von" og laungu nafni upp versku. Sast bar a aldingari miklum umkrngdum hum mr. eir ggust innum auga mrnum. sngin hafi frosi trjnum og skgarsvrurinn var hlaur. Tngli stafai allan ennan glerng og sl gullbirtu kyrrar tjarnir aldingarsins. Tveir sknandi svanir liu yfr vatni og reigu hlsana tgulega nturkyrinni. garinum mijum gnfi hll ein h og glst hl vi bstnar laufkrnur eikanna, nreist, me brtt k og tflru gafl, tskot r rauum sandsteini og innskot ar sem lkneskjum var tildra palla. Hllin hafi fjra turna me svalir hkkandi uppaf svlum, en spra uppmjkkandi hverjum turni efst, og var rtt loki verki hinum sasta. Tngli skein fainn koparinn kum og turnum. Jn Marteinsson hlt fram: essi hll hefur veri ger sem veglegust svo hn miklaist tlendum legtum og furstum, enda va leita tilfnga ur en hn var reist og ekkert tilspara. a bygi hana hollenskur meistari; talskur myndhggvari flrai hana a utan, en innan voru salirnir skreyttir af frnskum mlunun og bfldskeram. Jn Hreggvisson tlai ekki a geta sliti augun fr essari sn; postulnsskginum hvta, hinum fu koparkmn haUarinnar tnglsljsinu, vatninu og lftunum sem hldu fram a la um vatni og reigja hlsinn einsog draumi. essa hll, uldi Jn Marteinsson me fasleysi heimamannsins, - essa hll Kristjn Gullinl kngsfrndi, herra til greifaskaparins Smseyar, frherra til Marseluborgar, riddari, generalamrll, generallautinant og generalpstmeistari t Norvegi, hfusmaur slands og skatttaki, einn srdeilis frmur og gur herra. vaknai Jn Hreggvisson alteinu af leislu, htti a ggjast innum vindauga, greip handfylli sna hrlubbann undir hattinum og klrai sr.

Ha, sagi hann uppr essum andflum: Drap g hann? Ea drap g hann ekki? eit fullur, sagi Jn Marteinsson. g vona minn skapari gefi g hafi drepi hann, sagi Jn Hreggvisson.

NITJANDI KAFLI
meira en hundra r hafi jflokkur handan Eyrarsunds, sem kallair eru eir svensku, haldi uppi ltlausu kfi vi dnsku, margsinnis stt heim me her og lagst upp me setuli, mta bndum, beitt knginn fpynd, rga kvenflki og kasta bombum yfr Kaupinhafn; auk ess sem eir hfu kga af dnskum hi gta land Skney. sjaldan sfnuu hinir fyrnefndu alskonar kunnum jum me sr gegn hinum sarnefndu, en tkst hinum sarnefndu einnig stundum me gus hjlp a reisa fjarlgar jir, svo sem strknjasinn til Moscva, gegn hinum fyrnefhdu. N hfu enn sem fyr veri visjr me essum andblngum um skei. Hfu bir leita sr tnaar fjarlgum stum. Um kvldi egar Jn Hreggvisson kom herb sna og hafi drukki t gullhrnginn me Jni Marteinssyni, var hann gtu skapi til a sktyrast vi ganta sem eru reytandi a plaga lsugan slendng. v miur baust ekkert hentugt tkifri til floga. Vaktin hafi veri aukin og llum skipa a halda reglu. Landgnga svenskra var talin standa fyrir dynun. Jn Hreggvisson rtti einum ea tveimur mnnum eyrnafkju, en v var ekki sint, hsta lagi a einhver sparkai hann. Allir voru a hugsa um stri. Einn maur sagi a auvita mundu svenskir ekki lta staar numi vi Skney, n vri rin komin a Sjlandi. San Fjn og Jtland. Einn spuri, hvar er flotinn, tlar flotinn ekki a verja sundi? Annar sagi, enskir og hollenskir eru komnir me herskip sundi og ykjast vera a spssra til Moscva a tala vi knjasinn. Svo okkar amrll Gullinl er farinn land og sestur hllina sna a kreista Amalu Rsu. Jn Hreggvisson kva mansaungsstef r Pontusrmum eldri: Dagur er risinn. Hr skal hefja heimsstyrjldina enn. Farvel mengl minna stefja. Morbl fagurt renn. Daginn eflir var gert vi stgvl og burarlykkjurnar lpum manna treystar. Og snemma a morgni annars dags var barin bumba og blsi skalmeyar, bsnur og krmhorn og lagt sta a berjast vi vininn. Hver maur var ltinn bera sna fiinm fjrnga sjlfum sr. a var sldarveur. Vegurinn var eitt sliti fora og ttu margir erfitt a halda taktinum, armeal Jn Hreggvisson. Veldruknir fyrirliar verskir riu grenjandi mefram kompaninu me svipur og pstlur lofti. Tnlistin var laungu enda me v ppararnir voru ornir loppnir, en einn maur heyrist j arma. au tindi hfu spurst a svenskir lgju undan strndinni me strskip og hefu sett njsnannenn land, og mundi egar hafa slegi brnu milli eirra og danskra vaktsveita. Jn Hreggvisson var soltinn og slkt hi sama maurinn vi hli hans, af j vinda. a hlt fram

a rigna. Gargandi krkur flktu yfir svrtum benun trjtoppum okunni. eir geingu framhj lnghstum einhlubum, v a er siur Danmrku a herbergi manna sem bfjr standa undir einni ekju, hvert af enda annars. Hross og kindur voru beit grnum tnhgum. Strk hsanna voru svo s a gngandi maur strauk xlinni vi ufsina, en herberginu flksins voru dlitlir glergluggar og gluggatjld, og ngar stlkur ggjum; r voru a g a strsmnnunum sem tluu a fara a berja svenskum fyrir knginn essari bleytu og voru svo blautir og slptir a eim st ekki einusinni hugur ttina til eirra. einu slku orpi uru au tindi a rr drknar komu fleingrandi me svipusmellum veg fyrir herdeildina. eir mltu vi fyrirliann nokkur or. Var deildinni skipa a nema staar. Yfnnennirnir riu framme deildinni og skygndu mennina. eir stanmdust mts vi Jn Hreggvisson og bentu svipum snum. San kallai einn eirra bndann me esskonar versku nafni sem bin voru til hann dgum oftar strinu: Jen Rekkvertsen. Hann misskildi nafni fyrstu atlgu, en egar kalla var ru sinni gaf hans kumpn honum albogaskot, a til hans vri leikurinn gerur, og Jn Hreggvisson fr me hndina uppa kaskeitinu a strsmannasi. Honum var skipa a stga tr rinni. egar yfmnennirnir hfu sannekt manninn var kalla tvo kumenn, Jn Hreggvisson lagur bnd og kasta upp vagn og keyrt me hann aftur til Kaupinhafh fylgd drknanna. egar hr var komi var hann enn dreginn fyrir verska yfnnenn, hsi sem hann vissi ekki deili , og prfaur. eir voru litklum, gyrir sveri me snin skegg og fjaraskfa. essir ltu spyrja hvort maurinn vri Johann Reckwitz aus Ijsland buertig. Bndinn var finn og svartur, forugur og blautur, auk ess festur vi tvo vopnaa hennenn. Hann svarai: g er Jn Hreggvisson fr slandi. ert morngi, sgu yfrmennirnir. , sagi Jn Hreggvisson. Hver segir a? Dirfist hann a spyrja hr, sagi annar yfinnaurinn hissa, en hinn gaf skipun um a skja svipu og berja maninn. San var stt svipa og Jn Hreggvisson var barinn nokkrar reisur bi bak og fyrir og yfhim hnakkann og svolti framan. egar bi var a berja hann stundarkorn skipai annar yfinnaurinn a htta a berja og spuri hvort hann vri morngi. a er gagnslaust a berja slendnga, sagi Jn Hreggvisson. Vi fnnum ekki til undan v heldren undan ls. Svo ert ekki morngi, sgu yfirmennirnir. Nei, sagi Jn Hreggvisson. skipuu yfinneimirnir a skja fairvori. Fairvor etta reyndist vera krans r snri me mrgum hntum, og var v smeygt hfu manninum og sni upp me snarvndli nga til hntarnir settust inn skallann og augun tluu tr honum. fanst Jni Hreggvissyni etta ekki borga sig leingur og sagist vera morngi. eir skipuu a taka af honum fairvori aftur. Eftir etta vintr var Jn Hreggvisson fluttur Blturn innanum bamamorngja og hnsnajfa, flettur klum og frur strigasekk vondan, san hlekkjaur vi mrinn. Gekk keja mikil r mrnum stlgjr rskipta sem hnept var um manninn, ein lman um lri, nnur um manninn mijan, rija um hlsinn og hnoinn nagli ar sem hlsbryggjurnar voru samanluktar. etta heitir kngsins jrn og arbei. a var a aflinum kvldmlum og Jn Hreggvisson fkk aungva lfsnrngu eftir

annasaman dag, svo egar meimirnir sem bundu hann voru farnir me skribyttuna tk hann a r a kvea nokkrar velvaldar mansaungsstkur r Pontusrmum eldri ar sem hann sat me hrygginn uppvi mrinn.
maga vorum br mestur dugur, mannvit grnum lka, v maturinn einn er almttugur v maturinn einn er almttugur og eilfur ar me lka-a-a Arir fngar almennng essum vknuu og bu honum bna. Upphfst n miki agg og vei, grtur og raus essu hsi, en Jn Hreggvisson sagist vera slendngur og gilti sig v einu hvernig eir ltu, hlt fram kveskapnum. skildu a allir menn a n var ekki von neins verra upp fr essu, og gfix sig me gulli skelfngu vald snum rlgum.

TUTTUGASTI KAFLI
Skjaldan hafi Jn Hreggvisson fyrirhitt anna eins samsafn af bleysngjum, ttlausum mnnum og fkunnandi sgum sem turni essum. Menn voru ltnir tta hamp mean dagskma var lofti, bundnir einsog nautpenngur, og heyrist ekki or utan klm og ragn. Jn Hreggvisson krafist ess sem kngsins soldt a sr yri varpa Stokkhsi, fngelsi hersins, innanum alminlegt flk. Yfirmenn spuru mti hvort etta vri ekki allsmilegur selskapur fyrir slendng? Hann spuri eftir hvaa lgum hann vri hnga sendur, ea hvar dmurinn vri, en eir svruu a kngurinn vri rttltur. Nokkrir sem til heyru fonnltu knginum og sgu a hann vri tekinn saman vi stgvla-Katrnu. r essum turni virtust ekki liggja neinar leiir til mannlfsins, hvorki samkvmt lgum n lgum. Fyrir gluggafjorunni voru digrarjrnsteingur. Svo htt lgu gluggarnir a einginn hafi manna minnum s tum . Eina skemtunin essum sta var s ef snggvast br vegginn hverfulum skugga af vngbreium fugli sem flaug fyrir. ldunnaurinn almennngnum, glpamaur s sem brum hafi seti hr mannsaldur, sagist einusinni fyrir tuttugu rum hafa feingi a lta tum glugga og hlt v fram a turninn vri bygur ey nokkurri allfjarri lndum, ellegar svo hr a landi geingi innundir hann, og sist ekkert t nema endalaust reginhaf. Einhvern dag brust r fregnir me num glpamanni a stri vri enda; a minsta kosti um sinn. Svenskir hfu geingi land Humlabekk og haft sigur en danskir bei sigur. Orustan hafi ekki veri blug. annig var sigurinn ekki falinn mannfalli, og reyndar ekki landamissi heldur, afturmti hafi vor allranugasta tign ori a sta hrum friarkostum: rma ll meirihttar virki og lofast til a byggja eingin n. En tk tyfr a honum hafi veri raungva til a greia svenska knginum hundra sund krantspesur t hnd. Einum glpamanni lk forvitni v hvar kngurinn, sem var botnlausum skuldum og tti ekki fyrir tbaki, hafi geta krafsa saman slka flgu essum erfiu tmum. a var greifi von Rsinflk sem s fyrir v, sagi ni glpamaurinn. egar vinurinn fr a

ygla sig og sagi: t me penngana, lt kngurinn gera bo fyrir ennan nga og laglega mann og hann fr strax nir kjallara hj sr og skipai a reia fram gulli. Fyrsti glpamaur: Hvur er essi greifi von Rsinflk? Annar glpamaur: a er hann Peer Peersen. Fyrsti glpamaur: Hvaa Peer Peersen? Annar glpamaur: Sonur hans Peers Peersens. Hinir glpamennirnir: N hvaa andskotans Peers Peersens? Jn Hreggvisson: Hann hefur leigu hafhirnar Btsendum og Keflavk. g ekti einusinni mann a nafhi Hlmfast Gumundsson sem skipti vi fega. Jn Hreggvisson beiddist af vaktinni dag eftir dag, viku eftir viku, ef ekki bri, me fagurgala og blu ea jafnvel grtstfum, a hn kmi eim skilaboum framfri vi kastalaherrann, en svo varpaist tumbndinn, a hann feingi ml sitt uppteki fyrir einhverjum rtti, var a fyrirsynju: einginn dmstll gaf sig fram. a tkst aldrei a f tskrt hvernig bndinn var hr kominn n af hverjum hnga sendur. Einn morgun egar tuktmeistarinn kom me rggrautinn gekk hann rakleiis a Jni Hreggvissyni, sparkai af alefli hann me lppinni og sagi: Hana hafi i etta, helvtis slendngarnir. Minn yndislegi! sagi Jn Hreggvisson. Hve gott komst! g drakk me einum inna landsmanna hj Kristnu Doktors grkvldi, sagi vrurinn. Og hann drakk af mr stgvlin mn. Eg var a gnga berfttur heim. Fari i allir saman til Helvtis. En svo br vi a fr eim atburi er Jn Marteinsson drakk me Blturnsvaktara liu ekki nema rfair dagar ar til yfinnaur verskur treur inn fngasalinn einn morgun og heflir fylgd sr tvo staarvaktmenn. essi forngi skipai a leysa Jn Hreggvisson. San hfu eir hann brott me sr. n loksins a hggva mig, spuri hann glaur. eir nsuu v aungu. Fyrst var Jn Hreggvisson leiddur fyrir kastalaherrann. a var flett upp bkum og nafni Johann Reckwitz aus Ijsland buertig fanst snum sta. Herfornginn og kastalaherrann litu manninn og sgu eitthva versku og knkuu kolli hvor framan annan. v nst var fari me hann djpan kjallara ar sem tvr vottakellngar stu svlu og reyk yfr vatnsktlum og blum. essi kvendi voru ltin vo Jn Hreggvisson htt og lgt me skrubbu og bera lt hfu honum, og ttist bndi ekki hafa komist verri sta san hollendngar pusuu hann duggu undan slandsstrndum. San voru honum feingin hermannakli hans uppverku og stgvl au blaunku sem honum hafi tekist a halda fyrir Jni Marteinssyni. v nst var ltinn koma bartskerasveinn r stanum og klippa hr hans og skegg me fnni snikkan uns bndinn leit t einsog staarhaldari messudegi. Hr hlaut a vera vndu og fgur afhfun vndum augsn strltra gesta og tignannanna. Eiga lka a koma frr? spuri Jn Hreggvisson, en spurnngin skildist ekki. Kerra bei fyrir utan og var tveim hestum beitt fyrir. Hinn verski steig inn og settist aftursti, en ndvert honum var Jn Hreggvisson ltinn sitja me sinn staarvaktmann hvora hli. Ekki hrrist neitt mannlf me hinum verska forngja eftir a hann var sestur utan ropai vi og vi. Staarvaktmennirnir voru einnig hljir.

Eftir ga keyrslu komu eir a hsi miklu stanum me breium rium framanvi, og trnuu ar stplum tv len me gurlega snd, en grma ferleg r steini hggvin yfr dyr me svip af dri, manni og andskota. riunum stu trllvaxnir hennenn me alvpni, stfr einsog stokkar og settu brnirnar. Fyrst var Jn Hreggvisson ltinn gnga upp riin gru af gru, san um forsal han og skuggalegan ar sem logai haldi vegg, og var manninum ftaskortur kaldri glfhellunni, upp meiri steinstiga brattari hinum fyrri ar sem honum var enn ftaskortur, gegnum mikil vlundarhs me gaung og sali vxl, ar sem svartklddir hfngjar stu rkstlum ea hnipnir kuflngar grhrir og orpnir grfu yfir plt og skrifuu mnnum nga dma; ttist bndi hr kominn Dmhsi mikla yfr nun dmhsum. Uns eir komu inn sal einn milngi stran, bjartari hinum fyrri. Glugginn tk ninmdir glf og mjg tjaldaur svo dimmbj artir skuggar mist sulgu sjnarsvii til hlfs ellegar lu v bl af hillngu. einum vegg var bflti miki litskrugt af hans konnglegu tign og n skualdri me parruk nir mijan upphandlegg, skinnfaldari kpu svo lngri a slinn tk rjr lnir utareftir glfi; og anna blti af hans sla fur hloflegrar minnngar; svo og beggja frm drotnhgum. Krngum eikarbor mijum sal stu rr elamenn vum kpum, me silfurlitaar hrkollur og stra kraga, og einn generll gullbryddur og gullspeingdur, me gullspora, og demanta svershjltunum, blr framan, me skegg svo sni a broddarnir nmu vi raua pokana undir augunum. En tvi gluggann, a hlfli Ijsi, hlfu samrunnir skuggum hinna ngu dka, stu tveir srdeilis hfngjar og rddust vi sn milli hljlega, n ess a gefa um borsitjendurna fjra. Var senn einsog essir tveir bakmenn ttu hr heima og ekki. eir litu ekki vi tt inn kmu gestir, en skuggamyndirnar af vaungum eirra hlt fram a bera vi heita birtuna a utan. Ekki ttist Jn Hreggvisson kunna mann a greina ef annar essara var ekki Arnas Arnus. Skrifari var Itinn koma me bk og enn einusinni hfst athfn s sem v var falin a sannprfa hvort maurinn vri Jn Hreggvisson. A v snnuu tku eir Stru a glugga skjl sn, og einn lyfti hkunni tgulega fr brjstinu og mlti nokkur or mjg htlega vi bndann. A v bnu mlti hinn bli me demantana hjltunum nokkur or vi bndann slkt hi sama, nema byrstari. Ekki fkk Jn Hreggvisson skili meimina. gekk fram annar hinna srdeilis hfngja fr glugganum og kom til Jns Hreggvissonar, reytulegur maur dap-ur, en mildur augum, me aungu fasi. Hann varpai bndann slenska tngu. Hann skri Jni Hreggvissyni fr v seinmltur, og l ekki htt rmur, a vetur hefi upp komi a jnandi vri undir merkjum konngs slenskur maur, strokufngi, sem hafi nstlinu vori veri dmdur af xarrngi. ar en etta vitnaist hfu yfirvldin lagt svo fyrir a maurinn yri tekinn fastur og rttaur n tafar. Hafi ekki muna nema hrsbreidd a eirri skipun yri framfylgt. sustu stundu hafi gfugur slendngur bent konnginum a nokkrir gallar virtust dmi eim sem geingi hafi slandi essu mli, svo hrai sem lgrttu. v nst ba slendngurinn hina rj Stru um konngsbrfi. Og er eir hfu feingi honum a las hann bndanum r v nokkur atrii veru a ar sem erfitt vri a sj me hverjum rkmn tur dmur hefi veri feldur hfum Vr n eftir Jns Hreggvissonar allraundirdnugastri sk allranarsamlegast honum leyft og tillti undir Vorri vernd MLu frelsi til Vors lands slands a reisa til ess persnulega a mta snum rttum dmunun

xarrngi, og, efhonum svo lkar, stefria mli snu fyrir Vorn Hsta Rtt hr t vorri borg Kaupinhafh. Hi sama er honum me essu brfi heitin Vor allranugust vernd a reisa fijls maur fr essu Voru landi slandi og hnga aftur til essarar Vorrar borgar Kaupinhafri til ess hr a ba sakfellngar ellegar sknudms, alt eflir v sem Vor lg og Var Hsti Rttur fnnur billegt. r hendi generlsins tk slendngurinn vi ru brfi. etta sara brf nefndi hann eflir latnumli salvmn conductum, og var lesi v a Johann Reckwitz aus Ijsland buertig byssuskytta til fts undir kompani herra kaptuga Tra vri af generalbristanum Skaunfelt veitt fjgurra mnaa orlof a reisa til slands a reka ar rttar sns mli einu, hverfa san aftur hnga til konnglegs asetursstaar Kaupinhafn a halda fram sinni jnustu undir merkjunum. A v mltu afhenti hinn slenski embttismaur Jni Hreggvissyni brfn tv, verndarbrf konngs me hstarttarstefhunni og salvum conductum hins danska hers. Arnas Arnus st enn kyr vi salargluggann me ljs rum vnganum og skugga hinum og hlt fram a horfa annarshugar t strti. Hann virtist ekki eiga tt essum flindi og leit ekki ttina til Jns Hreggvissonar fr Rein. Aldrei mundi bndinn san hvernig hann komst tr essu mikla hsi, en alteinu stendur hann torginu fyrir utan og lenin tv a baki honum samt hinu ttalega hfi manns, drs og andskota. Staarvaktmennirnir sem seti hfu sinnhvonunegin vi hann kerrunni voru bak og burt. verski yfirmaurinn var einnig horfinn einsog dgg fyrir slu. a var heiskrt veur. tk bndinn eftir a komi var sumar, v tr stu me ilgrnar laufkrnur og a var skgarlykt og einhverskonar titlngur skrkti n aflts lognerrinum.
Hveradlum, Hellisheii, veturinn -.

LJOSA MAN
FYRSTI KAFLI
Tngufljt lur fram lygnt og breitt me ngum straumi lum og fellur Hvt, j kulfljti, austanvi Sklholtssta, en nesinu milli nna vera fyrst var stannrar, san hkkar landi og hefst mikil byg, og ber hfubli yfir, krngsett hjleigum snum. a heitir Brratngu. ar sit-ur dngju bleyg kona me gullorpnu litarafti og saumar bora hin fornu stnnerki af v er Sigurur Vlsngsniur vann Ffni orm og tk upp f. Glerglugginn lofti hennar er finn. Gegnum hann sr mannaferir um hra, liggja jgtur um valllenda fljtsbakkana og ferjur gnga msar ttir, en Sklholtsstaur er sjlfur hvarfi bakvi Lngholt. Hn situr tskornum stli me skemil vi ftur, en krngum hana sessur me flosuu bori. a er tjalda fyrir lokrekkjuna, sparlkin ofn me fornum myndum. Vi ili hinumegin undir skarsinni stendur klakista hennar grn og skatthol sterklegt r brenni. En nr dynun stendur sull hennar grind, hi mesta ng, aldrifnn hellusull, bogi og brkur

kldd ltni og drifi margskonar skraut, drekar menn og einglar milli svafnnga, en nafn og rtal afturbrk, leurverk upphleypt fest niur me blum og liggur setunni listfagurt kli samanbroti, beisli hngir vi bogann: a er einsog konan vri ferbin. Ilmurinn er enn mjg fjarlendur krngum hana og dlti ngur. Nokkrir menn koma utana, r tt fr Hvtrholtsferju, en a er leiin nir Bakka; rr ra, tveir fast uppa hinum rija og styja hann millum sn hestinum; hinn fjri geingur og teymir undir eim sem rur mii. essi sastgreindi, sem virist midepill leingursins, heingir niur hfui brnguna, hatturinn er siginn fyrir andliti. Parruk mannsins stendur uppr vasanum kpunni hans. Honum hafi bersnilega veri velt uppr leirkeldu, ef ekki msu verra. essir menn stefria til Brratngu. egar liti er heima bnum af jgtunni miklast mani staurinn; fimtn burstir auk annarra hsa, sumra portbygra, vita suvestur, timburstofa yst me tveim tveggjum r vii, og hfubli gnfir fallega yfir grnu slttu landinu bjrtum vordegi einsog essum, egar sl glir iljum og kmn. En brjti vegfarandinn tfra fjarlgarinnar kemur anna upp. Nlgin er essa hss sannur vin. etta er foreyslunnar hs. Byggng er ll komin a niurlotum, veggir signir ea hrundir, ekkir rofabakka sri, torf sundurgrafi af vatni og steinar oltnir r hleslunni, gt undir vegglgjuraar, k skekt ea sligu, enda byggja mrg hsin gorklur sta manna ea dra, iljur, vindskeiar, dyrumbnngar og anna timburkyns mist feyskt ea broti, en torfusneplum troi verstu glufurnar, einginn glergluggi heill utan einn llum hsunum, en skjir va rifnir og troi upp reingi ea hrusekkjum me heyi, hlahellumar mist sokknar, skektar ea standa upp rnd. Undarlega lti mannlf hrrist krngum svo stran gar. Tveir digrir vinnumenn sofa me hflirnar fyrir andlitinu tundir tngari hdegiskyrinni mean fuglamir tsta, en ein kellng me ftur laginu einsog sptur ninmdan pilsgopanum er a bera vi a hreinsa vllinn me klru, sem er ori um seinan v grasi er uppr. drepur rskonan dyr og stngur hfinu innum gttina hj hsfranni: Snfrur mn, jngkrinn er kominn; rr bndur fluttu hann hnga sunnanr Fla. Hsfreya hlt fram a sauma, leit ekki einusinni upp, svo ltil ttu henni tindi, og svarai jafnhrr og hn vri a tala um klfinn: Lttu bera hann inn til hans timburstofuna og settu hj honum sterka mysu dalli og slu fyrir loku hj honum a utan. En ef hann fer tum gluggann, sagi konan. er okkar mysa ekki ngu sterk fyrir hann enn, sagi hsfreyan. A ekki a gera mnnunum eitthva gott? Gefu eim blndusopa knnu ef eir eru yrstir, sagi hsfrin. g er orin laungu reytt a ga v flki sem dregur hann heim. Eftir skamma stund sneri leingurinn burt aftur, a essu sinni sptandi og flsandi, s riji, sem teymdi, var n kominn bak, en hinn fjri, s sem rei mii, hafi ori eftir. Mennirnir geru sr leik a v a fleingra tni utanvi trairnar, svo upp gekk svrurinn undan hfum hrossanna. Vinnumennirnir hldu fram a sofa undir tngarinum. a heyrist skur bnum. Eftir drykklnga stund var rust upp stigann lofti og hurinni hrundi gtt. Hsfrin laut vi dpra yfir verk sitt og tndi r boranum hnkra sem eftilvill hafi ekki veri ar. Maurinn

st hlandi opnum dynmum. Hn lt hann hla stundarkorn ur en hn leit upp. San leit hn upp. Skegg hans var meira en vikustai og hann hafi feingi glarauga, auk ess skrmaur skhalt yfir kinn og nef, blstorkan skrmunni svrt. a vantai hann tvr framtennur. Hann var einnig hruflaur hndunum. Hann hl me kaflegum grettum og tk mist bakfll ea dfur, svo vands var hvora leiina maurinn mundi detta, inn lofti ea tr v. Hn sagi: Margt gti g fyrirlti r Magns minn, hefiru ekki lti berja r r essar tvr framtennur fyrra. San leit hn aftur nir verk sitt. Hvernig vogaru r a varpa jngkrann Brra tngu? sagi hann. Hvaa dkja ert ? Konan n, sagi hn og hlt fram a sauma. Hann slettist hlykkjum inn herbergi og hlassaist ni ur kistu hennar, hn ar saman lflausan hrauk um stund, en geri san tak og lyfti upp hfinu; augu hans voru hvt mitt svartri blgunni, srhver menskur drttur afinur. Er g kanski ekki ttgfugasti maurinn landsfjrngnum? Er g ekki sonur lgrttumannsins Brratngu, rkasta manns rem sveitum? Og var ekki mir mn gildir tuttugu fjrngar? Hn sagi ekki neitt. a getur veri a srt ttgfugri en g, sagi hann. En ert slarlaus kona; sem araauki hefur aungvan lkam. Hn sagi ekki neitt. Matrnur hr Brratngu hafa vinlega veri feitar, sagi hann. Og mir mn hafi sl a auki. Hn kendi mr a lesa Sj Ora Bkinni. En hva eit ? lfkona; litur; sjnhverfng. Hva g riddarinnjngkrinn og kavalrinn a gera me etta mja mitti; og essi laungu lr? Og komst spjllu r furgari sextn vetra. Kona sem hrasar bamdmi roskast ekki. Svei. g vil kvenmann. Faru burt. Kondu. Reyndu a komast niur til n a sofa r r Magns minn, sagi hn. Nst egar mig vantar brennivn sel g ig, sagi hann. Geru a, sagi hn. Af hverju spyru mig aldrei frtta, sagi hann. egar vaknar skal g spyrja ig - ef grtur ekki of miki. Viltu ekki einusinni vita hver er kominn? sagi hann. g veit ert kominn, sagi hn. lgur v, sagi hann; g er farinn. a er annar sem er kominn. San pti hann, hann er kominn, og seig v nst aftur saman hrku einsog hann hefi neytt efstu krafta til a reka upp etta p. dvalanum byrjai hann a tuldra ofan brngu sr: Loksins er hann kominn til landsins - Bakkaskipi. Hn leit upp sngt og spuri: Hver er kominn til landsins? Hann hlt fram a tuldra barminn um stund, uns hann hfst enn upp skrandi: Hver nema hann sem a rifta llum dmum. Hver nema s sem lgmannsdttirin elskar. Hann sem essi slarlausa kona ltur kokkla mig. Hann sem essi stelpa lagist me furhsum ur en hn var mannbr. Hann sem essi dkja - s sem hn mun aldrei fa, hann er kom-inn. Hn leit upp og brosti: Lttu r vera hugfr v Magns minn, a g tk r ekki tr ney, heldur buust mr gtir menn, sagi hn.

Hrkona, sagi hann, aungvan dag hefuru lifa me mr n ess a elska annan mann, - og slinnaist ftur, sleit r hndum henni borann og sl henni utanundir, en var of lngdrukkinn til a berja hana svo munai, og hn stjakai vi honum ltillega og sagi, beru mig ekki meira nna Magns minn, - grtur eim mun meira egar vaknar, og hann fll aftryfr sig kistuna, og klryrin smdu t vrum hans ar sem hann sat hnipri undir skarsinni me hkuna nir brngu, slapandi munn. Eftir stundarkorn var hann byrjaur a hrjta. Hn horfi hann sofa og ekki vipra andlitinu tji hug hennar. Loks lagi hn fr sr vinnu sna og reis r sti. Hn stti tinskl me vatni samt lt, hagrddi manninum uns hann l opinn me ftuma frammaf kistugaflinum; dr hn af honum stgvlin og smeygi af honum ftum me v a mutra honum msar hliar, verkai hann san vandlega upp og lauk me v a vofturhans. egar essu starfi var loki mjakai hn kistunni me manninum uppa lokrekkju sinni, dr sparlkin til hliar, tk brekni af rminu, lyfli upp dnsnginni og velti san manninum af kistuimi upp rm sitt me hin drifhvtu lk, og breiddi ofan hann. San tti hn kistuimi sinn sta, dr sparlkin fyrir, settist aftur stl sinn og hlt fram a sauma hina fornu mynd.

ANNAR KAFLI
egarjngkrinn hafi legi dag heima bar gesti a gari. eir voru fjrir saman, sslumaurinn fr Hjlmholti, Vigfils rki rarinsson, og teingdasonur hans Jn Vatni, launhndlarinn, hinn eini maur raessslu sem tti brennivn a selja mnnum fyrir pennga ea fasteignir egar sjlfur Bakkafaktor var orinn brennivnslaus, loks tveir bndur arir r gildari sttt, auk hestasveina. Tilburir essara gesta voru me nstrlegu mti. eir geru sig heimakomna, fru af baki tnftinum og sgu jnum snum a lofa hestunum a bta innangars skamt ar fr sem vinnumennirnir hfu lagst til svefris hdegisblunni einsog gr og fyrragr; san fru eir a gnga kofana. eir treystu feyskna vii me hnunum, veltu vaungum fyrir framan margar hurarlausar dyr, hldu loks heim til bar uppbyrjandi ar smu rannskn og voru komnir inn bargaung fyren vari n ess a hafa muna eftir a kna dyra. Hsfreya hafi stai vi gluggann og kallai n ektamanninn sem l sjkur rekkju hennar, og spyr: Hva vill sslumaur hr? a er vsast g hafi gert eitthva, muldrai jngkrinn n ess a hreyfa sig. Ekki er hann a finna mig, sagi hn. Jngkrinn drst frammr hinni bjrtu sng hennar, ekkur yfirlitum eim manni sem byrja hefur a rotna grf sinni, og hn heingdi utan hann einhverjar flkur; san fr hann niur a heilsa gestum. kom a uppr drnum a jngkrinn hafi selt Jni Vatni teingdasyni sslumannsins al sitt og furleif Brratnguna me fstu og lausu, og var hinn ni eigandi kominn me sslumanni lei til ngs, og ttektannnnum, a vira f og hs sem ekki var fullsami um kaupdegi. Nokkur hluti kaupvers var egar greiddur og hafi Vatnsbndinn viurkennngu Magnsar Sigurssonar fyrir v, en ara greislu hafi hann hr meferis til afhendngar eftir samnngum. eir geingu timburstofu jngkrans ar sem ili var sprngi og hafi falli inn

skria r veggnura einum sta, mold, grjt og vatn, settust kistu hans, en sumir rmfleti, drgu fram skjl sn og sndu honum, og miki rtt, brfi var alla stai gott og gilt, gert Eyrarbakka, undirskrifa og vottfest. Hann hafi selt hfubli, ttatu hundraajr, fyrir hundra og sextu rxdali, fjrutu voru greiddir, fjrutu skyldu greiast vi afhendng jararinnar, sem tti a fara fram dag, afgngurinn nstu tu rum. Hs og hfri hafi Vatnsbndinn rtt til a kaupa vi virngarveri, og tku n a bera fram spurnngar um gs etta, en jngkrinn svarai fau til, sagist ekki hafa lagt vana sinn a telja kvikf, skyldu eir spyrja fjsakellnguna um nautgripi, en saufna gtu eir skygnt hgum ef vildu. eir spuru hvort hann vildi brennivn, en hann afakkai. Hfubli Brratnga hafi fr munat veri al smu hfngjattar, goorsmanna, sslumanna og annarra konnglegra embttismanna, sumra herrara, aan jngkranafni sem eim ttmnnum var tamt a flka vi skl, og egar Magns Sigursson tk vi jrinni a lgrttumanninum fur snum ltnum st hr enn mikill auur saman. En a var hnignun ttinni. Systkini Magnsar jngherra du ng r uppdrttarveiki. Sjlfbr lst hann upp vi eftirlti og sjlfri furgari, og egar hann var san sendur til lrngar Sklholt gat hann ekki sami sig undir aga n haft sig til ess erfiis sem grammatica krefst af Mnervu sonum, heldur sttu allar hans lfshrrngar tt sem undan hallar, til slensu og dofinskapar, en vikust undan orkuraun. vantai ekki a vel var maurinn sig kominn, slttur, frur og mjkur af vellfi, en snemma undirleitur, me luntasvip einsog honum vri um ge a horfa upp flk, varpskaldur og dlti sfrulegur mli; konur sgu a hann vri manna best eygur. Hann var hfngi. En ar landi sem feitin er tastur aldurdagi vorin er ekki s hfingi alinn, sjlfs brhillur svigni undir ostum og smjrskkmn, a rekleysi samflagsins geri ekki inn hon-um sjlfum. N var lgrttumaninum Tngu tj af sklameistaranum a syni hans mundi ltils frama a vnta af bkum, en me v pilturinn hafi snst eigi lundlaginn til nokkurrar knstar var a ri a senda hann til Kaupinhafhborgar a nema ar, efmtti, einhverskonar handverk svo sem jafnan hefur tt tiginna manna slandi. tt essari hfu laungum veri gir hagleiksmenn, eim vri jafrian haldi til bkar eflir si aldarinnar, en a sannprfai s ngi slandshfngi fljtt, er me snotram sat t Kaupinhafh, a handinir voru tlndum laungu httar a teljast vi i stnnenna eim mli sem sarnsm tti sama Skallagrmi ur, og voru handverkslrlngar ekki hrra metnir en svo sem nokkurskonar hsgngsdelar, og lakar, v eir voru me nokkrum htti nauannenn sinna meistara og feingu aeins eitt staup brennivns sunnudgum, en vaktir dagrennng a geyma svna ea hlaupa erindi grikvenna og hfu seinar httur, barir af meistaranum en sktyrtir af sveinum. Hlfan vetur eiri Magns Brratngu vi slasmanm og vetrarpart vi silfursm, en drakk tv r ea var sjkur; a rem ram linum sneri hann heim. S nasasjn sem hann hafi feingi af tveim ingreinum dr hann drjgt san, og fyrstu rin hjnabandinu br hann til ess kyrsetum milli drykkjuleingra a byrja sul ea drfa ltn, og vann a essu me einkennilegri kostgfni og eirri al sem bnghagir tmstundarar hafa oft umfram lra smii, auk mefddrar smekkvsi af kyni listar; og af essari yfrbtarvinnu sinni milli leingra skapai hann sr hagleiksor sem fr var en frg sannra smia. sari rum hfu uppstytturnar milli drykkjuhra kortast a mjg a honum gafst ekki leingur tm til a ika

handlagni ruvsi en dytta a hsum og amboum, og kom fyrir lti. Heima var hann jafnan drukkinn. Srhver hr hfst me brotthvarfi a heiman. Algeing byrjun var s a svokllu nausynj aerindi rku hann sur Eyrarbakka. Framanaf hverjum leingri stundai hann ar selskap danskra, vilegumanna vi kauphndlan sem smmsaman var a festast stanum, faktorsins fyrsta daginn, assistentsins annan daginn; rija degi var hann venjulega lentur flagi barlokunnar eajafnvel utanbarmannsins. Eftir v sem lei kstin lkkai selskapurinn; innan skamms var hann hrapaur nir fylgd drukkinna presta r Fla ea Hreppum, en einnig eir hurfu honum fyren vari. tku vi kotkarlar Bakkans og arir almennngsgantar, ar nst hsgngsmenn, og barst leikurinn stundum nnur hru me leynd ardmsfullum htti, v a var eitt einkenni kastanna, a eim fylgdi ljs en sfeld hreyfng milli staa, feralg ar sem fngarnir hfu lti skranlegt samband hver vi ann-an. Fyrir kom a jngkrinn raknai vi t vavngi, einhverstaar vntum mel ea undir gari annarri sslu, ea kunnum fjallvegi aan sem a tk hann meira en slarhrng a villast til byga; stundum versum moldargtu ar sem hann hrkk af svefhi vi a flkkuhundur m vit honum. Vi bar hann vaknai hlfur nir lk ellegar pytti, ea eyri t . Stundum var hepnin me og hann vaknai einhverju hj leigukoti, mist spu sinni og hrkum manna beru moldarglfinu ea bli niursetnngsins, sem eins gat veri holdsveikur, ea hj einhverri tskrri kvensvift, stku sinnum fyrir gus miskunn kunnugu hjnarmi. Eftir hinar erfiu herleingar af essu tagi komst hann heim til sn a lokum, stundum fluttur kviktrjm ea bndum af mnnum sem su aumur honum, v hestar hans voru annahvort tndir ea farnir fyrir brennivn, stundum gngandi fjrum ftum ntureli, og allur blautur, venjulega sjkur, iulega barinn til bta, blugur og marinn, stundum beinbrotinn, valt lsugur. Hsfreya tk venjulega vi honum og voi hann upp einsog dauan hlut og verkai r honum lsina og lokai hann inn timburstofu, en a var hans herbergi. Vri hann mjg ngt haldinn leyfi hn a hann lgi rekkju hennar sjlfrar loftinu um sinn. egar hann raknai r rotinu mtti hann eigi af sr bera leingi, og hn gaf honum sterkt grasavatn ea nnur lyf til a stva grtinn. Eflir nokkra daga reis hann upp fr dauum flur, frur og forklraur, jnngarfullur og dlti skeggjaur, me glans augum, hafandi sannleika s bakvi fortjald dauans, ekki ekkur sumum drlngum einsog eir mlast tflur. Hann var a vsu vinlega fmll, nema vi a staup hinni laungu r, sem ber hilarii nafn, og hversdagslega togaist ekki r honum or utan murr og muldur; en aldrei einsog a enduum leingri. Vori var hart einsog nnur vor, f vorljtt einsog a venju, kmar bru hrum beinum og uru reisa og drgu ekki ljst frammeftir llu sumri, hestar ekki ferafrir til skreiarfera, og hvar var kaupeyrir? Jngkrinn svarai flkinu eftir r egar a kom a tj honum stur bsins: ert ekki sauamaurinn; eit ekki fj sakellngin; biddu rskonuna a gefa r harfisk, ekki skamta g. Rskonan Gurur Jnsdttir hafi veri send Brratngu af lgmannsfrnni Eydal egar fyrsta bskaparri Snfrar til ess a sj um a hin nga matrna fri ekki vergng; arar skyldur ttist kona essi ekki hafa vi gu n menn. En tt Gurur Jnsdttir liti sig hj lgmannsfrarinnar Eydal, ea rttara sagt legta hennar nun landsfjrngi, og honum vondum, dmdist hana mestll bforsj essa kunna heimilis, v Snfriur hsfreya sinti ekki strfum utan dkum snum, hafi aldrei teki vi bsforrum n haft afskipti af heimilishgum. annig axlaist a til a essi dalakona, hj r

nun landsfj rngi, var vert gegn vilja snum a gerast hstar og kansell frgu sunnlensku hfubli, - a rum kosti hefi hn ekki geta int af hndum skyldu sem henni bar vi lgmannsfrna hsmur sna, a sj um a dttir hennar hefi nausynlega lfsnrngu, jnustu til bors og sngur, herbergi hennar hldi verum og mtti kuldum upphitast vi ltinn kakaln. egarjngkrinn komst til heilsu eftir leingur var hann vanur a huga nokku a loftherbergi konu sinnar, klifrai upp aki til a g hvort tyrfng vri lagi, jk fjalarbt ea stykki ef feyskja sst vii, v hann unni konu sinni heitt og ttaist htun eina a Gudda mundi leggja sta burt me hana. Stundum vanst jngkranum einnig tmi til ess ur en nsta holskefla rei yfir a hefja adyttanir annarstaar hsum, en v miur rai sjaldan svo a hann tti ntilega sptu. Sjaldan hafi jngkrinn seti marga daga a bi eftir leingur ur hann var sttur heim af alskonar yfirvaldi, sslumanni, hreppstj ra, prestum, stefriumnnum, sem allir hfu a hlutverk a koma fram byrg hendur honum fyrir sakir r sasta leingri, ellegar lka vi hann einhverjum samnngum sem hann hafi hafi ea f hann til a svara einhverskonar krfum sem hann hafi undirgeingist me gildum brfum sama leingri. kom a upp a hann hafi kanski selt einhverja afjrum snum, enda flestar n af honum geingnar, og sastlinum vetri hafi hann byrja a hggva skar hfubli sjlft me v a selja hjleigu undan. Stundum hafi hann selt hest sinn ea bf. A jafhai var andviri slueigna horfi me tskranlegum htti umabil sem hann frtti um kaupmla sna af gildum brflim undirskrifuum af honum sjlfum. Iulega seldi hann hatt sinn og stgvl leingnun og fyrir kom a hann sneri heim n brka. Stundum kom fyrir a hann keypti hesta, f eajarir leingri og menn sttu hann heim me gildar semjur hendi og krfust skila. a var mikill siur a krefja hann bta fyrir alskonar tjn sem hann hafi gert mnnum leingri. Algeingt var a hann eyilegi hatta af mnnum ea rif kli eirra. Stundum var hann krafinn bta fyrir a hafa ntureli teki hs kotngum Bakkans og haft me konum eirra. Arir hfu mtt ola af honum fjlmli, veri kallair jfar ea hundar og jafhvel jfahundar og hta mori undir vitni. Utaf essu vofu yfir maninum sfeldar lagaafarir og fjrsektir. Algur var Magns Sigursson raun rtri hldrgur maur, frbitinn tistum vi menn, mannafla, lkastur v dri sem lngar a mega kra holu sinni reitt. Hann vildi alt til vinna a kaupa sr fri drukkinn, fus a gja llum einhverju fyrir lbrot sn, einkum ef a mtti gerast n mlrfs, fkk krfumnnum pennga, ef til voru, og anna f sitt dautt og kvikt, jafnvel amboin tr hndunum flkinu ef krfur voru ekki stnnannlegri, galt feginn nokkra kapla af reipum eim manni hvers ektakrustu hann hafi traktera eftir ekki rttustum boorum, reytti meira a segja af sr spjarirnar til a gera sig gan fyrir a hafa kalla Bakkamann jf ea Flamann hund, alt n ess a lta upp ea nenna a orleingja um mli. Sumum var fullgt me v hann bi fyrirgefhngar opinberlega, en s tti hon-um ngst skulda. egar krfumenn voru burt leitai hann oft egjandi dngju til konunnar og grt ar n ess a mla or, stundum heilar ntur uns dagur rann. Hann er binn a selja jrina, sagi Gurur rskona sem legi hafi hleri og hljp flaumsa vit hsmur sinnar lofti. a er g viss um maddaman Eydal hsmir mn fyrirgefur mr etta aldrei. Bndi minn hefur laungum veri framkvmdamaur, sagi hsfrin. Hann hefur ekki skili yur eftir krbein, sagi dalakonan. Sslumannsfiandinn er sjlfur kominn a taka t og vi eigum a fara r kofunum dag. eir eru bnir a senda yur hsgng.

Hvernig g a horfa framan blessaa maddmuna. Mig heflir leingi lnga til a vera flkkukona, sagi hsfreya. a hltur a vera gaman a sofe lngbrekkum hj nbornum m. Rttast vri g drekti mr, sagi dalakonan, og a veit gu a etta var a eina sem hn lagi fyrir mig, a sj til ess r yru ekki send hsgng; og n essari stund eru r komin hsgng, og hr stend g og a svara miimi hsmur. Kanski verur hn send hsgng nst, sagi Snfrur, en dalakonan ansai ekki nytjuhjali. Hvursu oft, hlt hn fram, hef g ekki ori a fela einsog jfstoli gss ann litla narnng sem yur var tlaur afgu smjri, riklngi, srsuum eggjum og lambakjti, til ess hann lti a ekki upp kvisor um flaffl ea btur fyrir a hafa sof hj einhverri drillu t lvesi; og a er ekki leingra en vetur lei san kistumar voru rifnar upp og tmdar fyrir mr um kvld, og hefi g ekki fari me leynd yfr Sklholt um nttina a tala vi systur yar mundi g ekki hafa tt skattinn handa yur morguninn eflir, og er etta ekki nema lti dmi af v stri sem g hef ori a heya vi ennan tranna sem drottinn hefur slegi me kaunum. Og n er svo komi a r eigi ekki neina jr til a standa hr Suurlandi. g s ekki betur en g veri a ra me yur vestur, heim. Alt nema a, sagi Snfrur myrkum rmi tempruum, n ess a lta upp. Alt nema a. a vildi g minn gu gfi essi skelfilegu vtn Suurlands vildu bera mig t haf svo g yrfti ekki a koma fyrir augu blessarar maddmunnar hlain skmm, sagi essi stra sterka kona og tlai a fara a hrna, en st lgmannsdttir upp og kysti hana enni. Seisei Gudda mn, sagi hn. Hldum okkur vi a ura. Gaktu n niur til sslumanns og beru honum kveju mna og segu a hsfrna lngi a heilsa gamlan vin. etta var einn eirra gmlu virulegu fyrirmanna, sem hverju vori mtti sj rem tylftum ea svo lgrttu alngi. Andliti var grpa og hreggbari, augnasvipurinn slappur og nokku svefnugur, en brn upplyftar einsog hj mani sem leingi hefur reynt a verjast svefni undir ru leiinlegs andstngs; a var eitt eirra andlita sem virast held fyrir flestum rkum, einkmn eim sem reist eru tilvsun til mannlegs veikleika. Vi hi kalda skjl slkra manna hafi kvenleggur Snfrar lgmannsdttur samist fr munat, slka menn ekti hn af eli altnir skorpin stgvlin. Hn tk brosandi vi honum loftsdyrum snum, ba collega og gistivin fur sns velkominn, kva sr vinlega hrygarefni ef stnneimi riu um gara n ess a sna ltillti mjrri stlkukind, ttist eiga a njta mur sinnar lgmannsfrarinnar frgrar a rausn. Hann hvarf til hennar og hn ba hann sitja og opnai skatthol sitt og tk fram aan botl me lostfagurt klaret og helti staup fyrir hann og sig. Hann strauk lnga gra kjlka sna, reri hgt framm gri og andai radda svo a var vandi a heyra hvort hann raulai ea stundi. Mikil skp, sagi hann, m-m-m-g man eflir lngmmu minnar ljfu. Hn var fdd ppisku. Hn var grnn og ljs og hlt v, enda giftist hn sra Magnsi heitnum Rp fmtug ekkja tveggja sslumanna. a hafa altaf veri fagrar konur slandi; stundum far, mikil skp, einkum essum sustu tmum, v a fagra deyr fyrst, egar alt deyr. En a leyndist altaf ein og ein. Quod felix. Mikil skp. Hennar skl. En v er lka miur, sagi hsfreya, a frri gerast n sannir riddarar en var yar ngdmi monsr Vigfs minn rarinsson. Amma minnar ljfli var ekki sur mikil kona, sagi hann. M-m-m-. a var ein af essum

stru konum sem vinlega hafa veri vi Breiafjr, ein afessum snnu eyakonum, sem fyrir utan a kunna latnu og versificaturam erfi tutu hundru tlfr jrum og stti sr mann alla lei austr ngmla, sigldi me hann til Hollands ar sem hann lri bartskerahst og geri hann san umbosmann lnsherrans og mesta latnuskld Norurlndum. Einnegin hn hafi essi blu augu og etta loftmikla bjarta hr sem er ekki gult. egar g var dreingur, var aldrei tala um hana ruvsi en mynd sem gnfi yfr Vesturland. Mikil skp. a hafa altaf veri konur slandi. Hennar skl. Skl, sagi hn, - fyrir eim gmlu hugumstru kavalrum sem ausndu fgrum konum sannan riddaraskap fusir a vaa eld og sj til a gera vorn heiur sem mestan. Mir minnar ljfu, Gurn Eydal, var og er snn tignarkona ekki hafi lit eirra fonnra sinna. Hn er s kona af minni kynsl, sem g tryi best til a sma sr kngshllum ar lndum sem slendngar voru haldnir menn til forna, og s ruprdd dygakona sem hst er elsku afeim lgu. Hn senn lmusugi sannkristinnar hfngspersnu og ber hjarta fyrir sn brn, smandi eirri konu einni sem ekkert telur vi sitt i utan a strlti kvenna sem mest var Norurlndum a fornu, og ann metna fyrir hnd bnda sns, a aldrei mundi hn hafa eirt honum, veri hefi miimi maur fyrir sr en Eydaln minn, fyren hann var orinn mestur maur me nafiii valdsmanna hr slandi. Strltar konur hafa upphaldi essu landi, en n mun a skkva. Hennar skl. g hef st heppin a eiga aungva dttur, sagi Snfriur. v hva verur um r slenskar konur hanfr, sem eru fddar me eim skpum a unna gtismnnum einum, eim mnnum sem nota afl sitt til a fyrirkoma onnum, lktog hann Sigurur Ffnisbani boranum mnum. g hef vinlega vita mn ljfa var ein af essum miklu konum sem til voru slandi. Enda ttist g skilja mur yar egar g gisti a hennar seinast, a hn mundi ekki sofa allar ntur rtt egar henni var hugsa til ess a kanski vru ekki nema sumar hennar ttkonur fddar eirri ld -m-m-m - egar Brynhildur svaf fjallinu. Og n ver g a fara mn ljfa, dagurinn lur. Og vel s eim sem veitti mr. g akka dttur minna vina fyrir a kalla mig sinn flind. g er orinn gamall maur og var aldrei talinn me lngum. Mikil skp. En af v g s a hennar gvild, mn ljfa, einn dgilegan sul, mtti gamall dsamari hennar mra og fonnra skilja eftir vnsta klrinn sinn hr hlainu, ef hn vill iggja. g lt kaupa hann vestr Dlum fyrra, og hann mun rata lei. Vigfis rarinsson lyfti staupinu til kveju, st upp nglega og strauk henni gulaun fyrir sig me blum hramminum, ba gu lkna okkur llum. Skmmu sar heyri hn fara. eir riu austur, upp Tngur. Magns drst upp lofti til konu sinnar niurltur, mlti ekki or, en kastai sr niur grfli rekkju hennar. Hn spuri: Eigum vi a fara han dag? Nei, sagi jngkrinn. Eftir hann kom fr r sagi hann vi mttum vera hr enn tu daga. Ekki ba g um frest, sagi hn. g ekki heldur, sagi hann. Af hverju heimtairu ekki a fara strax? sagi hn. hefur aldrei spurt mig a neinu, spuru mig ekki a neinu, sagi hann. Forlttu, sagi hn. San gekk hn niur. Timburstofan var hlfa gtt og hn s nokkra fagra spesudali standa tveim slum hli vi

hli borinu og skjlin hj. Hn gekk tr bnum, framm hlai og slin glampai Tngufljt, a var graslykt af vindinum. Rauur hestur st bundinn vi hestastein, kyr bragi a vera skilinn hr einn eftir kunnum sta, og egar hann var var konunnar kipti hann taumbandi og gaut til hennar ngu gljsvrtu auga mjg snru og frsai hvimpinn, hann var alveg kominn r hrum, slikjaur skrokkinn, silkimjkur mlann, makkareistur, lendprur og mjr. Vinnumennirnir tveir svfu enn undir tngarinum me hfur snar yfir andlitinu, en hin spjtftta hlt fram a raka um vellinum. Hsfreya gekk t tni til mannanna og vakti . Fari binn eftir saxi, sagi hn, og sltri fyrir mig essum hesti sem stendur bundinn vi steininn. Og festi hausinn upp staung og lti hann sna sura Hjlmholti. Mennirnir hrukku upp me andflum og nudduu augun. a hafi enn ekki bori til eirra vist stanum, a hsfreya skipai fyrir verkum.

RIJI KAFLI
Daginn eftir rei Snfriur Sklholt a hitta Jnumi biskupsfr systur sna a mli. Maddama Jrunn var v vn a fara alngisbyrjun hverju ri vestur Eydal og dveljast orlofi me mur sinni um tu daga skei og svo var enn. Kanski rir lka systir, sagi biskupsfrin. a mundi gleja mur okkar meira a sj ig eitt vor en mig tu. Vi mir mn vorum lkar um margt og ttum ekki skap saman, sagi Snfriur. Og seint held g sgunni um glataa soninn veri sni upp kvenlegginn okkar tt mean kona lkist mur sinni eirri tt, Jnmn systir. En vi fur minn g smerindi vor, hef ekki stur a ra til mts vi hann ngvll. Meal annarra ora systir, tt lei um alngi? Hn sagi a svo var, mundi a venju ra ngvll me snum ektamanni biskupnum og gista ar eina ntt, halda san vestur me fylgisveinum. Mest hefi mig lnga a bija fur minn ra austur hnga til mn, sagi Snfrur, en bi er a a lgmaurinn er n sagur ellihrumur og ekki til snattfera, og san hitt a hj okkur Brratngu er ess ltill kostur a taka vi stnnenni: essvegna tla g a bija ig fyrir skilabo til hans systir. San sagi hn systur sinni af ltta hva gerst hafi: Magns bndi hennar selt hfubl sitt eim rku mnnum Vigfusi sslumanni rarinssyni og Jni teingdasyni hans brennivnsprngara Vatni, og hfu hinir nu eigendur bygt eim hjnum t me aungum fresti. Vi essi tindi gekk biskupsfrin til systur sinnar og kysti hana me trum, en Snfrur ba hana vera kyrra og hlt fram ru sinni: kvast eiga a erindi vi fur sinn a bija hann hitta Vigfils a mli rarinsson og kaupa af honum j rina aftur, sagist sjlf ekki hafa au tk sslumanni a geta feingi hann til a lta kaup gnga aftur, en valdsmenn slandi, sagi hn, ektu hver annan og hefu vinlega bein hendi hver til a rsta hinum til samnnga um hvaeina. Elsku systir, etta veit g mlir ekki um okkar fur, sagi biskupsfrin. Ea hvenr heflir

a heyrst a annar valdsmaur hr landinu hafi geta rst honum til a semja um nokku sem hann vissi hjarta snu a var ekki rtt. Snfrur sagi a r skyldu lta slkt liggja milli hluta. Hitt fullyrti hn, a fair eirra hefi r fleiri valdsmanna hendi sr en nokkur annar og betri tk a koma fram vi vilja snum enn sem komi var. Hn sagist vita a hann gti keypt jrina aftur af Fsa rka ef hann vildi, og fyrir a ver sem hann vildi. San, egarjrin vri eign fur eirra, vildi hn f a kaupa hana a honum sjlf fyrir jarir r sem hn tti vestra og nyrra og ekki hfu veri reiddar af hendi heimanfylgju hennar, ar sem hn giftist n frnda ri innan tvtugs. Biskupsfrin virti systur sna fyrir sr htt og lgt um stund me dlitlum vorkunnarsvip yfir v a s pgilegi slaM lkams og slar, sem fst me lngri vegsld, skyldi ekki einnig vera kominn hana, heldur skyldi rjtu og tveggja ra gmul konan enn vera mj og bjrt, me dulinn ofsa blinu og spennngu kroppnum einsog jmfr. Hversvegna systir, hversvegna, sagi biskupsfrin a lokum. A hverju ertu a spyrja? g veit ekki systir g. En einhvernveginn, ef g vri num sponun, - g mundi akka mnum lausnara ef Magns Brratngu setti mig hsgng, svo g vri vtalaus a fara burt. Fara hvurt? Hvert sem er. Mir okkar J g veit tlar a segja mr hn mundi sltra klfi. En g akka fyrir. Far heim til mur innar Jrunn, egar biskupinn er binn a selja undan r Sklholti. Forlttu systir ef g tala ekki rtt til n, g veit ert lkari fonnnun okkar en g. En eininitt essvegna Snfriur, essvegna er etta svo mikil synd, essvegna er a ngra en trum taki, essvegna hrpar a til himins. Um hva eitu a tala? g hlt g yrfti ekki a tala ljsar vi ig um a sem fyrir laungu er orskviur landinu. veist a mir okkar heflir ekki hlfa heilsu - essi stolta kona. Oseisei, hn verur allra kellnga elst, sagi Snfrur. Sklholtsbiskupsdmi er g dttir sem gefur ga heilsu a snum parti Brratngukoti kunni a valda smvegis giktarkveisu vi og vi. g veit a Snfriur mn, a jafhan leggur drottinn lkn me raut, sagi biskupsfrin. eim sem rata hamngju gefur hann slarstyrk. En vi verum framar ru a varast httur af v tagi ar sem forherng slarinnar kemur sta lknar fr drotni, fyrirlitnng fyrir gui og mnnum, jafnvel foreldram snum, stainn fyrir aumjkt hjarta. Mn hamngja er ekki uppskrifu eftir bnabk systir g; efast g um a margar konur su slandi hamngjusamari en g, sagi Snfrur. Og sst vildi g skipta kjrurn vi ig, biskupsfr. ert varla me rttu ri Snfrur mn, og httum essu tali, sagi biskupsfrin. Ekkjan Lk, sagi Snfriur, fargai sjunda barninu snu marumessu fyrra. a var rija meinabarni hennar. Henni verur n drekt alngi vi xar innan frra daga. fyrrasumar lifu brnin enn hrossaketi og arfagraut. En vor einn sunnudag rignngu stu rj eirra hlainu Brratngu fylgd mmu sinnar afgamallar, grindhoru og uppembd, me starandi augu og horfu mig ar sem g st tvi gluggann minn. Hin rj voru din. g

er hamngjukona systir g. J vi mennirnir skiljum ekki drottin, Snfrur mn, sagi biskupsfrin, og essi j heflir n efa lifa andvaraleysi umlinum ldum og afplnar n sitt straff einsog vi heynun blessaa gusmennina okkar segja svo oft. En alt um a, gui er ekki jna me v a eir sem hann hefur vilja lta fast ri sttt kasti sr tilskuldunarlaust undir vndinn. vor, v alt gerist vorin hr slandi, - a var grnum hvammi hr skamt fr Hvt: a fundust ar tvr litlar telpur og einn ffukoddi. Heimili hafi veri leyst sundur og binu skipt og essi ffukoddi fll hlut essara tvbura. r hfu bar halla litlu hfunum taf koddann sinn og di. Vargurinn var kominn r. eir voru a hugsa um a skipta sr ekkert af essum beinum, og a var g sem gekk a lta jara au. a hefu geta veri telpurnar mnar. Nei systir g, g er mikil hamngjukona. Til hvers ertu a ma sjlfa ig me essum raunaulum elsku systir, sagi biskupsfrin og n byrjai a rla olinmi hinu bllta fasi hennar. N krossmessunni ltu eir loksins vera af v a heingja sauajfnn Krki. Hann var margdmdur og hafi einusinni veri handhggvinn, en skipnaist ekki vi a, heldur stal v fleira f sem hann hafi frri hendur. Upptngnamenn reiddu hann versum hnakk fr aftkustanum og skutu honum inn ndina til konu og barna um lei og eir fru hj. Nei systir g, ef til er hamngjukona slandi, er a g, v g vef dka me fornum myndum og sauma altariskli og hkla fyrir kirkjur og safna silfri handraa, auk ess sem drottinn hefur gert mig byrju, og a er kanski mesta hamngja sem slenskri konu getur falli skaut. Ekki skulum vi deila um a systir; snist mr vilji skaparans hljti a vera s a hverja ga konu lngi a eiga hraustan son, og yndi hafi g af sonum mnum tveim mean eir voru smir; og ef kona er barnlaus snu hjnabandi, er a ekki hennar sk, heldur hefur gu svo kvei. En s kona af ri sttt, gerir hn ekki rtt, heldur lastar gu, ef hn mlir sitt lf vi hsgngsflk og rttaa brotamenn. Og brugi er r n systir, fr v sem ur var, efjafhvel a versta er vi itt hfi. g var altaf s kona sem ekkert fullngir, sagi Snfriur. essvegna hef g vali mr hlutskipti - og stt mig vi a. S sem lifir annarlegum hugarburi veit ekki hvers leiksoppur hann er fyren um seinan, sagi hin eldri systir. M varst gift n frnda ri, mti guslgum og landsins, og a var alleinasta til a fora r fr enn meiri hneisu sem fair okkar htti vi a gilda ann rahag. N tti mr ekki lklegt a hann hugsai sig tvisvar um ur en hann kaupir undir ig hfubl Magnsar Sigurssonar fyrir r jarir sem hann ekki vildi leggja me r heimanfylgju. En g veit um einn mann, okkar hollan vin hgt fari, sem aldrei reytist a ra um na velfer bfalandi ig drottins handleislu seint og snemma. S maur ekki sur haunk upp baki Vigfisi sslumanni og mgum hans en fair okkar. etta er inn slusyrgjari, a mikla latnuskld og doktor, s frmi gusmaur sra Sigurur Sveinsson, einn auugasti maur stiktinu. Anna hafi g hugsa mr, brygist fair minn essu mli, sagi Snfriur. Biskupsfrin vildi vita hvert r systir hennar hafi fyrirhuga til vara. g hef heyrt undir vng, sagi hn, a vinur sem hefur veri leingi fjarri s kominn. Hi milda umlunarfulla bros eldri systurinnar var einu vetfngi horfi, vart. Hana setti

dreyrraua. a br fyrir svip af ofsa augum hennar. etta var nnur kona. Hn tlai a tala, en htti vi a. Eftir nokkra stund spuri biskupsfrin hljmlaust: Hvernig veist a hann er kominn? og g eram bar konur systir g, sagi Snfrur. Og vi konur hfum sagnaranda um sum efni. Vi frttum hluti vi heyrum ekki me eyranum. Og hafir hugsa r a fara fund hans sura Bessastum, ea eftilvill hnga Sklholt, og bija hann a kaupa Brratnguna aftur handa ykkur Magnsi Sigurssyni? Ertu etta barn? Er heimurinn, og alt sem af heiminum er, ein loku bk fyrir r? Ea eitu a draga dr a mr elsku systir mn? Nei g tla ekki a bija hann a kaupa mr jarir, sagi Snfriur. En g heyri v fleygt a hann vri kominn til a rannsaka atferli yfrvaldanna. Kaupmli eirra teingdamanna, sslumannsins og brennivnsprngarans, vi bnda minn vri kanski ekki frlegt plagg hndum manns sem safnar brfum um slendnga. Veist hver maur Amas Arnus er, systir? spuri biskupsfrin alvarlega. g veit, sagi Snfrur, a a nstbesta, sem og i ttflk mitt vildu kjsa mr, fyrirlt g meira en a versta. a ermitt eli. g skal ekki reyna a ra dularfull ortk n systir, en v hefi g seint tra a kona af inni tt hr slandi tki mli illrisflks mti snum gamla vammlausa fur, eirra dmdu mti snum rttum dmara, eirra sem vilja siga almganum uppmti hans hernun og brjta niur almenna kristilega og rtta skikkan mannflksins landinu. Hver gerir alt etta? Arnas Arnus og eir sem hann styja. hlt g Arnus v aeins aftur koma a hans umbo vri hrra en annarra manna sem veri hafa slandi. A vsu er hann sagur riinn til alngis me brf sem kva vera undirskrifa afknginum, sagi biskupsfrin. Og segist vera settur til dms yfir kaupmnnum, og gerir rei eirra hndlunarbum suurplssum og mist kastar eirra vru sj ea setur hana undir kngsins innsigli, svo ftkir mega fla til hans grtandi til ess eir fai mjlhnefa ea tbaksps srri ney. Hann segist vera svaramaur sklka og yfrvaldsins krari. En kunnugir hafa fyrir satt hann s eirra tsendari, sem Kaupinhafh hafa hrundi ldngum og gfugum nblmnnum r kngsins ri til a innsetja ar handverksstrka, lbruggara og landhlaupara. Og varla er rymturinn uppi um hans hrkomu fyren tjist fs a leggja ggn hendur honum mti vonun ga fur. M g benda r a mn systir, a Dirik af Muenden, sem einnegin ttist hafa brf fr knginum, er dysjaur Sulholtinu hr hinumegin vi lkinn. Snfriur horfi hrr systur sna og s a voru kinnum hennar rauir flekkir sem vildu ekki hverfa. Seg mr ekki af Arneo systir g, sagi Snfrur. Og ekki af Eydaln lgmanni heldur. En fyrirgefu biskupsfr, mr fimist a tala af ltilli st fur okkar a hans vammleysi skuli mlast vi strik brennivnsprngara og s heita vin Eydalns lgmanns sem vefeingir gerir Fsa rka. g sagi ekki a yfrvldin kynnu ekki a gera rngt, sagi biskupsfrin. Vi vitum a allir menn eru syndugir. En g segi, og a segir alt gott flk, a eigi slensk yfirvld a niurbrjtast undir Brimarhbnsstraff og betri menn essa ftka lands jafnast vi jru, nir sland ekki leingur a standa. S maur sem kemur a brjta niur ann skikk og skipan sem heflir hnga til

fora voru arma flki fr v a gerast tilegujfar og brennumenn einum hp, og innsiglar mjl og tbak almgans og vefeingir reislur og pundara okkar gu kaupmanna, sem leggja svo miki sig a sigla yfr a vilta haf - hva a kalla slkan mann? Viitu mr hgra veg systir mr veri ors vant egar ykist eiga traust slkum manni. Og egar gefur mr skyn a ekkir hann einsog fur inn, forlt g spyr: hvurnin m vera ekkir ennan mann svo mjg? Satt er a, hann dvaldist sumarpart hj foreldnun okkar vestra, mean hann var a gera rstafanir til a reyta saman til brottflutnngs r landi r bkur sem fundust um okkar frgu forfeur, og mig minnir um hausti hafi hann ori okkur hjnum samt r samfera Sklholt egar hann rei til skips. Kann hann a hafa turna r hfinu fyrir lfst? g vsai llu fr mr sem rykti sagi um a, og varst reyndar ekki nema barn, og barst ekki meira skynbrag mann en ktturinn sjstjrnunni, enda hafi hann ekta auugan kroppinbak Danmrk ur en ri var lii. fysir mig n a vita systir, hvurnin var fari ukkar skiptum, a skulir n eflir sextn r heldur leita r trausts essum svikara en iggja sjlfsagan stunng inna sannra hollvina. Vilji ekki fair minn stlpi landsins sinna mnu mli, v sem g bi ig n flytja vi hann, sagi Snfrur, og ann-an sta, ef s maur sem kallar svikara bregst von minni og kinokar sr a nta ger Fsa rka, lofa g r v systir g a g skal segja skili vi Magns jngkra og jtast vonbili mnum og hollvini Siguri dmkirkjupresti skjlstng num; en ekki fyr. Litlu sar slitu r systur essu tali, og var annarri heitt, hinni skinnkalt. Lofaist biskupsfrin a bera upp mli vi fur eirra alngi, en Snfrur rei heim aftur til Brratngu.

FJORDI KAFLI
slttarbyrjun kom enn yfrjngkrann eira s sem jafnan var undanfari hins sama, samt auknum hofmsanda og stirfni viskotum. Hann var ftum snemma morgnana, var ekki r verki, amboin sem hann hafi viger lgu snert hj smatlum hans trspnabreiu skemmuglfinu. Hann st skimandi t hl a afliinni ttu, innan stundar var hann kominn norra fljti veg fyrir feramenn; eftir drykklnga stund heyrist hann kvea vsuhelmng inn bargaungum, lt skja hesta sem reitt var, gi vandlega undir , fr smiju og geri vi skeifu, klrai hestunum leingi, dustai af eim moldarskn og talai vel vi , lt san sleppa eim bili en hafi auga me eim, fr hjleigu og ybbai sig ltilshttar vi kotkarla, hvarflai til og fr. Dalakonan Gurur hafi bori mat fyrir bnda timburstofu, v hann mataist aldrei me hjum snum; a var skyr, harfiskur og smjr. Hann gretti sig og spuri: Eru ekki til maglar? Ekki veit g til ess mn hsmir lgmannsfrin Eydal hafi sagt neitt um a, sagi konan. En srir hrtspngar? Nei, sagi konan. a f sem fll hr vor gaf hvorki png n magl. Eru essar jarir ukkar fyrir noran httar a svara leigum? sagi hann. Ekki veit g a, sagi konan, en

mysa er til lekin af ali jngherrans. Kondu me sru, sagi hann; vel sra, og kalda. Meal annarra ora, sagi konan. a bera dttur minnar hsmur t ea hn a fara sjlfkrafa, og hvenr? Spyrji lgmann Eydaln a v kona g, sagi jngkrinn. Hann hefur haldi fyrir mr heimanfylgju dttur sinnar fimtn r. egar dalakonan kom me snma var jngkrinn farinn. Hann hvarf einsog fliglar deya, annig a einginn vissi hva um hann var, rei ekki trair heimana tt til jgtu, heldur lykkjaist burt eftir koppagtum mean flki svaf hdegislrinn; einginn s hann fara me vissu, en hann var farinn. xin og hamarinn l t gluggakampi ar sem hann hafi tla a setja skj og var byrjaur a gera vi umbnng. Trspnirnir lgu grasinu. A essu sinni reiddi hann me sr silfur, og tt innsigli kngs vri fyrir kaupskemmudyrum var brennivn aufeingi vi slku gjaldi, einnig selskapur vi hfijngkra, kaupmaur, kaptugi og arir danskir. essum flagsskap var ekki hrgull umruefhi, en a nast a knglegur sendimaur Arnus, tkominn Hlmskipi, hafi rii flesta verslunarstai sunnanlands, sast Eyrarbakka, og dmt vnir kaupmanna sviknar: lti fleygja meira en sund tunnum mjls og kalla a ei anna en mak og maur, sagt timbur eldsmat, jrn sora og snri fuin, tbakjatbak. Ml og reislur voru og misgnmu. Blhngrair kotngar horfu me trum upp mjlinu eki sj, ttandist kaupmenn mundu ei framar sigla til svo vanakklts lands. Mli skal fyrir hstartt, sagi kaupmaurinn. Krnan skal f a borga. Skyldi kngi vera ofgott a bla fyrir sna slandsmenn, sem ekkert er uppr a hafa utan skarn og skmm og einginn tlendur kngur, keisari n kauphndlari hefur vilja nta majesteten hafi margboi til fals. a gat foki jngkrann svip a heyra essu landi nira, v mundi hann eftir a hann var einn af hfngjum ess, og v til snnunar a slendngar vru afreksmenn og hetjur fr hann ofan vasa sna og stti nga eina handfylli eflir ara af sknandi silfurdlum nslegnum og grtti essu hrnginn krng stofunni, sagist vilja steik, heimtai a sofa hj pkunni, fr t skellandi hurum, keypti jararpart Selvogi. essu hlt fram tvo ea rj daga, og egar sland vildi ekki vaxa augum danskra rtt fyrir strfeingilegar tiltektir jngkrans, en skotsilfur hans rotum, kom ar a hann hafi ekki anna en hnefana v til snnunar a slendngar vru hetjur og afreksmenn. var ess skamt a ba a danskir httu a halda honum parl. Fyren vari fann hann sjlfan sig endilngan forinni plssinu fyrir utan verslunarhsin. etta var ntureli. egar hann kom til sjlfs sn reyndi hann a brjtast inn aftur til kaupmanns, en dyr voru lstar og sterkar hurir. Hann kallai pkuna, en hn ekti ekki slkan mann. Hann htai a bera eld a hsum, en annahvort var einginn eldur til Bakkanum ellegar jngkrinn kunni ekki til brennumensku v hsi hlt fram a standa. egar jngkrinn hafi skra uppstyttulaust milli lgnttis og ttu, kom assistentinn framm glugga nrklunum. Brennivn, sagijngkrinn. Hvar eru penngarnir, sagi assistentinn, en jngkrinn hafi ekkert hndunum nema glgt brf fyrir jararparti Selvogi. g skal skjta ig, sagi jngkrinn.

Assistentinn lokai glugganum og fr a sofa aftur og jngkrinn hafi aungva byssu. Undir morgun tkst jngkranum a vekja upp barlokuna. Hvar eru penngarnir, sagi barlokan. Haltu saman r kjaftinum, sagi jngkrinn. San ni a ekki leingra. egar jngkrinn hafi skra og blva og bari hs utan heila ntt var teki a renna af honum, og hann fann hesta sna. Hann kom um dagml a Vatni til Jns Jnssonar, og var afdrukkinn en rykaur. Bndi st samt hskrlum snum vi sltt tni. Jngkrinn rei til hans teiginn, en bndi var snakillur og sagi essari mannherfu a snauta r slgjunni. ttu brennivn, sagi jngkrinn. J, sagi Jn Vatni. Ea hverju skiptir ig a. Jngkrinn ba hann selja sr brennivn, kvast skyldu gjalda fyrir hva sem var, hafi ekki silfur handbrt svip. ll landsins vtn vru orin eitt brennivnshaf mitt nafn, sagi Jn Vatni, og alt urlendi a silfri merktu Magnsi Sigurssyni Brratngu, skyldi g fyr dauur liggja en l afnu silfri kmi fyrir staup af mnu brennivni. Jngkrinn sagist ekki hafa rii feitum hesti fr viskiptum vi hann hnga til, vri ess skemst a minnast a hann hefi drukki sig t hsgng af brennivni Vatnsbndans, og vsast a kona sn vri essari stund egar t borin r kofunum Brratngu. kom a upp hversvegna Vatnsbndinn var svo skeptur gar jngkrans: teingdafair hans Vigfs rarinsson hafi kalla hann til alngis fund sinn fyrir tveim dgum, en ar hafi Eydaln lgmaur rga eim teingdafegum me htunum til a selja sr Brratnguna aftur vi smnarveri, en gefi jrina san dttur sinni Snfri me srstkum gernngi. Ti ltt jngkrinn hldi uppi kaupbrfi fyrir parti r Selvogsjr, Vatnsbndinn vildi ekki stofria mannori snu voa ru sinni me v a skipta vi teingdason lgmanns. Jngkrinn settist niur /' slgjuna og grt. Jn Vatni hlt fram a sl. egar hann var kominn fast a jngkranum skipai hann honum enn a hafa sig burt, en jngkrinn ba: Settu ljinn hlsinn mr jesnafrii. aumkaist brennivnsprngarinn yfr manninn og bau honum af snu ga hjarta til skemmu og setti hann brennivn r mli og skar honum me sj lfskeing snei af glerhkalli. Lifnai n heldur yfr jngkra. En egar hann hafi sloka sig r mlinu og gleypt hkallinn mundi hann a fair hans hafi veri ntarus, lgrttumaur, klausturhaldari og margt fleira, en lngfegar hans bumegin stnnenni og sumir herrair, og sagist ekki vanur v a stfa hkall r hnefa thsum eftir kotkarla skikk, og kunna v betur a vera leiddur til stofli og lta hsfreyur ea dtur eirra jna sr til bors og sngur, sem hfi hans sttt. Vatnsbndinn sagi a skamt var san hann grt teignum og ba um a lta skera af sr hfu. Uru n greinir meiri en ur me eim gesti og gestgjafa og geri hinn fyrri sig lklegan til a leggja hendur hinn sari saMr ngrar gestrisni. Gestgjafinn var vskilmenni og kunni ekki slagsml, en kallai til vinnumanna sinna og ba binda gestinn og lta hann poka. eir ltu jngkrann hrusekk og bundu fyrir, tku hann san t slgjuna me sr. Jngkrinn pti og spriklai askiljanlega pokanum leingi dags, en ar kom a hann sofnai. A linum degi leystu eir fyrirbandi og hvolfdu r pokanum, settu manninn bak hesti snum og siguu eftir honum

fjrum kolgrimmum hundum. Undir kvld var hann aftur Eyrarbakka. Hann reyndi a beija hj kaupmanni og assistenti ea f sig fluttan t verslunarskipi fund kaptugans, en danskir knnuust ekki leingur vi hann. Jafnvel barlokan ansai honum ekki. Hann var mjg svngur, en a var hngursney Eyrarbakka og nrliggjandi sveitum; gaf ein ftk ekkja hon-um flautir trskl og lku af slum samt einum hertum orskhaus, sem hn reif fyrir hann sjlf v hann mundi alteinu eftir a hann var ofmikill hfngi til a rfa haran orskhaus. Verslunin var enn loku, og lestamenn r fjarlgum stum, sumir austanr Skaftafellssslu, hfu ori a hlaa ull sinni og annarri vru stakka fyrir utan veggina, en kaupmaur sat inni hj sr a bora steik me vni og hafi loka a sr. Einstku sveitamenn stu fyrir utan skemmudyrnar a vira fyrir sr innsigli kngsins, arir voru byrjair me hreysti og skark, einkum strkar og lausamenn, enn arir grtandi a tala um a skrifa bnarskr; nokkrir voru a kveast ea reyna sig v a taka upp stra steina sjvarkampinum; bndur austanr rfum, rettn dagleiir burtu, ltu slag standa me lestir snar suryfir heiar undir ntt vonandi a kanski yri opna fyrir eim sur Bsendum. Staurinn var ur, a seytlai ekki dropi tum skemmuna, en einstku grinn maur tti brennivn af fyrnngum og gfujngkranum sopa, en a var ekki nema til a ra upp honum sult. A aflandi mintti var plssi tmt, allir hfu dregi sig einhverstaar til hryggjar, sumir undir grum samt svaungum hundum snum; jngkrinn st einn eflir, samt hvtu hlftngli yfr sjnum, og ekkert meira brennivn. Alteinu kemur rur Narfason, ru nafrii Tre Narvesen, snggur hreyfngum, bikaur framan, me hvtar tennur, rau augu, skakt nef og krumlur. Hann tk ofan snja prj nafrolluna fyrir jngkranum og fll knbe leingdar. Hann hafi sku veri biskupssveinn Sklholti, en hrakist aan skum kvennafars, kunni jafnan nokkur or latnu san. Hann hafi myrt sna allrakrustu, sumir sgu tvr, hafi skin eftilvill ekki veri hj honum. Eitt var vst, hann hafi ekki veri tekinn af heldur sendur rlkun og hafi leingi stai til Brimarhlms. Hann var mikill listamaur, skld og skrifari, drykkjumaur gur og kvennamaur gtur, og svo vel a sr dnsku a hann gekk me dnskum einsog einn af eim. Hann var goskall og piltur vi verslunina og fkk a sofa svnastunni; og me v hann var listamaur fkk hann oft a hjlpa beykinum haustin og kallai sig beyki meal slendnga, en talinn hlfbeykir af dnskum. Um essar mundir var Tnre Narvesen nokkurskonar knglegrar maiestatis vaktmeistari stanum, ltinn vera ti nttinni til a standa menn a verki sem kynnu a vilja leggja eld a hsum ellegar brjta kngsins innsigli. Jngkrinn rak lppina fyrir brngspalir essa kurtarmanns ar sem hann kraup plssinu grmteknastur eirra tfrara sem mey slandi hefur nokkrusinni kalla sinn eingil ur en hinn sami bar af henni banaor. Fu mr brennivn helvskur, sagi jngkrinn. Minn velbyrugi herri. Brennivn - essari voalegu t? sagi Narvesen hvellur mli. g a drepa ig, sagijngkrinn. yar mildheit, a m einu gilda: heimurinn er a farast hvurte er. g skal gefar hest, sagijngkrinn. Minnjnker vill gefa hest, sagi Tre Narvesen, st upp og famaijngkrann. Saltem. Leingi lifi minn herri. San tlai hann a gnga burt. skalt fjr Selvogi, sagi jngkrinn og greip hand

fylli sna larfana Tre Narvesen og hlt honum me lsandi krampataki. egar maurinn s a hann tti sr ekki undankomu aui famai hann jngkrann aftur og kysti hann. Hef g ekki altaf sagt a milt hjarta sigrar heiminn, sagi Narvesen. Og fyrst strt a ske s g ekki betra r en vi hittum svnafstra. Jngkrinn fylgdist me Tre Narvesen til svnastunnar. ar voru geymd au dr sem ein allrar skepnu lifu velfarnai og sma slandi, ekki sst san kngsins srstakur umbosmaur hafi me ofriki banna tvftlngum a eta mak og maur. Bndur feingu stundum fyrir n a horfa essi undrakvikindi gegnum rimlaverk, og klgjai vi, einkum ar sem drin voru litinn einsog bert flk, me holdafar rkra manna, horfandi arofan skynsamlegum augum ftkra manna; margir spju galli vi essa sn. Stan var ger r vii einsog stofur tignannanna og biku, nun enda l s maur sem geymdi dranna, Jes a nafni L, hlaupadreingur vruskemmunni, Tre Narvesens vin og stallbrir af Brimarhlmi. Almennngur hafi illan bifur manni sem fddi slk dr landi ar sem menskir menn og brn lgu upp laupana fyrir feitisakir hundruum og s undum saman vori. Tre Narvesen drap dyr eftir srstakri reglu sem vinur hans skildi og var hleypt inn, enjngkrinn var a ba fyrir utan. eir nguu drjgleingi stunni og jngkrinn tk a kyrrast, en hlerar voru vel aftur, svo hann neyddist til a hefja enn skur og fonnlngar og hta mori og eldi. Loks kom Tre Narvesen t. Hann var mjg hnugginn, kva undirassistent Jes L taka dauft hans ml, hr vri alt loka og innsigla eftir kngsins boi og ekki brennivn a hafa fyrir gull, - flutti au skilabo a slenskum vri smst a gnga fund sns landsmanns Arnesens og taka hj honum a brennivn sem eir ttust urfa. Jngkri ba Tra segja a svnahiririnn skyldi f jr Selvogi. Tre sagi a svnahiririnn kri sig ekki um a eiga jr. Jngkri sagi a svnahirir skyldi nefna hva hann vildi. Tre Narvesen drst a gera enn rautatilraun vi svnahirinn, og jngkrinn gekk lagi og ruddist inn svnastuna me honum. Jes L var holdafari ekki lkur eim drum sem hann geymdi og sama lykt af honum og eim. Hann l fleti pallkorni, en kvikindin fast hj, hinumegin vi rimla, goltur sr kr, gylta annarri me tlf grsi og nokkur ngsvn hinni riju; essi rifafnaur var vaknaur og farinn a rta. Einginn slendngur oldi lykt eirra, en jngkrinn fann aungva lykt, heldur rsti svnahirinum a sr og kysti hann. Hurin st opin og ti var sjrinn og tngli. Svnahiririnn sagi a ekki s klkasti jfur kmist pakkhsi, v s djfuls slandshundur Arnesen hafi sett innsigli, eflaust falsa, fyrir allar dyr utan laundyr r barkjallara, en a eim hafi einginn lykil nema kaupmaurinn, og svaf honum. Jngkri Magns Sigursson hlt fram a bja eignir og frindi, en a hafi einga sto, menn hfu ekki tr eignum hans, vissu ekki gerla hver tti f hans fast og laust, hann sjlfur ea breimivnsprngarar msum ttum eajafnvel lgmaurinn teingdafair hans. Jngkrinn sagi a a vri rttast a drepa ba. Tre Narvesen leit skilnngsaugum Jes L og sagi san skrkur me dregnum aumktarsaung: Minn brir heflir heyrt a hans gvild eigi eina eign sem enn ku fyrirfinnast hans vrslum seld og vedregin og etta skal vera hans lofleg og dygumprdd ektakrasta Vi minnng essarar konu br svo vi a jngkrinn lt n frekari orleingnga hnefann ra um nasir Tre Narvesens. Tre Narvesen geri hl kurteisi og sl mti. San tkust eir . Magns Sigursson sst hvergi fyrir flogum og leitaist vi a limlesta menn. Jes L skrei r bosinu, hissai uppum sig og lagi einnigjngkrann. eir flugust ga stund. A lokum tkst

eim a hafajngkrann undir, en hann var svo ur a ekki var vilit a mla hann mlum nema bundinn. eir rktu kaal r haunk og tkst eftir nokkurt erfii a binda manninn hndum og ftum, mismunuu honum san innfyrir rimlana til svnanna. Kavalrinn byltist um flrnum nokkrar reisur skrandi, en fkk sig ekki lausan. Svnahiririnn fkk morngjanum Tre Narvesen sltrunarsax og ba hann gta dlgsins mean hann skryppi fr. Tre st vi rimlana og mist sleit hr r lubbanum sr og br egginni ea hvatti hnfnn me agtni lfa sr og var aftur orinn kurteisin sjlf, lofrsandi jngkrann og hans kvinnu fyrir dygir og mannkosti og ha tt, en bundinn jngkrinn hlt fram a grenja flrnum; svnin yrptust ttaslegin bendu hvert on anna horninu krnni. Loks kom svnafstri aftur. Hann hafi tta potta kt meferis flillan brennivns, auk flsku. Ktinn lt hann pallglfi framvi rimlana, flskuna settu eir munn sr vxl. Jngkrinn fkk ekki neitt. egar stallbrurnir tveir hfu glatt sig vel sagi Tre vijngkrann: Vor vinur Jes L er fus a selja hans velbyrugheitum ennan kt, en arum skulu fyrst gerast brf, v n er brennivn gulli drara og hver sem a hndlar gerir svo undir hlt ea Brimarhlmsstraff. Gefi mr a spa, sagi jngkrinn mjtt og var httur a grenja, - san geti i skori af mr hausinn. soddan kaupskap ekkjum vi ei tin s straung, og vlkt strik munum vi ekki gera einum nblismanni tilneyddir a skera afhonum hans hfu, sagi Tre Narvesen. Afturmti skal g krafsa hr lti sttml bla sem vi skulum san styrkja me okkar undirskriftum. Jes L dr upp skriffri, sem hann hafi stt um lei og brennivni, og Tre Narvesen sat leingi skrifandi me fjl knjnum fyrir plt. Jes L sat hj og dreypti hann mean. Eftir lnga mu var brfi enda og Tre Narvesen st ftur og byrjai a lesa, en bakvi hann st brfeitur svnahiririnn glottandi. Brfi upphfst orunum in nomine domini amen salutem et officia, vitnandi um a skrifarinn hafi einn tma veri me biskupum, hlt san fram eim htlega, kurteisa og gufruktuga stll sem var einkennilegur fyrir ennan morngja. Sagi lei a liinn var fr gus buri rtt tiltekinn rafjldi hefu upp v landi slandi, eim sta rebakke, ar svnastunni kaupmannsins, samankomi rr heiurlegir menn, eir monsr Magnes Svertsen herra, kavalr og jnker til Brdretunge, og virulegir forframair dndismenn Jens Loy handelsmaur, assistent og yfrvald yfir srstkmn dnskum penngi stanum, samt vreistum listamanni og vellru skldi Tre Narvesen fyrrum sbdjakna til Schalholt, n konnglegum beyki og plitmeistara vi selskapsins Handel, og gert me sr svofelt myndugt og sklegt brf og lggernng, sem eir me handslum a heilags anda n tilkallari hafa svari a halda llum greinum og artiklis, og af aungum manni skal rjfast mega utan af nugasta herr Knginum me rkisins ri, a efni haldandi sem n segir: S brennivnsktur sem stendur glfnu millum ailja skal vera lgleg og friheilg eign fyrskrifas kavalrs og jnkers M. Svertsen gegn v velnefndur sami skuli egar a settri undirskrift essa gernngs uppfylla vi fyrskrifaa dndismenn eftirgreinda skilmla, a er: fislega og me gum vilja lj og eftirlta ttt- og velskrifuum rlegum forfrmuum dndismnnum Jens Loy og Tre Narvesen til fullra ektaskaparlegra artugheita rjr ntur tem rj daga hans, jnker Svertsens, fyrir frleiks sakir, kunsta og tternis landsfrgan kvenkost og allrakrustu, sitt dygelskandi og ruprtt ektavf, qvinnu og hstr, Snfri Bjmsdttur Eydaln, og skuli kavalr monsr M. Svertsen samtmis essum gernngi tgefa arum sitt brf og attest stfla upp etta sitt fyr- og

velskrifa etcetera egar hr var komi lestrinum mtti heyra til kavalrans segjandi: I eim augum hefur sjlfur himinninn stigi niur. g veit g ligg saurnum bundinn. - ann skilnng haldandi, sagi fram brfnu, a svo sem brennivni tum kt skal vera eitt ekta og klrt brennivn, rtt mtulega sterkt ekki vatnsblanda, svo skal og jnker M. Svertsens qvinna einu og llu ausna brfsins flytjunun gott og christelegt vimt, forandist yrrngar og tirrngar, fram farandi vi sjlfsagri tilltssemi, ggirni og nkvmri hugblu, ar me veitandi eim alt sem hssins er, srdeilis sra magla, hrtspnga og smjr af strokknum, ekki sur en eir vru hvor um sig og bir senn hennar dygelskandi velbyrugheita rttir og ljflegir ektakrastar Stjrnurnar skna krans um etta enni, sagi kavalrinn. g veit g er a holdsveika lsuga sland. Hinir tveir dndismenn gfu ekki um innskot jngkrans, og Tre las fram uns lokin sagi a essi kaupmli skyldi vera heimulegur sem vera ber um semjur stnnenna, bi til ess hvorki alumgur n hsgngskvikindi geti haft hina rj semjara milli tanna, og annan sta til ess einginn eirra kynni af varandi ailjum a vera snu rykti mlesteraur ellegar demralisraur, og skyldi etta eina rit brfsins af ess stflara bevara, geymt og haldi. Setjandi hr undir vorar handskriftir til sannindamerkis og fullnaarstafestu upp alt etta fyrskrifa Bandnginn var httur bi a grta, skra og bylta sr, en l kyr og gull stuglfnu og kturinn ekki nema seilng fr honum hinumegin vi rimlana. Loks reis hann upp til hlfs bndunum og horfi beint upp lofti yfr stunni afmyndaur framan, me hnakkann keyran bak aftur segjandi vi ann sem br ofar: Gu, g hrki framan ig kirkjudynmum sjlfan lngafrjdag, veit g samt: a eit . San fll hann taf aftur flrinn og sagi lgt vi mennina: Fi mr ktinn. eir sgu a ess var s einn kostur a nafri hans sti undir kaupmlanum. Hann sagi a svo skal vera. San leystu eir hann. Hann ritai nafri sitt undir brfi me nokkrum snggum rykkjum svo penninn frussai. Tre Narvesen skrifai ar nst undir me sinni settlegri hendi lkri krumlu hans, en svnahiririnn Jes L geri kross, v hann var ls og skrifandi sem flestir danskir; san handsalai Tre nafri hans undir krossinn. Loks afhentu eir kavalranum ktinn, en hann setti egar munn sr. egar hann hafi sloka sig um stund leit hann krngum sig og s a kaupunautar hans voru brott. Eftilvill var honum n sem fleirum er eir hafa hndla hi lngreyasta hnoss hnossa, hann var ekki glaur. Hann stirnai upp. Hann slngrai svma r svnahsinu t eyrina, me ktinn undir hendinni. a var nglykt og hvtt tnglsljs. Hann kallai mennina, en eir voru hvergi nr. Hann fr a reyna a hlaupa, n ess a vita hvert, en fturnir voru sljir og jrin sporreistist; hann l smu andr endilngur me moldina vi vngann, n ess a hafa fundi hann dytti. San hallaist jrin fr honum aftur. Hann reyndi a gnga stiltur, enjrin hlt fram a bylgjast. Loks settist hann niur undir hsgafli, hallai bakinu a veggnum og bei ess a jrin stanmdist. Hann drpti hfi og taldi fyrir munni sr hirstjra, riddara, sslumenn, skld, Jrsalafara og notarii sem voru sannanlegir forfeur hans. Hann var ekki lkur manni og

aanafsur dri. Hann sagist vera a lgsta sem jarnesk skepna gat komist og mestur hfngi slandi. Seinast var hann farinn a sngja hina dapurlegu pnngarslma og andltsbnir sem mir hans hafi kent honum bernsku. N vkur sgunni til hins ailjans, eirra tveggja hepnu sem keypt hfu konu mannsins. eir hlupu burt me skjlin hndunum. Nttin var alveg lygn. sund litlir torfbir kru sig on jrina, ekki stt vi lofti. Einn og einn hundur g. Svnahiririnn fl undir treyu sinni flsku me brennivn, en mennirnir urftu oft a hressa sig v n var miki starf fyrir hndum. eir voru rnir v a steja til Brratngu egar ntt me samnnginn. S danski sagi konur vru bestar morgnana heitar. eir voru bir v hamngjustandi slarinnar egar framkvmd virist jafnauveld og rager. Hestar voru a eina sem vantai, en sem betur fr var ng af eim hgunum og eir fru sta a kjsa sr reiskjta. Hr voru bi heftar lestabikkjur r fjarlgum stum og st beit mefram lkjum. Hestunum leist illa mennina, einkum ann danska, og vildu ekki ast , en rltu undan. Loks tkst Narvesen a handsama tvo frleika og hnta upp spotta, en reiver voru eingin tiltk, svo ekki var annars kostur en ra berbakt. A vsu hafi slendngurinn feingi eirrar listar sem fleiri, en hinn danski hafi aldrei hest komi, hvorki berbakaan n slaan, og me v hann var maur feitlaginn og af lttasta skeii, auk ess veldrukkinn, gekk honum erfilega a klifra upp hrygginn drinu, tkst a lokum vi ha bakfu. En egar hann var kominn etta htt var hann mjg lofthrddur, ar me nstum algur. Honum fanst hesturinn mist mundu fara hliina ea steypast kollhns, og mundi hann, reimaurinn, sveiflast til jarar me gurlegum hraa og lta svo lfi. Hver hreyfng hestsins fanst manninum boa lfshttu. Hann grtba fnmaut sinn fara varlega, lagist fram og hlt sr dauahaldi um hls hestinum. Tre Narvesen sagi a eir ttu lnga lei fyrir hndum og yru a ra hart, svo og sundra strvtn til a stytta sr lei, ef eir ttu a n fram til Brratngu morgunmund mean ektakvinna eirra var enn volg rminu, s er eir ttu ar bir saman. g hrapa ofanaf drinu, sagi s danski. Kanski viljir heldur vera eftir vinur, og koma gngandi morgun, sagi Tre Narvesen. a var r lkt a svkja mig, og g sem tvegai brennivni, sagi s danski. veist g er ftveikur maur og kann ekki a gnga upp slandi. Elsku brir, sagi Tre Narvesen, g sagi ekki nema ef vildir gti g dla undan og skila fr r kmir uppr hdeginu. Hvernig g a rata ef rur undan, sagi Jes L. g er viss um g kemst aldrei til Brdretunge. g veit ekki einu , sinni hvaa tt g a ra. Kanski villist g og hrapa onaf drinu og ferst, og ert kominn undan mr og binn a f konuna og svkj ainn vin; og g stal brennivninu. mtt n ekki gleyma v elsku brir og vinur a g skrifai samnnginn, sagi Tre Narvesen. Danskir eru strir menn snu landi, en hr eiga eir vi sjlfa sig hvort eir kunna a skrifa, gnga og ra eur ei. Hr slandi er ekki bei eftir neinum. S fr konuna sem kemur fyrstur. Jes L var n farinn a beygja af svo Tre Narvesen kendi brjst um hann, og me v hross ess danska hneigist til kyrstu sndist honum vnlegast a ra undir hann. En kom a uppr dmum a reiskjti dansksins var merhross og arafleiandi glum um meydm sinn og tk a ausa og hva vi ofnna eftirrei. Vi austurinn rann s danski miki laglega frammaf

makkanum merinni, en iljar vissu til himins. arna er ykkur dnum rtt lst, sagi rur Narfason, fr af baki og sparkai manninn. inn lortur, sparkaru mig ar sem g ligg srur aungviti, sagi s danski. rur Narfason velti manninum upploft og uklai hann og fann a hann var gegndrepa af brennivni og flaskan komin ml og mask; a ru leyti hafi hann ekki saka. r v ert binn a mlva flskuna er g r ekki vandabundinn leingur, sagi rur Narfason. Okkar samkomulagi er loki. g segi skili vi ig. N fer hvor sinna fera. S fr konuna sem kemur fyrst. greip svnahiririnn ftinn ri Narfasyni og sagi: g er rlegur danskur maur braui mns kaupmanns og mns flags og mns kngs og a var g sem stal brennivninu og konuna. Miki er gfuleysi ykkar danskra, sagi rur Narfason og hlt fram a sparka vin sinn, ef i haldi s dagur muni upprenna a i fi Snfrar Islandsslar. Loks var olinmi danans rotum og hann reyndi a svipta ftum undan morngjanum vin snum, sem n var berlega orinn eljari hans. ar me voru flogin byrju. egar reyndi var essi feiti rlegi dani vel a manni og kunni mis fantatk sem komu flatt upp slendnginn. slendngurinn vildi berjast standandi og beita glmubrgum en dan-inn vildi fljgast liggjandi og nota bolmagn. eir voru mjg leingi a fljgast og rifli gannana ttlur hvor utanaf nun uns eir voru hrambil naktir, klruu hvor annan og mru, og lagai bli r vitum beggja, en hvorugur hafi veri svo forsjll a taka me sr vopn. Seinast hepnaist ri Narfasyni a koma vin sinn gilegu hggi og rota hann: hfui svnahirinum fll mttlaust aftur og t hli og tngan kom t blugt munnviki en augun lokuust. rur Narfason settist vgmur leingdar. Slin var a koma upp. Ekkert brennivn. Hann s hvar samnngurinn l flaginu og tk hann upp. Hann hafi snist um klann og var haltur, berserksgngurinn smfr af honum og hann fann v fleiri verki skrokknum. Flinn var enn kyr utan niur vatna, v eggt var a mestu liin. Hann s hest sinn skamt burtu og drst nga, fr bak, rei sta. Hesturinn var mjg latur og mjakaist fram me v einu mti a riddarinn beri ftastokkinn af lfs og slar krftum. Seinast htti hann a mjakast og st kyr me llu. Maurinn fr af baki og sparkai hestinn, lagist uppa fli og horfi upp lofti. Tngli var enn ekki geingi til viar rtt fyrir slskini. Hann dr skjali uppundan brsuum brklindanum, smuleiis brfi upp konuna, las hvortveggja vandlega og fann hvorugu nokkrar strvillur. Gui s lof g er lrur maur og skld, sagi hann. Hann verkjai dlti anna auga vi lesturinn og fann a hann gat ekki haft a opi, a var sem ast a blgna. Hann reyndi a standa ftur en svimai. a var ekki alt feingi hann hefi rota ann danska. Enn var lngur vegur a Brratngu til volgrar konunnar. Hann lngai brennivn, en hafi ekki orku til a standa upp. a er lklega best a f sr lr, sagi hann og lagist fyrir gtunni me skjali hendi, og var sofnaur.

FIMTI KAFLI
Um nnbil daginn eftir essir atburir gerust geingur Snfriur Bjrnsdttir Eydaln samt annarri konu heim tni Brratngu, me grasatnu bandi xlinni, v hn ekti kjrgrs einsog fonnur hennar og geri af sumum gta heilsudrykki en lit af nun; sum tndi hn fyrir ilm; hn var kldd gamalli blrri hempu, berhlsu og berhfu slskininu, me slegi hr og titekin, v hn fr hverjum degi a leita grasa, og sl konuna gullslit tninu. sr hn leingdar a svartur feitur hestur stendur bund-inn vi hestastein heima, en lgur maur horaur dkkklddur geingur fram og aftur um hlai, ltur spori me greipar spentar annig a lfarnir vita a jru. a var dmkirkjupresturinn Sklholti. egar hann s til hsfreyu leysti hann af sr kollhan hattinn og gekk me hann hendinni til mts vi hana t tni. vnt ra, sagi hn, brosti og hneigi sig og kom alveg til hans og rtti honum hnd sna titekna og dlti molduga, og a lagi fr henni heitan sterkan ilm af blbergi, reyr, mold og lngi. Hann varaist a lta hana, en egar hann hafi heilsa henni og lofa gu fyrir a hitta hana vi ga heilsu, batt hann hattinn aftur utanyfir spariparruki sitt og spenti greipar einsog ur, horfandi nir handarbk sn gamalsollin og bl. Dagurinn var svo bjartur a g gat ekki stilt mig um a lta skja hann Brn minn, sagi hann einsog til afskunar v a hann var kominn. Hundadagarnir eru einmitt s mnuur egar jtunuxinn flgur, sagi hn. Altaf um etta leyti lngar mig a leggjast t. essu ftka landi ar sem alt deyr, hafa essir dagar eli sjlfrar eilfarinnar, sagi hann. eir eru apex perfectionis. Hva a gleur mig a mta monsr himnum - essu tni, sagi hn. Veri velkominn. Nei nei, sagi hann, a var ekki mn tlan a boa villu, og madame m ekki halda g s tekinn a sveigjast a heiindmi, lofandi hi skapaa umfram skaparann. g tti aeins vi, a a eru fullkomnir dagar egar bnin verur a kk einsog af sjlfu sr: maur tlar a bija, en veit ekki fyren maur er farinn a akka. Nst egar r komi til mn sra Sigurur minn, er g viss um r segi mr a r hafi mtt laglegri stlku, og a hafi veri eilft lf og summum bonum, sagi hn. Og g sem var bin a frtta r hefu fundi einn ferlegan rukross ttt og klluu hann leynum. Credo in unum deum, madame, sagi hann. r megi fyrir aungvan mun halda g gruni yur fyrir villumann r eigi mynd sra Sigurur minn, sagi hn. Hugur mannsins gagnvart mynd er a sem skiptir mli, sagi hann: ekki myndin sjlf. a er mest um vert a tra eim sannleik sem getur falist jafnvel fullkominni mynd og lifa fyrir hann. J, sagi hn, hgra horni Abrahamshrtnum var a vkja hj mr um daginn, af v g urfti a koma fngamarki og rtali fyrir eim megin dknum. Dettur nokkrum manni hug a hrturinn hafi horabrotna viarrunninum fyrir v? Nei, a vita allir a hrtur Abrahams var sendur fr gui og hafi tv myndarhorn. Fyrst talinu vkur a myndum, sagi hann, skal g segja yur minn skilnng. Ein er mynd mynda og a er lfsmynd vor, s er vr sjlfir gerum. Arar myndir eru gar ef r sna hvar oss s ftt og hvernig vr getum btt vorn lifna. essvegna hirti g essa gmlu kristsmynd r

ppisku, sem fanst grefti. r eru spakur maur a viti sra Sigurur, en ekki veit g hvort g vildi vefa mna dka allar r gu myndir sem r tali um. stendur hitt fast, sagi hann, sem lesi er hj doctoribus, a s sannleikur sem birtist gu lfi er hin fegursta mynd. Mtti g bja doctori angelico endurbornum Fla a gnga ftkt hs og iggja saklausan drykk sem g laga sjlf, sagi hsfreya. Gulaun, sagi hann, sll er s maur sem spottaur er af madame. En sem einn jtunuxi skrur ellefu mnui vi jru, en flgur slskini ann tlfta, svo skal og einn sobrsmaur einnegin mega f sns tma: mtti g ekki heldur gnga vi hli madame t tni svo sem andartak og ra vi hana hugst efni. au geingu t tni. Hann var enn ekki farinn a lta upp, en gekk af var og samviskusemi, hnkrandi hverju spori einsog til a finna hina rttu verkan skrefsins senn jrina og sjlfan sig. Hann var vi lgri en hn. Vi vorum rtt n a tala um myndir, hlt hann fram a lesa me hendurnar smu stillngu og ur, um sannar og sannar myndir, um r myndir sem maur gerir rtt og r myndir sem maur gerir ekki rtt gu hafi gefi efnin til: g veit r undrist g skuli kominn til yar me slku hjali. En g a heita yar slusyrgjari. Mr finst drottinn vilja g tali. Og g hef bei hann upplsa mig. Mr finst hann vilji g segi vi yur essi or: Snfrur, himnafairinn gaf yur meira en r hafi vilja iggja. etta a vera skun? spuri hn. a er ekki g sem saka yur, sagi hann. Heldur hver, spuri hn, ea hef g gert nokkrum rngt til? r hafi gert sjlfri yur rngt til, sagi hann. Gu segir a, alt landi veit a, einginn betur en r sjlf. a lf sem r hafi lifa ll essi r er slkri kvenpri ekki smandi. Loks leit hann hana, aeins snggum svip, og titrai um munninn. En hin svrtu augu hans hrukku undan gullnu hrundi hennar. Hn brosti vi dlti annarshugar og svarai krngarlaust, n hljms, einsog hann hefi vaki athygli hennar ltilshttar kuski ermi hennar: er n Krist brur lka farin a skipta sr af jafnveslu meinleysisskrimti og mnu lfi. g hlt ekki, sagi hann, a g mundi eiga eftir a rata raun a gnga fund tignarkonu, arofan konu sem er v jafnfjarri og madame a hafa nokkrusinni unni verkna sem hvort heldur in civilibus ellegar ecclesiasticis yri kalla brot, og segja vi hana alvruor um hennar lifna. r geri mig hrdda sra Sigurur minn, sagi hn. tli r hafi ekki lesi yfir yur annahvort Merlnssp ellegar Duggalsleislu ur en r lgu sta? Miki vildi g gefa til a skilja yur alveg rtt. Sll vri g ef g kynni veginn til yar hjarta, en a er ekki fri einfalds klerks a rata slk vlundarhs, allrasst ef r vilji ekki sjlf skilja hva tala er, sagi hann. En hjarta yar s s veggur ar sem slmt skld veit aungvar dyr, er mr samt skipa a tala. Tali r sra Sigurur minn, sagi hn. egar g ri vi madame, viti hn a g geing ess ekki dulinn vi hvern g orasta: r eru eins tigin kona og nokkru sinni hefur uppi veri Norurlndum, vitur einsog r konur sem ur voru slandi kallaar formentar, leikin grammatica fr barndmi og listakona slk a

dkarnir yar eru frgir tlendum hfukirkjum; essutan s kona sem ein er snum skapnai gdd slkri lfsilman af drottins mur, a hennar vist landinu, auk vorra smu blmstra, er fyrirheit ess a vors herra Jes vernd muni upp halda essu ftka landi rtt fyrir tilskuldaa furins reii. eim fu hrlandsmnnum sem einhver manndmur er a hvla ngar skyldur essari erfiu t, og kona einsog s er g n lsti hefur ekki fyrir gui rtt til a slunda snu lfi teingslum vi persnu sem er gagnstaleg heiri hennar furlands. M vera yur undri a heyra af prestsmunni mlt gegn v sem drottinn hefur sameina. En g hef vaka og bei. g hef kalla anda heilagan. Og a er mn vissa a yar ml verur a leysa in casu. g er viss um a jafnvel sjlfur papa, sem segir hjnabandi eitt haggandi sacramentum, mundi hafa leyst yur me v forori a a vri meira hneyksli en hrdmur. v var g nstum bin a gleyma sra Sigurur: r eru minn gamall vonbiill, sagi hn. r lti g tti a skiljast vi Magns minn og giftast dmkirkjuprestinum. En heyri minn kri, ef g geri a httu r a vera minn vonbiill, og vonbilar eru slastir manna - fyrir utan festarmeyar. Og araauki, s Christus sem r uppgrfu einum sorphaug, hva mundi hann segja? Hann sagi: g hef altaf vita a tnga skldakynsins forfera yar og formra er af heiinni rt; hva m g vi henni, meyrlundaur klerkur, sem ekki m hugsa nema ftt og segja v frra. Hitt vissi g laungum ofvel, rtt fyrir a gamla spaug sem n er gleymt, a hugur lgmannsdttur st ekki til mn. a sst best v hvernig hn valdi egar s mikli veraldarmaur brst, sem hn var unnandi. Og hversu miklu sur mundi s vesli klerkur, brlega gamall maur, telja sr von slkri konu, jafnvel frjls vri, n egar s er aftur landi sem honum datt aldrei hug a keppa vi ngri rum. Hn kyrist ltilshttar vi og sagi: lti af v a na mr um nasir eim grillum sem fvst telpukorn kynni a hafa haft milli vita furhsum; ftt vekur manni innilegri hltur stlpuum; og saklausari. Gaman ea alvara madame, ar um dmir yar samviska, sagi hann. Hitt man g glgt, a a var fullveja kona sem mn eyru sagist unna honum vakin og sofin, lfs og liin. Og ekki kmi mr vart af kynnng yar vi hann su au smu snin, sem ori hafa uppistaa yar vivefs. Ekki vnti g a hafi veri s mikli veraldarmaur og hlfur tlendngur, sem fyrstur leiddi yar veikan ft r hlar sksneingar yfir heingifluginu ar sem r standi n? Hann var stallbrir fursta og greifa handan ess va hafs, enskum stgvlum og skipti vikulega um spnskan kraga, kunnandi sr fngrum alla afneitaravillu, heiinna rtubk og fransiska ntarlesnng sem gus dma spottarar plaga. Drottinn gerir mnnum stundum sjnhverfngar me undarlegri forspeglan. Hann hefur leyft freistaranum a gnga um jrina klddum flkum ljssins. Sem jafnan verur dmisgum mistu r ri undir framnngu yar blindas vilja og vknuu aftur upp vi hli eirrar vttar sem allir veraldarmenn jafnt snast fyrir drottins augliti: essi tti a vsu ekki greifadmi handan breiari vatna en Tngufljts, og aeins einn ppukraga mjg klikkaan; en hann kunni ekki sur hinum fyrri spottun helgra dma eftir forsgn ess spiritus mali, sem gusaugum jafnvirist fransiskri lesnngu og heiinna dialectice hr s kendur brennivni. Fyrst hlt g r vru kominn eirra erinda a spilla milli okkar Magnsar mns, sagi hn, en n heyri g a er rauninni altannar maur sem r hafi huga: hann sem r eittsinn sgu hollvinur minn gti ska mr bestan. Ef hann er s freistari mannsmynd, sem r segi, hafi r ekki unna mr gs egar r tluu au or. Hlffertugur, hvarflandi nglngur, st g yfir mold-um eirrar gu og elskulegu konu

sem senn hafi veri mn systir og mir og allrakrasta, mn leiarstjarna og skjl. Hn var tuttugu og fimm vetrum eldri en g. g st vegamtum. Ofdirfskufull heimslyst vitjai mn og g s hugfnginn neistana hrjta undan gngum eirra sem riu me hum umboum, miklandi svo heimsins frakt a kristur var mnum synduga adam horfinn. Og g var vonbiill lgmannsdtturinnar ngu, hn hafi sagt g kmi annar. Herra heimsins var riinn hj, hann sem g fundai einan manna og fyrstur hafi tt yar blu. g vissi r mundu aldrei f hann. g vissi hann mundi aldrei koma aftur. Og n, egar r viti hann er landi aftur, finst yur tmi til kominn a segja hug yar um hann. Hann svarai: r tali ekki leingur vi stfnginn biil madame, heldur lfsreyndan einsetumann sem hefur grafi sinn krist uppr sorphaug, einsog r sgu, - og bliknar ekki framar fyrir herrum heimsins. En g s gamall einsetumaur, eru r ng kona og eigi lngt lf fyrir hndum, me skyldur vi land og kristni. Og a er hlutur yar kru slar sem mr byrjar a sinna - vegna gus drar. Og hvaa hlut hefur monsr n kosi mr gus dr me leyfi? g er viss um systir yar biskupsfrin mundi fagna v ef r dveldust me henni Sklholti rlngt ea svo mean gert vri t um skilna ykkar Magnsar og r vru a hugsa yur um. Og san? Sem sagt, r eru ng kona, sagi hann. Alt skilst, sagi hn. A yur frgeingnum sra Sigurur minn, hvaa bra ea pokaprest hafi r tla mr gui til drar eftir ri? r mundu geta vali um jarrka menn og strhfngja, sagi dmkirkjupresturinn. g veit hverjum g tki, sagi hn. g mundi taka honum Vigfsi gamla rarinssyni ef hann lti svo lti. Hann er ekki aeins jarrkur maur, heldur silfur belgjum; auk ess einn hinna fu manna slandi sem kunna a tala vi hefarkonur. Eftilvill tti einhver annar me enn hrra umboi lei um Sklholti rinu, madame. N htti g a skilja, sagi hn, - vonandi hefur dmkirkjupresturinn ekki tla minni kru sl fjandann sjlfan - gui til drar? ' Vitur kona, ef hn stundar dyg og ltur sma sns flks samt v rttlti sem gert hefur hennar fur a ldngi landsins, hn fer me umbo og vald sem er hrra brfum konnga. M vera gu hafi svo kvei a madame skuli sem Jdt me blu sigra sns fur vin. a er vandalti a vera rltur a sem maur ekki sra Sigurur minn, sagi hn, og haldi mr til ga g segi etta tal minni mig helsti miki ann oraleik bama sem hefur formlann skip mitt er komi a landi. Ekki skal g reyna a ra yar skuggyri um nafn mns fur og enn sur skipta mr af v hvernig r kunni a rstafa sendiboum konnga. En egar i Jrunn biskupsfr tli a setja mig niur sem blendng af lausakvendi og ssluroti, skal g minna ykkur a g er matrnan Brratngu og ann bnda mnum ekki sur en systir Jrunn snum manni biskupnum, svo hvorug arf a vera annarrar prventukona essvegna, - og hlt g hana vita a ur en hn geri yur t essa sendifr. egar hr var komi hafi dmkirkjupresturinn loki greipum sundur og sst a hendur hans titruu. Hann rskti sig til a stla rdd sna. g hafi ekt yur san r voru barn Snfrur, sagi hann, lrist vondu skldi seint a feta ann einstig ora sem upp liggur a yar hjartadyrum, og skal n niur fella etta tal. En vegna aflleysis oranna er mr n nauugur einn kostur a leggja fram au jartegn sem g hefi

heldur kosi a leyna yur. Hann fr inn sig og tk fram skjal eitt l og volka, breiddi a sundur titrandi og fkk henni. a var s kaupmli sem gerur hafi veri svnastunni Eyrarbakka nttina undan, ar sem maur hennar jngkrinn seldi hana til fullra ektaskaparlegra artugheita rjr ntur dnskum svnahiri og slenskum morngja fyrir kt brennivns. Hn tk vi skjalinu og las, og hann reyndi a svelgja me augunum hverja hrrngu andlits hennar mean hn lsi, en a var kyrt; hn hafi aftur munninn og andliti fkk ann svip af algerum tmleik, sem hafi fr bernsku veri rkostur ess ef brosi hvarf. egar hn hafi lesi samnnginn vandlega tvisvar sinnum hl hn. r hli, sagi hann. J, sagi hn, las enn og hl. Vel m vera, sagi hann, a g s s viti sem verskuldar aeins spott og glens af yar hlfu sta rlegrar og vinsamlegrar samru. Hitt veit g a stoltarkona hlr ekki, ltist, a svo heyrilegri vansmd sem essu skrifi. Eitt er sem g ekki skil, sagi hn. Hvernig eru r orinn aili essu mli sra Sigurur minn? Ea hvar er kaupmlinn sem r hafi a yar parti gert vi svnahirinn og morngjann. r viti a g hef ekki falsa etta afkralega lesml, sagi hann. a hefi mr lka seint komi hug, sagi hn. essvegna er yar a sanna a r hafi geingi kaupin. A rum kosti hltur mani a ba uns ess rttir herrar gefa sig fram.

SJTTI KAFLI
Nokkrum dgum sar kom Magns Brratngu heim; hann sat a morgunlagi rennblautur fyrir utan hj henni, v a hafi veri rignng, rifinn, blugur, hreinn, illefjaur, skeggjaur, finn, horaur og blr. Hann leit ekki upp, hreyfi sig ekki hn geingi um, en sat fram einsog sturlaur beinngamaur sem ntureli hefur skrii inn kunnugt hs. Hn leiddi hann inn til sn og hjkrai honum og hann grt rj daga eftir venju. San fr hann ftur. Hann hvarf ekki brott um sinn, en gekk teig egar lei nr mijum degi og sl, venjulega einsamall skk, lngt fr flki snu og hafi eingin mk vi a, mataist ekki ti, en gekk heim egar ekki var leingur verkljst og neytti kvldverar stofu sinni ur en hann tk sig nir. Oft fr hann smiju og bj hendur flki snu, herti lji, geri a amboum, en talai ltt ea ekki. tt heynnum slepti geri hann sig enn ekki lklegan a hverfa brott, en hlt fram a vera heimilinu arfur, fr oft ekki r smahsi dgum saman, en lt bera sr nta bshluti msa, aska, trog, kirnur og skjlur, rokka, lra og hirslur, ea dyttai a hsum. Hann fkk aftur hinn ljsflva litarhtt sinn og mjka h, rakai skegg sitt, gekk ftum sem kona hans hafi fari um hndum, svo ar s ekki blett n hrukku. Uppr rttum var hl haustrignngum og stilti til me heiskru veri og vgu nturfrosti svo skarai polla og hlai gras. kom Gurur r Dlum lofti til Snfrar og kva aldraan mann standa ti og gera bo fyrir hsfreyu, segist vestanr verrngi.

a tjar ekki Gurur mn, sagi hn. g sinni aldrei hsgngsmnnum. Ef getur s af smjrklpu handa hon-um ea osthleif a, en lof mr vera frii. kom a uppr drnum a maurinn vildi eingar gjafir, heldur var feramaur lei til Sklholts, en tti erindi vi hsfreyuna Brratngu um mikilsvert efni, ba segja hn mundi kannast vi hann ef hn si hann. Hann var leiddur dngju hennar. etta var roskinn maur og heilsai kumpnlega, tk ofan prjnakolluna egar hann kom dyrnar. Brn hans voru enn svartar en lfgrtt hr. Hn leit hann, svarai kveju hans flega og spuri hva hann vildi. r ekki mig ekki aftur sem ekki er von, sagi hann. Nei, sagi hn. Varstu einhverntma hj fur mnum ea hva? Ltilshttar, sagi hann. g sletti kollinum af happi fullnrri honum eitt vor. Hva heitiru, sagi hn. Jn Hreggvisson, sagi hann. Hn kannaist ekki vi manninn. Hann hlt fram a horfa glottandi hana. Augu hans voru svrt og egar birtan skein au voru au rau. a var g sem fr til Hollands, sagi hann. Til Hollands? sagi hn. g hef leingi skulda yur spesu, sagi hann. Hann fr inn sig og dr uppr eltiskinnspngi va mlspjtlu vafa um nokkra sknandi silfurpennga. , sagi hn. Ert a Jn Hreggvisson; mig minnir hafir veri svartur. g er orinn gamall, sagi hann. Stktu spesunni niur hj r aftur Jn minn og sestu arna kistuna og segu tindi. Hvar ttiru aftur heima? g er enn leigumaur hj Kristi gamla, sagi hann. a heitir Rein. Mr hefur vinlega sami vel vi kallinn. Og a er af v hvorugur skuldar rum neitt. Aftur er g binn a draga of leingi a borga yur essa spesu. Viltu srudrykk ea mjlk? sagi hn. O g drekk alt, sagi Jn Hreggvisson. Alt sem rennur. En spesuna arna vil g borga. Ef g skyldi enn eiga eftir a fara reisu, hverju gu fori, vildi g vera skuldlaus vi yar gvild svo g geti komi til hennar -gen. komst aldrei til mn Jn Hreggvisson, g kom til n. g var stelpa. Mig lngai a sj mann sem tti a hggva. Mir n gekk austura Sklholti. varstu svartur. N ertu grr. Alt breytist nema mn jmfr, sagi hann. g hef veri manni gefin fimtn r, sagi hn. Vertu ekki me narraskap. Mn jmfr blfur, sagi hann. Blf g, sagi hn. J, sagi hann. Mn jmfr blfur - mn jmfr. Hn leit tum glugga. Frstu aldrei me skilaboin fyrir mig? spuri hn. g skilai hrngnum, sagi hann. v fluttiru mr ekki svar? Mr var sagt a egja. Og a var ekkert svar. Nema g var ekki hggvinn - ekki a sinn. Munnurinn konunni var mijum bki. Hann gaf mr hrnginn aftur. Hn horfi gestinn r fjarlg, - hva viltu mr, sagi hn. g veit varla, sagi hann. Fyrirlti aumum vanviskumanni. Viltu f a drekka strax? g drekk egar bori er fyrir mig. Alt sem rennur er gus gjf. egar g var Bessastum

hafi g vatn knnu; og xi. Vel hvtt xi er skemtilegt ambo. Aftur hefur mr altaf veri drumbs um glga, aldrei einsog san g glmdi vi heingdan mann. Hn hlt fram a horfa manninn r eim rafjarska sem blminn gaf augum hennar; munnur hennar var aftur. San st hn upp, kallai til jnustu og lt bera manninum a drekka. Ja altnd er gott a f vi orstanum, sagi hann, - eim Hafnarvrum fornvinum mnum hefi tt slkur mjur unnur. Eru etta akkirnar, sagi hn. S bjr sem hans velbyrugheit rtti mr r knnu egar g kom stgvlum kngsins utanr Lukksta lur gmlum Skagabnda seint r minni. Um hvern ertu a tala? Hann sem r sendu mig, og ess fund sem g n aftur geing. Hvert tlaru? sagi hn. Hann fr nir png sinn aftur og tk fram aan li brf me brotnu innsigli og fkk hsfreyu. Brfi var gert me fnni skrifarahendi, og hn las fyrst brotin varpsorin, sniin vi mgamann: sll vertu Jn Hreggvisson, san undirskriftina Amas Amus, stafager hans sjlfs, hraa, mtulega fasta, gera me hinum breiskorna mjka penna sem var svo undarlegum teingslum vi rdd hans a maur heyri hana aftur egar maur las. Hn flnai. Hn var vonum leingur a komast frammr essu stutta brfi, a var sem oku drgi yfir augu hennar, skildi hn a lokum. Brfi var dagsett Hlum um mitt sumar og hlt a efni a Arnas Arnus setti Reinarbnda stefnu a Sklholti tiltekinn dag nlgt septemberlokum, egar hann yri kominn suur austanum land, til a ra vi bnda a gamla ml hans, sem enn ekki virtist lglega forrtta samhljan vi skr brf snum tma af knglegri tign allranarsamlegast arupp tgefin. Tji brfritarinn Jni Hreggvissyni a sr hefi veri fali af konnginum a rannsaka au ml hr slandi, sem ekki hefu feingi lglega mefer af landsins dmurum undangeingnum rum, og freista ess a gera ar einhverja leirttng von um a ryggi almgans mtti araf vaxa kominni t. Hn horfi tum gluggann, yfir haustbleikt eingi, slarglampann fljtinu. Er hann Sklholti hr hinumegin vi fljti? sagi hn. Hann hefur stefnt mr nga, sagi Jn Hreggvisson. essvegna kem g til yar. Mn? egar r leystu mig ngvelli var g enn ngur og munai ekki um a hlaupa yfir lnd, sagi hann. N er g gamall og ftfinn og treystist ekki eingng a hlaupa leingur yfir a mjka Holland, hva heldur a hara sland. Vi hva ertu hrddur, sagi hn. Varstu ekki sknaur af knginum fyrir mrgum rum? Ja a er n a, sagi hann. Mgamaur veit aldrei hvort hann a hfu sem hann ber herunum. N er a sums komi daginn sem g hafi leingi kvii, a eir fru a refa essu aftur. Og hva viltu mr? g veit varla, sagi hann. Kanski er hlusta a sem r segi - einhverstaar. a er hvergi hlusta a sem g segi, enda segi g ekki neitt. Ja a er n einusinni svo, a hver sem kann a eiga etta ljta lfgra hfu sem r sji hr, hafi r reist a upp. g svaf. morgun ertu hggvinn. g var vakinn og r leystu mig. a er miki leiitlleg histora, og n skal a alt upprifjast fyrir dmurum enn. Auvita er g sek vi landslg a hafa leyst ig, sagi hn. Hva geriru annars af r

upphafinu? Ertu rnngi? Ea morngi? g stal snri jmfr g, sagi Jn Hreggvisson. J, sagi hn, g var einsog hver annar stelpukjni. Betur hefir veri hggvinn. San sgu eir g hefi formlt knginum og myrt bul, sagi hann. N sast ku g hafa drepi son minn, en slkt eru smmunir, yfirvldin skipta sr ekkert af maur drepi brn hallri ef maur fer vel a v, ng er eftir hsgnginum samt. a eina sem hefur rga mig ll essi r eru brfin. Brf? spuri hn r fjarska. skri hann henni fr v er hann kom til slands aftur me kngsbrfin tv um ri, og gekk r fjarlgum landsfjrngi heim til sn Akranes, og fyrirfann sitt hs straffi: dttir hans sextn vetra gmul me sknandi augu l brunum, en hlfbjninn sonur hans var hlandi; frnkur hans tvr lkrar, nnur hntt, hin sr, voru a lofa gu, og mir hans fjrgmul a sngja r eim skothendu Rrosssklaslmum sra Halldrs Presthlum mean hans ftk konuskepna sat me tvveturt barn keltunni og kendi manni snum. En hva var etta hj eim hrmngum sem hfu fjarveru mannsins uppfalli bstofninn. Hans eiginborinn fnaur hafi veri afdmdur bnda og feinginn knginum upp glpi sem hann hafi tteki, en au kvgildi sem jrinni fylgdu og Kristur tti hfu hruni niur einsog hsgngsflk, v essi auma fjlskylda hafi tt svo annrkt a lofa gu a hn gleymdi a heya handa skepnunum mean maurinn var a berjast fyrir sinn kng ru landi. N sagi hann hvernig hann hafi ori a uppbyrja ntt lf me berum hndum htt kominn fimtugsaldur, og meira a segja fara a venja sig vi n brn eftir a au gmlu voru dau. En hann sagist hafa spurt sjlfan sig: er g kanski ekki kominn taf Gunnari Hlarenda? N var lngt lii san Jess Kristur hafi aftur sn kvgildi. Og hann, Jn Hreggvisson, hafi komi sr upp sjb Innrahlmslandi, og nefndi Hretbyggju, og geri t aan ttrng. a hefur ekkert skygt nema brfin, sagi hann a lokum. Og me v hn var mli hans ltt kunnug ea ekki og fr um brf au er skygt hfu glei essa Skagabnda skri hann henni gjr fr hstarttarstefnunm, sem birt skyldi lgrttu, og leiarbrfinu ar sem honum var veitt vernd og fjgurra mnaa orlof fr konngsins merkjum mean hann vri a reka ml sitt slandi. Nn, sagi hn. essi brf komu aldrei fram, sagi hann. Heldur hva, sagi hn. Ekki neitt, sagi hann. Af hverju hjuggu eir ig ekki fyrst brfin komu ekki fram? ar hefst aftur ttur mns herra lgmannsins, sagi Jn Hreggvisson. Fair minn stngur aldrei neinu undir stl, sagi hn. a vona g, sagi hann , a blessaur lgmaurinn veri seinasti maur sem Jn Hreggvisson fellist ori, utan vera skyldi alleinasta fyrir ofmildi vi mig og ara. Og hefi g veri hans ftum mundi g ekki hafa slept Jni Hreggvissyni anna sinn me uppreistu hfi. N skri hann fr v a eftir hann kom heim um ri hafi hann tvega sr hest og gert sna fer til alngis vi xar fund Eydalns lgmanns me brfin. Ekki hafi lgmaur, sem ekki var von, teki kveju manns sem hann hafi dmt fr lfi, en brfin hafi harm lesi vandlega, feingi honum au san og sagt a hafa pau me sr til lgrttu, og mundi ekki vera sneitt hj eim. San gekk Jn Hreggvisson lgrttu me brfin rj daga r og s ar fyrir sr sna dmara, sem tveim rum ur hfu dmt hann fr lfi. Hann sat bekk me rum mnnum

sem ttu ar ml a reka, en nafn hans var ekki kalla. rija degi fkk hann bo fr lgmanni a koma aftur til bar hans, og sagi lgmaurinn essi or: Jn Hreggvisson, g r r til a veifa ekki essum plggum, heldur fara r sem hgast. Vittu a a er mnu valdi a lta hggva ig n hr nginu. Og vittu annan sta, a komi ml itt fyrir ra dm t Kaupinhafn muntu ekki reisa hfui rija sinn framan mig. r hafi n tekist me tilbeina Hafnarspottara a tvega r dokmenta meira til a narrast a okkur hr heima, sem eirra strka er siur, heldren af krngu fyrir einum betlara og morngja, mun svo vera fyrir s a r takist ekki ru sinni a reisa gagara og gikkja l mti landsins yfirvldum. Fair minn hefur ekki htunum vi menn. Hann dmir ef eir eru sekir, sagi dttir lgmannsins. Mr var hugsa til Kaupinhafn, sagi hann, og g s fyrir mr einn slenskan hfngja, miki faslausan stru hsi sem er eirra yfirdmshs, og hann tskri fyrir mr essi brf ann dag sem g hlt a n vri loksins bi a vo mig til aftku, en tvi stra tjaldaa glergluggann eirra s g vngann mnum vin ma rnasyni sem horfi ekki mig og heilsai mr ekki, en vissi hva gerist, v a var altsaman hans verk. Og g sagi vi fur minnar frr, minn dmara: r eru voldugastur maur slandi, sagi g, og megi vissulega lta hggva mig hr og n. En essi brf eru undirskrifu af minni allrahstu tign og n sjlfum mnum arfakngi og herra. Og egar hvelborinn herra lgmaurinn s g var ekki hrddur, heldur mundi eiga mr vin, var hann mr ekki heldur reiur. Fair minn ltur ekki gna sr, sagi hn. Nei, sagi Jn Hreggvisson, veit g vel. En minn vin, vinur minnar jmfrr, er lka maur eingu sur en minn dmari, fair minnar jmfrr. Snfrur horfi um stund r fjarska Jn Hreggvisson, en alteinu var einsog maurinn kmi nr henni og hn snggskelti uppr. Eydaln lgmaur sagi, g f r aftur bsl og eignir t essi brf og eyk rentu vi fr eim tma f itt var teki upp; skal alt vera sem var. Og fleira sagi hann sem ekki tjar a rifja upp, v ar voru eingin vitni. g spuri, hva segir minn kngur ef hans brf koma ekki fram. Mitt er a sj fyrir v, sagi hann, en skilau eim morgun lgrttu egar verur kallaur upp. Hn spuri hva san hafi gerst og hann svarai a bet-ur hefi r rst en horfist, v egar f var reki til hans aftur a Rein voru tv hfu hverri skepnu. Fair minn mtar aldrei nokkrum manni, sagi hn. Og brfin? Hann sagi a daginn eftir, loks egar nafn hans var kalla lgrttu og spurt um erindi hans, hefi hann sagst vera kom-inn me brfum fr vorri allranugustu tign og ba a mega f au auglst. gekk fram Gumundur Jnsson sslumaur hans af Skaga, reif af honum brfin, leit au um stund samt landfgetanum fr Bessastum, san feingu eir au lgmanni. Lgmaur ba sslumanninn lesa anna brfi heyranda hlji, og var a leiarbrfi, en egar loki var lestri ess sagi lgmaur a ng vri lesi, Jni Hreggvissyni hefi veri ausnd mikil n og skyldi hann n halda heim til sn og ekki troa framar illsakar vi menn. Bndi var agnaur og egar hn spuri um framhald sgunnar var a ekki anna en etta brf, dagsett/fjrtn rum sar, undirskrifa Arnas Arnus. Hva viltu mr? spuri hn. Eg er orinn gamall maur, sagi Jn Hreggvisson. Og fimtn vetra stlku aftur. svo s, sagi hn. Eg er kominn til a bija

yur a segja honum a einusinni hafi Jn Hreggvisson veri ngur og svartur og ekki kunna a hrast; en s t s liin. g tla a bija yur a segja honum a til yar hafi komi grtandi ldngur me hvtt hr. Eg s ekki grtir, sagi hn. Og hri r er ekki hvtt, heldur grtt. Enda f g ekki s hafir neinu a kva saklaus maurinn ml itt yri teki upp aftur. Hafi rttargngi veri ftt fyrra sinni, er a na gu, seint s, a f sakleysi itt stafest. Mr er aldeilis sama hvort g er saklaus ea sekur ef g hef fri me rollurnar og btinn, sagi hann. Ja, sagi hn, hversvegna hljpstu yfir mjk og hr lnd? Var a ekki von um rttlti? g er mgamaur, sagi hann, og skil ekki nema a sem g reifa . xi skil g. Og vatn knnu. Ftkur maur ykist gur ef hann bjargar lfi snu. Hefur r ekki dotti hug a lfi og rttlti su frndsystkin, og rttlti mii a v a tryggja ftkum manni lfi. g hef aldrei vita rttlti mia a ru en svipta ftka menn lfinu, sagi Jn Hreggvisson. essvegna bi g yur, sem kunni a tala vi strmenni, a fora Jni Hreggvissyni fr rttltinu. hefur fari mannavilt Jn Hreggvisson. g kann ekki a tala vi strmenni. a er ekki siur a hlusta kvennaslaur n dgum. Enda s g ekki betur en ml itt s gum hndum. Er nokku eftir knnunni? Ef ert afyrstur, faru a hypja ig. Jn Hreggvisson st upp, rtti henni sma grmtekna hnd sna og sagi gusstarakkir fyrir drukkinn. Hann tvsteig dlitla stund glfinu og kom sr ekki a v a fara. g veit, sagi hann, a fornsgum ekkist ekkert eins ltilmtlegt og mannskrfa sem bist gria. inn kngur fyrirgefur eim manni aldrei sem bist gria. etta ljta gra hfu, a mtti sosum vel fjka. En hva segir mn jmfr ef xin slmist um lei hlsa sem hrra ber? n loksins skil g hverra erinda ert kominn, sagi hn og brosti. ert kominn a hta mr v a hfui mr skuli fjka um lei og itt, sem straff fyrir a g leysti a hr um ri. Geru svo vel lagsmaur. ert allra skemtilegasti karl. Vi essi or hsfreyu kraup Jn Hreggvisson kn glfinu og fr a grta lfa sinn - af llu v mtsta sem hann hafi ola um dagana hafi ekkert geingi honum jafnnrri hjarta og essi or, sagi hann kjkrandi. Hn st upp og gekk til karlsins, lof mr finna hvarmana r, sagi hn, en a vildi hann ekki leyfa henni, enda voru eir urrir. Hann st upp. a skiptir litlu mli hvort Jn Hreggvisson drepur bul ea bull drepur Jn Hreggvisson, sagi hann. En haf minn dmari Eydaln veri rttdmur fyrir sextn rum gti svo fari a minn hjlpari Amus sendimaur kngsins gisti svarthol og vor kngur oli hnekk. Veri Jn Hreggvisson afturmti saklaus fundinn lgmaurinn yfir slandi httu a missa a sem valdsmanni er sjlfs hfi drara: sna ru. Glotti essu andliti var kalt og fyrirleiti, hvtar tennurnar hru skegginu mintu hund sem flir kvetti jafnvel eftir a hann hefur veri barinn. Hn tk eftir v a hann var gyrtur nu snri.

SJUNDI KAFLI
Fm dgum sar var jngkrinn horfinn; hann hlaut a hafa rii burt ntureli, v einn morgun heyrust ekki leingur nein smamannshgg. xin l spnahrgunni. San fr aftur a rigna. a rigndi dag og ntt me strum vindum. ll vtn lgu lndum. Moldarveggir hsanna og torfk hldu fram a uppsvelgja vatnsagann uns au voru einn lejuhaugur. a lagi fr eim flan raka, kaldari en frost, inn hsin. Vilpur uru gaungum og bardyrum og illfrt um binn. Hsfreya hjfrai a sr dnsngina og fr ekki ftur. Nttin var dimm og areftir laung. Eina ntt lak svo miki lofti hennar a hn var a breia h yfir sngina. Droparnir hldu fram a falla og hvar sem var laut hna komu pollar. San htti a rigna. Einn dag ljsaskiptunum var aftur heiskrt veur og tngl og stjarna. vkunni kom Magns heim. a glamrai jrnmlum ti, svo hann hafi a minsta kosti ekki selt hestinn; eftir drjga stund kom hann upp stigann vistulaust, n ess a slaga. Hann drap dyr hennar og bei uns hn hafi sagt honum a stga nr. Hn sat undir ljsinu stoinni me handavinnu sna. Hn leit upp og hann heilsai henni me kossi, og a var ekki mikil lykt af honum. En ll hreyfng hans hafi einhverskonar svip af loftkendri ofmkt lkri v sem maurinn hreyfi sig algur, og a var einhver annarlegur villisvipur samfrosta vi augun, s tegund frosinnar lvmu, ilausrar, skyld svefngaungu, sem gerir manninn vitandi verka sinna mean stendur, en minnugan eftir. g urfti a skreppa sur Selvog, sagi hann lktog hann vri a bijast afskunar a hafa rii burt, - g tti nefnilega stefnu vi mann taf jarakaupum. Jarakaupum, sagi hn. J finst r vi ttum ekki a fara a kaupa jarir, sagi hann. etta er ekkert vit, a selja jarir og kaupa aungvar stainn. N er g loksins rinn a kaupa jarir. g er binn a kaupa hfubl Selvogi. Hva drt? spuri hn. J a var n nefnilega a Snfrur mn, sagi hann og kom nr henni og kysti hana. Miki er gott a vera kominn heim til sinnar gu konu egar maur hefur veri fjra daga vatnsteptur. J a var gott mintist vatn, sagi hn. g var rtt druknu hr. N skal brum vera troi upp hvert gat, sagi hann. Alt skal fullkomnast. Ekki dropi skal leka. En fyrst er a kaupajarir. Ef tlar a fara a kaupa jarir Magns minn, sagi hn, viltu ekki byrja v a versla vi mig? Hva segiru um a kaupa hfubl af mr? Brratngan er fl. S sem er mgur strhfngjum arf ekki a borga fyrir a sofa hj konunni sinni, sagi hann. Og ekki stendur teingdafumum a reia af hndum heimanfylgjuna. Ja, sagi hn, skaltu kaupa arar jarir. Maur og kona er eitt, sagi hann. r jarir sem g kaupi tt . r jarir sem fair inn gefur r g. eir sem elskast eiga alt bir. Fair inn raungvai Fsa rka til a lta af hendi Brratnguna og gaf r hana me brfi. elskar mig. essvegna g Brratnguna. g tla a kaupa hfubl Selvogi. g elska ig. essvegna tt hfubli sem g tla a kaupa Selvogi. a eru jfn skipti, sagi hn, annarsvegar mikill fjrheimtumaur, hinsvegar ftk kvenmannsvfla: g elski ig sundfalt meira en mig taparu samt helmngaflaginu. a er haft almli a g s best giftur allra slendnga, sagi hann. Miki

skal til almlis hafa, sagi hn, - og dettur mr hug hvort hafir nokku feingi a bora? En jngkrinn var ekki skapi til a ansa svo hversdagslegri spurnngu; sems Snfrur mn, n er alt klappa og klrt nema mig vantar eina hundra dali silfri - og jrin er okkar strax ntt. Seljandinn bur eftir mr fyrir sunnan . r verur varla auraftt fremur en fyrri daginn, sagi hn. veist sjlf kona, a hefur ekkert a gera vi tunda, tuttugasta partinn af v kvensilfri sem geymir hirslum num. Upp me silfri, upp me gulli kona og sndu elskir bnda inn svo vi getum eignast jr. veist sjlf a Brratngan var hf tr mr me svikum, og g oli ekki vi nema g eigi jr sem stendur mitt nafn. Hvernig jnker og kavalr a geta horft jarlaus framan flk. Kystu mig heillin g og segu g skuli eiga jr. egar g var ltil var mr sagt a maur sem gleypti smjrval eignaist jr, sagi hn. Hefuru reynt a? Smjrvalur r kind kva gefa kot, r nauti hfubl. g veit a er ein jr sem skar mr, sagi hann: kirkjugarur. g veit ig lngar a drepa mig. g s ekki vrir drukkinn Magns minn, sagi hn. N s g a. Httum. gnum. Faru niur og fu r a bora hj Guri. g gleypi a sem mr snist egar mr snist hj eim sem mr snist, sagi hann. Hn sagi ekki neitt, hann var v standi a erfitt var a segja fyrir vibrg hans. sr a sjlf kra, sagi hann og var aftur kominn til hennar blur, silfur er auur maurapka, ekki strhfngja, a er geymt kistum aungum til gagns og fellur a r fr ri. Margur hefur n haft ngju af v a sitja uppi nttinni tnglsljsi og fgja spesurnar snar, sagi hn. J en jarir skapa strhfngja, sagi hann. Vi erum strhfngjar. , sagi hn. Ekki g. ert n altnd svo vn vi mig Snjka mn, sagi hann. ltur mig hafa broti stokkabelti og beygla koffur og kanski rjr fjrar mar nlur, ekki vri nema fimtu dala viri. g s ltil kona, sagi hn, ttu mitt silfur miklar konur slandi, formur mnar, sumar elleftu ld, og skrtuu vi a htum, og a er eirra lag gripunum og ess tma sl eim, og essvegna eiga r enn, gmlu konurnar bakvi mig, g geymi . Efni eim skiptir ekki mli. g skal sna r hrna afsalsbrfi fyrir jrinni minni nu, svo haldir ekki g tli a drekka t essa gripi, sagi hann. Ef satt skal segja, er g httur a drekka Snfrur mn. g hatast vi brennivn. A minsta kosti hef g aungva ngju af a drekka leingur. ngju hef g af v einu a vera hr heima hj r heillin mn, um a kalla g minn skapara til vitnis. Snfrur mn, beygla koffur, nlu, ekki vri nema tuttugu og fimm dala viri g held ttir a sofna Magns minn. Vi sjumst fyrramli. - ekki vri nema nokkrar hlfuppsleiktar silfurskeiar fr v um svartadaua, svo eir sji silfur, svo eir sji a g get keypt, svo eir sji a g er maur og konu. g veit ekki hvort ert maur Magns minn, sagi hn. Og g veit ekki heldur hvort tt konu. Hann hrkk fr henni og hn hlt fram a horfa hinn kunna r fjarska, en undrunarlaust. Opnau kistuna, sagi hann. etta eru ekki n augu sem horfa mig Magns minn, og ekki n rdd sem talar til mn. g veit hva er essari kistu, sagi hann. a er maur.

Hn hlt fram a horfa hann. g s hvar hann rei undan mr heim tni. Og g ekti hann. g skipa r a opna kistuna. Vi skulum lofa manninum a vera frii, sagi hn. Hann er reyttur. Hann skal aldrei f fri, sagi jngkrinn. g skal drepa hann; g skal sarga r honum lfi. Ja gi minn, sagi hn. Geru a. En n skulum vi ll fara a sofa fyrst. Hann gekk a kistunni, sparkai hana af alefli me stgvluum ftinum og pti jfur, hundur, jfahundur. En kistan var r eik, viamikil og sterk, og a var lkast og sparka klett. Hvar er bkin mn sem stalst fr mr hlfsaminni og fleygir mig spjldunum, pti hann til mannsins kistunni og hlt fram a sparka. Maurinn kistunni svarai ekki neinu. g heimta bkina mna aftur. gn. Allar r gyltu lsngar og sta streingleika, ogsvo r skru sur hvtar og far, sleistu upp ea mir t og skildir mr eftir spjldin lykjandi um kulda og tm. Vargur, skilau bkinni minni aftur. Hann hlt fram ga stund a sparka kistuna og pa a kistumanni me heitngar og fryri, en eyvi haggaist kist-an. Magns, sagi kona hans lgmlt. Sestu hj mr. Hann htti a sparka og horfi hana n ess a lyfta hfinu, me hvtt og rautt augum, einsog boli sem hefur veri a rta. Rdd hennar gekk nr honum en nokku anna. egar hn talai annig til hans, me temprari stillngu lgt og vi myrkt, me gullbryddum hljmi, var einsog komi vri vi snggan blett honum, svo dr r honum mtt. En egar hann hafi trast um stund hj henni og hn stroki honum nokkrum sinnum me grannri hendi sinni, stfri og glinni, dlti annarshugar einsog egar maur klappar dri, sefaist hann - og tk til naleik: Snfrur mn, sagi hann, lju mr ofurltinn hrng, hann s ekki nema tveggja dala viri. g skulda manni nir Eyrarbakka fyrir smajrn og ar vi liggur minn dreingskapur a g lki essu ntt, minn hfngsskapur, mitt stolt; g veit Snfrur, a sem ert enn meiri hfngi en g sjlfur getur ekki horft mig aumktan. Sofu hrna heima ntt Magns minn og vi skulum borga smajrni morgun, sagi hn. Eg srbni ig, sagi hann. ekki vri nema feina skildnga til a henda lsugan strkaskrl sem sendir hfngja tninn alfaravegi. Sofum, sagi hn, ntt. morgun frum vi nir Bakka til a henda skildngum lsuga strka sem senda okkur tninn. Hann grt me strum andvrpum. Hefur nokkur s vesalli betlara en mig, spuri hann uppr grtinum. Nei, sagi hn. Hann hlt fram a grta. Um nttina var tnglsljs og hann var laungu kominn ofan til sn, en henni var ekki svefnsamt, heldur bylti sr andvaka rekkju sinni. Tngli stafai glfi. Hn reis upp og horfi tum glugga sinn og var kyrt veur og stirndi jrina, sem ur var vot og n byrju a frjsa ur en hlaupi var r vtnum. San lagist hn fyrir aftur. En egar hn hafi enn legi um hr heyri hn ekki betur en brakai loftstiganum me eim

htti sem heyrist hsum af leynilegum umgngi ntureli, en aldrei ellegar. Fyrir hlustum hennar nmum af andvku var etta marr vondu hsinu a herbresti. Loks var flma um dyralokuna me esskonar mishepnuum leymngi sem orkar einsog snggur lurhljmur spentar hlustir nttkyrinni. Hurinni var lyft fr stfum. Hn s hann last inn herbergi snggklddan, ynkuskm, me xi hendi. Hann skimai krngum sig tnglsljsinu, og hn s framan hann og augun honum, hvernig hann horfi inn myrka lokrekkjuna til hennar n ess a sj hana. Hn ttist vita a hann mundi freista ess a hggva hana n tafar, en svo var ekki; kistan var efst hug hans. Hann fll kn fyrir framan kistuna, reifai um lok og ls og fann strax a hn var rammlega lst. Hann leitai a sta ar sem hann gti smeygt xarblainu innundir loki og spreingt upp hirsluna me vogarafli. Loks s konan ekki betur en hann kmi egginni undir einum sta og byrjai a reyna loki. Lttu kistuna vera Magns, sagi hn. Hann htti starfi og leit tundan sr nokku seint, ttina til hennar, og hn s hvtuna augunum honum aftur, og a raua. Hann reis hgt ftur, losai um xina aftur og mundai hana, meira me smamannstaki en vgamanns, og vatt sr yfra lokrekkjunni ar sem konan l. N gerist alt skjtara en segir. Sparlk voru hlfdregin fr rekkjudyrum en myrkur inni. Hann var a beygja sig knjm og herum til a geta hggvi innum lgar rekkjudyrnar. En hann gleymdi v a rekkjan var einnig opin til fta og hafi ekki fyr lti hggi ra en komi var aftana honum og sng sni a hfi honum: ar var komin konan er hann ttist vera a hggva. Hn kallai sem kfast Guri ernu sna sem svaf samt annarri konu handan uppgaungunnar hinum enda loftsins. egar konurnar komu vettvng hafi jngkranum tekist a vinda af hfi sr sngina, konuna hafi hann greipum sr, me umalfngurna kverkum hennar, en ori laus xin. Hann var hndum seinni a vinna a verk sem honum hafi veri hug, konurnar tvr rust hann og bru hann ofurlii. Eftir nokkra stund sat hann hrauk kistunni, lmagna, og heingdi hfui nir brnguna. Alt hefur mr illa farist og etta verst, sagi dalakonan. Og a er g viss um maddaman hsmir mn fyrirgefur mr etta aldrei. Rttast vri g rii heim og legi hnakkann undir hl lgmannsins. egar Snfrur inti hana eftir hvar henni hefi skeika, svarai hn aeins, a var ekki mn dyg a dttir blessarar maddmunnar hlt lfi. Hn vildi ra vestur og segja hsmur sinni a senda dttur sinni trrri jn en sig. Hn urkai framanr sr trin og ba miskunnsaman gu a fyrirgefa sr essa synd. g r burt Gurur mn, sagi hsfreya. verur eftir og gtir bs. Taktu n fram bestu kli mn og ga gripi og bu vel um skyndi, en geymdu afgngsins. g tla a fara orlof mitt a Sklholti um stundarsakir. Vektu vinnumenn og segu eim a skja hesta og fylgja mr tyfir ntt.

TTUNDI KAFLI
egar Arnas Arnus geri bo austanaf landi a thallandi sumri, a hans vri von til

Sklholts um rttir og skai a sitja veturinn biskupsherbergjum, br biskup vi skjtt, kallai til timburmenn a gera upp grna salinn Strustofu, og stofur tvr smar bakvi, ar sem siur var a hsa tignargesti. Trverk var btt og bori farfa ellegar fernisi, treystir lsar og lamir, mrair upp kakalofnar; innra gestaherbergi var slegi upp rmi me dnsngum og mrgum svflum, tekin fram n sparlk og heingd fyrir brotunum, en fremra herbergi tbi sem verustofa, sett nga skatthol miki, plt, knakkar, tveir uppgerir hgindastlar me fornum tskuri og fatakista. Alt mlmkyns var fgt, tinknnur, eirpottar og borsilfur, og hsi skra tr dyrum; sast var eini brent stofunni. lok septembermnaar flutti annar jnn knglegs sendimanns farngur hans nokkrum klyfjahestum sunnanyfir heii, en sjlfur kom Arnus nokkrum dgum seinna austanaf landi rjtu hestum samt skrifara, sksveini og fylgdarmnnum. Hann hafi meferis miki af bkum og brfum og hl stakka og brtt voru herbergin full. kngsins sendimaur vri sjlfur kyrltur maur og settur hfst snemma erill krngum hann eftir hann hafi uppsett bkst sna Sklholti. Hann hafi jna sendiferum me brf og boskap til manna msum ttum og kvaddi fund sinn, en arir komu tilkvaddir, sumir r fjarlgum hruum. llum var forvitni a heyra ger um erindi hans, vitandi honum var af vorri tign fyrirlagt a grannskoa landsins hag og gera san tillgur vi kng um a hvernig helst mtti afltta eirri stru nau sem rgai landsflki. Af brfum hans, eim er hann hafi lti upplesa xarrngi, var skili a hann tti frjlsan agng a skjlum valdsmanna og mtti krefja svars um hva sem knaist, farandi auk ess me dmsvald eim mlum sem kanselli taldi vafa orpin, og gat krafist nrrar uppteknngar mla sem honum ttu rngdmd og dregi valdsmenn til byrgar. En hann vri rinn vi menn um flesta hluti og spurull um eirra hagi var hann fs a rekja erindi sn og enn fmlli um vald sitt og hverjum manni ltilltari og linari orum, spyrjandi kunnlega um alla hluti einsog hann hefi leingstaf dvalist nstu sveit vi ann sem hann tti tal vi. Hann kunni ekki sur skil vi og tt heingdra jfa og brennimerktra hsgngsstelpna en lgrttumanna og hlrra, en aldrei hlt hann samtali eim hlutum lofti sem hann hafi s og reynt umfram ara menn. a fanst a krast umruefna voru honum fornar bkur og minnngar; og menn sem ttu ess von a vera af straungum valdsmanni yfirheyrir um vonda gernnga sem ngdu eirra samvisku undruust strlega a ra hans skyldi einkum snast um gamalt skinnsnifsi ea nokkur nt kveragrey. ennan haustdag var alt kyrt Sklholti, og einginn vissi a neitt hefi gerst, en byrja a frjsa, og ar me dregi r fnykri eim af sorpi og svai sem einkendi stainn. Hana hafi bori hr a gari milli ttu og mimorguns, a mund sem jin sefur hva fastast, og vegna kunnleika stahttum urfti hn ekki a gera neinum vandalausum ni, en rei uppa glugganum ar sem hn vissi systur sna inni og drap me svipuhausnum runa og biskupsfrin vaknai og leit tum gluggann og s hver var komin. egar frin kom til dyra voru fylgdarmenn burt og Snfrur st ein a hsabaki me fggur snar. r rddust vi hljtt svefnlofti biskupsfrrinnar allan morguninn uns tngli var sigi, en grikonur byrjaar a skella hurum framhsum og taka upp elda, lgust r fyrir. Undir dagml egar biskupsfr fr ofan var Snfrur nsofnu og svaf allan ann dag, og einginn vissi a nr gestur vri stanum. En egar biskupsfrin lt senda bo Siguri dmkirkjupresti a eta ekki kvldver sveinaskla, heldur vi biskupsbor Strustofu, bau eim lra gusmanni sitthva grun, og hann fr ermabtta sparikjlinn sinn gamla, snjan og gljan, og stti fram rykug skorpin

stgvl undan rmi snu og dr ftur sr. egar hann kom Strustofu tilsettum tma var ar ekki manna fyrir, en Gurn, eldri dttir biskupshjnanna, frumvaxta, gekk inn og t og bls fr sr einsog hn fyndi vonda lykt egar hn s hann. a voru dkar borum og fir diskar og glansknnur, og tveir rsettir stjakar me logandi kngaljsum. Eftir stundarkorn kom skrifari assessors inn, ngur maur dimitteraur fr Hlum, baccalaureus hsklans Kaupinhafn, og horfi dmkirkjuprestinn n ess a heilsa og fr a gnga um glf hrnginn krng stofunni gefandi iljunum selbita, me ffeingilegri latnustefjaraulan. Dmkirkjupresturinn varaist a lta upp, en gat ekki stilt sig a tauta o tempora o mores fyrir munni sr um lei og hann hstai nir barminn. Innan skamms kom biskupinn me sitt stra fas og krossinn festi um hlsinn, breiur slttur og rjur og lsti af honum, tbreiandi sinn evangeliska gleiksfam mt llum trandi, og slttandi r hverri hrukku og hnkra vegna ess herrans pna boar fgnu, allra vin af v drottinn vill srhver mann skuli leysast, virandi hvers manns or hgra veg af v ekkert brjst er loka anda heilgum, uns ar gat komi, er nr dr rslitum mla, a hin kaldgru augu hans nu yfirhendi: af brosinu var ekki eftir nema hrukkurnar, einsog grar vera eftir sandi vi tfiri, og biskupinn opinberai ann skilnng mls sem flesta vari sst. Arnus kom nstum hljlaust innanr herbergjum snum og heilsai virulega mennina. Hann var fllitaur og bar meira skarinu hkunni en fyrir sextn rum, og augnalokin ngri, en parruki var jafnvendilega skrft og nokkru sinni, klin eins nkvmt skorin; og egar hann leit hlut s hann ekki aeins sjlfrtt alt krngum hann, heldur einnig gegnum hann og bakvi hann. Hann tti ess snilega ekki von a hr bri nokku nrra vi og settist egar undir bor, og biskupinn herra hssins fr a dmi hans einsog til a samykkja honum essu, og ba sra Sigur taka sti andspnis assessor. gekk biskupsfni samt systur sinni Snfri salinn: hann situr ndvert dyrunum og sr hana koma inn. Og egar hann s hver komin var st hann egar ftur og gekk mti henni. Hn var eins grnn og forum, klaufaleg ofmkt bernskunnar skyld folaldshreyfngu hefi viki fyrir reisn fullta konu, hri jafn loftkent og lfmiki, bi a og augabrnirnar hefu dkkna um gru, en hn var hafinbrndari en , og varirnar sem voru opnar voru n luktar, og a var svipur tregafullrar leislu alskrum blma augans; og hn var kldd hlabnum bleikum mtli me eim tn einsog bltt og rautt hefi upplitast saman. Hann rtti henni bar hendurnar og sagi aftur essum mjka dimma rmi eftir sextn r: Jmfr Snfrur. Hn rtti honum hndina og hneigi sig kurteislega, n gleibrags, leit hann r tignum blum fjarska. Og hann fltti sr a bta vi: g veit mn mlvina forltur svoddan plaisanterie, en hn var svo ng egar vi skildum, og a virist hafa veri gr. Systir mn er komin kynnisfer, sagi biskupsfrin brosandi. Hn tlar a vera hj mr nokkra daga. Snfrur heilsai mnnunum llum me handabandi og eir stu ftur eftir r og biskupinn mgur hennar tk hana fngi og kysti hana. Vi verum a fagna slkri gestkomu, sagi Arnus mean biskupinn var a fama hana og kyssa. Vi verum a drekka henni til; me leyfi fr Jrunnar. Biskupsfrin sagist ekki dirfast a reia sitt grtta vn, sst fyrir assessor og hans gamla og na mlvini mean hn vissi hans klravn innanstokks, og hann ba skrifara sinn kalla sksveininn og segja honum a bera inn knnu me klaret. Ekki ti tt Snfrur bist undan slkum heiri me v forori a a smdi ekki strmenni a drekka til ftkum bndakonum;

assessor ba hana vera hrdda, hr mundi ekki vera drukki kotakellngar, helti sklar, lyfti bikaraum og heilsai hana og allir bornautar hi sama utan dmkirkjupresturinn, hann helti aeins dropa af sru staup sitt, kvast ekki neyta vns, sst a kvldlagi, en ba llum virkta sem hreinum hug, me gus velknan, lyftu bikar gri stund. Gestkonan leit upp, ekki htt, lyfti bikar snum einu sinni fyrir llum, vtti varir snar og opnai r hversku brosi, snortin, me v grani af viljandi kaldhni sem henni var bl bori, og tennurnar, vi framstar, voru enn allar, hvtar og slttsettar einsog fyr. En egar sklin var drukkin fanst ekkert a segja, og biskupinn lagi aftur augun og spenti greipar og fr me borbnina, og arir lutu hfi glir utan biskupsdttirin hnerrai. San sgu allir amen og biskupsfrin skamtai ykkan rsnugraut r finni tarnu litlar rsttar sklar, en tt hn umvefi mtuneyti sitt ljflegu murbrosi voru sjldur hennar anin og augun stngandi heit, og a mtti sj andliti hennar raua flekki. Assessor var liti dmkirkjuprestinn yfir srunni meinltafullan og gneypan. a mundi ekki saka yar frmheit a taka sr meira nean v, sagi hann me hgltri gamansemi; ekki sst a kvldlagi. a er leysandi. g akka herra commissario, sagi dmkirkjupresturinn. En g hef nga lstu a dragast me essum sleppi. hefur vor meistari sagt pecca fortiter, sagi Arnus brosandi. Flest maxima Lutheri standa nr mnu hjarta en a, sagi dmkirkjupresturinn og horfi enn stjarfur beint framfyrir sig einsog ar vri s bk uppreist sem hann lsi af. er a ekki fyrir syndar tta sem g drekk ekki yar vn kvld, commissarie. Vond blara getur einnegin veri upphaf mikils heilagleika, sagi baccalaureus, en einginn lst heyra etta innskot, nema Gunna litla tk um nefi skyndi, og biskupinn sagi me breileik: a mundi ekki saka vorn vin hann fri essu efni a rum commissarii, v vor vin arf ekki a ttast syndina eim mli sem flest okkar hinna. Stundum egar g hugsa um hans hara lf og lngar vkur finst mr sem eir anabaptistae hafi nokku til sns mls, sem telja suma menn geta essu lfi n slkum statui perfectionis a mi ekki synd. M g spurja, sagi baccalaureus, er a ekki g elga a fjandinn freisti aldrei eirra sem hann telur sr vsa. Nei ngi maur, sagi biskupinn og hl. a er Kalvns villa. N skemtu menn sr vi bori, ekki sst kommissarinn sem sagi vi skrifara sinn: etta var r mtulegt og hafu mn r gur dreingur, a lka r ekki framar sundur disptan vi essa mlt. Sra Siguri hafi a vsu ekki stokki bros, heldur t graut sinn me stugum alvrunga. En egar arir hfu hlegi vild sna hf hann aftur mls: g hef a vsu hvorki anabaptistarum manndygir til a bera, einsog minn vin herra biskupinn segir, n ann heilagleik til ors og is, sem s lra nt rekur til vagkarla heilsu. Samt er mn von a g s ekki naturaliter djfulsbarn einsog essi ngi veraldarmaur, fullmektugur knglegs sendiherra, gat sr til hr vi bori. Hinu get g ekki neita, a mr verur oft hugsa til ftkra manna, ekki sst egar g sit me strmenni. Og httir mig a lnga krsngar; einnig vn. a er hverju ori sannara, sagi biskupsfrin. Okkar elskulegur sra Sigurur borar oft einmlt vegna gus volara. egar g kvarta yfir a mn baunaspa s ftkleg kvartar hann yfir v a hn s rkmannleg - og lir kjtbitanum aftur fati fstudgum, sagi biskupsdttirin fljtt. Gurn, sagi biskupsfrin. Viltu gnga t strax. Forlti assessor, hva brnin okkar eru kurteis, en vi getum ekki a v gert hr slandi

Madame, sagi dmkirkjupresturinn og horfi enn beint framfyrir sig. Lofi Gurnu a sitja, hn hefur rtt a mla: g skila stundum kjtinu aftur. Hinsvegar, a g geri a fstudgum, eftir si ppiskra, a hefur hn heyrt hj sveinum. nei! pti telpan af sngu og kafronai, v sveinar voru einmitt s sali sem frumvaxta biskupsdttir sst mtti heita vibendlu Sklholti. N lngar mig a spyrja yar frmheit, sagi Arnus og sneri sr a dmkirkjuprestinum, v a me yur lifir n efa a innra ljs sem eitt gerir lrdminn stan: Eru snauir menn gui knanlegir og ber oss a lkja eftir eim? Ea er ftktin drottins vndur fyrir illvirki landsflksins og trardeyfu? Ea skal s gamla regla haldast a ftktinni beri ekki lof annarra en hinna snauu? Dmkirkjupresturinn: Mnum herra commissario skjplast ef hann heldur g vilji me lrdmi hreykja mr yfir lru og tbreia svo mnar imperfectiones umfram nausyn. hinu tti eingum kristnum manni a vera launng, sem jafnan hefur mtt heyra eirra kennng og lesa eirra bkum, a ftktin gefur einfalt hjarta sem er gui ekkara, enda nr statui perfectionis en heimsfrakt og veraldarviska. Og ftka hefur vor lausnari tali hpi slla, segjandi vr skulum jafnan hafa hi nsta oss. Sendimaur konngs: Ef drottinn vill a til su snauir menn, svo kristnir geti haft hi nsta sr og teki dmi af eirra munuleysi, er honum ekki mtsttt a eirra nau s btt: komi s dagur a snauir menn hafi til fatnaar og matnaar, af hverjum eiga kristnir a taka dmi snum lifnai? Hvar skal lrast s hjartans einfeldni sem er gui ekk? Dmkirkjupresturinn: Einsog drottinn hefur gert ftka menn, svo rkir mttu draga af eim lrdm aumjkum lifnai, annig hefur hann og innsett ri sttt undir sinni srstakri n og boi eim a efla sinn slarhag me lmusugum og bnrkni. a mtti ekki seinna vera a aftur heyrist iku rtubkarlist yfir borum Sklholti, tk n biskup framm. Og sjaldan meiri rf en vorri t a heyra greinir rttra sia eftir bkunum. skulum vi ekki leggjast a djpt grautnum, mnir praeclari et illustrissimi, a vor lyst veri enda egar kemur a steikinni. Biskupinn leit krngum sig von ess a allir mundu hla, en a stkk eingum bros nema commissario. Vr sveinpiltar, sagi hann og brosti til eirra frndkvenna um lei og hann tk sr etta heimalega or munn mti latnunni, vr sveinpiltar hfum ann veikleik egar vr sitjum me fgrum konum, viljum vr snast gn gfari en vr erum, ef hgt vri, sta ess a hlusta eirra fagrar raddir. Ekki veit g hversu fagrar raddimar eru, sagi biskupsfrin; en r v talinu vkur a ftkum mnnum, dettur mr enn hug s minnng sem hr fylgir fjlum Sklholti, a forverjara mn ein hafi lti brjta steinbogann sem nttran hafi gert yfir Brar, og banna svo snauum mnnum veg stainn. S ljta minnng hefur ekki sjaldan komi vi mig einsog g hefi sjlf veri ar a verki. Mr hefur rtt komi hug a lta setja ar einhverja brarmynd aftur svo lmusumenn yrftu ekki a deya bakkanum hinumegin. a er reianlega voaleg synd a brjta br kristilegs krleika sem gu vill s reist milli ftkra og rkra. Og samt, egar g fer a hugsa betur um a, finst mr einsog mn gamla forgngskona hafi tt sr afskun: smi Islands hefi sems varla ori a hrri biskupinn Sklholti hefi veri tinn t hsgng, en soltinn landshomalur lagt undir sig stainn.

Rauu flekkirnir nu n saman andliti biskupsfrarinnar, og hn brosti ljflega vi gestum snum mtti glgt lesa af augum hennar a a var ekki fyrst og fremst fyrir star sakir heimspekinni, sem hn hafi tala. Systir hennar lagi fr sr hnfinn og horfi hana r miklum fjarska. Hva segir Snfrur, spuri kommissarinn. Hn tk rlti vibrag egar hann nefndi nafn hennar og fltti sr a svara: g bi forlts, g hef sofi allan dag og er enn ekki vknu. Mig dreymir. En biskupinn sneri sr til konu sinnar og sagi: Mn allrakrasta, seg mr hverjir eru ekki lmusumenn fyrir vorum endurlausnara? Og veit tra mn, oft hef g funda berfttan umhleypng, sem svaf vi jgtu n ess a hafa sorg, og ska g mtti vera eftir frumannaflokki sem l eyri vi vatnsfall og skoai fuglana og ba til gus og urfti eingum a standa reiknngsskil. r byrar eru ngar sem drottinn hefur lagt okkur forramnnum essa ftka lands, in temporalibus ekki sur en spiritualibus, seint veri akka af landsmgnum. \ Amus spuri: Hvernig skal n vor herra kngur helst vibregast eim trugu bnarskrm sem allajafna berast af essu landi, egar landhlauparar og frumenn eru slli snum yfirmnnum. ll skepnan kvartar og rellar elskulegi herra commissarie, sagi biskupinn. a er hennar snn. Hver og einn kveinar vi sinn herra og allir fyrir sjlfum sr, og vitum vr a alt sem fram kemur vi oss, ilt og gott, orsakast oss sjlfum, sagi dmkirkjupresturinn. a er ekki manna a afltta nau eirrar jar sem drottinn vill aga me snu rttlti: hn biur um hluti sem ekki fst fyrir bnarsta nokkurs manns uns straff er fram komi fyrir hennar illu verk. Inexorabilia er hennar lf. Satt segi r sra Sigurur, sagi commissarius. Menn skulu ei tla sr dul a tefja gus rttlti, og er slkt a vsu ekki nmli. En ekki f g s, enda er a n efa ekki yar skilnngur, a s vitneskja ltti af oss skyldum mann-legs rttltis. Eftir llum kristnum lesnngum var a jafnsnemma heims upphafi a vor drottinn li manninum skynsemd a greina rtt fr raungu. egar n gir menn hafa snt knginum a a er ekki Seba sem selur slendngum slma vru ea nga, svo eir deya, n vandmir auugra brkaraskap og ofdmir snaua, ltur afhggva sumra hnd og skera tngu r rum, uppheingja rija og brenna fjra fyrir eirra einstngsskap og svarleysi, er a ekki gagnsttt gus ri sem kngur vill lta skoa a vonda vl og glggrna jafnt oflina sem ofstrnga dma, heldur samverkandi eirri skynsemd sem vor skapari gaf oss til a skilja rtt og rngt og byggja eim skilnngi nokkurt erlegt skikk og regiment voru lfi. J elskulegi commissarie, hafi stra kk fyrir yar skrulegu minnngu til kaupmanna, sem margir eru reyndar mnir gir vinir og sumir sannir hollvinir, sagi biskup, en v miur syndugir menn eingu sur en vi landsflki. Og gu gefi yar rekistefna hendur eim veri til ess a vi fum betra mjl a ri og helst mjlbtur reiu silfri. Og innan skamms var mltin enda og biskupinn hf akkargerina, segjandi vi skyldum ll lyfta vorum hjrtum uppbygir af rum okkar hlru elskulegu bornauta, mns vinar dmkirkjuprestsins, sem biur gus rttlti megi finna sta, og mns vinar og herra srlegs commissarii hans allraverugastrar nar, sem biur ess mannlegt rttlti megi ogsvo n a framgnga yfir dnskum sem slenskum, lrum sem leikum, hum sem lgum

- og eir gfugir menn sem upphalda ru og virng essa vors ftka lands ess nau megi bera hfu htt, samt eirra gu konum, kreinktir til hinstu stundar, - a var biskupsfrin sem hr jk bnina me gurkilegri raddstillngu, drpandi hfi, luktum augum, og hafi lagt saman lfana. Og, sem rnn heittelskaa krasta biur, hlt biskupinn fram: hans guleg n lti prevalera gfuga tignarmenn sem upphalda virng vors ftks lands. ar me viljum vr a lokum ll hafa yfir a einfalda vess vors sluga ga sra lafs Sndum, sem vi lrum vi murkn:
Vors herra Jes verndin bl veri me oss hverri t, gu huggi setn hrygin slr hvort sem eir eru fjr ea nr; kristnina efli og auki vi, yfirvldunum sendi li. Hann gefi oss llum himnafri.

NUNDI KAFLI
A rum degi vitjai Arnas Arnus biskupsfrr dngju hennar um mijan dag. ar sat hj henni systir hennar Snfrur. Bar hannyrtu og skein sl inn til eirra haustdeg inum. Hann heilsai r vikunnanlega og ba forlts a vera hr kominn, sagist skulda fr Jrunni afskun fyrir a hafa uppbyrja lttugar borrur kvldi undan, lklega mga me varkrri vitnan Ltersora jafngtan mann og vin eirra sra Sigur, og vita ekki fyren hann var binn a gefa eim framhleypna piltng skrifara snum undir ftinn me ngislega tilbekkni vi ennan heiarlega gus nara; kva veraldarmenn seint komast ann aldur a kunna a haga orum snum vi fyrirltara essa heims. Biskupsfrin tk ljflega afskun assessors og kva ntt ef hirmnnum konnga tti sr vera ftt kurteisi upp slandi, en um baccalaureus gilti a skunni vri a nttru uppsiga vi sem forsm heiminn, og mundi sra Sigurur hafa komist a raun um slkt ur og skilja a. Afturmti svarai Snfrur a trarhetjur einsog sra Sigurur, sem vildu lta toga t tngur manna og skera r af, mttu ekki undrast tt essi vopn slmdust mean au enn vru fst vi eigendur. Assessor kva sr a vsu vel kunnugt um r tillgur sra Sigurar, trekaar prestastefnum og alngi, reistar spreinglrri tng ritnnganna og vissum lagagreinum, a villumenn skyldu pnast og galdramenn brennast, en sagi a ekki skulduu arir menn sra Siguri minni kurteisi fyrir a. Arnus st enn miju glfi, en n ba biskupsfr hann vera ltilltan og heira tvr frar kvenpersnur me v a sitja nvist eirra litla stund. Og lta frekari orrur niur falla um vin okkar ann frma brennumann og hlra tnguskerara sra Sigur, en segja okkur smvegis af heimsrkjum stainn, - a var Snfrur sem talai, ltt mli, stu vimti og skr augum, ll nnur kona en s sem var drukki grkvldi Strustofu.

Hann kva sr a vsu ekki til setu boi, v niri biu menn komnir fund hans um lngan veg, vildi ekki hafna gfugu boi og settist niur hgindi a sem hsfreya bj honum. Og egar hann var sestur st Snfrur upp og lt skemil vi ftur honum. N ekki g sjlfsagt ekki au unaarsamlegu heimsrki sem fnum frm leika landmunir , en af eim ftku lndum sem g ekki megi i kjsa, sagi hann og tk upp litlar gulldsir og rtti eim og r tku ofurlti nefi a tignarkvennasi og Snfrur fkk hnerra og hl og fltti sr a urka vit sn me handlnunni. g ekki nefnilega au lnd ein nga sem minn demn hefur teygt mig, hlt hann fram, eirri leit sem hann hefur leingi lti mig gera a landi mn sjlfs. Systir er lr, hn m velja sr land fyrst, sagi biskupsfrin. Eftilvill velur hn fyrir okkur bar. Um ll au lnd ar sem tignar konur kunna a taka snuffi rtt til sn viljum vi heyra, sagi Snfrur. g held nstum g geti ekki boi slkum konum upp minna en Rmaborg, sagi konnglegur commissarius. etta lkai Snfri vel, en systur hennar biskupsfrnni tti borgin liggja of fjarri oss, og sneri mli til systur sinnar spyrjandi: viltu n fara a heyra um bannsettan pfann Snfrur mn. En commissarius sagi a alt yri einusinni fyrst, og n loks yri hann a vera ru mli en biskupsfr, v eftir hans skoun lgu far borgir nr slandi en Rm, og ess var skamt a minnast a hn l nst allra borga, ekki einusinni a undanskilinni eirri borg Son, sem er hum. Um pfann vildi hann ekki deila vi kvenjina, en hinu var ekki a leyna, sagi hann, a v sunnar sem maur kemur norurhvel, eim mun minni fjarsta ykir manni snktiptur. a veit g r tli ekki a segja assessor, sagi biskupsfrin, a til geti veri tvennskonar rttur sannleikur, ann-ar fyrir suurheim, hinn fyrir norurheim. Amas Arnus svarai seint, me eim gamansama mifltta runnar sem stundum getur bori svip af hvarfli, en aldrei stofnar drum mlsta httu: a er til fjall Kinninni fyrir noran sem heitir Bakrngi ef maur sr austan a, gaungufjall ef maur stendur fyrir vestan a, en utanaf Skjlfanda kalla sjfarendur a Galta. Og me skmm a segja, fr g ekki til Rms a leita sannleikans, mr hafi a vsu einsog mrgum reynst erfitt a komast aan n ess a hafa fundi hann. En n veit g mnar frr skilja ekki. essvegna skal g segja ykkur einsog var: g fr til Rms a leita a remur bkum, en einni srstaklega, og vara allar sland, en essi mest, v hn segir af v nnar en r okuslngs fabulae sem oss eru kunnastar hvernig vorir menn fundu Americam terram og bygu rtt fyrir ri sund; og hvernig eir hurfu aan. Og er r spuru nnar sagi hann a brf fr mildum, sem n er geymt Parsarborg, greini a til s skjalasafni gamals klausturs Rm codex me skriftamlum konu nokkurrar fr Hislant terra, Gurid a nafni, sem kom til Rmaborgar pflagrmur krngum ri . Segir heimildin a egar konan tk a skrifta fyrir mkanum kom a daginn a hn var hvorki meira n minna en vfrlust kona sem var uppi kristindmnum. Hn hafi ngum aldri dvalist um tu ra skei me bnda snum og nokkrum landsmnnum fyrir vestan heimshafi, bakvi sjlfan veraldarenda, og ali honum ar brn, en kynlegar verur hfu gert eim fritt landinu, svo au hfu leita burt aan me son sinn bemskan. Og slk strtindi hafi konan sagt fyrir gus augliti Rmaborg, a sast fri mkinn au letur, og mtti lesa rit etta klaustrinu leingi san. Seinna var klaustri lagt niur og hfu plgg ess dreifst ea tnst, en sumt fundist aftur og veri teki til handargagns ldum sar, egar ger var gngskr a v a koma upp bkastli

pfa gari hans eftir margvslega hraknnga pfadmsins. r tvr bkur arar sem Arnus hafi leita frum pfa var Liber Islandorum fyllri en s sem Ari geri slensku, haldandi bi ttartlu og konngavi, og loks Breviarium Holense sem fyrst bka var prentu slandi fyrir tilstilli Jns Arasonar, en lg svo menn vissu sast brjst meistara orlki grfinni. Pfinn er mikill bkamaur og a er ltill efi v hann hefur tt allar essar bkur og ekkert lkara en hann eigi r enn. En a hefur veri hnupla margri laglegri skruddu fr kallgreyinu um dagana og essvegna er hann sem von er orinn dlti tortrygginn menn sem koma r msum ttum og vilja snaga kveraruslinu hans. rum saman hafi Arnus starfa a v a afla sr eirrar milligaungu ptentta: sendiherra, fursta, erkibiskupa og kardnla, sem til urfti a honum yri leyft a gnga ann myrka skg sem nefnist pfans brfahlaa. Og var honum ekki betur tra en svo, a allan ann tma sem hann reikai essum jarfylgsnum Sgu, var ltinn standa kanki vi hli honum, en vopnaur svissari bakvi hann a gta ess a hann hvorki stli blasnifsi n tki til a skrifa upp n leyfis einhver au memoranda sem lklegt var a evangeliskir gtu notfrt sr eirra seinlokna stri vi jn jna gus. Hann reikai svo leingi essum grafhvelfngum aldanna a ntminn var einsog fjarstlegur draumur. Margt eirra kntiskauta me skjl og schedulae sem fyltu hr sali, rngala og jargaung hafi feingi a rykast num og mauretast um aldarair, en r sumu skriu t ormar og pddur. Aftur og aftur settist eli fyrir brjst leitarmannsins lktog bndamanns upp slandi, sem leingi hristir mygla hey ttt, svo hann mtti ekki upp standa fyrir andarteppu. Hr rkust upp hendur honum merk sem merk ggn um hvaeina sem heiti hefur kristindmnum fr v sgur hefjast, alt utan Liber Islandorum, Breviarium Holense og skriftaml konunnar Gurid fr Hislant terra. S tmafrestur var laungu liinn sem hans nugur herra danakonngur hafi thluta honum til essarar farar. Loks var hann orinn ess fullviss a tt hann leitai a sem hann tti lifa, hvort heldur var lngt ea skamt, mundi hann enn jafnfjarri markinu banastund. Og var hann jafnviss um a bkurnar voru arna einsog ur flakkari, sem hann mintist r sku, um a fjrsjir leyndust undir steinum. Nema eirri huggun virtist eiga a firra hann me llu, sem felst gus lofori a hver sem leitar skuli og finna. Fundu r ekki neitt, spuri Snfrur og hafi lagt keltu sr vinnuna og horfi hann. Ekki nokkurn skapaan hlut? g veit, sagi hann og leit biskupsfrna, a a er synd a fella r ritnngunni ea auka vi, en erfasyndin, s ljti baggi, ltur jafnan kenna sn, og leingi hefur stt mig s grunur a upphafi hafi greinin sem g vitnai an hlja svo: leiti og r munu finna - altanna en r leiti a. En n bi g forlts mlginni og held mr vri smst a tala ekki fleira dag. Hann tlai a standa upp og fara. En r gleymdu a segja okkur um Rmaborg, sagi Snfrur. Vi sem vorum bnar a kjsa okkur essa borg og n tli r a svkja okkur um hana. Biskupsfrin ba hann einnig af kurteisi a vera ekki svo skjtlega burt fr eim. Hann sat fram. rauninni var einginn asi honum, eftilvill hafi aldrei veri tlun hans a fara. Hann fkk a lta dregla eirra, rakti sundur og dist a eim og kunni skil hannyrum kvenna. Hann var handnettur me vi afsleppa fngurgma, mjan lnli og sltt handarbak me fnni dkkri l. San hallai hann sr aftur hgindinu, en hann var enn ekki farinn a lta fturna upp skemilinn. Rmaborg, sagi hann og brosti annarshugar og s eitthva fjarska. g s ar tvo menn og

eina konu; a vsu msa fleiri, en altaf essa tvo menn og konuna; seint og snemma au rj, tvo slenska menn, eina slenska konu. Konurnar rku upp str augu, - slenska menn, slenska konu? lsti hann fyrir eim lgri konu roskinni, heldur rrri, hpi verskra plagrma Rm, aukendum einstaklngi eim grmannahpi sem virist enn grrri en ella samanburi vi heimamenn borgarinnar, enda ekki reiknair meira en fuglasveimur af innbyggjurunum, og jafnvel betlarar Rms og larnar eru fyrirmannlegir hj eim. Og ein essum gra gaungumannahpi er, sem sagt, essi hversdagslega sjlega kona slitinni vamlsmussu sortulitari me fasta hettu, berftt einsog ll Evrpa upphafi elleftu aldar, mean kristnir menn voru enn manntur fyrir ftktar sakir. En litlu knti sem essi berftta mgakona hlt undir handleggnum geymdi hn na sk, sem hn hafi haft me sr leingi. eir voru gerir r lituu eltiskinni unasmjku, me snubbttri t og sla krngsaumuum fyrir ofan jarkann, saumurinn aktur me fnum laufaskuri og yfirlerin sett fagurlitum leurperlum. vlkir skr hfu aldrei ur sst kristindmnum, og ekki t hinna fornu rmverja heldur n annarra ndvegisja fomaldarinnar; og anna skpar slkt tti ekki eftir a sjst heiminum nstu fjgur hundru r. Og essa fsu sk, tkn eirra vega sem llum heiminum voru ekki til arir jafnlngir, hafi hn haft me sr suur til a gefa pfanum fyrir r syndir sem hn hafi drgt landinu ar sem hn hafi feingi , Vnlandi ga. g reyndi a sj augu essarar konu, sem ein jarneskra kvenna hafi fundi nan heim, en a voru aeins augu reyttrar lngferakonu; og ef g lagi vi hlustir heyrist mr ekki betur en hn mlti vi frunauta sna eirri lgsku sem um r mundir var tnga far-manna. essi kona var Gurid fr Hislant terra, Gurur or bjarnardttir fr Glaumb Skagafiri slandi, sem tt hafi b Vnlandi hinu ga um ra skei og ftt ar son sem ttir slendnga eru fr komnar, Snorra son orfinns karlsefnis. ar nst sagi hann sguna af eim tveim slendngum rum, sem hann hafi s Rm. Annar hafi geingi suur me tignarmannahtti konnglegum fararskjta, samfylgd annarra tignarmanna sem reiddu me sr silfur og gull og skutu saman herflokka sr til verndar fyrir reyfurum. essi var ljs og opineygur kafamaur, en nokku grunneygur, me barns forvitni svipnum, og ekkert fasinu sem bar ess vott hann liti sig sri nokkrum manni heimsbyginni, enda var hr kominn s maur holdtekinn sem hafi kaupmaur brotist t Miklagar og til landa kalfans mean Evrpa l villimensku, seti um Pars og Sevilju, stofna rki Frakklandi og talu, komi skipi snu vi Straumfjararstrnd Vnlandi - og ort Vlusp. N hafi hann stai yfir hfusvrum sinna slandi og fyrirbi landi snu au ragnark sem segir kvinu, og var kominn til Rms a taka krnur af pfanum. Honum voru settar r skriftir a vera leiddur berfttur millum kirkna Rms og ri fyrir flestum hfukirkjum, en landslurinn st ti og undraist og harmai er svo frur maur var svo hrmulega leikinn. essi ht Sturla Sighvatsson. Hinn hafi a vsu aldrei til Rms komi, en hann fkk brf fr pfanum ar sem lagt var fyrir hann a verja me oddi og eggju kirkju slands og aufi hennar fyrir Ltersmannakngum. Og eim tmum var ekki siur a spyrja a vopnaviskiptum fremur en vorum. a var Rm sem blasti vi augum essa sasta slendngs fornaldarinnar uns hann var leiddur t. Arnas Arnus kvast oft hafa s mynd hans leislu, en Rm s hann ldnginn esskonar skrum hillngum sem gera raunrtta hluti efanlega. a er ntt hr Sklholti. Hann vakir me sonum snum tveim. eir snast eldri og hrumari en ldngurinn fair eirra, af v eir eru einsog venjulegir menn, en hamngjan geri honum herar svo miklar a r geta ekki sligast undir

nokkru fargi, hls svo stuttan a hann getur ekki loti. N er morgunn: sjundi nvember. ntt hefur grmata fjll og a er hrm strum. etta voru mennirnir sem g s. Og san einga fleiri, spuri Snfrur. J, sagi hann lgt, leit hana og brosti: San allan heiminn. Einginn efar, sagi biskupsfrin, a Jn Arason var mikil bardagahetja og fornslendngur, en fer ykkur ekki kalt milli skinns og hrunds a hugsa til ess ef s ribbaldi hefi sigra, og ar me pfavillan. g bi minn frelsara hjlpa mr. Um essar mundir var Rmaborg haldi jblr fyrir allan kristindminn, sagi Arnas Amus. g er rlti nlgt fljtinu einhvern dag. Ef satt skal segja var mr ngt hug einsog mnnum verur, er ykjast me sannindum Sj eir hafi slunda laungum kafla stuttrar vi verkleysu, kosta til erfii og f, stofna heilsu sinni voa, eftilvill fyrirgert vinfeingi gra manna vegna rjsku. g var a hugsa um hverjar afsakanir g kynni n a finna vi kng minn og herra fyrir oflnga burtveru fr skyldum. Og sem g reika hr kvandi veit g ekki fyren g rekst mannraung formikla sem okast fram, stefnir yfir brna fljtinu. Eg hef ekki fyr n sar s vlkan manngra samankominn, gngstgar og hfustrti voru full, enda erfit a greina hverjir voru horfendur og hverjir tttakendur essari prsessu, og allir sngjandi. g stanmdist flokki nokkurra innbyggjara til a horfa strauminn la fram. etta voru plagrmar af msum jlndum sem hfu geingi suur til ess a f aflt synda essu srstaka narri kristindmsins. raungin samst af mrgum smrri hpum ar sem hver um sig gekk me verndardrlng sns greifadmis skrifaan merki, ellegar bru bein af gus rmanni sns hras buki, ea eftirmynd af lkneskju hfukirkju sinn-ar, eirri Marumynd sem hefur einkenni af hverjum sta, v ppisku gefast svo margar marur sem borgir, og eru sumar kendar vi blm, arar vi kletta, enn arar vi heilsubrunn, nokkrar vi sti meyarinnar, lgunina Jesbtnum ea litinn hempu hennar. a var merkilegt a sj svo marga lka greifskapi gnga saman yfir eina br vegna slarinnar. egar g gekk vi Breiafjr ngur hafi g ekki gert mr ljst a svo margar jir bygu heiminn. Hr voru menn fr hinum mrgu borgrkjum og greifskpum Italu, mlanbar, naplmenn og sikileyngar, sardinumenn, savojar, feneyngar og toskanar, auk rmverjanna sjlfra; hr mtti sj jir hinna sex spnversku kngsrkja, sem eru kastilanar, aragnar, katalnumenn, valensubar, morkuj og navarramenn; og einnin voru ar komnar hinar lku jir keisaradmisins, jafnvel r eim lndum sem teki hfu vi Lters nu breytni, bverskir, verskir og krataj, franknar, vestfalar, rnlendngar, sax-ar, borgundarar, frnkar, vallnar, austmerkurflk, og eir r Styru. En til hvers er g a ylja upp ll essi jaheiti? Og , svona var a: g s allar essar jir gnga hj, og margar leiri. g s yfirbrag manna af jlndum sem g vissi ekki deili , vgindin ftum eirra, eirra grmteknu andlit me heit lfsaugu. verur mr oftast hugsa um eirra mrgu ftur skdda ea bera, a vsu reytta en vonglaa; og ann gamla krossferadans sem umdi gegnum eirra musicam, hvort eir slgu lrur og ara streingleika ellegar blsu snar jlegu ttlandshljppur: Fgur er foldin, heiur er gus himinn. Og tk g alteinu eftir v a Gurur orbjarnardttir var hr ekki leingur. a var einginn slendngur. Biskupsfrin var einnig htt starfi og horfi sgumann. Gui s lof a var einginn slendngur, sagi hn. Ea fanst yur ekki syrgilegt a hugsa t alt etta fra villuflk sem pfinn fyrirmunar a heyra Christ boskap, svo a hefur eingan rtt til sluhjlpar fyrir tr?

egar maur sr svo marga ftur gnga, spyr maur hjkvmilega: hvert skal halda mn fr? eir gnga yfir Tber og stanmast torginu fyrir framan Snktipturs basilicam, og v pfinn kemur framm svalirnar gari snum upphefst Te deum laudamus mean allar Rmsklukkur hrngja. Er a rtt, er a rngt, mn fr? g veit a ekki. Sannfrir autores telja a s auugi Jhann fr Medici, ru nafni Le tundi, hafi veri fjlvs hfngi af Epicuri skla og ekki einusinni hvarfla a honum a tra slina hann seldi afltsbrf fyrir frelsi hennar. Mvera hann hafi gert a essvegna. Stundum getur manni fundist Marteinn Lter hafa veri skrtilegur afdalakall, a fara a deila um frelsi slarinnar vi slkan mann. J en kri herra kommissarus, er ekki syndsamlegt a hugsa svo um vorn meistara Lter, sagi biskupsfrin. g veit ekki mn fr, sagi Arnas Arnus. a getur veri. En eitt er vst: miki voru hinir hlru innblsnu reformatores alteinu lngt fyrir noran mig. v egar g hafi horft essa mrgu ftur um stund, vissi g ekki fyren g sagi vi sjlfan mig: essari prsessu fylgir hvert sem hn tlar. San gekk einn slendngur hpnum yfir Tberfljt. Vi stanmdumst fyrir framan sancti Petri basilicam og Rmsklukkur hrngdu og pfinn kom t svalirnar hj sr me mtur og bagal mean vi sngum Te deum. g hafi veri a leita a gmlum slenskum bkum, og a hafi sest a mr tregi vegna ess g fann r ekki. Alteinu fanst mr ekkert geri til g hefi ekki fundi essar gmlu bkur. g hafi fundi anna stainn. Dag-inn eftir fr g burt r Rmaborg. Frrnar kkuu assessor virktavel fyrir a sem hann hafi sagt eim um hfuborg Gurar orbjamardttur, Sturlu Sighvatssonar og Jns Arasonar. En me v gestir biu hans niri, komnir um lngan veg, vanst honum ekki tmi til a segja eim af fleiri borgum a sinni, og biskupsfrin, sem var mikill prtestant og v ekki nema milngi forng me hs pfans, ba um a mega eiga sna borg inni hj assessor nga til seinna. Hann sagi eim heimila hverja borg sem r kysu, hvenr sem var, kvaddi og gekk til dyra. Mean g man, sagi Snfrur og spratt upp eftir a hann hafi opna hurina. g vi yur lti erindi assessor. g var reyndar hlfbin a gleyma v. En g tek fram a a er ekki fyrir mig sjlfa. Er a taf bk? spuri hann og sneri sr vi rskuldinum og horfi alveg hana. Nei, manni, sagi hn. Hann kva hana velkomnasta er hn skai helst. San var hann farinn.

TIUNDI KAFLI
Hann ba hana sitja. Hn settist andspnis honum og spenti greipar keltu sinni, horfi hann r fjarska; fas hennar var aftur bundi. g tlai ekki a koma gamall maur bi mig ess, sagi hn. g sagi vi gamla mann, mr kemur a ekki vi. Samt er g komin til yar vegna ess. r megi ekki halda g s komin vegna einhvers annars.

Velkomin Snfrur, sagi hann anna ea rija sinn. J, sagi hn, g veit r kunni alla kurteisi heimsins. En sem sagt, g get ekki gert a v: essi gamli maur sem g ekki ekki og kemur mr ekki vi, a er einsog g hafi altaf ekt hann og hann komi mr vi. Hann heitir Jn Hreggvisson. J hann Jn gamli Hreggvisson, sagi Arnus. a var mir hans sem geymdi einn mesta drgrip sem til er Norurlndum. J, sagi Snfrur, hennar hjarta Nei nokkur gmul skinnbl, greip Amas Arnus framm. g bi forlts. Vi stndum ll akkarskuld vi Jn Hreggvisson vegna hans mur, sagi Arnas Arnus. essvegna Snfrur, egar hann fri mr hrnginn gaf g honum hann svo hann gti gert sr eitthva til ga. sleppi n eim hgma eftir fimtn r, sagi Snfrur. Maur hlr og ronar senn a minnast ess maur var ngur. Hann studdist uppa plti snu og bakvi hann voru strar bkur og brf krossbundnum bglum, en leyst utanaf sumum. Hann var vum svrtum kjl, me hvtar handstkur. Hann krkti saman vsifngrunum. Og hn heyri hann aftur tala. egar g hvarf burt og kom ekki aftur rtt fyrir gefin heit, af v rlgin eru sterkari en vilji mannsins einsog lesi er slendngasgum, huggai g mig me v a nst egar g si hi ljsa man mundi a vera nnur kona: hennar ska horfin og s fegur sem er gfa skunnar. Foraspekngar kendu a trygrof stum su einu svikin sem guirair lta me mildi: Venus hc perjuria ridet. gr

kvldi egar r geingu salinn eftir ll essi r s g a Lofn urfti ekki a brosa til mn af mildi. g bi yur htta svo fntum hgma assessor, sagi hn, losai fngur r neipum og hf sem snggvast upp hendurnar til varnar. Fyrir gus skuld. Einsog allir eru skld mean eir eru ngir, og san ekki, annig eru allir fagrir eina stund mean eir eru ngir; skan tknar etta tvent, sagi hann. En sumum veita guirnir essar gfur af srstakri n sem eir upphalda yfir eim fr vggu til grafar n tillits til ess hvort rin vera fleiri ea frri. r eru eflaust skldi, assessor, sagi hn. g vil a etta sem g sagi s inngngur a llu v sem vi eigum eftir a talast vi, sagi hann. Hn horfi t blinn einsog hn hefi gleymt erindi snu. I svip hennar rfkti esskonar upphafin tmlt kyr sem hefur meiri svip af lofti en jr. A lokum leit hn niur kjltu sna. Jn Hreggvisson, sagi hn, - g tla a tala vi yur um hann einan. a er sagt a s sem gefur lmusu s hur betlara snum aanaf. a sem maur hefur einusinni gert heldur fram a vera. N kemur essi Jn Hreggvisson eftir fimtn r og skipar mr fyrir verkum. g hlt r vru stolt a hafa bjarga hfi Jns gamla Hreggvissonar sem drap kngsins bul. Fair minn tti anna skili af mr en g ri undan honum glpamenn, sagi hn. Aldrei hefur hann vilja mr nema vel. r, vinur kngsins, hljti einnig a vera mr reiur fyrir hnd

maiestatis, v einsog r segi, hann drap mann, hann drap kngsins mann. n efa geri hann a, sagi Arnas Arnus. erum vi bi vtalaus gagnvart okkar kngi fyrir a hafa rtt kallinum hnd. a sannaist nefnilega ekkert hann. Fair minn dmir ekki rngt, sagi hn.

Hvernig viti r a? sagi hann. g er partur af honum, sagi hn. Hann er mr. Mr finst g hafi sjlf dmt ennan glpamann me fullum rtti. essvegna sakar samviskan mig a hafa leyst hann. Samviska mannsins er valtur dmari rtt og rngt, sagi hann. Hn er aeins s hundur oss, misvel vaninn, sem hlnast hsbnda snum, lgboi umhverfisins. Hn getur tt gan ea vondan hsbnda eftir atvikum. Stundum getur hn tt hsbnda sem sjlfur er sklkur. Hafi eingar hyggjur af v sem samviskan telur yur til skuldar vegna hfus Jns Hreggvissonar. r eru ekki skeikul og arafleiandi fair yar ekki heldur. myndi yur a rttinum hafi skeika, uns anna sannast. Hafi n rttinum skeika, og s Jn Hreggvisson saklaus, er ekki rttlti meira viri en hfu eins betlara? - jafnvel v kunni a skeika endrum og eins. Takist rttinum a fullsanna sekt manns skal s sami fyrir tna snu hfi - hann hafi aldrei frami glpinn. a er hr kennng; en n hennar mundum vi ekki hafa rttvsi. Og etta er einmitt a sem rttinum virist hafa mistekist falli Jns Hreggvissonar; og reyndar margra annarra meintra brotamanna essu landi; ofmargra. M vera, sagi hn. hef g aldrei heyrt neinn efast um a a Jn Hreggvisson hafi drepi manninn. Og r segi a sjlfur. Enda mundi kallinn ekki vera hrddur vi mli ef hann vissi ekkert upp sig. a hefi veri vandalti a taka Jn Hreggvisson og hggva hann, v hann hefur seti milli tu og tuttugu r heima hj sr Rein alveg upp vitunum yfirvldunum. En einginn hefur snert hr hans hfi. Fair minn tvdmir ekki mann fyrir eitt brot, sagi hn. Enda kom kallinn heim aftur me einhverskonar brf fr knginum.

v miur ekki upp eilft lf, sagi Arnas Arnus og brosti. Nunarbrf. Brf um na upptekt mlsins. En a kom aldrei fram. Og mli var ekki teki upp. Fair minn stngur aldrei neinu undir stl, sagi hn. En hann er miskunnsamur maur og hefur lklega kent brjsti um ennan rfil. Er rtt a vera miskunnsamur? spuri Arnas Arnus og hlt fram a brosa. g veit g er heimsk, sagi hn. g veit g er svo heimsk a g er fyrir framan yur einsog svoltil padda sem hefur olti hrygginn og kemur ekki undir sig ftunum til a fla. Varirnar yur eru einsog ur: tveir tlfftngar, sagi hann. g er sannfr um a Jn Hreggvisson hefur drepi mann, sagi hn. r sendu mr hann til halds og trausts. a var coquetterie, sagi hn. g var sautjn ra. Hann hefur sagt mr a mir sn hafi geingi til yar, sagi Arnas Arnus. a er sama, sagi hn. g hef ekkert hjarta. M g finna, sagi

hann. Nei, sagi hn. Yur er samt heitt kinnum, sagi hann. Eg veit g er skopleg, sagi hn. En a er arfi af yur herra a lta mig finna a. Snfrur, sagi hann. Nei, sagi hn, geri fyrir mig a nefna ekki nafni mitt, en segi mr etta eitt: a fara a rekast essu aftur, er ekki sama hvorumegin hryggjar Jn Hreggvisson liggur. Hann var httur a brosa, en svarai drmt og persnulega nafni embttisins:

a hafa ekki veri gerar kvaranir. En mis gmul ml arfnast athugunar. Kngurinn vill au su athugu. Jn Hreggvisson kom hnga dgunum og vi skrfuum um heima og geima eina dagstund. Hans ml er ekki gott. Hvernig sem fer fyrir honum, held g a vri gu landslsins upp framtina a hans ml vri athuga. En ef hann finst sekur - eftir ll essi r? Hann getur ekki ori sekari en hann er eftir eim gamla dmi. En ef hann er saklaus? Hm. Hva vildi Jn Hreggvisson yur? Hn svarai ekki essari spurnngu, en horfi beint framan sendimann konngs og spuri: Er kngurinn vinur fur mns? g held mr s htt a segja nei, sagi Arnus. g held vor allramildasti herra konngurinn og minn hvelborni vinur lgmaurinn su bir jafnmiklir vinir rttltisins. Hn var stain upp. g akka yur fyrir, sagi hn. r tali einsog konngsmanni smir: lti ekkert uppi; en tilreii skemtilegar sgur ef arf, einsog r sem r sgu okkur dag fr Rm. Snfrur, sagi hann egar hn var a fara, og var alteinu kominn mjg nlgt henni. Hva anna gat g gert en gefa Jni Hreggvissyni hrnginn? Ekkert assessor, sagi hn. g var ekki frjls, sagi hann. g var bundinn af gerum mnum. sland tti mig, r fornar bkur sem g geymdi Kaupinhafn, eirra demn var minn demn, og eirra sland var sland og ekki anna sland til. Hefi g komi t um vori me Bakkaskipi einsog g lofai mundi g hafa selt Island. Hver bk mn, hvert bla og brf hefi glatast hendur okraranna, lnardrotna minna. Vi hefum stai tv uppi einhverju niurnddu hfubli, tveir strttair betlarar, g hefi lagst drykkjuskap og selt ig fyrir brennivn, kanski hggvi ig Hn sneri sr alveg vi og horfi hann, tk san sngglega um hann hndum, hallai andliti snu uppa brjsti hans eitt andartak og hvslai: rni. Anna sagi hn ekki, og hann strauk einu sinni um hi ljsa mikla hr hennar, lt hana san fara einsog hn hafi tla.

ELLEFTI KAFLI

Ftkur maur blstaur framan og rigndur stendur fyrir biskupsdyrum haustdegi og reynir a n tali af mnnum, en honum er ekki sint. Ftin hans eru snj og lngkvolu, upphafi skorin manni af betra standi, stgvlin eins skld, hirt og sprngin og framast m vnta landi ar sem aeins eitt jerniseinkenni er mnnum samt: vondir skr. Hann er bersnilega algur, andliti er ekki skrpamynd af manni heldur leifar; ar bregur enn fyrir heimanhfu mannsmti, enda ljst af buri mannsins a hann hefur s betri daga, og hann blandar sr ekki vi mgamenn staarins, heldur erindi vi fyrirmenn eina. egar hann bari a biskupsdyrum fyrsta sinn geri hann einfaldlega bo fyrir konu sna. Hurinni var skelt aftur fyrir vitum hans. Hann st vi dyrnar stundarlngt, en nst egar hurum var loki upp fyrir rum gestum, var honum skipa a vera fyrir utan. Hann hlt fram a standa og dnglai hurina anna veifi, en eir sem inni voru vissu a a var hann og opnuu ekki. Hann fr a hsabaki og tlai a n til biskupsstofu gegnum hjabastofu, en mtti gaungunum illum grikonum sem sgu a eingir gestir fru hrmegin til biskups. Eftir margar atrennur tkst honum a n tali af emu biskupsfrar, sem kva systur maddmunnar vanheila, en maddmuna sjlfa vant vi bundna. Hann ba um a mega hafa tal af biskupi, en biskup sat tali me prestum. Daginn eftir er gesturinn aftur kominn og alt endurtekur sig me lkum htti og hinn fyrra dag, utan n er tsynnngur me strum ljum, og vindhviunni sem fylgir linu og stendur ftin hans m sj a fturnir undir gestinum eru farnir a rrna og hnn a hokna, og stgvlin hans eru jafnvel enn murlegri ur en vot, og hann er vetlngalaus og sntir sr bera fngurna og hefur feingi kvef. I riju heimskn stanum afhendir hann bardyramegin sendibrf sem hann hefur skrifa biskupi, og san lur og bur uns undir kvld eru honum flutt au bo a hann skuli gnga fyrir biskup Strustofu. Biskupinn sagi vi hann Magns minn, og tk kalda hnd hans me brosi og viruleik og stru fasi og var ekki reiur, aeins furlegur, sagist hafa haldi hann af greindara flki en svo, a hann htti sjlfum sr fru a tla a stofna til mlsknar um sn hjskaparefni, sem lesa mtti essu hans brfi. sk ektamannsins um a eiga virur vi konu sna svarai biskup svo, a v ri hn ein. eirri krfu brfsins, a biskup skipai konunni heim aftur til mannsins me snu klerklegu valdi og myndugleik svarai hann lei a mgkona sn vri velkomin bnum mean hn kysi a dveljast aF. Magns Brratngu kvast unna konu sinni af llu hjarta frammr mta og vri a miki illverk a toga hana fr honum. Ekki kvast biskup aili eirra mla og ba svila sinn fora fyrir sig hann kynni ekki fleira tilleggja um hjartarnir mean eir hlutir vru ornir milli hjnanna sem krefust nrveru sinnar srstaklega. Ektamaurinn hlt eigi a sur fram a venja komur snar stainn seint og snemma, geri sr n mis erindi vi rsmann og lgri persnur egar ekki fkst heyrn hj eim hrri. Hann tkst meira a segja hendur a dytta a reitygjum dndismanna stanum og fr smiju fyrir rsmanninn. Hann var vinlega alsgur, eins tt druknir vru krngum hann, og egar alsherjar drykkjulag upphfst me svolum staarins eftir adrttarfer Bakka tk hann vert fyrir a slst eirra selskap og gekk burt. Einn sunnudagsmorgun tlai hann a hfusitja hana lei til kirkju, en hn var ekki vegi hans hann bii leingi gngstgnum, og loksins egar hann gekk kirkjuna s hann hvar hn sat vi hli systur sinnar og annarra fyrirkvenna inst kvennastku, og hafi falda sr. Hn leit ekki vi, en hlddi n hrrngar ru sra Sigurar um hinn limfallssjka. Hann kom seint til messu v hann hafi doka ofleingi ti og egar hann tlai a taka sti sitt kr var a tept sem og ll afstku sti nnur, v Amas Amus sat hr me fruneyti og nokkrum

utansveitarhfngjum, svo jngkrinn hrklaist t framkirkjuna aftur. Eftir a prestur hafi tna kollektu s hann Snfri og biskupsfr rsa ftur, samt staarrskonu og emu, og bast til far-ar; en sta ess a gnga frammgegnum kirkjuna geingu r innar r kmum, framhj grtunum og skrhsi, en aan lgu gaung til biskupsstofu notu vetraraftkum. Hn hlaut a taka ofan faldinn ur en hn htti sr inn moldarsmugu. Einhvern dag eigi alllaungu eftir essa mishepnuu kirkjugaungu tekur ektamaurinn a r a leita fund Arni og er vsa til herbergja hans ar sem hann situr a starfi me skrifurum tveim, en eldur brann arni. Hinn yfirgefni ektamaur lagi lopna hnd sna heita sla hnd knglegs sendimanns. Amus tk gestinum bllega og ba hann sitja. Ektamaurinn settist fnalega hvimandi me grettum. Andspnis rttum heldrimanni me logandi arin bakvi sig, strar bkur og tskoma stla, var gesturinn ekki lkur vandralegum dreingslna gelgjuskeii, sem veit ekki me snnu hvort hann er maur tt hann ykist svo. Get g nokku greitt fyrir yur? spuri Amas Arnus. Mig lngai a segja fein or vi yar - yar hvelborinheit, sagi hann. Privatim, spuri assessor. Gesturinn leit upp glottandi skrttum tanngari: J a er jst svoddan, sagi hann. N hef g ekki vana latnu leingi: privatim. Amus ba skrifara sna gnga t mean eir rddust vi. Glott mannsins hlt fram a vera senn feimi og framt, me stng sem vissi bi innvi og tvi, og hann sagi: g var a hugsa um a bja yur nokkrar gamlar skrur ef r eru ekki ornar ntar t skemmulofti hj mr; r eru r bi afa mns sla. Arnus kvast vinlega jafnforvitinn a heyra um opera antiquaria, spuri hva bka hann tti, en um a var jngkrinn frur, sagist ltt hafa lagt vana sinn a rna r gmlu skrksgur um Gunnar Hlarenda og Gretti smundarson og ara reyfara sem hr hfust landinu til foma; kvast meira a segja skyldu gefa hans hvelborinheitum essar druslur ef hann vildi. Amus hneigi sig stinu og akkai gjfina. San var hl virunum. Ektamaurinn smhtti a hvima, en sat niurltur orlausri rkelkni, og Arnas Amus horfi egjandi hi breia flata enni hans, sem minti nautskrnu. Sast var gnin orin elilega laung og hann spuri: Voru a nokku arir hlutir? var einsog gesturinn vaknai vi og hann sagi: Mig hefi lnga til a bija assessorinn lj mr stunng litlu mli. a er mn skylda eftir getu a lj hverjum manni stunng rttu mli, sagi Arnas Amus. Eftir nokkra tf hf gesturinn mls. Hann var giftur gtri konu sem hann unni mjg, enda var hn kona spk a viti. Hann sagist vinlega hafa fari me konu essa einsog skurma egg, berandi hana sr hndum seint og snemma, lti hana lifa einsog prinsessu turni hj skrautgripum snum r gulli og silfri, og fgrum vefnai, vi gler gluggum, krsngar og kakalofn, en sofi sjlfur fjarlgri lmu hssins egar hn vildi. Ekkert sagist hann hafa tali konu essari ofgott, enda var hn httu manneskja, auk ess af mrgum talin fegurst kona slandi. En svona er kvenjin: alteinu vill hn ekki ast mann sinn leingur og hleypur fr honum. Amus virti manninn nkvmlega fyrir sr mean hann talai. a var ekki ljst hvort hann

sagi essa sgu af einfeldni, gerandi r fyrir kunnleik fjarkomins embttismanns mlavxtum svo persnulegu mli, ellegar etta var lkindaleg kaldhni ar sem slnginn kokkll lk ffl vi fornan eljara sinn prfunarskyni. tt enn eimdi eftir augum gestsins af eim eigindum sem geru trlegt a hann hefi einn tma veri kavalr og tfrari var glji eirra furu slarsljr, einsog bandamanns ea drs, og efanlegt hvort eim flist maur. Hver er mtaili essu mli, konan sjlf ea einhver ann-ar? spuri Arnas Amus. Biskupinn, sagi ektamaurinn. etta arfnaist skrngar og hn var s, a biskupinn svili gestsins og alt a flk hafi leingi ann steininn klappa a rgja hann vi konuna. N var ar komi a flk etta hafi haft sinn vilja, tlt fr honum konuna me lvsi og hlt henni einhverskonar prsund hr hsinu, standandi vr um hana ntt og dag til ess rttur ektamaur hennar fyrir gui og mnnum ni ekki fundum hennar. Kvast ektamaur hafa geingi biskupsfund a ra mli, en feingi ekki nnur svr en undanfrslur og orskvii. N var a sk og bn essa ektamanns a knglegur sendimaur vildi lj honum fulltngi til a n rtti snum biskupi me mlskn og lgheimta konuna. Arnus brosti ljflega, en frist heldur undan v a lgskja gestgjafa sinn og vin biskupinn taf annarra manna konum nema strbrot opinberuust mlinu, en um fornar bkur ektamannsins sagi hann a egar hentugleikar byust mundi hann fs a lta r og skoa hvers viri r vru. San reis hann ftur, tk upp snuff og gaf ektamanninum og lt hann fara me a. a var fjk. Frostvindurinn nir um vegalausan mann sem stendur hlainu tifyrir biskupsstofu um kvld. Hann snr hminni veri einsog tigngshestur og heldur saman hlsmlinu kjlkraganum snum me blrri hendinni, of ttstr til a hafa trefil, og fer a stara upp litlu portgluggana yfir Strustofu, en tjld eru niri og ekki ljs, v rkkursvefn er hafinn. En egar hann hefur norpa ama drykklnga stund kemur fram maur r hsasundi me nokkra hunda, kallar til hans og segir fjkinu a a lilega knekt Magns Brratngu skuli strax hypja sig r Sklholts landareign, ellegar veri siga hann hundum; og haldi sami uppteknum htti a venja hnga komur snar seint qg snemma skuli hann nstu reisu bundinn vi staur og kagstrktur. Staarrsmaurinn, sem framma essu hafi veri meinlaus vi ektamanninn og iulega feingi honum dtl hendur heima stanum, hlaut n a hafa feingi tilskipun ess efnis a nbreytni hegun skyldi upptekin af hlfu staarmanna vi ennan pflagrm. Ektamaurinn sagi ekki neitt. Hann var ofmikill jngkri til a munnhggvast drukkinn vi rusta, auk ess svngur og margt fleira. Hann gekk beint streinginn milli barhsanna, vindurinn st ftin hans, fturnir undir hon-um sndust mjrri, hnn hoknari en nokkrusinni. S var t hann rei hestum um essi hvelbornu hl streingleiksfgrum sumarmlanttum, en dagferir bannaar. N hafi hann ekki hest jrnum leingur. Afturmti rur fas hon-um maur skaflajrnuu og hefur ljsaskiptunum veri Hundapolli a teygja gng sinn svartan. Jngkrinn lst ekki sj riddarann og hlt fram mti vindinum, en hinn sari stanmdist skamt undan, hlt vi lman klrinn, sem nagai bitulinn froufellandi, sneri sr slinum og kallai til gaungumanns. Ertu drukkinn? Nei, sagi jngkrinn. ttiru kanski erindi vi mig? Nei. Heldur hvern?

Konu mna. Svo hn er hr Sklholti enn, sagi presturinn. g vnti a hafi leigi vel minni kru gu vinkonu. tli vitir ekki best sjlfur hvernig ykkur liggur hr Sklholti, sagi gaungumaurinn og var hortugur vi rarann v eir hfu veri hr sklasveinar bir samt fyrir margt laungu. Vel hefur ykkur tekist a narra fr mr konuna. Og ekki kva hafa lti inn hlut eftir liggja. a hlt g ekki mnu mefri Magns minn, a narra konu fr ru eins kvennagulli og r, sagi presturinn. g hef sannfrtt hafir tt vi hana lngt tal t tni sumar. O a segist ekki v Magns minn, vi sknarprest ar eigum tal vi okkar kru safnaarbra fyrir allra augum t tni slskini; num sporum mundu mr au vitl hugstari sem kann vera a ekki fari fram fyrir allra augum tni slskini. Mr er kalt, g er svngur, g er sjkur maur og nenni ekki a hlusta hva kant a tala fr lifrinni t berngri frosti og hr, vertu sll, g er farinn, sagi ektamaur. Annars er mr eingin launng v erindi sem g tti vi konu na nstlinu sumri Magns minn, sagi sra Sigurur. Ef hirir a vita skal g segja a strax. Nn? sagi ektamaurinn. a flaug fyrir um tma sumar a r mundi ykja gott brennivn Magns minn, sagi sra Sigurur. Svo g kom vi hj hstr inni, Snfri minni, til a vita hva hft vri v. Nema hva, sagi jngkrinn. Kom r nokku vi g drykki. Hver drekkur ekki? Mnnum ykir brennivni misgott, sagi sra Sigurur. a veist sjlfur Magns minn. Sumum ykir a meira a segja vont. Ymsum ykir a ekki betra en svo a eir rtt smakka a, arir drekka sig gn kenda ea kanski gglaa og htta san. Enn eru eir sem geta drukki sig fr viti og rnu dag og dag, og finst brennivn ekki betra en svo a eir vilja ekkert fyrir a gefa eirra hluta sem eim eru nokkurs verir. essum mnnum ykir ekki gott brennivn. g heyri hefur enn inn gamla si a fara krngum a sem er spurt, sagi Magns Brratngu. r a segja skil g ig ekki og hef aldrei gert. g spuri, hverjum kemur vi tfr g kunni a hafa drukki brennivn fortinni? Einginn vissi a betur en kona mn og hn hefur ekki eitt skipti okkar samb fundi a v vi mig. eim manni ykir ekki miki vari brennivn, sagi sra Sigurur, sem ekki er reiubinn a selja konuna sna

hn s frust kvenna slandi, og brnin ef nokkur eru, en skilja vi heimili sitt jafnhtt grundinni. a er lygi, sagi Magns Brratngu. Ef til er nokkur hlutur sem g hatast vi, er a brennivn. Skyldi a ekki vera raust drottins og ekki sjlfs n sem talar eim orum Magns minn, sagi dmkirkjupresturinn. Menn skyldu kunna greinarmun eim tveim. Ekki af jtnngunni, heldur verkum mannsins verur s hvorri rddinni hann hlir. g hef streingt ess heit a aldrei framar skulu mnar varir snerta brennivn, sagi ektamaurinn og kom n alveg uppa hestinum og greip handfylli sna bum hndum fax hans og horfi loks kefaraugum randi prestinn mean hann talai. g hef vaka nturnar t

san kona mn gekk a heiman og bei gu trir v ekki. Mir mn kendi mr a lesa Sjorabkina. Og n er ekki til mr framar einn neisti af laungun brennivn. Mr hefur veri rboi brennivn essa daga, og til hvers helduru mig hafi lnga: mig lngai a hrkja a. Ef talar vi hana sra Sigurur, segu henni a. g held a s betra segir henni a sjlfur Magns minn, sagi presturinn. En viljiru koma til hennar boum munu arir til hfari a bera au en g. a eru allir bnir a kasta mr dyr, sagi ektamaurinn. Seinast gekk g fyrir ann sem n er ri hsbndanum hsinu, og a var siga mig hundum um lei og g gekk fr honum og mr hta meislum ef g kmi aftur. eir heimsmenn, sagi presturinn. Jngkrinn hallai sr uppa makka hestsins og leit enn kafur andlit hins randi manns um lei og hann spuri: Segu mr frmt fr sra Sigurur minn: helduru hn s komin tleika vi hann. En sra Sigurur hafi gefi hestinum tauminn.

Forlttu g skyldi tefja ig, sagi hann v hann rei burt. g hlt kanski hefir tt erindi vi mig. Og mig lngai a segja r r v g s ig, a hva sem n er komi upp, er ekki leingra san en eingjasltti a Snfrur var fs a draga fjur yfir allar nar virngar, unnandi eim manni hrra sem vildi selja hana drt en hinum sem vildi kaupa hana drt. Jngkrinn st eftir fjkinu og kallai eftir honum: Siggi minn, Siggi minn, g erindi vi ig, lof mr tala bet-ur vi ig. g vaki oft nturnar - eftir a hundarnir eru sofnair, sagi dmkirkjupresturinn. g skal opna fyrir r ef guar varlega skjinn minn.

TOLFTI KAFLI
Vi Breiafjrinn eru fallegar jarir, arfugl hverri vr, selur sefur steini, laxar stkkva fossa, fugl eyum, grundir vi sjinn, kjarrvaxnar hlar, grsug fjallaskr, en efra vlendar lngheiar me r og fossa. Birnir standa grnum blum uppr einginu og vita t fjrinn, og logni hafa hlmarnir og skerin flosmjkan skugga sem titrar, gagnsan einsog skugga lindarvatni, - a er Arnus sem talar til hennar um kvldi, v hn hefur geingi til hans a forvitnast um erindi bnda sns. Ef g man rtt tt eina af essum jrum? Nema hva, sagi hn. Ef krir ig um a reisa b slkri jr skal g senda r hsavi.

Frgi veraldarmaur, sagi hn, ertu etta bam? J, sagi hann, svona barnalegur er g. Leingi br a fyrstu ger. slkri jr s g ig fyrst; huganum s g vinlega Breiafjrinn krngum ig; og Breiafjararflk, sem harm-ar f ekki buga n raung m aalsbragi r svip ess.

g veit ekki hvaan g er, sagi hn tmlega. M g segja r sgu, sagi hann. Hn knkai kolli annarshugar. Einusinni var brkaupsveisla vi Breiafjr. etta var sla vors, a var krngum sumarslhvrf egar alt er lifna sem ekki d slandi. Seint um kvld riu tveir feramenn um hlai. eim var ekki leyft a halda fram fyren eir hfu egi beina. a st tjald tninu og ar sat almginn a sumbli og hafi slegi vi algleymngi. Feramennirnir voru leiddir binn ar sem rsettari bndur stu me konum snum. ar geingu nokkrar ngar stlkur um beina. essir bonu gestir sem stldruu vi stundarlngt veislunni um nttina voru brur, annar fyrirmannatlu, sslumaur handan Breiafjarar. Hinn var ngur maur og hafi dvalist fullan ratug burtu fr landi snu; eldri bririnn var a skja hann fr skipi Stykkishlmi, eir tluu a ra fram um nttina. Akomumaur s aftur etta gra flk sitt sem hann mintist r bernsku, gleitilburir ess geru grmenskuna enn takanlegri en ella og slysalegri arm ess. Margir veltust dauadruknir hlavarpanum. En egar eir feramenn hfu um stund seti hpi rsettari manna bnum ber svo til a andlit lur fyrir sjnir ess gestsins sem fjarkomnari var, og etta andlit vakti honum af bragi slka forundran a arir menn voru samri stund breyttir skuggaverur; og hann hefi ur veri gestur konngsslum br n svo vi a honum tti hann ekkert hafa ur lifa essu lkt. gerir mig hrdda, sagi hn. g veit a er fjarri hfi allrar grar ru a taka svo til ora, sagi hann. En a m einu gilda hve oft gesturinn hefur hugsa um ann fyrirbur, hann hefur enn ekki fundi hflegt or til a tj essa mynd, ennan lit huldubliki sumarnturinnar. Hann spyr enn eirrar spurnngar sem hann spuri : Hverju stir slkt? Hvernig m slkt djp vera milli einnar mannsmyndar og allra annarra? Sar lasai hann oft sjlfum sr, segjandi: Sstu ekki a margar frgarkonur t verldu a mttir standast liti einnar breifirskrar meyar? Rsturlan n er sprottin innanfr, af esskonar uppljman sem slinni verur gri stund, skynsemin leiti henni falskrar tyllu hinu ytra. En si var raunin egar tmar liu, a hinar tlendu burturkuust me frg sinni og fegur r huga gestsins og liu rki skugganna: en eftir var essi ein. tli ennan tlenda feramann hafi ekki hissa mest v hva breifirsk stelpukind gat reki upp str augu fyrsta sinn sem hn s mann! En hann lt ekki innskot hennar glepja sig. Ein er s stund lfi manns, sem er og verur tmar li; birtu hennar san eru verk vor unnin g ea ill, vort lfsstr h - eins kunni a alt a heyast gegn henni. Vissa, yfir slkri stund drotna jafnan ein augu, au augu sem ll skld voru fdd, og fist aldrei eirra skld, v ann dag sem hi rtta nafn eirra er nefnt ferst heimurinn. Hva gerist, hva var sagt? slkri stund gerist ekki neitt, og ekkert er sagt. Nema alteinu eru au komin nir grundina vi na og a er hfli snum. bakvi hana st gullsk. Nttblrinn andar hri ljsa. Dagurinn var eftir flum roa vnga me vgindi rsarblas. Hvernig gat vini drotnnganna komi hug a bija essa fru kind a gnga me sr grundinni; hn var ekki nema fimtn vetra.

Hn var fimtn vora. Sjlf vissi hn varla a hn var til: hn hlt, af v gesturinn var tignarmaur, a hann mundi

tla a bija hana fyrir skilabo til fur hennar, sem var farinn r veislunni. a var ekki fyren rum degi a a rann upp fyrir henni a hann hafi gefi henni hrng - sjlfri. Hva skyldi hn hafa haldi um svo kynlegan gest? Hn var lgmannsdttirin og allir vilja gefa eim rku. Henni fanst af sjlfu leia a lgmannsdttur vru gefnar gjafir. egar hann fkk hrnginn aftur gaf hann Jni Hreggvissyni hann til a drekka fyrir. Hann hafi brent skip sn. Lofor, svardagar, vor einlgasti vilji: hjm. a nga rsarbla vornturinnar gu hafi hann selt fyrir korpnaar skinnbkur. a var hans lf. hefur sagt mr a einusinni, sagi hn. En hleypur yfir rni. hleypur yfir tv sumur. Seg Snfrur. g kann ekki orin. S sem kann or getur ekki sagt sgu Snfrur; aeins s sem andar rtt. Andau. Hn sat leingi og horfi framfyrir sig leislu, og andai. egar komst til okkar a dveljast hj okkur og skoa gamlar bkur hj fur mnum man g ekki til g fagnai v; en kanski var g dulti forvitin. g hafi ekki ora a segja mur minni a kunnur maur hefi gefi mr hrng, en a var af v hn hafi banna mr a iggja gjafir a kunnugum utan sns leyfis. Hn leit a kunnugur maur sem gfi valdsmannsbarni gjf hefi ilt hyggju. Reyndar trir ng stlka seint orum mur sinnar, en samt gtti g ess vel a henni kmi eingin gefeld vitneskja um mig; svo g faldi hrnginn. Viltu halda fram, sagi hann. Hverju? sagi hn. Er g farin a segja sgu? g skal ekki grpa framm fyrir r. Hn leit niurfyrir sig og sagi leislufull, myrkt: Hva gerist? komst. g var fimtn ra. frst. Ekki neitt. g dvaldist me fur num hlfsmnaartma um sumari a grska bkunum hans. Hann tti margt brfa og nokkrar gar membranas. Sumt skrifai g upp, anna keypti g a honum, nokku gaf hann mr. Hann er frleiksmaur eftir slenskri venju og kann margt um ttir. A kvldin a thallandi sumri tluum vi oft lngtmum sam-an um a flk sem hefur lifa landinu. g stalst oft til a hlera, sagi hn. Aldrei ur hafi mig lnga a hlusta fullorna menn. N gat g ekki haft mig burt, mun ltt hafa skynja hva i rddu. g var a forvitnast um ig. Miki var g slgin a skoa ennan mann, hvernig hann klddist, stgvlin hans, hvernig hann bar sig, heyra hvernig hann tk til ora n tillits til runnar innihalds, og fyrst og sast hans rm. San frstu. a var tmt hsinu. Ln hann skuli ekki vera leingra burtu en handan fjararins, hugsai etta fln; hver skyldi n last kvldin til a hlera? Einn dag um hausti var sagt hann sigldi r Hlminum. ann vetur sendi kngur mig sur Saxland a skoa bkur sem hann tlai a kaupa. g hafi bsta me greifa einum hll hans. En landi ar sem jafnvel mgamaurinn glaur og feitur gekk saunglistarhsi fyrir tskildng a loknu dagsverki, ellegar heyri kirkju hfumeistara framflytja snar cantatas sunnudgum, hvar var hugur gestsins nema v einu landi Norurlfunnar sem var rga af hallrum og jin nefndist af frum mnnum gens paene barbara. Mean g var a rannsaka au drlegu volumina ger af hinum mestu bkrykkjurum, sum af Plantino erkiprentara, nokkur af sjlfum Gtenberg, flraar bkur og

drlega lstar, fagurskinnaar, silfurspenslaar, sem minn herra tlai a eignast handa snum bkastl Kaupinhafn, var allur minn hugur v landi ar sem drasti auur Norurlanda tti upphaf sitt - og fkk n a grotna niur moldarhreysum. hverju kvldi nr g lagist a sofa var essi mn andvkuhugsun: dag hefur myglan enn lst sig eitt bla til vibtar eirri bk Skldu. Vi Breiafjr reyr dltil telpukind orrann og guna, - sem betur fer varstu ekki a hugsa um a. fornum sgum verur oft lesi a slendngurinn gerist hljur slum konnga egar lei vetur. g tk mr fari fyrsta slandsskipi r Lukksta um vori. Hn skildi ekki hvurnin v st, en hn var altaf a hugsa um einn mann. Gamall hski Grundarfiri sefur ekki nttinni, heldur vakir og er a horfa einn gulldkat, eftilvill var hn galin einsog essi veslngs maur. Hversvegna essi eira; essi titrandi kvi; etta tm; essi tti vi kaldan dm, ann a vera skilin eftir n ess a geta komist til sama lands einsog flki Grnlandi. Framm hjabastofu situr hn Helga gamla lfsdttir stokknum snum og orkerar rkkrinu egar arir sofa. Hn er laungu htt a segja mr vintr af v hn heldur g s uppkomin stlka, en hn talar n eim mun oftar vi mig um flk sem rata hefur raunir, og mundi sjlf margar kynslir landinu; ekkert sem verur lfi manns kom henni vnt. a var einsog jlfi lii hj, ld af ld, egar hn sagi fr. Og loks var a eitt kvld g lddist upp lokrekkjuna til hennar, herti upp hugann og ba hana draga sparlkin fyrir, v g tlai a segja henni leyndarml. g sagi henni a vri dlti sem strddi hug minn og essvegna si g ekki glaan dag, og ba hana a kalla mig ekki lgmannsdttur, heldur segja vi mig barni gott einsog egar g var ltil. Og spuri hn, hva er a barni gott.

a er maur, sagi g. Hver er a, sagi hn. a er fullorinn maur sem kemur mr ekkert vi, og g ekki hann ekki. g er lklega galin. Gu komi til, sagi Helga gamla lfsdttir, a er ekki einhver hsgngsbjlfinn. a er maurinn sem var ensku stgvlunum, sagi g, v g hafi aldrei s mann blaunkuum stgvlum fyren hann. g sndi henni hrnginn sem hafir gefi mr kvldi sem vi sumst. Og san hlt g fram a tmla fyrir henni hvernig essi maur, sem kom mr ekki vi og g ekti ekki og mundi aldrei oftar sj, veik ekki r hug mr dag ea ntt og hva g var orin hrdd. Og egar g hafi sagt henni alt af hlji lagi hn lfann handarbaki mr, hallai sr a mr og hvslai eyra mr svo lgt a g greip ekki hva hn sagi fyren hn hafi halla sr fr mr aftur. Vertu ekki hrdd barni gott, a er stin. g held mr hafi sortna fyrir augum. g vissi ekki hvernig g komst burt. stin, a var eitt af eim orum sem ekki mtti segja; hj okkur lgmannsflki var aldrei minst neitt esskonar, vi vissum ekki a var til, og egar Jrunn systir hafi gifst Sklholtsbiskupi sj rum undan var ekkert fjarstara en bendla ann verkna vi slka hugmynd. egar flk gifti sig tfr var a einsog hver nnur hagkvm rstfun sveitinni, en a ru leyti af hvtum sem voru fyrir utan okkur lgmannsflk. Minn gi fair hafi kent mr a lesa Ciceronis tlubk, og egar g

fr a lesa Aeneae rmnaflokk, a leingsta g komst grammatica heima, datt mr aldrei anna hug en Didonis stra tilfinnng vri skldskapur einn, andsta virkilegra hluta. Svo egar g hafi frtt af Helgu gmlu lfsdttur hvar komi vri fyrir mr, var fura mr yri meira en lti um. g lauma

ist inn til mn og vtti vst einn ea tvo kodda; san ba g allar Bjarnabnir og ar nst rarbnir, og loks egar ekkert dugi ba g marusaltara tlf sinnum latnu eftir gamalli ppiskri skruddu, ora pro nobis peccatoribus nunc et in hora mortis nostrae. Og linti. Arnus sagi: Fyrsta daginn sem g var aftur heima hj r vi Breiafjr vissi g a um lei og vi litum hvort anna. Vi vissum a bi. ll nnur vitneskja virtist ltilfjrleg og rf ann dag. Og, sagi hn, g kom til n fyrsta sinn. a vissi a einginn maur. g kom leislu af v hafir sagt a, og hafi eingan vilja sjlf nema inn. g hefi komi eins g hefi urft a vaa straumhart vatnsfall ea fremja di. Og san var g komin til n. g vissi ekkert hva gerir vi mig, ekkert hva gerist, ekki nema etta eitt: ttir mig. Og essvegna var alt gott; alt rtt. g man hvers spurir fyrsta sinn, sagi hann. Ertu ekki besti maur heimi, spurir og leist mig til a g hvort r mundi htt. San sagiru ekki fleira. J - um hausti, sagi hn. Um hausti egar frst og vi kvddumst hr Sklholti, sagi g vi ig: N arf g ekki a spyrja, n veit g a. a var tnglsljs litlu stofunni minni. g sr r alla eia sem karlmaur getur svari. g tti hf sigld. J g hefi tt a vita a, sagi hn. g veit hva tt vi, sagi hann: nulla viro juranti femina credat. En skipum seinkar og koma fram Snfrur. egar skip komu aftur til Grnlands, sagi hn, var flki laungu htt a vera til. Bygin var au. rlgin ra skipkomum, guirnir, sagi hann. a er sanna slendngasgum. J a er mikil hepni a til skuli vera guir og rlg, sagi hn.

Hann sagi: g var ekki besti maur heimi. Og , sagi hn. Annars hefi g ekki gifst jngkranum Brratngu; g hefi gifst dmkirkjuprestinum Sklholti. a var einn dag um hausti. Vi vorum feralagi, og g, samt mgi num og mgkonu, lei hnga til Sklholts a vestan; g tti a sigla innan frra daga. a var einn eirra haustdaga sem eru bjartari en vordagar. varst rauum sokkum. Mr fanst g ba me lfum einsog jafnan egar varst nr, og s verld var gleymd sem g var viflktur fyrir handan s. Vi rium gegnum Hafnarskg. ar en komi var vavng essu litfra landi me sl og vatni og ilman r sveitum gleymdist feramanninum a hr rkti ney. virtust vallgrnu birnir lgu sofa slum djpum lagasvefni landinu. varst blrri kpu, og reist undan, og vindurinn bls lokkum num, og g s a hr fr enn s kona sem hetjur guldu lf sitt, dauleg fornsgum. Hana m ekki svkja alt farist, sagi s sem rei eftir skginum. g

var rinn v a skiljast ekki vi ig. g vissi a g mundi af kngi f hvert a embtti Islandi sem g helst kysi, og um essar mundir var anna lgmannsembtti skipa. En - bk ht Sklda. rum saman hafi hn veri hug mr efst bka, og g hafi haft menn ti llum landsfjrngum a halda uppi spumum um bl hennar. Hn hafi fyrir hundra rum lent hj erfngjum ftks hfngja og veri hlutu sundur smtt og tti n samasta hndum mannara betlara pngi um landi. Mr hafi me trlegum erfiismunum tekist a reyta saman miki r henni, en vantai fjrtn bl, og fanst n mest vert um au. g hafi ljsan grun um a koti Akranesi vru til slitur af gmlu handriti og i ltu tilleiast a taka krkinn nga me mr. a ht Rein. Hn sagi, g man egar leiddir mig nga inn. Satt var a, s staur smdi illa konu hetjusgunnar. Vst man g hvernig hjfrair ig uppa mr svo allir su og sagir, vinur hv dreguru mig inn etta skelfilega hs; og varst horfin. gleymdir mr. essu hreysi fann g blin r Skldu, au sem mr tti mest um vert. Vi leituum nga til vi fundum au inn-anum sorp rmbotni gamallar konu, ennan ealstein bka. g man stund er g st ar bastofunni me blin hendinni og virti fyrir mr a flk sem geymdi krnu als sem einhvers er vert bkvsi Norurlanda: rvasa gamalmenni og bjnann, bndann, illlsan snrisjf og forsmnara, blginn um hrygginn eftir svipu ess buls sem hann var krur um a hafa myrt, horuu telpuna me stru augun og lkru konurnar tvr me andlitin strokin burt; en varst horfin. g vissi g mundi fara og ekki koma aftur. eirri stund hafi g sviki ig. Ekkert gat kn mig til a gerast hfngi myrtrar jar. Bkur slands ttu mig aftur. Jmfr Snfrur var stain upp. g sakai ig aldrei rni, sagi hn; ekki me ori, ekki me hugrennngu. a hlaust a vita af eim skilaboum sem g sendi r me hrngnum. g ba Jn Hreggvisson egja, sagi hann. g heyri aldrei skilabo n. g rei burt fr Sklholti, sagi hn, og kom til ngvalla um ntt. g var ein. g var rin a senda r ennan brotamann. Mir hans kom til mn yfir fjll og vtn. g vissi mundir ekki koma aftur, en g sakai ig ekki; g myrti st mna viljandi nttina undan, gafst Magnsi Brratngu fyrsta sinn. Alla leiina til ngvalla var g a setja saman skilaboin sem g tlai a senda r, og san vildiru ekki heyra au af v treystir mr ekki. N tla g samt a segja r au og bi au megi vera sustu or milli okkar kvld og srhvert kvld, eins hi sasta. San hafi hn upp fyrir honum au or sem hn hafi fali dauamanni fur sns a flytja elskhuga snum af ngvllum vi xar forum, ess efnis, ef minn herra geti bjarga sma slands, tt mig falli smn, skal andlit hans jafnan lsa essu mani.

RETTANDI KAFLI

a var einhverju sinni a biskupsfr geri sr erindi til systur sinnar a spyrja um lan hennar og dst a vinnu hennar, v Snfrur hafi vinlega listaverk me hndum. Biskupsfrnni var dlti heitt kinnum, augun me srstakan glja og flktu. Hn spuri systur sna meal annars hvort hn svfi ngum svefni um ntur, ea hvort Gurn dttir sn, sem deildi herbergi me frnku sinni, hldi ekki fyrir henni vku me skellum eim og ru fasi sem jafnan fylgir ngmeyum, og bau v falli a finna telpunni annan svefnsta. Snfrur var jafnan veri gagnvart systur sinni egar hn framfr nnd hennar me blu. Hn kva sr einskis vant, og a v er tki til heimastunnar ngu vri hn sr aeins til skemtunar. Og sofnar rttum tma? sagi biskupsfrin. Hn er venjulega sofnu undan mr, sagi Snfrur. En elsku Snfrur mn, g sem hlt altaf frir svo snemma a htta. g hef altaf veri heldur kvldsvf, sagi Snfrur. a kva hafa goppast uppr einni jnustunni framm vefjarstofu a hn hafi ori vr vi ig niri stundum seint kvldin, sagi biskupsfrin. Grikonur ttu a sofa meira nttinni, sagi Snfrur. Og tala minna daginn. Biskupsfrin sagi eftir dlti hik: r v vi erum farnar a minnast httatma, er best g segi r, mean g man, a sem er nast: n eru farin a berast skjl stainn ritu tum sveitir, ar sem krt er yfir nturgltri flks hr Sklholti og hta rttarrannskn og mlaferlum. Snfri lk sem von var forvitni a heyra nnar um slk skjl og eirra upphaf og fkk au svr a brf hefi veri stla til knglegs trnaarmanns, Arnusar, um mli, enda var hann annar s aili sem v var sakaur um seinar httur; hinn ailinn var systir biskupsfrar, Snfrur sjlf. Biskupsfrin kvast annars hafa haldi a systur sinni vri fleira kunnugt um tildrg brfsins en sr. Snfrur kvast ekki hafa heyrt ess geti fyr. var ar til mls a taka a Arnus hafi fyrir skemstu tt tal vi biskup og snt honum brf sem Magns Brratngu hafi skrifa honum, ar sem fari var me svigurmlum sem jrnuu nrri berum skunum hendur Arnusi, a haldandi a knglegur kommissar tti Sklholti leyfileg mk vi konu brfritarans, enda egar af almennngi vi hana oraur. Sagist Magns hafa sannspurt a kvinna sn geingi rlega hs til Arnusar, ar sem hann vri aleinn inni, mist a aflandi hdegi, egar slttugir menn hldu sig sst grunaa, ea skvldum umabil sem eir hygu ara menn geingna til na, og dveldist ein hj honum stundarlngt a afluktum dyrum. Hafi Magns brfnu vitna til ess a endur fyrir laungu hafi kona sn, frumvaxta, veri fundin nokkurskonar makki vi kngs trnaarmann, assessor consistorio, og mundi n s forni rur upp tekinn n, enda verge konunnar vi sinn ektamann snggaukist vor ar en spurist tkoma Arni. Ofan bttist a Magns Brratngu kvast liggja undir hatursfullu ofrki valdsmanna sr venslara, sem nstlinu hausti hefu teygt fr honum konuna, lglegum ektamanni hennar, og ba gu styrkja sig gegn meinbgni manna hum embttum og hnekkja eirra hofmsfullri framfer gegn ftkum einstngsmanni. egar hr var komi sgu gat Snfrur ekki stilt sig leingur, en hl uppr. Biskupsfrin horfi hana hissa. hlr systir, sagi hn. Hva get g anna, sagi Snfrur. Stridmur gildir enn landinu, sagi biskupsfrin. Vibi vi verum ll stegld, sagi Snfrur. a ngir a Magns lti ba til hrml hendur staarins fyrirflki til ess hefjist mikil

skemtun fyrir strka og stelpur og allan hsgngsl. Vi drekkum ll r hffarinu. Snfrur var htt a hla og egar hn leit systur sna s hn a blltisfarginu var ltt af konunni. Og egar Snfrur eingu svarai spuri hn: Hverju g a tra, systir n, konan Sklholti? Tr v sem r ykir trlegast kona g, sagi Snfrur. essi tindi komu yfir mig einsog reiarslag, sagi biskupsfrin. Ef g vildi leyna ig einhverju systir, mundiru ekki vera a frari spyrir, sagi Snfrur. ttir a ekkja tt na betur en svo; auk ess kyn sjlfrar n. g er hsfreya hr Sklholti, sagi biskupsfrin. Og g er eldri systir n. g hef fyrir gui og mnnum bi rtt og skyldu a vita hvort ert borin rngri sk ea ekki. g hlt vi og okkar flk vrum ngu miklir hfngjar til ess slks yrfti ekki a spyrja, sagi Snfrur. Hva helduru g vilji nema heiur inn og minn og okkar allra hvort heldur sakanir eru rttar ea rngar? sagi biskupsfr. a er ntt ef menn tla a gera sr rellu taf orum Magnsar Sigurssonar hr Sklholti, sagi Snfrur. a veit einginn hva rvntngarmaur kann a taka til brags: vi skiljum drykkjumenn drukna, en ekki drukna, sagi biskupsfr. En hvernig g a verja mitt hs ef g veit ekki hvar g stend fyren geingi hafa rttarhld og svardagar. a m einu gilda, sagi Snfrur, hvort g sver j ea nei, n ea sar, og a geturu sagt r sjlf Jrunn systir: kona sver mti betri vitund hvar sem er og vi hvern sem er ef hn vill leyna mli sem henni er drmtara en sannleikurinn. Gu ni mig, mr blskrar a heyra ig tala, g er kona geistlegs manns. Ragnheiur biskupsdttir sr a altari fyrir augliti gus. Alt gti g sagt r um mig systir, undir svarinn ei, smtt og strt, n ess a hafa vflur , sagi biskupsfr. En s sem svarar t htt me oraleikjum vekur grun sr, a hann hafi ekki hreina samvisku, og slkt m ekki henda milli systra, heldur eiga r a vera hvor annarrar trnaarmenn og athvarf ef dlpar. Einusinni var gmul kona sem d af samviskubiti, sagi Snfrur. Hn hafi gleymt a gefa klfinum. Vsast hn hafi ekki tt systur. etta er spottara tal Snfrur mn, sagi biskupsfrin. Eg hef samvisku vegna eins verks sem g hef unni, sagi Snfrur. Enda var a svo smnarlegt a g get ekki einusinni greint minni elsku systur fr v nema lauslega: g bjargai lfi manns. felur ig gjrnngaveri Snfrur, sagi biskupsfrin. Og n bi g ig segja mr eina sgu, ef ekki n vegna og mn vegna, vegna hennar mur okkar gu og hans fur okkar sem upp heldur ru landsins: er nokkur tylla essu mli til handa eim sem vilja okkur ilt? haust, sagi Snfrur, kom g hnga um ntt systir, til n. g sagist vera a fora lf mnu. Samt var g ekki meiri lfshttu ntt en g hef veri hverri nttu fimtn r. Magns s hagur, kann hann ekki a drepa mann, a minsta kosti ekki mig, fullur. g reingi ekki a egar af hon-um rann haf honum fundist skrti a g skyldi fara til Sklholts haust, en ekki eitthvert anna haust; og m vera svo s; g veit ekki hver g er n hvar g stend, get ekki gert mr a ljst g kosti llu til: a er ekki til mr hreinskilni. Eins m vera, g muni ekki til ess, a mr hafi dvalist tin au fu skipti sem g hef tt nausynleg erindi fund knglegs kommissars. Sjlf veistu hver meistari hann er a halda uppi skemtilegum virum

jafnt vi sem eru ltt kunnandi, karla sem konur. Og hva er lklegra en skrifari hans hafi veri nr mean vi tluum, g muni a ekki ljst. Varla, sagi biskupsfrin og br fyrir dlti grfri vipru krngum munninn: Veistu ekki a etta er mesta kvennamannatt landinu? Snfri setti dreyrraua og a slaknai andlitsdrttum hennar svip. Hn greip til vinnu sinnar og sagi vi lgra en ur: yrmdu mr vi vulgaribus biskupsfr. Eg kann ekki latnu Snfrur mn, sagi biskupsfrin. San gu bar leingi. Snfrur leit ekki upp, heldur sinti verki snu me stillngu. Loks kom systir hennar til hennar og kysti hana enni og var aftur bl: a er aeins eitt sem g ver a vita, sagi hn, ef maurinn minn skyldi vera sttur til byrgar fyrir hegun eirra sem eru hans umsj, - og egar hr var komi hallai hn sr a systur sinni og hvslai: Vissi a nokkur?

Snfrur leit kalt systur sna r laungum fjarska og svarai tmlega: g sver a var ekki neitt. Litlu sar slitu r talinu. Svo ber til eitt kvld skmmu eftir etta a Snfrur erindi vi kommissarinn a kvldlagi og ber tal vi hann, me ru, brf a sem hn hafi frtt hann hefi feingi fr Magnsi Sigurssyni. Hann sagi a vera kynni hann neyddist til, sakir sns embttis, a athuga brfi nnar, kva annars slk skjl marklaus mean ekkert hefi gerst. Hn spuri: Hefur ekkert gerst? Ekkert hefur gerst nema hgt s a sanna a, sagi hann. Stundum hfum vi seti hr ein a kvldlagi, sagi hn. Fyrri menn slandi voru aungvir skynskiptngar, sagi hann. eir innleiddu a vsu kristinn dm; en eir bnnuu mnnum ekki a blta - ef a var gert laun. Pers var ekki banna a ljga, hver mtti sem vildi ef hann geri a svo sennilega a einginn kynni afsanna vi hann. En hver sem laug svo upp kmist var haldinn fyrir dra og ef hann laug anna sinn svo bert yri var hann talinn fantur; ef sannaist hann lygi rija sinn var skorin r honum tngan. Svipu voru eirra lg sem ru fyrir Egypt, a ar var eigi alleinasta leyfilegt, heldur og loflegt haldi a stela, en vri nokkur maur fundinn sjlfu jfnaarverkinu skyldu bar hans hendur afhggvast vi xl. Skal okkar litli kunnngsskapur a eilfu samvirast vi glp? sagi hn. Hin fljtu glalegu vibrg hofmannsins voru sngglega htt og hann svarai myrkt: Hvenr var mannleg hamngja virt vi anna en glp ea hennar noti ruvsi en leynum vert ofan gus lg og manna? Hn horfi hann leingi. A lokum kom hn til hans og sagi: Vinur, ert reyttur. a var nokku lii egar hn gekk t fr honum og laungu hljtt. fordyrinu framan Strustofu var jafnan lti tra litlu koluskari nttinni, ef einhver skyldi urfa a gnga tfyrir dyr, og svo var n. Gegnt tidyrum voru r fordyrinu arar dyr sem leiddu inn gaungin til brs og eldhss og san hjabastofu; stigi var fordyrinu lofti uppyfir. N bregur svo vi, egar Snfrur geingur r Strustofu, en Amus sem hefur fylgt henni innanr herbergjum snum

stendur a baki hennar rskuldinum, og hefur boi gar stundir, sr hn hvar gltuna fr kolunni ber andlit vokandi gttinni dyrum eim sem inn leiddu bargaungin. Maurinn hreyfi sig ekki r gttinni hann si til eirra, heldur stari au flur og tekinn, svartur augum me skugga hverjum drtti. Hn horfi andartak manninn gttinni, leit san sngt til assessors, en hann hvslai aeins: faru varlega. Hn lt sem ekkert vri og gekk hin fu skref fr saldyrum til loftstigans og san hljlega upp til sn. Arnas lokai saldyrunum og hvarf til sinna herbergja. Maurinn bakdyragttinni dr einnig sna hur hljlega a stfum. Og alt var kyrt hsinu.

FJORTANDI KAFLI
Sveinar httu a stympast og horfu eftir henni steinegjandi hvar hn gekk hempu sinni smftt og grnn, gegnum skla eirra, inn til dmkirkjuprestsins. a var hla glugga hans. Hann sat vi plt sitt grfandi yfir bkum, kallai nuglega deo gratias egar drepi var dyr hans, en leit ekki upp inn vri geingi, heldur las fram niursokkinn. Hn stanmdist fyrir innan rskuldinn og var starsnt hinn herfilega trkrist yfir pltinu, heilsai ltt mli, en me frmleik: gu gefi - gan dag. Vi essa rdd leit hann upp me fti, fast a v andflum. srstkum ljsbrigum, einsog n, tku hin svrtu augu hans lit af eldsgl. Hann st ftur, laut henni og bj henni hgindi armstli snum, settist san sjlfur mitt milli hennar og kristsins, svo sinn vngi hans vissi a hvoru eirra. etta er fyrsta skipti sem f-hm-ftkum manni veitist s heiur, hf hann mls, varbinn essari gestkomu og hafi v ftt hrabergi eirra snnu lrdmsorhnykkja sem hfi kurteisi slks fundar, en fkk hsta. Nei ekki segja ftkum manni sra Sigurur minn, sagi hn. r sem eigi allar essar mrgu jarir. En a er synd a skuli ekki vera nn hj yur essum kulda; g held r su binn a f kvef. araauki er etta ekki heldur fyrsta sinn: g kom til yar einusinni ur, t konunnar yar slu, og hn gaf mr hunng skju, r eru vst binn a gleyma v, og eru binn a f yur essa skelfilegu mynd, - hn varp ndinni mdd um lei og hn horfi runa: haldi r a s satt a blessaur frelsarinn hafi tt svona bgt.
In cruce latebat sola deitas at hic latet simul et humanitas,

- hafi dmkirkjupresturinn upp fyrir munni sr. Var etta vsa! sagi hn. g hef hreint gleymt v litla g kunni grammatica. skilst mr deitas s gudmseli og humanitas mannlegt eli, og au tv kva vera vinir, ea hva? En haldi r maur tti a bija marupsaltara a staaldri yfirbtarskyni sra Sigurur, ea gera einsog vor kri herr Lter sem tti guhrdda konu. g mundi svara betur ef g vissi ger af hvaa hug r spyrji, sagi dmkirkjupresturinn. r mintu mig an mna gu konu. En egar g horfi essi sr, uppfyllist g akklti til

gus fyrir n sem hann ausndi mr egar hann tk burt fr mr mannlega huggun. Hri mig ekki a rfu sra Sigurur minn, sagi hn og leit af kristinum manninn. r eigi enn feitan hest; og jarir. Kalli mig n mademoiselle einsog ur fyr og veri minn kumpn; og minn vonbiill. Hann vafi betur a sr kpu sna og kiprai fastar saman varimar. a er von yur s kalt sra Sigurur minn, a tekur ekki einusinni glugga hj yur. Hm, sagi hann. Viri mr hgra veg, sagi hn: g veit yur finst seint gnga fyrir mr a hefja upp erindi. En r skilji a er erfitt a tala um sna ltilmensku vi mann sem altaf er a sigra drotni. g hlt einusinni g vri tvalinn til a rtta yur hnd Snfrur, sagi hann. En gu hefur snar leiir. Hn spuri alteinu: Til hvers stu r gngdyrunum biskupsstofu fyrrakvld? Og af hverju buu r mr ekki gott kvld? var frammori, sagi hann. a var mjg frammori. Ekki var of frammori fyrir mig, sagi hn. Og r voru a minsta kosti ftum r kunni a hafa veri orinn syfjaur. g bjst vi r mundu heilsa. g var a tala vi veika konu bastofu og tafist, sagi hann. g tlai t framdyramegin, en a var loka; svo g sneri vi. g sagi systur minni fr v undireins grmorgun. Hva helduru sra Sigurur hugsi um ig, segir hn. J, sagi g, vibi hann tri llum eim ljtu skrksgum. g ver a tala vi hann sjlf. Hann sagi: Hva mennirnir halda skiptir ekki mli. Hva gu veit, a eitt skiptir mli. Einhvemveginn er g ekki hrdd vi a sem gu veit, sagi Snfrur. En mr er ekki sama hva mennirnir halda, allrasst hva r haldi sra Sigurur minn, sem eru minn slusyrgjari og vin. Mig tekur srt ef gfugur maur einsog Amus a hafa or af mr, vesalli hsgngskonu stanum. essvegna gekk g hans herbergi hi fyrra kvld og sagi vi hann: Arna, er ekki betra g fari burt r Sklholti heim til mns ektamanns? g oli ekki a vita a r su saklaus borinn hrri vegna mn. Ef r tli a segja mr nokku, bi g yur a segja mr hjarta yar sjlfrar einsog r geru ngmr forum, en ekki au or sem arir hafa lagt fyrir yur a mla, allrasst s maur me hina klofnu tngu snksins, sem r an nefndu. r sem unni Kristi, sagi hn, hvernig geti r hatast vi mann? Kristnir hatast vi or og verk ess manns sem hefur vedregist Satan. Sjlfan manninn aumka eir. Ef g vissi ekki a r eru einn af drlngunum sra Sigurur minn, mundi g stundum halda r vru afbrissamur, og liggur vi g yri upp me mr, brum orin kellng. Me nokkrum htti stend g skuld vi yur fyrir a Snfrur, a bn slarinnar um sr og kross skuli hafa ori mr hugarhldnust ora, fac me plagis vulnerari, fac me cruce inebriari. er ekki leingra san en sumri fyrirfaranda, a r komu til giftrar konu einn dag egar bndinn var ekki heima og samasem bu hennar, sagi hn. A minsta kosti gat hn ekki skili yur ruvsi egar hn var bin a plokka gufrina og kansellstflinn utanaf v sem r sgu. g neita v madame, a mn koma til yar nstlinu sumri hafi veri syndsamlegum tilgngi, sagi hann. Hafi minn hugur til yar einusinni veri blandinn r syndugrar nttru,

er n lngt um lii san. Krleiki slar til slar er a sem rur hug mnum til yar n. g bi ess eins r vondar sjnhverfngar mttu la burt, sem glepja yur. Kra Snfrur, er yur ljst hverjum hrmngarorum r mltu an egar r sgust ekki ttast a gusauga sem yur sr? Ea hafi r aldrei reynt a setja yur fyrir sjnir hve mjg drottinn er slu yar unnandi? Viti r a elska hans til slar yar er svo yfirvttis str a ll verldin er sem eitt duftkorn hj henni? Og hafi r um lei hugsa t a a s maur sem ekki elskar sl sna hatar gu. Sl mn mta, sl mn kr, segir slmaskldi okkar ga egar hann varpar sl sna, minnugur ess a slin er s partur manneskjunnar sem gu er fddur jtu og dinn krossi til a endurleysa. Sra Sigurur, sagi hn, vilji r eitt skipti ta essum stru gufribkum yar fr; vilji r leggja hnd hjarta og horfa framan lifandi manneskju eitt andartak stainn fyrir a blna stnginn trftinn lausnaranum, og svara mr candide einni spurnngu: Hver hefur pnst meira fyrir hinn essum heimi, gu fyrir mennna ea mennirnir fyrir gu? annig spyr s einn sem hneigist til strrar syndar. g bi essi eiturbikar me eilfan daua falinn botni mtti vkja fr yur. g held r renni ekki einusinni grun hvernig mnum hgum er htta, sagi hn. r efli grikvennaslaur og orarymt um mig meir af illum vilja en trlegum rkum. etta eru ng or, sagi presturinn. Samt hta g yur ekki eilfum daua, sem mr er sagt i helvti yar mli, svarai hn og hl. Andliti honum titrai. Kona sem geingur til manns ntureli, byrjai hann, en hvarf fr v aftur, leit eldsnart framan hana og sagi: g samasem st yur a verki. a er ekki leingur neitt grikvennaslaur. g vissi r mundu halda a, sagi hn. g kom til a segja, yur skjtlast. Og g tla a taka yur vara fyrir a rgja hann. Hans orstr mun lifa eftir a htt er a hla bi a yur og mr. Hann var fs a gefa lf sitt og hamngju til ess heiur hans ftka lands mtti vera meiri. Ekkert liggur slkum manni fjr en vanheira vegalausan kvenmann sem kemur til hans a bija sr tnaar. Kona sem geingur til manns ntureli ekki nema eitt erindi, sagi dmkirkjupresturinn. S sem aldrei getur sliti hugann fr snu veslu holdi, festandi a mla upp vegg hj sr skrgoslki me prjn gegnum tlimina, ellegar vitnandi um ess fryg eftir helgum bkum, mun seint skilja hinn sem horfinn er me lkam og sl til jnustu vi svarlausa menn og uppreisn sns flks. a er plagsiur vinarins a narra til sn konuna margskonar gervi, undir hinu og ru yfirvarpi; fyrsta sinni var a lkngu snks til a gylla fyrir henni eitt epli. Hann rtti henni ekki sjlfur epli, heldur glapti hana me orum svo hn tk a gegn boi gus. Hans eli er ekki a fremja saurgunarverki, v vri svo hlypi mannkindin fr, heldur er hann v kallaur freistari a hann teygir manns vilja til jkvis vi sig. eirri bk, de operatione daemonum, sem hr liggur opin, vitnast etta me hundruum dma, svo sem egar ein jmfr spyr sinni ngist, er Satan hefur upptendra hana me holdlegum vilja og rennur san t millum greipa hennar: quid ergo exigis, segir hn, carnale conjugium, quod nature tuae dinoscitur esse contrarium, hv teygir mig til holdlegs samblands verandi af aungu holdi sjlfur? - og hann svarar: tu tantum mihi consenti, nihil aliud a te nisi copulae consensum requiro, jttist mkum vi mig, og jor itt var a eina sem g beiddist. egar dmkirkjupresturinn hafi greint etta dmi skilmerkilega bum tngunum fr a

styttast vistaan hj gestinum. Hn horfi manninn um stund me esskonar orlausum forundrunarsvip sem jarar vi algert tm. A lokum st hn ftur, brosti r miklum fjarska, hneigi sig og sagi a skilnai: g akka mnum hollvin og slusyrgjara innvirulega fyrir essa skemtilegu klmsgu. vikunni eftir pska var prestafundur haldinn Sklholti, sttur auk ess af klausturhldurum, umbosmnnum og rum sem kirkjur hfu umsj, vsvegar a undirlendinu. Voru ml uppi varandi leigur og leiguf, rstfun holdsveikra og sptalahaldi, sveitarflutnnga, lgsknir hendur eim landsetum kirkna sem upptu kvgildi jaranna, huslanir flks me vissu heimilisfngi sem geispai golunni fjallvegum, stundum margt hp; a gleymdri eirri rlegu bnarskr til kngsins vegna messuvnsskorts og snrisleysis sem hi sara geri mnnum hrumbil jafn erfitt a draga fisk fr tvegsjorum kirkna einsog hi fyrra a skja me rngri sj narinnar; og er fst tali sem geistlegir vera a antvistast snum ngum. Og fundar lok eftir rj daga stgur biskup stl fyrir prestum snum og brnir enn n fyrir eim hfugreinir sannrar trar me esskonar oralagi sem llum fanst gott a heyra og eingan geri hissa. Menn voru ferbnir. Loks var slmur kyrjaur, Oss lt inn anda styrkja, upp reisuna. En ber svo til, sasta vessi slmsins, a dmkirkjupresturinn sra Sigurur Sveinsson rs r sti, tekur sr stu krdyrum og bur ar hreyfngarlaus og alvrurnginn uns sngi er enda. tekur hann fram brf uppbroti r hempu sinni, slttir r v vendilega og heldur v uppfyrir sr skjlfhendur. San upphefur hann rdd sna kaldri kirkjunni eftir rman saunginn, v lsandi a hann kunni ei mt standa bn sknarmanns sns nokkurs, velvirts og elskulegs dndismanns, sem hafi skrifa essum fundi og fali brfi hans fyrirgreislu; telji sr og eim mun skyldara a vera vi bninni sem honum s kunnugra a brfritari hafi einskis lti freista a f nrteknari leirttng sns mls. Hann tk n a ylja lestur moldvirisskrifi einu miklu uppbyggngartn, me undarlegum oravindngum og flktum setnngum, svo heyranda var leingi vel fyrirmuna a ra hvert stefndi. Eftir mikinn lestur um lof gra sia og auglsng rtts hegunarmta ess ra stands, sem helst skal upphaldast af Christ nurum til eftirdmis almganum, var skrskota til eirra skelfngar sorgardma sem n finna sta landinu, einkanlega me hum persnum, svo karllegum sem kvenlegum, en yfirhylmu og agnarey ltin af klerkdminum, strlegana niurbrjtandi almgans skikk, a er mores, svo sem lesi verur Sj Ora Bkinni, - annig fram endalaust. fyrstu var ekki grant um a einstku maur sperti upp augun, opnai munninn og teygi fram lkuna, og gamlir heyrnardaufir prestar geru lur vi eyra sr me lfanum. En egar essi dla hlt fram a gnga enn leingi, og hvergi rlai fyrir gltu, sljvguust menn og uru svipinn einsog uppteyg launguhfu. kom ar um sir a brfritarinn ni tfestu jr og tk n a lsa v skelfngar sorgardmi sem honum var hugstast, er hans ektavf Snfrur Bjrnsdttir hafi nstlinu hausti lti ginnast til a gnga fr snu hsi. San endurtk hann me mikilli smlgi sgu er hann hafi rsagt ur hvar sem fri gafst, um brottfr konunnar, orrm um fyrri kynnng hennar vi Arnam Arnum og uppiverandi kvitt nan um eirra upptekin leyfileg mk Sklholti, heimuleg, tilraunir snar a f har

staarins persnur til a tala milli sn og hennar og telja hana a hverfa aftur heim, ennfremur sagra tilrauna fulla daufheyrn. San skri brfshfundur fr v egar hann seinast reyndi a frambera sinn vanda Sklholti, var siga hann hundum og honum hta limlestngum. kva hann sr fullkunnugt a r htanir ttu ekki upphaf hj hsrendum, en hafi um hitt stafestan grun a kynjaar vru fr eim sem svip telja sig hsrendum ofar ar stanum. N var a ritarans bn framkveinu me trum, a essi virulegi prestafundur vildi stga spor til a enda a tttnefnda vtavera svakk hans ektakvinnu Sklholti og lj sr, manninum, tilbeina a draga hana uppr v dki sem hn fyrir gus og kristinna sjnum var t fallin. Brfi lyktaist me endurteknum vitnunum til Sj Ora Bkarinnar og klsuum gufrikvejum ar sem allar persnur rennngarinnar voru viflktar bn um eflng gra sia landinu, v nst amen amen, Magns Sigursson. a var me llu gerlegt a ra af svip eirra manna er stu kirkjunni hva eim fanst um etta skjal; hin veurbrnu andlit eirra mintu ussabergsmyndanir fjllum, sem hafa teki sig mannsmt, mist me oflnga hku, ofstrt nef ea gilegan hrlubba, en umbreytanlegar fr sama sjnarhorni hvort sl skn ea dynur hregg. Dmkirkjupresturinn stakk brfinu hempuvasann og gekk r krdyrum. Gusjnustunni var loki; menn stu upp; einstku ngt kapeln stalst til a lta framan sinn yfir boara, en tillitinu var ekki svara. tkomnir dyrarepin tku menn upp lttara hjal. Arnusi voru borin essi tindi, og hann sendi egar skrifara sinn fund dmkirkjuprests og lt hann gera afrit af brfi Magnsar Sigurssonar. Hann las a san upphtt fyrir jnum snum og hendi gaman a. geri hann samdgurs or Vigfsi sslumanni a Hjlmholti og lt stefna hfundi brfsins. Hann skipai mnnum snum a hafa fggur snar til reiu a morgni, en hesta jrnum. Slargngur var n orinn lngur, en kuldarsngar sem oft vill vera tmnuum, heiskrum morgni kldum stendur fjldi hesta hlainu, nokkrir slair, arir undir reingi. t var borinn farngur vetrarsetumanns, klyf klyf ofan og lyft til klakks. Ferinni var heiti sura Bessastum kngsgar. Sastur gekk Arnus t sjlfur r hsinu, klddur lofeldi miklum gerskum og hstgvlum. Hann mintist til biskupshjnanna fyrir dyrum ti, steig san bak hvtum frleik, kallai skrifara sinn a fara hi nsta sr og rei r hlai. Herbergi hans tv bak Strustofu voru au. Strastofa var au. jnustukona kom inn og ruddi bor. a var enn steikarilmur hsinu. a var rautt vn eftir bikarnum hans, v hann hafi ekki drukki botn.

FIMTANDI KAFLI
Knglegrar maiestatis commissarius og tilsettur dmari nokkrum mlum, Arnas Arnus, stefnir yur ela og velvsi herra lgmaur Eydaln til ngvalla vi xar ann . jn nstkomanda til a verja ar fyrir mnum dmi og medm ara minna nokkra yar gamla og na dma og dmsrskuri, videlicet msa lfltsdma upp kvena fyrir gripdeildir, hrdmsspell, characterum mefer etcetera; lngvarandi Brimarhlmsstraff, hltsdma, brennimerkngar og aflimanir ftkra manna fyrir vandlega

rkstuddar sakir, einkanlega brot gegn Handelen, svo sem launverslun, kaup vi duggara og verslun utan umdmis, mean s skiptng var gildi, svo og vegna rjsku leigulia a uppfylla kvair lagar af landsdrotnum alment, en srlagi af lnsherranum. In generali meinist r of mrgum yar embttisverkum hafa ngt snauum, svo mgamanni hefur yar lgmannst veri moxen kleift a n rtti snum mti rfkum, en me llu fyrirmuna ar sem kirkja, kaupmaur ea krna tti hlut annarsvegar. Virast sumir yar dmar ekki alleinasta mt rttu dmdir, heldur me llu sine allegationibus juris vel rationum. Er a n vilji vors landsfur og allramildastrar knglegrar htignar, glgglega tjur mnu skipunarbrfi, a slfkir dmar skuli fyrir teknir til rannsknar, og er mr boi af htigninni a halda rtt yfir eim valdsmnnum sem meinast lg og rttan lagagng hafa niurbroti; gilda dma sem meir virast dmdir til ess dmarans nafn megi nefnast me velknun hj eim voldugu heldren til a fullngja mannlegu rttlti og lgum landsins einsog au voru samykt af ferum vorum; og loks koma fram byrg hendur eim valdsmnnum sem sekir vera fundnir. San voru dmi stafest og kruatrii talin. N tt rttargerir r sem Arnus hafi nstlinu vori lti fram fara gegn kaupmnnum ttu eigi allltil tindi landinu tk hnkana egar r saksknir spurust, sem knglegur commssarius hf essu vori gegn msum helstu valdsmnnum landsins, og krnuust me slkri kru hendur sjlfum lgmanninum. Jrunn biskupsfr geingur fund systur sinnar einn dag um vori og fr henni egjandi tv brf, afritaa stefnu Arni hendur fur eirra og sendibrf fr mur eirra. Snfrur las stefnuna vandlega li fyrir li. ar var eitt meal annars a fur eirra var gert a svara fyrir samnng nokkurn ea kontrakt geran lgrttu alngi vi Jn Hreggvisson fr Rein af lfi dmdan fyrir mor, en samnngurinn var veru a Jn essi skyldi krulaus olast nstu sslu vi lgmann, dmara sinn, gegn v hann birti eigi stefnu til hstarttar um fyrsagan dm, sem hann hafi meferis heim haft kngsbrfi fr Kaupinhafn. v nst rendi Snfrur augum yfir brf mur eirra, sem var stla til Jrunnar. egar maddaman Eydal hafi me nokkrum inngngsorum vegsama drottin hfilega fyrir heilsu sem var eftir vonum til lfs og slar, rtt fyrir farandi elli, veik hn strax a eirri bliku sem n dr loft yfir hjnanna frisama hsi eirra lfskvldi. Hn geri laun au a umruefni, sem n voru fyrirhugu Eydaln lgmanni brguma hennar fyrir lnga og srplgna jnustu vi sitt fsturland og knglega tign, ar hann n skyldi fyrir vitnisbur strka af einum ektum dreginn fyrir einhverskonar staupadm, ef takast mtti ar a afdma honum hans ru og mannor ea mski senda hann kararmann kngsins jrn og arbei. En illa vri til stofna kvei gamla konan ekki rslitum essara mla. Hn sagi a eir sem vru ur heilir snu lfi mundu ltt glpna eur vi heykjast upphfust lukkuriddarar me nokkur undarleg skjl hendi r Kaupinhafn, innlendir ea erlendir; slkar gestkomur voru ekki n fordma, en gifta essa lands hafi jafnan reynst hlaupandi strkum ofurefli, og svo mundi enn. Gar vttir landsins mundu ekki af lta n fremur en ur a vera hlf landsins ldnga, heldur styrkja og hressa sem fyr eirra mtgngi, efla eirra vigng og upphefja hentugan tma, lgjandi fjandmanna ofsa. Hitt ttaist hi aldna gfugkvendi meir, ef eir sem oss eru nkomnastir fyrir skyldleik blsins og st hugarins vekja arfa upplost meal alunnar vegna sns lifnaar, sem hn vildi ekki neita sr hefi a eyrum borist um sna ftka marghrja dttur Snfri n undir buri um vansmandi mk vi hataa persnu. Vissulega var eim lgmannshjnum ekkert fjr en

leggja trna drykkjuvogl Magnsar Sigurssonar skrifa ea tala, en hr skipti ekki mli um rkin: jafnt var vegskar tiginnar konu, a vera auglst fyrir alunni. Kallai hn dttur sna hafa sla glp happ a koma ar nrri sem gefist gat orsk snn ea login til hennar vidreifngar vi sns fur smnara, ann mann sem var sinni murjr ekk blessun og mannfellisvetrar forlngir og fjll eldi spandi. Kvast svo sampnast snum lngmddum kviarvexti a hn mtti ekki f svun uns sannfrtt hefi rk essa mls og ba Jrunni skrifa sr af ltta, bau loks a senda Snfri hesta og fylgd ef hn vildi ra vestur til Breiafjarar, og braut bla a sinni, skandi snum tveim stlkum hins sama harmur astejar og essa heims falska ln vihlr, me forltsbn essu trafulla fltisskrifi, n trbundin einfld mir. Snfrur horfi tum gluggann leingi. Jr var au en leysng vtnum. Nn, sagi systir hennar biskupsfrin. ngri systirin rnkai vi sr aftur, var liti brf mur eirra opi borinu og skaut v me selbita alla lei on keltu eldri systurinnar. etta er brfi hennar mur okkar, sagi biskupsfrin. Vi skldakyni ekkjum okkar brf, sagi Snfrur og brosti. ttu ekki einusinni vorkunnaror um fur okkar held-ur, spuri biskupsfrin. Svo virist sem fair okkar hafi gert einn ann hlut sem muni vera honum dr gamalsaldri, sagi Snfrur. g lka a hlusta ig mla ilt hans gar systir? Mjg ilt, sagi Snfrur: hann hefur eignast dtur. Feramaurinn sem bori hafi brfi tlai sta vestur aftur a morgni snemma. Hva g a skrifa, spuri biskupsfrin. g bi a heilsa, sagi Snfrur. Er a alt og sumt? Seg mur okkar g s gift kona Brratngu og muni ekki ra vestur. Afturmti tnun g vera vi hnd fur tnnum ngvllum vi xar tlfta jn ef hann vill. ann sama dag feldi hn niur vef sinn, vafi saman dkum snum og bj um gripi sna sem hn hafi haft hnga hausti, og var v starfi loki umabil Jrunn biskupsfr hafi skrifa brf sn. Ja systir, sagi Snfrur. N fttast orlofsntur um sinn. g akka r fyrir veturinn: ert gestrisin kona. Kystu biskupinn fr mr og segu hann skuli ekki vera sttur til byrgar vegna mn. San veit g lnar mr hesta og mannfylgd ennan spl yfir Tngufljt - heim.

SEXTANDI KAFLI
a var lngt san Brratnguhsin hfu veri jafngu standi. Allan veturinn hafi Magns veri a bta um trverk bnum, stundum me rum smi; um vori ar en eli var r jr hafi hann me sr hleslumenn a gera upp veggi. N var eftir a laga bardyrnar. eir su a rii var neanfr Spori, ar sem ferjan var til Sklholts, og Magns, sem var skygn maur, kendi egar mannareiina, fr ofanaf veggnum ar sem hann hafi stai moldarverk-

um, gekk binn, sr sem skjtast, fr hreina skyrtu og nar buxur, kembdi hr sitt og gekk san t. rei kona hans hla. Velkomin r inni fer Snfrur mn, sagi hann og tk hana af baki og hvarf til hennar og leiddi hana binn. Loft hennar var einsog hn hafi skili vi a, nema gert vi ekjuna og btt skarsin ar sem lak vatnsverinu fyrrahaust, og kominn nr gluggi, og a var ngan af hefluum vii. Glfi var hvtveg. Hn lyfti upp brekninu og ar voru undir drifhvt lnlkin me brotunum , sparlkin viru og dustu svo myndirnar eim hfu skrst; og a hafi veri fari me smum pensli on mlnnguna kistunni til a skra upp rsirnar. Snfrur kysti Guri fstru sna. g hef enn eingin bo feingi um a fr maddmunni hsmur minni a g eigi a htta a skrubba essa kmentu, sagi hn virulega. Hsfreya lt bera inn farngur sinn, opnai kistu og skatthol og lt ar niur silfur sitt og anna skart, dka og kli. Sama dag fri hn upp vef sinn til a gera dmkirkjunni altariskli frmri akkltisminnng fr kvenpersnu sem hafi fari burt og gist Sklholti, en var komin heim aftur. Einginn maur kunni eins vel a irast og Magns Sigursson Brratngu, n skildi betur hj rum. Hann mintist ekki me ori neitt sem hafi gerst. Hvorugt ba forlts neinu. a var einsog ekkert hefi gerst. Hann l egjandi lofti hennar lngtmum saman og horfi hana eftirltur, gljpur, afmur. Hann var einsog barn sem hefur dotti on pytt og veri fleingt, laungu grreytt og aftur ori stilt, stillng ess forklru og djp. Fm dgum eftir heimkomuna geri hn mann fund signors Vigfsar rarinssonar a Hjlmholti, me eim orum a hn vildi finna sslumann a mli. Og ekki lei laungu ur en essi margprfai hollvinur tignarkvenna rak innum gttina hi teyga andlit sitt me laungu efrivrina og gru broddana v og dreif um kjlkana, svartar illhrur augnabrnunum en grglr augun floti vtu sinni. Hann kysti hsfrna innvirulega og hn ba hann sitja og spuri almltra tinda. Hann sagi: g tk me mr folann aftur. Hn spuri, hvaa fola. Hann sagist a vsu ekki kunna a velja tignum konum gjafir, en samt tti hennar formrum aldrei vansi a iggja reihest a gum vin. rak hana minni til hests ess sem hann hafi skili eftir bundinn vi hestasteininn hr hlainu sast og akkai honum gjfina, en sagist hafa haldi a s hestur hefi veri feldur og hafur lmusur handa hsgngsflki eirri vondu t sem hr var fyrra. Hann kva hestinn kynjaan vestanfr Breiafiri, og hefi lagt strok r Brratnguhgum fyrra og veri sr frur, v gjfin hafi ekki veri auglst milli fleiri manna, kvast hafa ali gripinn me reihestum snum vetur; m vera hn yrfti honum a halda vor? Hn kva ftkri konu mikla upprvun a eiga skjl hj slkum riddara, sagist ekki mundu ra fleira um hross a sinni og vri tmi til kominn a vkja a erindinu. Var fyrst a nefna gverk a sem Jn teingdasonur hans Vatni hafi fyrra gert Magnsi bnda hennar, ar sem hann hafi ekki alleinasta keypt af honum Brratnguna, heldur lti einnig koma gjald fyrir reiuf mean arir stunduu rtt a hafa tr bndanum eigur hans fyrir brennivn, ellegar me vemlum, tenngskasti og rum eim brgum sem augert er a beita sjlfbjarga menn. Framhaldi urfti hn ekki a rekja vi sslumann, honum var sjlfum kunnugast hvernig eir san hfu keypt me sr um jrina

alngi, hann og fair hennar. a eitt vissi hn a henni hafi veri afhent jrin a gjf me lglegum gernngi af fur hennar, og hafi hn brfi hndum. hausti gerust san au tindi sem mnnum voru kunn orin, a hn gekk fr bnda snum, og var undir skili eim verknai a hn mundi ekki aftur sna heim nema sannfrtti a Magns hefi niur lagt httu sem torvelduu samb. N hafi hn seti anna misseri Sklholti og sannspurt a ann tma allan hafi Magns ekki eitt skipti brugi til gamallar hkju, og vri hn n aftur heim komin, rin a taka upp rinn von ess a bndi hennar lifi endurnngu lfdaga. a var v bn hennar vi sslumann a rifta yri eim gernngi fr fyrra ri, a hfubl, furleif og al Magnsar Sigurssonar skyldi vera hennar eign einnar, heldur ba ess jrin skyldi afhendast bnda til fullra yfirra, sem siur var um anna gss hjna sem ekki voru um brfair srsamnngar. Signor Vigfs rarinsson lygndi augum aftur murrandi og reri fram, strauk kjlkana me beinaberri hendinni. g m segja hsfr g, sagi hann loks, a n tt vi Eydaln lgmaur hfum ekki vinlega bori gfu til samykkis ngum, er g eingin undanteknng eirra valdsmanna sem lta me skiptri reverensu til vors gvinar og yfirmanns, sem tk vi lgmannsembtti blftkur sslumaur llegri sslu fyrir tuttugu rum og n er tlu hinna rkustu manna, hafandi keypt fleiri jarir me meiri vildarkjrum af majestetinu en nokkur slendngur biskupsvgur. Og fyrst hennar dyg hefur n lti svo lti a kalla mig sinn fund, vildi g mega ra henni eitt heilri, og a er a hn hafi tal af snum gta vellra fur ur en hn riftar eim gerum sem gerar voru undir hans hendi nstlinu sumri varandi essa jr. Hn sagist ekki vilja eiga vi fur sinn um etta ml, enda ekki veri kjltubarn um skei. Og tt hann hefi skorist mli hi fyrra sumar var a vafalaust ekki sur fyrir sk a hann vissi sr legi hlsi fyrir a hafa lti r hmlu dragast fimtn r a reia af hndum heimanfylgju dttur sinnar. spuri sslumaur hvort henni tti miki vi liggja a etta ml hlyti afgreislu ur en menn hittust ngvllum vor. Hn kva svo vera. upphf Vigfs rarinsson hina smu sgu: httulegir straumar frust a landinu, bla uppkomin Danmrk og valdi kynborinna manna hnekt vsa landi, en burgeisar og uppskafnngar slegi skjaldborg um einveldi og ar me ornir yfirbjarar kngsins, en eftir hfinu munu limirnir dansa hr upp slandi; loft var lvi blandi, sem segir fornum spjllum, og ar komi a einginn veit vi hverju heldur landi. a var ein nng aldarinnar a n skulu ml tilbin hendur valdsmnnum, en hver sem blakar vi sendiboum krnunnar straffast lfi og ru. Hann kva einu esshttar illmli um kngsins mann hafa veri stefnt fyrir sinn dm og vri krafist skyndirskurar. En, sagi hann, me v dyg minnar vinkonu dttur lgmannsins er svo str, veit g a mli m aldrei sannast sem hennar ektamaur lt upplesa krdyrum Sklholti. Og fyrir bragi er Brratngubndinn fallinn stra sekt vi ha persnu. sagi Snfrur: N hittu r kviku essa mls sslumaur gur: g bi um a f loki gerinni og sj Magnsi afhenta Brratnguna til fullra umra ur en lg gnga um illmli hans, ekki aeins alngi, heldur einnig hrai fyrir yar dmi. g vil, ef bndi skal sttur til eignamissis fyrir or sn, a ar s gildur maur fyrir, en ekki reigi. Hann ba hana ra, en sagist mundu taka heim me sr aftur gng hennar a sinni og lta hann batast uns leingra vri komi framm. San var Magns Sigursson kallaur og me

vottum gerur fullgildur eigandi Brratngunnar n, en sslumaur kvaddi me kossi og fr. a var vor slandi, s tmi milli heys og grasa egar f fellur sem rast. Hsgngar voru komnir rjtl austursveitum, eir fyrstu tveir hfu egar fundist dauir Landeyasandi, maur og kona, hfu vilst oku. Fuglar vsuu hrin. Brratngubndinn var snemma ftum hverjum degi og vakti menn sna. Hann lt flytja heim hellur, v a tti a flra hlin alla lei inn bardyr, og hafi lti rfa mjg dyrahsi, svo ekki var annar inngngur binn en gat a aftan eldhsinu ar sem a var borinn mr og ta en sku veitt t. Einhvern morgun er bndi hafi sma kappsfullur san um birtngu br svo vi, egar lei a dagmlum, a hann fkk sngga laungun a sj hesta sfna og lt skja . Honum ttu eir illa geingnir fram, kallai ekki laupageinga og sagi a tveir skyldu vera jrnum heima og gnga tninu og f mjlk. Dalakonan fri dttur maddmunnar hsmur sinnar essi skyggilegu tindi. Hefur nokku heyrst um skip? spuri Snfrur, og viti menn, a var ljs skipsaga r Keflavk. Hva skyldi blessu maddaman segja ef hn frttir a n skuli hestunum borin essi litla mjlkurlgg sem g hef veri a treina handa flkinu til ess a lifi, sagi dalakonan. alsbndinn Brratngu er ttstr maur og a samir ekki a hann eigi magra hesta, sagi Snfrur.

San var hrossum gefin mjlk. Um kvldi kvartai bndinn gremjulega yfr v heyrn konu sinnar, a einhver tiltekinn trantaralur, svo sem hann kva, hefi stoli fr sr koparstaung sem hann tti smiju sinni. r essum kopar hafi hann sums tla a gera hrng bardyrahurina nu. N var hann fyrir bragi a fara sur lves a hitta kunnngja sinn einn sem tti kopar, og eiga gott vi hann. Snfrur sagi: etta er sextnda ri sem vi bum hr, og hefur farnast eins vel og raun ber vitni n ess a hafa einusinni haft jrnhrng hurinni, aukinheldur kopar. Veit g vel a hefur komist t, sagi hann. Og inn, sagi hn. Daginn eftir klipti hann hesta sna og kembdi. Honum fanst hlahellurnar aldrei liggja ngu vel og lt rfa r upp sfellu. Hann skipai flkinu a skra gegnum auga eldhsveggnum. Dalakonan sagi a eingaungu sunnlenskir strhfngjar skriu gegnum tagat hsum snum. Jngkrinn sagi a ekki vri til frs a vanda ar sem hn tti hlut, vorkendi ekki henni n hennar lkum a smjga um holur veggjunum. Undir kvld skrapp hann tvisvar hestbak, en heyrist a vrmu spori raula vsupart heima barhlai. Himinninn var rauur. Daginn eftir var hann brott. Moldarhaugarnir stu enn dyrunum, ekjan hafi ekki veri tyrf ar sem hn var rofin. a var eingin bardyrahur. Hamarinn og xin lgu spnadreifinni.

SAUTJANDI KAFLI
egar lei daginn geri sunnanrignngu me stormi. a rigndi alla nttina og daginn eftir. Bardymar uru me llu frar mnnum, aeins vindur og vatn ttu frjlsa lei um hsi. San slotai. a liu nokkrir dagar. bar gest a gari, hann rei svrtum hesti feitum. Hann geri bo

fyrir hsfreyu. egar hn frtti hver ti var lt hn segja a hn vri ekki alveg heil heilsu og essleg a hitta gesti, en skipai a gefa dmkirkjuprestinum mysu. Hann lt skila inn aftur a hann vri ekki skemtifer og mundi fs a ra vi hsfrna hj rekkjustokki hennar ef hn hafi ekki ftavist. Hn sagi a vri best a draga inn dmkirkjuprestinn um gati veggnum a eldhsbaki, vsa honum san timburstofu. Hn hlt fram a vefa, leingi. Loks egar hn kom niur hafi hn yfir sr mttul hlabinn, en innanundir s stokkabelti r gulli. Mysan st snert borinu fyrir framan gestinn, einsog grikonan hafi bori hana fyrir hann. egar hn kom inn st hann ftur og heilsai henni. Mr ykir vnt um a sj a mn skuvinkona er ekki veiklulegri en svo, sagi dmkirkjupresturinn. Hn ba hann velkominn, en sagi sr tti leitt a mnnum var ekki boi inn a framanveru; hefi hn lti ryja bardymar ef hn hefi bist vi dmkirkjuprestinum: hann var kominn skjtar en vari. Vildi hann gera svo vel a sitja? Hann kmti ltilshttar nir barminn, augu hans flktu hrngi um stofuna, aldrei hrra en nam knh fr glfi. A lokum stanmdust au vi knnuna borinu fyrir framan hann. Hann sagi: Vill mn vinkona lta bera burt fr mr essa mysu. Hn tk egar knnuna og skvetti r henni tum dyrnar. Hann hlt fram a sitja og renna augum. Hn settist ekki niur. Hm - g tlai a hafa hfilegan inngng a essu erindi, sagi hann. En g finn ekki orin leingur. egar maur sr yur gleymir maur v sem maur tlai a segja. a hefur ekki veri merkilegt, sagi hn. J, sagi hann. a er bttur skainn r gleymi inngnginum, sagi hn. g skil ekki inngng. Hva vilji r? a er mjg erfitt, sagi hann og tk bersnilega afli til essa rekvirkis. En g er til. essvegna ver g a tala. Spaklega mlt, sagi hn: sum, ergo loquor. a borgar sig ekki a spotta mig g eigi a skili, sagi hann: r viti g stend berskjaldaur fyrir yar skldu glsan. g kem til yar eftir lngar vkur. Maur a sofa nttinni, sagi hn. Skjali hm, sagi hann, sem g lt tilleiast a upplesa krdyrum prestafundi: g skulda yur mna afskun fyrir a. var a ekki t blinn gert, heldur eftir lnga kallan ess herra sem heldur a vsu burtfr yur sinni n, en hefur gtt yur fegur sem upphefur ftkt land. Hn agi og horfi hann r eim rafjarska sem maur horfir afvelta jtunuxa. En hann var brtt kominn rekspl, gtti ess a horfa ara tt en nga sem hn sat, svo hann gleymdi ekki v sem hann tlai a segja: kvast umfram alt vilja fullvissa hana um a au or sem hann hafi haft vi hana vetur, um nttru freistarans og viskipti konunnar vi hann samkvmt Ritnngunni og autores, voru ekki veru mlt a fellast hana, heldur sprottin af hryg, ea tti g heldur a segja af gremju, yfir v a hn, slands sl, skyldi gera sr leik a v a stofna slarheill sinni voa me v a una syndarinnar nvist. rtt fyrir hryg og gremju var a tra hans a af hennar hlfu hefi ekkert fram fari Sklholti sem gfugri kvenpersnu var vansmandi ea guleg n viljug a afbata, allrahelst ef mti kom tr og iran. San veik hann a brfinu aftur: Hafi, sagi hann, slusyrgjari yar hlutast etta ml me eim htti sem yur fanst vinsemd gekk honum ar til einsaman umhyggja fyrir yar elskulegu sl. tt allri von um hylli yar vri ar me spilt var hann me gus tilstyrk fs til a

greia og etta gjald, ef hitt ynnist a syndug nvist mtti fjarlgjast sl sem hann mat ofar llum slum; sem og var degi eftir upplestur brfsins. San hafi margt reifanlega sannast me atburum, sem hann hafi reynt ur a greina henni af nttru hlutanna, en hn jafnan skelt vi skolleyrum eirri kennng, og nefndi hann til ess afr sem n var ger a heiri slands me stefnu framkominni hendur gui ekkum ldngum essa lands, vorum yfirmnnum. egar hr var komi sgu var hann byrjaur a kunna, og flutti ru um hva verur landi hrakin eru r sti kristileg yfirvld af gui sett til gunar mgi sem ekki kostar annars en svala snum vondum girndum, leitandi lags a hefjast me lgleysuverkum og sianna ftumtroslu. Hann sannai eftir doktrum og trum a meal sund manna vri einn sluhjlparverur, og aeins fyrir n. Hann tilgreindi dmi af grikkjum og rmverjum, me hverjum endemum eirra mgstjrn reis, og sagi araf mttu lkindi framdragast um hva mundi me ossum vesaldarl ef jfar, morngjar og hsgngsmenn skyldu valera, en kristleg yfirvld ola hnekk, knekk og rst, haldin svviru og foraktan. Nr mgur er reistur gegn snum herrum, er ar jafnan a verki einn af Satan tsendur til a rugla einfldu og draga vl a konnginum. Einginn frr Ame Arneo vits. En sm er hans sendng. Sitt vesala furland vill hann tm af heimsbyginni, skirrandist eingra meala. Fyrst hafi hann ri landi a llum minjum ess gyllenitar, haft bklega gimsteina sem eru vor krna tr ftkum lrdmsmnnum vorum, nokkra vi gjaldi ea gligjfum, en fleiri gegn lmusu, svo sem gmlum kjl ellegar ntu parruki, og flutt burt ea lti senda sr t Kaupinhafn. N var rin komin a lgum vorum fornum og stjrnskipan feranna, og skuggabaldur vitrast hr enn, a essu sinni frur dmaraembtti af v tagi sem slkt hefur ekki ur ekst landinu, me brfum sem einginn heldur sig mann a vefeingja, en samkvmt eim getur hann kvatt sr medmendur eftir snu hfi og dmt hvern og einn eftir sjlfs getta. ar me skal valdsmnnum hrundi, eignir fyrirmanna upp teknar en eir sttir til rumissis, geingnir dmar gildair, brotamenn og spellvirkjar upphkkair. Og var bert ori hver fyrstur skyldi hneykjast dufti fyrir ftum mgsins. Hn sagi: er g illa svikin ef fair minn ber ekki ltt reyfi sitt kngur sendi mann a skoa rkslu embttanna; og mun standa jafnrttur finnist misfella, sem er mannlegt og aungum reikna til lasts laungu viverki. Fair yar verur dmdur fr eignum og ru innan frra vikna, sagi dmkirkjupresturinn titrandi um munninn og leit sngt andlit hennar. a var hl virunni um stund. Hann hlt fram a titra framan. Hva vilji r mr, spuri hn. g er vonbiill yar, sagi hann, - a einum fr geingnum. Eg er horfin heim aftur til Magnsar bnda mns, sagi hn. Magns Sigursson hefur egar feingi dm hrai fyrir

brf sitt, sagi dmkirkjupresturinn. Hann er rulaus maur. Eignir hans hafa veri dmdar konngi, ar me essi jr, sem r gfu honum. er vel, sagi hn, a maur var fyrir. gr kom til mn sendimaur neanr Fla a bija mig hlutast til um a einhver afbtun yri ger fyrir framferi Magnsar Sigurssonar um nttina. a er reyndar ekki fyrsta sinn sem g hef geingi milli manna slkra erinda vegna eirrar persnu sem virir mig lgstan manna.

Mn vegna? spuri hn. Vegna hennar kru persnu hefur kotbndum stundum veri gt ltillega af gum mnnum til ess slk ml fru ekki leingra. Vsast slk linkind hafi veri eitt meal eirra tmabru gverka sem svo eru kllu af philosophis, og talin syndar gildi. N skri dmkirkjupresturinn hsfreyu svo fr, a bndi hennar hefi fyrrintt rii heim kot nokkurt nir Fla, bari upp manninn r rminu og syndga me konunni. Hn brosti og kallai v f illa vari sem fr til a leyna hana gum tindum, kva Magns bnda hafa vinlega veri mikinn kavalr. Og g er stolt a frtta, sagi hn, a g skuli eiga mann sem enn dugir konum eftir alt a brennivn rjtu r. Dmkirkjupresturinn horfi t horn, n hreyfngar og vikensla, einsog hann hefi ekki heyrt etta lttarsvar. Sra Sigurur minn, sagi hn. Af hverju stekkur yur aldrei bros? a er ml til komi, sagi hann, a essari hjnalagsnefnu, sem leingi hefur veri hneykslun gra manna landinu, veri me gus miskunn og kirkjunnar samykki sliti. Ekki f g s hverju a kynni a breyta, sagi hn. f augum landslsins ligg g eftir sem ur undir hrdmsburi sem mr gefst ekki kostur a hrinda, og aflttist sst fremur g skilji vi bnda minn rulausan reiga. Og ekki tjir a leita styrks hj fur snum, v einnig hann skal hsgng, a v r segi, hvers manns nngur elli sinni. g st ngistarfullur fyrir utan gluggann yar nttinni vetur, oft frosti og hr, sagi hann. g b fram f mitt og lf. Mitt sasta jararhundra skal gnga til ess a endurheimta ru fur yar, ef r vilji. Hva segir a stngna trll sem r vildu gera a mnum dmara vetur? Gulast hennar virtist ekki leingur n honum: S daulegi vottur mns lausnara, sra Hallgrmur Ptursson, tti heina konu. Mr er ekki vandara um en honum. Og hva segir ordonnantsan, sem er sngtum strngari en sjlfur krosshnginn, spuri hn. Hve leingi heldur s prestur kjli sem giftist brotthlaupinni konu me hrdmsori okkabt? M g segja yur or trnai, sagi hann. Ef yur snist, sagi hn. g kem hnga me fulltngi ess manns sem nst eftir fur yar er vor heiur holdtekinn, ess hfngja sem bi r og g getum hult lagt vorn hlut hans hnd. Biskups? spuri hn. Systurmanns yar, sagi hann. Hn hl kalt. San var gn. Ri n fyrst heim til trlls yar sra Sigurur, sagi hn. Vi Jrunn systir rumst betur vi mimannslaust. Fm dgum sar var jngkrinn fluttur heim kviktrjm, allur blstorku, lklega lestur innvortis, a minsta kosti rifbrotinn og gat ekki hrrt legg n li. Hann mtti ekki mla. Honum var mismuna innum gati eldhsveggnum og bin sng stofu. etta hafi veri hart l. egar hann raknai vi og fkk ml spuri hann um konu
sna, en var sagt hn vri sjk. Hann ba a lta bera sig upp til hennar, en var sagt hn hefi

lti setja slagbrand fyrir dyrnar a innan. a gerir ekkert til, sagi hann. Hn lkur upp samt. Honum var sagt a dalakonan Gurur veik ekki fr rekkjustokki hennar ntt n dag. a tti honum horfa alt vnlegar. Hann spuri hvernig sjkdmur konu sinnar lsti sr og fkk au svr a hn hefi geingi skartkldd niur a taka mti gesti fyrir viku, rtt vi hann um stund og kvatt hann glalega, geingi san lttstg upp til sn. San hafi hn ekki veri ferli. Hn oldi ekki birtuna a utan, ekki heldur ann hvaa sem verur af tsti fugla krngum binn dag og ntt um etta leyti rs, en hafi lti breia svrt vaml fyrir gluggann sinn.

ATJANDI KAFLI
Upp Almannagj standa tv gmul tjld sitt hvorumegin vi klett, miki kvolu og sumstaar dlti rifin, me stimplari krnu vorrar allranugustu tignar. Tjaldi brennugjrmegin bygu karlar, konur a sem st drekkngarhylsmegin. Sumir hfu veri kvaddir til ngvalla a gefa vitni mlum, en flestir voru dmdir sakamenn, sem hfu veri straffair kroppnum, nokkrir nlega, arir fyrir laungu: markair, hddir, handhggnir, en kallair hnga a essu sinni af kngs srlegum sendimanni, vegna nrrar upptku mls eirra. eir voru a ba eftir v a kngsins spa vri framreidd handa eim af Bessastaakokki. Mr ykir essi selskapur hlfdaufur loksins egar rttlti a fara a ske, sagi einn maur. a er undarlegt a geta ekki einusinni kvei rmu. Flestir voru ttrum, berfttir ea me marga skrfla hverja utanyfir rum, lonir framan og bundu utana sr druslurnar me reiptaglsspotta ea lopbandi, farngurslausir me brotin hrfuskft fyrir staf, eir sem hfu hnd. voru hpnum nokkrir mlnytueigendur, rtumenn sem einhvemtma hfu veri rgair af yfirvaldinu og aldrei geta gleymt v, heldur vaka ntumar og hugsa um a, reytandi a kra, sarga og pexa. Einn essara manna sagi n, egar hann virtist loks vefa a f uppreisn: g heimta a f daglaun fyrir a vera rifinn fr vornnum og dreginn hnga. rum tti sr ekki fullborgu reisan til ngvalla nema hann si sslumann sinn hddan. Helgur maur, sem hafi veri brennimerktur fyrir a stela r guskistu, sagi: essar krfur finst mr gerar af ltilli flagslund vi menn sem hr voru brendir Brennugj, heingdir vi Glgaklett ea skt Drekkngarhyl vegna sns einstngsskapar, annahvort af v eir gtu ekki framkomi synjunareii gegn rngri kru ellegar andskotinn hafi birst hundslki og vitna mti eim. Er okkur vandara um en eim? Hversvegna ekki g og ? gall vi Jn Hreggvisson fr Rein, sem sat vi tjaldsdymar me grtt skegg stainn fyrir svart, leirugum skinnsokkum og ykkri vamlsmussu hrossamugri, gyrtur snri: g var fluttur hr austryfir heii dent samt me Jni nokkrum efflussyni a vestan, sem djfullinn vitnai mt svo hann var brendur. En a ver g a segja: biill einsog hann, sem gat seti heila ntt me vindgapa upp barburst ar sem stlkan l inni hj rum manni, hann tti ekki betra skili, enda sagi g oft vi hann svartholinu, verur reianlega brendur Jn

minn. a mundu margir mla a ekki hefi ori hrasbrestur slitna hefi af r hnappurinn um ri Hreggvisson, sagi jfur nokkur handalaus. Hversvegna er g ekki hggvinn, hversvegna er g ekki festur upp, g var ekki betri en eir, sagi drlngurinn sem hafi stoli r guskistunni. Maur nokkur mjrma, sem gleymst hafi a lflta fyrir sifjaspell, mlti svo: Systur minni var drekt einsog allir vita, og g komst fyrir gusn til tilegujfa og san annan landsfjrng ar sem g laug til nafns. Mitt fyrsta verk var a vsa sslumanninum jfana og eir voru eltir uppi og grttir. Auvita ektist g seinast, og tu r hafa allir vita g var maurinn. tu r hef g geingi irunarfullur fyrir hvers manns dyr, og landslurinn hefur laungu teki mig stt sem brotamann gus og sinn og veri mr gur. Og n kemur a upp eftir tu r, a altannar maur og altnnur kona tti barni sem henni systur minni var drekt fyrir a eiga me mr. Hver hef g veri ll essi r og hver er g n? Gefur mr nokkur lmusu eftir etta? Tekur nokkur mti mr anda miskunnar og umburarlyndis upp fr essu? Nei a verur hlegi a mr um gervalt sland. a verur ekki einusinni kasta mig unnildi. a verur siga mig hundum. Gu minn, gu minn, hv tkstu fr mr ennan glp? Mr var barni kent a lta upp til hfngjanna, sagi gam-all flakkari me grtstaf kverkum. Og n m g gamalsaldri horfa upp dregna fyrir dm fjra eirra gu sslumanna sem hafa lti ha mig. Ef einginn hir okkur leingur, hvers tnaur a lta upp til? Gus, sagi einhver. Vel minst, sagi blindur glpamaur. Vi hva tti sra lafur Sndum egar hann snu dfagra vessi ba vorn herra Jes senda yfirvldunum li? Ekki dettur mr hug a leggja ll yfirvld a jfnu, sagi hinn handhggni. g var hddur Rngrvllum fyrir a sem g var handhggvinn fyrir suurme sj. Skal a skiljast svo, sagi hinn blindi, a vor lausnari eigi a senda srstkum yfirvldum li, einhverjum gum yfirvldum, til a mynda eim yfirvldum sem lta vi sitja a fleingja menn, en ekki hinum sem handhggva menn? g meina afturmti s gi mann taki aungvan undan snu fagra vessi: hans bn er s a lausnarinn sendi llum yfirvldum li, eim sem handhggva menn eingu sur en hinum sem fleingja menn. Sra lafur Sndum getur ti skt, sagi einn maur. Ekki veit g hva sra lafur Sndum getur ti, sagi blindi glpamaurinn. En a hef g fyrir satt, a egar meistari Brynjlfur var orinn svo gamall a hann var httur a kunna grsku og hebresku, svo og binn a gleyma rtubk og stjrnubk, og vissi ekki leingur hvernig a beygja mensa latnu, fr hann sfellu me etta vess eftir sra laf Sndum, sem mir hans hafi kent honum vggu. S sem treystir yfirvldunum er ekki maur, sagi Jn Hreggvisson. g hef geingi yfir Holland. Minn kngur er rttltur, sagi gamli flakkarinn marghddi. a sem maur tekur ekki hj sjlfum sr tekur maur hvergi, sagi Jn Hreggvisson. g hef rata vintr hj verskum. S maur er sll sem hefur tteki sinn dm, sagi s marghddi. g hrki Stru egar eir dma rngt, sagi Jn Hreggvisson. Og hrki g enn meira egar eir dma rtt, v eru eir hrddir. tli g tti ekki a ekkja minn kng og hans bul. g hef hggvi niur slandsklukkuna, feingi spnska treyu t Lukksta og teki mitt fairvor Kaupinhafn. egar g kom heim l dttir mn brunum. g mundi ekki tra eim til a fylgja saklausu barni yfir lk n ess a drekkja v.

Jn Hreggvisson er s uppmlai satan, sagi hinn marghddi og titrai einsog espilauf. Gu vertu mr syndugum lknsamur. Blindi glpamaurinn sagi: Haldi frii gir brur mean vi bum eftir kngsins spu. Vi erum mgurinn, lgsta skepna jararinnar. Bijum hverjum valdsmanni heilla, sem kemur a hjlpa eim svarlausa. En rttlti verur ekki fyren vi erum sjlfir menn. Aldir munu la. S rttarbt sem var gefin okkur af sasta kngi mun vera tekin fr okkur af eim nsta. En einn dag-ur mun koma. Og ann dag sem vi erum ornir menn mun gu koma til vor og gerast vor lismaur.

NTJNDI KAFLI
ennan sama dag sem ftkir kngsins sknumenn biu eftir kngsins spu ngvllum vi xar vera au tindi Brratngu a hsfreya rs r rekkju, kallar fyrir sig vinnumenn og skipar a skja hesta, kvest tla burt. eir sgu a bndi var aftur riinn a heiman og eingum hesti reitt sem eftir var. Hn sagi: i minnist hestsins sem hr st bundinn vi hestastein fyrravor og g skipai ykkur a fella. eir litu hver annan glottandi. Fari Hjlmholt og leiti a essum hesti hgum sslumanns, og fri mr hann, sagi hn. eir komu me hestinn nr mintti og hn bei eirra ferbin, lt bera t sul sinn og leggja , sl utanyfir sig mikilli vamlshempu me fastri hettu, v a hlt fram a rigna, kvaddi sr mann til fylgdar vestryfir r. Hn tlai a ra einsmul um nttina. Veur var lygnt og ekki kalt, me ttu ri. Fylgdarmaur hennar var ekki fyr sninn aftur yfir Brar en reiskjti hennar gerist treiskur. egar hn hafi lti hann kenna svipunnar um hr br hann stkk me kasti svo litlu munai hn hrykki af baki. Hann geysti fram leingi og hn mtti hafa sig alla vi a sitja hann, hlt sr dauahaldi sulbogann, uns hann reif af henni tauminn, hljp t ma og st ar kyr. Hn lt svipuna gnga hon-um um stund, en hann frsai og lamdi taglinu egar honum fr a leiast barsmin, geri sig jafnvel lklegan a prjna. Sast stkk hann sta aftur einsog fyr og lk sama leikinn von brar, hljp gnur, fr lngt me a setja hana af sr. Hn fr af baki og kjassai hestinn, en hann vildi ekkert gott ori heyra. kom hn honum sta einusinni enn. Hann fr aldrei nema harastkki, en st kyr ess milli. Kanski var hn vondur reimaur. A lokum kom ar, einni laut ar sem lkur rann niur, a hann snggbeygi tr gtu, en hn snaraist frammr slinum og vissi ekki fyren hn l grundinni. Hn reis ftur og strauk af sr for og bleytu, en hafi annars ekki saka. Spi vall kaft okunni hvellum rmi. Hesturinn var a bta lkjarbakkanum. Hn fr bak einusinni enn, me hlfum hug, sl undir nra, kipti taumana, hottai, en alt kom fyrir ekki. Eftilvill kunni hn ekki a berja hest. Eitt var vst, hann st kyr. a strddi gegn llum hans hfugreinum a hreyfa sig leingra essa tt. Hann reis upp rugur og prjnai. Hn fr af baki, gekk upp lautarbarminn, settist ar niur mosafu rignngunni og horfi hestinn. a var svo sem auvita a hestur sem rnngjar gefa manni srabtur vri ekki betri en drsullinn inn, sagi hn vi hestinn.

Sem betur fer s einginn til fera hennar, v etta var um ttubil og sveitir num, en hann var bjartari okuna en veri hafi fyrir stundu, svo slin hlaut a vera komin upp. Hn stytti sig og gekk sta. a var holtaoka og lngi hvtt af vatni, grtt anet flgum. Hlftsprngi birki ngai svo sterkt hlrri lognvtunni a manni var nstum ilt. Hn var illa skdd til gngs, btamir hennar uru fljtt vatnssa og pilsin ng af vtu, v rennvott birkikjarri flktist fyrir ftum hennar, auk ess nstigin uppr legu og ekki fullstyrk; en tt hn dytti st hn aftur upp og hlt fram, Blskgum var hn laungu gagndrepa. egar hn kom nira xar var svo lngt lii morgun a druknir menn voru sofnair, jafnvel niurinn kaldri nni virtist bundinn essu okufulla morgunsri, og fjarlgur maur sti bakkanum. Nokkrir hestar heingdu niur hausinn, sofnair ar sem eir stu heftir haganum. Krngum lgrttuhsi risu fein tjld og hn s a lgmannsb var tjldu og gekk nga. Veggimir voru ngerir upp og snotrar dyr me verklegri hur stafnilinu og rj steinrep uppa dyrunum, en tvtjalda yfir, skjltjald og nrtjald. Hn drap dyr. Sveinn fur hennar kom svefndrukkinn t og hn ba hann vekja lgmann. Gamall maur rumskai inni og heyrist spyrja rmur hver ti vri. g, fair minn, sagi hn lgt, me myrkum tn og studdist uppvi dyrustafinn. Innra tjaldi var urt rtt fyrir regni og laus trpallur fyrir glf. Fair hennar l hfati og hafi undir sr dnur ilmandi af tu, sem var strmannlegur ilmur vordegi egar einginn hey. Hann reis upp vi dogg klddur ykkum vamlsnttserk, me trefil um hlsinn, blr, nauskllttur og altof nefstr, me gurlegt brnasti, og orinn tluvert runninn af aldurs skum, hfellngar kinnum, hes ar sem veri hafi undirhaka. Hann leit hana vikomnngarlaust. Hva vilt barn, spuri hann. Mig lngar a tala vi ig einslega fair minn, sagi hn me sama djpa hljmnum rddinni, horfi ekki hann, hlt fram a hallast uppvi dyrustafinn reytt. Hann sagi sveini snum a fara tjald jnustumanna um stund, ba hana doka vi rskuldinutn uns maurinn vri klddur. egar hn fkk a gnga inn var fair hennar einnig ftum, kominn hstgvl og ykka kpu og hrkollu, me ngan gullhrng hgra baugfngri. Hann tk nefi r silfurdsum. Hn gekk rakleitt til hans og mintist vi hann. Nn, sagi hann egar hn hafi kyst hann. g er komin til n fair minn, ekki anna, sagi hn. Til mn? sagi hann. J, sagi hn, maur verur a geta halla sr a einhverjum, annars deyr maur. varst striltt barn, sagi hann. Fair minn, viltu lofa mr a standa vi hliina r, sagi hn. Barni gott, sagi hann. ert ekki leingur barn. g l fair minn, sagi hn. g frtti hefir veri veik, en n s g r er fari a heilsast betur, sagi hann. Fair minn, sagi hn. Einn dag vor s g ekkert nema myrkur. a hvolfdist yfir mig og g misti mttinn og gaf mig vald ess. g l og l myrkrinu. Samt d g ekki. Hvernig stendur v g d ekki fair minn? Margur kvefast vorin og lifir af barn gott, sagi hann. gr var hvsla a mr g tti a fara til n. Einhver sagi a dmar fru t dag. g var alteinu heil heilsu. g reis upp. Fair minn, rtt fyrir essa skelfilegu ney, er ttin okkar

einhvers ver, ea er a ekki? J, sagi hann. g er af gu flki. Mir n er af enn betra flki. Gui s lof. a hefur ekki tekist a hneykja okkur, sagi hn; ekki al-veg. Vi stndum enn upprtt. Vi erum menn, ea erum vi a ekki fair minn? g er viss um ef mr er lg skylda, er a vi ig. hefur veri mur inni mikil olraun barn, sagi hann. Hn sagi: N tla g a ra heim me r til hennar einsog hn ba mig. Hann horfi ara tt. Fair minn, hlt hn fram. g vona dmar su ekki enn geingnir mlum. Hann sagist ekki glgt vita hva hn nefndi dma, enda var ar komi a einginn vissi leingur hvar rttur var essu vesala landi. Sjlfur vissi hann ekki hvert nafn skyldi velja eim trleik sem hr var hafinn. San spuri hann hverskonar fyrirmunun a var sem kom henni til a gera vi Magns Sigursson hjnakaup um Brratnguna, eftir a bert var a hann mundi vera blvanlegur fyrir sitt lygamli hendur henni, sta ess a segja skili vi mann-inn me brfi og vottum? vissir , sagi hann, a hr mundu eir sttir til nafns missis og eigna sem varkrri voru til ors og is en Magns Sigursson og minna upp gert vi a na landsyfirvald. Hann kva vsilgmann hafa veri til settan samt tveim sslumnnum a kvea hr upp lgmannsdm mli essu, v Amus heimtai a mannor hans yri hreinsa af essu fjlmli ekki me hrasdmi einum, heldur einnig me lgmannsdmi, ur en hann ttist geta geingi til sinna embttisverka; skyldi n s dmur kunngerast dag snemma, en Amus taka areftir til starfa. Fair minn, sagi hn. Hver refsng mundi liggja vi v ef sannast kynni mli Magnsar? Hann svarai: Ef giftur maur tekur gifta konu varar a missi nafns og virngar og sekist hvort um sig strum fjrsektum til konngs, en komi h fyrir ar gjald rtur. Fair minn, sagi hn, viltu lofa mr a koma fram rttinum og segja or. Hr gilda ekki or, sagi hann. Hva viltu? g skal koma v til leiar a mlum veri breingla, dmi hleypt upp og dmari gildaur, en gir menn fi tm til a senda sna talsmenn kngsfund. M vera, ef essi er fr, a ekki s egar fundinn hans sporgaungumaur a skja ig til rumissis ru sumri. Ekki veit g hverjum draumi framgeingur barn, sagi hann. g tla a bijast hljs, sagi hn, og krefjast ess a vera leidd vitni mlinu gegn Magnsi Sigurssyni. g tla a lsa v fyrir dmstlnum a Magns hafi fari me rtt ml brfi snu, sem hann lt lesa krdyrum Sklholtsdmkirkju. Slkt er ofboslegt a heyra, sagi Eydaln lgmaur. Bi systir n og maur hennar biskupinn skrifuu mur inni a essi burur vri hin svartasta lygi, sem hver maur getur sagt sr sjlfur. Ea hver tti svo sem a stafesta slkan vitnisbur? Hn sagi: g mun bja fram ei. Ekki yri minn heiur a meiri ef g hldi mig bjarga honum fr traki mannorsjfa me v a blanda lfi og blygun dttur minnar essar jridisku rtur, sagi lgmaurinn. Einkum og srlagi ar sem s eiur sem srir in praejudicio Arni essu mli hlyti a vera meineiur. etta er ekki itt ml, sagi hn, heldur vors furlands. Ef i, eir fu sem standi upprttir ess ney, skulu settir bekk tilegumanna og dmdir; ef okkar tt skal troast svai; ef ekki skulu leingur vera menn slandi, til hvers var alt etta? Haldir mna praxin barni gott a hafa rnga eia til framdrttar mnum mlum, skjtlast r um fur inn. Mr ar a heyra slkan stunng framboinn af mnu barni, sem jafnvel hinn

vandaasti maur mundi afakka vi orpara. Hva volari kvenpersnu hugkvmist er skiljanlegt vitibornum mnnum. g viurkennist fs af mnum brostfeldugheitum a hafa gert eina og ara skyssu; en g er kristinn maur. Kristinn maur tekur slarheill sna frammyfir ara hluti. Ef einhver sver rngan ei me annars vitori og hans gu hafa bir fyrirgert slarheill sinni eilflega. Jafnt eir kunni a bjarga sma heils lands me snum glp? spuri hn. J sagi hann, jafnt fyrir v svo kunni a virast. essa htfyndni kendir mr einusinni a nefna artem casuisticam fair minn, sagi hn. Svei eirri rtt. Hann sagi rmur og kaldur: g skoa or n ra einnar rnglarar sem hefur me sjlfskaparvtum fyrirgert sinni lukku, mist sjnar skilsmun skammar og heiurs og mlir n in desperatione vitae. Httum essu tali barn gott. En r v ert hr komin, gu veit til hvers, skal g n kalla dreingi og bija a kveikja upp eld og gera tevatn, v a morgnar. Fair minn, sagi hn. Kallau aungvan. Bddu. g sagi r ekki alt: ekki sannleikann. N skal g gera a. g arf ekki a sverja meinei: allan vetur ttum vi rni a jafnai leyfileg mk saman Sklholti. g kom til hans nttinni, - hn talai lgt og myrkt nir kjltu sna ar sem hn sat hnipri vi dyrnar. Hann rskti sig og drundi enn rmar en fyr: Slkur vitnisburur mundi ekkert afl hafa fyrir dmstli, enda yri r ekki dmdur eiur. ess eru ofmrg dmi a giftar persnur ljgi sig vlkum skum til a n skilnai. Hr urfa vottar a koma til. Hn sagi: Maur kom til mn vor me vitund systur minnar og systurmanns a ra vi mig essi ml. a var ein h persna Sklholtsstaar, s maur sem las kruskjali gegn mr fyrir krdyrum, og mig skyldi ekki undra hann hefi tt sinn tt a semja a me vitund og vilja Jrunnar systur minnar. Eitt er vst, sra Sigurr Sveinsson dmkirkjuprestur er of klkur maur til a lesa slfkt skjal helgum sta t blinn, enda vissi hann hva hann fr: hann hafi samasem stai mig a verki eina ntt. Auk ess hafi mr skilist bi af tali hans og systur minnar fyr vetur, a au hefu haft njsnara ti, grikonur staarins eina ea fleiri, til a spa um ferir okkar ma. au vitni mun vera auvelt a leia. Hann agi vi leingi ur en hann svarai. g er gamall maur, sagi hann a lokum. Og g er fair inn. I okkar tt hafa slkir hlutir aldrei veri sannir. Afturmti hefur murflk itt sumt ori frvita, og talir fleira essa veru skilst mr srt hpi ess. rni mun ekki neita essu andspnis mr, sagi hn. Hann mun gnga fr dmi. Fair hennar sagi: Arnas Amus gti vi r fagran svein, og ekki alleinasta hefi dmkirkjupresturinn og grikonumar stai hann a verki, heldur ogsvo biskupinn og biskupsfrin, mundi s maur ekki lta vi numi fyren hann hefi afla sr rskurar fr kjrfurstum, keisurum og pfum a hefir tt barni me hsgngsdrussa. g ekki hans tt. Fair minn, sagi hn og leit framan hann, viltu ekki a g segi or? Er r sama um heiur inn? Eru r jafnvel einskisviri nar sextu jarir? Hann sagi: a er mr minni hneisa a standa upprttur andspnis spjtrngi dagngi heldren eiga dttur sem hefur falli fyrir spjtrngi nttngi, jafnvel tt hn ljgi sig essari vmm. Og a veistu barn, a egar hljpst til og giftist mestu landeyu Sunnlendngafjrngi eftir a einn rkasti klerkur landsins, a hlra skld sra Sigurur Sveinsson, hafi bei n, agi g a vsu yfir essari skmm; og egar hann hafi lti

arfleif sna til a gera ig hisgngskonu keypti g jrina egjandi. Eins egar mir n frtti vrir seld einum dnskum fyrir brennivn og san lg undir xi, bast g undan v a ansa drskap. Jafnvel egar gekst til hans aftur skeinkjandi num bli jr sem g hafi gefi r me brfi, opnai g ekki minn munn fyrir neinum, aanafsur mitt hjarta. Vel m g gr og dag ola saurkast af strkum essum hfusta mns embttis, ngvllum vi xar, en litlu skiptir a: a v mun einginn hla egar tmar la. En af allri skmm sem hefur kalla yfir okkur mur na, er r smst a egja yfir essari sustu ef vilt ekki gera itt flk a athlgi sgu essa ftka lands um aldir. kyrsti virtist hann enn hinn ernasti maur. En egar hann st upp og tk staf sinn, og gekk t a kalla jna sna til morgunverka, mtti sj hve hrumur hann var. Hann staulaist utareftir pallinum stuttstgur og haltur, og svo lot-inn a kpuskaut hans a framan drgust vi glfi, og gretti sig til a bla niur giktarstunurnar eftir vonda hvld essu hrslagalega tihsi svo snemma sumars.

TUTTUGASTI KAFLI
Skmmu eftir a lgmaurinn var geinginn vit jna sinna st dttir hans einnig upp og fr tr binni. Hn var reytt og vot eftir nttlnga gaungu regni og a setti a henni. Hn fltti sr hvarf fr b fur sns og stendur fyren varir Almannagj, undir verhnptum efrabarminum; hamrarnir lukust a henni, sktandi bergi uppyfir henni t sig saman vi okuna. Hn reikai undir gjrveggnum um stund. Hana verkjai ftuma. air hestar stu haga gjrbotninum og geru dggvardrep grasi ar sem eir bitu. Skamt undan heyrist in nia okunni. Innan skamms st hn vi hyl kvennanna hinn mikla, ar sem in snr vi farvegi snum og rennur tr gjnni. Hn horfi vatni bylgjast einsog svart flauel iunni, djpt og kalt og hreint morgunsrinu, og fann a hn var ur munninum. Og egar hn hafi horft vatni litla stund heyri hn barsm gegnum niinn og s hvar grkldd kona me strt st klpp vi vatni og bari r sokkaplggum me vfl. Hn gekk til essarar konu og heilsai hana. tt heima hr stanum, spuri hn konuna. J og nei, sagi konan. a tti einusinni a drekkja mr essum hyl. g hef heyrt sagt a stundum speglist tngli essu vatni, sagi Snfrur. Konan rtti r sr og horfi hana, virti fyrir sr hempu hennar, sortulitaa, efnismikla r gu vamli, gekk alveg a henni og lyfti hempuskautunum og s hn var innanundir blrri samfellu r tlendum dki, og silfurbelti me laungum sprota; og hafi ftum enska bta sem voru reyndar ornir forugir, en mundu samt standa sn tv rj hundruin jr. San virti hn fyrir sr andlit hennar og augu.

munt vera lfkona, sagi s gra. g er reytt, sagi hin kunna. Grkonan skri fr v a r vru hr tjaldi rjr kvensviftir sn r hverri sslu. Ein var brennimerkt fyrir a hafa hlaupi me jf, annarri hafi tt a drekkja hr fyrir a hafa svari

sig hreina mey lttu standi, s rija glatai snum nga norr Slttuhl, en me v lkur bentu til hann hefi komi andvana var hn send han fr Drekkngarhyl Spunahsi Kaupinhafn og frgefin eftir sex ra arbei, egar hans allramildasta tign og n tk sna drotnngu til ekta. N hafi essum konum veri stefnt hnga til a heyra sn gusend yfirvld dmd fr eirra ru. r tluu heim dag. En, sagi konan, sem ert fyrir nokkra orsk komin til manna, snr mn, urfandi beina, gaktu tjald me mr. Stllumar virtu lfkonuna fyrir sr helgihljar og feingu a koma vi hana. r vildu henni alt gott gera, v a er margprfa lnsmerki a vera lfum gur. r hfu mikla laungun til a segja henni visgu sna, sem mgamnnum er ttt vi yfirnttrlegar verur og hfngja, en hn hlustai r utanvi sig einsog vind sem bls hinumegin vi fjall. Anna kasti fr um hana hrollur. r spuru hversvegna hn hefi kasta hulishjpnum og vri komin hr. g er dmd, sagi hn. r sgu: Gaktu fyrir Arnus systir, hann sknar ig hva sem hefur gert. S dmstll er hvorki til me lfum n mnnum, sem sknar mig, sagi hn. Altnd himnum, sagi s kona sem hafi glata nga snum og fari Spunahs. Nei, ekki heldur himnum, sagi Snfrur. r horfu hana orlausar, a ekki skyldi til vera himni n jru n lfheimum s dmstll sem gat skna essa glpakonu. Settu a ekki fyrir ig, sagi konan r Spunahsinu. Lukkulegar voru r konur einar sem gistu hylnum. r hfu reytt undir sig mosa, en feingi breiur fr knginum. N bjuggu r henni sng. Og me v hn var ll gagndrepa httuu r hana og skiptust klum vi hana svo hn fkk mussu af einni, pils af annarri, skyrtu af eirri riju. Og s sem hafi fari Spunahsi tk af sr kltinn og batt strt um hfu henni. r sttu te og brau til Bessastaakokks og gfu henni me sr. San vfu r utana henni breiurnar me fngamarki kngsins og hlu a henni me mosa. Innan stundar var hn sofnu, loksins, v a hafi eitt me ru veri hennar mein etta ngslavor, a hn mtti ekki finna hvfld svefni. En n svaf hn. Hn svaf djpt og vrt. Hn svaf leingi. Svaf. egar hn vaknai voru hinar rjr sknu horfnar me ummerkjum, tjaldi autt. Hn st ftur og gi tum dymar og grasi var laungu urt, heiur himinn, sl hnigin til vesturs. Hn hafi sofi allan daginn. Hn hafi ekki s slina san einhvemtma fyrra, en n s hn hana skna yfir ngvelli vi xar: yfir Skjaldbrei, Blskga, rsinn, vatni og Heingilinn. Eitthva erti hrund hennar innankla og egar hn gi tk hn eftir a hn var flkum hinna riggja sknu: kagbttri grmussu me hvtum beintlum, og ekkert belti, snju stuttpilsi leirugu me trosnuum faldi og rifi upp, mrauum togsokkum neanprjnuum og tbitnum varpslitnum skm r hrrri krh, me gra vamlsdruslu bundna strt um hfui. Ftur hennar stu nirundan pilsgopanum og ermarnar nu ekki nema rtt framfyrir olnboga. Af ttrum essum lagi fyrir vit hennar allan ann daun vanrifnaar sem frekast m aukenna ftka j: reykur, hrossaket, grtur, gamall mannaefur. Og egar hn fr a rannsaka hva hafi ert hana var hrund hennar rautt og upphlaupi eftir ls. Lsug ttrakona gr slngrar burt r svefnsta. Hn stanmdist rbakkanum og drakk vatn r lfa snum, dr san strtinn fyrir andlit sitt aftur. Hn rlti tt til lgrttu, en rddi ekki heima hsinu, heldur br taf stgnum og settist niur mnum, skamt fr snapandi hesti. Lgrttuhsi, Dmhs slands, var komi a niurlotum, hruni r veggjum, viir feygir,

vindskeiar brotnar, einginn raftur skakkur, hur geingin af hjrum, hsai undir grindina. Og a var eingin klukka. Fyrir utan voru nokkrir hundar a fljgast . Kvldslin gylti brumandi skginn. Loks heyrist hrngt me ltilli handbjllu inn hsinu, rttinum var sliti. Fyrstir geingu t rr menn strum kpum og hstgvlum, me fjarahatta, einn gyrur sveri: umbosmaur lnsherrans. Hinir voru eir vsilgmaur og loks srstakur commissarius vorrar allranugustu tignar Arnas Arnus assessor consistorii, professor philosophiae et antiquitatum Danicarum. Nstir eftir hinum rem tignarmnnum geingu skrifarar eirra og ajtantar og nokkrir vopnair danskir hermenn. Vsilgmaurinn og umbosmaur lnsherrans rddust vi dnsku, en commissarius gekk eftir eim egjandi, fastur spori, me skjlin undir hendinni. Nstur staulaist Eydaln lgmaur tr lgrttuhsinu og sveinn hans vi hli honum til a styja hann. Hann var raun rttri orinn skar: rtti hndina einsog barn eim manni sem vildi leia hann, sta ess a bja arminn. Kpan hans drst me jru a framan. komu nokkrir rosknir valdsmenn tr hsinu, berlega stu skapi, v eir heyrust formla, sumir veldruknir og flttuu gtuna. Loks nokkrir sknair menn sem falli hfu ur nga sekt, og voru hggnir fyrir tilviljun eina. Samt var einginn fagnaarsvipur essum mnnum fremur en rum sem geingu tr hsinu. Einn mgamaur r hpnum beygi tr gtu tt nga sem ttrakonan sat mnum. Hann blvai. Hn hlt hann vri drukkinn og mundi gera sr ilt, en hann stefndi als ekki til hennar, leit ekki einusinni hana, heldur gekk a hestinum sem var a kroppa skamt burtu. Klrinn var dlti framstyggur og bau hsbnda snum afturendann dlitla stund, en varla nema fyrir siasakir, v innan stundar var hinn sari tekinn a hnta upp hinn fyrri og kva mean essa einkennilegu formlngarvsu r sjundu kviunni Pontusrmum eldri:
fram haltu, aungu skaltu yrma, hjaldur minstu miskunnar, hjaldur minstu miskunnar, mjaldur hinstu fskunar.

San tk hann hestinn r haftinu. Jn Hreggvisson, sagi hn. Hver ert , sagi hann. Hvernig fr, sagi hn. Vont er eirra rnglti, verra eirra rttlti, sagi hann. N hafa eir gert mr a tvega na hstarttarstefnu fr knginum, arofan hta mr Brimarhlmi strax alngi n sumar fyrir a hafa ekki birt gmlu. g vnti srt ein af eim sknu? Nei, sagi hn, g er ein af eim seku. r sknu stlu hempunni minni. g hef aungva tr ru rttlti en v sem g frem sjlfur, sagi hann. Hva gerist mli Brratngujngkrans, spuri konan. Slkir menn eru sjlfdmdir, sagi hann. eir voru eitt hva a fjasa um a g hefi drepi son minn. Nema hva? Var hann ekki minn sonur? a er ekki til nema einn glpur sem hefnir sn, og hann er s a svkja hulduflk. g skil ekki, sagi hn. Tveir herramenn standa hvor andspnis rum og dma hvor annan, en eir vita ekki a eir eru bir dmdir. Bir sviku a ljsa man, lfakroppinn mja. Jngkrinn lsir kommissarinn hrkarl krdyrum, kommissarinn svarar me v a lta dma sr og kngi aleigu jngkrans. En hvar eru aufi mns herra Amusar? Jn Hreggvisson hefur veri rkur maur san hann

kom ar hs. Ef vilt skal g reia ig fyrir framan mig vestr Skaga og taka ig kaupavinnu kona g. En hn ektist ekki bo hans heldur svarai: g vil heldur bijast beinnga en vinna fyrir mr; g er ein af eim. Segu mr heldur fleiri tindi svo g eigi fyrir sgubita ar sem g f a liggja ntt. Hvemig fr fyrir eim valdsmnnum? Hann sagi a Eydaln lgmaur var samt rem sslumnnum dmdur fr ru og embtti, en f eirra alt st til konngs: a er lti ori eftir af honum utan goggurinn og bass-inn. a er ljtt a vorkenna manni, g tala n ekki um hfngja, en dag egar g var settur niur vi hliina kallgreyinu, nrri lpu en hann gmlu kpunni sinni sem hann dmdi mig hr um ri, hugsai g me mr, g held r hefi sosum ekki veri ofgott a ljta hfu Jns Hreggvissonar. Drapstu manninn? sagi hn. Drap g hann? Annahvort drepuru hann ea hann drepur ig, sagi Jn Hreggvisson. Einusinni var g svartur. N er g grr. Brum ver g hvtur. En hvort g er svartur grr ea hvtur, hrki g rttlti utan a rttlti sem er sjlfum mr Jni Hreggvissyni Rein; og bakvi heiminn. Hma hefuru rxdal fr mr kona g. En hfu itt get g ekki leyst. Hann tk silfurspesu r pssi snum og kastai keltu hennar um lei og hann fr bak. San var hann riinn burt. Beinngakonan sat leingi funni eftir a hann var farinn og handlk spesuna sna annarshugar. San st hn upp me andliti fali strtnum. Henni lei ekki vel stuttpilsi hinna sknu, a s ekki aeins ft hennar nirundan me hrri rist, fnum kla og mjum laungum hsinum, heldur s einnig hvernig leggurinn reknaist upp og var a sterkum kvenklfa, sem einginn hafi ur s, svo konunni fanst hn vri nakin. En eir karlmenn sem hn mtti rbakkanum voru of hyggjungir til a gefa v gaum hvort pils gaungukonu var umlngnum styttra eur ei. Og egar hn s eir voru ekki a hugsa um hana, heldur sjlfa sig, sneri hn sr hli og kallai til eirra: Hafi i nokku s Magns fr Brratngu? En etta voru fyrirmenn sem hfu greinilega veri hr virinir rttarger, og tti sr misboi a flkkukona skyldi varpa til a spyrja um mann ef mann skyldi kalla sem eir hfu eftilvill sama degi dmt fr eign og ru fyrir n, og nsuu henni ekki. Einn kornngur maur hafi ekki ofmargt a hugsa, en bei rbakkanum me tvo slaa hesta mean fair hans var a kosskveja ara virngarmenn skamt burtu; essi ngi maur svarai henni svo: Jngkrinn Brratngu er akkrat mtulegur maur handa r a leggjast hj, hann sem laug krdyrum hr konu sna Snfri slandssl. Eftir a ori hn ekki a minnast framar jngkrann, en egar hn mtti hrossastrk gmlum og grskeggjuum, hugkvmdist henni a snjallri a spyrja um hesta Magnsar Sigurssonar. Magnsar Sigurssonar, spuri skeggkarlinn. Er a ekki s sem seldi konu sna fyrir brennivn einum dnskum? J, sagi hn. Og tlai san a hggva hana me xi? J, sagi hn. Og bar san upp hana krdyrum Sklholti a hn hefi lagst me vini fur sns. J, sagi konan. a er hann. g veit ekki betur en Bessastaajnar hafi teki hans hesta vrslu, sagi skeggkarlinn. Hafiru tt a skja eru eir varla lausir.

Hn reikai enn stundarlngt um ennan helga sta ngvelli vi xar ar sem ftkir menn hafa veri pndir svo miki a seinast fr bergi a tala. Slin glampar svartan gjrvegginn og reykirnir fjallinu handan vatnsins stga htt til lofts. Hundur spanglar leingdar logninu, me laungum tnum, flskum og drafandi, og einstku mttlausu bofsi innmilli. Eftilvill hafi essi mttlega sbylja geingi leingi n ess hin hefi teki eftir v. Hn s hvar seppi sat fu undir kletti, lagi kollhfur, lygndi aftur augunum, teygi upp trni og ldi mti slinni, nstum n ess a opna kjaftinn. Bakvi hann l maur uppfloft grasinu, kanski dauur. egar konan nlgaist htti rakkinn a gla, en eypskai nokkrum sinnum esskonar rvilnan sem aeins getur uppfalli hund, st upp og drst ttina mti henni. Hann var kvidreginn af sulti. En egar hann kom nr ekti hann hana rtt fyrir gervi hennar og reyndi a flara uppum hana: hn s etta mundi lklega vera Brratnguhundurinn. Jngkrinn l grasinu. Hann svaf. Hann var blugur og moldugur, andliti solli eftir barsm, kli hans rifin svo s lkamann beran. Hn laut yfir manninn og hundurinn sleikti kinn hennar. Hatturinn hans l leingdar grasinu og

hn tk hann upp og stti hann vatn r nni til a vo manninn. Hann vaknai og reyndi a rsa upp, en rak upp hlj og fll aftryfir sig n. Lof mr drepast frii, skrai hann. egar hn gtti betur a s hn a annar fturinn var mttvana, brotinn um miklfa. Hvaa dkja ert , sagi hann. lyfti hn strtnum fr andliti sr, svo hann s hi gullna litaraft hennar og augun bl sem eingin voru nnur slk Norurlndum. Hn sagi: a er g, konan n, Snfrur. San hlt hn fram a hjkra bnda snum.
Akureyri. Htel Goafoss, sumari .

ELDUR I KAUPINHAFN
FYRSTI KAFLI
a er ht Jagaralundi. Drotnngin er a halda veislu fyrir manninn sinn knginn og hina versku prinsessu mur sna og brur sinn hertogann til Hannver. Helstu mnnum landsins og frgustu tlendngum hefur veri boi til essa mannfagnaar. Drotnngin hafi Hamborg lti gera sr meira en fimtu stssboga og fjrar stssrvar fyrir hvern boga, v dag tti kngurinn a skjta hjrtinn. A linum degi safnaist tignarflki saman rjri umkrngdu hum beykitrjm, en llum ttum var uppslegi tjldum. egar tignarflki hafi teki sr sti opinberaist vor allranugasti herradmur og tign sjnarsviinu rauum veiimannaklum, me alinlnga fjur dandi uppaf pikkilhfu r svrtu flaueli; san kom drotnngin samt me snum

hgfuga brur, einnegin veiikldd; og areftir tipluu hirmeyarnar og arar dndastar frr rkisins veiik vennab nngi. Hgramegin svis var uppreistur nokkurskonar bardiskur hundra fet leingd og raa hann eim verlaunagripum, llum af silfri, sem tti a tefla um essari veiiskemtun. Vi annan endann essum diski var uppstreingdur dkur milli tveggja trjstofna, en gegnt tjaldi essu voru stin fyrir stru og eirra frr og hirmeyarnar. En kavalrarnir voru ltnir standa og smuleiis ein sendisveit me stromphfur, lngar svejur og svart skegg, og var a kllu sendisveit tartara. N er blsi lra og lyftist dkurinn grni og einn trhjrtur kemur ljs og fer a hoppa, og hoppar fr einu tr til annars. Tartararnir voru ltnir skjta fyrstir, en rvar eirra geiguu heldur en ekki, san skutu r sesspru

hirmeyar og dust allir a eirra nettu afer, og ar nst kavalrarnir og hittu sumir helsti nrri markinu, einginn ofnrri, og tti mnnum a essu mikil skemtan. Sast skutu au kngur og drotnng. Og er ekki a orleingja a, nema kngurinn hfi hjrtinn egar fyrsta skoti og hlaut ar me titilinn Fimasti Skotmaur Norurlndum. nnur verlaun dreifust kavalra og hirmeyar, en drotnng tk eingin verlaun sjlf fyrir kurteisissakir. Til hliar vi etta tileiksvi hafi hll einn veri gerur af furu miklum hagleik, og uppeftir honum bogagaung ar sem slurnar sitthvorumegin ttu a vera strnutr ea gulleplatr, og var fngamark kngs og drotnngar skori trjstofnana hr og hvar, en streingdur yfir himinn r blum dki me sama fngamarki. Upp mijum hlnum var ein fgur tjrn full me fiska og synti henni gri taminna anda og fleiri fugla. t tjrninni miri hafi veri smaur einn klettur og hfust uppaf essum kletti svo sem hlfri spjtsh fjrir gosbrunnar, og stu vatnsbogarnir nir tjrnina. En altkrngum tjrnina hafi veri bygur bekkur r snyddu, og vissi grasi t, san var bekkurinn dklagur fagurlega og gerur a veislubori; var stlum raa umhverfis og hylst til ess a sti tignarmanna yru undir hstishimninum, en sendiherrarnir, aallinn og hirflki sat hver mti rum vi bori. Embttismenn og arir hfngjar af borgaraskapinu, svo og eirra frr og arir gestir, armeal kaupmenn, boruu samt trturunum balanum fyrir nean hlinn. Vi kngsbor voru framreiddir hrumbil tv hundru rttir matar og htt anna hundra tegundir af sultutaui og aldinum gyltum sklum; breiddu krsirnar r sr til beggja handa svo lngt sem auga eygi og var a fgur sjn. Ein land vom liebegott gesegnet. S verski virngamaur sem bar magann fnginu og heilsa hafi assessorem consistorii et professorem antiquitatum Danicarum Arnam Arnum mean hjrturinn var jagaur, og nefnt sig kommertsenr ffelen af Ham-borg, var aftur kominn hli honum undir borum og yrti hann vinsamlega. Vor nuga fr drotnng landa yar er mikil rausnarkona, sagi Arnas Amus. lystihll hennar nar, sem hn kallar sitt sumarafdrep, ar fer hn oft me meyum snum ham skgardsa og lfkvenna. Og kvldin er dansa upp sveitavsu vi ggjur og flautur ellegar sekkjappur og skalmeyar. Maur siglir tnglsljsi eim litla kenjtta Furusj. Og kvldinu lkur me flugeldum. skarinn svarai: g s minn herra er eirri n sem einum skum kommnara mun seint hlotnast af lndu sinni. aunaist mr a koma eirra tveggja kngsdtra hll Amkri, v

g hafi upp galanterie teki me mr tvo klibrfugla handa eim a hafa snum volers. En reyndist s t vera laungu ll a ngar prinsessur elska ltinn fugl. essar litlu nir sgust vera fomgar a f smfugla stainn fyrir a dr sem r hafi dreymt um sinn: einn krkdl. Achja mein herr, das leben ist schwer, sagi Arnas Amus. Smuleiis var g og mnir fylgjarar ess heiurs anjtandi, a hans herradmur kallai oss a eta veiimannafrkost t hans sumarsloti Hjarthlmi, sagi s verski. Vi snddum ar eim fagra laufsal, sem er fimtu fet ferhyrnng og stendur tuttugu slum, klddur innan me gull og flauel og taft, og hnga innan kplinum yfir tta hundru tilbnar strnur og gullepli; maur skal alla lei sur Val-land a finna slkan stl. N hefur mn drotnng landa yar feingi einn srdeilis apa, sem var keyptur vi tv hundru spesum, sagi Arnas Arnus, - a g n ekki ri um r fnu papagauur. Ef minn herra hefi sta tveggja smfugla handa prinsessunum frt sinni lndu anna tvinn spnskra hesta jafngott v sem fyrra var keypt handa henni fyrir r tv sund spesur sem guldust af Eyrarbakka, en ar er strst verslunarb danaveldi, vri stiltur s harmur drotnngar a hafa ekki eignast fereyki. Og minn herra mundi hafa lifa strt kvld me dsum afdrepinu vi Furusj; og veri kvaddur me flugeldum. g fagna v a mn landa skuli loks slandi hafa fundi ann adanda sem telur henni aungva jarneska skepnu ofga ef vera mtti henni til rttrar ununar, sagi jverjinn. Amas Arnus sagi: Vissulega mundum vr slenskir gefa hennar n fereyki steypireya mtum vr ekki eina drotnng enn hrra. Hamborgarinn leit spurnaraugum prfessor antiquitatum Danicarum. S sem r tali um getur naumast tt sitt rki jru r v r dirfist a setja mna lndu skr lgra hennar veislu, sagi hann. Rtt til geti, sagi Arnus og brosti vi; v a er drotnng slands. S verski hlt fram a gjta til sessunautar sns kaldvitrum augum innandr spikinu, t sfellu, slepti r aungri krs, en hugsai n efa anna en mlti uns ar kom a hann sleit einn ftinn af krabba me essum orum: Mundi ekki tmi til a s sem r nefni stigi r loftslum hugmyndanna nir fasta grund. Tin hefur veri straung, sagi slendngurinn. S drotnng er g sast nefndi er slli uppi en niri. Eg heyri blan hafi herja me ofsa ar upp landi, sagi s verski. Landi var illa tygja a mta pest, sagi Arnas Arnus. Blan sigldi kjlfar sultarins. g heyri biskupinn til Schalholt og hans fn su afgeingin, sagi s verski. Arnas Amus horfi hissa ennan kunna mann: Miki rtt, sagi hann, mnir vinir og gestgjafar og gfugu samlandar biskupshjnin Sklholti burtklluust aflinum vetri blunni samt me tuttugu og fimm rum mnnum eirra gari. g samhryggist mnum herra, sagi hamborgarinn. a land skili betra hlutskipti. a gleur mig a heyra yur segja svo, sagi Arnus. slendngur er akkltur a hitta tlendan mann sem hefur heyrt land hans nefnt. Og enn akkltari a heyra sagt a eigi gott skili. En vildi minn herra athuga a skhalt mti okkur, rtt fyrir framan steikta grsinn sem krir arna silfurfatinu, situr borgmeistarinn af Kaupinhafn, fyrverandi skipsdreingur slandsfari, n sti maur compagniet, flagi slandskaupmanna, og a er ekki vert a fa hann essari gu stund me v a tala htt um sland. Honum hefur nefnilega veri gert a greia nokkur sund dali mjlbtur fyrir a hafa selt eim slensku maka mjl, arofan lakvegi.

g vona g gerist ekki ofdjarfur, sagi s verski, g minni fomu t egar mnir samborgarar og fyrirrennarar hansamenn sigldu til eyarinnar; a var nnur t. M vera vi finnum nokkurt afdrep, egar stai verur upp fr borum, ar sem gamall hamborgari fr a ra gar minnngar vi ann slendng sem danskir slandskaupmenn nefna satan holdtekinn, helst svo essir vorir vinir su ar ekki heyrsla. Margir menn slandi mundu nokku vilja til gefa a hugur slandskaupmanna til mn vri ekki me llu verskuldaur, sagi Amas. En v miur fyrir mna landa, g hef bei sigur. g er s dreki sem eir slandskaupmenn hafa undir hl snum. Reyndar var eim gert a greia mjlbtur, og nokkurt hallriskorn mun kngur senda mean hngursneyin varir. En a voru ekki mjlbtur sem g skti essu mnu flki, og ekki hallriskorn, heldur betri verslun. Drotnngin hafi mlt svo fyrir a borum veislu hennar skyldu ekki finnast sterk vn, heldur ein saman ltt vn frnsk, tdeilt hfi, svo essi ht skyldi hafa sem minstan svip af eim ruddaskap sem augum hennar einkendi Norurlnd og jafnan sagi til sn ef essar jir drukku. Um slarlagsbil var stai upp fr borum. var a gert til skemtunar mnnum a kasta fjld ltilla hunda nir tjrnina upp hlnum og lta spreyta sig a elta uppi og bta til bana hinar tmdu endur og ara vngstfa fugla sem svmu ar; hfu r knglegu htignir samt me eirra hu gestum stra unun af essum leik. San var geingi me stl til Jagaralunds hallar ar sem dansinn tti a duna innan stundar. Og me v etta var fjlskyldudans var breytt tfr eirri venju hirarinnar a bera grmur ellegar nokkra srdeilis bnnga, utan drotnng og meyar hennar fru svart ur r byrjuu a dansa. Eftir mlsverinn tkust virur milli kunnugra manna gestahpnum, en svo br vi a Arnas Arnus, sem sakir sns lrdms hafi laungum veri aufsugestur hverju hu samkvmi, ttist n vera ess skynja a msir tignarmenn og arir hlrir honum vel mlkunnugir annahvort gleymdu a heilsa hann ea voru horfnir r augsn hans ar en eir hfu svo gert. Honum fanst a vsu sumum eim dndismnnum r borgarrinu, hluthfum compagniet me borgmeistaranum, vri vorkunn a geta ekki svip tt orrur vi mann sem fyrir skemstu hafi feingi dmda fyrir svik og falsvog. Hitt tti honum meiri furu

gegna, egar tveir aalbornir dmarar r vorrar maiestatis hstartti flttu sr a lta undan og hverfa um lei og eir neyddust til a taka kveju hans. Og enn sur skildi hann hversvegna tveir hans kollegar r v andlega dmhsi fru hj sr egar eir su hann; og starfsbrir hans og gamall vinur, knglegur lrifair og bkavrur Worms, mlti vi hann annarshugar me kyrru fasi og var hi fyrsta brott. Og ekki gat hann betur s en nokkrir kavalrar drgju sig saman og sproksettu hann me eirri gmlu afer sem jafnan er hf Norurlndum vi slensku, en tekist hafi af yfirborinu um skei a v er snerti Arnam Amum. Hann hafi lti berast me flksstraumnum inn sloti. Og rtt sem hann stendur ar forsal me rum mnnum, og upphefjast ppur saungtranna, usti sjlft hi knglega fruneyti hj lei danssalinn, og kemur vor allranugasti herradmur auga slendnginn, og yfir hi hgfuga andlit me fuglsnefi og hi rutlkenda kersknisauga lostafulls nttrulauss ldngs bregur uppveruum glampa um lei og hann glsar upp v mli sem hann hafi lrt af barnfstrum snum flatskum: Na de grote Islaenner, de grote schttenjaeger, sem tlegst s stri slendngur og pilsaveiari.

Einhverstaar var skelt uppr. Salgestir lutu hans herradmi um lei og hi ha fruneyti sveif innareftir glfinu. slendngurinn hlt fram a standa einsamall. Og egar hann leit krngum sig ara gesti lst einginn hafa teki eftir v sem hafi gerst; og enn var hon-um jafnljst og ur hver hann var augum essa samkvmis, ea hvar hann st; uns enn uppsktur vi hli hans eim feita mjkmla skara fr Hamborg. g bi forlta, en minn herra aftk ekki a ra vi mig smmuni ar sem frri heyru til. Ef mnum herra knast. I sta ess a halda fram til innri sala slotsins geingu eir

r forsalnum t aldingarinn. Arnas Arnus var hljur en hamborgarinn talai. Hann talai um korn Danmerkur og bpenng, um hina fundsveru legu Kaupinhafnar og a gta alabastur sem hnga var flutt af As; og veik aftur mli snu a eim mrgu drlegu hllum konngdmsins, sagi a hans herradmur var slkur galanthomme a ekki fanst annar meiri kristninni, yri a leita vit eirra sem jta mhame til a finna hans jafnoka, nefndi a dmi, sem vaki hafi adun janna, egar honum var haldin s mikla veisla til Fened, dansai hans n samfleytt sextn stundir, en riddarar og legtar af rem keisaradmum og fjrum konngsrkjum, fyrir utan sem komu af borgrkjum og kjrfurstadmum, voru ornir flir af ofreytu ellegar hfu mist mli; og urfti a gera t menn borg-ina um aftureldngu a vekja upp beinastrar kvensviftir, sem voru vanar a selja klmeti og bera fisktunnur hfinu, og doffra r silki og gull og pfuglshami til a dansa vi ennan konng r landi hvtabjarnarins, sem Danmrk er ar kllu, en voru aalbornar kvenpersnur borgrkisins mist komnar a niurlotum ellegar hnignar a foldu. En sem sagt, hlt skarinn fram, maur verur a borga fyrir snar skemtanir, einnig konngarnir. g veit minn herra er kunnugri fjrhirslum essa rkis en g; og arfi g fri yur um vaxandi erfileika sem vera rkisri a f ar samykt au tillg sem skulu, a standa straum af grmubllunum, en eim fer ekki alleinasta hrafjlgandi, heldur gerast me hverju ri burarmeiri. Vi hfum Hamborg sannar spurnir af v a sustu r hafi leigan af fslandsversluninni geingi til ess a standa undir gleskapnum vi hirina; en n hefur krin veri blmjlku; og svelt a auki sem einginn veit betur en minn herra, svo sustu r hefur rtt me herkjum tekist a rsta tr compagniet og lnsherra eim leigum sem kngur skal af hafa af eynni. Og

n, eftir mjlbtasektimar, eru vomur kaupmnnum a sigla, ef enn mtti takast a stxaffa yar flk lti gran til vibtar. En hva um gildir, bllin vera a kontinerast, a verur a byggja fleiri slot, drotnnguna vantar anna tvinn spnskra hesta, mnar nugu prinsessur urfa krkdl. Og umfram alt, a verur a undirba stri. Hr eru g r dr. Arnas Arnus sagi: g er hrddur um g skilji ekki glgt hva minn herra kommertsenr er a fara, nema hon-um hafi af mnum kngi ea eirri dnsku fjrhirslu veri fali a tvega pennga? Mr hefur veri boi sland til kaups, sagi hamborgarinn. Af hverjum, me leyfi a spyrja?

Konngi Danmerkur. a er ngjulegt a heyra a hr bur s fram land, sem ekki verur sakaur um drottinsvik, sagi Amus og brosti, hann var alteinu orinn lttur mli. Ea hefur etta bo nokku veri stafest me brfum? S verski dr innanundan kpu sinni skjal me nafni og innsigli vors herradms ar sem nokkrum kaupmnnum Hamborg var boi a kaupa a eyland mijavega milli Noregs og Grnlands, sem menn nefna Islandiam, samt me ess ggnum og gum til fullrar og frjlsrar eignar, ar me fult og algert afsal danakonngs og hans nija fyrir ofannefndu eylandi um eilfa t, og skyldi versetjast fimm tunnur gulls slttar a greiast vorri knglegu fjrhirslu a kaupmla undirskrifuum. Arnas Arnus rendi augum yfr skjali undir ljskeri aldingarinum, fkk ffelen a san akkandi. g veit g arf ekki a taka a fram, sagi skarinn, a me v a sna yur etta hef g aeins vilja votta yur srstakan trna, eim manni sem eru fyrstur me nafni slendngs danaveldi.

N er s t, sagi Arnas Arnus, a mitt nafn er svo virt danaveldi, a g frtti sastur manna au tindi sem gerast mlum slands. Mig hefur hent a strslys a vilja hag essa mns fsturlands, og s maur er vinur danaveldis: svo voru essum tveim lndum skpu rlg. a hafa a vsu aldrei veri mannasiir a nefna slands nafn gum selskapi Danmrku; en san mig greip laungun a gla slenskt mannlf sta ess a ngjast vi mns lands fornar bkur eru mnir vinir httir a ekkja mig. Og hans herradmur, mn kngleg n, sendir mr tninn almannafri. Mtti g vona a essi fyrirhugaa verslun s yur ekki velkomin me tilliti til ess mlstaar sem r hafi kosi yur. g held v miur a megi einu gilda hvern hlut g ks mr sHku mli sem essu. er yar valdi hvort essi kaup takast ea ei. Hvernig mtti svo vera minn herra, ar sem g er aungvanveginn aili a mlinu. sland verur ekki keypt n yar vilja. g er akkltur a r hafi snt mr a traust a segja mr leyndarml. En til hins skortir mig afla a hlutast til um slkt ml, hvort heldur me ori ea gernngi. r vilji hag slands, sagi ski kaupmaurinn. Vissulega, sagi Amas Amus. Einginn veit betur en r a verra hlutskipti getur ekki bei eyarskeggja en vera fram ffa danakonngs og eirra skattkaupenda sem hann selur landi hverju sinni, lnsherra ea einokrara. Ekki voru a mn or. r viti vel a s auur sem hr Kaupinhafn samanstendur hefur undangeingnum mannsldrum grundvallast slandsversluninni. Leiin til stu metora essum danska hfusta hefur jafnan legi gegnum slandsverslunina. S

fjlskylda er varla til essum sta, a ekki hafi einhver melimur hennar brau sitt fr

compagniet. Og ekki hefur tt rum bjandi en hsta ali, helst konngbornum mnnum, a iggja sland a lni. sland er gott land. Ekkert land stendur undir jafnmrgum aukfngum og sland. a er einstakt a heyra svo mikinn skilnng af munni tlendngs, sagi Arnas Amus. Enn veit g fleira, sagi s verski. g veit a slenskir hafa jafnan bori hlan hug til okkar hamborgara, sem ekki er undarlegt, v sama r sem danakngur rak die Hansa burt fr eynni, en einokai ar verslunina fyrir sig og sna menn, votta gamlar verlagsskrr a taxti innlendrar vru til tflutnngs hafi veri lkkaur um sextu prsent eynni, en tlendrar hkkaur um fjgur hundru. Og eftir stutta gn: g mundi ekki hafa dirfst a uppbera essi ml vi yar hvelborinheit hefi g ekki geingi r skugga um a ur fyrir minni kristilegu samvisku, a vi hamborgarmenn getum boi yar landsflki betri kjr en vor allranugasti herra og gestgjafi. eir geingu egjandi um stund aldingarinum. Arnus var aftur hugsi. A lokum spuri hann uppr hugleingum snum: hefur minn herra nokkrusinni siglt undir sland? Hamborgarinn kva nei vi v, ea hverju stir a? Minn herra hefur ekki s sland rsa r hafi eftir lnga og erfia siglngu, sagi Amas Arnus. Kaupmaur skildi ekki gerla. ar rsa hreggbarin fjll r fnum sj og jkultindar slngnir stormskum, sagi professor antiquitatum Danicarum. Nema hva, sagi skarinn. Arnas Arnus sagi: g hef stai til hls kuggi sporum eirra veurbitnu sjrnngja af Norvegi, sem leingi ltu undan drfast fyrir verum hafi; uns alteinu upprs essi mynd.

Af sjlfu leiir, sagi s verski. a er ekki til gilegri sn en sland sem a rs r hafi, sagi Arnas Amus. Ekki veit g a, sagi skarinn dlti undrandi. Vi sn eina skilst s dul a hr voru skrifaar mestar bkur samanlagri kristninni, sagi Arnas Amus. svo vri, sagi skarinn. g veit r skilji n, sagi Arnas Amus: a a er ekki hgt a kaupa sland. Hamborgarinn hugsai fyrst, mlti san: g s ekki nema kaupmaur, ykist g skilja yar lrdm a nokkru. g bi forlts ef g er yur ekki me llu sammla. ann gileik sem br hum tindum er vissulega ekki hgt a kaupa n selja; ekki heldur au meistarastykki sem hafa veri ger af landsins rttamnnum; n au kvi sem hafa veri sngin af ess flki; enda mun einginn kaupmaur falast hluti. Vi kaupmenn spyrjum um gagn hlutanna eitt. Um slenskt flk gildir a ess landi finnist strir tindar og a eiturspandi fjall Hekla, sem allur heimurinn skelfist vi, og eir slensku hafi til foma samanskrifa strmerkilegar eddur og fablur, urfa eir samt a bora og drekka og hafa flkur upp kroppinn. Spurt er alleinasta hvort haglegra s fyrir slensku a eirra ey Islandia s danskt rlahs ellegar sjlfsttt hertogadmi - undir gishjlmi keisarans, btti Arnas Amus vi. Slk hugsun tti slenskum tignarmnnum eingin fjarsta ur fyr, sagi ffelen. Hamborg liggja merkileg slensk brf gmul. n efa mundi keisarinn heita slensku hertogadmi grium; og svo einglakonngur. slandsstjrn mundi san leyfa Hamborgarflagi fiskihafnir og verslun.

Og hertoginn? Hertoginn Arnas Amus situr ar eynni sem hann ks. Minn herra er skemtilegur kaupmaur. g vildi yar hvelborinheit liti ekki essar mnar orrur fleipur eitt, enda hefi g aungva stu til a vera me moquerie vi minn herra. Amas Amus sagi: g held varla a embtti s til slandi sem mr hafi ekki boist af danakonngi. Tv r sat g me hstu umboi sem nokkur maur hefur haft ar upp landi: valdi yfir slandsdeildum stjrnarranna, yfir compagniet, yfir dmurum, yfir umbosmnnum lnsherrans; a nokkru leyti yfir sjlfum lnsherranum. g hafi auk ess besta vilja a vinna mnu furlandi. Og hver var rngurinn af mnu starfi? Hngursney, minn herra. Meiri hngursney. sland er sigra land. Hertogi yfir slku landi mundi vera athlgi veraldarinnar jafnvel hann vri jnn eirra gu Hamborgarmanna. ffelen svarai: Vissulega hfu r slandi umbo kngs til margra hluta minn herra, en sjlfur hafi r an sagt hvers var ftt; r hfu ekki umbo n vald til a framkvma a sem mest var um vert: burtreka af landinu knglegu prvilegeruu einokrara og innleia smilega verslun. Amas Arnus sagi: rfaldlega ur hefur mn allranugasta tign gert t sendiboa a fara me trum fund erlendra fursta og bija a kaupa af honum sland ea lj f t a a rum kosti. hvert sinn sem compagniet komst snoir um slka rager baust a til a gjalda krnunni hrri leigu af slandsversluninni. a er mn sk, sagi ffelen, a essi kaup geti gerst svo skjtt a slandskaupmenn hafi ar ekki pata af fyren alt er um gtur geingi. v veltur hvort r vilji gerast okkar maur vi slenskan almga. Hafi g lofor yar dag skulu kaupin ger morgun. Fyrst er a gnga r skugga um, sagi Arnus, hvort etta tilbo er anna en brella konngs, til ess ger a pressa hrri leigu tr slandskaupmnnum stund egar alt skal til vinna a reisa f til eirrar nausynjar sem nst kemur eftir dansinum: strsins. En dragi til ess a hr skuli gefast svr af minni hlfu mun ekki spilla morgundagur li.

ANNAR KAFLI
ess var ekki lngt a ba a skrng gfist undarlegri framkomu strmennis vi Araam Araum drotnngarveislunni. egar hann kom heim til sn um nttina l skjali ar. Hann var dmdur. Niurstaa hstarttar svonefndu Brratngumli, sem n hafi veri stt og vari nrfelt tv r, var s a Magns Sigursson skyldi skn af llum krum. Ml etta var upphafi risi af brfum tveim sem nefndur Magns hafi skrifa t slandi; anna kvrtunarbrf til Ami vegna myndara tleika milli hans og konu brfritara, hitt tla til upplesturs prestangi a Sklholti ar sem brfritari sakai konu sna um leyfileg mk vi knglegan kommissar, og kallai klerkdminn a skerast mli. Knglegur sendimaur hafi tali sig mgaan af brfunum og stefndi brfritaranum um fjlmli. Dmur var hrai uppsagur af sslumanni Vigfsa rarinssyni tveim vikum eftir krdyraupplestur sara brfs og

Magns Sigursson dmdur fr ru og eignum vegna svvirilegs burar hendur Ameo. essum dmi skrskotai kommissar til ra dms vi xar, sem var srstaklega af honum skipaur og tnefndur a taka mli til meferar me v verandi lgmaur Eydaln var frkvaddur dmi sakir vensla. essi xarrdmur ngdi hrasdm, og var Magnsi Sigurssyni me honum gert, auk missis hfueignar sinnar Brratngunnar, a greia knglegum kommissar rj hundru rkisdali sltta fyrir adrttanir r sem brf hans hldu, og enn til vibtar nokkra fjrflgu handa dmurum vegna srstaks maks essu mli. dmi hstarttar var essu llu sni vi. ar sagi forsendum a s stakkelsmaur Magns Svertsen hefi ori fyrir harri og kristilegri mefer af actore Ama Ameo og dmurum. Hann hefi veri lgsttur fyrir a skrifa brf vegna sinnar ru, og san anna til a lesa kirkjustefnu, upp a f Arnum til a stemma a si ann kvitt og pata sem uppi var, ekki alleinasta Brratngumatrnu til prejudice og hennar bnda, heldur ogsvo biskupsstlnum Sklholti, a slkur fllifnaarorrmur skyldi ar kristilegrar umvndunar vaktturni og gra sia blverki eiga grundvll og upprs. Til merkis um a brf essi voru ekki skrifu t blinn n forgefins birt almennngi mtti telja a straxen rum degi eftir upplestur ess seinna tk Arnus sig upp og flutti sitt asetur af biskupsgari til Bessastaa. Sagi dmsforsendum a vandi vri a sj hvernig brf essi hefu mtt vera upphaf jafnskefjalausra ofskna hendur veslum manni, me hrum dmum og ngum fjrsektum. Var ekki betur s en monsr Svertsen hefi haft fullgilda stu a skrifa sn brf, ef takast mtti a svfa ann rlta orasveim sem landinu gekk um hans kokklun. Hafi konan teki orsk af drykkjuskap Magnssis til a n fundi ess manns, Arni, sem hn egar blsku hafi af honum a almennngsdmi veri talin kona ekki hrein, og n, brotthlaupin, dvalist undir aki me essum snum skuunnara vetrarlngt offrelsiskunnskap, sem eftir framkomnum vitnisburi lsti sr hennar rltum einmlum vi kommissar svo ljsum degi sem dimmri nttu bak luktra dyra, og v bgt anna a sj en ektamaurinn hafi af justo dolore skrifa eim termes sem hann geri. Samkvmt tuttugasta og sjunda kaptula mannhelgisblksins, sem fjallar um rudma, finst ekki staur fyrir slkri refsngu sem eirri Svertsen var lg eftir xarrdmi, v hvorki eru au dmdu or sg jkvri veru n, svo hefi veri, mundu au hafa haldi anna en a sem var allra vitori, einmli Arni vi konuna. Fyrir v skulu fyrgeingnir rttltir og kristilegir dmar yfir ru og gu nafni Magnssis Svertsens vera dauir og a eingu hafandi. Og ar sem Arnas Arnus hefur eftir smu dmum lti uppskrifa og upptaka gar hans og gss skulu slk lgtk og fjrupptekjur hr me gildaar, og f, hvort heldur fast ea laust, restiterast Magnsi Svertsen samt me fullum leigum og afgjldum fr eim tma r voru settar undir lghald. Item me v lta verur a Arnas Araus hafi veri causa prima afbrissemi ektamannsins, sem og dmsofsknum hendur honum, virist sanngjarnt a nefndur Arnas Araus greii Magnsi Svertsen mlskostna, svo og fyrir spott og mak, jafnha fjrh jure talionis og fyrri dmarar dmdu honum af f Magnssis. Og ar sem Arnas Arnus hefur me snu kristilegu framferi essu mli llu, rngsleitni og offorsi, valdi freklegum hneykslum og steytngum hj almganum slandi, niurrstandi virngu ess knglega umbos ar eynni, skal essari tttnefndu persnu forboin tsiglng til slands, svo og landsvist smu ey, um kveinn tma utan til komi srstakt leyfi vorrar allramildustu knglegrar nar og tignar. Morguninn eftir veisluna rs Arnas Arnus r hgindi andvkuflur umabil fyrstu vagnar heyrust steinstrtinu og matjurtasalinn fr a pa a hsabaki. Hann geingur bksal sinn. situr ar skrifari hans studiosus antiquitatum Joannes Grindvicensis vi plt sitt og er a grta.

Maurinn var ess fyrstu eigi var a herra hans kom inn, og hlt fram a grta. Herra hans hummai vi nokkrum sinnum ef takast mtti a uppvekja studiosum fr essu starfi. Skrifarinn leit upp sem snggvast rnglaur, en egar hann s hsbnda sinn yrmdi loks yfir hann a marki og hann bari niur enninu vi plti grtinum og skjlfti fr um herar hans lotnar af lrdmi og byrgarnga. Arnas Arnus gekk nokkrum sinnum fram og aftur um glfi og horfi me snert af oli svo nstrlega og truflandi sjn sem grtandi mann hinni samjppuu gn bkhlunnar. Og me v sorg mannsins vildi ekki linna sagi hann gn hastur: Nn maur, hver skpin eru etta. lei stutt stund uns s lri maur heyrist stynja uppr grtinum essum orum: Jo-j-jn Ma-marteinsson eim orum hlt hann fram a stagast um hr, en komst ekki leingra. Hefuru drukki? spuri herra hans. Ha-hann hefur veri hr, stundi s lri r Grindavk. Hann hefur certe veri hr. Gu hjlpi mr. Hanan, sagi Arnas Arnus. Vantar n eitthva aftur? Gu vertu mr syndugum lknsamur, sagi Grindvkngurinn. Hva vantar, spuri Arnas Arnus. Upp st Jn Gumundsson Grindvkngur af rftnum vi pilti, kastai sr knbe fyrir framan meistara sinn og geri jtnngu a sjlf bk bka og ealsteinn ealsteina, Sklda, vri horfin. Arnas Arnus sneri sr fr manninum og gekk a skp eim hliarklefa ar sem frbrustu drgripir safnsins voru lstir inni, tk upp lykil og opnai og leit stainn ar sem geymdur hafi veri um hr s gripur sem hann taldi drmtastan norurhveli, bkin me skldskap kynstofnsins fornum hans rttu tngu; og var n skar fyrir ar sem hn hafi stai. Arnas Arnus horfi um stund inn opinn skpinn, tman stainn. San lt hann skpinn aftur. Hann gekk versyfir salinn eina reisu og kom aftur og nam staar og horfi hvar s gamli studiosus antiquitatum hkti enn knjm me horaar krumlurnar fyrir andlitinu og ria hans snin skjlfta; lappair skrnir hans hfu fari af honum og lgu fyrir aft-an hann, og a var gat sokknum. Svona, standi r upp, g skal lta staupi yar, sagi Arnas Arnus og lauk upp litlum hornskp og helti af flsku gamalt tinstaup og hjlpai sekretra snum a standa upp og gaf honum a drekka. Gulaun, hvslai Jn Gumundsson Grindvkngur, en ekki hafi hann kjark til a lta framan hsbnda sinn fyren eftir anna staup. Og g sem er hr mestalla nttina vakki, sagi hann. Og ntt egar g kom ofan um ttuleyti til a halda fram a uppskrifa fyrir yur Mrusgu, og leit inn skpinn einsog g er vanur, var ar eingin Sklda. Hn var horfin. Hann hefur komi ennan eina klukkutma sem g svaf uppr lgnttinu. En hvar hefur hann komist inn? Arnas Arnus st me flskuna hendinni og tk enn vi tmu staupinu af skrifaranum. Viltu meira karl minn, sagi hann. Minn herra, g m ekki drekka a miki g taki btti vninu og eim sanna huggara sem er andi mentagyjunnar, sagi hann. Ekki nema eitt staup enn blessunin mn, og tti g miklu fremur skili r ltu mig smakka vndinn fyrir a s virkilegi djfull mannsmynd skuli hafa skotist framhj mr sofandi einusinni enn. Og dettur mr hug a sem g gr heyri af sannorum manni, a essi spitsbb og galgenvogel hafi fyrir nokkrum kvldum sst aka me greifa du Bertelskiold sjlfan Rhsskjallara, uppfrur nlegan kjl, og greifinn ku hafa

panta ar handa honum steikta akurhnu me pnsi. Hva g a gera? Eitt staup enn, sagi Arnas Arnus. Gu launi yur fyrir ennan aumngja r Grindavk, sagi sekretrinn. Vivat crescat floreat - Martinius, sagi Amas Arnus og lyfti hendinni um lei og sekretrinn drakk. San stakk hann tappanum flskuna og lsti hana samt me tinstaupinu inn hornskpinn. etta fugmli veit g minn herra mlir me blandi hjarta, sagi sekretrinn. En g spyr einlgni minn herra: er ekki staarvaktin og sjandarmeri sterkara en Jn Marteinsson? Er ekki a andlega dmhs, klerkdmurinn og strsflki frt til a gera samband mti essum manni? Minn herra, r sem eru innundir hj dmstlunum hljti a geta lti senda svona mann rasphsi. g held v miur g s ekki neinstaar innundir leingur Jn minn, sagi Arnas Arnus; ekki heldur hj dmstlunum. Jn Marteinsson hefur alstaar betur. N hefur hann einnig sigra v mli sem hann flutti gegn mr fyrir slandskaupmenn taf Brratngunni. Grindvkngurinn var fyrst hvumsa og eftir si fiska margopnai hann munninn og lokai honum aftur n ess nokku gerist, uns hann fkk uppstuni essari spurnngu: Getur a veri vilji Krists a fjandanum su feingin ll umr yfir heimsbyginni? Penngar slandskaupmanna duga vel, sagi Arnas Amus. a undrar sosum aungvan a hann skuli hafa selt sig slandskaupmnnum til a skja rngt ml gegn snum margfldum velgerara og upphaldsmanni vors furlands fyrst hann gat fari til slands a kaupa bkur og afskriftir fyrir svensku: v af llu vondu sem kann a uppfalla slendng er verst a jna undir svenskum, sem neita vi sum flk og segjast vera eir gauskir og vestgauskir sem slenskar bkur tilheyri. Skal n einnin s bk Sklda komast eirra eign og heita vestgausk kvi? Arnas Arnus var sestur bekk sinn og hallai sr aftur, flur yfirlitum, lygndi aftur augum, strauk rakaa kjlkana annarshugar og geispai. g er reyttur, sagi hann. Skrifarinn st enn smu sporum glfinu, ltur og baraxlaur, hnussandi og metjandi og virti fyrir sr hsbnda sinn og meistara um stund, og var byrjaur a brna sr nefi og lyfta annarri ristinni. En fyren vari tku trin enn a fla af augum essa ftka lrdmsmanns, hann gleymdi llum eim kkjum sem geru hann a persnu, og greip aftur fyrir andlit sr beinamiklu hendinni me smisfngrinum. Er n eitthva aftur a Jn minn, sagi Arnas Arnus. svarai Jn Gumundsson Grindvkngur uppr grtinum: Minn herra aungvan vin.

RIJI KAFLI
Nlgt dagmlum, egar matjurtasalinn var orinn rmur a pa hsagarinum, en burstabindarinn orinn veldrukkinn og skraslparinn af kyni rakkara kominn me sinn hverfistein uppa dyrum flks, labbai maur nokkur ofaneftir Kaupinhafnar strti. Hann var snja spssrfrakkanum snum, me forgamlan ppuhatt og skorpna sk, gaungulagi lngstgt

og siferisroska, me annarlegum takti, andlitssvipurinn svo fjarri umhverfinu a ar mtti sj borg-ina hverfa me turnum snum og manniu og eim tma sem n er. Hann leit hvorki dautt n kvikt, slk marklaus skynvilla var honum s borg sem tilviljunin hafi gert honum a heimili. ar fer s galni herr Grindevigen, hvsluu ngrannar hans snmilli um lei og hann gekk hj. f hliarstrti upp fr ski nam s gi maur staar og svipaist um til a gnga r skugga um a hann vri rttri lei, tk san striki inn port nokkurt, gegnum hsagar og aan inn dimman gng uns hann fann stofupalli hssins dyrnar sem hann leitai a, og drap r nokkur hgg. Leingi heyrist ekki lfsmark innana, en Grindvkngurinn hlt fram a berja og reyna lstar dyrnar, uns hann misti olinmina og kallai innum skrargati: itt fox, ltist sofa veit g vakir. egar innbyggi herbergisins kendi rddina lei ekki laungu ur hann lauk upp. Dimt var inni og lagi sterkan daun af rotnun og ksngu tum gttina. Hva, hkall, ekki nema a , sagi Grindvkngurinn, hnussai og brndi sr nefi, v hann hugi hr leggja mti sr ilminn af eirri losttu fslandskrs sem grafin er tlf r jr og vetri betur ur hn er sndd. Hsrandi st dyrum nttserk volkuum og dr gestinn inn og kysti hann vandlega rskuldinum, hrkti san tr sr. S lri Grindvkngur urkai af sr kossinn me kjlerminni og gekk stofuna n ess a taka ofan ppuhattinn. Hsrandi sl eld og kveikti vaxkerti svo nokkur skma var hsinu. I einu horni var bli me slenskum gruskinnum og koppur mikill fyrir framan. a var einkenni essa hsranda a hann hafi ekki frur snar glmbekk, heldur geymdi r skjum og pausum. glfinu var pollur mikill, altav fl, og hlt Grindvkngurinn fyrstu a fari hefi niur r koppnum, en egar hann vandist hlfdimmunni betur s hann a svo var ei, heldur tti vatni upptk sn undan eikarbori nr rum hliarvegg; en ofan bori essu l rennblautt lk af sjdauum manni og lak r v alla vegu, mest til beggja enda; hkk hausinn me blautum hrlubbanum niraf borpltunni rumegin, en fturnir lfu frammaf hinumegin og hafi lki bersnilega veri stgvlafult egar a var dregi hnga. Hve miki sem gestinum kunni a vera nirifyrir, og hve skelegga ru hann kunni a hafa teki saman leiinni til a lta dynja yfir hausamtunum Jni Marteinssyni, fr n sem jafnan fyr, essi galgenvogel kom honum vart. Hva-hva viltu me etta lk, spuri Grindvkngurinn, en tk sjlfrtt ofan ppuhattinn fyrir dauanum. Jn Marteinsson lagi fngur vr til merkis um a eir skyldu ekki hafa htt, lokai san dyrunum varlega. g tla a ta a, hvslai hann. a fr hrollur um hinn lra Grindvkng og hann horfi me skelfngu hsranda. Og g sem hlt etta vri hkallslykt og er a nlykt, sagi hann og hnussai mikinn, sngin jk honum riuna. Hr arf a opna tr dyrum! Lttu ekki svona dreingur, sagi Jn Marteinsson. Helduru a a s nlykt af mannfjandanum, sem ekki er leingra san en birtngu morgun g dr hann hr uppr skinu volgan. Afturmti ef finnur lykt hef g tmeyru. Hva viltu me a vera a draga dautt flk uppr skinu? spuri gesturinn. g kendi brjst um hann a morra ama dauan, etta er landi okkar, sagi Jn Marteinsson og lagist ofan bli aftur. Satt a segja, er mr hrollur a vera vakinn svona snemma. Hva viltu? Ertu a segja a essi maur s landi okkar? Helduru a

hafir leyfi til a stela dauum mnnum og fara svo a sofa? Taktu hann , sagi Jn Marteinsson. Taktu hann me r ef vilt. Faru me hann hvurt land vilt. Faru me hann til andskotans. S r Grindavk tk n kerti, gekk nr lkinu og lsti framan a. etta var hr maur og grannur, roskinlegur og farinn a grna fyrir hrum, smilegum ftum og gum stgvlum. Andlitsfalli hafi hi sltta yfirbrag sjdaura, augnalokin voru opin til hlfs sem hfui hngdi ar frammaf borrndinni, og hvtmatai augun; vatn gekk enn dropatali r vitum lksins nir glfi. Grindvkngurinn metjai nokkrum sinnum, hnussai, brndi sr nefi me vsifngri eirrar handar sem laus var og klrai sr vinstri klfa me hgri rist, san hgri klfa me vinstri rist. Magns Brratngu, sagi hann. Hvernig stendur a hann er hr dauur? Hann er a halda veislu maurinn, sru a ekki, sagi Jn Marteinsson. Hann var a vinna mli sitt gr greyskarni, og fr kjallara a gera sr glaan dag. Gott gott, sagi s metjandi Grindvkngur. hefur drekt honum. g vann fyrir hann mli lifandi og dr hann uppr dauan, sagi Jn Marteinsson. Geri arir betur vi landa sinn. Sannur djfull er s sem er llum djfull, lka eim sem hann ykist hjlpa, sagi Grindvkngurinn. hrintir hon-um on fyrst. svo vri, sagi Jn Marteinsson. a mtti ekki seinna vera g geri honum rna greyinu soltinn greia lka. N er Snfrur Bjrnsdttir ekkja svo hann getur sagt skili vi Gilitrutt og gifst henni og au geta fari a ba Brratngu sem hn erfir n a lgum fyrir minn tilverkna.

Fu skamm og blvaan skamm og eilfan skamm hvernig hefur slegist me dnskum ml gegn num landa og vlteter og lti dma minn herra og meistara til a vera a spotti fyrir strkum. Iss g skal lta setja hstartt af ef rni vill, sagi Jn Marteinsson. Bara ttir fyrir li, sem aldrei tt. Heyru, vittu hvort finnur ekki eitthva vsunum lkinu. Biddu compagniet um l, biddu svensku, sagi Grindvkngurinn. Ea heldur kanski a su ekki fleiri en ig sem lngar l hr stanum. Og til margs ils kantu a geta haft mig, en lkrnngi mun g aldrei gerast fyrir n or. Ef a leynast honum skildngar skuldar hann mr . litlu ru sem loir vi nafni essu lki, hana hef g restitera v me mnum laungu actis, petitionibus og appellationibus, - og ar me st Jn Marteinsson aftur frammr fleti snu og fr a leita lkinu: Heldur kanski g beri einhverja respekt fyrir svona lki, sem lifanda lfi lt bi dma fr sr runa og hfubli, sagi hann. Mr finst a minsta sem krafist verur af einum morngja s a hann tali kurteislega um ann mann sem hann hefur myrt, sagi Grindvkngurinn. A minsta kosti ekkist ekki anna fomsgum. Ekki einusinni verstu menn mltu ilt gar eirra sem eir hfu vegi. Og essi maur hafi veri andstngur mns meistara lifanda lfi skalt ekki f mig til a segja virngaror um sla hold. Requiescas, segi g, quisquis es, in pace, amen. Og svo g komist

n loksins a erindinu: Hva hefuru gert af eirri bk Scaldica maiora, sem stalst r mns herra biblioteque? Skldu, sagi Jn Marteinsson. Ertu n binn a tna henni? Minn meistari veit ofvel a ar er ekki rum til a dreifa en r, sagi Grindvkngurinn. eirri bk stelur einginn vitlaus maur, hver sem finst me hana verur gripinn, sagi Jn Marteinsson. Hverju mundi ekki Satan stela til a selja eim svensku, sagi Grindvkngurinn. rni minn hefur laungum einfaldur veri: hann hlt hann gti tvega slenskum a ta me v a sekta compagniet; hann hlt hann gti frast af Snfri slandssl me v a hafa runa af hennar nnustu; hann hlt hann gti bjarga heiri sns fsturlands me v a ginna r fu bkur sem enn voru fnar tr soltnum bjlfum slandi og hrga eim upp einum sta hr Kaupinhafn ar sem r munu vissulega uppbrenna allar einni ntt. Og n heldur hann eir svensku su ekki jafngfair og hann. g skal segja r: eir eru gfari en hann, eir eru svo gfair a einginn kraftur fr til a tra v a a samsafn af lsugum betlurum norr raskati, sem kallar sig slendnga og n eru brum allir dauir guislof, hafi skrifa fornsgurnar. g veit rni liggur mr hlsi fyrir a g skuli ekki tna hans ht hvert bla sem g kann a finna. En getur hann ekki hugga sig vi a hafa n skstu bkurnar? Alt og sumt sem g geri var a selja von Oxenstierna og du Bertelskiold nokkur lint druslugrey, fyrir utan sem de la Rsinkvist hefur bei mig um ttartlustf svo hann geti raki tt sna til trlla. Jafnt muntu heita jfur a Skldu eir Lundi kalli hana fornkvi vestgauskra, og segu mr n frmt fr hvar geymir bkina ellegar g skrifa manni vestr Amarfiri, sem kann a fara me characteribus. a verur til ess verur brendur, sagi Jn Marteinsson. egar hr var komi sgu hafi hann fundi hvorki meira n minna en htt tvo dali lkinu, og egar honum virtist ts um a ar vri meira a hafa lagi hann penngana upp gluggann, sem enn var vandlega byrgur, og fr a basla vi a n stgvlunum af hinum ltna. Grindvkngurinn s einsog oft ur a or mttu sn ltils vi Jn Marteinsson og lt vi sitja a opna munninn og loka honum aft-ur, starandi. egar Jn Marteinsson hafi loki starfi snu fr hann a tna utan sig spjarirnar. Hann bar vellyktandi feiti hri sr stainn fyrir a vo sr. Sast fr hann kpu lkasta fornri kantarakpu a vdd. Stgvlum Magnsar Brratngu stakk hann snu hvorn kpuvasa. tk hann fram hattinn sinn. a voru honum nokkrir hlfomair forarblettir sem hann skyrpti fyrst, strauk san burt me erminni, sltti r verstu beyglunni kollstykkinu og setti hann upp. Maurinn hafi esskonar stallkjaft a hann gat sopi r efrivrinni me eirri neri, enda laungu tannlaus efragmi, og hakan hafi v sterkari hneig til a kyssa nefbroddinn sem aldur frist yfir manninn. Munnvikin hldu fram niur kinnarnar sitt hvorumegin vi hkuna. En augun voru furu sterk og maurinn urfti ekki anna en sofa r sr til ess au feingju glja sinn aftur. Hann talai alt mjum sfrulegum hlfkrngstn slenskum. tlaru ekki a tilsegja lki maur, sagi Grindvkngurinn um lei og Jn Marteinsson lsti dyrunum a baki eim me lykli. Ekkert liggur , sagi hann, hnum eftir a liggja a sem leingur er. eir sem lifa skulu drekka. Ef g man segi g eim fr v kvld a g hafi fundi slendng skinu, a verur varla mikill asi eim a grafa hann. San geingu mennirnir kjallara.

FJORI KAFLI
Frimenn hafa eirra bkum skr sitthva um margvslega forboa sem slandi uru fyrir bluna miklu. Er fremst a telja hngur og hallri sem llum landshlutum var me miklum mannadaua, srlagi meal ftkra. Vntun snri mikil. ar vi bttist rn og jfnaur meira en meallagi, svo og sifjaspell samt jarskjlfta fyrir sunnan land. msir fheyrir hlutir lka svo. Eyrarbakka giftist ein ttr rmt tvtugum manni hausti fyrir blu, og vildi honum aftur skila um vori impotentiae causa. sautjnda majus sust sj slir. Sama vor fddi r nokkur lamb vanskapa Bakkakoti Skorradal, me svnshfi og svnsburst; vantai efraskoltinn uppundir augnasta, hkk svo tngan lngt frammyfir kjlkana og voru eir lausir fr hfuskelinni og sst ekki mynd til augna; eyru s sem drhundi, en frammr hausskelinni hkk rspeni ltill og gat ar . Heyrist lambi greinilega mla fddist, essi or segjandi: mikill er andskotinn brnum vantrarinnar. S fregn barst fr Kirkjubarklaustri vetur fyrir blu, a klausturhaldarinn heyri samt rum manni sem gekk me honum kirkjugari um vkutma, a emja var undir eirra ftum. Kjalarnessngi rifrildisgngur lofti. Skagafiri var ein soddan skata r sj dregin, a hn var upp komin skipi tk hn a emja me hhljum og hrinum, og jafnvel egar hn var skorin til skipta fjrunni, pti og emjai hvert eitt stykki me sama mti, og meira a segja eftir a stykkin hfu veri heim borin til hsa hldu au fram a emja og hlja hvert snu lagi, svo v var llu aftur sj skila. Menn loftinu. Og er loks a uppteikna um a egg er hna verpti Fjalli Skeium, ar greinilega sst prenta nokkurt dkt mark, sem var a

fuga Saturni mark meinandi omnium rerum vicissitudo veniet. egar blan mikla kom landi voru rjtu r liin fr v sasta bla hafi geisa og fimtu san nstnsta bla var. Flestir sem landinu lifu vel rtugir bru einhver merki fyrri blu, nokkrir me visna hnd ea ft, sumir me tgeingi auga ea annan veg skaddair andliti og hrsveri; auk ess sem orri manna var markaur af hinum fstu jsjkdmum, liaskektir, kreptir og kryplair af beinkrm, hnttir ea srir af holdsveiki, uppembdir af sullaveiki ea drgust fram trir af brjstveiki. Sakir lngvarandi hngurs var vxtur mannflksins rr, svo hver sem ni a vaxa rtt var efni jsgu, talinn jafnoki Gunnars Hlarenda og annarra fornslendnga og hafa jafnvel afl vi blmenn sem danskir hfu stundum me sr skipunum. Yfr etta flk yrmdi blan enn, og n eirri mynd sem aldrei fyr, og ekkert nema svartidaui komst ar til jafns. Kom veikin t kaupmannsskipinu vi Eyrarbakka um vori nr fardgum og voru eftir viku aleyddar rjr hjleigur ar plssinu, og eirri fjru lifi eftir eittsaman sj vetra j, en penngur var ekki mjlkaur. Eftir tu daga voru fjrutu manns burtsofnair essu ftka plssi. annig hlt mannhruni fram. Stundum voru jarair rjtu menn einu vi litla kirkju. fjlmennum sknum sofnuu tv hundru manns og ar yfir; einnin hrundi kennidmurinn og var ekki embtta. Hjn fru mrg eina grf, sumir mistu brn sn me tlu, og fyrir kom a

fbjninn st einn uppi strum systkinahp. Margir uru ofsterkir ea brjluust vitsmunum. Mest burtkallaist af fimtugu, hi ngra hraustasta og mannburamesta flk, en lifu aldrair og rvasa. Fjldi misti sjn ea heyrn, arir lgu kr leingi eftir. essari hr misti biskupsstllinn Sklholti sitt hfu og a hfu ess krnu ar sem sluust me viku millibili trarinnar lsandi vitni og vinur eirra ftku biskupinn svo og fagurt ljs essa lands af guhrslu og lmusugjfum, hans ektakrasta, lg eina grf. etta var tveim rum eftir a kngleg majestet geri t hnga sinn srdeilis trnaarmann a fara me v hsta umboi, ef takast mtti a virtta jarhag. egar Arnas Arnus kom aftur til Kaupinhafn hfu au tindi ori ar landi a vor verandi herradmur l hans brum, en eir stru voru a ba sig til a krna ann na. Alan fkk bi spu og steik samt li og rauvni ar torginu fyrir utan sloti krnngardaginn. var n ld risin Danmrk. S gvilji slands gar, sem Arneo hafi me lngri kynnngu vi hirina tekist a vekja brjsti hans herradms, var n dofnaur Danmrk me hinum sofnaa konngi. Skrslum Arni af standi fslandi sem og umbtatillgum hans um verslun, atvinnuvegi, rttarfar og landstjrn var flega teki kansellinu, vafaml hvort r feingust lesnar; allir vissu a hugur hins na kngs st til frkilegri verka en sinna slendngum. N urfti brum a fara a hafa str me svenskum aftur. Embttismnnum var a eitt hugleiki a halda embttum snum eftir konngaskiptin, en a hafi laungum veri ltill framavegur, enda ltil freistng gum mnnum Danmrku, a gera sr ttt um ann tskkil danaveldis, ann fjarlga srsauka landsmynd sem hans eittsaman nafn sland olli mnnum vemmelsi Kaupinhafn, aan kynni a renna s grtur sem fddi borgarljsin. a er af slendngum a segja, a tt glpamannasttt landsins kynni a vera vinir Arni, og ekki einhuga, jafnvel ekki eir allir, hverra brennimark hann hafi gilda; og tt margir ftkir fgnuu eim mjlbtum sem hann hafi lti dma kaupmenn til a greia, svo og v hallriskorni sem honum hafi tekist a nudda tr krnunni; og tt eigi allfir vru honum akkltir fyrir a vilja frambera bnarskr eirra til hans allramildasta hjarta utn snri, smundarjrn og messuvn, svo og linari taxta, sem lnsherrann hafi sj r stngi undir stl, rkti sst minni lf gar Ami meal heldri manna hans ttlandi en nokkrusinni Danmrku. ar sem kaupmenn hfu flutt utan Magns Sigursson fr Brratngu, og stai undir hans mlaferlum tv r til a klekkja Arneo, spurist n fram a slenskir sslumenn byggju til ml hendur honum eim tilgngi a f hnekt dmum hans vi xar, svonefndum kommissarsdmum, eim tilgngi a vinna aftur eignir r sem eim hfu ar veri afdmdar, og uppreisa sna ru, eir sem mist hfu undir sama dmara. essi bkamaur sem hafi um skei lti burtginnast fr bkum, og hltt kllun til a gerast bjargvttur sns fsturlands vegna rttltisins, n uppskar hann sem til var s, laun ess eilfa riddara hinnar sorglegu myndar. S sem hlir essari kllun ekki framar afturkvmt til eirrar bkar sem var hans alheimur. Og v var n svo ennan morgun, er honum brust tindi af hvarfi bkarinnar sem var krna hans bka, lt hann fallast niur bekk andvkuflur maur, og sagi essi or ein: g er reyttur. Hann sat leingi eftir a s r Grindavk var farinn, og a rann hann svefnhfgi stinu. Loks rnkai hann vi sr og st upp. Hann hafi ekki fari af ftum um nttina eftir a hann kom r hfi drotnngar, n hann sig og snyrti og skipti um kli. Hann ba keyrisvein hafa vagn til reiu og k san.

FIMTI KAFLI
Arneo var tfrult kanselli a g hva lii, v hann hafi ar milligaungu tal mlum fyrir slenska. a etasr sem sslai me slandsml hafi lti koma til sn skeggrakara kanselli, en reisti sig upp oftlega mitt rakstrinum til a bora sultutau uppr krukku borinu inn-anum r tskriftir af hltsdmum, brennimerkngum og uppfestngum sem borist hfu fr slandi. Inni var ngur steggur af parrukmakarasmyrslum. egar professor antiquitatum Danicarum opnai dyrnar gaut etasri ru auga undan hnfnum og sagi minn herra sku ea lgsku, og benti gestinum a sitja. San sagi hann dnsku: g heyri a s miki dgilegar pur upp slandi. Svo er, yar gvild, sagi Arnas Arnus. ku vera grtarlykt af eim innankla, sagi yfirmaur slandsmla. Aldrei hef g heyrt a, sagi Arnas Arnus og tk upp hj sr krtarppu stutta. Item m lesa a ekki finnist jmfr ar upp landi, sagi etasri. Hvar mundi a standa, sagi professor antiquitatum. a segir s gi autor Blefken. Skyldi ekki eitthva vera mlum blanda hj eim ga autori, sagi Amus. Hj bestum autoribus m lesa a slenskar stlkur s hreinar meyar altartil r hafa ali sitt sjunda barn, yar gvild. Etasri l grafkyr og mlti ekki or mean hann var rakaur um barkakli. En egar v var loki reis hann upp stlnum, ekki til a bora sultutau, heldur til a lsa innilegri gremju sinni yfir vonds mls framgngi:

vi tveir hfum ekki bori gfu til samykkis eim efnum flestum sem sland vara, er ekki a hukla a: g skil ekki hvernig nokkur rlegur rttur getur dmt velborinn tignarmann einsog yur fyrir a liggja me j sem hefur ekki skmm lfinu. Das ist eine schweinerei. Hr hef g skjl upp a ml fr hittifyrra egar einni slenskri Keblevig var nauga af tveim skum. Og sem eir uru af fgeta dmdir sekt og hngu, fr mir punnar a grta og ba drottin lta eldi og bli rigna yfir dmarann. Arnas Arnus var farinn a reykja. a er mn meinng, rttai etasri undan hnfnum, a megi ekki rusamir velbornir menn halda vi ambttir, gift-ar ea giftar, hvers viri er vort lf? Einginn getur tlast til ess maur s forlftur konunni sinni. Minn herra sem er tfarinn classicis veit a betur en g a slkt ektist ekki hj eim gmlu, - konu hfu eir af skyldu, stmey af rf, pilt sr til unaar. Professor antiquitatum Danicarum hallai sr gilega aftur stinu og lt koma sig vrarsvip mean hann horfi reykskin r ppu sinni, - tja hva segir bartskerinn, sagi hann. Svo sem hfir einum slttum borgara vill rakarinn ekkert skikk, sagi etasri. Rtt ur en minn herra kom dyrnar var hann a segja au tindi a vor allranugasti herra hafi n brsnemma morgun fyrirfundist v frga hsi Gullna Leni, ar stundandi nokkurt hrtt kommers me snum fylgjurum kavalrum, sem fkk enda me klammari vi vaktina. Slkt mundi g aldrei undir tvo votta tala, sagi skeggrakarinn, en r v yar hvelborinheitum

knaist a spyrja mig frtta, og svo til vildi g var a koma fr frherranum, og ar stu tveir veldruknir generallautinantar sem hfu veri staddir nefndu hsi, og slegist me vorri n upp vaktmeistarana, , drottinn fyrirgefi mr, g sem geing til fnna manna, hvernig hefu mn eyru tt a komast hj v a lra sku? Rakarinn m fara a koma me vellyktandi og pmai, sagi etasri. snggagnai s sem til var tala og hneigi sig af mikilli list, fr a opna smyrslabukana og setja sta ilmsprauturnar. Arnus sat kyr stl snum og reykti fast mean bartskerinn sprautai utan etasri og smuri a. Meal annarra ora, sagi hann san ofur blttfram mean hann var a horfa reykinn sinn: Komst s sendng af lnu hlmskip, sem g rddi um vi yur sast? Hversvegna kngurinn altaf a vera a skaffa essum mnnum meira og meira snri? arna liggur enn ein snrabnarskrin. Hva eiga mennirnir a gera vi alt etta snri? J g heyri s bnarskr til kngs sem g ni undan Gullinl hittifyrra, eftir a hann hafi lrt henni sj r, s n loks hfnu hr. Vi hr krum okkur ekki um a slenskir dragi meiri fisk en vi hfum gagn af. egar vi getum aftur haft str vi svensku skulu eir f meira snri; og meira a segja aungla. Yar gvild vill heldur lta knginn kaupa essu flki hallriskorn en lofa v a draga fiska? a sagi g aldrei, sagi etasri. Mn skoun er s a a sem okkur hafi altaf vanta slandi s vellukka harri til ess a s vandai flkkulur sem fer um landi hverfi eitt skipti fyrir ll, og eir fu menn sem einhver dugur er geti truflair af jfum og betlurum dregi ann fisk sem compagniet arfnast og og brtt a lsi sem Kaupinhafn verur a f. M g skila v til alngis fr yar gvild? r megi rgja okkur hr kansellinu vi slensku einsog yur lystir minn herra. a m einu gilda hva slenskir segja ea halda. Einginn veit betur en r sjlfur minn herra, a slendngar eru rulaust flk. M bja yar hvelborinheitum sultutau? g akka yar gvild, sagi Amas Amus. En hafi mitt flk tapa sinni ru, hva dugir mr sultutau? Einginn maur sem nokkrusinni hefur veri sendur af konngi hefur dmt etta flk fr ess ru eim mli sem minn herra. Mn vileitni var s a slendngar mttu haldnir vi rtt lg, sagi Arnas Amus. m ekki einu gilda eftir hvaa lgum eir slensku eru dmdir? Kanselli hefur heimildir fyrir v a etta s rtta flk, allir ess betri menn fyrri daga drpu hverir ara ar til eftir var etta samsafn af betlurum, jfum, lkrum mnnum, lsugum persnum og drykkjuhrtum. Arnus reykti fram tmltlega og hafi upp fyrir sr nokkur latnesk or, djpraddaur einsog menn fara annarshugar me vsubrot: non facile emergunt quorum virtutibus obstat res angusta domi. J g veit a er ekki s pokaprestur slandi a hann kunni ekki sinn Dnat aftrbak og fram, vitnandi classicos seint og snemma, enda eru eirra bnaskrr til majistetsins svo tbaar af tugum lrdmi, a fjandakorni maur skilur hva eir eru a fara, og a alt og sumt sem mennina vantar er snri. mnum augum er a lstur snrislausum manni a kunna latnu. Og svo g komi a v sem g tlai mr a segja: fu menn sem eftir voru mannatlu slandi frdmdu r eirra gu nafni svo sem ann gamla heiarlega Eydaln sem var snum kngi trr, hann geru r rulausan reigamann hans elli svo hann lagist grfina.

Satt er a, af minni arkomu leiddi a nokkrir knglegir slenskir mistu eirra ru; en svarlausir menn endurheimtu

sna. Ef flki kynni a halda eim sigri sem vanst mundi a vera hultara um sitt lf fyrir yfirvldunum eftirleiis. Og samt var minn herra ekki forngur. Ofan altsaman tku r yur til a hundelta me alskyns mlatilbnai sjlfa velgeramenn eyarinnar, heiarlega danska borgara og frmleiksmenn slandskaupmenn, sem leggja sig strar lfshttur a flytja essu flki bjrg og margir forgnga v skelfilega hafi sem umlykur etta aua land. S rgur er ltinn gnga, mest undan yar rifjum, a slandsverslunin eigi a gefa einhvern bata. Fyrirgefi minn herra vi sem best ekkjum til sum ru mli. fslandsverslun hefur vinlega veri stundu gusakkaskyni af okkur dnskum. Og egar vor herradmur forum tk einkartt verslun vi eyna var a til ess eins a koma veg fyrir a utanrkisflk hldi uppi fjrkgun essari veslu j. Mean etasri var a tala hlt rakarinn fram a nudda inn andlit hans hverju pmainu eftir anna, en gesturinn sat sem makindalegast og hlt fram a horfa afarirnar reykjandi. Satt er a, sagi hann loks me sinni kyrru rdd, altav dauflega: taxti hamborgarmanna tti ekki vinlega hagkvmur Islandi forum t. reiknast frum mnnum svo til a heldur hafi hann laknast san, bi undir eim frmu hrmaungurum, helsngjaeyrarmnnum og compagniet. Og hva hrrir monsrs kollega og meeigendur slandsversluninni, er arfi a harma eirra hlut mean eir hafa snu fylgi slenska sem eir meta hst. Vi hfum aungva srstaka slenska okkar fylgi n jnustu umfram ara, heldur kappkostum a vera allrar eyarinnar trir jnar og sannir hjlparar. Hm, sagi Arnas Arnus. Vel lur Jni Marteinssyni um essar mundir.

Joen Mortensen, sagi etasri. g kannast ekki vi a nafn. Danskir ekkja hann ekki egar hann er nefndur, sagi Arnas Arnus. En hann er s eini slendngur sem eir rata til. Nokkrar fleiri jir rata ogsvo til hans. Ekki stendur a dnskum bkum a slenskir su komnir fr drottinsvikum og sjrnngjum, eir sem ekki eru af rskum rlum, - a kva standa sjlfra ykkar bkum, sagi etasri og hallai sr enn betur undir smyrslin. Meal annarra ora, hva er yur hndum minn herra? g hef veri beinn a gerast landstjri slands, sagi Arnas Araus. Parrukmakari, sagi etasri og reis upp rugur. Httu! Taktu burt itt km! - a leggur af v fluna. Faru. Eftir hverju ertu a ba? Fyrir hvern ertu a njsna? Skeggrakarinn var hrddur, fltt sr a strjka framanr etasrinu og lta niur hj sr baukana, og hneigi sig sfellu mean, sagist vera breyttur maur sem hvorki heyri n si, og hann heyri eitthva og si skildi hann ekki neitt. egar hann var fugur burt, reis etasri r sti, sneri sr a hinum tmlta aulstna lrimeistara dnskum fornfrum og hvi n loks vi eim tindum sem essi gestur hans var a flytja: Hva voru r a segja monsr? g held g hafi ekki veri a segja neitt srstakt, sagi Amas Amus. Nema hva vi vorum

a tala um Jn Marteinsson mlaflutnngsmann slandskaupmanna, ann mikla sigurvegara. Hva voru r a segja um landstjra? Hver a vera landstjri hvar fyrir hvem? a veit yar gvild altsaman miklu betur en g, sagi Amas Arnus. g veit ekki neitt, pti etasri miju glfi.

Og egar Amas Amus geri sig eingan mta lklegan a segja fleira var hinn hi herra enn forvitnari, baandi t hndum sjlfsvorkunnarfullri uppgjf. Eg veit ekki neitt, endurtk hann. Vi hr kansellinu fum aldrei a vita neitt. Alt gerist hj eim rkisrinu og herrinu hj eim versku; ellegar svefnherberginu hj drotnngunni. Vi fum ekki einusinni launin okkar. g kosta til mns uppihalds fimtn til sextn hundru rxdlum ri, og hef ekki rj r s tskildng me gati fr knginum. Vi erum gabbair, a er ekki tala vi okkur, a er veri me alskonar brugg bakvi okkur t stanum; og best gti g tra vi vknuum upp vi a einhvern morgun a kngskepnan vri bin a selja okkur. Einsog yar gvild veit hefur vor herradmur margreynt a selja og vesetja tttskrifaa ey sland, sagi Arnas Amus. I tvgng rskum ratug geri hann til dmis legta fund einglakonngs eirra erinda, sem lesa m skjlum. S rki hamborgari ffelen tji mr gr a n hafi vorri n enn einusinni knast af snu allramildasta hjarta a frambja til slu etta land. Vi essi tindi lt etasri aftur fallast nir stl sinn, horfi framfyrir sig stjarfur og hvtnai upp. Loks stundi hann frammr myrkri hugans: etta er gerri, etta eru svik, myrkraverk. Amas Amus hlt fram a reykja. Loks tkst etasrinu a safna viljareki til a standa upp, hann stti drykkjarfaung inn skp og helti vni sklar handa sr og gestinum. Loks er vni var runni nirum kverkar honum mlti hann: g leyfi mr a vefeingja rtt kngsins til a selja landi a okkur forspurum hr kansellinu. a vri a stela landinu; og ekki aeins fr kansellinu, einnig fr kompaninu. Og hva segir rentukammeri? Ea Gyldenlve, lands-ins gvernr?

Yar gvild tti a vita, sagi Arnas Amus, a eftir niurbrot eirra ppisku og upphaf lterstrar er kngurinn orinn eigandi kirkjufjr snu rki; annig eru allar mestu jareignir slandi, auk sund smrri jara, fallnar undir hann. Ein forornng til vibtar og hann einnig svo r jarir sem eftir eru. Hva vor allramildasta n gerir vi snar eignir kemur ekki rum vi. Og mundi a ekki ltta tluveru fargi af hinu ha kanselli ef etta afhrak landa yri laust af ess samvisku? slandskaupmenn mundu ekki leingur forgnga erfiri sjlei. Af compagniet mundi takast miki mak a annast mitt bgstadda flk gusakkaskyni. Etasri var farinn a a. N stanmdist hann frammifyrir gesti snum, skk framan hann hnefann titrandi og sagi: etta eru enn einhverjar blvaar vlarnar r yur; fals; brugg; makk; r hafi gint konnginn; s danskur rgjafi og stjmarherra er ekki til sem mundi ra konngi a selja sland, af eirri einfldu stu a hva htt sluver sem byist eitt skipti mundi hann altaf hafa betur uppr v til leingdar me gri verslun. Brnustu rfina er mest a meta, sagi Arnas Amus. Grmubll skulu haldast; a kostar

pennga. Gott grmuball gleypir jararafgjldin af llum slenskum klaustrum einu ri, yar gvild. Auk ess, vor n verur a hafa str mti svenskum til a hkka frg Danmerkur; a kostar lka pennga. Og sjlfir eir slensku, spuri etasri mlaus mittmilli reii og tta. Hva segja eir? slenskir, sagi Arnus. Hver spyr rulaust flk? eirra hlutverk er a eitt a leggja sna sgu minni til betri ta. Yar hvelborinheit veri a hafa mig afsakaan, sagi etasri a lokum, en akallandi ml ba mn t stanum. Eg hef nefnilega eignast na frillu. Vill minn herra eftilvill aka lei me mr. Amas Amus var stainn upp og httur a reykja. Minn vagn bur einnig fyrir utan, sagi hann. Sem sagt, vivkjandi eirri sendng af lnu Hlmskip, sagi etasri og var a fara kpuna: g skal athuga a ml. Kanselli hefur vinlega veri reiubi a taka bnir slendnga um smundarjrn, messuvn og snri til greina. Eftilvill verur hgt a f fleiri skip til a sigla r en fyrra.

SJOTTI KAFLI
Vori eftir bluna var svo fment alngi a dmar uru ekki dmdir. Kom r mrgum sslum einginn maur til ngs. Var a fresta aftkum brotamanna vegna ess kristilegir blar hfu ogsvo burtsofna essari hryju, en brjllegir strkar sem frambuust a hggva menn og drekkja konum sr til skemtunar voru ekki teknir gildir vi na sem ber heiti af rttltisxi. var ar farga nginu Hallfri nokkurri r Mlangi, er barn hafi tt vi lafi eim sem af var tekinn hi fyrra r, en ekki komu arir til alngis r Mlangi austan en maur s er konuna flutti, og neitai hann me llu a flytja hana kvika um hl aftur landi enda, yfir au mrgu vtn, svo gir menn tku sig til og drektu konunni ar hylnum. N er ar til mls a taka sem Jn karl Hreggvisson situr a bi snu Rein. Eingin fura undan drgjust essari t tvegur hans me na hstarttarstefnu, sem honum hafi me kommissarsdmi veri gert a f. Var hugur hans fullur me ara hluti. au glompttu yfirvld sem ekki voru aldaua hfu og ru a sinna en Jni Hreggvissyni um skei. Misseri liu. ar kom egar linti mannfelli og heldur bri af jinni, a s kvittur barst bnda til eyrna a ekki mundu eir valdsmenn sem n voru uppkomnir sta hinna sem falli hfu vera me llu afhuga hans gamla mli. a var ekki dregi efa landinu a embtti kommissars hefi veri srstaks elis, hann var gerur dmari ofar dmurum og dmar hans franlegir. eir sem hann sekjai ttu sr ekki uppreistarvon. Hinum, sem hann uppreisti, var ekki mein gert aanaf. En svo br vi a loknu hans starfi, sst glggvar hver fallinn var en hverjir hfu veri reistir. eir sem hfu veri reistir voru tndir. a s ekki sta eirra frelsunar. eim manni sem hafi lkka hu til a uppreisa lgu var hvergi bori akkltisvitni heyranda hlji. En jin harmai niurlgngu og fall lgmanns Eydalns. Jn Hreggvisson var s maur sem heim sneri einna vissastur um sinn hag eftir kommissarsdm vi xar vori fyrir blu, senn skn og sekjaur. Hans ml var a vsu orsk

einnar ngstu krunnar hendur Eydaln og hafi ekki anna tt jafnsterkan tt falli lgmanns en s dauadmur sem hann hafi endur fyrir laungu uppkvei yfir essum manni eftir ggnum sem hsta lagi gtu talist lkur. hafi aldrei tekist a sannprfa hendur Eydaln kru kommissars, a hann hefi fyrir sextn rum gert samnng vi Jn Hreggvisson um a birta ekki hstarttarstefnuna sem hann hafi heim me sr fr Kaupinhafn. Um slkan samnng uru aldrei nein vitni leidd, enda var kristsbndi tilskyldaur a tvega sr ara hstarttarstefnu og lta prfa a gamla ml sitt n. egar Eydaln var hniginn og blan hafi ri Sklholtsstl a sinni pri og sma ar sem biskupinn var sofnaur samt me sinni fr, dttur lgmannsins, og enn fleiri tignarmenn horfnir, sem lklegir voru til eftirmls, hugi Jn Hreggvisson a fir mundu n leingur um sakast honum tefist a tvega na stefnu. En a var mt vonum bnda. ru vori eftir bluna var aftur ngfrt vi xar og ngur mannafli til a taka af brotamenn og setja saman na bnarskr til kngsins. Forsti landsyfirrttar skipuu eir varalgmaur Jn sslumaur Eylfsson og amtmaur Beyer Bessastum. Alii var ngs og sst eingin mynd ess a gmul strml yru upprifju a sinni, enda vorhart og kaldsamt, og deyf og trega einkendi fu lgrttumenn sem hfu lagt sig ngreiir yfir hlfdauar sveitir mean a slegna mannflag sem af lifi riai enn vi, svimandi eftir hggi mikla. En eina ntt nr nglausnum, egar lgrttumenn voru skrinir undir gruskinn sn, rei gestur ngvll. a var kona. Hn rei fylgd riggja sveina me mrgum hest-um austan vellina r tt fr Kaldadal sem askilur landsfjrnga. essi lngferakona st af baki fyrir utan amtmannsb og gekk egar fund ess manns Beyers sem fr me umbo lnsherrans. egar hn hafi stai vi litla stund geri amtmaurinn bo eftir vsilgmanni og var hann vakinn og gekk til amtmannsbar. Um a sem gerist essum fundi voru ekki arir til frsagna. Skmmu sar rei gestkonan burt aftur af ngvelli. S annar hlutur gerist um nttina, a vaktir voru tveir menn af jnustulii vsilgmanns og sendir me brfum a fara vestr Skaga og finna Jn Hreggvisson bnda a Rein og hafa hann me sr til ngs. a voru heldur ftkleg yfirvld sem rum degi hr fr hfu enn upp kru hendur essum kristsleigumanni hinum vonda sta ngvllum vi xar. Jafnvel b danska umbosmannsins var niurnslu, einsog kngsvaldinu tti ekki leingur taka a upphalda embttislegum glsibrag andspnis eim verum slands me storm og hregg, sem etta flk, krkltt kalvii mannsmynd, var eirra snar ttur. essi veur slands voru s mylla sem ekki lt mala utan blgrtisfjll, uppyrjandi og niurfeygjandi ll mannaverk, afstrjkandi ekki aeins eirra lit, heldur og eirra form. Flraar vindskeiar essa knglega hss voru mist brotnar ea upptnar, alt jmkyns rybrunni, hurin gisin og undin, rur brostnar, gluggahlerar skldir af hjrum, kngsins merki afvegi a mestu. Og hinn danski umbosmaur landfgeta, amtmaur Beyer, fordrukkinn upp hvem dag alt ngi. Landsyfirrtturinn sat kofaskrifli sem eittsinn hafi heiti lgrttuhs, og var rofin ekjan svo vindur og regn ttu frjlsa lei um sali. Lejan sem runni hafi r torfveggjunum inn lasi fjalaglfi hafi ekki veri moku. Innareftir essu glfi haltrai Jn Hreggvisson Rein hvtur fyrir hrum, stynjandi og pandi. Varalgmaur Jn Eylfsson spuri hverju a gegndi a hann hafi ekki hlnast eirri skyldu sem honum var ger fyrir tveim rum af srstkum knglegum dmstli hr vi xar, a fra mli snu til hstarttar.

Jn Hreggvisson tk ofan prjnakolluna og menn su hans hvta hr. Hann st lotinn og aumjkur fyrir snum dmurum n ess a dirfast a horfa upp , sagist vera gamall maur, lestur sjn og heyrn og fr af gikt, en s litli skilnngur sem haft hafi skualdri allur dofnaur. Ba, skum fkunnttu a forsvara sig, a sr yri settur talsmaur. eirri bn var ekki sint, svar mannsins bka, og teki fyrir nsta ml skyndi me v n var sasti ngdagur og rei a f sem mestu loki ur dmarar gerust ofdruknir, sem hvern dag tkaist nr lei nni. ttist Jn Hreggvisson sj a fleira yri ekki gert hans mli v ngi,

tk drg sna og rei norur Leggjabrjt, heim. egar aftur vanst tmi a vkja a mli hans var hann allur bak og burt. Var mli uppteki til dms a honum fjarverandi, n frekari sknar ea varnar, og var s dmsniurstaa a me v Jn essi vri alektur a leiinlegri, illri og rvandlegri framkomu, ar hann, skuldaur fyrir mor, hefur ekki eftirlifa eim tveimur knglegrar maiestatis verndarbrfum, auk leiarbrfs fr kongens militie, svo og vanrkt a auglsa hstarttarstefnuna gmlu, loks rjskast vi a afla sr nrrar sem honum var gert me kommissarsdmi, en viki burt han af nginu viljugur eftir sinni forpliktan a ba til sns mls a svara, skuli nefndur Jn Hreggvisson rtttkur fngelsi og vktun sslumanns verrngi og sendast essu sumri me framsiglandi skipi sem fyrst kann ske til Brimarhlms rlkunarhss, ar a erfia upp kastalann, en hans bsl falla hlf undir knglega majestet.

SJUNDI KAFLI
a var einn dag a Jn Hreggvisson st brkinni Reinartni og var a sl. ra tveir menn a utan og stefna til hans yfir slgjuna. Bndi htti a sl, mti eim me ljinn reiddan og htai eim mori fyrir a troa grasi, slkt hi sama kolgrimmur hundur hans. Mennirnir ltu sr hvergi brega, en kvust sendir af Skagasslumanni a taka hann hndum. Hann stakk niur orfinu grassvrinn svo ljrinn var uppi, gekk til eirra, lagi saman hnefana og frambau lnlii sna. Til er g, sagi hann. eir sgust ekki mundu jrna hann a sinni.

Eftir hverju eru i a ba, sagi hann, v eir voru svifaseinir a landssi og hfu sna hentisemi teignum. tlaru a fara haldinu? sgu eir. g um a, sagi hann. Hvaa hrossi g a ra? tlaru ekki a kveja hj r? sgu eir. Hva varar ykkur um a, sagi hann. sta! essi maur var allur annar en s sem stai hafi lotinn og skjlfandi, me ngum stunum og grti nr, fyrir dmurum snum alngi. Hann hljp egar bak lausahesti

eim sem eir hfu meferis. Hundurinn beit hkilinn hestinum. Ekki skal fremja mannrn, sagi s sem fyrir var mnnunum og kva skyldu ra hla og lsa erindum snum vi vandamenn bnda. Brinn undi sr uppvi fjalli, me lflegum glugga einsog auga ykkan grasi grinn svararvegginn, og lgar dyr ar sem menn geingu hlfbognir t og inn, og barhella fyrir framan. a rauk uppr strompinum. Konan var laungu dau. Ffli var og ekki leingur til, og hald manna a bndinn fair ess hefi drepi a. r lkru voru einnegin slaar svo einginn lofai gu bnum. En bndinn hafi eignast ara dttur sta eirrar sem l brunum egar hann kom fr tlndum, og essi kom innanr eldhsi og st barhellunni nstum gjafvaxta, krmtt af sti og blugrafin, dkk brn og br me glampa af fur sns svrtu auga, berftt og slbrend vamlsgopa me digur hn, skraut kla hennar aska, taflsar og mkvistir. Mennirnir sgu: Okkur hefur veri skipa a handsama fur inn og fra hann til skips lafsvk. a var kominn einhver hvotngur hundinn, hann reisti burstir og m bofsandi utan veggina. Betur i vru drepnir, sagi stlkan. Sji i ekki ennan gamla mann me hvtt hri. egiu stelpa, sagi Jn Hreggvisson. Ppi minn, sagi hn. Viltu ekki fara utanyfirbrkur? Nei, sagi hann. En kondu me snri. Hn vissi hvar hann fl dlti af lnu, og kom eftir drykklnga stund aftur me vna haunk af essari drarvru. Menn sslumannsins horfu adunarfullir. Dttir hans kom einnig me mussuna hans, sem tk nir mitt lr, og hann lt tilleiast a fara hana ar sem hann sat hestbaki, san margvafi hann yfrum sig snrinu me snggum handtkum. Dttir hans horfi hann. Hann hntti hnt snri og var gyrtur. Ppi minn, hva g a gera egar ert farinn, sagi stlkan. Lokau hundinn inni, skipai hann flskulega. Hn kallai hundinn, en hundurinn fann a tti a narra hann og kom ekki nema hlfa lei, lt skotti sga. Hn blkai sig og vildi gnga til hans og taka hann, en lrai hann t tini me skotti milli ftanna. g drep ig Kolur ef verur ekki kyr, sagi stlkan. Hundurinn lagist niur og fr a skjlfa. Hn gekk til hans, tk hnakkadrambi honum og bar hann lfrandi a tihsi hlainu, kastai honum ar inn og klrai aftur. egar hn hafi loki essu verki voru mennirnir rinir r hlai. Vertu sll ppi minn, kallai hn eftir honum, en hann heyri ekki; eir voru komnir skokki utareftir trum; fair hennar rei undan og bari ftastokkinn. Vinnuhjin sem stu tninu httu starfi og horfu egjandi hvar rii var burt me hsbndann. eir nttuu sig Andaklnum hj hreppstjra og stu yfir fnganum skemmu. Um kvldi vildu eir skrafa vi hann, en hann sagist vera orinn gamall og leiddust sr menn. Kvast harma a jin skyldi ekki hafa ori aldaua blunni. eir spuru hvort hann kynni aungvar rmur. Ekki rum mnnum til skemtunar, sagi hann. eir hldu bti daginn eftir. Riu eir me bndann vestur Mrar, t Snfellsnes og yfir Frrheii sem lei liggur til lafsvkur. ar komu eir sla kvld og var fari a rigna. Kaupskip l hfn. eir stigu af baki fyrir framan bina, hittu kaupmannsjna a mli, sndu brf sn og geru bo fyrir skipherra. S kom egar honum tti tmi til og spuri hva eim vri hndum. eir sgust vera menn sslumanns verrngi og hafa me sr brotamann a erfia

til Brimarhlms, afhentu skipherra sslumannsbrf ar upp. Skiparinn var blr maur digur og kunni ekki lestur, en kvaddi til menn a tlka sr skrifi. egar eim upplestri var loki spuri hann, hvar eru dmsskjlin? a vissu eir ekki gerla. Danskurinn benti Jn Hreggvisson og spuri rmur og nugur: Hva hefur essi maur gert? Hann drap kngsins bul, sgu eir. essi gamli maur, sagi danskurinn. Hvar stendur a? eir sgust hafa haldi a sti brfunum, en hvernig sem lesi var fanst ar eingin stafestng stfks. Danskurinn sagi a einginn sslumaur slandi gti haft hann til a taka flk lystireisur snu skipi. Hva er lystireisa, sgu mennirnir. Skipherra kvast kalla a lystireisu ef slenskur maur sigldi fram hans skipi n ess a geta sanna a hann vri jfur ea morhgi. Hitt er anna ml, sagi hann, ef manni fylgja dmsskjl me festu innsigli eirra Bessested og byrg stiftskassans fyrir farnngu. Um mann ann sem eir hfu dregi hnga st hvergi or veru a hann hefi stoli lambi, aukinheldur myrt mann. Skipherranum var ekki r a aka. Hann geri ann einn kost a taka vi manninum, a eir riu fyrst Bessastai eftir gildum skjlum. Me a gekk hann burt. Fr lafsvk til Bessastaa eru rjr stfar dagleiir hvora lei, svo gslumenn fngans su ann grnstan a skrskota til yfirvalds eirrar sslu sem n voru staddir, Snfellsness, ef takast mtti a f af honum bevs a s maur sem eir fluttu hefi veri dmdur alngi. eir leituu nttstaar lafsvk;, en a var ney Snfellsnesi og gestrisni minna lagi eim fum stum ar sem finnast kunni fiskur hjalli og smjr bri, en margt bla eyi eftir bluna, flk di og grafi. Compagniet var s einn aili Snfellsnesi sem tti hs af vii en ekki mold. Hsi st a jafnai tmt og slegi hlerum fyrir glugga utan r fu sumarvikur mean hndla var. Vaktarar Jns Hreggvissonar geru bo fyrir kaupmann og spuru hvort hgt vri a hsa einn fnga og tvo menn. Kaupmaur svarai a danskir hefu ekki skyldur a hsa ara slenska en sannprfaa glpamenn; um ennan var ekki v a heilsa; mundu eir vera drar einir og lygarar; skyldu eir sj fyrir sr sjlfir. eir spuru hvort eir mttu stnga fnganum inn tikofa ea pakkhs, v a var rignng. Kaupmaur sagi a plagsi slenskra a hafa hgir til baks og kviar hvar sem vru staddir, auk ess sem eir skildu eftir ls, og vri slk j ekki hf fyrir danskra tihs. Me a var kaupmaur burt, en einn gilegur danskur utanbarpiltur gaf eim slensku a bta skro eir hefu ekki mat. a var frammori. Litlu sar fr kaptuginn um bor til sn a sofa. Hsi kaupmannsins var loka. Varmennimir rddu hvor vi annan mlinni fyrir utan bina og fnginn st splkorn fr eim klddur snri snu, me prjnakolluna rignda ofan hrumar. Fyrir framan bina var jarfastur hestasteinn me voldugan jrnkeing. Loks viku gslumenn sr a fnga snum, bentu honum a koma a steininum og sgu: Hr tlum vi a binda ig. San leystu eir utanaf ldngnum snri hans og bundu hann me v hndum og ftum og geru r afgnginum taug sem eir festu jrnkeinginn, hldu san burt. egar eir voru farnir mjakai bndi sr skjlmegin vi steininn og hallai sr uppa honum, en reyndi ekki a leysa sig a kynni a vera augert og fjtrunin fremur tknleg en veruleg; hann var ekki leingur jafnkafur flttamaur og fyrir tuttugu rum, sar ekki

heldur trllskessur framar draumi nttinni; seig n svefn yfir reyttan manninn sem hann rumdi uppvi hestasteininn fyrir framan hj dnskum um nttina. Og sem hann sefur ar nttregni vi stein, vitjar hans einn sendiboi hlr og gur, lktog bkum segir af v er einglar komu til bundinna manna gegnum vegg, msar skegg hans og sleikir loku augu hans. a var hundurinn. ertu kominn arna blvaur, sagi maurinn, og forarblautur hundurinn hlt fram a troa utan honum og dilla rfunni og sleikja hann framan lfrandi, og maurinn var bundinn og gat ekki bari hann fr sr. hefur ti folald andskotinn inn, sagi Jn Hreggvisson, og verra verur ekki sagt vi hund; en sm var glei hundsins, seinast fr hann a hlaupa hrngi krngum stein-inn ar sem maurinn var bundinn. A morgni svaf maurinn uppvi steininn og hundurinn uppvi manninn. Arir menn og hundar komu stj: herralegir danir stu bartrppunum tttnair og alfrir eftir morgunbitter og frkost, en murlegir lsarar hmdu leingdar skpulagslausir, axlalausum treyuttrum, me ofsan rass, ekkir rostrkum tvarpi. Hinir sari horfu tmlega hundinn og manninn; einn vissi deili eim sem bundinn var og tt hans, annar gat ekki stilt sig um a fra tal snri sem hann var bundinn, bir tluu skrkrmr falsettu n lkngar vi mannsrdd. eir dnsku bardyrunum hfu fyndin ortk takteinum og hlgu digurt. Gslumenn voru hvergi nr og alt huldu um eirra ferir. Eftir skamma hr voru eir dnsku geingnir til starfa sinna, en mrlandar stu eftir og horfu sljir mann og hund. Ekki hvarflai a eim a stga nr og leysa hinn bundna fremur en mnnum hugkvmist a fara til og leysa fenrislf ellegar takast fng au strf nnur sem goum heyrir a vinna. Afturmti vildi einn danskur krambarsveinn leysa manninn af hrekk vi yfirvldin, og til a sj hann hlaupa, en egar hann gekk nr espaist hundurinn og geri sig lklegan a verja hsbnda sinn og au bnd sem hann var bundinn. N var haldi fram a brngja skrei sem sjbndur hfu lagt inn, og gfu menn ekki frekar um morngja ann sem var festur vi steininn, utan ftk kona gekk til og hlt uppa munni hans aski me mjlk og gaf hundinum sni ro fyrir gus miskunn. Og lei s dagur. a var lii kvlds og htt a brngja, skipi l ferbi. Gslumennirnir voru komnir aftur og hfu leyst bnda. eir hldu fram a ba og hma undir kauphndlunarveggnum lafsvk eirri von a bo brust fr einhverjum knglegum ailja, sem kaptuginn skipinu tki gild, en nttina undan hafi veri gerur hraboi fund sslumanns Snfellsnessslu a f skjal fyrir v a Jn Hreggvisson vri sannaur glpamaur. Um mintti tk hundur fngans a geya, litlu sar mtti heyra hfdyn af mikilli rei. Gslumennirnir rttu r sr eirri von a hr vri sslumaur kominn. En rei ar mlina ein tignarkona me mrgum freyandi hestum, dkkkldd og hafi steypt hettu yfir hfu sr. Hn hljp r sli n astoar, safnai greip sna handfylli af vel sksu reipilsinu, svo hn stigi ekki faldinn, skundai lttum skrefum yfir plssi og var horfin inn kaupmannshsi til eirra dnsku n ess a hafa drepi dyr. Fylgdarsveinar reyndu a stva lausahestana til a a eim mean hn staldrai. Hin kunna dvaldist hsinu drykklnga stund. egar hn kom t hafi hn lti hettuna falla afturaf hnakkanum og nttblrinn st hri hennar. Grssrinn og kaptuginn fylgdu henni tfyrir dyr og lutu henni, og hn brosti svo glampai tennur hennar nturhminu.

Fylgdarsveinar leiddu fram gng hennar og hldu vi hann mean hn steig bak nokkra fama fr ar sem Jn Hreggvisson sat steininum. lauk fnginn munni sundur: Mn jmfr rur hrra ntt en egar Jn Hreggvisson fleygi kjltu hennar spesunni seinast, sagi hann. Hn ansai af bragi r slinum: S sem rttir beinng er inn vin. v mtti g ekki f mitt hfu afhggvi fyrir tuttugu rum mean a enn var svart og hlsinn ngu digur til a heita bolegur ns fur og kngsins xi, sagi hann. Hn sagi: vkur gu a beinngamanni af vorkunn, en um lei og snr fr honum er inn frumburarrttur seldur. etta var minn feill. g gaf r itt hfu lmusu: og hfu mns fur, hfu landsins, var a hnga rulaust. N skal vi spyrnt fti veikur s. g er gamall maur, sagi hann. M skalt ekki valera yfir mnu foreldri hr landinu, sagi hn. g bist ekki vgar, sagi hann og var alteinu stainn upp af steininum, me prjnadilluna yfir hrunum og snri sitt um lf. g mr vin einsog mn jmfr veit, hans lfkona. Hans hrkona, leirtti hn og hl og var riin brott. egar hn var brott kallai skipherra til gslumanna og sagi eim a binda fngann og flytja hann skipsfjl.

ATTUNDI KAFLI
Og sem eir koma vi Kaupinhafn gst, sendir kaptugi or staarins yfirmnnum a hann hafi innbyris einn rjt fr slandi. Voru egar meistarar sendir fr kastalanum, hervddir, a taka vi manninum samt eim brfum sem honum fylgdu og flytja hann ann sta Danmarkar sem var kunnastur slendngum. S kastali Brimarhlmur st sem nafni tilvsar hlma er verur sjvtn staarins, me ykka mra uppr sj, og djpa kjallara fulla me vatn, en skytturnar uppaf til a hleypa af fallstykkjum svensku. Vistarverur brotamanna kastalanum voru allar lagaar fyrir karlflk; lgu menn ar strum almennngum nttinni, en erfiuu rlaskla daginn. Ef menn voru hrddir og sndu af sr ga hegun hfu eir traust sinna tuktmeistara og feingu a liggja jmair nttinni, en vru eir hrddir og svruu fullum hlsi til allra ora voru eir af snum meisturum straxen jrnair og sparka og festir vi mrinn hver hj snu leguplssi. Ekki lei laungu ur slenskir stanum hfu pata af v, og var rakinn kanselli, a ekki mundi einleiki um ann xarrdm sem komi hafi Reinarbnda Brimarhlm, og hefi mli gegn essum tttskrifaa bnda veri upp teki af ekki mikilli forsj ar heima. Og egar s aili sem fann a maksvert a gera sr rellu taf ljtu hfi essa strks rannsakai skjlin komst upp a au voru aeins lauslegt afrit innsigla af eim handahfshradmi sem geingi hafi yfr bndanum um vori alngi sttu og vru mli. Sagi skjlum hans, a me v bndi vri alkunnur a leiinlegri umgeingni vi flk, og reyndar skuldaur fyrir mor, en hlaupist burt af ngi n ess a svara fyrir sig, skyldi hann standa til Brimarhlms. a var alt og sumt.

S var regla a a eitt op ar sem menn tsluppu fr kastala Brimarhlmi var loka annan enda, sums grfin; risu fstir til lngframa undir eim byrum sem mnnum voru fyrir rttltissakir bundnar essum sta. Nokkrum slenskum faungum sem hr stu fyrir misstrar sakir tti ekki mega seinna vera a Jn Hreggvisson bttist eirra hp alkominn, og lklegt a essi gamli lsleipi rjtur, a mrgum illverkum frgur, mundi eiga han afturkvmt r v tekist hafi a draga hann etta lngt. a var v ekki fura samfngar hans rkju upp str augu egar tuktmeistarinn gekk rlasklann einn dag og kallai Regvidsen, ann sklk sem hafi samasem afhggvi vorum allramildustum herradmi sinnar nar hgri hnd: bulinn, og ba hann gnga t me sr. Jni Hreggvissyni var ekki fylgt dbensmegin land, heldur skoti yfir Hlmsins kanal kastalaferjunni. Honum hafi af dnskum gefist eitt brkarrifrildi utanyfir haldi sem hann var gripinn slandi, en snri var teki af hon-um; og sem hann var a rexa v vi ferjumann sinn a f aftur snri, var honum sveia land staarmegin kanals. ar st lngur maur bttum kjl, hokinn, me riu. Hann gekk til mts vi bndann, alvaran sjlf, eftilvill dlti annarshugar og rtti honum bla hnd sna me trllauknum smisfngri. Komdu sll Jn, sagi essi kjlmaur slensku. Jn Hreggvisson horfi manninn grettur og klrai sr hfinu, - hvur ert n aftur? Studiosus antiquitatum er g og heiti Joannes Grindvicensis, Jn Gumundsson ttaur r Grindavk. j tli g tti ekki a ekkja ig sem komst til dyra frgum gari, og ar st einn kngsins soldt, og kondu sll og blessaur Jn minn. S lri r Grindavk hnussai nokkrum sinnum og brndi ltilshttar sr nefi. Minn herra og meistari vill ausna r lkn Jn Hreggvisson, sagi hann. Og hr hef g stai eftir hans boi san morgun a klukkan Nikulsarkirkjuturni spilai einglasaunginn. Og n er brum komi a heilags anda saung. ttir a skilja a mr er kalt og g er yrstur. Eg var tekinn fr orfinu einsog g st brkinni og ekki tskildng fyrir li, sagi Jn Hreggvisson. eir dnsku hafa meira a segja stoli snrinu mnu. Gott gott, sagi s lri og eyddi essu mli. jesnafni , me urrar kverkar, hva er frttum af slandi? Og alt svona slarkandi, sagi Jn Hreggvisson. Var nokku skakvirasamt vertinni fyrra. En grasspretta tne skrra tnti sumar. Gott, sagi s lri. Og btti vi eftir dlitla umhugsun: g heyri srt altaf s sami afbrotamaur. ekk, sagi Jn Hreggvisson. Er a rtt? spuri Grindvkngurinn. Mr finst g vera drlngur, sagi Jn Hreggvisson. S lri Grindvkngur tk aungu gamni: skp er ljtt a vera glpamaur, sagi hann me siferisroska. rauninni er g ekki nema jfur, sagi Jn Hreggvisson. a maur ekki a vera, sagi s r Grindavk. g stal snrisspotta fr manni fyrir rmum tuttugu rum, sagi Jn Hreggvisson. a maur ekki a gera, sagi Grindvkngurinn. sagi Jn Hreggvisson: Hvenr hefur veri alminlegur drlngur sem ekki var jfur byrjuninni? S lri hnussai og metjai leingi og nam staar til a klra sr vinstri klfa me hgri rist. Sem sagt gott, sagi hann a lokum sklakennaralega. En hva g tlai mr a segja en ekki

egja: ekkert gerst slandi, ekkert komi fyrir? Ekki a g man, sagi Jn Hreggvisson. A minsta kosti ekkert srstakt; ekki essi rin. Ekki ori vart vi neitt, spuri s lri r Grindavk. Nei a hefur ekki ori vart vi neitt leingi Islandi, sagi Jn Hreggvisson. Ekki nokkurn skapaan hlut. Nema maur skyldi telja til tinda me emjandi sktu sem dregin var hittifyrra Skagafiri. etta kalla g meiren ltil tindi, sagi s lri. Hva segiru, emjai hn? N kanski hafir ekki einusinni heyrt laxmaur, a ri fyrir hittifyrra sust menn loftinu slandi, sagi Jn Hreggvisson. Sust menn loftinu, sagi s lri, en gn daufari. Gott. Og egar hann hafi gert knst nokkrar reisur, armeal brnt nefi sklega, kva hann uppr, segjandi: M g benda mnum landa a a ar sem ert einn almennngspiltur a tala vi lran mann, g s einsog s klerklausi brir Bergur Sokkason segir: minstur djkn gus kristni, hfir ekki a gerir r ofgrunt fti vi mig og ir mig lkasem einn hund ea kallir mig inn lax-mann; og tala g hr vst ekki fyrir mig sjlfan, heldur veit g minn herra og meistari mun aldrei ola almganum slkt framferi vi lru sttt. Og egar hann sendi mig heim til slands um ri a uppskrifa tlftu aldar postulasgu sem Skari finst, og eir skarverjar ei fyrir gull lta vilja, fylgdi mr hans brf a g skyldi ei varpast undir lgra titli en monsr ar upp landi. Jn Hreggvisson svarai: g er ekki nema vanvitugur leigulii sem aldrei hef ekt alminlegan mann utan Jeskrist hsbnda minn, svo g aldrei nefni til ess hlutar ann koltta hund sem mig elti vestra lafsvkurkauphndlunarhestasteini hvar g l bund-inn vi keing. Og fyrst yar hlru hvelborinheit vilja nokku upp mig pkka, lofa g a haga mr hanfr eftir yar lrdmi nema v sem mn viranleg viska kynni a forbja. Grindvfldngurinn sagi: og n tt s ofurseld Moria, vill minn meistari ekki fora slkt vi ig, en hefur jafnan haft taugar til innar mur, sem blindni geymdi a arir hfu glata. essvegna hefur hann n me rinni fyrirhfn og miklum tkum vi yfirvldin toga ig tr kastalanum aan sem einginn m komast lfs, og bur r til sn. N er a sj hvern mann hefur a geyma. vil g straxen taka r vara fyrir einu, v ar er undir komin n lfs og slar heill, og a er a hafa eingin afskipti af Jni Marteinssyni mean ert hr stanum. hva segir yar lrdmur, er hann enn ofar moldu s fjandi sem drakk af mr stgvlin kngsins hr um ri egar g var undir fnanum, sagi Jn Hreggvisson. J og hefur meira a segja stoli sjlfri Skldu, sem r eirri bk fundust fjrtn bl nmbli innar slugu mur Rein Akranesi. Vonandi hefur hann einhverntma stoli v sem meira var mannskarni, sagi Jn Hreggvisson. Mir mn gat ekki einusinni haft essi skinnrksni bt stakkinn minn. Minn meistari hefur lti bja Jni Marteinssyni jafnnga bkarinnar gulli ef hann vilji uppgefa fi; hann hefur boi a tvega honum hfubl og embtti slandi. Hann hefur haft ti njsnarmenn dgum samfleytt a hfusitja jfinn drukkinn, ef takast mtti a hafa eitthva uppr honum um bkina; en alt hefur komi fyrir ekki. Hm, sagi Jn Hreggvisson, mr dettur hug hvort g mundi ekki me gushjlp geta haft uppr mr sem jfur hr Kaupinhafn. S lri Grindvkngur metjai fisklega nokkrum sinnum, en a kom ekkert or.

g meina, sagi Jn Hreggvisson, r v eir bja slkum mnnum gull, embtti og hfubl; og gefa eim araauki brennivn. S sem vedregur sig Satan mun a snnu gilda sem heppinn jfur, uns s dagur kemur a menn uppvakna vi lurhljm, sagi hinn lri. Ea hvernig stendur v a einginn kemur a Jni Marteinssyni berum rminu? a er af v maurinn geingur papeyarbuxum. Ja kallgreyi, ekki situr mr a na hann hann drykki af mr stgvlin, v ekki vissi g betur en hann tti sinn tt a koma mr r Blturni hr um ri. Og spurst hefur til slands a tekist hafi honum a skna greyrfilinn Mnga Brratngu sem gu og menn mtsnerust. Og g segi hann drekti manninum skinu sama kvldi og hann fkk hann sknaan, sagi Grindvkngurinn. S maur sem Jn Marteinsson bjargar, hann er glataur. Samt man g ekki betur en yar lrdmi tti gott a skreppa kjallara me nafna okkar, sagi Jn Hreggvisson. Gott gott, sagi s lri r Grindavk og geri allar knstirnar r: hnussai, metjai, brndi nefi bumegin, nam staar og neri vinstri rist vi hgra klfa og gagnkvmt. g tla a skreppa inn Nikulsarkirkju, sagi hann san, og gera bn mna. Statt fyrir utan mean og reyndu a rifja upp fyrir r eitthva gott. Eftir drykklnga stund kom s lri tr kirkjunni aftur og setti upp hattinn dyrarepinu. Varstu a segja a hefu sst menn loftinu slandi, spuri hann. J og meira a segja fuglar, sagi Jn Hreggvisson. Fuglar? loftinu? endurtk s lri. a kalla g rart, sine dubio me jrnklr. etta ver g a teikna mn memoranda. En ar sem segir g hafi fari kjallara me Jni Marteinssyni, er a hvorki dignum neque justum, billegt n rtt, a einn mgamaur af Brimarhlmi tali svoddan vi scribam og famulum mns herra. Og a get g sagt r, a minn herra er esskonar herra og meistari sem og vinlega tilgefur snum jn hans breyskleik, vitandi sem er, a g hef litla pennga en Jn Marteinsson geingur skollabuxum.

NIUNDI KAFLI
Yfir lgum grnum sveitunum milli ngra straumvatna Suurlands hvlir annarlegur drngi. Hvert auga er haldi ski sem bannar slarsn, hver rdd hljmlaus einsog fugls sem tstir fltta, hver hreyfng slj og hlf, barn m ekki hla, a m ekki vekja athygli a maur s til, ekki erta mttarvldin me ltt, aeins last og hafa lgt, eftilvill hafi guinn enn ekki hggvi ng, m vera a enn leyndist einhverstaar afplnu synd, enn skrii einhverstaar hldrpur makur. Mija innlendrar formegunar, hfu og forprs jlfsins, Sklholtsstaur, riai vi falli. Sunnlendngar gtu veri misvel forngir me biskupsstl sinn eftir v hvernig hann var setinn hverju sinni; en hva sem tautai tti hr a embtti heima, sem ekki lkkai kngur hkkai, hr var sklinn, arinn kennidmsins og eirra lru, hnga greiddust eigur stlsjaranna, hr gafst yfirferaflki lmusa svo fremi a feingist flutt yfir straumvtnin. Jafnvel egar ein biskupsfrin lt mlva steinbogann yfir Hvt du vesalir menn og vegfarandi bakkanum austanmegin eirri tr a kristninnar ljs vri samt fyrir vestan na.

En slk var n synd jarinnar orin a jafnvel ekki essum sta var hlft. sinni reii hafi guinn ogsvo slegi stlinn. N einbroti undirflk skyldi hnga fyrir refsilj var a ekki ofar manna skilnngi. En egar bi klerkar og hlrar sklans persnur voru burthrifnar af skyndngu, svo og efnilegir sklasveinar og dygugar jmfrr, san sjlfur kristinna landsfair biskupinn og loks ilmandi heiur vors lands biskupsfrin, sem einni persnu samsamai allar bestu ttir landsins, kllu a sofna blma sns aldurs, sst a rsin var metin til jafns vi grasi essu li; og alt sem klerkdmurinn hafi framast kent um mannsins synd og gusins bri var ori a hrinsorum. Siguri Sveinssyni dmkirkjupresti hefur fundi eftirlifara presta stiktisins veri falin varsla biskupsembttisins um sinn, og hann hefur flutt biskupshbli bkur snar og arar fggur r kuldakytrunni innaraf sveinaskla; s ljti trkristur trnar n grna salnum Strustofu. Um hausti var heiskrt daginn en hla nttinni. stanmast frsandi hestar urru hlainu fyrir framan biskupsstofu einn dag; eir nudda beislisstaungunum olinmir vi ft sr egar stigi er af baki eim og slaka taumunum. a er ekki bari a dyrum. Hr fer s gestur sem ekki bukkar hs manna. tihurinni er kipt opinni einsog af snggum vindi; ltt ftatak fordyrinu; og Grnustofu hrundi gtt. Gan dag. Hn stendur dyrunum grnn og bein, sortulitari reihempu hrossamugri, dlti leirugri faldinn, me keyri hendinni. Andlit hinnar roskuu konu hefur a vsu mist fer blmsins, og hn er helsti tannber til ess munnurinn geti heiti frur; en reisng hennar hefur feingi ann myndugleik sem hefst ar sem v srlega sleppir og hi algilda tekur vi. Og enn sem fyr verur nnur birta ar sem augu hennar skna. Electus leit uppr bkum snum og horfi hana. San gekk hann mti henni og heilsai henni me vihfn. Hva bonis auguriis -? sagi hann. Hn kvast hafa rii til Hjlmholts fyrir viku a heimboi Vigfsa gamla rarinssonar sslumanns, en vri n aftur heimlei vestur til bs sns vi Breiafjr; og fyrst hn tti hr lei kunni hn betur vi a heilsa sinn fornan vin og vonbiil. Auk ess, btti hn vi, g vi yur lti erindi sra Sigurur minn. Hann kvast ann dag glaastur sem hn vildi einhverju nta hans jnustu, spuri um hag hennar til lfs og slar, sampndist henni hennar ekkjusorg, mintist eirra tinda er senn brust hnga t nstlinu sumri, a Magns sklabrir hans og gkunnngi, s mikli lnsmaur, burtkallaist Kaupinhafn, en unni ml sitt fyrst. Hn brosti. v mli hefur a vsu einn tapa, sagi hn. En n er s t sem gerir smmuni ekki umtalsvera. Enda hef g ekki hirt a afla mr eiamanna og f mr dmdan synjunarei a hnekkja eim skum sem g er borin dmsori hstarttar. Og r sra Sigurur minn viri mna skmm ekki einusinni ess a skja mig a kirkjulgum og f mr drekt xar. r misgerir sem irun hefur komi fyrir eru ekki leingur til, sagi biskuplegur vicarius. Fyrir r er ll mannleg refsng hgmi, v drottinn hefur turka r r sinni bk. Sleppum llum hgma, sagi hn. Hinsvegar hafi g eina skemtun uppr essu hundsbiti: Brratngukoti hr fyrir austan na var frdmt kngi me eim koppum og kirnum sem ar fylgja. Fsi kallinn hefur n gefi mr lglegt brf upp a altsaman aftur. sigur eirra krafta sem samverka drotni lega er aeins stundleg blekkng, sagi biskuplegur vicarius. essi ml eru n eflaust komin rekspl sem meir er a gus vilja en ur.

M og vera a s mlir sem drottinn hefur tla essu ftka landi s n fullur og skekinn. n efa, sagi hn, fyrst g ein, ttlerinn, skal lifa mitt kynsflk. Farandskld nokkurt leyndi smmey hrpu sinni, sagi biskuplegur vicarius. Hi gfuga kyn hennar hafi veri afm. Og egar mrin grt sl farandskldi hrpuna. Hann vissi a a fll hennar hlut a halda upp heiri sns kyns. g vona aeins a s ekki gmul blugrafin ekkja, arofan hrsek, sem r beri ltnsku heimishrpunni yar sra Sigurur minn, sagi hn. Hi sanna skld elskar rs rsa, mey meya, sagi biskuplegur vicarius; hana sem minn meistari Lutherus hvorki fkk sna vku, draumi n opinberun, essa elskar skldi og hana eina, eilfa rosam rosarum og virginem virginum sem er virgo ante partum, in partu, post partum; svo hjlpi mr gu jesnafni. Gestkona sagi: a hef g laungum vita a eingin frigrein stendur nr klmi en gufrin, s hn rtt kend: jmfr ur hn fir, jmfr um lei og fir, jmfr eftir hn hefur ftt. g rona, gmul ekkjan. jesnafni hjlpi mr ofan jrina aftur elskulegi sra Sigurur minn. Hann var farinn a gnga um glf og spenna greipar hvolfi, me essi heitu svrtu augu. a var hn sem hf mls n: r komu einusinni til mn austuryfir na, sra Sigurur, san eru liin rm rj r, og sgu vi mig or sem g lagi ekki mark egar mltu, en san hafa au tindi gerst sem enn einu sinni hafa sanna hi fornkvena a mestu fgarnar eru jafnan snnu nstar. r ttust vita fyrir vst a fair minn yri dmdur fr ru og eignum. g hl. Og sgu r orin. Hann spuri hver orin voru. g b fram f mitt og lf; mitt sasta jararhundra, sgu r. Hva vilji r mr? spuri hann. Mig skortir f, sagi hn; reiuf; silfur; gull. Til hvers? spuri hann. g hlt ekki minn vinur yrfti a spyrja, sagi hn. a anafsur vinur fur mns. Einhverntma skildist mr yur a r ttu sjlf nokkurt reiuf, sagi hann. Hn sagi: g tti dlti af myntuu silfri. egar lt Magnsar spurist t, og a me a hann hefi unni mli, drifu a menn r msum ttum til mn me skuldakrfur. g galt a sem g var krafin. a er egar ori allmiki f. Og enn halda lnardrotnar bnda mns sla fram a uppvekjast. a er mikill plagsiur egar menn vita konu standa n fyrirsvars, a reyna a plokka hana, sagi biskuplegur vicarius. essar skuldakrfur hefu tt a rannsakast. r hefu betur komi til mn fyr. Satt a segja efa g r su rttur aili a lka eim skuldum sumum sem Magns sli hefur tilstofna. essi ml vildi hn ekki ra, kvast eiga eim skuldum a lka sem geru essar smar. Og var komi a erindi hennar. Hn vildi a ml fur hennar vri tekin upp aftur og n rannskn ger svonefndum fimamlum, eim mlum landhlaupara og sklka sem fair hennar var sakaur fyrir a hafa ofdmt. N gilti um flesta essa menn, a vru eir ekki dauir voru eir slfk ltilmenni a ekki var tfesta eim til nrrar mlsupptku, utan einn, mornginn Jn Hreggvisson, en hans ml v ngt eim dmi sem yfir fur hennar gekk. Kva hn lgvsa menn hafa fullyrt sn eyru a hans sekt hefi aldrei leiki vafi ml hefu veri illa tilbin hendur honum, og ef takast

mtti a koma rttum lgum yfir hann, seint vri, mundi ar me gild tylla feingin fyrir nrri upptku mli Eydalns lgmanns. Hn tji n electo a sr hefi me smum fburi tekist a ta landsyfirrttinum til ess a yfirheyra kallinn nstlinu vori, en auvita sm hann r greipum eirra einsog fyrri daginn n ess hann yri prfaur, feldu yfir honum nokkurn mlamyndadm ar sem eir geru honum Brimarhlmsvist. En sem vnta mtti, sagi hn, tkst ekki v murlega samsafni af drykkjurtum a setja formlegt skjal saman um essa sna dmslyktun, svo egar kallinn var fluttur til skips, skildist eim dnsku helst af hans brfum a ar vri einn kominn sem tlai lystireisu. Eftir umri vi yfirvald Snfellssslu rei g san til lafsvkur um ntt, sagi hn, og var ar a mta eim dnsku til a flytja kallinn. skri hn vicario fr eim tindum sem borist hfu me nkomnu haustskipi af mlum karls. Kaupinhafn unnu sem laungum fyr sterk fl a v a afvo ennan gamla brotamann sem fair hennar hafi snt linkind a ar hafi heiur hans og landsins ori a koma fyrir. Ekki hafi Jn Hreggvisson veri nema far ntur Brimarhlms kastala egar essum ailjum tkst a fra hann aan, og voru au tindi sust a kallinn sti gu yfirlti frgum gari Kaupinhafn. a sem hn hafi me miklu erfii feingi orka mlinu var ntt. Enn mttu eir sn meir sem vildu fur hennar sekan og Jn Hreggvisson sknan. Var n ar skemst fr a segja a s var hennar fyrirtlan a fara eins fljtt og hentugleikar gfust af landi brott til Danmarkar, fund ess herra sem sland hefur a lni af knginum og g held veri hafa okkar vin, og bija hann f v framgeingt vi knginn a ruml Eydalns lgmanns fist uppteki n fyrir gildum dmstli. En, sagi hn, til svo fskylfs feralags skortir mig silfur. Biskuplegur vicarius st niurltur mean hn talai. Stku sinnum lyfti hann augunum af glfinu uppeftir persnu viranda sns, aldrei meiren rska knh. Aft-ur og aftur fru viranlegar viprur um munn og nef. Og fngurna klemdi hann af afli neipar snar svo hnarnir blum hndunum hvtnuu. egar hn hafi flutt ml sitt rskti hann sig af alvrudpt, sleit einu sinni sundur greiparnar og lsti eim saman aftur. Hann horfi leiftursngt brennandi augum andlit hennar, titrandi framan, lkur dri sem er umabil a reka upp skur. En egar hann tk til mls var a hgt og settlega, me eim ofnga alvrunnar sem hfir hinstum rkum einum. Forlti, sagi hann, a umbreytanlegur elskari yar slarheillar fyrir gus drottins vors heilaga nafn spyr einnar spurnngar undan ru: Hafi r nokkurt sinn yar lfi kyst Arnam Arnum hinum svonefnda rija Kossi, eim kossi sem hfundar nefna suavium. Hn leit hann me eirri uppgjf sem verur hj manni komnum lngan veg um sanda, og ar verur loks fyrir honum sjlfur Flilkur. Hn beit vrina og sneri sr undan, leit tum gluggann hvar fylgdarmenn hennar hnapphldu hestunum hlainu mean eir biu hennar. Loks sneri hn sr aftur inn stofuna og brosti vi kjrbiskupi: g bi yar frmleik a skilja mig ekki svo sem g tli a fara a bera sakir af mnu veslu holdi, sagi hn. Nokkrir dagar og ntur, - og etta duft er htt a brast. En gi sra Sigurur minn, ar sem r eru elskari minnar slar, og n hefur slin aungvar varir, mundi ekki mega einu gilda hvort dufti er kyst eim fyrsta, rum ea rija kossi. g tek yur enn vara fyrir v, elskaa sl, a svara annig a svari beri sr meiri synd en sem r vilji neita snn vri, sagi hann. Maur verur strax pki me klr af v a eiga orrur vi jafnhelgan mann sem yar frmleik sra Sigurur, sagi hn. Fyrir laungu vissi g a v fleiri or sem g mlti vi yur, v fleiri rep stigi g nirvi til dpsta helvtis. Samtsemur kem g til yar.

Mn elska til yar er og verur jfn, sagi hinn kjrni. g kem til yar af v einginn veit sig eiga ruggara athvarf hj yar stngna Kristi en hi lgsta helvtisbarn. Hafi g nokkrusinni tala virulega um skrgoi yar eyru var a ekki af v g misskynjai hans makt. Og a er mn tr og hugheil jtnng a ef essi skelfilegi endurlausnari lifir nokkurstaar okkar landi, er a yar brjsti. r hafi gert samnng vi alt sem mr er gagnstalegt, sagi hann og neri af alefli greipar snar. Blmin einginu hafi r bundi eium gegn mr. Jafnvel slina, egar hn skn af heium himni, hafi r gert hana a vin slar minnar. Forlti sra Sigurur, sagi hn. g hlt r vru vinur fur mns og hefu tala au or heilshugar sem g an hermdi upp yur. N s g mr hefur skjtlast. g kem yur aeins ilt skap. g skal ra sem skjtast. Og vi ltum alt vera gleymt. Hann gekk veg fyrir hana og sagi: Hverrar stundar skyldi g hafa bei ll essi r nema eirrar, a tignasta kona landsins kmi til essa ftka einsetumanns. Vesalasta kona landsins, sagi hn, snn mynd eirrar veslu konu: kvenskepnan sem ll yar gufri mtstendur. N ttu r a lofa essu afhraki a halda fram fer sinni, elskulegi sra Sigurur minn. e-eir eru kt veggnum, hvslai hann og st vegi fyrir henni me hendurnar lofti og hafi krka sundur greiparnar; auk ess sem dlti er kistuhandraa framm lofti; hr eru lyklarnir; og tv hundru dalir essu skattholi. Hirtu essar obltur Satans, essar fces diaboli sem ofleingi hafa ngt samvisku minni, aktu fyrir r sur heim a hitta friil inn. En ef nokkur glatast, hvort hann gerir vel ea illa, er a g.

TIUNDI KAFLI
Gullinl kngsfrndi frherra til Marsila, generalpstmeistari t Norvegi, hfusmaur slands og skatttaki, ea einsog hann titlai sig sjlfur: gouverneur von Ijsland, tti mrg gt b me vnum slotum Danmrku. sumrin undi hann sr best Frihlmshll vegna ess veiisla skgar sem byrjai strax fyrir utan hallarski. Hll essa hafi hann skrt upp og kalla Chateau au Bon Soleil, sem dnsku tlegst slot eirrar gu slar ellegar Sllyst. Fr jveginum og heima hallarbrnni var nstumv mla; en vegaleingdin milli jvegar og hallarports segir til um gti manns. Aeins tignir gestir vgnum vitja slks staar. a er einn fagran hsumardag Danmrk a heimeftir essari hfnglegu tr er eki gmlum vagni, ltt fgum og illa smurum, va njrvuum me snri og marrandi; gott ef ekki annar hesturinn stngur vi. Vi port skisbrarinnar stendur drkn me byssu og sver, en fkur hans leingdar vi stall. Hann spyr hver ar fari. Ekillinn opnar vagndyrnar fyrir honum, og ar situr kona inni fl yfirlitum, dkkri hempu skrautlausri, utan hnepslari me gamalli silfurspaung hlsmli undir hvtum kraga. Hn hefur silfurlita hrkollu sem svo er mikil sr og skr litnum a hn virist keypt gr, eftilvill til essarar ferar, en aruppaf nokku brotinn skjugghattur einsog gjald hefi ekki hrokki fyrir veglegum fjarahatti eftir kaup svo drrar hrkollu. essi kona hafi mikla reisngu. Og egar drkninn heyri hn mlti stirlega landstngu laut hann henni djpt

og kvast vel skilja versku, ml betri manna, skyldi hn rg mla v mli. San marsrai hann me byssuna kvejustellngu undan vagninum yfir skisbrna og bls lur slotsplssinu. ar kom einn rauur nari ldurmannlegur framm plssi, opnai vagninn og hjlpai gestkonunni a stga t. Hn sagi: Tj frherranum a s kona s hr komin sem skrifai honum til og hefur brf a flytja fr amtmanni Beyer. Tveir turnar vissu fram, geysihir, annar svalur, hinn ferstrendur, og millibyggng, fjgurra palla, teingdi saman, og port gegn svo breitt a ar mtti aka vagni. Gestkonunni var fylgt innum litlar dyr annan turninn og uppeftir laungum vindilstiga uns komi var skuggalegan forsal uppi, og ar opnast ein vngjahur, og er konunni boi a gnga skla hfusmanns; a var nr miju hallarinnar og vissu gluggar ta hsagari. essi skli var me hvelfdu aki en glf r steini. Mikil vopnadr prddi ennan sal, voru ar ekki aeins uppheingdar veggi byssur margskonar, luntar og purhorn, heldur ogsvo spjt, sver og lnsur knippum lkt blmvndum, en pansarar me hjlmi fstum stu ar undir sjlfum sr hornum, lkt ursum, skjaldarmerki hngu yfir dyrum og gluggum og skrifu au drekar, illfygli og fleiri isleg villidr. gluggana, sem voru samsettir r mrg hundru smrum bnum me bli, voru mlair riddarar lendmiklum hestum a heya frgar orustur. Enn mtti sj ar upp veggjum mikil hjartarhorn, sum me furu mrgum greinum , og fylgdi ar hauskpa drsins me. Bekkir viamiklir voru ar framme veggjum, ea jrnslegnar kistur, og eikarbor ykk fyrir framan, en hill-um yfir stunum stu fgar eirknnur og miklar steinkrsir me upphleyptu letri, klmvsum og gusori sku. ar lgu einu bori tvr ykkar bkur, biflan me eirspenslum og lknngabk vi sjkdmum hrossa jafnykk ea ykkri, en ofan eim lgu tveir glfar og ein hundasvipa. egar konan hafi stai um hr og virt fyrir sr sklann innan kom ar einn silkiklddur gullsnraur og tji gestinum me miklum tilburum a durchlaucht vri a koma. Gullinl frherra til Marsila og gouverneur von Ijsland var lngur maur me sigi brjst en stra stru, krkavisinn, mjg nrskornum brkum, lkur tveim frsptum sem hefur veri stngi upp bollu, toginleitur me slapkinnar og grnleitt parruk t axlir, gullsaumari treyu sem var tbu me fituklessum og vnblettum. Hann hafi hin vatnsglru, ekki greindarlegu, en dapurlegu augu ttar sinnar, ekkust svnsaugum, hldrgur maur, altav mannafla, reytulegur og dlti mddur, og hlt byssukrassa hendinni. Hann mlti heldur torskildu mli; var uppistaan v s tegund sku sem notu er til a skamma soldta, en hana slngi msum glsum r rum mlum. Hann talai brennivnsbassa, notandi kokerr me esskonar hreimi sem verur korri dra um lei og au eru skorin hls. Bonjour madame, sagi hfusmaur slands. Na du bust en islaendsch wif, hombre, hew nie een seihn, svo ert slenskur kvenmaur, maur lifandi, slka hef g aldrei s. San gekk hann til hennar og uklai me stmum fngrum efni klum hennar, spuri hvar hn hefi keypt ennan dk og hver hefi sauma essa hempu, og etta vri einkennilegt silfurmen, svona hefi hann ekki ur s silfur flra, gera eir etta slandi? Hver ltur hafa silfur til ess araa? Hombre, n er g aldeilis hlessa, vill hn ekki gefa mr etta men? Hn sagi a alt hennar silfur var hans ef hann vildi lta svo lti a iggja, geri sig aungvan mta lklega a losa sylgjuna r hlsmlinu og f honum, en vk egar a erindi snu, dr upp brfi sem hn hafi meferis fr Beyer amtmanni Bessastum. En ar en hann s brfi fll yfir hann embttisreyta og leii og hann spuri mlaus:

v fer etta ekki gegnum kanselli? g ansa ekki ru en v sem fer um kanselli. g er a veia dr. etta brf heldur srstakt erindi, sagi hn. g er laungu httur a lesa nema lknngabkinni ef eitthva er a hrossunum, sagi hann. Enda hef g hr aungvan a lesa fyrir mig. Auk ess, alt sem mr er skrifa fr slandi er eina bkina lrt, a er essi sama rellusua taf snri; alla mna t, altaf snri. En a er ekki nema sum r sem okkur vantar fisk hr Danmrk, vi krum okkur ekkert um a lta mennina draga endanlegan fisk me endanlegu snri. g, sagi hn, er dttir lgmannsins yfir slandi, sem var saklaus frdmdur ru og eignum gamalsaldri. Yar hgfgi er hfusmaur slands. J minn gamli vinur, yar fair, var mikill lgkrkamaur, sagi Gullinl; og samt fr svona fyrir honum. a kom ann-ar enn meiri lgkrkamaur. Svona hefur etta altaf veri slandi. Mr leiist a hugsa um slendnga. g hef ferast essa laungu lei fund yar hgfgi, sagi hn. ert fnindiskvinna, sagi hann og hrnai yfir honum aftur vi a vira hana fyrir sr og htta a hugsa um embtti; num sporum mundi g ekki fara til slands aftur. g mundi setjast a Danmrk og gifta mig. Vi hfum a svo gott hrna og a er svo vikunnanlegt hj okkur. minni t hefur stofninn aukist um meira en rj hundru dr hr skginum. Lttu etta hfu, er a ekki laglegt, hann st upp til a benda henni strsta hjartarhausinn veggnum, hornin hafa tuttugu og nu greinar, hombre. etta dr veiddi g sjlfur. Ekki einusinni majesteten frndi minn veiir dr me fleiri greinum. Vst er etta fagurt hfu, sagi gestkonan. veit g eitt dr me enn fleiri greinum. a er rttlti. g er komin fund yar vegna ess rttltis sem varar heilt land; yar land. sland, mitt land? Pfi deibel, sagi frherra til Marsila Gullinl. flst hann a heyra brfi fr jn snum Bessastum ef hn vildi lesa a. brfinu sagi a s kona sem brfi flytti fram lifi ein eftir eirrar hfngjattar sem mest var slandi. Brfritari upprifjai a hrplega dmi sem eynni var egar fair kvinnu essarar, eirra mesti virngamaur, auk ess trr og elskulegur jnn knglegrar maiestets, mtti ola smn af eim undarlega sendimanni Arneo, sem gerur var t af slugri majestet hloflegrar minnngar, a fara me srstku umboi ar upp landi. Greindi fr afer essa Arni, hvernig hann kgai ann gamla lgmann og samstarfsmenn hans nokkra, gildandi dma lgmanns lngt aftur tmann, upptakandi eignir hans, uns essi aldurhnigni og tri kngsins jn var orinn rulaus rll og reigi; og lagur hans brur nokkrum vikum sar. kva amtmaur a veri hafa fastan setnng biskupsins Sklholti, dtturmanns hins aldna hfngja, a gera sna fer Danmrk og freista ess a f ar nokkra leirttngu essara mla hj stum yfirvldum rkisins. En yfir dundi blan sem lagi grfina rskan rijng landsflksins, ar me rflegan hluta kennidmsins, og var biskupinn Sklholti, einn gtastur vin konngs, hpi eirra burtklluu samt me hans heiarlegu ektavfi, dndiskvinnu madame Jooren. st uppi af tt essari, ein til eftirmls um fur sinn, s nga kvinna Snefriid, ekkja ess lukkulega hfngja Magnssis Svertsens. essi kvinna hafi n komi fund brfritarans a Bessastum og tj honum a sn rusemi rki sig ftka einstngskonu sta yfir stormfult haf, a frambera vi hfusmann ea jafnvel vorn herradm allraundirdnugasta bn a svonefndum kommissarsdmi mli fur hennar mtti skjta til ra dmstls me nrri mlsupptku. Bfalandi essa rlegu kvinnu til frherrans af Marsila og slands gvernrs

allragnstugasta velvilja, bijandi hann vel a skoa og lta ann httulega praxin sem innleiddur var slandi me kommissars Arai atferli, og setja elkur vi v a lukkuriddarar upphafist a niurtraka auctoritatem, mlestera kngsins jna og draga vl a almganum, held g fram a vera yar hgfgi allra aumjklegast reiubinn og tres obissant serviteur. Gullinl fr on stgvli sitt me byssukrassanum til a klra sr klanum. Hann sagi: g hef vinlega sagt vi majesteten frnda minn: sendu slensku til Jtlands ar sem ng er lng fyrir eirra sauskepnur, hombre, og seldu landi san skum, eingelskum ea jafnvel eim hollensku, v fyr v betur, fyrir einhverja okkalega summu, og brkau penngana til a hafa slag vi svensku sem hafa hrifsa fr r itt ga land Skn. Hn sat leingi gul vi essu svari. a er til erindi eftir slenskt fornskld, svarai hn a lokum. ar segir essa lei: maur missi f og frndur og deyi loks sjlfur, sakar a ekki hafi maur geti sr orstr. Hew ick nich verstahn, sagi frherrann til Marsila, hfusmaur slands. Hn hlt fram, nokku hikandi fyrstu, en elnai mur mean hn talai: Eg spyr yar hgfgi: Hv skal vor ra afnumin undan voru lfi? Hv vill ekki konngur Danmarkar skilja oss eftir orstr? Vr hfum aldrei gert honum neitt. Vr erum ekki lgra flk en hann. Mnir forfeur voru konngar bi yfir landi og sj. eir sigldu skipum yfir stormfull hf og komu vi sland ann tma sem eingin heimsj nnur kunni siglngu. Vor skld ortu lj og sgu sgu mli sjlfs ins kngs r sgari mean Evrpa mlti tngu rla. Hvar eru au lj, hvar r sgur sem r danskir ortu? Jafnvel yar fornhetjum hfum vr slenskir gefi lf vorum bkum. Tngu yar forna, dnsku tngu sem r hafi glata og tnt, geymum vr. Geri svo vel, hiri silfur minna formra - og hr losai hn r hlsmli snu silfurmeni, og a fll fr henni hempan svarta, og hn var blkldd me gullband um sig mija, - taki a alt saman. Selji oss einsog bf. Flytji oss essar heiar Jtlands ar sem vex lng. Ea, ef yur knast, haldi fram a berja oss me svipum heima landi vor sjlfra: vonandi hfum vr til ess unni. Dnsk xi stendur hlsi Jns biskups Arasonar um aldur og vi, og a er gott. Gui s lof hann hafi unni til allra eirra sj hgga sem til urfti a losa fr bolnum etta gra hfu me stutta digra hlsinn sem kunni ekki a bogna. Forlti g set tlur, forlti vr erum sagnj og getum aungu gleymt. Skilji mig ekki svo a g harmi me ori n hugrennngu neitt sem hefur gerst. Mvera sigrari j s best a turkast: ekki me ori skal g bija slenskum vgar. Vr slenskir erum sannarlega ekki ofgir a deya. Og lfi er oss laungu einskisvert. Aeins eitt getum vr ekki mist mean einn maur, hvort heldur rkur ea ftkur, stendur uppi af essu flki; og jafnvel dauir getum vr ekki veri ess n; og etta er a sem um er tala v gamla kvi, a sem vr kllum orstr: a minn fair og mn mir su ekki eirra dufti kllu rulausir jfar. Frherrann til Marsila dr fram tma patrnu r pssi snum og horfi ofan hana me ru auga. Hafi nokkur dmt slendnga fr eirra ru, eru a eir sjlfir, ma chre madame, sagi hann og brosti svo aug-un sukku, en margar gular skgultennur komu fram. egar eirra leti og drykkjuskapur leiir af sr sult, verur frndi minn majesteten a skeinkja eim hallriskorn. Ef eim finst ekki korni ngu fnt fara eir ml og heimta gull og silfur. Og hva vivkur rttltinu, ma chre, veit g ekki betur en slenskir hafi feingi sinn mann, ann mann sem eir litu bestan. Og g veit ekki betur en a hafi einmitt veri essi galanthomme sem dmdi gss og ru af eim gamla heiarlega lgmanni, yar fur. a er s gamla saga eirra slandi. Lrir hafa fortali mr a eirra bkum standi a fyr dgum hafi allir skrri menn slandi

teki sig til og lami hver annan hel nga til ekki var eftir utan drykkjusvolar og barbari. N kemur til mn fyrsta sinn vi minni slensk kona, arofan me gullband um lfi, og biur um meira rttlti. Er ekki von g spyrji: wat schall ick maken? g bi ekki um anna en s ra og a gss sem fur mnum bar tilkomi hans nafni, sagi hn. Gullinl lagi fr sr byssukrassann og tk upp gulldsirnar snar. Hann sagi: a eru tv fl danaveldi. egar s er ofan sem hilmir yfir me galdramnnum og jfum, vera margir gir menn a lta. Ef n eir skulu hefjast aftur undir mnum na frnda, sem heimta fullan rtt til handa gum velbornum mnnum, verur betra a lifa; kanski ogsvo nokkrir bruggarastrkar og lbertnar fi a dngla me gushjlp. a eru ekki til neinir samnngar milli vondra manna og gra. En v miur, ma chre, margur sn leingi a ba. Til er slenskur glpamaur sem heitir Jn Hreggvisson, sagi hn. Hann drap kngsins bul. Alt landi veit a. Fair minn dmdi hann af fyrir tuttugu rum, en viti geri sr leik a v a leysa hann nttina ur en hann tti a hggvast. a hefur enn ekki tekist a koma lgum yfir ennan mann. Knglegur commissarius dmdi fur minn sekan taf essu mli, en sknai btamanninn. nstlinu alngi var ml essa manns enn einusinni teki upp og s gamli dmdur a standa til Brimarhlms. En hann er ekki fyr kominn kastalann en strmenni draga hann t aan og bja honum vist. Og mean essi margdmdi refsifngi, morngi kngsins jna, lifir vellystngum hfuborginni liggja mnir foreldrar jfkendir grf sinni. slendngar eru sem sagt menn undirsettir og lgflknir, sagi lnsherrann. eir lta aldrei steini velt til a sanna a s lagagrein sem eir eru dmdir eftir s r blki sem einhver norskur kngbjni nam r gildi fyrir mrg hundru rum; ea r dnskum lgum sem aldrei hafi veri samykt slandi; ea fari bg vi einhver gild fyrirmli r snktilafslgum; ea r eirra gmlu hundheinu stattum Grgs. eir segja au lg ein gildi hj sr sem skna af llum glpum. g get sagt yur fyrir satt madame, a yfir mli ess arga slandsfants Regvidsen hefur margur gur danskur embttismaur svitna. Hann skri henni n fr v, og fll aftur s mddi embttissvipur yfir veiimanninn, a fm hefi veri kunnara en honum hver verskuldunarmaur hennar slai fair hefi veri af hlfu konngs og stjrnar, hann hefi reyndar veri helsti tull a tala mli snu rentukammerinu, og annig tekist a svla t vi gjafveri nokkrar strjarir sem danakonngur hafi eignast slandi egar sibtin var. En Kaupinhafn su menn gegnum fngur me eim ga gamla herra af v hann var tryggur maur. Og a var mikil sorg hj hans vinum borginni egar frttist um ann dm sem hann hafi ori a ola ellimur. Gullinl sagist ska a dttir lgmannsins vissi, skildi og viurkendi a ar tti hvorki rkisstjrnin n hann, Gullinl, n nokkur danskur embttismaur undir honum hlut a mli, heldur einsog hann komst a ori: s einn maur sem madame ekkir n efa betur en g. Hn sagi: nafn mitt hafi svvirilegan htt veri bendla vi mann ann sem yar hgfgi talar um, skammarmli sem nokkrir kaupmenn nrruu minn ftka ektamann a reisa, svonefndu Brratngumli, ekki g ekki Arnam Amum. S vansi sem reynt hefur veri a baka mr v mli kemur ekki vi mig, g hef ekki einusinni nent a bera af mr etta drykkjurugl - sem verur sst merkilegra a komist dmsskjl hr Danmrk. g vil a yar hgfgi skilji a a er ekki sjlfrar mn vegna g er komin a bija um rttlti. egar Gullinl heyri hvernig gestkonunni l or til Ami leysti hann fr skjunni um

ennan httulega vin, kva mann enna hatursfullan og falskan skaplyndi, hefi hann leingi ltist vin konngsins, en jafnan seti svikrum og hatast vi hann hjarta snu, kvast vita me sannindum a hann hefi undir votta au or tala a slandi hafi aldrei til veri glpamaur utan danakonngur. Kva Arnum hatast vi alla rlega danska menn, og ekki sur landa sna sem votta einlgni og hreinan hug jnustu vi knglegan herradm: vildi slka menn feiga hvar sem fyndust og mundi alla uppfesta ef fri gfist svo hann gti me snum samverkamnnum stjma landinu ad arbitrium. Sagi vissu sna a hennar slugi fair mundi ekki f uppreist fyren essi maur og hans sali vri glganum. Annarhvor, sagi hann, hefur rngt fyrir sr in principio, yar slugi fair ea Amas Amus. Spuri loks hvort ra fur hennar vri henni ess viri a hn vildi f hann, Gullinl, til a ra niurlgum essa manns, og lj me vitnisburi og eium sinn stunng ar til? Hn svarai eftir nokkra umhugsun, og rddin hafi dpka og dekst: mun g ekki bera Ijgvitni gegn neinum.

ELLEFTI KAFLI
N var lii vel anna misseri san Jn bndi Hreggvisson Rein hafi veri sttur kastalann, upphkkaur r hlekkjuum illvirkja frisamlegan vatnsbera og viarhggvara gari sjlfs assessors v andlega dmhsi og lrimeistara fornfrum danskra. egar s lri r Grindavk flutti hann heim garinn af kastalanum, heilsai essi hlri meistari honum og kmdi vi, sagi a mean ekki feingist botn hans mli skyldi honum ar heimill mat-ur og bli, en v aeins honum frist llu rlega, annars mundi hann sendur til jnustu undir merkjunum a berjast nnur lnd me kngsins soldtum. Hvert sinn sem landi hans og hsbndi rakst hann hsagari ellegar tntti honum lei me vatnsskjlur fr brunni, heilsai hann honum me nafni, spuri kutnpnlega a hans lan og gaf honum nefi. Afturmti var hon-um ekki sndur heiur umfram a sem verugt var af hinu arlenda hyski. Me v dnskum finst slensk lykt svo vond a eir mega nlega ekki vihaldast undir sama aki og einn slenskur, var Regvidsen af bryta feinginn svefnstaur heyloftinu yfir stallinum. forbau kskur honum a snu leyti a koma ofnrri hrossunum, ttandist drin mundu taka ls ea nokkur nnur rif af slands kristsbnda: en svo nkvmt atlti sndi essi kur snum ferftlngum me votti, klippngu og kembngu seint og snemma, a varla mundu slandi betur tiltensaar og doffraar r heimastur, dtur betri manna, sem ar landi ykja mestur rahagur. Bndinn hafi upphafi, mnnum til hugarlttis, frst undan a eta vi bor jnustulis, v slandi tkast ekki a slttir menn matist undir borum nema strveislum, heldur situr hver snu rmi me sinn ask, og var v send til bndans pka me mat skl viarhsi ar sem hann hafist vi daginn, ea hann dr sig til beinalagsins me betlurum eim, leppalum og mannskrttum sem voru uppfartair ndinni karldyramegin tvisvar viku til a styja knginn. ber a til tinda einn dag a linu sumri, a essum bnda var gerur nokkur vntur heiur einhvern dag ar sem til hans geingur viarskemmu einginn minni maur en sjlf hsfrin, hans matmir, strdygug og ruprdd ektakrasta assessors, fr Metta. Hn heilsai

slendnginn. San essi hefarkona sagi Jni Hreggvissyni til helvtis soldtasku gegnum dyrnar hj sr fyrir tuttugu rum hafi haka hennar sigi enn a mun, auk ess sem spik hafi hlaist konuna svo hn var til a sj ekk leirlkneskju sem hefur dotti ofanr hillu og samrstst kt ur en hn fr brennsluofninn. Hn hafi slegi andlit sr hvtu pri, en bar hfinu strt blnduverk sem tk nir hennar kryppu og var svrtu pilsi vu, sksu, mjg ryktu. Jn Hreggvisson reif af sr pottloki, urkai sr um nefi og sagist lofa gu. Hn leit me hsmursvip viarstafla hans. Hann spuri hvort hn vildi hafa spturnar styttri en svo sem rjr hneflnir ea sem svarai, me leyfi a segja, einum mealhestsskndli, og sagi hn slkt vera mtulega leingd; um vatni spuri hann hvort hn vildi heldur hafa a r eim brunni vesturfr ar sem dnsku karlbarni var drekt fyrra ellegar r hinum austari ar sem verskt kvenflk hafi veri uppfiska vor. Hn kva vatn og vi afyndilegt, hitt var enn meira umvert: hann var sjlfur ekki a illu reyndur hr garinum. Kva mann sinn Arnum hafa ann si a lta vakta alt ntt flk jnustulii hssins, hvort menn vru svikulir ea hvinskir, og ef svo reyndist voru eir smu jafnskjtt brottreknir. N sem Regvidsen var a aungu essleiis kyntur hr brum ri fanst henni tmi til kominn a lta til hans a spyrja um hans lan. Jn Hreggvisson svarai v til a hann hefi aldrei haft neina lan til lfs n slar, hvorki ga n illa, heldur vri hann slendngur. Vri alt undir hinu komi, hva konngurinn vildi. Sagist vona a eim ga konngi, sem hann seint fkk ofblessa, mtti vitrast a lta ekki einn vanviskumann af Skaga liggja a sem eftir vri upp kristilegum greifynjum og barnessum Danmrk, og eirra mnnum, sem vel gti haft r afleingar a hvelborin og ruprdd hross Danmrk tkju ls. Hvort sem maddaman skildi fleira ea frra kurteisi bnda, fanst a a hn vildi gjarnsamlega eiga orasta vi hann, ekki sst ar sem hennar herra og ektamaki var tal-inn af sama jstofni; kva sr leingi hafa leiki hugur a spyrja Regvidsen frtta af slandi, sem var eitt undarlegt land, og sgu sumir v landi mundi vera Helvti, en me v hennar krasti, slenskur, var einn gur kristilegur maur vildi hn ekki tra essu a reyndu. Hann sagi me framhaldandi hversku fyrir hnd lands sns, a mn hvelbyruga greifynja, barnessa og maddama skyldi ekki halda a miki vri frttnmt r eim blvaa hundsrassi sem eir kalla fsland; utan etta gamla sem er og verur sannleiki gott flk hi sr vi a hafa a vi or, a ar landinu er og verur Helvti um aldir alda - fyrir sem verskulda a pnast. spuri maddaman, hvernig lur n eim slensku eftir a vor herra sendi eim nuga og velsignaa pest? Og eir hafa drepist lkasem nokkrir horgemlngar og fari til andskotans, sagi Jn Hreggvisson. eirra pestmeistarar hefu tt a taka eim bl, sagi konan. O a er alt bl r essum rvttum fyrir laungu kona g, sagi Jn Hreggvisson. San eir drpu frnda minn Gunnar Hlarenda hefur ekki veri til bl slandi. Hver drap hann? spuri konan. Hann leit tundan sr og klrai sr hfinu. a er g ekkert a rifja upp rum sknum, sagi hann. egar maur er dauur, er maur dauur og kominn til andskotans. a ir ekki a sta a. En Gunnar Hlarenda var mikill smamaur mean hann var. J i slenskir haldi vi danskir hfum drepi ykkur alla, sagi konan. En m g spyrja,

hverjir tluu a drepa hann magister Arnus manninn minn egar hann kom til eirra a hjlpa eim? Ekki danskir, heldur eir slensku sjlfir. J r sji hvurnin flk etta er, sagi Jn Hreggvisson. Fyrst stal g snri. San, egar mr tti son minn leiinlegur, drap g hann. Sumir segja meira a segja g hafi drekt knglegum embttismanni pytti. minn maur s kallaur slenskur, er hann eins gur kristilegur maur einsog hver annar danskur maur, sagi konan. J a er verst fyrir hann sjlfan, sagi Jn Hreggvisson. Hann hefur veri einsog tsptt hundsskinn a bjarga eim slensku, n fr snrunni, fr xinni; ellegar fr v a ta danskan mak, sem g fyrir mna parta lt s fullgott og ofgott ef eir vilja a ekki. Og hva hefur hann haft uppr v? Skt og skamm. Nei kona, mtt ekki halda g hafi nokkra vorkunn me eim slensku. Sjlfur hef g altaf reynt a luma snri lnu. a er a sem gildir. g var binn a koma mr upp tvegi Innrahlmslandi trssi vi Innrahlmsmenn. Sexrngur, kona, a er rjr rar bor, einn tveir rr fjrir fimm sex. g kallai a Hretbyggju, skiluru a kona? dnsku Reetbygge. a er af v rsynnngurinn skellur eim megin upp strndina. Skaga, kona g, skiluru a. Akranes. Rein - undir fjallinu uppaf Innrahlmslandi sem eir eiga Innrahlmsmenn. Hva g a segja yur meira frttum? J g hef tvisvar tt dttur. S fyrri, me stru augun, l brunum egar g kom r strinu. Hin tlar a lifa, a hrein ekki henni blan, hn var farin a liggja me vinnumanninum stundum kvldin, og st dyrunum egar g fr. passai hn ekki hundinn betur en svo hann hljp eftir mr vestr lafsvk. etta er kristsjr. Jeskristur jrina, skiluru a kona? a er fallegt af r a segja a Jess Krists eigi jrina, sagi konan. a snir a ber irun hjarta. eim sem irast vera fyrirgefnar hans syndir. Syndir, sagi Jn Hreggvisson og rauk upp nef sr. g hef aldrei drgt neina synd. g er rlegur strglpamaur. Gu fyrirgefur llum sem jta a eir su strglpamenn, sagi konan, enda hefur kokkapan margsagt mr a a hafi aldrei skakka um rxort hj r hafir veri sendur marka. essvegna tala g lka vi ig sem rlegan mann srt slendngur. Og hva var a n aftur sem g tlai a segja? J meal annarra ora, hvur er essi hra af Bablon sem komin er fr slandi til Kaupinhafn? Jn Hreggvisson leit dlti fnalega tundan sr og reyndi a ra essa gtu, en fann eingan stunng v sem undan var tala, og gafst upp. Bablon, sagi hann. ar geru r mig lngaskuarmt maddama g. N htti g a ljga. Hn sagi, essi kvenmaur slandi sem ekkert hefi n gert til eir hefu myrt manninn minn hj v; enda vissu eir hn var verri en mor, svo eir hldu fram a bendla hann vi hana nga til sjlfur kngurinn var farinn a tra v og skipai a lta dma ennan ga kristilega mann, sem gti veri danskur maur ea jafnvel skur, a er s kvenmaur. Hvaa kvenmaur er etta eiginlega? Og hvernig tti maurinn minn, essi gi kristilegi maur, sem altaf liggur gmlum bkum nttinni, a hafa sinnu a eltast vi hana? Jn Hreggvisson klrai sr lklegum sem lklegum stum mean hann var a reyna a komast til botns essu mli, san smfr hann a fitja upp svari. bkur hafi veri minni murtt leingi hef g aldrei bk lesi, sagi hann. Og skrifa kann g ekki utan stafkarlaletur. En ekki li g mnnum fyrir v eir taki btti kvenflki og bk, eir sem anna bor sitja uppi nttinni a grska, v aungvir tveir hlutir lesast jafnlkt og essir.

a er ekki til afskun fyrir slenskan mann a halda framhj danskri konu, sagi hn. En sem betur fer, einsog minn krasti segir, ekkert er satt sem ekki sannast, og essvegna er a ekki satt. Ja g segi n fyrir mig og mna persnu, egar g var Rotterdammi, a er t Hollandi aan sem duggarar koma, hitti g ar einusinni prestskonu um ntt. Ja hva skal segja? g tti ljta og leiinlega kellngu upp slandi Ef ert a dylgja um a g s ljt og leiinleg mnum ektamanni til afskunar a hafa lagst me Bablons hru, skal g segja r a Regvidsen a hann assessor Arnus ykist maur skir hann ekki glpamenn upp Brimarhlmskastala nema me mnu leyfi. Og a get g sagt r sem ert slenskur, og gefur arafleiandi lykt af hkal og grt og llum eim skt sem til er slandi svo mti v vera allir lavendlar Danmrku a veikum dampi, a fyrri maurinn minn, sem var virkilegur maur hann vri ekki kallaur a bora hj knginum, hann sagi g kynni vel a ba a manni. Og hva vri s sem n a heita maurinn minn ef g hefi ekki lagt til penngana og hsi; og vagninn og hestana? Hann tti aungva bk. Svo g hef fylsta rtt a vita hverskonar kvenmaur a er upp slandi sem ku vera komin hnga til Kaupinhafn. Hn er mj, sagi Jn Hreggvisson. Hvurnin mj, spuri konan. Nstum hreint ekki neitt, sagi Jn Hreggvisson. Ekki nokkur skapaur hlutur. Sosum einsog hva, spuri konan. Hann lagi aftur anna auga og horfi konuna. Einsog a tr reyrstafur sem er grenst og veikast af trjm, sagi Jn Hreggvisson. Ertu kanski a gefa skyn a g s digur, sagi konan. Ea hn a vera einhverskonar spanskreyr mig? Mn ela fr matmir og barnessa m ekki tla einum slenskum brimarhlmara meira vit en hann hefur; og ekki fora hans vanviskuhjal. Hefi essi rfill ekki munn, ef munn skyldi kalla, sem er margstainn a meinsri fyrir gui og mnnum mundi hann kyssa hennar hvelbomu t. N hva varstu a rugla um spanskreyr? sagi konan. Jn Hreggvisson sagi: g tti alleinasta vi esskonar staf sem getur ekki brotna, heldur rttist r beygjunni egar takinu sleppir og er orinn jafnbeinn og fyr. g skipa r a svara, sagi konan. a er betra a spyrja Grindavkurjn, sagi Jn Hreggvisson. Hann er lrur maur og spekngur. S gali Joen Grindevigen, sagi hn. esskonar flk sem slenskir kalla lra menn og speknga eru hr Danmrk kallair landsbsidjtar og banna me lgum a eir komi tfyrir sinn kaupsta. Ea Jn Marteinsson , sagi Jn Hreggvisson. Hann veit hva kvenflk er bi slandi og Danmrk v hann hefur sofi hj biskupsdttur. g telst ekki einusinni til manna. Mitt hs er kristilegt hs ar sem ekki koma hnsnajfar, sagi frin. Og ef segir mr ekki undandrttarlaust alt um ennan kvenmann skaltu sjlfur fara til Martinsen og lta hann sj fyrir r. Alt og sumt sem g veit um ennan kvenmann er a a hn leysti mig undan xi vi xar og batt mig vi hestastein lafsvk. Hefur hn pennga, spuri konan. Og hvurnin er hn bin? Sagiru pennga, - hn meiri pennga en nokkur kvenmaur Danmrk, sagi Jn

Hreggvisson. Hn alla pennga slands. Hn silfur og gull framanr ldum. Hn ll hfubl landsins og hjleigurnar me, hvort sem henni tekst a stela eim aftur fr knginum ea ekki: skgarjarir og laxr kona; rekajarir ar sem ein jferta dugir til a byggja upp Konstantnpel ef maur tti sg; flieingi og starmrar; afrtti me fiskivtnum og beitilndum upp jkla; varpeyar t hafsauga ar sem veur ardninn hn kona; iandi fuglabjrg verhnpt sj ar sem heyra m glaan sigmann blva nir sextugu jnsmessuntt. Og er etta minst af llu sem hn , og g endist aldrei til a telja. En rkust er hn samt ann dag sem alt hefur veri dmt af henni og mornginn Jn Hreggvisson kastar til hennar spesu ar sem hn situr vi gtuna. Hvurnin bin? Me gullband um sig mija ar rauur loginn brann, kona g. Hn er kldd einsog lfkonan hefur altaf veri kldd slandi. Hn kemur blkldd gulli og silfri nga sem einn svartur morhundur liggur barinn. Og var hn best kldd egar bi var a fra hana grodda og strgubb af hsgngsstelpum og hrkonum, og horfi Jn Hreggvisson eim augum, sem munu rkja yfir slandi ann dag sem afgngurinn af verldinni er fallinn snum illverkum.

TOLFTI KAFLI
Gestagari Nhfn, Gullmakarans hsi, er reisandi hefarkvinna samt ernu sinni a bast til brottferar sla kvlds undir haust. Bundin skip r fjarlgum stum vagga hgt mju sfkinu fyrir utan, leggja svip kinnnginn vi mrbakkann og geigra aftur fr. r raa niur varnngi, gripum og klum, kistur og arkir, frin tiltekur sta hvers hlutar, og annarshugar, gleymir jafnvel starfi snu um sinn, snr sr undan og stendur leislu vi gluggann. ema hennar roskin httir einnig starfi og horfir fr sna laumi, vorkunnsamlega. Loks er alt komi niur, a einum hlut undanteknum. Enn liggur gluggakistunni hlfvafin silkihandlnu raua eldgmul skinnskra skorpin, dkk af sti, kmu af feitugum fngrum manna svo lngdaura a eingin ummerki eirra hrvistar lifa utan essi fngrafr. Aftur og aftur handleikur ernan vandralega ennan forngrip, rekur flmandi utanaf honum silki raua og vefur v um hann n, ea hn flytur bkina r sta, ltur hana loks aftur ar sem hn l fyrst. Enn hefur frin ekki sagt hvar skuli lta essa bk, hvorug hefur minst hana me ori. egar nttar og kyrrist strtinu fjlgar eim mvum sem flgra fram og aftur reia skipanna, og frin stendur enn vi gluggann og horfir t. Uns ernan kveur uppr a lokum: Vilji r ekki g gngi t stainn frammori s og afhendi bkina nga sem hn heima? ykist vita hvar essi bk heima, spuri hsmir hennar me gulldimmri lgrdd r fjarska. g heyri ekki betur en r segu, ur vi frum af slandi, a essi bk tti aeins heima einum sta; hm; hj einum manni. S maur er enn fjr okkur Kaupinhafn haust en slandi vor, sagi frin. ernan geri sr sitthva til dundurs herberginu, og svarai n ess a lta upp: Mn slug hsmir, yar blessu mir, sagi okkur stlkum oft sgu af einni yar formur, sem kysti aungvan mann heitar vini sns fur, veitti ekki heldur neinum af meiri rausn n

tleysti me virulegri gjfum, hn sendi mann eftir honum a drepa hann egar hann var riinn r gari. Snfrur leit ekki til ernu sinnar, en svarai drmt r leislunni: M vera mn fornsgulngamma hafi fyrst gefi vin fur sns gjafir, en san drepi hann. En hn lt ekki drepa hann fyrst og gaf honum san gjafir. Og ekki er n dttir minnar slu hsmur enn bin a drepa neinn, sagi ernan. Og n eigum vi ekki eftir nema essa einu ntt stanum, sem ekki er leingur heil, og

a er komi haust og allra vera von, og rauabti eigum vi a sigla t etta isgeingna haf sem er helst a lkja vi vtnin Suurlandi. Og hvort vi frumst ea ei, eru n sustu forv, og ef hn herir sig ekki upp og notar essa sustu nturstund skilar hn honum aldrei sinni bk; hans bk. g veit ekki vi hva tt, sagi frin og horfi ernu sna hissa. ert vnti g ekki a tala um reipslagarann sem geingur arna aftur og fram, aftur og fram, allan dag og alt gr og alt fyrragr, allan daginn, alla nttina, reipslagaraverkinu fyrir handan ski? ernan svarai ekki neinu, en eftir dlitla stund fkk hn andkf ar sem hn st hlshntunum yfir opinni kistu, og egar hsfrin leit vi s hn tr konunnar falla. g hef feingi v framgeingt a hann skal dmast af mnum vinum Beyer og Jni Eylfssyni vi xar vor, sagi hefarkonan kalt. Reskripti fr knginum er handraanum mnum. Hann er ekki dmdur enn, sagi ernan. Skjali kom ekki fyren dag. Hann frttir a ekki fyren r eru farin. r geti feingi honum gjfina kvld. Barn ertu Gurur mn, hafir tuttugu og fimm vetur yfir mig, sagi hefarkonan. fmyndar r hann viti ekki alt um mn erindi fr v g steig hr land sumar? Gligjafir munu ekki blekkja hann. r vissu best sjlf til hvers r tku me yur essa bk fr slandi sumar, sagi ernan. Ef g hefi veri ger afturreka til slands bnlei m vera g hefi gefi honum essa gjf, sagi frin. En s sem sigrar getur ekki gefi hinum gjf. Enda var a mr komi a gefa bkina fjanda eim Jni Marteinssyni sem hr innfll dag mean gekst ti, og vildi beita mig fpynd: sagi mig eiga sr Brratnguna a akka.

Gu s oss nstur, hva tli hn mir yar sla hefi sagt! sagi ernan og eri af sr trin. r hefu n ekki tt anna eftir en gefa essum larfi gjafir, sem hefur skrifa yar nafn tal skjl hr Kaupinhafn til athlgis fyrir dnsku. Ltum dnsku hla Gurur mn, og settu skruna undir loki kistunni ama og rstu vel aftur. a er kom-inn httutmi fyrir lngferakonur. a var fari a loga dauft lampanum, en tk v varla a klippa kveikinn: eftir skamma stund mundu r slkkva og sofa san, en farnar a morgni. Herbergi eirra var stofur tvr, s fremri kldd grnmluum ilvi upp mija veggi, en klku arfyrirofan, og hngu veggjunum eirsklar drifnar me upphleyptum myndum ea diskar smeltir me litmyndum og flri, ennfremur tvr koparstngur, nnur af rmerskum gyjum, hin af Markshllinni til Fened; opnum veggskp burstmynduum stu hillum diskar eirra, sklar og knnur og

annar borbnaur, v frin lt fra hnga mlsver sinn, en snddi ekki vi bor gestgjafans. Innaraf var svefnhs og st rm frarinnar undir glugga, uppbi me drifhvt sngurkli, en eman l bekk framvi dyr. N frin hefi sagt kominn httutma hlt hn fram a standa hugsi vi gluggann, og ernan a finna sr eitthva til dundurs til a htta ekki undan. a var hntt. Og v hljara sem var, eim mun meira hverft var eim vi egar drepi var dyr, og vaktmaur hssins me strur augum tjir frnni a niri standi herramaur tlendur sem ski a hafa tal af hennar gfgi. Hn flnai vi og sjldur hennar stkkuu, - gttu r skugga um a a s vissulega mn sem hann leitar, sagi hn; og s svo vsau honum hnga. Sem hann st n ar dyrum hennar essu Kaupinhafn

ar gesthsi hi sasta kvld, eftir miklar fjarvistir og msa atburi lina, var a me jafnsjlfsgum htti einsog hann hefi fyrir stundu horfi han t fr henni a gnga sr til skemtunar lystigari konngsins vegna ess ga veurs. Gott kvld, sagi hann. Hann hlt hattinum snum hendinni. Kli hans hfu sinn gamla fna snikk, en maurinn hafi gildna og andlitsdrttirnir dpka, skin augans daprast me eim htti sem verur af la. a stimdi silfurhvtt parruk hans vandlega skrft. Hn tk ekki kveju gestsins af bragi ar sem hn st vi gluggann, en leit sngt ernu sna og sagi: Gttu niur til eldabuskunnar kunnkonu innar og kveddu hana. Hann bei fyrir utan rskuldinn uns eman var geingin t framhj honum, steig hann nr, kom inn til hennar herbergi. Hn gekk a dyrunum og lokai eim, steig feti framar og mintist vi gest sinn n ess a hafa mlt vi hann fyrst: tk um hls honum me bum rmum og lagi andlit sitt vi vnga hans. Hann strauk lfanum yfir hi bjarta mikla hr hennar, sem var byrja a flna. egar hn hafi grft niur andlit sitt vi barm hans um stund leit hn upp og horfi hann. g hlt ekki mundir koma rni, sagi hn. Og samt, g vissi mundir koma. Seint koma sumir, sagi hann. g var me bk til n, sagi hn. a var r lkt, sagi hann. Hn ba hann setjast bekk. San opnai hn kistuna ar sem bkin var undir lokinu vafin silki raua, og fkk hon-um. essi var mnum sla fur krust hans bka, sagi hn.

Hann vafi utanaf bkinni mjklega og seinlega, og hn bei ess forvitin a sj aftur augun hans ann glampa sem n fombk kveikti ar jafnan ur. Alteinu geri hann hl afhjpuninni, leit upp, brosti og sagi: g hef mist mna krustu bk. Hverja, sagi hn. bk sem vi fundum bi saman, sagi hann, - hsi Jns Hreggvissonar. San skri hann henni me einfldum orum og rulaust fr v hvernig honum

var horfin s bk Sklda. a hefur veri mikil missa, sagi hn. ngst, sagi hann, a missa eirrar star sem maur bar til drrar bkar. hlt g maur ynni horfnum drgrip jafnleingi og maur saknar hans, sagi hn. Maur veit ekki stundina nr sknuurinn hvarf, sagi hann. a er a snu leyti einsog lknast af sri; ea einsog a deya. Maur veit ekki stundina nr sri httir a verkja; ekki heldur stund sem maur er a deya. Alteinu er maur lknaur; alteinu dinn. Hn horfi hann r fjarska. Loks sagi hn: hefur svip ltins manns sem birtist vin snum draumi: a er hann og er a ekki hann. Hann brosti. Og gninni sem n var byrjai hann aftur a vefja utanaf bkinni. g kannast vi hana, sagi hann og knkai kolli egar silki var af. g baust til a tvega fur num Holt nundarfiri fyrir etta lgbkargrey, - hn er sems talin merkust heimild sem til er um samflag germanskra, jafnvel merkari en s gamla lex salica eirra francorum. J a var ann t egar mn or voru ekki metin vi hsleka rentukammerinu. g hafi tla a geyma mr a bja honum Vieyna ef honum tti ekki druslan fullborgu me

Holtinu. En hann slgi sjaldan hendinni mti fastastu ef fkst vi skaplegu veri vissi hann eins vel og g a ll hfubl slandi eru nsta ltils viri samlkngu vi slensk handrit forn; og li aldrei fngs sr essu mli. Seinna skrifai g honum til og baust a greia reiknng hans hj compagniet hr Kaupinhafn fjrh sem hann kvi silfri ea gulli fyrir essa gmlu skru. Vori eftir sendi hann mr a gjf afskrift af henni, gera me eim htti sem eirra er siur ar heima: ef skrifarinn misles ekki sjlfur er hann jafnan ani a leirtta ann gamla. Sjlfur tti g margar betri afskriftir af bkinni. ltur enn a sland s ekki leingur til, utan a sland sem geymist essum fomu bkum, sagi hn. Og erum vi arlent flk aeins verkur sem hefur brjstinu og vilt feginn losna vi hvorn veginn sem er; ea kanski ekki einusinni a leingur. Hann sagi: Sl norrnna ja er falin slenskum bkum, en hvorki v flki sem n lifir Norurlndum n slandi sjlfu. Hinu hefur vala sp, a gullnar tflur rdaga muni finnast grasi ur lkur. Eg heyri n su uppi raddir hr a flytja okkur til Jtlandsheia, sagi hn. Ef vilt skal v vera afstrt, sagi hann og brosti. Ef g vil, endurtk hn; hva m vesl kona? Seinast egar g s ig var g betlari ngvllum vi xar. g var jnn eirra svarlausu, sagi hann. g s hvar sast utanvi gtuna - ttrum eirra sem hafir uppreist, btti hn vi. Hann sagi dimt, n ess a lta upp, og altav annarshugar einsog hann hefi upp fyrir sr gamalt vilag: Hvar eru eir lgu sem g vildi hkka? eir eru lgri en nokkru sinni. Og eir svarlausu sem g vildi forsvara? Jafnvel eirra andvrp heyrast ekki meir.

hefur Jn Hreggvisson, sagi hn. J, sagi hann. g hef Jn Hreggvisson. En a er lka alt og sumt. Og eftilvill verur hann heingdur fr mr ur veturinn er liinn.

nei, sagi hn og kom fastar uppa honum ar sem au stu bekknum. a var ekki um Jn Hreggvisson sem vi tluum a tala. Fyrirgefu g nefndi etta nafn. N fer g og vek gestgjafann og lt hann bera okkur knnu af vni. Ekki, sagi hann; ekki vn gestgjafans; ekki neitt fr neinum. Mean vi sitjum hr bi hfum vi alt. Hn hallai sr aftur stinu og endurtk hlji seinasta ori: Alt. a er hvorte er ekki til nema eitt okkar lfi, sagi hann. Hn hvslai: Eitt. Veistu til hvers g er kominn? sagi hann. J, sagi hn: til ess a skiljast ekki framar vi mig. Hn st upp, gekk a rammgerri hlfkistu jrnsleginni og tk aan r handraa skjl nokkur stru broti me vifestum innsiglum hstu stjrnarvalda. Hn hlt skjlunum tfr sr milli umals og vsifngurs einsog maur uppheldur vlsku halanum. essi rescripta, sagi hn, tilskipanir og stefnur, undangur og leyfi, a er ekki nema hgmi og yfirdrep. Hann gekk til hennar, og me smu hreyfngu og maur hyssar undir dordngul segjandi uppupp ef veist gott, niurniur ef veist ilt, annig v hann lfa sr sigillum konngsins sem hkk ri nirr einu skjalinu. hefur feingi miklu erindi framgeingt, sagi hann. Eg kom hnga eirri von a finna ig, sagi hn. Anna skiptir ekki mli. N skal g rfa etta brfadrasl. Hann sagi: a m einu gilda hvort essi skjl eru heil ea rifin. Allar forornngar ess danska kngs vera hvort e er r gildi slandi ur nsta alngi kemur saman vi xar. tt vi a draumur og vintr skuli vera okkar lgml upp han, sagi hn og st birta um andlit hennar. Mr stendur til boa a vera lvarur slands, sagi hann; og r mn lafi. Til a segja r a er g kominn. Landr? spuri hin lgt. Nei, sagi hann. Konngur vill selja sland. Danakonng ar hafa altaf veri fsir a selja ea vesetja essa eign, aeins hefur tlendum furstum tt meinbugir ; uns n er ar komi a kaupandi er fundinn. skir menn Hamborg tla a kaupa landi. En eir treysta sr ekki a halda v nema eir fi landstjra sem s vinsll af alu, og a er eirra hugmynd a g s s maur. Hn stari hann leingi. Hva tlaru a gera? sagi hn. Stjrna landinu, sagi hann og brosti. Fyrsta spori yri endurreisn lrttar vors grundvelli svipuum eim sem lagur var snum tma sttmla vi Hkon gamla Norvegi. Og dmsvaldi? spuri hn. Anna fyrsta verk mitt yri a setja fr alla embttismenn danakonngs, en flytja suma r landi, armeal Pl Beyer landfgeta; smuleiis Jn vsilgmann Eylfsson. a verur a hreinsa lggjfina af danskri meingan og setja na. Og hvar tlaru a sitja? sagi hn. Hvar vilt g sitji, sagi hann. Hn sagi: A Bessastum.

Einsog vilt, sagi hann. Stofan skal vera upptimbru og ger ekki veglegri en hll hvaa lnskonngs sem vera skal innan keisaradmisins. g mun lta gera bkhlu af steini og flytja heim aftur sn heimkynni r drmtu bkur sem g forai fr niurgrotnun ar eymdinni undir hervirki eirra dnsku. Vi skulum hafa mikinn gestasal, sagi hn. ilinu skulu hnga vopn og skildir fornra kappa. Vinir nir skulu sitja me r a kvldlagi vi eikarbor og rekja fornar sgur og drekka l r krsum. Landsmenn skulu ekki framar barir fyrir a versla sr hag, sagi Arnas Amus. Kaupstair bygir a tlendri fyrirmynd skulu vera settir krngum hafnir og gerur t skipafloti a fiska, og vi seljum skrei og tskap til meginlandsborga einsog fyrrum altframm dag Jns Arasonar, en kaupum mti ann varnng sem siuum mnnum hfir. r jru skulu unnin drmt efni. Keisarinn skal sna danakonngi hnefann og heimta a hann skili slendngum aftur eim drgripum sem hann lt stela r Hladmkirkju, fr Mnkaver, Mruvllum og ngeyrum. Eins skal vera aftur skila eim hfublum fornum sem danska krnan slsai undir sig eftir fall slensku kirkjunnar. Og a skal vera reistur slandi veglegur hskli og collegia ar sem lrir menn slenskir skulu aftur lifa lfi manna. Vi munum byggja hallir, sagi hn, eingu sri en r sem lnsherra Gullinl hefur bygt sr Danmrk fyrir slandsskattinn. Hann sagi: ngvllum skal rsa veglegt lgrttuhs og sett nnur klukka strri og hljmfegurri en s sem kngurinn lt rekvrera og bullinn skipai Jni Hreggvissyni a hggva niur. a kalda tnglsljs sem glampar Drekkngarhyl skal ekki leingur vera hin eina miskunn me ftkum konum slandi, sagi hn. Og hngrair betlarar ekki leingur uppfestir rttltisnafni Almannagj, sagi hann. Allir munu vera okkar vinir, sagi hn; v flkinu lur vel.

Og rlakistan leggjast niur Bessastum, sagi hann, v landi ar sem flkinu lur vel eru ekki framdir glpir. Og vi rum um landi hvtum hestum, sagi hn.

RETTANDI KAFLI
Mvarnir sveimuu enn stygir yfir strti og sfld og staurinn var svefni egar ti heyrist ngt hfatak og skruns af vagnhjlum, uns slegi var fyrir skrandi hemlum. Litlu sar var drepi dyr trnai. Snfrur ggist framm gttina kldd nttserk einum. Hn var rj framan, augun hfu mjka slikju, hri fli laust um herar henni. drepur dyr og stendur kyr fyrir utan, sagi hn. Hversvegna geinguru ekki inn? g vissi ekki nema g truflai, sagi ernan. Hvern? Eru r ein? Nema hva? eir eru komnir fr kompaninu me vagn a skja

farngurinn, sagi ernan. Hvar hefuru veri alla nttina kona? r sgu mr grkvld a fara til hennar Trnu minn-ar, sagi ernan. g ori ekki a gnga inn aftur. g hlt einhver vri ar. Hva ttu vi? Hver tti a vera hr inni? g heyri aldrei geingi aftur t. Hver hefi svo sem tt a gnga aftur t? En s sem kom a vitja um bkina? Hvaa bk? Bkina. a hefur einginn komi a vitja um bk einsog munt sj ef gir undir loki kistunni ar sem lst hana grkvldi. Frin upplauk kistunni til sannindamerkis fyrir emu sinni, og miki rtt, ar l bkin me ummerkjum vafin snu raua silki. a hefur aldrei fyr heyrst hann gleymdi bk, sagi konan. g veit ekki um hvern ert a tala, sagi frin. En manninn sem st hr rskuldinum egar r sgu mr t grkvld! Satt er a, g ba ig grkvldi gnga niur a kveja eldabuskuna gestgjafans, sem hefur veri r vinur. En lttu aungvan heyra hafir s hr mann, flk gti haldi vrir ekki me llum mjalla. Strbyggngar slandsverslunar t Slotshlminum bar vi dagsbrn. ar l a slandsfar vi akkeri, sem n tti a sigla t me hallriskorn fr knginum ef takast mtti a stilla hngursneyina. Gestgjafaflki Gullmakarans hsi var komi ftur snemt vri. Hskarlar bru t farngur gestkonunnar vagninn og gestgjafakonan hjlpai henni a kla sig feraftin, grtandi af v a kona me augu sem essi skyldi vera a leggja sta t a skelfngarhaf ar sem aungvir ra utan gu einn undir vetur, leiis a land ar sem Helvti brennur undir s. ann sama morgun var assessor Amas Arnus fyr stji bksal snum en veri hafi um skei. Hann vakti jnustu eina og skipai a leggja eld n og bera sr heitt te, bau a spa skyldi og prtt sal og forsal, v hann tti von gesti fordegis. egar hann hafi raka skegg sitt og greitt parruki, en bori sig au smyrsl og ilmvtn sem hfa gum manni, fr hann a gnga um glf eftir slenskum si, reykjandi r strri ppu. Nr dagmlum nam vagn mikill tlendur staar vi porti, og frammr st trllvaxinn maur kaflega vri hempu og bar struna fnginu, en kinnamar flu t axlir: hamborgarinn ffelen. Honum var vsa bksal assessors. jverjinn byrjai a hneigja sig egar tidyrum. Arnas Arnus leiddi hann inn og ba hann sitja. eir spurust almltra tinda og slgu hvor rum gullhamra sem byrjar. San veik gesturinn a erindi snu. Hann var hr aftur kominn eftir v sem eim hafi talast til fyrir ri, a vitja fullnaarsvars v mli sem hann hafi kalsa vi minn herra nokkrar reisur ann tma, um a viveik hans gebrtsey Islandia, einkum og srflagi au efni varandi eyna, sem af hans herradms danakonngs sendiboum hfu veri rlega uppborin vi hamborgarmenn, og n fast kn um skjt svr ar sem stri vi svenska virtist ekki llu leingur frest skoti. Hfu n hamborgarar sem vandlegast rannsaka msar relationes essa lands eftir v sem faung voru , og treka og stafest me sr fyrri samykt, a

lj v aeins mls kaupum vi danakonng, a til feingist s slenskur maur a gerast eirra hfu yfir Islandiam, sem ftkir innbyggjar eyarinnar treystu og ddust. essi maur var einnig a hafa kosti til a bera a geta komi fram fulltri essa tilvonandi lrkis gagnvart keisaranum, sem ori kvenu mundi kallaur yfirhtign ess einsog svo margra landa, lausteingdra ea teingdra innbyris, hinu heilaga keisaradmi. Sagi ffelen a bi hann sjlfur sem og hans collegae hefu a assessors rum reynt a koma auga einhvern annan mann meal slenskra, sem lklegri vri en hann ea jafnlklegur, en snu fsari, a takast hendur landstjrastu eynni. Slkan mann hafi eim ekki tekist a finna. eir vildu hvorki eiga trna sinn undir neinum uppgjafaembttismanni danakonngs ar eynni n dubba upp til sinnar jnustu einhvern siaan bndabra, vel vitandi a allir fyrirmenn eyarinnar voru af gamalli venju, gegnum fmtur ea frindavonir, uppfullir af tugri hollustu vi danakonng. Hinsvegar hfu eir af v sannar spurnir a minn herra assessor consistorii var augasteinn og eftirlti ess umkomulausa flks sem bygi tttnefnt eyland, hft af sjlfsdum a upprsa siferilega. Arnas Arnus sem geingi hafi um glf mean jverjinn talai spuri hvort s kostur hefi ekki veri rddur af danskra hlfu, sem var efst hug missa af kansellherrunum, ekki fyndist brf a: a flytja ann slenskan hngurl sem enn var ekki aldaua til Jtlandsheia, en selja san mannlaust land. ffelen kva ekki mundu vera l mls slku af hlfu jverjanna, enda ttu eir hamborgarmenn ekki kost afeingins mannafla a nytja eyna. slandi fanst ekki mannvirki af neinu tagi hvernig sem leita var, en flk a sem ar var barnftt hafi ann hfileik, sem er ektur me annarra ja flki, a geta lifa torfbngjum og moldarholum sta hsa; vru ekki arir lklegir til a geta haldist ar vi en s jflokkur sem ar var landvanur. A hinu mundu hamborgarar stefna, a efla geingi essa flks og skapa v sem brast lifnaarhtti ekki sri en sem landinu tkuust mean die Hansa rak ar verslun fyrrum. Amas Arnus spuri hvort eir hamborgarar hefu vel huga hvort ekki vri r a hafa yfir eim slensku verskan landstjra ef ar til veldist mildur og rttsnn maur. Vi essu kvast ffelen hafa au gmlu svr sem finna mtti brfum og minnisgreinum Hinriks ttunda og hans rgjafa vi rltu framboi danakngs oftnefndu eylandi einglakonngi til handa. En einglar hfu svara a eir vildu ekki kaupa land ar sem eir yrftu a hafa svo kostnaarsm varhld sem slandi, ef tlenskir landstjrnarmenn skyldu halda ar lfi og limum. Samkvmt rannskn sem rgjafar einglakonngs hfu lti gera um sgu eyarinnar voru eyarskeggjar ektir a firinverkum vi tlenda umbosmenn sem eim voru ekki a skapi. Hafi etta laungum veri ein hfuorsk ess hve treglega danakngi gekk a selja landi. ffelen kunni nfn frgra manna erlendra sem slenskur almgi hafi aflfa n dms og laga, kngserindreka og stjrnarumbosmanna, hirstjra, biskupa og fgeta, armeal msir tiginbornir menn. Hfu slenskar konur jafnan stai framarlega slkum verkum. Var ess skemst a minnast er ein slensk hafi lti sja ktlum danskan herramann strgfugan samt sextn sveinum hans, og tkst danakonngi aldrei a koma fram hefndum fyrir essi vg, aanafsur lta lg gnga mli morngjanna. Einn hr verskur barn, sem veri hafi jnustu danakonngs, skyldi og finnast dysjaur sem hundur einni grjtur steinsnar fr Schalholt-biskupsstls urtagari. Frgur hgfugur svenskur erkibiskup, sem enn hkk hans aalsskjldur til Upsala, ar dmkirkjunni, hann var gerur bisk-up slandi, en landsmgurinn drekti honum poka sem hundi. Vr hamborgarar, sagi ffelen, frum ekki fram me knglegri ofdirf, heldur erum vr gtnir kaupmenn, slendngum velviljair, og skum a hafa vi

skipti gegnum vini eirra sjlfra. egar hr var komi nam Amas Amus staar andspnis jverjanum og mlti svo: Ein er orsk ess a mr er hgt a gnga yar erindi slandi, s, a hann sem bur a selja landi er ekki eigandi ess. Satt er a, g hef a vsu egi embtti, veri hafi n tilverknaar fr minni hlfu, r hendi ess konngs sem viranlegir atburir og slys geru laungu fyrir minn dag a valdhafa mns fsturlands; en vri seinni villan argari hinni fyrri ef g gerist n einnig trnaarmaur eirra sem hann me rngindum vill selja etta land. Hamborgarinn svarai: Veit minn herra a Hamborg eru geymd leynihirslum au brf sem tveir stu menn eyarinnar snum tma, eir biskupar Augmundus og Jona Aronis, hvor snu lagi, ritu vorum keisara Karli fimta loflegrar minnngar, ar sem eir bu hann gerast sinn fulltngjara gegn danakonngi, en kngur essi hafi ti rnsmenn herskipum a brottnema af slandi lausaf og drgripi slendnga og upptaka jarir slensku kirkjunnar. snum brfum eru eir slensku herrar biskupar ess skjandi af keisaranum a hann vilji veita eirra landi viurtekju og vernd annahvort sem sambandsrki hins heilaga keisaradmis ellegar ailja me skyldum og rtti lrkjasambandi hansaborganna. Yar starf undir skri vernd mundi vera aeins framhald vileitni essara gtu furlandsvina slands fr eim stoltu tmum ur fulltekist hafi a brjta eyarskeggja undir ok dnsku krnunnar. Arnas Arnus sagi a ann tma horfi alt ruvsi vi: strddi danakonngur vi sterkt vald slandi, innlent og jlegt, slensku kirkjuna, stofnun sem var nokkurskonar jafngildi og samheiti slensks sjlfsforris, og snar ttur eirrar almennu og aljlegu kristni sem rmverska kirkjan tknai; og annig tti slenska kirkjan a jbrur ska keisarann, sem eftir eli og uppruna keisaradmisins var bandalagi vi hinn heilaga stl Rmu. N er slk stofnun ekki leingur til slandi me v danakonngar ltu turka slensku kirkjuna sem veraldarvald og afm hana r menskum hjrtum sem siferisvald, en innleiddu stainn svonefnda Lutheri villu, sem hefur a markmi a gera rn og gripdeildir fursta a guslgum. Og annig mundi g, sagi Arnus, ekki hafa slandi vald, stofnun, almennngslit n nokkurn annan bakhjall mr til siferislegs stunngs ea lglegrar rttltngar a jna undir na yfirhtign erlenda. ffelen sagi a slendngi vri skylt a muna a bir eir ldngar og mestir slendngar sns tma, sem leituu fulltngis Karls keisara fimta, voru gripnir af danakonngs tsendurum, annar sendur blindur og rvasa tleg til kunns lands, hinn leiddur t sjtugur sjlfs sn landi og hggvinn af eim dnsku. Arnas Arnus mlti: Herra ffelen! Mitt hjarta hrrist a snnu a heyra tlendan mann kunna svo g skil eirra dma sem ori hafa slandi: en vor lausnari hafi haldi fr oss mrgum snum stgjfum hlt g sst yrfti a fra mnum landsmnnum minnis. rlg gmundar Sklholtsbiskups og Arasonar Hlabiskups eru og vera srhverjum slendngi nst hjarta mean aldir renna. Og danakonngi hafi a vsu enn ekki tekist rtt fyrir gan vilja a selja oss mansali er ri agert til ess a hans allramildasta hjarta mun slenskum sgum og frum kominna ta eignast sinn verskuldunarsta. Maur sem tlar a kyrkja lti dr greip sinni mun a lokum reytast. Hann heldur v armsleingd fr sr, herir taki um kverkar ess sem m, en a deyr ekki; a horfir hann; klr ess eru ti. etta dr mun ekki vnta sr hjlpar trll komi me blskaparyfirbragi og segist skulu frelsa a. Hitt er lfsvon ess a tminn s v hallkvmur og lini afl vinar ess. Ef varnarlaus smj hefur mitt sinni gfu bori gfu til a eignast mtulega sterkan vin mun tminn gnga li me henni einsog v dri sem g tk dmi af. Ef hn ney sinni jtast undir trllsvernd mun hn vera gleypt einum munnbita. g veit i hamborgarmenn mundu

fra oss slenskum maklaust korn og ekki telja maksvert a svkja oss ml og vog. En egar slandsstrnd eru risnir skir fiskibir og sk kauptn, hve leingi mun ess a ba a ar rsi og skir kastalar me skum kastalaherrum og mlalii. Hver er orinn hlutur eirrar jar sem skrifai frgar bkur? eir slensku mundu hsta lagi vera feitir jnar sks lepprkis. Feitur jnn er ekki mikill maur. Barur rll er mikill maur, v hans brjsti frelsi heima.

FJRTNDI KAFLI
etta haust og ann vetur sem hnd fr var Arnas Arnus ekki leingur jafnthittur og ur bkhlu sinni. Hann hafi laungum veri manna rrisulastur, oft kominn til starfs a jfnu bu ttu og mimorguns, sagi jafnan snir morgnar mundu skamt til hrkkva a gera r uppteiknanir handa framtarmnnum, sem gera bar um inntak, uppruna og samsetnng eirra sunda slands fomrita meiri og minni, sem hann geymdi. N br svo vi suma daga a hann var ekki fundinn bksal snum fyren lii var a nni og suma daga als eigi, en jnustuflk sagi, ef spurt var, a hann vri krnkur ellegar hefi geingi seint til rekkju og vri ekki uppstainn. Vi bar au svr gfust, a hann hefi veri utan heimilis san gr, vst hvar. Hann sinti ltt um embtti sn, svo hinu andlega dmhsi, consistorio, sem akademunni, hsklanum. I bksalnum situr studiosus antiquitatum Grindvicensis einn saman a sinni brauvinnu, uppskrifandi mar skinnbkur, en verur oft a gera hl til a hripa upp msar hugdettur og notata ltandi a eim lru ritum sem hann setur sjlfur saman hjverkum um slands askiljanlegar nttrur, srlagi ess dularfl. Auk ess hefur hann me hndum a trnaarstarf, samfara ngri byrg en aungri r ntt ea degi, a gta hssins fyrir Jni Marteinssyni. drgist mjg tmi Grindvkngsins af v hve oft hann urfti a hlaupa fr pltinu og skygnast um ef rusk heyrist r fordyri ea bakdyri og ftatak fyrir utan glugga. Marga ntt, ef honum bau grun a essi gestur kynni a vera sveimi ngrenninu, fr hann hvorki af ftum n gekk upp til sn a sofa, heldur fleygi sr glfi bksalnum me ykt bindi in folio undir hfinu, vafinn brekn fr Aunum Vatnsleysustrnd, og svaf me andvara ellegar var andvaka hj eim bkum sem voru lf slands og sl Norurlanda. a var eitt kvld hann sat yfir snu stra mlfririti og var a sanna a slenska, ru nafni dnsk tnga, hefi ekki veri til aldingarinum Eden, heldur hefi myndast af grsku og keltnesku uppr Syndafli, og var fari a syfja yfir essum mikla lrdmi, og me leyfi, hafi halla sr framm arma sna ar sem hann sat vi plti. Vindur var vestlgur etta kvld, allstinnur og napur me ofurltinn hraglanda ru hvoru, og a var dautt ninum og ori kalt hsinu. Kviklst hur slst vi dyrustaf garshlii ngrannans, og stundum heyrist ljst hfatak og vagnaskrlt r ru strti ar sem einhverjir r strsflkinu voru a ra heim ellegar kngurinn a aka t a skemta sr; og ekkert grunsamlegt neinni tt; nga til alteinu heyrist utanr garinum einhver undarlegur vll mjr og digur senn, rmur og falskur. Grindvkngurinn tk vibrag og var egar glavakandi. Getur nokkur kttur veri breima essu roki, sagi studiosus antiquitatum hyggjufullur og

fr sjlfrtt me vess r gmlum slmi til huggunar nau, sem hann hafi lrt vi mur kn: Satan byggir svrtu dki sgargandi me ras og breim, minn herra lifir himnarki vi hrpuleik og einglasveim. San signdi hann sig til ryggis gegn forynjum og skundai tr bkasafninu a bakatil, lyfti hur fr stfum og ggist t. Og var nttrlega einginn ar kominn utan Jn Marteinsson me sitt psser. egar studiosus antiquitatum s hverskyns var hvsti hann tum gttina mti vindinum: Abi, scurra. Kaupinhafn er a brenna, muldrai gesturinn on barm sinn, og vindurinn bar or hans burt. En umabil sem heimamaurinn tlai a hefja ltnuulu sem hann hafi reium hndum tilfelli einsog essu, og hafi opna munninn til a tala, slmdist jaar af vindsveipnum inn gttina, berandi til hans slitur af orum gestsins. Enn einusinni hafi Jni Marteinssyni tekist a koma flatt upp Jn Gumundsson. Ha hva segiru? mlti s sarnefndi. Ekki neitt, sagi gesturinn. Nema hva g segi Kaupinhafn er a brenna. a er eldur Kaupinhafn. Og a veit g lgur vondur sklkur, nema hafir sjlfur henni kveikt, sagi Grindvkngurinn. Skilau essu til ma fr mr og segu g vilji f sgubita. Vsau fyrst Skldu sem hefur reianlega selt svenskum fyrir brennivn. essu sl glampa lofti: eldurinn gat ekki veri giska fjarri. Ekkert brennivn, sagi Jn Marteinsson. Og mr var ori kalt a standa tvi vollinn a horfa . a er komi yfir mintti. Eg rak vi v Gullna Leni a spyrja um rna, en r sgu hann mundi drekka heima ntt v hann hefi eki aan sofandi morgun. Ef dirfist oftar a bendla mns herra og meistara nafn vi a hrubli skal g kalla vaktmeistarann, sagi studiosus antiquitatum. a er ekki verra bli en svo a kngurinn var rtt essu a ra nga fjrum, og muntu ekki betri stum vanur r Grindavk, sagi Jn Marteinsson. Kngurinn rur ekki fjrum, heldur ekur me fereyki, sagi s r Grindavk. S sem talar illa um knginn skal vera hddur ttatu vandarhgg. Glmpum hlt fram a sl um himinhveli og vestur mtti sj k nlgra gara og turn Vorfrarkirkju bera vi dimman roa af eimyrju nttmyrkrinu. Grindvkngurinn lokai dyrunum varlega, sneri lyklinum. Hann gekk ekki fyrst vit meistara sns a segja tindi, heldur nga sem Jn Hreggvisson l, vakti hann, ba hann upp standa skjtt og fara t garinn og vakta Jn Marteinsson, sem hefi kveikt Kaupinhafnarsta og tlai n a sta lagi, egar alt vri uppnmi, a stela bkum fr hsbndanum og kjklngum fr frnni. Hann sagi bndanum a logarnir gnfu yfir turn Vorfrarkirkju. San hlt Grindvkngurinn fram inn hsi og upp stigann, uns hann nam staar fyrir utan svefnhs assessors. Dymar voru lstar. Hann bari nokkrum sinnum, en egar v var ekki ansa kallai hann gegnum skrargati: Minn herra, minn herra. Jn Marteinsson er kominn. a logar yfir Vorfrarkirkju. Kaupinhafnarstaur er a brenna. Loks var lykli sni skrnni innanfr og hurin opnu. svefnhsinu logai daufu ljsi. Arnus st dyrunum svefndrukkinn en afklddur. Hann var rakaur og bar ekki hrkollu. r svefnhsi hans lagi

ef af lfaungum og klnuum tbaksreyk. Hann stari r undarlegum fjarska manninn gttinni og virtist fyrstu hvorki heyra n skilja hva honum var hndum. Minn herra, sagi hans famulus enn einusinni: Jn Marteinsson er binn a kveikja stanum. Hva varar mig um a, sagi Arnas Arnus dimmum bassa. a er eldur Kaupinhafn, sagi GrindvMngurinn. Er a ekki einhver lygin r Jni Marteinssyni, sagi Arnas Amus. Grindvkngurinn svarai n ess a hafa tma til a hugsa: Minn herra veit best sjlfur a Jn Marteinsson lgur aldrei. Hanan, sagi Arnas Arnus. Afturmti er g alveg viss um hann hefur kveikt stanum, sagi s r Grindavk. g s sjlfur rautt bakvi Vorfrarkirkju. g er binn a vekja Jn Hreggvisson og segja honum a passa Jn Marteinsson. Vertu brott me na vlu um Jn Marteinsson, sagi assessor og tlai a loka. Bkurnar, bkurnar, stumrai s r Grindavk falsettu og var farinn a skla. Fyrir gusskuld og jesnafni: au dru membrana, slands lf. Bkur, sagi Arnus, hva skulu r r? au dru membrana, lttu au kyr. au brenna, sagi Grindvkngurinn. Varla ntt, sagi Arnas Arnus. Ea sagiru ekki eldurinn vri fyrir handan Frarkirkju? En hann er vestan minn herra. tti g ekki a reyna a koma v drmtasta yfir kanalinn strax til vonar og vara. Arnas Araus sagi: Sklda er komin til jfa. Og lgmannsbkina gu lt g liggja mr vri gefin hn. N er best goin ri. g er reyttur. Ef eldinn skyldi n leggja alla lei til Vorfrarkirkju, er ekki nema steinsnar til okkar, hlt hans famlus fram. Vi lofum Vorfnarkirkju a brenna, sagi Arnas Arnus. Faru upp kmentuna til n og sofu.

FIMTANDI KAFLI
a var um nttml mivikudagskvldi a eldurinn kom upp fyrir nean Vesturport og var orsk hans talin varkrni barns nokkurs me kertaljs. Brandflki kom fljtlega vettvng, en me v stormur var magnaist eldurinn svo fljtt a vi ekki var ri; lsti bli sig fr hsi til hss hinum raungu strtum. Lagi eldinn fyrst norureftir me vollinum sni inn stainn. En hrum klukkan tu hkkai hann sig , svo eldinn lagi vers inn borgina eftir Vesturgtu og Stdustrti, og var bli ori viranlegt mannlegum krafti. Af ltt skiljanlegum orskum komu n upp nnur eldsbl var essu ngrenni, til dmis kviknai hj bruggurum Norurgtu um nttina, og lsti etta na bl sig einnig skjtt bar sur og gerist starfi brandflksins v torveldari sem bli tbreiddist. fimtudagsmorgun um a birta tk brunnu hsin bar sur vi Norurgtu og st vindur af tnorri og lagi alt bli stainn ofan. Hafi s eldkvsl er brann Vesturgtu foreytt eirri gtu allri og ngrenni altofan Gamlatorg. Um svipa leyti kom eldurinn biskupsgarinn og r honum Snktipturskirkju, en

margir innbyggjar hugu drottin mundu yrma kirkjunum, og hfu v flutt r alt sitt gss svo r voru af v uppfullar, en margt af v eldfimt og jnai aeins til uppkveikju. Um dagmlabil brann rhsi og munaarleysngjanna hs bi senn, voru brnin r v sarnefnda flutt ofan kngsins stall, en hrossin afturmti rekin t Fririksberg. Hrum jfnu bu dagmla og hdegis kom eldurinn Vorfrarkirkju. Vissu menn ekki fyren reykjarmkk lagi uppum hennar ha turn og strax ar eftir gusai taf honum miklu eldsbli; litlu sar fll turninn niur samt sprunni. essari svipan brann sjlf akademan og Vorfrarskli. ar me var eldurinn kominn a hverfi ar sem hlrir ttu sna gara. Um nnbil mtti sj msar ypparlegar fombyggngar og strhsi staarins upptast af loganum, svo sem stdentagarinn og collegia og hlt v frammeftir degi, nr miaftni brann Heilagrar rennngar kirkja og skmmu sar s forkostulegi og btanlegi akademunnar bkastll, san Heilags Anda kirkja me snu ypparlega saungverki. Alla nttina eftir brann eldurinn Kaupmannagtunni og san mestur neanverur staurinn altona Gmlustrnd, ar tkst a stva hann me vatni r grfinni. Flki ddi felmtra um stainn lktog slandi tskra margir ormar r ldnu hrognkelsi sem steikist gl handa smalanum, sumir me brnin fnginu, nokkrir me einhverjar fggur poka, arir naktir og neisir, svngir og yrstir, ellegar hfu tapa vitinu, framfarandi me st og veinan; ein kona fkk ekki bjarga ru en skrngnum og st ar ber; l margt ti einsog fnaur vollunum og krngum , svo og kngsins lystigari, strregni og stormi, og mundi ar margur seint hafa uppstai hefi ekki hans kngleg majestet s aumur kvl og ney essa ftka flks, og fr hans allramildasta hjarta randi eigin persnu sta nga sem etta flk l grtandi jrinni, og lt tbta handa v braui og li hvar hann fr. rum degi eldsins komu nokkrir slenskir heim til Arnae Ami bti, bi heldrimannasynir sem numdu vi hsklann og nokkrir ftkir handverkssveinar, lka ar me einn ftkur sjmaur, og geru bo fyrir assessor, sgu eldinn nlgast Vorfrarkirkju fluga og frambuu sna hjlp a koma undan eim frgu slensku bkum. En Amus eyddi v, kva eld enna mundu brtt slokna, vildi veita eim l. En essum mnnum var rtt og vildu ei drekka, skorti einur a halda fram snu erindi vi hlran tignarmann, og geingu burt hryggir; ekki lngt, en voru sveimi ngrenninu krngum assessors bsta hitanum af blinu og horfu eldinn lsa sig hs r hsi og frast nr. Loks egar eldsbli uppgaus r Vorfrarkirkjuturni og tk a fla um kirkjukin, fru essir piltar aftur heim gar Arni, og n me aungri hversku, heldur ddu inn hsi a bakatil, framhj skelkari kokkapunni og nmu ekki staar fyren bkhlunni ar sem eir fundu Jn Gumundsson fr Grindavk trum a sngja uppr latnesku bnakveri. Einn maur leitai hsbndans og fann hann stofu rum palli ar sem hann st vi glugga og var a horfa eldinn. essi maur sagi a hann og flagar snir vru komnir a bjarga. egar hr kom sgu var frin og jnustuflki nnum a bjarga innanstokksmunum. Arnus rnkai loks vi sr og sagi mnnunum a bjarga v sem eir vildu og gtu. f bkhlunni tku hillur fr glfi til lofts altkrng, auk ess voru bkur geymdar tveim hliarklefum, og nga ddu slendngarnir, v a var vitori manna a essum kimum safnsins vru lokuum skpum geymdir drgripir einir. Og n urfti svo til a bera sem jafnan verur vondum draumi, a skplyklar voru ekki vsir og gekk Arnus sjlfur a leita eirra. var hitann fr eldsblinu fari a leia gegnum veggi hssins og me v piltar ttuust hsi kynni a vera alelda ur assessor hefi fundi lykla sna geingu eir a skpunum me bareflum, og er eir hfu broti upp ltu eir skrifara assessors vsa sr r bkur sem

voru mest virar, tku san fng sr nokkur af eim frgustu handritum ar sem finnast letraar sgur fornslendnga og Norvegskonnga, og bru t. eir fru ekki nema eina fer. egar eir tluu a skja meira hafi eldinum slegi inn hsi. Gaus fram blr reykur r hliarklefunum tveim og brlega framteygust dumbrauar eldtngur r reyknum. Piltarnir vildu n grpa a sem hendi var nst r hillum aalbksalarins ur hann vri alelda, en var Arnas Arnus ar kominn me lyklana a eim skpum sem n stu tilkvmir loga. Hann stanmdist dyrum safns sns og bandai hendinni mti piltunum, vamai eim inngaungu. Lktog brim uppslst eftir verhnptu bergi, ellegar urt s parmela sem festir rtur svipsinnis og breiir sig me hraa allar ttir en grotnar ar sem fyrst var til s, annig flddu logarnir um hina drmtu kili sem huldu salarveggina. Arnas Araus st dyrunum og horfi inn, slendngarnir rrota fordyrinu a baki honum. San sneri hann sr til eirra, benti innum dyrnar logandi bkahillurnar og brosti vi, svo segjandi: ar eru r bkur sem aldrei og hvergi fst slkar til dmadags.

SEXTANDI KAFLI
Ntt. Tveir slenskir Jnar reika vegalausir um brennandi stainn. S lri Grindvkngur grt einsog barn. Bndinn fr Rein keyfai egjandi eftir. Eldur Kaupinhafnar var hlum eim. eir ltu undan drfa tt til Norurports. andi flk bar vi eldhafi bakvi , kvikar skuggamyndir. taf hverju ertu a sfra, sagi s af Skaga og steingleymdi a ra hinn lra nafna sinn. Varla ertu a syrgja Kaupinhafn. Nei, sagi s lri, s borg sem hefur veri byg fyrir bl mns ftka flks hlaut a farast. v gu er rttltur. Nn, g held ttir a lofa hann, sagi Jn Hreggvisson. Miki vildi g til gefa a vera orinn ls maur einsog Hreggvisson, sagi s lri. g held a su ngar skrur eftir verldinni rugli r r s brunni, ef ert a syrgja a, sagi bndinn. mitt lfsverk s fari, sagi studiosus antiquitatum, au rit brunnin sem g samanskrifai me lrdmi fjrum ratugum, helst nttinni egar g hafi loki mnu dagsverki, grt g ei ftkar bkur ftks manns. g grt bkur mns herra. hans bkum, sem n brunnu, flst lf og sl eirra ja sem Norurlndum mltu danska tngu fr v um Syndafl og altartil r gleymdu snum uppruna og forskuust. g grt af v n eru ekki framar til bkur danska tngu. Norurlnd hafa ekki framar sl. g grt yfir mns meistara sorg. Flk heyri mli eirra a eir voru tlendir, og hlt eir vru svenskir njsnarar og vildi lta festa upp n tafar. rkust eir alteinu upp fasi kjlklddum manni me puhatt og poka bakinu. Jn Hreggvisson heilsai honum kumpnlega, en s lri r Grindavk lt sem hann si ekki manninn og hlt fram gaungu sinni grtandi. Grindavkurbjlf, kallai Jn Marteinsson eftir honum. Viltu ekki l og brau? S riji Jn sem n hafi bst flagi var alstaar jafn tsmoginn. Einnig hr Norurvolli vissi hann af konu sem gat selt mnnum l og brau.

En a segi g ykkur fyrirfram, sagi hann, a ef i mni ekki upp mig einsog barir hundar mean i eru a drekka li sem g tla a tvega ykkur, lt g taka a fr ykkur aftur. Hann fr me inn eldhs til kvensviftar einnar og lt setjast bekk. Jn Hreggvisson br grnum msar ttir, en s r Grindavk leit ekki upp. Konan var grtandi me strum gubnum taf bruna Kaupinhafnar, en Jn Marteinsson greip til hennar og uklai hana ofanvert vi hnsbtina og sagi: Skeinktu essum bndakllum legi l vondri kollu og brennivn tinstaupi; en mr ferskt raustokksl smeltri steinkrs, helst me silfurloki og klmsproki utan eftir Lutherum; og brennivn silfurstaupi. Konan gaf manninum pstur, en hrnai dlti yfir henni. Skl dreingir og ljgi i n einhverju, sagi Jn Marteinsson. Og kondu me brau og bjga kona g. eir svolgruu sig li. a er skp a vita, sagi konan mean hn smuri braui, hva gu leggur blessaan konnginn. g flauta konnginn, sagi Jn Marteinsson. slendngar hafa ekki neitt hjarta, sagi konan. Lttu okkur hafa vel me reykt spik ofan, sagi Jn Marteinsson. egar eir hfu svala srasta orstanum hlt hann fram: Ja, arna hafi rni kallinn a af a brenna allar bkur slands -S lri r Grindavk leit upp trstokknum augum framan vininn og mlti ekki utan etta eina or: Satan. - nema r sem mr tkst a koma ngu snemma til du Bertelskiolds svagreifa og eirra brra, sagi Jn Marteinsson. hefur tt skipti vi menn sem kalla bkur slands vestgauskar, sagi Grindvkngurinn. er g me a pokahorninu sem mun halda uppi nafni Jns Marteinssonar mean heimurinn stendur, sagi hinn. eir tu og drukku egjandi um stund, nema Jn Marteinsson hlt fram tyggjandi a mnga til vi konuna. S lri r Grindavk var httur a grta, en a var sultardropi nefinu honum. egar eir voru komnir vel ofan riju krsina var Jn Hreggvisson orinn mtulegur og fr a rifja upp fyrir sr vsu r Pontusrmum eldri og reka upp rokur. En egar eir hfu eti og drukki og hin ga stund nlgaist sinn enda fr gestgjafi Jn Marteinsson a lta grunsamlega oft undir bori a athuga skbrag gesta sinna, bir voru mjg skair eftir slenskum si, hann agtti og hnappana treyum eirra, en ar var hvorki ltn n silfur, heldur beintlur einar. Jn Marteinsson ba konuna lna eim spil ea tennga. Bir gestirnir frust undan a koma tenngskast vi gestgjafa sinn, en Jn Hreggvisson sagi a vri ltill vegur eir fru handkurru. Kvast vera a drukkinn a hann mundi gamall vri verjast hverjum eim einum manni sem Jn Marteinsson sendi a fra hann r sknum. Spikfeit konan, ilsigin og kiftt, horfi grtblgin mennina innarfr eldstinu. Brtt skildi hn hverskyns var, htti a sta ln konngsins og sagi a eir glnu slendngar vru altaf sjlfum sr lkir en mnnum aldrei, og mundi s hitta sjlfan sig fyrir sem rtti eim litlafngur staurinn vri a brenna og opi helvti frammundan; kva eirra svik og pretti mundu vara heimsbygin eyddist. Hn blkaist n ekki leingur Jn Marteinsson reyndi a klpa hana, en sagist mundu til kveja vaktmeistarann. Loks s Jn Marteinsson sr ekki anna snna en leysa fr poka snum og frambja innihaldi a gjaldi ea vei fyrir veitngunum, tk ar upp allmiki skinnhandrit fornt og sndi konunni.

Hva g a gera vi etta, sagi konan og horfi fyrirlitlega ennan bng af svrtum lum skorpnum skinnpjtlum gltu eldhskolunnar: a dugir ekki undir ketilinn eitt skipti aukinheldur meir. Og gott ef ekki leynist v pest. En n fru eir Jnar tveir heldur en ekki a glenna upp skjina: s annar ar kominn hinn tnda hfudrgrip sns meistara, en hinn ttist kenna ar skinnbl sinnar slu mur fr Rein. Var bkin Sklda ar komin. Bir fru sig egjandi r sknum.

SAUTJANDI KAFLI
Alngisdmur geri Jn Hreggvisson Brimarhlmsmann fyrir a hafa einn tma stngi undir stl stefnu eirri til hstarttar sem t var gefin mli hans me knglegu brfi. Arnus ni karli r kastalanum aftur um lei og hann fkk v framgeingt a sjlft hi upprunalega ml bnda skyldi n loks koma fyrir hstartt. Var ml hans enn einusinni stt og vari allan ann fyrra vetur sem bndinn dvaldist Kaupinhafn a essu sinni, og sumari me. Mestallur fr essi mlarekstur fram bakvi bnda, nema eitt skipti var hann kvaddur fyrir dmara. Hann kunni uppr sr ll svr vi eirri gmlu kru; var honum hvergi r a aka. Hann kunni og vel a auglsa eymd sna fyrir mnnum:

gamall bndamaur hvtur fyrir hrum stendur heralotinn, trafullur og skjlfandi fyrir tlendum dmurum fjarlgu landi, yfirbugaur af strum og leiinlegum feralgum fyr og sar vegna laungu liins happs sem hafi gert hann saklausan a bitbeini valdsmanna. Mli hlt fram, ekki vegna ess huga sem Danmrk rkti fyrir rlgum bnda af Akranesi, heldur ttur eim tkum sem tveir valdaflokkar hu innan rkisins, bir nokkurnveginn jafnsterkir. Amus flutti mli fyrir hnd Jns Hreggvissonar me eirri bilgjrnu rkfri og lra reglngi sem jafnan var styrkur slendnga gagnvart dnskum dmstlum. mli einsog essu, ar sem sakargiftir voru laungu fymdar, og almennar lkur, en eingin snnunarggn lggild, stu gegn hinum kra, var Arneo auveldara en ella a nta sknina me heimspeki og rkfri. Skjl mli essu bi fyr og n, me og mti, voru orin s dngja a eingu var lkara en ill nttra slendnga til refja og lgkrka vri ar holdtekin, enda tali ti um hvern mann sem tilraun geri a lra af eim hi sanna, hvort tttnefndur Regvidsen hefi fyrir tuttugu rum klra sinn bul eur ei svrtum pytti um svarta haustntt v svarta slandi. A linu sumri voru um skei horfur a fyrirfer essa mls mundi enn vaxa, tkin milli hinna tveggja afla harna einnig essum vettvngi, flkjan gamla hlaupa fa sem aldrei mundi greiast. ar til var s orsk a dttir lgmanns Eydalns af Islandi vildi a ml Jns essa Hreggvissonar yri gert prfsteinn rttdmi hennar sluga fur. hnt enna var hggvi af hinum stum yfirvldum, essi tv ml askilin eftir konngsboi: skyldi hstirttur dma sem til st mli Reinarbndans, en s hari kommissarsdmur yfir sluga Eydaln og fleiri valdsmnnum koma fyrir landsyfirdm vi xar.

Og n egar lei a vordgum, og mannlf Kaupinhafn var aftur a komast rttar skorur eftir eldinn, vera au tindi sem mrgum gekk seint a tra, og helst slendngum, a vorrar maiestatis hstartti geingur lokadmur hinu marghataa elfarmli Joens Regvidsens paa Skage. Sakir skorts snnunarggnum var karlinn ar sknaur af eirri gmlu kru yfirvaldsins a hafa myrt bul Svert Snorresen, og ar me leystur undan rum viurlgum sem honum hfu veri ger vegna essa sns mls, og kallaur frjls a sna heim aftur til vorrar knglegu maiestatis lands slands. Og verur a einn dag um vori Laxagtu, ar sem Arnas Amus hafist n vi reingslum, a hann ltur kalla fyrir sig eldiviarkarl sinn og fr honum na treyu, brkur og stgvl, og sast setur hann nan hatt ofan hvtan lubbann karlinum, me eim orum a dag skuli eir aka saman til Drageyrar. a var fyrsta sinn sem Jn Hreggvisson k og var ekki ltinn sitja framan hj eklinum. Hann fkk a sitja inn vagninum vi hliina eim lra r Grindavk, en afturstinu andspnis eim sat eirra herra og meistari og gaf eim nefi fullur me gamansm ortk - og dlti annars hugar. N skal g kenna r eina mansaungsvsu sem hefur aldrei heyrt fyr r Pontusrmum eldri, sagi hann. San fr hann me essa vsu:
Lta munu upp r Islandsbar krir er Hreggvissonur hrugrr hfu til landsins frir.

Eftir a Jnarnir hfu bir lrt vsuna gu allir. Vagninn st msum endum v vegurinn var blautur. Eftir ga stund kom assessor aftur til sjlfs sn, leit Reinarbndann, brosti vi og sagi: Skldu bjargai Jn Marteinsson. varst a eina sem kom minn hlut. Jn Hreggvisson sagi: g ekki a skila neinu minn herra? Hr er rxdalur til hennar dttur innar Rein, sem st bardyrunum egar reist burt, sagi Arnas Arnus. Ekkert skil g stelpuskrattanum a lta hundinn komast t, sagi Jn Hreggvisson. Einsog g var binn a segja henni a passa hundinn. Vi skulum vona seppi hafi rata heim aftur, sagi Arnas Arnus. Ef eitthva skyldi koma fyrir Saurbarkirkjuskn, sagi s lri r Grindavk, einkennilegir draumar, trll, lfar, skrmsli ea nokkrir merkilegir burir, skilau til hans sra orsteins mns samt me kveju minni a fra a letur og senda mr svo g geti addera v mna nuppbyrjuu bk de mirabilibus Islandiae: um slands furuverk. San komu eir Drageyrarkaupsta. slandsfari dmollai t legunni og hafi egar uppi nokkur segl. a er gsviti a leggja sta til slands fr Drageyri, sagi Arnas Arnus og rtti Jni Hreggvissyni hndina til kveju um lei og hann var a stga ofan btinn sem tti a flytja hann framm slandsfari. Hr eru gamlir vinir slendnga sveimi. Komi hefur fyrir a lafur helgi hefur lna slendngi ferjuna sna han egar nnur skip voru farin, einkum ef honum tti nokku vi liggja a landinn ni til alngis rttan tma. Ef n s helgi lafur konngur skyldi vilja nir heim fyrir rettndu viku sumars, tla g a bija ig a gnga vi hj eim alngi vi xar og sna eim karlinn. hann a segja nokku vi , spuri Jn Hreggvisson.

getur sagt eim fr mr a sland hafi ekki veri selt; ekki etta sinn. eir skilja a seinna. San skaltu rtta eim dminn inn. En g ekki a bera neinum kveju, sagi Jn Hreggvisson. essi inn gamli fni haus, hann skal vera mn kveja, sagi professor antiquitatum Danicarum. Hgar golur Eyrarsunds blsu hvtum lubbanum eim gamla slenska fanti Jni Hreggvissyni ar sem hann st btskutnum mijavega milli skips og lands heimlei og veifai hatti snum til ess reytta manns sem var eftir.

ATJANDI KAFLI
A einum sta Almannagj snr Oxar vi farvegi snum einsog henni hafi ofboi, og brst vers tr gjnni. ar verur hylur kvennanna hinn mikli, Drekkngarhylur, en litlu utar er einstig upp verhnptan bergvegginn. ar grasbalanum vi hylinn undir einstiginu voru nokkrir glpamenn a nudda strurnar r augunum fyrir mija morgunsl. bum hfngjanna var alt svefni, en austan vellina voru reknir svartir hestar tt til biskupsbar. Maur danskri treyu, me hatt, og stgvlin sn um xl, kemur uppyfir lgri gjrhallinn r suurtt og sr hvar morgunslin skn syfjaa glpamennina hj Drekkngarhyl. eir reka upp str augu: Er a sem mr snist, Jn Hreggvisson heimkominn fr knginum; me nan hatt; treyu. Hann hafi komi Eyrarbakka gr, og egar hann frtti a ekki lifi nema einn dagur ngs vi xar lt hann gera sr sk Flanum, tk stgvlin xl sr og gekk um nttina. Honum tti geingi sinna fornvina, brotamanna, hafa hraka ef nokku var ar sem eir lgu n undir berum himni; um ri, egar hann var eim samntta essum sta, hafi konngur l tjald me stimplari krnu og konngsjnar bori mnnum tevatn. En eir kvrtuu ekki. Drottinn hafi veri eim nugur sem jafnan fyr. Dmar hfu geingi alngi gr. Hin na Sklholtsfr, ektakrasta Sigurar biskupsefnis Sveinssonar og dttir vors sluga lgmanns, stti nstlinu sumri fram kngsleyfi til ess ml fur hennar mtti koma fyrir landsyfirdm slandi: gr dmdi Beyer Bessastaafgeti og varalgmaurinn samt tuttugu og fjrum valdsmnnum mlinu. Lgmaur slugi Eydaln var sknaur af llum krum knglegs sendimanns Arnusar og veitt uppreist ltnum, en eignir hans, armeal r sextu jarir hans sem fyr stu til kngs, dmdar honum aftur og ar me ornar rttmtur arfur Snfrar biskupsfrr. Var svokallaur kommissarsdmur mli lgmanns gerur dauur og marklaus, en kommissar sjlfur, Arnas Arnus, dmdur fjrsektir til krnunnar fyrir ofbeldi og lagayfirtroslur. Flestir sem Arnus hafi skna voru fyrir landsyfirdmi aftur sekjair, a undanskildum Jni Hreggvissyni sem hafi beneficium paupertatis til a flytja ml sitt fyrir hstartti Danmrk. eir dmar Eydalns svonefndum firnamlum, sem kommissar hafi rifta, voru annahvort gildair n ellegar taldir ekki heyra undir veraldardm, armeal ml konu eirrar sem ltt hafi svari sig hreina mey: um slfkt bar eim geistlegu a fjalla. Voru

eir dmar kallair dmdir, sem hinn sli lgmaur hafi uppkvei eim svium sem verunni lgu utan hans lgsagnar. Gui s lof fyrir a maur hefur aftur einhvern a lta upp til, sagi s gamli sorgbitni glpamaur sem fyrir nokkrum rum hafi harma a sj dregna fyrir dm nokkra ga sslumenn sem lti hfu ha hann. Drlngur s sem stoli hafi r guskistu mlti svo: Einginn er sll nema s sem hefur ola sinn dm - og s sem hefur feingi aftur sinn glp, sagi s maur sem um skei hafi mist glp sinn. Eftir a maur essi hafi veri glpamaur tu r hfu yfirvldin rskura a altnnur kona hefi tt me altrum manni barn a sem systur hans hafi veri drekt hylnum fyrir a eiga me honum. Fram til ess tma gfu honum allir lmusu. En eftir a dmdur var af honum glpurinn var hlegi a honum um alt sland. a var ekki einusinni kasta hann unnildi. a var siga hann hundum. N hafi mli veri undir nu rannsaki fyrir num dmi: hann hafi vefeingjanlega drgt ennan voalega glp og var n aftur sannur brotamaur gus og manna. N veit g einginn hlr a mr slandi framar, sagi hann. a verur ekki siga mig hundum, heldur kasta mig unnildi. Gui s lof. Blindi glpamaurinn, sem seti hafi egjandi utanvi hpinn, gaf n or einsog fyrrum: Okkar glpur er s a vera ekki menn vi heitum svo. Ea hva segir Jn Hreggvisson? Ekki anna en g tla a gnga yfir Leggjabrjt dag, heim, sagi hann. egar g kom a utan fyrra skipti l dttir mn brunum. Mvera s lifi sem st dyrunum egar g fr seinna skipti. Mvera hn eignist son sem segir snum sonarsyni sguna af eirra forfur Jni Hreggvissyni Rein og hans vin og herra, rna masyni meistara.

N mtti heyra jdyn bakvi eystri gjrhallinn, og egar glpamennirnir geingu frammilli klettanna su eir mann og konu ra me margt hesta samt sveinum moldargturnar inn vellina tt til Kaldadals sem skilur landshluta. au voru bi dkkkldd og hestar eirra allir svartir,
Hver rur ar? spuri s blindi. eir svruu: ar rur Snfrur slandssl svrtu; og hennar ektakrasti Sigurur Sveinsson ltnuskld, kjrinn biskup til Sklholts. au tla vestr land a gera ttekt furleif hennar sem hn ni undan knginum aftur. Og glpamennirnir stu undir klettunum og horfu biskupshjnin ra; og a glitti dggslngin svartfext hrossin morgunsrinu.