Anda di halaman 1dari 4

AINMA MEKANZMASI Bir ypranma ileminde retilen partikllerin eklinde, ypranma mekanizmasna ait baz ipular bulunabilir.

Bu durumda, arzu edilen yzeyi biraz dzletirerek plastik deformasyon yaplr. Yzeydeki zorlanma artt gibi yzeyin altndaki zayf noktalardaki atlaklar da artar. Alt yzeydeki atlama belki ikinci safhadaki partikllerden meydana gelir. Eer yzey tabakas delaminasyondan nceki sertleme ile krlgan olursa, yzeydeki krlma gerilmi dz partikllerde daha yaygn rastlanan bir sonu olur. Dier partikl ekillerin ucu yuvarlak kamalar ve kreler ierdii bulunmutur. Kar yzeyden daha kat ve sert przl metallerde anma olay, mikroyapsnda metal olmayan kirli partillleri kapsayan kirleticilerle, yzeyden ayrlan oksitlenmi yapya sahip yaptrc yprandrma zellii olan partikllerin birliktelii ile olur. Mikroyapda karbr gibi sert faz varsa kar yzeyi abrezif anma ile andrabilir, bu yumuak fazlarn oyuklanmasna sebep olur. Sert makina eliklerindeki ypranma iki malzemeye ilikin karbr alan ile alete etki eder. Karbr alanna alette kk ve dzenli yaylmsa bu kk ortak karbr alanlara sahip olan alan yzeyde przlle sebep olur. Karbr alan alan yzeyde, aletdekinden daha kk ise alan yzeyde ypranma artar. Adezif (yaptrc) anma; dzensiz ekilli anma partikllerinin artnda nemli bir kavram olarak kabul edilmitir. Elastik ve plastik gerilmenin bir fonksiyonu gibi srtnme alan ykle birlikte deformasyona sebep olacaktr. Balanmada oksidasyon derecesi ve malzemenin doal yapsnn derecesi prensipte srtnme alan ile ilgilidir. Eer maddelerin srtnmeleri ayn ise, balanma ortak yzeydeki przlerle kolaylar ve deformasyon eit olur. nemsiz olarak gsterilen adezif anma srtnme alanndaki gelime ile przlerde artar. Aka verilen malzeme iin birlemede ykn art przn ve dolays ile srtnme alannn deformasyon miktarn artrr. Alan gerilimindeki artla, sertlik ve ayn ekilde adezif anma da artar. Basit yaptrc ypranma teorisinde birok zorluklar vardr. rnein kayma atlann, karda nasl prz gelitirdii ak deildir. Hatta przler arasnda ortak mekanik kilitlenme olduu iddia edilmektedir. Baz durumlarda ekil verme ve andrc ypranma metoduyla oksit tabakann tekrar kaldrlmas nemli bir faktrdr. Bu anma durumu kk sallanma hareketine bal yalanmam iki yzey arasnda meydana gelen korozyondur. nemsiz gsterilen anma sistemlerinin seimi hakknda, anmann mekanizmas konusunda, genel durum deerlendirilmesi yaplmas mmkndr. Plastik deformasyon ve krlma ilemi anma srasnda olur ve balang akma gerilmesi, yzeyin sertlii, krlmadan deformasyon ile salanan sertlik nemli karakteristiklerdir. Krlmayan veya deforme olmayan malzemeler; gl, dayankl, kopmaz malzemeler, ince tane boyutlu ince partikll ve iyi anma mukavemeti ile birlikte, iyi mikro yapsal zellikler tayan anmaya kar mukavemetlidirler. Adezif anmada eer yzeyin sertlii, kirletici partiklden daha yksekse, sonradan kirletici partikl deforme olur ve krlr. Bylece ypranma nlenir. Bu yzden ok sert e yzeyler daha gl ve dayankl bir malzemeden (rnein supaplar silisyum karbr paralardan) yaplr. Yzey altndaki atlakdaki gelime, eskime mekanizmasyla anmay meydana getirir. Ayn ekilde kar yzeyle srtnmenin ekilmesiyle birok dairenin sonucu yzeydeki farkl przler kopan paray oluturur. Bununla birlikte ypranma mukavemeti ve eskime mukavemeti arasnda nicel iliki kantlanmamtr.[42-43]

EVRENN AINMAYA ETKS Yasz sistemlerde kuru yzeydeki anmada gaz evresinin ok nemli etkisi vardr. Yzeydeki oksidasyon, bir ktleme yaparken, daha az anma ve daha dk srtnme katsaysveren koruyucu bir film verebilir. Sadece oksitin varl metal srtnmesinin derecesini artrabilir, bu yzden scaklktaki bir art, przllk deformasyonundaki art ile anmay arttrr. Su sistemlerinde yzeyde korozyon ve mekanik mekanizma etkisi ile korozyonun kombinasyonu olabilir. Mekanik darbelerdeki devamllk korozyon retimindeki doalla da baldr. Fakat asl olay gerilim korozyon atlamas ve korozyon yorulmas gibi korozyon ve gerilimdir.

AINMAYI AZALTMAK N YZEY MUAMELES Anma problemine iki ayr yaklam vardr. Birincisi, ilemi karakterize eden deformasyon ve krlma ilemlerine diren gstermesi ile anmaya direnen sert yzeyler retmek; ikincisi, paralar arasnda yumuak yalama filmleri uygulayarak yapmay (adezyonu) azaltmaktr.

Sert Yzeylerin retimi Yzey Alam ve Scaklk Davran eliklerde; yzeyi az yada orta karbonlu olan elikler nitritlenebilir veya karbrlenebilir. Karbrlemede modern gelimelerle iyon ekillenmesi sayesinde stlmadan parann yzeyi retilmitir. Daha geleneksel davranlarda retilen alam elementleri, yksek scaklklarda difzyon ile yzeye verilirler. Sadece karbon ve azot ile deil, borlama, vanadyumlama, kromlama ile de yksek derecede sertlik retilebilir. Yksek karbon ieriine uygun bulunan elikle sertlik kullanlabilir. Dzenli yzeyin sertliinde bulunan davranta nemli bir durum Fe3C 'de soutmaya gre dzenli kaynaklarn iyi derecede almasnda dzenli datm olmaldr. Ar dar yzeylerin lazerle stlmasnda, sertlemi yzeyler, iindeki normal deiim sertlii ve blgesel yzey fzyonundaki gelimeler kullanlr. Yzey Tabakalarnn (Filmlerinin) Uygulamas Eer temel malzeme elik deilse yzey katmanlarnn karakteristii deiebilir veya eliin stnde daha sert yzeylere ihtiya varsa, zlme malzemenin d kaplamasnda tatbik edilmi olabilir. Var olan btn imkanlar sralandnda, malzemeye tatbik edilenler ve kaplama retim metodlar dikkate alnr. zel alamlar, rnein Stellite (Co - Cr - W Mo alam) 'de yzeye pirinle lehimleme teknii tatbik edilebilir. Krom elektrolizle kaplamada tatbik edilebilir. Sert nikel elektro veya elektrosuz kaplamada alminyum plazma kaplamas kullanlabilir. Buhar kelmesi, iyon kaplamas, yzey reaksiyonlar ve yzey tabakalarnn gerektirdii tekniklerin dier rnekleri gelimi olmaldr ve bileikler iin karbrleri, nitritleri, oksitleri ve boritleri kullanabiliriz. Tatbik edilen tabakalar ve kaplamalarn temel malzemeye iyi bal olmalar gerekir. Genellikle kaln, sert kaplamalarn, metal paralar ile hasara urayabilecei dnlr. lk kaplamalar muhtemel scaklk radyantlarn snrlar ve bir uygun tabaka olarak etki

ederek daha, iyi mekanik zelliklere sahip olur. ok sert malzemelerde 10*m 'lik bir kaplamaya sahip olmas gerekmez. Bu avantajdr, bu kabulde toleranslarn 10*m 'den byk olduu hesaba katlrsa dizayn boyutlarnda kaplama iin genellikle gerekli deildir. Alamlama, sl ilem veya uygulanan bir kaplama ile elde edilen yzey sertlii, yzey yknn lokal ve darbe tabiatnda olmas durumunda, yzey zararna dirente faydal deildir. Deformasyon zarar, belki snrl yzey profilindeki deiimle yzey tabakasnn ve yzeyin iinden geen krk yzey tabakasndaki yetersizlikten meydana gelebilir. Parann dairesel geriliminde, dolu yzey alam veya sertletirilmesi, yorulma performansn dzeltmek iin bilinen metod tercih edilmelidir.[42] Yumuak Yalayc Filmlerinin Uygulamas Bu PTFE gibi malzemelerin uygulamas ile ilikilidir. Molibden dislfit, grafit, kurun ve indiyum; abrezif (yprandrc) anmay azaltc partikllerin birlikteliiyle srtnme azald malzemenin yzey tabakasn retirler. Malzemelerin elverililii (MoS2 ve grafit) genellikle sahip olduklar yzey iinde olan ve gelien az enerjili hatal olan baskn karakterlerinin birliktelii ile meydana gelir. Kaplamann btnl nemlidir, temel malzemeye iyi yapmaldr (balanmaldr). Yerletirilen partikllerin andrc ypranma koullar altnda kalnlklarnn yeterli olmas lazmdr. Bu yzden kar yzeyde srtnen przler gibi deildir. Yapma ile kat ya, molibden dislfit gibi genel performans arasndaki ilikiye rnek olarak byk iyi yzeyler eit olmazsa, havaya kar vakumda farkl davranabilir. Grafit vakumda alma srasnda tamamyla baarszdr. Grafit ve kurun salam malzemelerdeki birletirme ile kat yzey yalar gibi meydana getirilir. Alminyum - kalay 'n davran srtnmenin artmasnda kurun veya indiyum ile yzey kaplamasnda kullanlabilir. Teflon az yzey enerjisine ve plastiklerin srtnmesi ile alak srtnme katsaysna sahiptir ve de genelde kaplama ypranmasna kar kullanlr. Naylonun anmasna kar mukavemetli zellikleri vardr. rnein az yk dililerinde, bazen metal dililerle kombinasyonda kullanlr.

EROZYONLU AINMA (YIPRANMA) Malzemelerdeki anmann retiminde kat partikllerin seimi nemli bir faktrdr. Gaz trbin elemanlar, kimyasal fabrikalarda ve dier birok sistemde svlardaki kat partikllerin hareketini gerektirir. Kum (akl) partiklleri yzeye arptnda, malzemenin hareket miktar, gevrek ve snek malzemelerde farkl olan asal ballkla birlikte, partilln arpma as ve hzna baldr. E = kVnf(*) denkleminde (V = Hz, *, yzeyle, partikl arasndaki arpma asn) n 'nin miktar esnek malzemeler iin genellikle 2,3 - 2,5 oranndadr. Gevrek malzemelerin hza ballk oran daha fazladr, bu miktar 2 - 4 arasndadr. arpma asnn etkisi gevrek malzemelerde farkldr. (ekil 7. 1)

ekil 7. 1. arpma asnn gevrek ve esnek malzemelerdeki andrc ypranmaya etkisi [44] Snek malzemelerde yaygn (geni) plastik aknts ile birlikte bamsz metal ksmlar vardr. Gevrek malzemelerle, arpan partikllerin etrafnda elastik srtnme olur, gevrek bir yzeye sert statik ykleme tipinde olduu gibi eksenel simetrik konik krlma meydana gelir. Noktasal partikllerle birlikte, srtnme noktasnda birtakm plastik aklar meydana gelir. Krlmalarn ekli yzeyin hareketinde etkili olur, koni krklarda kesime, yanal krlmalarda dalma olduu gibi. Dier yprandrc sistemlerdeki gibi, anma korozif darbelerle birleebilir. Oksit tabakasnn kaln, gl ve bal yzeyinin darbelerden koruyucu olduu durumlarda tm bozulmaya eklenen andrc katk azalr.

EROZF AINMA DRENC N MALZEME SEM Her ne kadar partikln arpmas ile anmann yzey deformasyonun ve krlmann ilerlemesinde etkili olsa da, sertlik, mikroyap, farkl metalik alamlar, saflk, partikllerin malzeme zerindeki andrcln deitirir. Her ne kadar asal ballk karakteristiklerinde gevrek ve snek sistemler arasnda deiiklikler olsa da, bununla birlikte eer yzey, yprandrc partikllerden daha sert ise andrc ypranmaya kar mukavemetli olur. Pratik scaklklarda metal olmayan paralarda, seramiklerde, karbrlerde, nitrit ve boridlerde kaplama, metalik sistemlerde gelimelerdeki kaplamadan farkl olur. Burada yksek younluk ve iyi doku hacmi nemlidir. Kaplamada normal ypranma mukavemeti ve kaplama ile malzeme arasndaki iyi balanma nemlidir ve kimyasal buhar depolama gibi metodlardan daha iyi sonularn alnmas beklenir.[44]