Anda di halaman 1dari 9

Atatrk lkeleri ve nklap Tarihi Osmanl devletinin kurduu toprak dzeni ile elde ettii kazanmlar: Kylnn yaam

boyunca ileyebilecei topran sahibi olmas Memuru olan sipahiye para demekten kurtulmas. Sipahiden ve kylden ald vergi ile hazineye gelir salamas Sipahiye ykledii asker yetitirme grevi ile gl bir orduya sahip olmas ttihat ve Terakkinin nde gelen idelou Ziya Gkalptir. stanbul Hkmetinin Mustafa Kemal Paaya 9.ordu komutan olarak ykledii grevler: Yetki blgesindeki huzurun salanp srekli klnmas Ordu ve halkn elinde bulunan silah ve cephanenin toplanmas Toplanan silah ve cephanelerin gvenli depolarda korunma altna alnmas Trklerin kurduu direnme rgtlerinin ortadan kaldrlmas. Osmanl Hkmetine yardmc olmak amac altnda Kuvay Milliye birlikleri arasnda uyum salamak ve bu milis glerine asker kazandrmak gibi nemli kararlarn alnd yerel nitelikli kongre Nazilli Kongresidir. Sivas Kongresinin sonular: Yurttaki dank ve birbirinden habersiz direni rgtlerinin tek at altnda toplanmas Bamszlk dncesi ile badamayan manda isteklerinden vazgeilmesi Damat Ferit Hkmetinin tutumuna kar kesin cephe alnmas Meclis-i Mebusann toplanmas iin Padiah zerinde bask yaplmasna karar verilmesi Trk demokrasi yaamna muhalefet kavramn yerletiren parti ttihat ve Terakki Frkasdr. Ankarann Ulusal Kurtulu Savann merkezi olarak seilmesinin nedenleri: Ankaray ziyaret eden Mustafa Kemal Paann halkn byk cokusu ile karlanm olmas stanbuldan gelen demiryolunun Ankarada sona ermesi ve ulam olanaklarnn o dnem iin olduka iyi olmas ehrin Bat cephesine yakn olmas Anadolunun orta yerinde bulunduu iin arpma alanlarna eit uzaklkta bulunmas. stanbulun igal edilmesinin sonular: stanbulda ve oradaki ynetimde gerekten bir umut kalmadnn anlalmas stanbuldan Ankaraya doru, ulusal kurtuluu dnen bir aydn gnn balamas Tek umut nn Mustafa Kemal ve evresinden kaynaklandnn anlalmas. Mustafa Kemalin Meclisin toplanma yeriyle ilgili dncelerindeki haklln anlalmas. Birinci Dnem TBMM meruiyet kaynan Ulustan almtr. I.Dnem TBMMnin zellikleri: Vekillerin, milletvekilleri arasndan ve dorudan doruya TBMM tarafndan seilmesi Yrtme gcnn dorudan doruya TBMM iinde olmas. Her vekilin kendisini seen TBMMye kar sorumlu olmas. Ordu ve kolordu komutanlarnn milletvekili olabilmesi.

Birinci TBMMnin yurtta ve dnyada otoritesini yaymak ve yeni bir varlk olduunu kantlamak amacyla att admlar: stanbul Hkmeti ile her trl ilikisini kestiini duyurmas Hyanet-i Vataniyye Kanununu kararak vatana ihanet suu ve cezasnn belirlenmesi. Dnyadaki parlamentolara bir yaz gnderilerek, yeni doan siyasal varln tannmasnn istenmesi. Rusyada yeni kurulan rejimin hkmeti ile ilikiler kurulmas iin giriimlere balanlmas Yunanllarn stanbulu igal edememesinin nedeni stanbulun Anlama Devletlerince 16 Mart 1920de igal edilmi olmasdr. Sevr Antlamas ile ilgili bir deerlendirme yapldnda u sonulara ulalr: Osmanl Devletinin stanbul zerindeki egemenliinin sona erdii. Ege Blgesinin ynetiminin Yunanistann eline getii Gneydou Anadolunun bir blmnn zerkleip, Anlama Devletleri denetimi altna girdii Aznlklarn Trklerden daha fazla haklara sahip olduu 22 Haziran 1920de balayan Yunan saldrsnda Bat cephesinin alm olmasnn TBMMnin kuruluunu ve amalar baz devletlere bildirmesinin Ulusal ordunun kurulmasnn TBMMnin San Remo kararlarn kabul etmeyeceini belirtmesinin etkisi vardr. Gmr Bar Anlamasnn sonular: Ermenilerin Sevr Antlamasn tanmayarak, bu anlama ile kendilerine verilmek istenen paydan vazgemesi. Ermeni sorunu denilen yapay konunun kapanm olmas. TBMMnin devletler aras alanda varlnn ilk kez kantlanmas Uluslararas bir anlamada Trkln ilk kez vurgulanm olmas I.nn Zaferinin sonular: TBMM Hkmetinin otoritesinin ve saygnlnn artmas. Anlama Devletleri arasndaki ekimelerinin aa kmas. Fransz ve talyanlarn Yeni Trk Devletini grlmesi gereken bir siyasal varlk olarak kabul etmeye balamas. ngiliz kamuoyunda TBMM ile anlamak ve pazarlk etmek eiliminin ortaya kmas. Tekalif-i Milliye Emirlerinin kapsam: Her ailenin orduya amar, orap ve ark vermek zorunda olmas. Teknik elemanlarn ordu hizmetine alnmas. Halkn elindeki silah ve cephanelerin yetkililere teslim edilmesi. kz ve at arabalarnn yzde onunun ordu hizmetine verilmesi. Taraflarn Mudanya Atekesi ile zerinde anlatklar noktalar: Dou Trakyann atekesin imzalanmasndan sonra on be gn iinde boaltlmas. Meriin batsnda gvenlii salamak amacyla Anlama Devletlerince bir miktar asker bulundurulmas. Bar salanncaya kadar TBMM Hkmetinin sekiz bin jandarma erini Dou Trakyada tutabilmesi Dou Trakyada boaltlan yerlerin ilk nce Anlama Devletlerinin temsilcilerine daha sonra da Trk memurlarna braklmas

TBMM Hkmetinin, Lozana gidecek olan Temsilciler Kuruluna verdii ynerge ile kesinlikle dn verilmemesini istedii iki konu: Ermeni yurdu ve Kapitlasyonlar Lozan Antlamasnn kapsam: Kapitlasyonlarn her trl sonular ile birlikte kaldrlmas. Aznlklarn Trk uyruklu saylmas. Devlet borlarnn denmesi zerinde her trl yabanc gzetim ve denetime son verilmesi. Musul sorununun ikili grmelere braklmas. TBMMni olaanst yetkilere sahip bir meclis olmaktan karan dzenleme 1924 Anayasasdr. Yeni Trk Devletinin ilk siyasal partisi Cumhuriyet Halk Frkasdr. 2.parti Terakkiperver Cumhuriyet Frkas, 3.parti Serbest Cumhuriyet Frkasdr. Trkiye Cumhuriyetinin 1950-1960 dneminin zellikleri: Baz kesimleri memnun etmek amacyla devrimden dn verilmesi. Oy toplamak urunda gereksiz fabrikalarn almas. Hesapsz bir ithalat rejimi ile maddi skntlarn domas. Anayasa dilinin deitirilmesi. Montr Szlemesinin hkmleri: Savata Trkiye tarafsz ise savaanlarn sava gemilerinin Boazlardan geememesi. Trkiyenin, savaa girerse ya da yakn bir sava tehlikesi ile karlamas halinde Boazlar dilediine ap kapatmada zgr olmas. Boazlarda Trkiyenin savunma hakknn kesin olarak tannmas. Ticaret gemilerinin geilerinin serbest olmas. Atatrkn, Trk Devrimini gerekletirirken Ulusal Egemenlii en nde tutmasn salayan temel neden devrimin dorudan doruya ulusa yapldn, ulusun mal olduunu vurgulamaktr. Atatrk ilkelerine esas olan inklaplarn salam, tutarl ve kalc niteliklerde olmasnn temel nedeni evrensel boyutlu ve tarihi gereklere dayanmasdr. Osmanl Devletinde ilk Eitim Bakanl 1847 ylnda tanzimant devrinde kurulmu ve ilk Trk gazetesi karlmtr. Yeni Trk Devletinin ekonomik alandaki yenileme abalar: 1924 te i bankasnn kurulmas, 1 temmuz 1926 da kabotaj hakknn tannmas, Tevik-i Sanayi Kanununun 1926 da kabul edilmesi,Anadolu Demiryollarnn satn alnmas. Devleti bir model, Trkiye Cumhuriyetinde 1929 ylndan sonra izlenen ekonomik politikay en iyi tanmlar. 1930 ylndan sonra gerekletirilen inklaplar: 1934te kadnlara seme ve seilme hakknn verilmesi, 1933 te niversite reformu, 5 ubat 1937 de anayasaya 6 Atatrk ilkesinin girmesi, 12 Nisan 1931 de Trk Tarih Kurumunun kurulmas. Aar vergisinin kaldrlmas, Cumhuriyet dneminde ekonomik alanda yaplan yeniliklerden biridir. Yeni Trk Devletinin yaz devrimi yapmas iin gsterebilecei gerekeler: Arap

alfabesinin zor okunmas, arap alfabesindeki nl saysnn Trke iin yetersiz olmas, Arap alfabesinin baz nszlerinin Trk dili iin gereksiz olmas, Arap alfabesinin Trkenin ses ve kelime yapsna uymamas. Mustafa Kemal Paann d politikada belirledii hedefler: Osmanl devletinin uluslararas varlnn silinmesi, zafere eriince bir bar ortam kurup yaatlmas, uluslararas alanda tek Trk varl olarak yeni devletin anlmas, Yabanc devletlerin yetkililerine Trk davasnn anlatlmaya allmas. 1930 ylndaki Serbest Frka denemesinin baarya ulaamamasnn ortaya kard temel yurt gerei: Trk toplumunun henz ok partili siyasal yaama geecek kltr dzeyine gelmedii. 5 Haziran 1925 te Terakkiperver Cumhuriyet Frkasnn kapatlmas, Meclisin Takriri Skun Kanunuyla Hkmete verdii yetkinin sonularndan biridir. Amerika Cumhurbakan Wilsonun ortaya att ilkeler, 1.Dnya Savann sonularnda etkili olmutur. 1 Eyll 1939 da 2.Dnya Savann kmasnda rol oynayan temel neden, 1938 ylndan itibaren Almanyann saldrgan siyasetinin artmasdr. Cumhuriyetin ilanyla yeni Trk Devletinde grlen gelimelerden biri Gler birlii ilkesinin kabul edilmesidir. Vatanda egemenlik hakkn belli bir sre iin kullanma yetkisini, setii temsilcilerine brakr ve temsilcilerin kabul ettii baz yasalar da halkoyuna sunulur. Bu yntem yar dorudan demokrasinin gereidir. Atatrkn demokrasi tanm ve anlay ile badaanlar: Demokrasi fikirdir; bir kafa meselesidir. Herhalde bir mide meselesi deildir. Demokrasi bireysel olup, vatandan egemenlie insan sfatyla katlmasdr. Demokrasi maddi refah meselesi deildir. Demokrasi tm bireylerin ayn siyasal haklara sahip olmasdr. Millet olgusunun eleri: Din birlii, Tarih ve kltr birlii, Irk birlii, dil birlii 1924 te halifelik kaldrld ve tevhidi tedrisat kanunu kabul edildi. 1925 te tekke, zaviye ve trbeler kapatld. 1926 da Trk medeni kanunu kabul edildi. 1928 de anayasadan laiklie aykr hkmler karld. 1937 de 6 Atatrk lkesi anayasaya alnd. Atatrkn devlet anlayna gre TBMMnin konumunu belirler: Ulusun dorudan doruya kendi iradesi ile kurduu, ulusun altnda, her zaman deitirilebilen, ulusal iradenin aracdr. Laik devletin en belirgin zelliklerinden biri, din ve vicdan zgrlnn snrlarnn geni olmasdr. Laiklik ilkesini temel alan inklaplar: Trk medeni kanununun kabul, halifeliin kaldrlmas, tevhidi tedrisat kanununun kabul, eriyye bakanlnn kaldrlmas. Trk inklabnn niteliklerinden biri yeniliklere ak olmasdr. Tutsak uluslarn bamszlk sava iin yreklenmesi, Trk devriminin dnyadaki etkilerinden biridir.

Atatrk ilkelerinden Milliyetilik ilkesi, dierlerinin gelitirilmesinde ve srdrlmesinde temel ilkedir. Trk inklabn korumann yollar: nklab yapanlar ve yrtenlerce durmadan kkletirilmesi, nklabn getirdiklerinin her kesime anlatlmas, nklaba kar olanlarn aydnlatlmas, Rejimi korumak iin sert tedbirlere bavurulmas. Trkiye, 1952 ylnda dnyada yerini almak iin Kuzey Atlantik Paktna girmitir. ( NATOya girmitir. ) htilal, inklabn n aamasdr. 23 Aralk 1876 tarihli anayasann zellikleri: Yarg gvenliinin kesin olmamas. Yurttalarn siyasi parti kurma ve toplant zgrlklerinin olmamas. Anayasay deitirme ve kaldrma hakknn padiahta olmas. Egemenliin Osmanl ailesine ait olmas. ttihat ve terakki cemiyetinin zellikleri: Trk kadnna baz haklar tanmann yolunu amas. zgrlk ve demokrasi istei ile yola kp parti diktatrl kurmas. Ulusal bir burjuvazi yaratmaya almas. Her trl yenilii Trkln altnda yapmak istemesi. Dou illerinin temsilcilerinden oluan bir kongrenin Erzurumda yaplmasnn yararlar: Erzurumda elde edilecek baarnn Sivasta toplanmas planlanan kongreye byk moral olaca dncesi. Erzurum ile birlikte nemli baz Dou illerinin henz igal edilmemi olmas. Yurttaki tek derli toplu askeri gcn Erzurumda bulunmas dolaysyla burada btn yurda rnek olacak bir rgtlenme modelinin kurulabilecek olmas.Kongre sonucu oluacak rgtn, Ermeni saldrlar karsnda savunma iin 15. kolorduya daha abuk yardm salayabilecek olmas. Osmanl Parlamentosunun hibir zaman dorudan doruya ulusun sahip olduu bir egemenlik anlayn yanstmam olmasnn temel nedeni egemenlik hakknn halka verilmemi olmasdr. Sevr Antlamas ile ilgili deerlendirme yapldnda ulalabilecek sonular: Gneydou Anadolunun bir blmnde Anlama Devletleri denetiminde yeni devletler kurulaca. Osmanl Devletinin stanbul zerindeki egemenliinin sona erdii. Ege Blgesinin ynetiminin Yunanistann eline getii. Aznlklarn Trklerden daha fazla haklara sahip olduu. 23 ubat 1921 tarihinde toplanan Londra Konferansndan sonra ortaya kan durumlardan biri, TBMM Hkmetinin varlnn kabul edilmesidir. Lozan Antlamas ile mroz, Bozcaada ve Tavan Adas dndaki Ege adalarnn geri alnamamasnn nedeni, Ege adalarnn Balkan savalarnda yitirilmi olmasdr. 1923 yl Ekim aynda ortaya kan hkmet bunalmnn nedenlerinden biri hkmet yelerinin tek tek meclisten seilmesidir. Kltr gelimesinde en nemli etken, toplumsal etkileimin olmasdr. Birlemi Milletler rgtnn kabul ettii nsan Haklar Evrensel Bildirgesini tanma konusunda ekimser kalan lkeler: Sovyetler Birlii, Beyaz Rusya, ekoslovakya, Yoguslavya, Ukrayna, Polonya, Suudi Arabistan, Gney Afrika. (8 ekimser, 48 kabul)

Mecellenin zellikleri: Kiilik, aile ve mirasla ilgili konular iermemesi. Eya-kii ilikilerine ok az yer verilmesi. Daha ok bor ilikilerini dzenlemi olmas. Hanefi hukukunun kurallarna gre dzenlenmi olmas. 1926 ylnda karlan Maarif Tekilat Hakknda Kanunun temel amac eitim kurumlarnn yeni bir dzene sokulmasdr. Trk tarihinde planl ekonomi dnemi ilk kez 1934 ylnda balamtr. Atatrkn demokrasi ile ilgili dnceleri: Demokrasi ekonomik bir geim kayna deildir. Demokrasi siyasal zgrl salayan bir sistemdir. Demokrasi vatandan egemenlie katlmasdr. Demokrasi btn bireylerin ayn haklara sahip olmasdr. Ulus un nitelii zerinde dnen ilk Trk bilim adam Ziya Gkalp. Trk devrimini bir btn olarak reddeden ikinci cumhuriyetilerin zellikleri: Gayet iyi ve salam bir eitim alm olmalar, Bugnk oumsuzluklarn nedeni olarak Mustafa Kemalin kurduu Cumhuriyeti gstermeleri, Kemalizm ile demokrasinin badamayacan savunmalar, Demokrasiden vazgeilemeyeceine inanm olmalar. Sivas kongresi ncesinde Damat Ferit Paann kongreyi engellemek amacyla uygulamaya koymak istedii taktiklerden biri Ege blgesinde ilerleyen Yunanllarla bir anlama yaparak makul bir izgide durmalarn salamaktr. Osmanl Meclis-i Mebusannn hibir zaman, dorudan doruya ulusun sahip olduu bir egemenlik anlayn yanstamam olmasnn temel nedeni Meclisin yetkilerini ksmak ve geniletmek hakknn kesin olarak padiahta olmasdr. Osmanl Devletinin siyasal yapsnda ve birinci TBMMnde gler birlii ilkesi yrrlkte olmasna ramen birbirinden olduka farkldr. Bu fark TBMMnde egemenliin halkta olmasndan kaynaklanmtr. Yunanllarn stanbulu igal edememesinin nedeni stanbulun Anlama Devletlerince igal edilmi olmasdr. Anlama devletleri birliklerinin, bar imzalanncaya kadar stanbul ve Boazlarda varlklarn srdrecekleri koulu Mudanya Atekes Antlamasnn kapsamndadr. 1923 yl Ekim aynda ortaya kan hkmet bunalmnn nedenlerinden biri Hkmet yelerinin tek tek meclisten seilmesidir. 1924 Anayasasnn meclisin ileyii ile ilgili olarak ngrd ilkeler: Hkmetin bir program hazrlayarak meclisten gvenoyu almak zorunda olmas. Meclise hkmeti her zaman denetleme ve drme hakk verilmi olmas. Bakanlarn Meclis tarafndan deil Babakanca saptanmas. Babakann Cumhurbakannca atanmas. nn dneminin eitim konusundaki atlmlar: Yeni yksekretim kurumlarnn almas.Eitimin halka yaylmas abasna arlk verilmesi.Teknik retimin temellerinin atlmas. Bat ve Dou kltrnn nemli eserlerinin Trkeye evrilmesi. 1.Dnya Sava sonunda Avrupada oluan genel siyasi durumlar: Alman smrgelerinin ngiliz ve Franszlar arasnda bllmesi. Tirollerin talyaya balanmas. ekoslovakyann kurulmas. Polonyaya Alman topraklarndan byk bir

pay verilmesi. nsanlarn kendi ilerine kapanp yzlerce yl ayn deerleri saklamalarn nleyen kltr esi Bilim ve sanattr. Sosyalistlerle sosyal demokrasiyi savunanlar arasnda en belirgin fark ynetime geme konusunda sosyalistlerin ihtilalcilii, sosyal demokratlarn halkn oyuna uymay kabul etmesidir. Demokratik Hukuk Devletinin ileyebilmesi iin yarg gcnn bamsz olmas gereklidir. Ulus egemenliine dayanan Yeni Trk Devletinin ynetim ekli olarak cumhuriyeti benimsedii gnlerde geleneksel Osmanl kurumlarndan Hilafet ayakta kalmtr. 1926 ylnda karlan Maarif Tekilat Hakknda Kanunun temel amac eitim kurumlarnn yeni bir dzene sokulmasdr. Trk tarihinde planl ekonomi dnemi ilk kez 1934 ylnda balamtr. Osmanl Devletinde Rumi Takvim daha ok mali ilerde kullanlmtr. Atatrkn demokrasi ile ilgili dnceleri: Demokrasi ekonomik bir geim kayna deildir. Demokrasi siyasal zgrl salayan bir sistemdir. Demokrasi vatandan egemenlie katlmasdr.Demokrasi btn bireylerin ayn haklara sahip olmasdr. Atatrkn yapt ulus tanmnda yer alanlar: Beraber yaama konusunda ortak bir arzuya sahip olmak. Zengin bir hatra mirasna sahip olmak. Birlikte yaama konusunda samimi olmak. Ortak mirasn korunmas konusunda mterek iradeye sahip olmak. 1926da kabul edilen Trk Medeni Kanununun laiklik iin temel saylabilecek maddesi Rt yana ulaan ocuun dinini semekte zgr olmas. Trk Devrimini korumann yollar: Devrime tepki gsterenlere karlk verilmesi. Devrimin yapanlar ve yrtenlerce durmadan kkletirilmesi. Devrimi korumak iin gerektiinde sert nlemlerin alnabilmesi. Devrimin getirdiklerinin tm topluma anlatlmas. Osmanl Parlamentosunun hibir zaman dorudan doruya ulusun sahip olduu bir egemenlik anlayn yanstmam olmasnn temel nedeni Egemenlik hakknn halka verilmemi olmasdr. Ulusal ordunun kurulmas aamasnda karlalan para skntsn gidermek amacyla TBMM Hkmeti tarafndan bavurulan yollar: Halka yeni vergiler konmas, Posta havalelerinin geciktirilmesi,Vergilerin oranlarnn arttrlmas, Bankalardaki paralara el konulmas Terakkiperver Cumhuriyet Frkas Parti dinsel dncelere ve inanlara saygldr. maddesini programna almakla Trk toplumunun evrimsel gelimeyi salayamad iin devrime gittiini tarihsel ve toplumsal gerei kavrayamadn gstermitir. Hatayn Trkiyeye katlmasn salayan gelimeler: Fransann Suriyedeki mandasn brakmak istemesi, ngilterenin Trkiyeden yana arabuluculuk grevini stlenmesi, Uluslar Kurumunun denetiminde olan Hatay parlamentosunu oluturacak seimlerin

Franszlar tarafndan yrtlememesi, Hatay parlamentosunda Trkiye ile birleme kararnn alnmas. Aydnlanma Dneminin getirdii zgrlk anlay Ulus Devlet kavramnn ortaya kmasna neden olmutur. ounluun her zaman hakl olduu formln ortaya atarak yasalarn ancak bu yolla yaplabileceini syleyen dnr Rousseaudur. Atatrk tarafndan uygulamaya konulan temel iktisat politikalar: Anti-enflasyonist para-kredi politikas, Denk bte politikas, Planl kalknma politikas, Devalasyonsuz d ekonomik ilikiler politikas. Egemenlii kullananlarn, bu hakka seime dayal olarak sahip bulunduklar devlet biimi Cumhuriyettir. Trk yurttalarna geni bir din ve vicdan zgrl tanyan ilk anayasa 1924 Anayasasdr. Atatrk Sistemi bir btn olarak reddedenlerin 1.grubu Osmanl sistemine dnmek zleminde olanlar, 2.grubu iyi ve salam bir eitim alm olanlardr. Trk siyasal bilincini gelitiren ve glendiren en nemli e Egemenliin ulusa ait olmas dr. Kabilelerin devlet dzenine gemesini salayan etkenler: Ayn dili konutuklarn anlamalar, Ortak ekonomik karlarnn olduunu grmeleri, Ayn inanca sahip olduklarn anlamalar, Dmanlarnn ortak olduunu anlamalar Halifeliin kaldrlmasndan sonra ortaya kan tepki evrelerinin oluturduu gruplar: Devrim admlarn benimseyen ancak bunlarn erevesini izemeyerek iktidara gemeye alanlar, Halifesiz bir Cumhuriyeti kabullenmekle birlikte daha ileriye gidilmesini istemeyenler, Cumhuriyeti kabul etmekle birlikte halifesiz bir toplum dnemeyenler, Cumhuriyete ve Halifeliin kaldrlmasna kesinlikle kar olanlar. Ulus egemenliine dayanan Yeni Trk Devletinin ynetim ekli olarak cumhuriyeti benimsedii gnlerde, geleneksel Osmanl kurumlarndan Hilafet ayakta kalmtr. Yeni Trkiye Devletindeki btn okullarn Milli Eitim Bakanlna balanmas Tevhidi Tedrisat Kanunu ile olmutur. Aydnlanma dncesinin Osmanl Devletine yava bir ekilde girmesinin nedenleri: Eitim alanndaki gelimelerin yetersiz olmas, Geleneksel devlet dzeninin deimeyeceinin dnlmesi, Devletin tanrsal nitelikte bulunduu yargsnn kesin olmas, Devletin ekonomik adan durgunluk dneminde olmas. Trkiyenin devleti bir ekonomik politika uygulamaya gemesinin temel nedeni her areye bavurulduu halde sanayi iletmesi kuracak zel giriimcilerin ortaya kmamasdr. Trk tarihinde siyasal zgrlkler urunda ilk mcadele Gen Osmanllar tarafndan verilmitir. Siyasal partilerin kurulmas dneminin almas, Meclisi Mebusann yetkilerinin arttrlmas, Hkmetin meclise kar sorumluluunun kabul edilmesi, Padiahn

yasama yetkisinin daraltlmas, 1909 Anayasa deiiklii ile olmutur. talyann Birinci Dnya Sava baladnda taraf deitirerek tilaf Devletleri yanna gemesinin dourduu sonu Avusturya-Macaristan ordularnn Kuzey talyaya yaylmas dolaysyla cephelerin genilemesidir. Ulusal bir bilincin domas ve balatlan kurtulu hareketinin ulusa mal edilmesi konusunda kesin karara varlmas dzenli ordunun kurulmasyla olmutur. Yurtseverler tarafndan, stanbul Hkmetine bal olarak yar zerk bir siyasal kurulu dncesinin pekitirildii kongre Alaehir Kongresidir. Avrupay demokratik deerlerin iledii bir lkeler topluluu haline getirmek, insan haklarn ve zgrlklerini el birlii ile korumak amacyla kurulan uluslararas rgt Avrupa Konseyidir. Yurdun savunulmas iin btn ulusal glerin toparlanmas, Osmanl Devletinin Uluslar Kurumuna alnmasnn salanmas, yurtdna kurullar gnderilerek Trklerin uradklar hakszlklarn anlatlmas gibi amalar gerekletirmek isteyen kongre Milli Kongredir. ttihat ve Terakki Cemiyetinin zellikleri: Trk kadnna baz haklar tanmann yolunu amas, zgrlk ve demokrasi istei ile yola kp diktatrl kurmas, Ulusal bir burjuvazi yaratmaya almas, Her trl yenilii Trkln altnda yapmak istemesi. TBMM nin kuruculuk nitelii 1924 Anayasas ile sona ermitir. Halkln amalar: Trk halknn kendi kendini ynetmesini salamak, Ulusal egemenlik esasna gre demokratik bir rejimi pekitirmek, Halkn haka eit bir dzen iinde yaamasn salamak, Toplumsal dayanmay ve birlii salayarak insanlar mutlu klmak. Atatrk ideolojisinin zerinde kurulduu iki st ilke Aklclk ve Ulusuluktur. tilaf Devletlerinin 16 Mart 1920 de stanbulu resmen igal etmelerine neden olan en nemli olay son Osmanl Mebusan Meclisinde Misak- Millinin ilan edilmesidir. 1876 Osmanl Anayasasnn varln kesin olarak ortadan kaldran olay 1 Kasm 1922 de Saltanatn kaldrlmasdr. 1950-60 dnemi iktidarlarnn en belirgin zellii Trk Devrimini bir btn oarak benimsememek 1-Trk Tarih ve Dil Kurumlarnn almaya balamas 2-niversite reformu 3-Belediye seimlerinde kadnlara seme ve seilme hakknn tannmas 4-Din adamlarnn klklarnn dzenlenmesi Ayastefanos antlamas ile Kbrs adasnn ynetimi ngilizlere braklmt. Trk tarihinde Salk Bakanl ilk kez 1920 de kuruldu. Trk halkna sendikalama olanann verildii, iiye grev ve toplu szleme hakknn tannd ilk anayasa 1961 anayasasdr.