Anda di halaman 1dari 8

Sains Malaysiana 39(3)(2010): 505–511

Tahap Pengetahuan Pemakanan dan Kesedaran Kesihatan di Kalangan Pesakit Diabetes Mellitus di Klinik Kesihatan, Cheras, Kuala Lumpur, Malaysia
(Level of Nutritional Knowledge and Health Awareness Among Diabetes Mellitus Patients at Cheras Health Clinic, Kuala Lumpur, Malaysia) LiM CHiNg Ju, SuzANA SHAHAr*, HANiS MASTurA YAHYA, TeH SiN CHiNg, Nor SHAzwANi MoHD Nor, LiM HwA CHuo, MoHD FAuzee MoHD zAKi, DAHLiA SALeHuDDiN & NorLizA MuKHSAN

Kawalan glisemik yang kurang memuaskan di kalangan pesakit diabetes mellitus adalah berkait rapat dengan tahap pengetahuan pemakanan yang rendah. Kajian ini bertujuan untuk mengkaji tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan di kalangan pesakit diabetes mellitus jenis II di Klinik Kesihatan Cheras. Seramai 132 responden (62 orang lelaki dan 70 orang perempuan) dibahagikan kepada dua kategori iaitu dewasa (30 hingga 59 tahun) dan warga emas (60 tahun dan ke atas) telah menyertai kajian ini. Responden ditemu bual menggunakan borang soal selidik untuk memperolehi data demografi, sosioekonomi, tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan responden. Pengukuran antropometri juga dilakukan. Responden terdiri daripada 36.4% Melayu, 45.5% Cina dan 18.2% India. Majoriti (93.6%) mempunyai kawalan glisemik yang tidak memuaskan. Secara keseluruhan, 37.1% responden dikategorikan dalam tahap pengetahuan pemakanan kurang memuaskan, diikuti dengan 31. 8 % sederhana dan 31. 1% memuaskan. Responden dewasa menunjukkan skor pengetahuan pemakanan yang lebih tinggi (65.6 + 22.1%) berbanding warga emas (50.5 + 22.9%) (p<0.05). Selain itu, responden yang berpendidikan formal juga menunjukkan min skor pengetahuan pemakanan lebih tinggi (60.7 + 22.5%) berbanding responden yang tidak berpendidikan (26.9 + 12.7%) (p<0.05). Majoriti responden menjawab ‘salah’ bagi soalan berkenaan makanan yang disaran mengambil banyak (72.0%) dan ‘tidak tahu’ (44.7%) bagi soalan berkenaan kumpulan makanan yang diperlukan untuk memperbaiki tisu tubuh. Responden yang berusaha mendapat maklumat kesihatan, rela menyertai program kesihatan, pernah mendapat nasihat diet dan membeli insurans kesihatan menunjukkan min skor pengetahuan pemakanan yang lebih tinggi (p<0.05). Kesimpulannya, tahap pengetahuan dan kesedaran kesihatan di kalangan responden, terutamanya di kalangan warga tua, adalah kurang memuaskan. Oleh itu, program intervensi dan promosi kesihatan perlu dipertingkat untuk meningkatkan kesedaran kesihatan serta pengetahuan pemakanan pesakit diabetes mellitus. Kata kunci: Diabetes mellitus; kesedaran kesihatan; klinik kesihatan; pengetahuan pemakanan Poor glycaemic control among diabetic patient often relates to poor nutrition knowledge. The present study investigated level of nutrition knowledge and health awareness among diabetic patients at Cheras Health Clinic. A total of 132 respondents (62 men and 70 women) were divided into two categories, adults (30 – 69 years old) (50.8%) and elderly (60 years and above) (49.2%) were involved in this research. An interview based questionnaire was used to collect data of demographic, socioeconomic, level of nutrition knowledge and health awareness. Anthropometric measurements were also recorded. The respondents consisted of 36.4% Malays, 45.5% Chinese and 18.2% Indians. Majority of the respondents had poor glycaemic control (93.6%). Overall, 37.1% respondents were categorized as having poor nutrition knowledge, followed by 31.8% moderate and only 31.1% good. Adults showed a higher (65.6 + 22.1%) nutrition knowledge score than elderly (50.5 + 22.9%) (p<0.05). Besides, respondents with formal education also showed a higher (60.7 + 22.5%) nutrition knowledge score than those without formal education (26.9 + 12.7%) (p<0.05). Majority respondents answered ‘incorrectly’ to question regarding foods to be consumed most (72.0%) and ‘did not know’ foods that were needed to repair body tissues (44.7%). Respondents who had made an effort in finding nutrition information, willing to join health program, bought health insurance and had received dietary advise showed higher nutrition knowledge score (p<0.05). In conclusion, nutritional knowledge and health awareness among diabetic patients were poor. Therefore, an intervention program and health promotion are needed to be carried out to improve health awareness and nutrition knowledge among patients with diabetis mellitus type II. Keywords: Diabetes mellitus; health awareness; health clinic; nutrition knowledge
AbSTrACT

AbSTrAK

2003). Soalan kesedaran kesihatan dibentuk berdasarkan beberapa kriteria iaitu pemantauan aras glukosa darah (guerci et al. Mortaliti akibat penyakit diabetes mellitus di Malaysia telah meningkat daripada 254 kematian pada tahun 1991 kepada 380 kematian pada tahun 2001 (Shafie et al. Pesakit yang berpendidikan menengah dan lebih tinggi mempunyai pengetahuan berkaitan penyakit diabetes yang lebih baik. buta dan gangrin.1%. Kebanyakan responden faham tentang penyakit diabetes. Menurut Teisl et al. kaunseling pemakanan (international Diabetes Federation 2003).3% pada tahun 1986 (NHMS i) ke 8. ujian glikosilated hemoglobin (HbA1c) dan aras glukosa 2 jam selepas makan (2 HPP). tiada memperolehi maklumat kesihatan dan tidak menyertai program kesihatan (Siti Nur Asyura et al. Hal ini menunjukkan terdapat peningkatan jumlah kes sebanyak 56% sepanjang sepuluh tahun ini (Shafie et al. warga emas mempunyai masalah dalam tiga kebolehan asas iaitu membaca. label ubat-ubatan dan bahan pendidikan (Schilinger et al. ujian deskriptif digunakan untuk analisis data kategorikal manakala min dan sisihan piawai digunakan untuk data berterusan. 2004). Tahap pendidikan yang rendah berkait rapat dengan literasi kesihatan yang rendah.6% pada tahun 2006 (NHMS iii) (iPH 2008). Hasil Tinjauan Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan (NHMS) menunjukkan peningkatan prevalens diabetis mellitus jenis ii daripada 6. omron. pengambilan minuman beralkohol (Kenkel 1991). oleh itu. menulis dan mengira (Kirsch 1993). Perbezaan secara signifikan ditetapkan pada nilai p<0. ANALiSiS DATA Data dianalisis menggunakan Program Statistical Package for Social Sciences (SPSS) versi 14. tidak terlibat dalam aktiviti sosial. Kejadian penyakit kardiovaskular. . Semua pengukuran antropometri dilakukan menggunakan kaedah piawai yang telah ditetapkan (Lee & Nieman 2003). didapati min skor pengetahuan ialah 66. komplikasi penyakit diabetes termasuk penyakit renal peringkat akhir. serta penyakit renal dan penyakit mata adalah lebih tinggi dalam kalangan pesakit diabetes mellitus. amalan merokok. tahap pengetahuan pemakanan (Kementerian Kesihatan Malaysia 1999) dan kesedaran kesihatan. Jerman). reSPoNDeN DAN KAeDAH PeNSAMPeLAN Kajian adalah berbentuk hirisan lintang bagi mengkaji tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan di kalangan pesakit diabetes mellitus jenis 2 yang berusia 30 tahun dan ke atas di Klinik Kesihatan Cheras. gaya hidup dan penyertaan dalam program kesihatan (Chernoff 2001). Kajian tentang tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan dikalangan pesakit diabetes mellitus masih kurang dijalankan. kajian ini dilaksanakan untuk mengkaji tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan di kalangan pesakit diabetes mellitus di Klinik Kesihatan Cheras. terdapat peningkatan prevalens dengan pertambahan usia daripada 2% bagi kumpulan umur 18-19 tahun kepada 20.05. Manakala ujian Mann-whitney dan Kruskal wallis dilaksanakan untuk data yang bertabur secara tidak normal. individu yang mempunyai tahap pendidikan yang rendah kurang memberi perhatian terhadap kepentingan diet dalam kehidupan. (2002) yang dilakukan untuk menguji kesedaran dan pengetahuan diabetes di kalangan rakyat Singapura. 2002). 2008).629 kes pada tahun 1991 kepada 30. berdasarkan NHMS iii. SeCA.661 kes pada tahun 2001. ujian t tidak berpasangan digunakan untuk menentukan perbezaan data numerikal. (1999). 2003). Hal ini disebabkan individu tersebut tidak dapat memahami arahan. Kuala Lumpur. berdasarkan beberapa kajian yang telah dijalankan di Malaysia majoriti responden warga emas mempunyai pengetahuan pemakanan yang kurang memuaskan (Suzana & Nor Azehan 2002. peratus lemak tubuh diukur menggunakan Omron body fat monitor (Model HbF-306. PeNguMPuLAN DATA Pengumpulan data dijalankan bermula dari bulan Februari hingga April 2009 menggunakan borang soal selidik yang telah diperolehi secara temuramah untuk mendapat maklumat sosiodemografi. Tee & ismail 2002).2% bagi usia 50-64 tahun (iPH 2008). mempunyai masalah pendengaran.506 PeNgeNALAN Statistik daripada Kementerian Kesihatan Malaysia menunjukkan bilangan pesakit yang dimasukkan ke hospital kerajaan di Semenanjung Malaysia disebabkan oleh penyakit diabetes mellitus telah meningkat daripada 19. mempunyai masalah mobiliti dan tidak berupaya untuk berkomunikasi. Menurut Kitabchi (2002). 2004). Manakala. Data biokimia terkini (tiga bulan lepas) diperolehi daripada rekod perubatan termasuk aras glukosa darah berpuasa (FbS). ujian khi kuasa dua digunakan untuk menentukan perbezaan antara dua data kategorikal. Pendidikan formal dan peningkatan kebolehan membaca serta pengaruh sosial memainkan peranan yang penting dalam mempengaruhi pengetahuan kesihatan masyarakat (Andrzejewski et al. skor aktiviti fungsian kehidupan harian (iADL) yang rendah. Pengukuran antropometri iaitu berat badan dan ketinggian dilakukan dengan menggunakan SECA Bodymeter (model 208.3% pada tahun 1996 (NHMS ii) dan 11.8-26. 2009). ukur lilit pinggang dan pinggul diukur dengan menggunakan pita pengukur boleh lentur. Menurut kajian wee et al. Faktor yang mempengaruhi tahap pengetahuan pemakanan dikalangan warga emas antaranya termasuk tahap pendidikan yang rendah. pembelian insurans (DeVoe et al. Jepun). Kriteria penolakan adalah individu yang mempunyai penyakit terminal seperti kanser dan buah pinggang.

Nisbah pinggang pinggul responden lelaki juga lebih tinggi (0.0%) adalah melebihi nilai titik penentu bagi risiko sindrom metabolik iaitu 80 cm (wHo expert Consultation 2004). ukur lilit pinggang majoriti responden perempuan (46. Min iJT untuk responden lelaki dan responden perempuan adalah 26.2) 10 (7.7 42.8%) dan memuaskan (31.7 6.3 45.4 28. Kebanyakan responden telah berkahwin (96.2 46.5 + 4.8 53. Min skor pengetahuan pemakanan adalah lebih rendah dikalangan responden 1.1) 5 (3.5 53. Majoriti responden (40. Jadual 3 menunjukkan min skor pengetahuan responden Melayu (61.8 cm) daripada perempuan (152.7%) dan 2HPP (85.5 %) adalah paling tinggi.4 kg/ m2 masing-masing.9) 93 (70.05).6 82.8%) berbanding wanita (17.6 cm) (p<0.05).94 + 0.6 1.507 HASiL KAJiAN Kajian ini melibatkan 132 responden yang terdiri daripada 50.8) 127 (96.2) 48 (36. sosioekonomi Umur 30-59 ≥ 60 Etnik Melayu Cina india bujang berkahwin n % n % 29 33 18 33 11 4 58 2 60 4 58 33 29 34 28 43 19 46.8 38.2 17.1) 82 (62. Peratusan lemak tubuh responden lelaki adalah lebih rendah (29.2) 91 (68.2 96.8) 127 (96.8) 65 (49.2 29. HbA1c (70.1%) yang masih bekerja (p<0.3 + 12.2%).6) 122 (92.9%).5 93.5%) selain daripada diabetes mellitus terutamanya hipertensi (50. hanya 1.6 1.2%) dan tinggal bersama ahli keluarga (96.1 + 8.6 + 25.4% Melayu.4 + 20.5 93.5) 39 (29.8* 54.5% Cina dan 18. berdasarkan piawai kawalan glisemik Asian-Pacific Type 2 diabetes policy group (2005).5 3.2% india.2 69.5) Status perkahwinan Tahap pendidikan Tidak bersekolah bersekolah Sendiri bersama suami/isteri.6 38 32 30 27 13 1 69 8 62 1 69 58 12 48 22 50 20 54. kebanyakan responden menunjukkan kawalan glisemik tidak memuaskan berdasarkan FbS (71.2% warga emas (60 tahun dan ke atas).5% responden dikategorikan dalam kumpulan kurang berat badan. responden adalah terdiri daripada 36.0 %) (p<0.4 88.0 + 5.7%) berbanding perempuan (37.4 98. diikuti dengan sederhana (31. terdapat perbezaan signifikan (Ujian khi kuasa dua).3%) (p<0.4 71.1%).57) daripada perempuan (0.05).10) (p<0.6 67 (50. Lebih daripada separuh responden mempunyai komorbiditi (70.6 18.4 98.5 + 4.1%).5 + 5.8 6.4) 5 (3. diikuti dengan india (55. Sosiodemografi.6 11. 45.9 17.8 45.7 %) dan Cina (45.0%) (Jadual 1).05.8% dewasa (30 hingga 59 tahun) dan 49. .1%) mempunyai pendapatan isi rumah kurang daripada rM1500.4) 60 (45. Majoriti responden (62.6 31.6 kg/ m2 dan 28.1 53.4%). anak/cucu.05).5) 24 (18. Kebanyakan responden menunjukkan tahap pengetahuan pemakanan kurang memuaskan (37.05) (Jadual 2).2 + 5.9%) JADuAL dikategorikan dalam kumpulan berlebihan berat badan.4 30. Min ketinggian responden lelaki adalah lebih tinggi (163. lain-lain Tidak bekerja bekerja < rM 1500 ≥ RM 1500 Ada Tiada Aturan kediaman Bekerja Pendapatan Penyakit Kronik *p<0.9) 41 (31.1) 50 (37. sosioekonomi dan profil kesihatan responden [dinyatakan sebagai bilangan (n) dan peratus (%)] Lelaki (n=62) Perempuan (n=70) Jumlah (n=132) n (%) Sosiodemografi.91 + 0. Lebih ramai responden lelaki (46.1 68.

508 JADuAL 2.9 Lelaki: <90 Perempuan: <80 – 152.7 – 25.4) Lelaki: <0.0 Profil biokimia Aras glukosa darah berpuasa (mmol/l) (lelaki=58.4 – 16.1 + 8. . 1997). perempuan=63) HbA1c (%) (lelaki=43.4% lelaki dan 74.0 kg/m2).5 + 4.5%) dan kolesterol (75.0 – 19.5 + 13.8%).56 – 1.5 + 5.6 + 12.4) – – 18.3%) menjawab ‘betul’ tentang soalan risiko penyakit berkaitan pengambilan makanan manis atau tinggi gula.9) 71.0 + 5.1 3.2 (3.1 + 11.38) 37.57** (0. terdapat perbezaan signifikan (Ujian Mann-whitney).7* (16.2 + 2.8 + 4.3) 98. Sebaliknya majoriti responden tidak memahami istilah piramid makanan (67.6) 93.6 (15.3% perempuan.3) 12. Sementara itu.5 – 24.4%). Majoriti responden perempuan (82.5 (5.0 – 175.5 (4.8* (108.6) Julat normal Antropometri berat badan (kg) Ketinggian (cm) indek jisim tubuh bMi (kg/ m2 ) ukurlilit pinggang (cm) ukurlilit pinggul (cm) Nisbah pinggang pinggul Peratusan lemak tubuh (%) 163.7* (38. kebanyakan responden lelaki (41. majoriti responden menjawab salah bagi soalan tentang kumpulan makanan yang dinasihatkan makan paling banyak iaitu 69.0) 101.9 + 12.0 – 165.0) 91.4 (5. warga emas.3 – 118.9% responden adalah tergolong dalam kumpulan iJT berlebihan berat badan (iJT ≥ 25.5 – 6.0 – 135. Penilaian antropometri dan profil biokimia responden (dinyatakan sebagai min + SP dan julat) Lelaki Min ± SP (julat) (n=62) Perempuan Min + SP (julat) (n=70) 65. Majoriti responden memahami istilah lemak (79.7 + 3. terdapat perbezaan signifikan (Ujian t – tidak berpasangan).8 + 4. PerbiNCANgAN Hasil kajian menunjukkan 40.9%) memberi jawapan ‘betul’ berkenaan soalan kaedah masakan yang mengandungi tinggi lemak.0) 0.8 – 24. karbohidrat (56.3 – 40. 1999).6) 8.8 – 97.4 (60. mempunyai pendapatan isi rumah yang kurang daripada rM1500 serta mempunyai komorbiditi (p<0.94 + 0.0) 0.4 – 6.05.2) 8.2 + 10.8 Lelaki: 10-20 Perempuan: 20-30 4.05.8 – 49.5 – 19. rela menyertai program kesihatan. Sebaliknya. Malah pesakit diabetes cenderung mempunyai nisbah pinggang-pinggul yang tinggi (Pan et al. perempuan=49) 8.0 – 122.5 (4.5%).2 + 5. Kawalan glisemik yang rendah akan meningkatkan risiko komplikasi penyakit diabetes (Harris et al. ** p<0.05 ).0) 28.6 + 12.4 + 3.9 Perempuan:<0.3 + 3.6 (71.3 (19.9 – 40.4) 11.5 4.0) 26.9%) dan responden perempuan (47.05 ).10 (0.91 + 0.8 (58.14) 29.8.8 ( 3. tidak bekerja.6) 8.9 (41. Kajian awal oleh osman dan Khalid (1994) menunjukkan prevalens berlebihan berat badan di kalangan warga Malaysia berpenyakit diabetes mellitus adalah melebihi 80% dan angka ini adalah lebih tinggi bagi individu dengan masalah obesiti di bahagian abdomen.5 – 24. Jadual 4 menunjukkan min skor pengetahuan pemakanan adalah lebih tinggi di kalangan responden yang berusaha mendapat maklumat kesihatan.8%) dan serat (54.5) Aras glukosa darah 2 jam selepas makan (mmol/l) (lelaki=41. manakala majoriti responden lelaki (82.5 – 40.6 (140. perempuan=49) * p<0.4 (17.82 – 1. tidak bersekolah.5 + 4. membeli insurans kesihatan dan pernah mendapat nasihat diet (p<0.1%) menyatakan mereka ‘tidak tahu’ tentang soalan berkenaan kumpulan makanan yang membina tubuh atau mengekalkan dan memperbaiki tisu tubuh.0 – 125.0** (51.0 – 122.4 .

Kajian lepas di kalangan dewasa perempuan melaporkan akhbar dan majalah merupakan sumber utama maklumat pemakanan (Pon et al. ). ini bermungkinan disebabkan saiz sampel yang kecil. Hasil yang sama di dapati daripada kajian lepas yang dijalankan di kalangan warga emas di Malaysia (Norimah et al.4%) yang melebihi julat normal.05.3 – 100.5 57.4 + 20.000* 0.5 45.9%).6 4. Suzana & Nor Azehan 2002.3 – 100.0 55.3 58. Suzana et al.3 11. 1999).9 + 23. kesihatan.8%) telah berusaha mendapatkan maklumat kesihatan.0 8.5 65.5 – 92.7 – 50. kajian ini tidak mendapati hubungan yang signifikan antara skor pengetahuan pemakanan dengan kawalan glisemik. lebih daripada separuh responden (53.2 + 23. walau bagaimanapun.3 – 100. 2003.2%) diikuti dengan suratkhabar atau majalah (31. Manakala warga emas lebih bergantung kepada rakan. Siti Nur Asyura et al.000 0. Antara sumber utama maklumat kesihatan adalah daripada doktor atau jururawat (43. HbA1c (70.9 58.5 – 82.2 + 22.6%) serta rakan atau ahli keluarga (5.6 70.3 4.8 – 88.5 + 22.0 58.0 11.1 + 28.5 – 92. Di Malaysia. terutamanya responden warga emas.9 + 12. Hubungkait profil sosiodemografi. Suzana & Nor Azehan 2002). kesedaran kesihatan mempunyai hubungan rapat dengan tahap pengetahuan pemakanan.3 30.5 8.3 – 100.3 – 100. usaha memperbaiki kawalan glisemik di kalangan pesakit adalah penting (Harris et al. terdapat perbezaan signifikan (ujian Mann Whitney) Dalam kajian ini majoriti responden mempunyai FbS (71.9 – 100.0 8. dengan slogan ‘Cegah Diabetis’ telah diadakan pada tahun 1996.509 JADuAL 3.0 4. Kajian ini menunjukkan seramai 68.3 – 92. zaitun et al.6 11.3 26.7 26.0 11.3 + 12.7 + 22.848 0. televisyen dan radio (17.6 + 25.002* 0.6 54.5 – 91. pakar kesihatan dan televisyen untuk mendapat maklumat kesihatan (Lin & Lee 2005.8 + 23. Kementerian Kesihatan Malaysia telah melancarkan beberapa program promosi kesihatan seperti Kempen Cara Hidup Sihat sejak tahun 1991. Kajian ini mencatatkan majoriti responden mempunyai tahap pengetahuan pemakanan kurang memuaskan (37.0 4.5 + 22.5 – 84.7 – 95. Hasil kajian mendapati perkaitan antara tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan dengan kawalan glisemik adalah tidak signifikan. 2008.4 55.7 4. 1998. Malah 14 November setiap tahun telah ditetapkan sebagai Hari Diabetes Sedunia (Kementerian Kesihatan Malaysia .6 + 23.6 + 22. keluarga atau jiran.2 + 25.7 Nilai p Umur 30 – 59 ≥ 60 Jantina Lelaki Perempuan Bangsa Melayu Cina india Tahap pendidikan Tidak bersekolah bersekolah Status perkahwinan bujang berkahwin Pekerjaan Tidak bekerja bekerja Pendapatan isi rumah < rM 1500 ≥ RM1500 Penyakit Kronik Ada Tiada * 67 65 62 70 48 60 24 10 122 5 127 91 41 82 50 93 39 0.1%).7 – 95. yang tidak berpendidikan dan mempunyai status sosioekonomi yang rendah.1 + 22.0 + 18. Tee & ismail 2002. Selain itu. 2009. 2001).015* 0. sosioekonomi. 2006).3%).8 julat 4.7%) dan 2HPP (85.049* p<0. antropometri dengan min skor pengetahuan pemakanan [dinyatakan sebagai min + SP dan julat] Min skor pengetahuan pemakanan n min + SP 65.3 – 100. walau bagaimanapun.5 50. oleh itu.0 4.1%).000* 1.6 64.7 60. Hal ini kerana warga emas kurang berpendidikan dan lebih bergantung kepada ahli keluarga untuk mendapat maklumat kesihatan (Suriah et al.0 38.1 50.000* 0.2% responden berminat mengambil bahagian dalam program kesihatan.6 61.

Pegawai Dietetik dan Pengajar Diabetes perlu ditempatkan di setiap klinik untuk memberi khimat penjagaan pemakanan individu bagi meningkatkan penjagaan kesihatan pesakit diabetes.5 – 91.3 58.8 11.3 ± 21.5 19. KeSiMPuLAN Kajian ini menunjukkan tahap pengetahuan pemakanan dan kesedaran kesihatan di kalangan responden yang berpenyakit diabetes mellitus adalah kurang memuaskan dan berkait dengan status sosioekonomi yang rendah.1 52. poster atau resepi sihat berkaitan diabetes mellitus boleh diletakkan di setiap klinik di Malaysia sebagai sumber maklumat untuk pesakit yang mendapat rawatan di klinik.5 64.5 – 87.5 – 92.0 15.0 11.3 11.1 11. Media pendidikan seperti risalah.5 – 100.9 ± 23.9 62. Hal ini dapat meningkatkan pengetahuan asas pesakit diabetes dalam pemilihan makanan secara sihat.5 34.1% responden pernah mendapat nasihat diet.0 11. Manakala.0 11.3 11.2 ± 23.5 – 88. dan skor pengetahuan pemakanan adalah lebih baik dikalangan mereka yang pernah mendapat nasihat diet serta mempunyai kesedaran kesihatan yang tinggi. walaupun setiap pesakit diabetes mempunyai keperibadian dan cara hidup yang berbeza. .510 JADuAL 4.4 – 91.0 11.0 11.5 – 100.788 0.2 – 100.720 0. kurang kajian dilakukan bagi mengukur keberkesanan program sedemikian.000* 0.6 62. Selain itu.5 56.3 47.5 – 100. (2006) penyakit diabetes dapat dikawal sekiranya pesakit mendapat nasihat tentang cara pengawalan penyakit diabetes serta melakukan perubahan cara hidup.05. terdapat perbezaan signifikan (ujian Mann Whitney) 2009).1 ± 26.881 0.6 ± 19. Terdapat keperluan bagi meningkatkan aktiviti pendidikan pemakanan di klinik kesihatan bagi meningkatkan kawalan glisemik dan kualiti hidup pesakit diabetes mellitus. Fodero & wunderlich (2008) yang menjalankan kajian di kalangan rakyat Amerika melaporkan bahawa status pemakanan individu yang mengambil bahagian dalam program kesihatan adalah lebih baik daripada mereka yang tidak menyertai program kesihatan (Fodero & wunderlich 2008). PeNgHArgAAN Penulis merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada kakitangan Klinik Kesihatan Cheras dan pesakit terlibat di atas kerjasama bagi menjayakan pengumpulan data. Kaunseling pemakanan membantu pesakit membina dan memelihara tabiat pemakanan yang sihat. buku kecil.1 ± 18.4 – 100.3 17.6 – 91. Kajian ini menunjukkan hanya 36.5 59.1 ± 25.3 ± 23.0 ± 23.5 – 88.018* p<0.4 60. klinik boleh menganjurkan ‘bulan Diabetes’ dengan mengadakan ceramah atau program untuk menarik minat pesakit mengambil bahagian secara aktif.0 43.002* 0.5 – 80.7 ± 25.6 ± 22.7 ± 24.047* 0.6 69. (1997). walau bagaimanapun.9 68.2 63.5 ± 24. tetapi kaunseling terutamanya secara berkumpulan dapat menggalakkan pesakit untuk membuat perubahan gaya hidup. Hubungkait parameter kesedaran kesihatan dengan min skor pengetahuan pemakanan (dinyatakan sebagai min ± SP dan julat) bilangan n 71 61 90 42 26 106 22 110 2 130 15 117 49 8350 Min skor pengetahuan pemakanan (%) Nilai p Paramater kesedaran kesihatan Usaha mendapat maklumat kesihatan Ya Tidak Rela menyertai program kesihatan Ya Tidak Memantau aras glukosa Ya Tidak Pembelian insurans kesihatan Ya Tidak Mengambil minuman alkohol Ya Tidak Merokok Ya Tidak Mendapat nasihat diet Ya Tidak * min + SP julat 71.5 – 100.0 60. Menurut Palaian et al.9 ± 23.3 0. kajian ruzita et al. mendapati kaunseling oleh pegawai dietitian boleh membantu pesakit menurunkan aras HbA1c serta indeks jisim tubuh di kalangan pesakit secara signifikan.

& Noor ibarhim. Madhva rao. T. & Nor Azehan. & Aman Abd rahman. 23(2): 139-148.e... Vol. 2003. Nutr.C. F. Adeeb.H..K. Tecnical working group on research. Melbourne: international Diabetes institute. Kementerian Kesihatan Malaysia 2009. M. Sci.g. J. Li. 1999. A. body composition in the pathogenesis and management of diabetes: A Malaysian perspective. Noor-Aini. .. Clin... osman. ruzita. S. & Liu. 2003. J.. Suriah. An Action research on promotion of healthy ageing and risk reduction of chronic disease: A need assessment study among rural elderly Malays. & Nair. Diet nutritional knowledge and health status of urban middle-aged Malaysian women. P. S. Mal. Knowledge. Fryer. r..my/kchs/KCHS%202005%20 %20Setting%20Tempat%20Kerja/Manual%20Mesej%20 utama/Manual%20Mesej%20utama_bM. Ke-4. 1991. A. Acute care of patients with diabetes. D.. Aging 13(3): 1-24. zaitun. & white. Chernoff. racial and ethnic Differences in Health insurance Coverage for Adults with Diabetes. Phillips.. w. K.S.. Kirsch. 1994. Diabetes program in Malaysia. 2005. world Diabetes Foundation. 2008.w. Nutr. S. M..S.. 3: 33-39. Adult Literacy in America: A First Look at the Results of the National Adult Literacy Survey. health knowledge and schooling.Y. Nutrition knowledge Among Malaysian elderly.w. r. Siti Nur’Asyura Adsnam. Type 2 diabetes practical targets and treatments. Social and health profiles of rural elderly Malays. Nutritional Assessment. Seri. & Dacher. Diabetes Care 22(10): 1679-1682.M. K. 42(5): 208-213. P. & Li.w. wang. Shafawi. H. Series A: Biol. bougneres.r.. Ho. A. wHo 2004. Tee. A. 2003. V.Curent and future..M. zainorni.D. zalifah M. Geriatric Nutr. M.K. J. L. Diabetes Care 20(11): 1664-1669. 1997. S.. Norimah.S.gov. 2002. & Lee...J.. J.A. ong. H. 1997. ed. r. The use of the mini nutrition assessment tool to measure the nutrition status of community-dwelling seniors taking part in governmentsponsored programs. 2001. Am. attitude.L. Devoe. Drouin. Y. & green. J. institute of Public Health (iPH) 2008.b. Asia Pac.F. Jurnal Sains Kesihatan Malaysia 6(2): 43-54. Suzana. Nutr. S. Noor Aini. Clin.e. attitudes. & Khalid bAK..A. Norazlina. & Charbonnel. Mohmad. Shafie Ooyub.S.. N. 2008. Schillinger. Attitude and Practice Questionnaire. Singapore Med. A. Tahap pengetahuan dan sumber maklumat pemakanan warga tua Melayu dan penjaga mereka di utara Kedah.D. Levy.. 43(3): 128-134. H. J.r. washington: u. & ismail.. Nutr.. Diabetes Metab.P.K. P... Nutr. Suzana. N. The effectiveness of group dietary counseling among noninsulin dependent diabetes mellitus (NiDDM) patients in resettlement scheme areas in Malaysia. i.. J.M. A. ed. Public awareness of diabetes mellitus in Singapore. Lancet 364: 157-163.S.. wee. Lin. Department of education. Health. 6(2): 84-87. Palaian. J. New York: Mcgraw-Hill Companies. D. Michael. A. A. Manual mesej utama dan sokongan. and dietary restriction behavior of the Taivanese elderly.511 ruJuKAN Andrzejewski. Thivolet. 29: 587-594.. Sci. Mimie Suraya. Geront. 1994. 1998. Shankar. J. zaitun. H. M. Fodero. P&T Around the World 31(7): 383-396.S.S. 4: 55-63. Mokhtar. zawiah. 2004. J. http://www. Fatimah Arshad. osmond. Passa. A. S. Health behavior.S. Knowledge. & Khalid. in investing in innovation: Health and Allied Sciences universiti Putra Malaysia 61: 191-196. Asnarulkhadi. J. r. J. N. Antropometric measurement of the elderly. 2006. Asia Pac.. Singapore Med. J..M. & Derby. Med. ed.. Pan. 2002. M.D. Harris.Y. world Health organisation expert consultation. b.H. J. 1993. Kerlan. Ke-2.. care givers and health professionals. 2. Y. 2002. Prevalence of diabetes and its risk factors in China. Public Health 93(5): 786-791. Acharya. Fatimah. Pascasidang Simposium Sains Kesihatan Kebangsaan ke 4: 194-197. N. Nik Shanita. e.C.. Kementerian Kesihatan Malaysia 1999. Hapizah. D. Safiah. Kuala Lumpur: Ministry of Health Malaysia. & wan zainuddin w. Asian-Pacific Type 2 Diabetes Policy Group 2005. M.. P.. NCD Malaysia 3(2): 6-12.. & Nieman.. & wunderlich.Y.Political Econ. inc.K. g. 2002. Nair. D. Does where you live influence what you know? Community effects on health knowledge in ghana. V. National diabetes prevention and control cooperative group. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. b.L. P.infosihat. Teisl. 99(2): 287-305. Knowledge. Kuala Lumpur: Ministry of Health Malaysia. receipt of preventive care among adults: insurance status and usual source of care. C. Nutrition knowledge.. guerci. grumbach. A. The effects of education and information source on consumer awareness of diet-disease relationships. The Third National Health and Morbidity Survey (NHMS III) 2006. 15(3): 388-399. Piette. international Diabetes Federation 2003.. Ke-3. w. 2003. L. attitude and practice of food and nutrition of communities in Kuala Kumpur. Fatanah Ismail & Noor Azah Daud. Diabetes Spectrum 15(1): 17-18..e. Mohamed. J. 1999. J.r. effectiveness of calcium supplementation and weight-bearing exercise in reducing the rate of bone loss in postmenopausal Chinese women: A two year rCT.. Vialettes. JAMA 288: 475-482. Clin. b.S. Shamsuddin. & Tee e Siong. Self-monitoring of blood glucose significantly improves metabolic control in patients with type 2 diabetes mellitus: the auto-surveillance intervention active (ASiA) study. S.N. Nutrition and health promotion in older adults.. zarina N. Kenkel. Clin. M. b. 2009. 2008. Kempen Cara Hidup Sihat Tempat Kerja.N. Association of health literacy with diabetes outcomes.pdf (21 ogos 2009). 2002. earland.. S. Public Policy Marketing 18(2): 197-207. P. Suzana. Fontaine. Asia Pac. Diabetes Atlas. K. S.. Health Place 15: 228-238. Pon.i. rahman. Pascasidang Simposium Sains Kesihatan Kebangsaan ke-4: 38. C. C. Asia Pac. b. S.w. National Center for education Statistics.Y. Nutr. Y. S. & wan. X. P. 56: 47-53. L. M. Lee. Kitabchi. g. J. osman. 14(13): 21-229. grange. Suriah Abd. 2001.b. A.. 2006. and practice outcome evaluating the impact of counseling in hospital diabetic patiets in india.. M..

com Diserahkan: 22 Jun 2009 Diterima: 15 September 2009 . Hanis Mastura Yahya. Suzana Shahar*. Lim Hwa Chuo.512 Lim Ching Ju. Aziz 50300 Kuala Lumpur Malaysia Norliza Mukhsan Klinik Kesihatan Cheras KM 6. Jalan Cheras 56100 Kuala Lumpur Malaysia *Pengarang untuk surat-menyurat. Nor Shazwani Mohd Nor. Teh Sin Ching. Mohd Fauzee Mohd zaki & Dahlia Sallehuddin Jabatan Pemakanan dan Dietetik Fakulti Sains Kesihatan bersekutu universiti Kebangsaan Malaysia Jalan raja Muda A.shahar@gmail. email: suzana.