KEMENTERIAN PELAJARAN MALAYSIA

MODUL ABAKUS DAN ARITMETIK MENTAL
(Edisi ketiga)

Terbitan

Bahagian Pembangunan Kurikulum

2012

Cetakan Pertama 2010 Cetakan Kedua 2011 Cetakan Ketiga 2012 © Kementerian Pelajaran Malaysia Edisi Ketiga Hak Cipta Terpelihara. Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian artikel, ilustrasi dan isi kandungan buku ini dalam apa juga bentuk dan dengan cara apa jua sama ada secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara lain sebelum mendapat kebenaran bertulis daripada Pengarah, Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pelajaran Malaysia, Aras 4-8, Blok E9, Parcel E, Kompleks Pentadbiran Kerajaan Persekutuan, 62604 Putrajaya.

Reka bentuk dan Susun atur: Muntasir b. Muaz Bahagian Pembangunan Kurikulum

KANDUNGAN
Muka Surat KANDUNGAN KATA ALUAN Pengenalan dan Nombor              Apa itu Program Abakus dan Aritmetik Mental Sasaran Program Abakus dan Aritmetik Mental, KPM Enam Sebab Utama Penggunaan Abakus dan Aritmetik mental Dalam Pengajaran dan Pembelajaran Matematik Perkembangan Program Abakus di Malaysia Isi Kandungan Abakus dan Aritmetik Mental Strategi Pelaksanaan Kelebihan Abakus dan Aritmetik Mental Bahagian-Bahagian Abakus Penggunaan Jari Pergerakan Manik Menggerakkan Manik Menentukan Nilai Tempat dan Nilai Nombor Latihan 3 3 4 4 5 5 5 6 6 7 8 9 10 iii v

Penambahan  Tambah Terus  Kombinasi 5  Kombinasi 10  Gabungan Kombinasi

15 21 33 43

Penolakan     Tolak Terus Kombinasi 5 Kombinasi 10 Gabungan Kombinasi 57 63 70 82

iii

KANDUNGAN
Muka Surat Pendaraban  Konsep Pendaraban  Nama Semua Bahagian Pendaraban  Istilah  Pengenalan Kepada Pengiraan Abakus Dalam Pendaraban  Meletakkan hasil Darab  Fakta Asas Darab  Nombor 2 Digit Darab Nombor 1 Digit  Nombor 3 Digit Darab Nombor 1 Digit  Kepelbagaian Kaedah  Nombor 2 Digit Darab Nombor 2 Digit  Nombor 3 Digit Darab Nombor 2 Digit  Pendardban Dengan Perpuluhan  Pendardban Pantas 89 89 89 90 90 90 93 111 123 134 152 192 207

Pembahagian  Konsep Bahagi  Terma  Fakta Asas (Pengenalan)  Pembahagian Tanpa Baki  Pembahagian Dengan Baki  3 digit ÷ 1 digit (Tanpa Baki)  3 digit ÷ 1 digit (Berbaki)  4 digit ÷ 1 digit (Tanpa Berbaki)  3 digit ÷ 2 digit (Tanpa Baki)  3 digit ÷ 2 digit (Berbaki)  Bahagi Dengan Sifar Pada Tengah Nombor Yang Dibahagi  Bahagi Nombor Perpuluhan

221 222 222 228 239 213 251 261 275 277 282 289

iv

KATA ALUAN Kebolehan membuat pengiraan dengan tepat dan cepat secara mental merupakan suatu aset kepada individu. Jika setiap individu di negara ini mempunyai kebolehan tersebut, bermakna Malaysia mempunyai masyarakat yang mempunyai keupayaan mental yang tinggi dan akan disegani oleh masyarakat lain di dunia. Kebolehan seseorang mengira secara mental serta dapat memberikan hasil pengiraan dengan cepat dan tepat bukanlah sesuatu yang mustahil. Terdapat banyak program latihan yang memupuk kebolehan seumpamanya itu yang telah terbukti keberkesanannya. Program-program latihan seperti ini mempunyai kepelbagaian dari segi pendekatan dan tekniknya. Antaranya penggunaan jari-jemari atau abakus sebagai alat atau model untuk membina kebolehan mengira secara mental. Keberkesanan program-program latihan aritmetik mental serta potensinya untuk menjadikan masyarakat Malaysia sebagai masyarakat terbilang di dunia telah menarik perhatian pemimpin negara untuk melaksanakan perogram tersebut kepada semua murid sekolah di negara ini. Maka dengan itu, Kementerian Pelajaran telah menyediakan program untuk melaksanakan Abakus dan Aritmetik Mental di semua sekolah rendah di seluruh negara. Pelaksanaan program Abakus dan Aritmetik Mental di semua sekolah rendah di seluruh negara bukanlah suatu perkara yang boleh dilakukan dengan serta merta kerana terdapat dua isu besar yang perlu ditangani terlebih dahulu iaitu latihan kepada guru yang akan melaksanakan program Abakus dan Aritmetik Mental di bilik darjah dan menyediakan kurikulum yang sesuai untuk murid sekolah selaras dengan dasar pendidikan yang sedang berkuatkuasa sekarang ini. Kementerian Pelajaran yakin bahawa jika program ini diberi penekanan dan dilaksanakan dengan betul, ia akan memberi manfaat yang besar kepada murid khususnya dan negara amnya. Sokongan semua pihak adalah diharapkan bagi mempastikan program ini dapat terus dilaksanakan bagi melihat keberkesanannya. Modul Abakus dan Aritmetik Mental ini diterbitkan sebagai panduan dan rujukan pihak yang terlibat khususnya guru, agar mereka dapat menguasai kecekapan penggunaan abakus sebagai asas kepada perkembangan pengiraan mental, seterusnya dapat mengendalikan program ini secara berkesan. Kepada semua pihak yang terlibat menghasilkan modul ini, Kementerian Pelajaran Malaysia merakamkan setinggi-tinggi penghargaan dan ucapan terima kasih.

(HAJI ALI BIN AB. GHANI AMN) Pengarah Bahagian Pembangunan Kurikulum Kementerian Pelajaran Malaysia

v

PENGENALAN & NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental

Program Abakus Dan Aritmetik Mental Bagi Sekolah-Sekolah Di Malaysia Apa itu Program Abakus Dan Aritmetik Mental?
 Penggunaan sistem pengiraan abakus merupakan salah satu model matematik membolehkan murid menguasai aritmetik mental.

Program Abakus dan Aritmetik Mental Kementerian Pelajaran Malaysia mengandungi tiga komponen. Setiap komponen mempunyai program tersendiri. Program Latihan Abakus Dan Aritmetik Mental untuk jurulatih utama Program Latihan Abakus Dan Aritmetik Mental untuk guru matematik sekolah rendah Pelaksanaan kurikulum Abakus Dan Aritmetik Mental di sekolah

Sasaran Program Abakus Dan Aritmetik Mental KPM
Membolehkan murid sekolah rendah menguasai pengiraan secara mental. Model pengiraan abakus adalah asas kepada perkembangan pengiraan secara mental.

PENGENALAN DAN NOMBOR

3

Abakus Dan Aritmetik Mental

Enam Sebab Utama Penggunaan Abakus Dan Aritmetik Mental Dalam Pengajaran & Pembelajaran Matematik
 Penumpuan Semua deria utama digunakan apabila mengendalikan abakus. Oleh itu, ia akan meningkatkan penumpuan murid. Ingatan Kedua-dua otak kiri dan otak kanan aktif apabila menggunakan abakus. Otak kanan mengingati corak dan imej manakala otak kiri mengira secara mental. Gambaran Dan Inspirasi Pengiraan secara pantas dan dapat menyelesaikan banyak masalah. Pemerhatian Latihan secara pemerhatian dan membuat latihan tanpa kesilapan. Kepantasan Membina kebolehan mengira secara pantas dan pada masa yang sama mengelakkan daripada kesilapan. Membaca Dan Mendengar Kebolehan membaca secara kuat, memahami dan maklumat untuk menyelesaikan masalah dengan pantas. memproseskan

  

Perkembangan Program Abakus Di Malaysia
 Abakus pertama kali diperkenalkan dalam sistem pendidikan Malaysia pada tahun 1994. Pada peringkat awal, abakus jenis 5:2 yang dikenali sebagai sempoa digunakan. Sistem perwakilan nombor pada sempoa jenis 5:2 adalah kurang berkesan dan penggunaan sempoa sebagai alat pengiraan tidak selaras dengan perkembangan terkini. Pada tahun 1996, Kementerian Pelajaran Malaysia bersetuju untuk menggunakan abakus 4:1. Dalam masa yang sama idea Aritmetik Mental juga diintegrasikan dalam program abakus. Dari tahun 1996 hingga 2010, kurikulum abakus tidak dilaksanakan secara formal di sekolah tetapi program latihan abakus untuk guru dijalankan. Hanya pada tahun 2004 program Abakus dan Aritmetik Mental dilaksanakan di sekolah rendah Malaysia secara formal.

 

4

PENGENALAN DAN NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental

Isi Kandungan Kurikulum Abakus Dan Aritmetik Mental
A) Pengetahuan  Perwakilan Nombor  Tambah dan Tolak  Darab  Bahagi Kebolehan  Mengaplikasikan ilmu abakus dalam pengiraan aritmetik.  Menggambarkan proses operasi dan hasilnya dalam minda Disiplin diri Kepantasan Ketepatan

B)

C) Sikap   

Strategi Pelaksanaan
  

Dinyatakan di dalam kurikulum Matematik sekolah rendah. Abakus merupakan satu alat untuk menguasai kemahiran mengira. Menggunakan abakus sebagai model konsep untuk menguasai pemahaman tentang konsep nombor bulat, tambah dan tolak. Menggunakan abakus dalam aktiviti pengiraan.

Kelebihan Abakus Dan Aritmetik Mental?

Pengajaran Matematik konvensional biasanya menggunakan model lisan.

lima … tambah …

5+3=8
lapan tiga Sama dengan … Model Lisan

Model Visual

Model lisan adalah sesuai bagi sebahagian murid. Manakala sebahagian murid yang lain lebih memahami melalui model visual. Abakus menyediakan model visual yang paling baik untuk menguasai aritmetik mental. 5

PENGENALAN DAN NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental

Bahagian-bahagian Abakus
palang pemisah

bingkai

manik atas

tiang Penggunaan Jari

manik bawah

 Nama jari-jari tangan.
Jari hantu Jari telunjuk Jari kelengking Jari manis

Ibu jari

6

PENGENALAN DAN NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental

Pergerakan Manik
Hanya ibu jari, jari telunjuk dan jari hantu sahaja digunakan untuk menggerakkan manik. Ibu jari digunakan untuk menggerakkan manik bawah menghala ke palang pemisah.

Jari telunjuk digunakan untuk menggerakkan manik bawah jauh daripada palang pemisah.

Jari hantu digunakan untuk menggerakkan manik atas mendekati dan juga jauh daripada palang pemisah.

PENGENALAN DAN NOMBOR

7

Abakus Dan Aritmetik Mental

Menggerakkan manik
Contoh: Naik satu Turun satu

Naik dua

Turun dua

Naik lima

Turun lima

Naik enam

Turun enam

Naik tujuh

Turun tujuh

8

PENGENALAN DAN NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental

Menentukan nilai tempat dan nilai nombor
Manik mempunyai nilai apabila mendekati palang pemisah. Ri Ra Pu Sa

Nilai tempat Mewakili nilai 5 Mewakili nilai 1

Ri Ra Pu Sa

1
Ri Ra Pu Sa

8
Ri Ra Pu Sa

27
Ri Ra Pu Sa

50
Ri Ra Pu Sa

105

PENGENALAN DAN NOMBOR

9

Abakus Dan Aritmetik Mental Latihan: Tuliskan nombor yang diwakili oleh abakus. 1
Th H T O

6

Th

H

T

O

11

Th

H

T

O

2

Th

H

T

O

7

Th

H

T

O

12

Th

H

T

O

3

Th

H

T

O

8

Th

H

T

O

13

Th

H

T

O

4

Th

H

T

O

9

Th

H

T

O

14

Th

H

T

O

5

Th

H

T

O

10

Th

H

T

O

15

Th

H

T

O

10

PENGENALAN DAN NOMBOR

Abakus Dan Aritmetik Mental Lukis gambar kedudukan manik. 1
Th H T O

6

Th

H

T

O

11

Th

H

T

O

4 2 7

81 12
Th

717

Th

H

T

O

Th

H

T

O

H

T

O

8

56 13

1010

3

Th

H

T

O

8

Th

H

T

O

Th

H

T

O

16 4 9

85 14

1616
T O

Th

H

T

O

Th

H

Th

H

T

O

20

101 15
Th

5408

5

Th

H

T

O

10

Th

H

T

O

H

T

O

66

302

15 105

PENGENALAN DAN NOMBOR

11

Abakus Dan Aritmetik Mental

TAMBAH TERUS Pengenalan: Tambah terus, manik di setiap tiang mencukupi untuk digerakkan bagi mendapatkan jawapan. Contoh 1: Pengiraan Abakus 1+2=

Mula, naik 1 pada tiang sa

Tambah 2, naik 2 pada tiang sa

Jawapan 3

Aritmetik Mental

1+2=

Mula, naik 1 pada tiang sa

Tambah 2, naik 2 pada tiang sa

Jawapan 3

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

15

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: Pengiraan Abakus 1+6=

Mula, naik 1 pada tiang sa

Kemudian, naik 6 pada tiang sa

Jawapan 7

Aritmetik Mental

1+6=

Mula, naik 1 pada tiang sa

Kemudian, naik 6 pada tiang sa

Jawapan 7

16

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: Pengiraan Abakus 12 + 15 =

Mula, naik 12

Tambah 15, naik 1 pada tiang puluh, naik 5 pada tiang sa

Jawapan 27

Aritmetik Mental

12 + 15 =

Mula, naik 12

Tambah 15, naik 1 pada tiang puluh, naik 5 pada tiang sa

Jawapan 27

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

17

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Pengiraan Abakus

136 + 62 =

Mula, naik 136

Tambah 62, naik 6 pada tiang puluh, naik 2 pada tiang sa

Jawapan 198

Aritmetik Mental

136 + 62 =

Mula, naik 136

Tambah 62, naik 6 pada tiang puluh, naik 2 pada tiang sa

Jawapan 198

18

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 5: Pengiraan Abakus

493 + 506 =

Mula, naik 493

Tambah 506, Jawapan 999 naik 5 pada tiang ratus, naik 6 pada tiang sa

Aritmetik Mental

493 + 506 =

Mula, naik 493

Tambah 506, Jawapan 999 naik 5 pada tiang ratus, naik 6 pada tiang sa

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

19

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan 1:

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

1 2 2 4 3 4 6 7 8 6 96 42 85 32 45 61 72 24 43 51 324 145 672 125 133 289 721 641 815 720

+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +

1 1 2 5 1 5 2 1 1 3 2 6 3 12 53 13 26 25 55 23 25 52 12 63 56 210 205 256 153 267

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Latihan 2:

Latihan 3:

20

PENAMBAHAN: TAMBAH TERUS

Abakus Dan Aritmetik Mental Tambah Kombinasi 5 Pengenalan Kawan Kecil Kawan Kecil merupakan kombinasi 5. 5 5 5 1 Latihan 1 4 3 2 2 3

Tuliskan Kawan Kecil bagi nombor yang diberi 1. 2. 3. 4. Kawan Kecil bagi 3 ialah________ Kawan Kecil bagi 4 ialah________ Kawan Kecil bagi 1 ialah________ Kawan Kecil bagi 2 ialah_______

Tambah Kombinasi 5

Kombinasi 5 digunakan apabila manik bawah tidak mencukupi untuk digerakkan ke hala palang pemisah. Oleh itu Kawan Kecil digunakan.

Contoh 1: Pengiraan Abakus 2+3= Mula, naik 2 pada tiang sa

Tambah 3, naik 3 pada tiang sa. Tetapi manik bawah tidak mencukupi.

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

21

Abakus Dan Aritmetik Mental Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Oleh itu, naik 5 dan turun 2

Jawapan 5

Aritmetik Mental 2+3= Mula, naik 2

Tambah 3, naik 3 tetapi manik bawah tidak mencukupi Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2 Oleh itu, naik 5 turun 2

Jawapan 5

22

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: Pengiraan Abakus 12 + 53 = Mula, naik 12.

Tambah 53, naik 5 pada tiang puluh dan naik 3 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi

Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2 Oleh itu, naik 5 turun 2

Jawapan 65

Aritmetik Mental

12 + 53 Mula, naik 12.

Tambah 53, naik 5 pada tiang puluh dan naik 3 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi.

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

23

Abakus Dan Aritmetik Mental

Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2 Oleh itu, naik 5 turun 2

Jawapan 65

Contoh 3: Pengiraan Abakus 25 + 44 = Mula, naik 25.

Tambah 44, naik 4 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Oleh itu, naik 5 dan turun 1. Naik 4 pada tiang sa

Jawapan 69

24

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental 25 + 44 =

Mula, naik 25.

Tambah 44, naik 4 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Oleh itu, naik 5 dan turun 1.

Naik 4 pada tiang sa

Jawapan 69

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

25

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 4: Pengiraan Abakus

44 + 25 =

Mula, naik 44.

Tambah 25, naik 2 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. 5 2 3

Oleh itu, naik 5 turun 3.

naik 5 pada tiang sa.

Jawapan 69

26

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental 44 + 25 =

Mula, naik 44.

Tambah 25, naik 2 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. 5 2 3

Oleh itu, naik 5 turun 3.

naik 5 pada tiang sa.

Jawapan 69

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

27

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 5: Pengiraan Abakus

132 + 415 = Mula, naik 132.

Tambah 415. Naik 4 pada tiang ratus, tetapi manik bawah tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Naik 5 dan turun 1 Naik 1 pada tiang puluh

Naik 5 pada tiang sa

Jawapan 547

28

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental

132 + 415 = Mula, naik 132.

Tambah 415. Naik 4 pada tiang ratus, tetapi manik bawah tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Naik 5 dan turun 1 Naik 1 pada tiang puluh

Naik 5 pada tiang sa

Jawapan 547

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

29

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 6: Pengiraan Abakus

243 + 324 = Mula, naik 243.

Tambah 324. Naik 3 pada tiang ratus, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Oleh itu, naik 5 dan turun 2 Naik 2 pada tiang puluh, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. 5 2 3

Oleh itu, naik 5 dan turun 3 Naik 4 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi . Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Oleh itu, naik 5 dan turun 1 Jawapan 567

30

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

243 + 324 = Mula, naik 243.

Tambah 324. Naik 3 pada tiang ratus, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Oleh itu, naik 5 dan turun 2 Naik 2 pada tiang puluh, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. 5 2 3

Oleh itu, naik 5 dan turun 3 Naik 4 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1. 5 4 1

Oleh itu, naik 5 dan turun 1 Jawapan 567

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

31

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan 1 1) 2) 3) 4) 5) 1+4 = 2+3 = 2+4 = 3+2 = 3+3 = 6) 7) 8) 9) 10) 3+4 = 4+1 = 4+2 = 4+3 = 4+4 =

Latihan 2 1) 2) 3) 4) 5) 23 + 23 = 34 + 35 = 32 + 45 = 62 + 14 = 41 + 54 = 6) 7) 8) 9) 10) 32 + 24 = 43 + 54 = 32 + 44 = 42 + 33 = 82 + 14 =

Latihan 3 1) 2) 3) 4) 5) 324 + 325 = 612 + 243 = 782 + 214 = 345 + 353 = 732 + 244 = 6) 7) 8) 9) 10) 892 + 104 = 453 + 534 = 621 + 144 = 342 + 524 = 452 + 523 =

32

PENAMBAHAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental

Tambah Kombinasi 10 Pengenalan Kawan Besar Kawan Besar merupakan kombinasi dua nombor yang memberi jawapan 10 10 10 10 10 10

1

9 10

2

8 10

3

7 10

4

6 10

5

5

6

4

7

3

8

2

9

1

Latihan 1

Tuliskan Kawan Besar bagi nombor yang diberi 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Kawan Besar bagi 1 ialah Kawan Besar bagi 2 ialah Kawan Besar bagi 3 ialah Kawan Besar bagi 4 ialah Kawan Besar bagi 5 ialah Kawan Besar bagi 6 ialah Kawan Besar bagi 7 ialah Kawan Besar bagi 8 ialah Kawan Besar bagi 9 ialah

Tambah Kombinasi 10

Kombinasi 10 digunakan apabila manik atas dan manik bawah tidak mencukupi untuk digerakkan ke hala palang pemisah. Oleh itu, Kawan Besar digunakan. Apabila Kawan Besar digunakan, turunkan Kawan Besar dan bawa 1 pada tiang di sebelah kiri.

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

33

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 1: Pengiraan Abakus

1+9= Mula, naik 1 Tambah 9. Naik 9, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 9 ialah 1 10

9

1

Oleh itu, turun 1, bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 10

Aritmetik Mental

1+9= Mula, naik 1. Tambah 9. Naik 9, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 9 ialah 1 10

9

1

34

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Oleh itu, turun 1, bawa 1 pada tiang puluh. Jawapan 10 Contoh 2: Pengiraan Abakus

3+8= Mula, naik 3. Tambah 8. Naik 8, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 11

Aritmetik Mental

3+8= Mula, naik 3. Tambah 8. Naik 8, tetapi manik tidak mencukupi.

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

35

Abakus Dan Aritmetik Mental Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 11

Contoh 3: Pengiraan Abakus

34 + 95 = Mula, naik 34

Tambah 95, naik 9 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 9 ialah 1. 10

9

1

Oleh itu, turun 1, bawa 1 pada tiang ratus

36

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Naik 5 pada tiang sa

Jawapan 129

Aritmetik Mental

34 + 95 = Mula, naik 34

Tambah 95, naik 9, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 9 ialah 1. 10

9

1

Oleh itu, turun 1, bawa 1 pada tiang ratus. Naik 5 pada tiang sa

Jawapan 129

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

37

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Pengiraan Abakus

145 + 283 = Mula, naik 145.

Tambah 283. Naik 2 pada tiang ratus, kemudian naik 8 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa1 pada tiang ratus.

Naik 3 pada tiang sa.

Jawapan 428

38

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

145 + 283 = Mula, naik 145.

Tambah 283. Naik 2 pada tiang ratus, kemudian naik 8 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa 1 pada tiang ratus.

Naik 3 pada tiang sa

Jawapan 428

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

39

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 5: Pengiraan Abakus

227 + 184 = Mula, naik 227.

Tambah 184. 1 pada tiang ratus, naik 8 pada tiang puluh tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa 1 pada tiang ratus. Naik 4 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 4 ialah 6. 10

4

6

Oleh itu, turun 6, bawa 1 pada tiang puluh. Jawapan 411

40

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

227 + 184 = Mula, naik 227.

Tambah 184. Naik 1 pada tiang ratus, kemudian naik 8 pada tiang puluh tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, turun 2, bawa 1 pada tiang ratus. Naik 4 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 4 ialah 6. 10

4

6

Oleh itu, turun 6, bawa 1 pada tiang puluh. Jawapan 411

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

41

Abakus Dan Aritmetik Mental Latihan 1

1) 2) 3) 4) 5)

3 4 5 6 7

+ + + + +

8 7 5 9 4

= = = = =

6) 7) 8) 9) 10)

2 1 8 9 3

+ + + + +

8 9 4 3 8

= = = = =

Latihan 2 1) 2) 3) 4) 5) 13 24 42 45 62 + + + + + 28 17 49 62 29 = = = = = 6. 7. 8. 9. 10. 41 32 41 62 35 + + + + + 84 82 75 29 55 = = = = =

Latihan 3 1) 2) 3) 4) 5) 131 435 625 738 217 + + + + + 586 555 284 182 594 = = = = = 6) 7) 8) 9) 10) 642 631 245 789 568 + + + + + 260 299 582 132 312 = = = = =

42

PENAMBAHAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental Tambah Gabungan Kombinasi 5 dan Kombinasi 10 Tambah gabungan kombinasi 5 dan kombinasi 10 digunakan apabila manik tidak cukup untuk melaksanakan operasi. Kita gunakan Kawan Besar tetapi manik tidak mencukupi. Oleh itu, Kawan Kecil dinaikkan, turun 5 dan bawa 1. Contoh 1: Pengiraan Abakus 6+6= Mula, naik 6.

Tambah 6, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 6 ialah 4 10 6 4

Turun 4, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1 . 5 4 1

Naik 1, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh. Jawapan 12

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

43

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 6+6= Mula, naik 6.

Tambah 6, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 6 ialah 4 10 6 4

Turun 4, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1 . 5 4 1

Naik 1, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 12

44

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2: Pengiraan Abakus 16 + 8 = Mula, naik 16.

Tambah 8, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10 8 2

Turun 2, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. Naik 3, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh. 5 2 3

Jawapan 24

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

45

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 16 + 8 = Mula, naik 16.

Tambah 8, tetapi manik tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2. 10 8 2

Turun 2, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. Naik 3, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh. 5 2 3

Jawapan 24

46

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: Pengiraan Abakus

50 + 80 = Mula, naik 50

Tambah 80, naik 8 pada tiang puluh tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2 10 8 2

Turun 2 pada puluh, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. Naik 3, turun 5, bawa 1 pada tiang ratus. 5 2 3

Jawapan 130

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

47

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 50 + 80 = Mula, naik 50

Tambah 80, naik 8 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi pada tiang puluh. Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2 10 8 2

Turun 2 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 2 ialah 3. 5 2 3

Naik 3, turun 5, bawa 1 pada tiang ratus.

Jawapan 130

48

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Pengiraan Abakus 115 + 7 = Mula, naik 115 Tambah 7, naik 7, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 7 ialah 3. 10 7 3

Turun 3 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Naik 2, turun 5; bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 122

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

49

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 115 + 7 = Mula, naik 115 Tambah 7, naik 7 pada tiang sa tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 7 ialah 3. 10 7 3

Turun 3 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Naik 2, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh.

Jawapan 122

50

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5: Pengiraan Abakus 666 + 27 = Mula, naik 666. Tambah 27, naik 2 pada tiang puluh Naik 7 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 7 ialah 3. 10 7 3

Naik 3 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Naik 2, turun 5, bawa 1 pada tiang puluh. Jawapan 693

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

51

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 666 + 27 = Mula, naik 666. Tambah 27. naik 2 pada tiang puluh Naik 7 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar bagi 7 ialah 3. 10 7 3

Naik 3 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 3 ialah 2. 5 3 2

Naik 2, turun 5, bawa 1 pada puluh. Jawapan 693

52

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan 1 1) 5 + 6 = 2) 6 + 8 = 3) 7 + 7 = 4) 8 + 6 = 5) 25 + 7 = 6) 6 + 36 = 7) 17 + 17 = 8) 56 + 86 = 9) 78 + 75 = 10) 79 + 71 = Latihan 2 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) Latihan 3 1) 612 + 748 2) 675 + 879 3) 787 + 667 4) 555 + 967 5) 856 + 686 6) 795 + 226 7) 135 + 788 8) 154 + 974 9) 547 + 557 10) 365 + 865 = = = = = = = = = = 115 + 6 125 + 7 225 + 8 146 + 6 626 + 7 328 + 6 525 + 8 757 + 7 885 + 9 776 + 7 = = = = = = = = = =

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

53

Abakus Dan Aritmetik Mental

TOLAK TERUS Pengenalan: Bagi menolak terus, manik di setiap tiang mencukupi untuk digerakkan bagi mendapatkan jawapan.

Contoh 1: Pengiraan abakus

2–1=

Mula, Naik 2 pada tiang sa

Tolak 1, turun 1

Jawapan 1

Aritmetik Mental

2–1=

Mula, naik 2

Tolak 1, turun 1

Jawapan 1

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

57

Abakus Dan Aritmetik Mental

CONTOH 2: Pengiraan abakus

6–1=

Mula, naik 6 pada tiang sa

Tolak 1, turun 1

Jawapan 5

Aritmetik Mental

6–1=

Mula, naik 6

Tolak 1, turun 1

Jawapan 5

58

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: Pengiraan Abakus

16 – 5 =

Mula, naik 16. Naik 1 pada tiang puluh, 6 pada tiang sa

Tolak 5, turun 5

Jawapan 11

Aritmetik Mental

16 – 5 =

Mula, naik 16

Tolak 5, turun 5

Jawapan 11

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

59

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Pengiraan abakus

28 – 13 =

Mula, naik 28, naik 2 pada tiang puluh, naik 8 pada tiang sa

Tolak 13, turun 1 pada tiang puluh

Turun 3 pada tiang sa

Jawapan 15

Aritmetik Mental

28 – 13 =

Mula, naik 28. Naik 2 pada tiang puluh dan 8 pada tiang sa.

Tolak 13, turun 1 pada tiang puluh

Turun 3 pada tiang sa

Jawapan 15

60

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5: Pengiraan Abakus

149 – 36 =

Mula, naik 149, naik 1 pada tiang ratus, naik 4 pada tiang puluh dan naik 9 pada tiang sa

Tolak 36, turun 3 pada tiang puluh

Turun 6 pada tiang sa

Jawapan 113

Aritmetik Mental

149 – 36 =

Mula, naik 149

Tolak 36. Turun 3 pada tiang puluh

Turun 6 pada tiang sa

Jawapan 113

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

61

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan 1:

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10)

2 3 4 4 3 4 9 8 9 7 19 58 79 54 98 19 65 48 99 87 146 247 924 752 398 879 337 449 999 915

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

1 2 3 4 1 2 6 7 5 2 6 5 3 2 5 14 55 33 75 52 25 31 22 51 75 655 126 138 875 215

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Latihan 2:

Latihan 3:

62

PENAMBAHAN: TAMBAHAN GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

TOLAK KOMBINASI 5 Pengenalan Kawan Kecil “Kawan Kecil” ialah kombinasi 5 5 4 Latihan 1: 1 3 5 2 2 5 3 1 5 4

Tuliskan “Kawan Kecil” bagi nombor yang diberi 1. 2. 3. 4. Kawan Kecil bagi 2 Kawan Kecil bagi 3 Kawan Kecil bagi 1 Kawan Kecil bagi 4 ialah ialah ialah ialah ________ ________ ________ ________

Tolak kombinasi 5

Tolak kombinasi 5 digunakan apabila manik bawah tidak mencukupi untuk ditolak tetapi manik atas cukup ditolak. Oleh itu kita menggunakan Kawan Kecil di mana kita naikkan Kawan Kecil dan turunkan 5.

Contoh 1: Pengiraan Abakus

7–3 = Mula, naikkan 7

Tolak 3, turun 3 tetapi manik bawah tidak mencukupi.

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

63

Abakus Dan Aritmetik Mental Fikir! Kawan Kecil 3 ialah 2 5 3 2

Oleh itu, naik 2, turun 5. Jawapan 4.

Aritmetik Mental

7–3 = Mula, naik 7

Tolak 3, turun 3 tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 3 ialah 2

5 3 2

Jawapan 4

64

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: Pengiraan Abakus

67 – 32 =

Mula, naik 67

Tolak 32, turun 3 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi . Fikir! Kawan Kecil 3 ialah 2 5 3 2

Oleh itu, naik 2 dan turunkan 5

Tolak 2, turun 2 pada tiang sa. Jawapan: 35.

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

65

Abakus Dan Aritmetik Mental

Mental Aritmetik

67 – 32 =

Mula, naikkan 67

Tolak 32, turun 3 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 3 ialah 2 5 3 2

Oleh itu, naik 2 dan turun 5

Tolak 2, turun 2 pada tiang sa.

Jawapan 35.

66

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: Pengiraan Abakus

264 – 142 =

Mula, naik 264

Tolak 142, turunkan 1 pada tiang ratus

Tolak 4, turun 4 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 4 ialah 1 5 4 1

Oleh itu, naik 1 dan turun 5

Tolak 2, turun 2 pada tiang sa.

Jawapan 122.

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

67

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

264 – 142 =

Mula, naik 264

Tolak 142, turun 1 pada tiang ratus

Turun 4 pada tiang puluh tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil bagi 4 ialah 1 5 4 1

Oleh itu, naik 1 dan turun 5

Tolak 2, turun 2 pada tiang sa.

Jawapan 122.

68

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan 1:

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10)

5 6 7 6 8 5 6 7 5 5

– – – – – – – – – –

1 3 4 2 4 2 4 3 3 4

= = = = = = = = = =

Latihan 2:

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10)

63 47 82 62 47 35 45 72 58 62 354 612 782 345 732 892 453 621 541 452

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

31 24 41 30 23 12 14 42 13 42 242 302 482 224 422 452 233 220 321 322

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Latihan 3:

PENOLAKAN: KOMBINASI 5

69

Abakus Dan Aritmetik Mental

TOLAK KOMBINASI 10 Kawan Besar (Kombinasi 10) Kawan Besar ialah kombinasi dua nombor apabila ditambah menjadi 10. 10 1 10 4 10 7 3 8 6 5 10 2 9 9 2 10 5 6 10 1 10 8 3 10 4 10 7

Tolak kombinasi 10:

Tolak kombinasi 10 digunakan apabila manik bawah dan manik atas tidak mencukupi untuk ditolak. Oleh itu, kita gunakan Kawan Besar. Ia digunakan apabila kita ambil 1 dan naikkan Kawan Besar pada tiang disebelah kanan.

70

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 1: Pengiraan Abakus 10 – 1 =
1. 2.

Mula, naik 10

Tolak 1, turun 1, tetapi manik pada tiang sa tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Besar bagi 1 ialah 9. 10

3.

1

9

Ambil 1 pada tiang puluh

4.

5.

Naik 9 pada tiang sa

Jawapan 9

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

71

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 10 – 1 =
1. 2.

Mula, naik 10

Tolak 1, turun 1, tetapi manik tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Besar 1 ialah 9. 10

3.

1

9

Ambil 1 pada tiang puluh

4.

5.

Naik 9 pada tiang sa

Jawapan 9

72

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2: Pengiraan Abakus 20 – 15 =
2.

Mula, naik 20

Tolak 15, turun 1 pada tiang puluh

3.

Fikir! Kawan Besar 5 ialah 5. 10

Turun 5 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi.
4. 5.

5

5

Ambil 1 pada tiang puluh

Naik 5 pada tiang sa

6.

Jawapan 5

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

73

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental
1.

20 – 15 =
2.

Mula, naik 20

Tolak 15, turun 1 pada tiang puluh
Fikir! Kawan Besar bagi 5 ialah 5. 10

3.

Turun 5 pada tiang sa. Tetapi manik tidak mencukupi.

5

5

4.

5.

Ambil 1 pada tiang puluh

Naik 5 pada tiang sa

6.

Jawapan 5

74

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 3: Pengiraan abakus 168 – 83 =
1. 2.

Mula, naik 168

Tolak 83, turun 8 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Besar bagi 8 ialah 2.
10

3.

8 4.

2 5.

Ambil 1 pada tiang ratus

Naik 2 pada tiang puluh

Turun 3 pada tiang sa

6.

Jawapan 85

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

75

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

168– 83 =
1. 2.

Mula, naik 168

Tolak 83, turun 8 pada tiang puluh, tetapi manik tidak mencukupi.
3.

Fikir! Kawan Besar 8 ialah 2. 10

8

2

Ambil 1 pada tiang ratus

4.

5.

Naik 2 pada tiang puluh

turun 3 pada tiang sa

6.

Jawapan 85

76

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Pengiraan Abakus
1.

423 – 291 =
2.

Mula , naik 423

Tolak 291, turun 2 pada tiang ratus. Turun 9 pada tiang puluh. Tetapi manik tidak mencukupi.

Fikir! Kawan Besar bagi 9 ialah 1.
10

3.

9 4.

1 5.

Ambil 1 pada tiang ratus

Naik 1 pada tiang puluh
6.

Turun 1 pada tiang sa

Jawapan 132

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

77

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik mental 423– 291 =
1. 2.

Mula, naik 423

Tolak 291, turun 2 pada tiang ratus. Turun 9 pada tiang puluh.
3.

Fikir! Kawan Besar 9 ialah 1
10

9

1

Ambil 1 pada tiang ratus

4.

5.

Naik 1 pada tiang puluh

Turun 1 pada tiang sa

6.

Jawapan 132

78

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5: Pengiraan Abakus
1000 – 800 = Mula, naik 1000

Tolak 800, turun 8 pada tiang ratus, tetapi manik tidak mencukupi.Fikir! Kawan Besar 8 ialah 2 Ambil 1 pada tiang ribu.

Naik 2 pada tiang ratus

Jawapan 200

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

79

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental
1000 – 800 = Mula, naik 1000

Tolak 800, turun 8 pada tiang ratus, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar 8 ialah 2 Ambil 1 pada tiang ribu

Naik 2 pada tiang ratus

Jawapan 200

80

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

TOLAK KOMBINASI 10 Latihan 1: 1. 2. 3. 4. 5. 10 – 3 = 12 – 3 = 10 – 2 = 11 – 2 = 21 – 4 = 6) 7) 8) 9) 10) 41 – 4 = 70 – 4 = 61 – 3 = 90 – 3 = 81 – 2 =

Latihan 2: 1) 2) 3) 4) 5) 70 – 11 = 80 – 52 = 45 – 27 = 62 – 55 = 32 – 18 = 6) 7) 8) 9) 10) 93 – 24 = 42 – 23 = 85 – 29 = 98 – 39 = 85 – 66 =

Latihan 3: 1) 2) 3) 4) 5) 210 – 9 = 416 – 9 = 512 – 4 = 445 – 26 = 397 – 39 = 6) 7) 8) 9) 10) 341 – 29 = 228 – 19 = 720 – 585 = 826 – 189 = 942 – 558 =

PENOLAKAN: KOMBINASI 10

81

Abakus Dan Aritmetik Mental

TOLAK GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10 Tolak gabungan kombinasi 5 dan kombinasi 10 digunakan apabila manik pada tiang tidak mencukupi untuk menjalankan operasi tolak. Kita akan menggunakan Kawan Besar, tetapi manik tidak mencukupi. Oleh itu, kita menggunakan Kawan Kecil. Contoh 1: Pengiraan Abakus 12 – 6 = Mula, naik 12. Tolak 6. Turun 6, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar 6 ialah 4. 10

6

4

Ambil 1 pada tiang puluh, naik 4 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 4 ialah 1. 5

4

1

Naik 5, turun 1. Jawapan 6.

82

PENOLAKAN: GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental

12 – 6 =

Mula, naik 12.

Tolak 6. Turun 6, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar 6 ialah 4. 10

6

4

Ambil 1 pada tiang puluh, naik 4 pada tiang sa, tetapi manik bawah tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 4 ialah 1 . 5

4

1

Naik 5, turun 1. Jawapan 6

PENOLAKAN: GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

83

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2: Pengiraan Abakus

43 – 18 = Mula, naik 43

Tolak 18. Tolak 1 pada tiang puluh, Tolak 8 pada tiang sa, tetapi manik tidak mencukupi. Fikir! Kawan Besar 8 ialah 2. 10

8

2

Ambil 1 pada tiang puluh, naik 2 pada tiang sa tetapi manik bawah pada tiang sa tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 2 ialah 3. 5

2

3

Naik 5 dan turun 3 Jawapan 25

84

PENOLAKAN: GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental 43 – 18 = Mula, naik 43 Tolak 18. Turun 1 pada tiang puluh. Tolak 8 pada tiang sa tetapi manik tidak mencukupi . Fikir, Kawan Besar 8 ialah 2. 10

8

2

Oleh itu, ambil 1 pada tiang puluh dan naik 2 pada tiang sa. tetapi manik bawah pada tiang sa tidak mencukupi. Fikir! Kawan Kecil 2 ialah 3. 5

3 Naik 5 dan turun 3. Jawapan 25.

2

PENOLAKAN: GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

85

Abakus Dan Aritmetik Mental Latihan 1 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11 12 13 12 14 14 21 32 43 54 – – – – – – – – – – 6 6 8 7 7 9 6 7 8 9 = = = = = = = = = =

Latihan 2 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 41 53 62 73 52 83 64 84 72 54 – – – – – – – – – – 26 28 57 37 16 48 58 37 27 39 = = = = = = = = = =

Latihan 3 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 211 544 314 212 146 342 123 328 624 923 – – – – – – – – – – 6 7 9 60 94 17 16 73 576 777 = = = = = = = = = =

86

PENOLAKAN: GABUNGAN KOMBINASI 5 DAN KOMBINASI 10

Abakus Dan Aritmetik Mental

PENDARABAN 1. KONSEP PENDARABAN Pendaraban ialah algoritma yang melibatkan penambahan berulang bagi beberapa nombor yang sama. contoh:

3 + 3 + 3 + 3 = 12 4 × 3 = 12
2. Nama semua bahagian pendaraban

4 × 3 = 12
Nombor pendarab Hasil darab

Nombor yang didarab

3.

Istilah      Nombor pendarab Nombor yang didarab Hasil darab Jadual Pendaraban Simbol darab

PENDARABAN

89

Abakus Dan Aritmetik Mental

4.

Pengenalan kepada pengiraan abakus dalam pendaraban Murid haruslah  Menguasai penambahan dan penolakan  Menghafal rumus pendaraban fakta asas  Mengetahui di mana untuk meletakkan hasil darab pada abakus

5.

Meletakkan hasil darab Ia diletakkan di bahagian sebelah kiri abakus

Mulakan dari tiang pertama di sebelah kiri 6. Fakta Asas (Pengenalan) Fakta asas darab mesti dihafal. Dalam pengiraan abakus, hasil darab adalah sentiasa nombor dua digit, yang memenuhi dua tiang. Oleh itu, 2 × 2 sama dengan 04 dan bukan hanya 4. Hasil darab diletakkan bermula dari sebelah kiri abakus. Murid seharusnya dapat meletakkan hasil darab pada tiang yang betul apabila soalan diberikan. Contoh 1: 2 × 2 = 04

0

4

Naikkan 04 bermula dari tiang pertama di sebelah kiri abakus

90

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2:

9 × 1 = 09

0

9

Naikkan 09 bermula dari tiang pertama di sebelah kiri abakus

Contoh 3:

2 × 8 = 16

1

6

Naikkan 16 bermula dari tiang pertama di sebelah kiri abakus

Contoh 4:

6 × 7 = 42

4

2

Naikkan 42 bermula dari tiang pertama di sebelah kiri abakus

PENDARABAN

91

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: Lukis manik-manik untuk mewakili hasil darab bagi soalan-soalan berikut. Contoh: 4 × 4 = 16

1)

2×3=

2)

2×5=

3)

7×1=

4)

8×4=

5)

9×5=

6)

3×7=

92

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

7.

2 digit × 1 digit Sebelum mendarab nombor 2 digit dengan nombor 1 digit, murid harus menguasai  Penambahan nombor pada abakus  Fakta asas darab Contoh 1: Langkah 1:

13 × 2 =
1 × 2 = 02 Naikkan 02 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

2

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang kedua.

0
Jawapan: 13 × 2 = 26

6

2

6

PENDARABAN

93

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2: Langkah 1: .

21 × 4 =
2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

8

1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang kedua.

0
Jawapan: 21 × 4 = 84

4

8
Latihan: 1) 4) 13 × 2 = 12 × 4 = 2) 5) 24 × 2 = 11 × 7 =

4
3) 6) 33 × 3 = 11 × 9 =

94

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3: Langkah 1:

13 × 6 =
1 × 6 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

6

3 × 6 = 18 Naikkan 18 bermula dari tiang kedua.

1
Jawapan: 13 × 6 = 78

8

7

8

PENDARABAN

95

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4: Langkah 1:

24 × 4 =
2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

8

4 × 4 = 16 Naikkan 04 bermula dari tiang kedua.

1
Jawapan: 24 × 4 = 96

6

9
Latihan: 1) 4) 7) 18 × 2 = 19 × 4 = 12 × 7 = 2) 5) 8) 27 × 2 = 13 × 5 = 13 × 7 =

6

3) 6) 9)

25 × 3 = 13 × 6 = 12 × 8 =

96

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5: Langkah 1:

41 × 5 =
4 × 5 = 20 Naikkan 20 bermula dari tiang pertama.

2
Langkah 2:

0

1 × 5 = 05 Naikkan 05 bermula dari tiang kedua

0
Jawapan: 41 × 5 = 205

5

2

0

5

PENDARABAN

97

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 6: Langkah 1:

32 × 4 =
3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang pertama.

1
Langkah 2:

2

2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang kedua.

0
Jawapan: 32 × 4 = 128

8

1

2

8

Latihan: 1) 4) 7) 81 × 2 = 82 × 4 = 91 × 7 = 2) 5) 8) 43 × 3 = 51 × 5 = 41 × 8 = 3) 6) 9) 61 × 4 = 71 × 5 = 31 × 9 =

98

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 7: Langkah 1:

23 × 8 =
2 × 8 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang pertama.

1
Langkah 2:

6

3 × 8 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang kedua.

2
Jawapan: 23 × 8 = 184

4

1

8

4

PENDARABAN

99

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 8: Langkah 1:

36 × 4 =
3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang pertama.

1
Langkah 2:

2

6 × 4 = 24 Naikkan 08 bermula dari tiang kedua.

2
Jawapan: 36 × 4 = 144

4

1

4

4

Latihan: 1) 4) 7) 89 × 2 = 87 × 4 = 54 × 7 = 2) 5) 8) 47 × 3 = 77 × 5 = 97 × 8 = 3) 6) 9) 56 × 4 = 82 × 6 = 72 × 9 =

100

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 9: Langkah 1:

28 × 4 =
2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

8

4 × 8 = 32 Naikkan 32 bermula dari tiang kedua. Nota: Mengumpul semula dari tiang kedua ke tiang pertama adalah perlu.

3
Jawapan: 28 × 4 = 112

2

1

1

2

PENDARABAN

101

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 10: Langkah 1:

34 × 3 =
3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

9

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang kedua. Nota: Mengumpul semula dari tiang kedua ke tiang pertama adalah perlu.

1
Jawapan: 34 × 3 = 102

2

1
Latihan: 1) 4) 7) 34 × 3 = 18 × 6 = 19 × 8 = 2) 5) 8)

0

2
27 × 4 = 16 × 8 = 19 × 9 =

38 × 3 = 16 × 7 = 15 × 9 =

3) 6) 9)

102

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 11: Langkah 1:

67 × 3 =
6 × 3 = 18 Naikkan 18 bermula dari tiang pertama.

1
Langkah 2:

8

7 × 3 = 21 Naikkan 21 bermula dari tiang kedua. Nota: Mengumpul semula dari tiang kedua ke tiang pertama adalah perlu.

2
Jawapan: 67 × 3 = 201

1

2

0

1

PENDARABAN

103

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 12: Langkah 1:

47 × 7 =
4 × 7 = 28 Naikkan 28 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

7 × 7 = 49 Naikkan 49 bermula dari tiang kedua Nota: Mengumpul semula dari tiang kedua ke tiang pertama adalah perlu.

2

8

4
Jawapan: 47 × 7 = 329

9

3
Latihan: 1) 4) 7) 67 × 3 = 72 × 7 = 39 × 8 = 2) 5) 8)

2

9

76 × 4 = 87 × 7 = 24 × 9 =

3) 6) 9)

37 × 6 = 26 × 8 = 68 × 9 =

104

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 13: Langkah 1:

30 × 4 =
3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang pertama.

1
Langkah 2:

2

0 × 4 = 00 0 × 4 ialah 00 dan tidak ada pergerakan manik bagi soalan-soalan di mana hasil darabnya mempunyai sifar di nilai tempat sa. Tentukan bilangan tiang yang dipenuhi oleh hasil darab seperti berikut.

30 × 4 (2 digit) + (1 digit)

=

120 (3 tiang)

Oleh itu hasil darab 30 × 4 = mesti memenuhi 3 tiang Jawapan: 30 × 4= 120

1

2

0

PENDARABAN

105

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 14: Langkah 1:

40 × 5 =
4 × 5 = 20 Naikkan 20 bermula dari tiang pertama.

2
Langkah 2:

0

0 × 5 = 00 0 × 5 ialah 00 dan tidak ada pergerakan manik bagi soalan-soalan dimana hasil darabnya mempunyai sifar di nilai tempat sa. Tentukan bilangan tiang yang dipenuhi oleh hasil darab seperti berikut.

40 × 5 = 200 (2 digit) + (1 digit) (3 tiang)
Oleh itu hasil darab 40 × 5 = mesti memenuhi 3 tiang

Jawapan: 40 × 5= 200

2

0

0

106

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 15: Langkah 1:

15 × 4 =
1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang pertama.

0
Langkah 2:

4

5 × 4 = 20 Naikkan 20 bermula dari tiang kedua. Nota: Hanya satu ruang yang dipenuhi. Tentukan bilangan tiang yang dipenuhi oleh hasil darab.

2

0

Oleh itu, hasil darab 15 × 4 sepatutnya memenuhi 3 tiang bermula dari tiang pertama. Jawapan: 15 × 4 = 60

6

0

PENDARABAN

107

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 11) 13) 15) 17) 19) 21) 22) 24) 25 × 2 = 45 × 2 = 30 × 3 = 70 × 3 = 68 × 4 = 67 × 4 = 20 × 5 = 40 × 5 = 60 × 6 = 30 × 7 = 35 × 8 = 75 × 8 = 60 × 9 = 2) 4) 6) 8) 10) 12) 14) 16) 18) 20) 4) 23) 25) 30 × 2 = 82 × 2 = 50 × 3 = 90 × 3 = 24 × 4 = 76 × 4 = 30 × 5 = 50 × 5 = 66 × 6 = 70 × 7 = 50 × 8 = 40 × 9 = 80 × 9 =

108

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Aritmetik Mental Oleh kerana matlamat abakus ialah aritmetik mental, murid mestilah dilatih untuk menggambarkan proses pendaraban juga. Pendaraban nombor 2 digit dan nombor 1 digit secara pengiraan mental dan dengan cepat akan meningkatkan kebolehan murid untuk mendarab nombor pelbagai digit dengan nombor 1 digit. Dalam pengiraan mental, gambarkan manik-manik dan kumpulkan ia mengikut nilai tempat yang sama. Contoh 1: 26 × 4 = Langkah 1: Gambarkan 2 × 4 sebagai

Langkah 2: Selepas itu, gambarkan 6 × 4 sebagai

Langkah 3: Jelaslah ia menunjukkan manik pada tiang kedua bergabung untuk membentuk 10. Oleh itu 26 × 4 = 104

PENDARABAN

109

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: 38 × 4 = Langkah 1: Gambarkan 3 × 4 sebagai

Langkah 2: Selepas itu gambarkan 8 × 4 sebagai

Langkah 3: Jelaslah ia menunjukkan manik pada tiang kedua bergabung untuk membentuk 5. Oleh itu, 38 × 4 = 152

Latihan 1) 3) 5) 26 × 6 = 43 × 7 = 67 × 4 = 2) 4) 6) 14 × 9 = 34 × 8 = 35 × 6 =

110

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

8. Nombor 3 Digit Darab Nombor 1 Digit Sebelum mencuba untuk mendarab nombor 3 digit dengan nombor 1 digit, murid mestilah telah menguasai pendaraban nombor 2 digit dengan nombor 1 digit. Kebolehan untuk mendarab nombor 3 digit dengan nombor 1 digit akan meningkatkan kemahiran murid untuk mendarab dengan cepat dan pantas. Langkah pendaraban 1. Nombor didarab pada nilai tempat ratus, darab dengan nombor pendarab. Naikkan hasil darab dari tiang pertama di sebelah kiri abakus. 2. 3. Nombor didarab pada nilai tempat puluh, darab dengan nombor pendarab. Naikkan hasil darab dari tiang kedua di sebelah kiri abakus. Nombor didarab pada nilai tempat sa, darab dengan nombor pendarab. Naikkan hasil darab dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Illustrasi abc × d

a

b

c

×   

d

Jadual Rujukan: abc × d
LANGKAH abc × d Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

a×d b×d c×d

x

x x x x x x x

Sama dengan

x

x

PENDARABAN

111

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 1:

236 × 2 = 2 × 2 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

6 × 2 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

236 × 2 = 472

112

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 236 × 2 = 472
LANGKAH 236 × 2 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

2×2 3×2 6×2

0

4 0 6 1 2 2 7

Sama dengan

0

4

Contoh 2:

913 × 3 = 9 × 3 = 27 Naikkan 27 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

1 × 3 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang kedua.

PENDARABAN

113

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

913 × 3 = 2739

Jadual Rujukan: 913 × 3 = 2739
LANGKAH 913 × 3 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

9×3 1×3 3×3

2

7 0 3 0 9 9 3

Sama dengan

2

7

114

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3:

271 × 4 = 2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

7 × 4 = 28 Naikkan 28 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

271 × 4 = 1084

PENDARABAN

115

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 271 × 4 = 1084
LANGKAH 271 × 4 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

2×4 7×4 1×4

0

8 2 8 0 4 4 8

Sama dengan

1

0

Contoh 4:

176 × 8 = 1 × 8 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

7 × 8 = 56 Naikkan 56 bermula dari tiang kedua.

116

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

6 × 8 = 48 Naikkan 48 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

176 × 8 = 1408

Jadual Rujukan: 176 × 8 = 1408
LANGKAH 176 × 8 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

1×8 7×8 6×8

0

8 5 6 4 8 8 0

Sama dengan

1

4

PENDARABAN

117

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5:

842 × 3 = 8 × 3 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

842 × 3 = 2526

118

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 842 × 3 = 2526
LANGKAH 842 × 3 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

8×3 4×3 2×3

2

4 1 2 0 6 6 2

Sama dengan

2

5

Contoh 6:

327 × 8 = 3 × 8 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

2 × 8 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang kedua.

PENDARABAN

119

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

7 × 8 = 56 Naikkan 56 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

327 × 8 = 2616

Jadual Rujukan: 327 × 8 = 2616
LANGKAH 327 × 8 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

3×8 2×8 7×8

2

4 1 6 5 6 6 1

Sama dengan

2

6

120

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 7:

503 × 7 = 5 × 7 = 35 Naikkan 35 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2: Langkah 3:

0 × 7 = 00 (Langkau) 3 × 7 = 21 Naikkan 21 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

503 × 7 = 3521

Jadual Rujukan: 503 × 7 = 3521
LANGKAH 503 × 7 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

5×7 0×7 3×7

3

5 0 0 2 1 1 2

Sama dengan

3

5

PENDARABAN

121

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 11) 13) 15) 17) 19) 21) 23) 25) 27) 29) 116 × 2 = 119 × 5 = 513 × 2 = 811 × 7 = 364 × 2 = 271 × 4 = 386 × 3 = 189 × 5 = 673 × 2 = 831 × 8 = 555 × 2 = 883 × 6 = 606 × 2 = 706 × 4 = 403 × 7 = 2) 4) 6) 8) 10) 12) 14) 16) 18) 20) 22) 24) 26) 28) 30) 426 × 2 = 118 × 8 = 523 × 3 = 911 × 8 = 382 × 3 = 191 × 6 = 274 × 4 = 177 × 8 = 742 × 4 = 461 × 9 = 698 × 3 = 463 × 9 = 509 × 3 = 803 × 5 = 909 × 9 =

122

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 9. Kepelbagaian Kaedah 1. Kaedah 1:

a

b

c

×   

d

2.

Kaedah 2:

a

b

c

×  

d

3.

Kaedah 3:

a

b

c

×  

d

PENDARABAN

123

Abakus Dan Aritmetik Mental

1.

Kaedah 1:

a

b

c

×   

d

Contoh: Langkah 1:

568 × 4 = 5 × 4 = 20 Naikkan 20 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

6 × 4 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

8 × 4 = 32 Naikkan 32 bermula dari tiang ketiga.

124

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Jawapan: 568 × 4 = 2272

Jadual Rujukan: 568 × 4 = 2272 Kaedah 1
LANGKAH 568 × 4 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

5×4 6×4 8×4

2

0 2 4 3 2 2 7

Sama dengan

2

2

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 365 × 4 = 584 × 3 = 396 × 7 = 246 × 8 = 665 × 7 = 2) 4) 6) 8) 10) 879 × 2 = 463 × 4 = 726 × 6 = 693 × 5 = 935 × 9 =

PENDARABAN

125

Abakus Dan Aritmetik Mental

2.

Kaedah 2:

a

b

c

×  

d

Contoh 1(a): 149 × 2 = Langkah 1: 14 × 2 = 028 Naikkan 028 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

9 × 2 = 18 Naikkan 18 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

149 × 2 = 298

126

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 149 × 2 = 298 Kaedah 1
LANGKAH 149 × 2 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

1×2 4×2 9×2

0

2 0 8 1 8 8 9

Sama dengan

0

2

Kaedah 2
LANGKAH 149× 2 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

14 × 2 9×2

0 0

2 2

8 1 9 8 8

Sama dengan

PENDARABAN

127

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 1(b): 816 × 2 = Langkah 1: 81 × 2 = 162 Naikkan 162 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

6 × 2 = 12 Naikkan 18 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

816 × 2 = 1632

128

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 816 × 2 = 1632 Kaedah 1
LANGKAH 816 × 2 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

8×2 1×2 6×2

1

6 0 2 1 2 2 3

Sama dengan

1

6

Kaedah 2
LANGKAH 816 × 2 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

81 × 2 6×2

1 1

6 6

2 1 3 2 2

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 318 × 3 = 129 × 5 = 518 × 3 = 619 × 4 = 916 × 2 = 2) 4) 6) 8) 10) 426 × 2 = 228 × 4 = 729 × 2 = 327 × 3 = 538 × 6 =

PENDARABAN

129

Abakus Dan Aritmetik Mental

3.

Kaedah 3:

a

b

c

×  

d

Contoh 1(a): 812 × 4 = Langkah 1: 8 × 4 = 32 Naikkan 32 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

12 × 4 = 048 Naikkan 48 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

812 × 4 = 3248

130

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 812 × 4 = 3248 Kaedah 1
LANGKAH 812 × 4 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

8×4 1×4 2×4

3

2 0 4 0 8 8 4

Sama dengan Kaedah 3
LANGKAH 812 × 4

3

2

Tiang pertama

Tiang ke-2

Tiang ke-3

Tiang ke-4

1 2

8×4 1×4

3 3

2 0 2 4 4 8 8

Sama dengan

PENDARABAN

131

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 1(b): 751 × 5 = Langkah 1: 7 × 5 = 35 Naikkan 35 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

51 × 5 = 255 Naikkan 255 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

751 × 5 = 3755

132

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 751 × 5 = 3755 Kaedah 1
LANGKAH 751 × 5 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3

7×5 5×5 1×5

3

5 2 5 0 5 5 5

Sama dengan Kaedah 3
LANGKAH 751 × 5

3

7

Tiang pertama

Tiang ke-2

Tiang ke-3

Tiang ke-4

1 2

7×5 51 × 5

3 3

5 2 7 5 5 5 5

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 916 × 3 = 743 × 5 = 852 × 3 = 321 × 9 = 482 × 4 = 2) 4) 6) 8) 10) 653 × 4 = 422 × 6 = 728 × 5 = 541 × 7 = 352 × 8 =

PENDARABAN

133

Abakus Dan Aritmetik Mental

10. Nombor dua digit darab nombor dua digit Terdapat 2 kaedah bagaimana menyelesaikan pendaraban nombor 2 digit darab nombor 2 digit menggunakan abakus dan setiap kaedah boleh dikategorikan kepada 5 jenis. Kaedah 1 ab × cd

 a d b

 ×   a d

Jadual Rujukan: ab × cd (2d) × (2d)
LANGKAH ab × cd Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

a×c b×c a×d b×d

x

x x x x x x x x x

Sama dengan

x

x

134

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 1:

35 × 32 = 3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

5 × 3 = 15 Naikkan 15 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang kedua.

Langkah 4:

5 × 2 = 10 Naikkan 10 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

135

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jawapan:

35 × 32 = 1120

Jadual Rujukan: 35 × 32 = 1120
LANGKAH 35 × 32 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

3×3 5×3 3×2 6×2

0

9 1 0 5 6 1 0 0 2

Sama dengan

1

1

136

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 2:

53 × 12 = 5 × 1 = 05 Naikkan 05 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

3 × 1 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

5 × 3 = 10 Naikkan 10 bermula dari tiang kedua.

Langkah 4:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

137

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jawapan:

53 × 12 = 636

Jadual Rujukan:

53 × 12 = 636
LANGKAH 53 × 12 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

5×1 3×1 5×2 3×2

0

5 0 1 3 0 0 6 6 3

Sama dengan

0

6

138

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 3:

32 × 45 = 3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

3 × 5 = 15 Naikkan 15 bermula dari tiang kedua.

Langkah 4:

2 × 5 = 10 Naikkan 10 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

139

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jawapan:

32 × 45 = 1440

Jadual Rujukan: 32 × 45 = 1440
LANGKAH 32 × 45 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

3×4 2×4 3×5 2×5

1

2 0 1 8 5 1 0 0 4

Sama dengan

1

4

140

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 4:

48 × 42 = 4 × 4 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

8 × 4 = 32 Naikkan 32 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

4 × 2 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang kedua.

Langkah 4:

8 × 2 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

141

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jawapan:

48 × 42 = 2016

Jadual Rujukan: 48 × 42 = 2016
LANGKAH 48 × 42 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

4×4 8×4 4×2 8×2

1

6 3 0 2 8 1 6 6 1

Sama dengan

2

0

142

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 5:

87 × 69 = 8 × 6 = 48 Naikkan 48 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

7 × 6 = 42 Naikkan 42 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

8 × 9 = 72 Naikkan 72 bermula dari tiang kedua.

Langkah 4:

7 × 9 = 63 Naikkan 63 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

143

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jawapan:

87 × 69 = 6003

Jadual Rujukan: 87 × 69 = 6003
LANGKAH 87 × 69 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2 3 4

8×6 7×6 8×9 7×9

4

8 4 7 2 2 6 3 3 0

Sama dengan

6

0

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 39 × 85 = 78 × 36 = 64 × 17 = 42 × 56 = 96 × 43 = 2) 4) 6) 8) 10) 26 × 67 = 47 × 94 = 18 × 12 = 74 × 29 = 34 × 78 =

144

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 2 ab × cd

 a b ×  c d

Jadual Rujukan: ab × cd (2d) × (2d)
LANGKAH ab × cd Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

ab × c ab × d

x x

x x x

x x x x x

Sama dengan

PENDARABAN

145

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 1:

35 × 32 = 35 × 3 = 105 Naikkan 105 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

35 × 2 = 070 Naikkan 070 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

35 × 32 = 1120

Jadual Rujukan: 35 × 32 = 1120
LANGKAH 35 × 32 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

35 × 3 35 × 2

1 1

0 1

5 7 2 0 0

Sama dengan

146

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 2:

53 × 12 = 53 × 1 = 053 Naikkan 053 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

53 × 2 = 106 Naikkan 106 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

53 × 12 = 636

Jadual Rujukan: 53 × 12 = 636
LANGKAH 53 × 12 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

53 × 1 53 × 2

0 0

5 1 6

3 0 3 6 6

Sama dengan

PENDARABAN

147

Abakus Dan Aritmetik Mental Jenis 3: 32 × 45 = 32 × 4 = 128 Naikkan 128 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

32 × 5 = 160 Naikkan 160 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

32 × 45 = 1440

Jadual Rujukan: 32 × 45 = 1440
LANGKAH 32 × 45 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

32 × 4 32 × 5

1 1

2 1 4

8 6 4 0 0

Sama dengan

148

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 4:

48 × 42 = 48 × 4 = 192 Naikkan 192 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

48 × 2 = 096 Naikkan 096 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

48 × 42 = 2016

Jadual Rujukan: 48 × 42 = 2016
LANGKAH 48 × 42 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

48 × 4 48 × 2

1 2

9 0 0

2 9 1 6 6

Sama dengan

PENDARABAN

149

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jenis 5:

87 × 69 = 87 × 6 = 522 Naikkan 522 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

87 × 9 = 783 Naikkan 783 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

87 × 69 = 6003

Jadual Rujukan: 87 × 69 = 6003
LANGKAH 87 × 69 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

87 × 6 87 × 9

5 6

2 7 0

2 8 0 3 3

Sama dengan

150

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 11) 13) 15) 17) 19) 21) 23) 25) 27) 29) 66 × 23 = 83 × 46 = 36 × 72 = 96 × 83 = 65 × 47 = 43 × 28 = 76 × 64 = 38 × 74 = 63 × 44 = 82 × 51 = 35 × 26 = 28 × 66 = 48 × 59 = 93 × 28 = 46 × 29 = 2) 4) 6) 8) 10) 12) 14) 16) 18) 20) 22) 24) 26) 28) 30) 48 × 17 = 73 × 68 = 24 × 18 = 81 × 26 = 37 × 42 = 48 × 36 = 29 × 63 = 89 × 57 = 12 × 74 = 63 × 37 = 59 × 17 = 68 × 84 = 36 × 68 = 78 × 54 = 85 × 96 =

PENDARABAN

151

Abakus Dan Aritmetik Mental 11. Nombor 3 Digit Darab Nombor 2 Digit Terdapat 2 kaedah bagaimana menyelesaikan pendaraban nombor 3 digit darab nombor 2 digit menggunakan abakus dan setiap kaedah boleh dikategorikan kepada 8 jenis. Kaedah 1: Jenis 1 Ilustrasi: 231 × 42

 2 3 1 
Langkah 1:

 4  2

× 

2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang kedua.

152

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 3: 1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang ketiga..

Langkah 4:

2 × 2 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

1 × 2 = 02 Naikkan 02 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

231 × 42 = 9702

PENDARABAN

153

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 231 × 42 = 9702
LANGKAH 231 × 42 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

2×4 3×4 1×4 2×2 3×2 1×2

0

8 1 0 2 0 4 0 6 0 2 2 0 4

Sama dengan

0

9

7

154

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 1 231 × 42

 2 3 1 × 
Langkah 1: 231 × 4 = 0924 Naikkan 0924 bermula dari tiang pertama.

4

2

Langkah 2:

231 × 2 = 0462 Naikkan 0462 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

231 × 42 = 9702

PENDARABAN

155

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 231 × 42 = 9702
LANGKAH 231 × 42 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

231 × 4 231 × 2

0 0

9 0 9

2 4 7

4 6 0 2 2

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 242 × 32 322 × 32 171 × 51 131 × 83 121 × 94 2) 4) 6) 8) 10) 372 × 21 131 × 53 454 × 21 141 × 81 121 × 64

156

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 2 Ilustrasi: 292 × 38

 2 9 2 
Langkah 1:

 3  8

× 

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

9 × 3 = 27 Naikkan 27 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

157

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

2 × 8 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

9 × 8 = 72 Naikkan 72 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

2 × 8 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

292 × 38 = 11 096

158

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 292 × 38 = 11 096
LANGKAH 292 × 38 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

2×3 9×3 2×3 2×8 9×8 2×8

0

6 2 1 7 0 6 7 2 1 6 6 9 6

Sama dengan

1

1

0

PENDARABAN

159

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 2 292 × 38

 2 9 2 × 
Langkah 1: 292 × 3 = 0876 Naikkan 0876 bermula dari tiang pertama.

3

8

Langkah 2:

292 × 8 = 2336 Naikkan 3336 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

292 × 38 = 11096

160

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 292 × 38 = 11 096
LANGKAH 292 × 38 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

292 × 3 292 × 8

0 1

8 2 1

7 3 0

6 3 9 6 6

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 243 × 35 463 × 24 362 × 36 373 × 24 282 × 37 2) 4) 6) 8) 10) 352 × 36 454 × 25 262 × 35 382 × 26 232 × 46

PENDARABAN

161

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 3 Ilustrasi: 315 × 15

 3 1 5 
Langkah 1:

 1  5

× 

3 × 1 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

1 × 1 = 01 Naikkan 01 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

5 × 1 = 05 Naikkan 05 bermula dari tiang ketiga.

162

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

3 × 5 = 15 Naikkan 15 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

1 × 5 = 05 Naikkan 05 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

5 × 5 = 25 Naikkan 25 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

315 × 15 = 4725

PENDARABAN

163

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 315 × 15 = 4725
LANGKAH 315 × 15 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

3×1 1×1 5×1 3×5 1×5 5×5

0

3 0 1 1 0 5 0 5 2 5 5 2 5

Sama dengan

0

4

7

164

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 3 315 × 15

 3 1 5 × 
Langkah 1: 315 × 1 = 0315 Naikkan 0315 bermula dari tiang pertama.

1

5

Langkah 2:

315 × 5 = 1575 Naikkan 1575 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

315 × 15 = 4725

PENDARABAN

165

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 315 × 15 = 4725
LANGKAH 315 × 15 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

315 × 1 315 × 5

0 0

3 1 4

1 5 7

5 7 2 5 5

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 317 × 19 212 × 36 212 × 37 434 × 23 414 × 18 2) 4) 6) 8) 10) 213 × 24 313 × 35 218 × 16 212 × 28 232 × 46

166

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 4 Ilustrasi: 124 × 34

 1 2 4 
Langkah 1:

 3  4

× 

1 × 3 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

167

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

2 × 4 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

4 × 4 = 16 Naikkan 16 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

124 × 34 = 4216

168

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 124 × 34 = 4216
LANGKAH 124 × 34 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

1×3 2×3 4×3 1×4 2×4 4×4

0

3 0 0 6 1 4 0 8 1 6 6 1 2

Sama dengan

0

4

2

PENDARABAN

169

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 4 124 × 34

 1 2 4 × 
Langkah 1: 124 × 3 = 0372 Naikkan 0372 bermula dari tiang pertama.

3

4

Langkah 2:

124 × 4 = 0496 Naikkan 0496 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

124 × 34 = 4216

170

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 124 × 34 = 4216
LANGKAH 124 × 34 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

124 × 3 124 × 4

0 0

3 0 4

7 4 2

2 9 1 6 6

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 136 × 23 134 × 33 245 × 22 334 × 23 123 × 44 2) 4) 6) 8) 10) 128 × 34 235 × 22 145 × 22 324 × 33 113 × 45

PENDARABAN

171

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 5 Ilustrasi: 423 × 27

 4 2 3 
Langkah 1:

 2  7

× 

4 × 2 = 08 Naikkan 08 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

2 × 2 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang ketiga.

172

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

4 × 7 = 28 Naikkan 28 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

2 × 7 = 14 Naikkan 14 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

3 × 7 = 21 Naikkan 21 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

423 × 27 = 11 421

PENDARABAN

173

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 423 × 27 = 11 421
LANGKA H 423 × 27 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

4×2 2×2 3×2 4×7 2×7 3×7

0

8 0 2 4 0 8 1 4 2 1 1 2 6

Sama dengan

1

1

4

174

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 2: Jenis 5 423 × 27

 4 2 3 × 
Langkah 1: 423 × 2 = 0846 Naikkan 0846 bermula dari tiang pertama.

2

7

Langkah 2:

423 × 7 = 2961 Naikkan 2961 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

423 × 27 = 11 421

PENDARABAN

175

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 423 × 27 = 11 421
LANGKAH 423 × 27 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

423 × 2 423 × 7

0 1

8 2 1

4 9 4

6 6 2 1 1

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 333 × 35 442 × 27 343 × 25 342 × 28 232 × 36 2) 4) 6) 8) 10) 322 × 36 222 × 46 243 × 26 223 × 37 222 × 45

176

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 6 Ilustrasi: 136 × 47

 1 3 6 

 4  7

× 

Langkah 1:

1 × 4 = 04 Naikkan 04 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

3 × 4 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

6 × 4 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

177

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

1 × 7 = 07 Naikkan 07 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

3 × 7 = 21 Naikkan 21 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

6 × 7 = 42 Naikkan 42 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

136 × 47 = 6392

178

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 136 × 47 = 6392
LANGKAH 136 × 47 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

1×4 3×4 6×4 1×7 3×7 6×7

0

4 1 0 2 2 7 2 1 4 2 2 9 4

Sama dengan

0

6

3

PENDARABAN

179

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 6 136 × 47

 1 3 6 × 
Langkah 1: 136 × 4 = 0544 Naikkan 0544 bermula dari tiang pertama.

4

7

Langkah 2:

136 × 7 = 0952 Naikkan 0952 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

136 × 47 = 6392

180

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Jadual Rujukan: 136 × 47 = 6392
LANGKAH 136 × 47 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

136 × 4 136 × 7

0 1

5 0 6

4 9 3

4 5 9 2 2

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 178 × 23 278 × 24 165 × 25 245 × 33 176 × 26 2) 4) 6) 8) 10) 295 × 34 369 × 32 186 × 27 356 × 32 437 × 42

PENDARABAN

181

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 1: Jenis 7 Ilustrasi: 456 × 36

 4 5 6 

 3  6

× 

Langkah 1:

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

5 × 3 = 15 Naikkan 15 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

6 × 3 = 18 Naikkan 18 bermula dari tiang ketiga.

182

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

4 × 6 = 24 Naikkan 24 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

5 × 6 = 30 Naikkan 30 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

6 × 6 = 36 Naikkan 36 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

456 × 36 = 16 416

PENDARABAN

183

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 456 × 36 = 16 416
LANGKAH 456 × 36 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

4×3 5×3 6×3 4×6 5×6 6×6

1

2 1 2 5 1 4 3 0 3 6 6 1 8

Sama dengan

1

6

4

184

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 7 456 × 36

 4 5 6 × 
Langkah 1: 456 × 3 = 1368 Naikkan 1368 bermula dari tiang pertama.

3

6

Langkah 2:

456 × 6 = 2736 Naikkan 2736 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

456 × 36 = 16 416

PENDARABAN

185

Abakus Dan Aritmetik Mental Jadual Rujukan: 456 × 36 = 16 416
LANGKAH 456 × 36 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

456 × 3 456 × 6

1 1

3 2 6

6 7 4

8 3 1 6 6

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 574 × 34 568 × 37 486 × 45 456 × 44 346 × 57 2) 4) 6) 8) 10) 647 × 33 444 × 43 376 × 45 234 × 55 247 × 56

186

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 1: Jenis 8 Ilustrasi: 213 × 13

 2 1 3 
Langkah 1:

 1  3

× 

2 × 1 = 02 Naikkan 02 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

1 × 1 = 01 Naikkan 01 bermula dari tiang kedua.

Langkah 3:

3 × 1 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang ketiga.

PENDARABAN

187

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4:

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula dari tiang kedua.

Langkah 5:

1 × 3 = 03 Naikkan 03 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 6:

3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula dari tiang ke-4.

Jawapan:

213 × 13 = 2769

188

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Jadual Rujukan: 213 × 13 = 2769
LANGKAH 213 × 13 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2 3 4 5 6

2×1 1×1 3×1 2×3 1×3 3×3

0

2 0 0 1 0 6 0 3 0 9 9 6 3

Sama dengan

0

2

7

PENDARABAN

189

Abakus Dan Aritmetik Mental Kaedah 2: Jenis 8 213 × 13

 2 1 3 × 
Langkah 1: 213 × 1 = 0213 Naikkan 0213 bermula dari tiang pertama.

1

3

Langkah 2:

213 × 3 = 0639 Naikkan 0639 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

456 × 36 = 2769

190

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Jadual Rujukan: 213 × 13 = 2769
LANGKAH 213 × 13 Tiang Pertama Tiang Ke-2 Tiang Ke-3 Tiang Ke-4 Tiang Ke-5

1 2

213 × 1 213 × 3

0 0

2 0 2

1 6 7

3 3 6 9 9

Sama dengan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 122 × 22 317 × 21 423 × 22 242 × 32 134 × 12 2) 4) 6) 8) 10) 324 × 23 323 × 33 233 × 32 232 × 31 142 × 13

PENDARABAN

191

Abakus Dan Aritmetik Mental

Pendaraban Dengan Perpuluhan Objektif: 1. Berupaya untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan kaedah 1 2. Berupaya untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan kaedah 2 3. Berupaya untuk mencongak secara mental

2 digit × 1 digit Contoh 1: 13 × 0.2

Guna sebagai 13 × 2 Langkah 1: 1 × 2 = 02 Naikkan 02 bermula daripada tiang pertama.

Langkah 2:

3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula daripada tiang kedua.

192

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 1: Langkah 3: mengira

13 × 2 = 26

Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan jumlah titik perpuluhan dalam soalan 13 × 0.2 = 2.6 (t.p. = tempat perpuluhan)

0 t.p. + 1 t.p. = 1 t.p.

Di sini titik perpuluhan Kaedah 2: Langkah 3:

13 × 0.2 = 2.6 13 × 0.2 = 2.6 2 + 0  1 = 1

Nombor didarab ialah nombor 2 digit Jika nombor pendarab tiada nombor bulat dan bukan sifar selepas titik perpuluhan. Tolak 1 sebab tiang pertama pada abakus ialah kosong. I merujuk kepada hasil darab mesti dalam nombor 1 digit.

Titik perpuluhan

PENDARABAN

193

Abakus Dan Aritmetik Mental

Penerangan tentang rumus: 430 43 4.3 0.43 0.043 0.0043 0.00043 … … … … … … … 3 2 1 0 1 2 3 nombor 3 digit nombor 2 digit nombor 1 digit Selepas titik perpuluhan tidak ada nombor bulat dan sifar 1 sifar selepas titik perpuluhan 2 sifar selepas titik perpuluhan 3 sifar selepas titik perpuluhan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 12 × 0.4 = 62 × 0.2 = 46 × 0.5 = 56 × 0.6 = 87 × 0.8 = 2) 4) 6) 8) 10) 21 × 0.3 = 51 × 0.5 = 35 × 0.2 = 74 × 0.7 = 69 × 0.9 =

194

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2:

35 × 2.3

Guna sebagai 35 × 23 Langkah 1: 3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula daripada tiang pertama.

Langkah 2: 5 × 2 = 10 Naikkan 10 bermula daripada tiang kedua.

Langkah 3: 3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula daripada tiang kedua.

PENDARABAN

195

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 4: 5 × 3 = 15 Naikkan 15 bermula daripada tiang ketiga.

Kaedah 1: Langkah 5: 35 × 23 = 805 mengira Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan jumlah titik perpuluhan dalam soalan. 35 × 2.3 = 80.5 (t.p. = tempat perpuluhan)

0 t.p. + 1 t.p. = 1 t.p.

Di sini titik perpuluhan

196

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 2: Langkah 5:

35 × 2.3 = 80.5 35 × 2.3 = 80.5 2 + 1  1 = 2

Nombor didarab ialah nombor 2 digit Nombor pendarab ada nombor 1 digit Tolak 1 sebab tiang pertama pada abakus ialah kosong. 2 merujuk kepada hasil darab mesti dalam nombor 2 digit.

Titik perpuluhan

Penerangan tentang rumus: 430 43 4.3 0.43 0.043 0.0043 0.00043 … … … … … … … 3 2 1 0 1 2 3 nombor 3 digit nomnor 2 digit nombor 1 digit Selepas titik perpuluhan tidak ada nombor bulat dan sifar 1 sifar selepas titik perpuluhan 2 sifar selepas titik perpuluhan 3 sifar selepas titik perpuluhan

PENDARABAN

197

Abakus Dan Aritmetik Mental

Cara lain untuk mengira: 35 × 2.3 Guna sebagai 35 × 23 Langkah 1: 35 × 2 = 070 Naikkan 070 bermula daripada tiang pertama.

Langkah 2:

35 × 3 = 105 Naikkan 105 bermula daripada tiang kedua.

Kaedah 1: Langkah 3:

35 × 23 = 805

Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan mengira jumlah titik perpuluhan dalam soalan. 35 × 2.3 = 80.5 (t.p. = tempat perpuluhan)

0 t.p. + 1 t.p. = 1 t.p.

Di sini titik perpuluhan
PENDARABAN

198

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 2: Langkah 3:

35 × 2.3 = 80.5 35 × 2.3 = 80.5 2 + 1  1 = 2

Nombor pendarab ialah nombor 2 digit Nombor didarab ada nombor 1 digit Tolak 1 sebab tiang pertama pada abakus ialah kosong. 2 merujuk kepada hasil darab mesti dalam nombor 2 digit.

Titik perpuluhan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 13 × 0.23 = 35 × 0.34 = 54 × 0.64 = 89 × 2.8 = 121 × 94 = 2) 4) 6) 8) 10) 24 × 0.12 = 62 × 0.45 = 76 × 7.2 = 47 × 6.7 = 86 × 9.4 =

PENDARABAN

199

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3:

342 × 0.3

Guna sebagai 342 × 3 Langkah 1: 3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula daripada tiang pertama.

Langkah 2:

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula daripada tiang kedua.

Langkah 3:

2 × 3 = 06 Naikkan 06 bermula daripada tiang ketiga.

200

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 1: Langkah 4:

342 × 3 = 1026

Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan mengira jumlah titik perpuluhan dalam soalan. 342 × 0.3 = 102.6 0 t.p. + 1 t.p. = 1 t.p. (t.p. = tempat perpuluhan)

Di sini titik perpuluhan Kaedah 2: Langkah 4:

342 × 0.3 = 102.6 342 × 0.3 = 102.6 3 + 0 = 3

Nombor pendarab ialah nombor 3 digit Jika nombor pendarab tiada nombor bulat dan bukan sifar selepas titik perpuluhan. 3 merujuk kepada hasil darab mesti dalam nombor 3 digit.

Titik perpuluhan

PENDARABAN

201

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 233 × 0.3 = 426 × 0.4 = 842 × 0.9 = 356 × 0.7 = 642 × 0.9 = 2) 4) 6) 8) 10) 312 × 0.5 = 516 × 0.6 = 364 × 0.2 = 927 × 0.8 = 754 × 0.6 =

202

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 4: 354 × 2.3 3 × 2 = 06 Naikkan 06 bermula daripada tiang pertama.

Guna sebagai 354 × 23 Langkah 1:

Langkah 2:

5 × 2 = 10 Naikkan 10 bermula daripada tiang kedua.

Langkah 3:

4 × 2 = 08 Naikkan 08 bermula daripada tiang ketiga.

Langkah 4:

3 × 3 = 09 Naikkan 09 bermula daripada tiang kedua.

PENDARABAN

203

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 5:

5 × 3 = 15 Naikkan 15 bermula daripada tiang ketiga.

Langkah 6:

4 × 3 = 12 Naikkan 12 bermula daripada tiang ketiga.

Kaedah 1: Langkah 7:

354 × 23 = 8142

Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan mengira jumlah titik perpuluhan dalam soalan. 354 × 2.3 = 814.2 (t.p. = tempat perpuluhan)

0 t.p. + 1 t.p. = 1 t.p.

Di sini titik perpuluhan

204

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Kaedah 2: Langkah 7:

354 × 23 = 8142 354 × 2.3 = 814.2 3 + 1  1 = 3

Nombor didarab ialah nombor 3 digit Nombor pendarab ialah nombor 3 digit Tolak 1 sebab tiang pertama pada abakus ialah kosong. 3 merujuk kepada hasil darab ialah nombor 3 digit

Titik Perpuluhan

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 234 × 1.3 = 346 × 3.5 = 624 × 5.4 = 578 × 0.76 = 436 × 0.96 = 2) 4) 6) 8) 10) 315 × 2.4 = 427 × 4.7 = 349 × 0.64 = 692 × 0.48 = 832 × 0.76 =

PENDARABAN

205

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5:

0.2 × 0.03 2 × 3 = 06 (Guna sebagai 2 × 3) Naikkan 06 bermula daripada tiang pertama.

Langkah 1:

Kaedah 1:

2 × 3 = 06

Untuk menentukan kedudukan titik perpuluhan dengan mengira jumlah titik perpuluhan dalam soalan. 0.2 × 0.03 = 0.006 1 t.p. + 2 t.p. = 3 t.p. (t.p. = tempat perpuluhan)

Kaedah 2:

2 × 3 = 06 0

0.2 × 0.03 = 0.006 + 1  1 = 2

Nombor didarab ialah nombor 0 digit Nombor pendarab mempunyai 1 sifar selepas titik perpuluhan Tolak 1 sebab tiang pertama pada abakus kosong 2 merujuk kepada hasil darab mempunyai 2 sifar selepas titik perpuluhan Latihan: 1) 3) 5) 206 0.5 × 0.6 = 5.2 × 0.4 = 85 × 0.008 = 2) 4) 6) 4.2 × 0.9= 8 × 0.006 = 64.8 × 0.005 =
PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

PENDARABAN PANTAS Pendaraban dengan nombor yang sama Contoh 1: 72 × 33 = 72 × 30 = 2160 Naikkan 2160 bermula dari tiang pertama.

Langkah 1:

Langkah 2:

72 × 3 = 216 Tidak perlu pendaraban untuk nilai tempat sa. Gunakan konsep pendaraban iaitu penambahan berulang. Naikkan 216 bermula dari tiang kedua.

Jawapan:

72 × 33 = 2376

PENDARABAN

207

Abakus Dan Aritmetik Mental Jadual Rujukan: 72 × 33 = 2376
LANGKAH 72 × 33 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4

1 2

72 × 30 72 × 3

2 2

1 2 3

6 1 7

0 6 6

Sama dengan

Contoh 2:

784 × 555

Langkah 1: 784 × 500 = 392 000 Naikkan 392 000 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

784 × 50 = 39 200 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat puluh. Gunakan konsep pendaraban iaitu penambahan berulang. Naikkan 39 200 bermula dari tiang kedua.

208

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

784 × 5 = 3 920 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat sa. Gunakan konsep pendaraban iaitu penambahan berulang. Naikkan 3 920 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

784 × 555 = 435 120

Jadual Rujukan: 784 × 555 = 435 120
Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4 Tiang ke-5 Tiang ke-6

LANGKAH

784 × 555

1 2 3

784 × 500 784 × 50 784 × 5

3

9 3

2 9 3 5

0 2 9 1

0 0 2 2

0 0 0 0

Sama dengan

4

3

PENDARABAN

209

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 3:

531 × 464 = 531 × 400 = 212 400 531 × 4 = 2 124 531 × 60 = 31 860

Langkah 1: Langkah 2: Langkah 3:

Jawapan:

531 × 464 = 246 384

Jadual Rujukan: 531 × 464 = 246 384
Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4 Tiang ke-5 Tiang ke-6

LANGKAH

531 × 464

1 2 3

531 × 400 531 × 4 531 × 60

2

1 3

2 2 1 6

4 1 8 3

0 2 6 8

0 4 0 4

Sama dengan

2

4

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 231 × 44 = 476 × 515 = 714 × 666 = 812 × 909 = 328 × 707 = 2) 4) 6) 8) 10) 603 × 343= 281 × 122 = 900 × 333 = 654 × 441= 444 × 833 =

210

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Pendaraban dengan rumus 9 = 10 – 1 = 11 8 = 10 – 2 = 12 7 = 10 – 3 = 13 … Contoh 1: 234 × 218 = 218 12 222 234 × 218 = 234 × 222 Langkah 1: 234 × 200 = 046 800 Naikkan 046 800 bermula dari tiang pertama.

Langkah 2:

234 × 20 = 04 680 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat puluh. Gunakan konsep pendaraban iaitu penambahan berulang. Naikkan 04 680 bermula dari tiang kedua.

PENDARABAN

211

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

234 × 2 = 0 468 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat sa. Tolakkan 0 468. Tolakkan 0 468 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

234 × 222 = 234 × 218 = 51 012

Jadual Rujukan: 234 × 222 = 51 012

LANGKAH

531 × 464

Tiang pertama Tiang ke-2

Tiang ke-3

Tiang ke-4

Tiang ke-5

Tiang ke-6

1 2 3

234 × 200 234 × 20 (Tambah) 234 × 2

0 0 (Penolakan) 0

4 0 5 0 5

6 4 1 4 1

8 6 4 6 0

0 8 8 8 1

0 0 0 2

Sama dengan

212

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 2:

483 × 327 = 327 13 333 483 × 327 = 483 × 333

Langkah1:

483 × 300 = 144 900 Naikkan 144 900 bermula dari tiang pertama.

Langkah2:

483 × 30 = 14 490 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat puluh. Gunakan konsep pendaraban iaitu penambahan berulang. Naikkan 14 490 bermula dari tiang kedua.

PENDARABAN

213

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3:

483 × 3 = 1 449 Pendaraban tidak perlu untuk nilai tempat sa. Tolakkan 1 449. Tolakkan 1 449 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan:

483 × 333 = 483 × 327 =157 941

Jadual Rujukan: 483 × 333 = 157 941
LANGKAH 531 × 464 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4 Tiang ke-5 Tiang ke-6

1 2 3

483 × 300 483 × 30 (Tambah) 483 × 3

1 1 (Penolakan) 1

4 1 5 1 5

4 4 9 4 7

9 4 3 4 9

0 9 9 9 4

0 0 0 1

Sama dengan

214

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 4:

364 × 213 = 364 140 444 364 × 213 = 444 × 213

Langkah 1: Langkah 2: Langkah 3: Jawapan: Jadual Rujukan:

400 × 213 = 085 200 Naikkan 085 200 bermula dari tiang pertama. 40 × 213 = 08 520 Tolak 08 520 bermula dari tiang kedua. 4 × 213 = 0 852 Naikkan 0 852 bermula dari tiang ketiga. 444 × 213 = 077 532

444 × 213 = 077 532
LANGKAH 531 × 464 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4 Tiang ke-5 Tiang ke-6

1 2 3

400 × 213 40 × 213
(Penolakan)

0 0 (Penambahan) 0

8 0 7 0 7

5 8 6 8 7

2 5 6 5 5

0 2 8 2 3

0 0 0 2

4 × 213

Sama dengan

PENDARABAN

215

Abakus Dan Aritmetik Mental

Contoh 5:

825 × 109 = 109 11 111 825 × 109 = 825 × 111

Langkah 1: Langkah 2: Langkah 3:

825 × 100 = 082 500 Naikkan 082 500 bermula dari tiang pertama. 825 × 10 = 08 250 Naikkan 08 250 bermula dari tiang kedua. 825 × 1 = 0 825 Tolak 0 825 bermula dari tiang ketiga.

Jadual Rujukan: 825 × 111 = 157 941
LANGKAH 531 × 464 Tiang pertama Tiang ke-2 Tiang ke-3 Tiang ke-4 Tiang ke-5 Tiang ke-6

1 2 3

825 × 100 825 × 10 (Tambah) 825 × 1

0 0 (Penolakan) 0

8 0 9 0 8

2 8 0 8 9

5 2 7 2 9

0 5 5 5 2

0 0 0 5

Sama dengan

216

PENDARABAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Latihan: 1) 3) 5) 7) 9) 11) 13) 15) 17) 19) 89 × 436 = 364 × 28 = 46 × 127 = 999 × 36 = 154 × 236 = 455 × 207 = 872 × 718 = 327 × 345 = 297 × 451 = 556 × 934 = 2) 4) 6) 8) 10) 12) 14) 16) 18) 20) 72 × 278 = 182 × 22 = 99 × 545 = 824 × 245= 357 × 347 = 293 × 218 = 731 × 273 = 690 × 654 = 179 × 264 = 631 × 443 =

PENDARABAN

217

Abakus Dan Aritmetik Mental BAHAGI 1. Konsep Bahagi 6  2 = i. Mengagihkan objek sama banyak kepada kumpulan yang ditetapkan. Contoh:

(3 mewakili bilangan dalam setiap bekas)

ii.

Mengumpul objek kepada bilangan yang ditetapkan.

(3 mewakili bilangan kumpulan objek)

PEMBAHAGIAN

221

Abakus Dan Aritmetik Mental 2. Terma      3. Nombor Dibahagi Nombor Pembahagi Hasil Bahagi Jadual Pendaraban Tolakkan

Fakta Asas (Pengenalan) a) Sebelum melaksanakan proses bahagi, anda mesti mahir menggunakan jadual pendaraban (sifir darab) sehingga 9  9 dan melaksanakan penolakan dengan menggunakan abakus. Semasa melaksanakan pembahagian, nombor yang dibahagi dan hasil bahagi hendaklah ditunjukkan pada abakus. Panduan: Langkah 1: Fahami terma dalam bahagi 12  4 = 3

b)

Nombor Pembahagi

Hasil Bahagi

Langkah 2: Letakkan nombor dibahagi pada tiang ketiga dari kiri.

Tiang ketiga

222

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3: Tentukan kedudukan bagi hasil bahagi.  Jika digit pertama nombor dibahagi cukup dibahagi dengan pembahagi, tempatkan hasil bahagi melangkau satu tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.  Sekiranya digit pertama nombor yang dibahagi tidak cukup dibahagi dengan pembahagi, maka hasil bahaginya ditempatkan pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.         4 2 3 2 6 6 8 9 langkau satu tiang langkau satu tiang langkau satu tiang langkau satu tiang tiang sebelahnya tiang sebelahnya tiang sebelahnya tiang sebelahnya

Contoh:

8 6 9 4 24 36 48 72

4.

Pembahagian Tanpa Baki

Contoh 1: 2 digit  1 digit: 46  2 = Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi pada tiang ke tiga dari kiri.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 4  Hasilnya ialah 2.

PEMBAHAGIAN

223

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 3: Langkau 1 tiang (ke kiri) dari nombor dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2. Langkah 4: Tempatkan hasil bahagi, 2 pada tiang pertama.

Langkah 5: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  2 = 04 Langkah 6: Turunkan hasil 04 dari nombor dibahagi.

Langkah 7: Tentukan hasil bahagi bagi 6  2  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 6?  Hasilnya ialah 3 Langkah 8: Tempatkan hasil bahagi, 3 pada tiang kedua. Langkau 1 tiang (ke kiri) dari nombor dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

224

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 9: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  3 = 06

Langkah 10: Turunkan hasil 06 dari nombor dibahagi.

Jawapan: 46  2 = 23

Contoh 2:

76  4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor pembahagi pada tiang ketiga dari kiri.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 7?  Hasilnya ialah 1. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 7 adalah cukup untuk dibahagi dengan 4.
PEMBAHAGIAN

225

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 4: Oleh itu, tempatkan hasil bahagi, 1 pada tiang pertama.

Langkah 5: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 1  4 = 04 Langkah 6: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 7: Tentukan hasil bahagi untuk 36  4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 36?  Hasilnya ialah 9. Langkah 8: Tempatkan hasil bahagi di tiang sebelah kiri dari nombor yang dibahagi kerana 3 adalah tidak cukup untuk dibahagi. Oleh itu, tempatkan hasil bahagi, 9 pada tiang kedua.

Langkah 9: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 9  4 = 36

226

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 10: Turunkan hasil bahagi, 36 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 76  4 = 19

Latihan: 1) 51  3 = 2) 65  5 = 3) 68  4 = 4) 84  7 = 5) 75  5 = 6) 7) 8) 9) 10) 96  8 = 87  3 = 98  7 = 34  2 = 51  3 =

PEMBAHAGIAN

227

Abakus Dan Aritmetik Mental 5. Pembahagian Dengan Baki 92  6 =

Contoh 3:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 9?  Hasilnya ialah 1. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 9 adalah tidak cukup untuk dibahagi dengan 6. Langkah 4: Oleh itu, tempatkan hasil bahagi, 1 pada tiang pertama.

Langkah 5: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  6 = 06 Langkah 6: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi.

228

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 7: Kumpulkan baki 32. Langkah 8: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 32?  Hasilnya ialah 5. Langkah 9: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 6  5 = 30 Langkah 11: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 92 ÷ 6 = 15 baki 2

PEMBAHAGIAN

229

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 4:

86  5 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah 1 Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 5. Langkah 4: Oleh itu, tempatkan hasil bahagi, 1 pada tiang pertama.

Langkah 5: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  5 = 05 Langkah 6: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi.

230

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 7: Kumpulkan semula baki 36. Langkah 8: Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama atau hampir dengan 36?  Hasilnya ialah 7. Langkah 9: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 5  7 = 35 Langkah 11: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 86 ÷ 5 = 17 baki 1

PEMBAHAGIAN

231

Abakus Dan Aritmetik Mental Latihan: 1) 45  2 = 2) 54  5 = 3) 86  7 = 4) 79  2 = 5) 81  4 = 6) 7) 8) 9) 10) 78  5 = 83  3 = 96  7 = 62  3 = 88  5 =

232

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental Contoh 1: (2 digit  1 digit) 48  4 Langkah 1: Pengiraan secara mental, naik 48 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan pembahagi 4. Langkah 3: Tentukan 4  4, Hasil bahaginya adalah 1.

Langkah 4: Ingatkan, tolakkan hasil darab 1  4 = 04 dari 4.

Langkah 5: Tentukan 8  4, hasil bahaginya ialah 2.

PEMBAHAGIAN

233

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Ingatkan, tolakkan hasil darab 2  4 = 08 dari 8.

Jawapan: 48  4 = 12

Contoh 2:

86  2 =

Langkah 1: Pengiraan secara mental, naik 86 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan pembahagi 2. Langkah 3: Bahagikan 8 dengan 2, hasil bahaginya adalah 4. Ingatkan hasil bahaginya adalah 4

234

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 4: Ingatkan, turunkan 08 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 5: Bahagikan 6 dengan 2, hasil bahaginya adalah 3. Ingatkan hasil bahaginya adalah 3.

Langkah 6: Ingatkan, tolakkan 06 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 86  2 = 43.

PEMBAHAGIAN

235

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 3:

84  6

Langkah 1: Pengiraan secara mental, naik 84 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan pembahagi 6. Langkah 3: Tentukan 8  6, hasil bahaginya ialah 1.

Langkah 4: Ingatkan, tolakkan hasil darab 1  6 = 06 dari 8.

Langkah 5: Kumpulkan baki 2 dengan 4 dan hasilnya ialah 24 Tentukan 24  6, hasil bahaginya ialah 4.

236

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Ingatkan, tolakkan hasil darab 4  6 = 24 dari 24.

Jawapan: 84  6 = 14

Contoh 4:

87  3 =

Langkah 1: Pengiraan secara mental, naik 87 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan pembahagi 3. Langkah 3: Tentukan 8  3, hasil bahaginya ialah 2.

PEMBAHAGIAN

237

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 4: Ingatkan, tolakkan hasil darab 3  2 = 06 dari 8.

Langkah 5: Kumpulkan baki 2 dengan 7 dan hasilnya ialah 27. Langkah 6: Bahagi 27 dengan 3 dan hasil bahaginya adalah 9.

Langkah 7: Ingatkan, turunkan hasil darab, 27 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 87  3 = 29

Latihan: 1. 48  2 = 2. 93  3 = 3. 64  4 = 238 4. 78  6 = 5. 92  4 =

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 6. 3 digit  1 digit (Tanpa Baki) 486  2 =

Contoh 1:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi   4  2 = Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 4? Hasilnya ialah 2

Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  2 = 04 Langkah 5: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

239

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2. Tentukan hasil bahagi. 8  2 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah 4. Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 4  2 = 08 Langkah 9: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2. Tentukan hasil bahagi. 6  2 =   Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 6? Hasilnya ialah 3

240

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 3  2 = 06 Langkah 13: Turunkan hasil darab, dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 486  2 = 243

PEMBAHAGIAN

241

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2:

639  3 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 6  3 = Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 6?  Hasilnya ialah 2.  Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  3 = 06

242

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 5: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: 3 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3. Tentukan hasil bahagi.  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 3?  Hasilnya ialah 1. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi. Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  3 = 03 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 03 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

243

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 10: 9 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3. Tentukan hasil bahagi. 9  3 =   Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 9? Hasilnya ialah 3

Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 9 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 3  3 = 09 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 09 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 639  3 = 213

244

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 3: 426  3 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 4  3 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 4?  Hasilnya ialah 1. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  3 = 03 Langkah 5: Turunkan hasil darab, 03 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

245

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi 3, oleh itu kita gunakan 12.  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 12?  Hasilnya ialah 4. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 4 dengan nombor pembahagi. 4  3 = 12 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 12 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi 63 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 6?  Hasilnya ialah 2.

246

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 2 kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 3.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  3 = 06 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan:

426  3 = 142

PEMBAHAGIAN

247

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 4:

728  4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi iaitu 728, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 7  4=  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 7?  Hasilnya ialah 1 Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 7 adalah cukup untuk dibahagi dengan 4. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  4 = 04 Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

248

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: 3 adalah kurang dari nombor pembahagi 4, oleh itu kita gunakan 32.  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 32?  Hasilnya ialah 8. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 8 dengan nombor pembahagi . 8  4 = 32 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 32 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi 84=  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah 2

PEMBAHAGIAN

249

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 2.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  4 = 08 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan:

728  4 = 182

250

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 7. 3 digit  1 digit (Berbaki) 835  7 =

Contoh 1:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi iaitu 835, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 8  7=  Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah 1 Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 7. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1  7 = 07

PEMBAHAGIAN

251

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 5: Turunkan hasil darab, 07 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi 7. Oleh itu kita ambil 13.  Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah sama atau hampir dengan 13?  Hasilnya ialah 1. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 1 dengan nombor pembahagi 7. 1  7 = 07 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 07 dari nombor yang dibahagi.

252

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 10: Tentukan hasil bahagi 65  7 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 7 adalah sama atau hampir dengan 65?  Hasilnya ialah ialah 9. Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 9  7 = 63 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 63 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 835  7 = 119 baki 2

PEMBAHAGIAN

253

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: 507 ÷ 4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 5÷4=  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 5?  Hasilnya ialah 1. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 5 adalah cukup untuk dibahagi dengan 4. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 1 × 4 = 04 Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

254

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu kita ambil 10 untuk dibahagi 4. 10 ÷ 4 = Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 10.  Hasilnya ialah 2. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi 2 dengan nombor pembahagi 2  4 = 08 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu kita ambil 27 untuk dibahagi dengan 4. 27 ÷ 4 = Tentukan hasil bahagi  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 adalah sama atau hampir dengan 27.  Hasilnya ialah 6

PEMBAHAGIAN

255

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 6 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 6 × 4 = 24 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 507 ÷ 4 = 126 baki 3

256

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental: (3d ÷ 1d) Contoh 1: 435  5 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 435 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 5. Langkah 3: Bahagi 43 dengan 5, hasil bahaginya ialah 8. Ingatkan hasil bahaginya adalah 8.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan hasil darab 8  5 = 40 dari 43.

Langkah 5: Kumpulkan baki 3 dengan 5 dan hasilnya ialah 35.

PEMBAHAGIAN

257

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Bahagi 35 dengan 5 dan hasil bahaginya adalah 7. Ingatkan hasil bahagi 7.

Langkah 7: Secara mental, turunkan hasil darab 7  5 = 35 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan:

435  5 = 87

258

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2:

945 ÷ 3 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 945 bermula dari tiang ketiga sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 3. Langkah 3: Bahagikan 9 dengan 3, hasil bahaginya ialah 3. Ingatkan hasil bahaginya adalah 3.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan 3 × 3 = 09 dari 9.

Langkah 5: Bahagikan 4 dengan 3, hasil bahaginya ialah 1. Ingatkan hasil bahaginya adalah 1.

PEMBAHAGIAN

259

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Secara mental, tolakkan 1 × 3 = 03 dari 4.

Langkah 7: Bahagikan 15 dengan 3, hasil bahaginya ialah 5. Ingatkan hasil bahaginya adalah 5.

Langkah 8: Secara mental, tolakkan hasil darab 5 × 3 = 15 dari 15.

Jawapan: 945 ÷ 3 = 315

Latihan: 1) 2) 3) 260 252  4 = 432  6 = 112  2 =
PEMBAHAGIAN

4) 5)

711  9 = 972  4 =

Abakus Dan Aritmetik Mental 8. 4 digit  1 digit (Tanpa Baki) 4286 ÷ 2 =

Contoh 1:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 4 286 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 4÷2=  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 4.  Hasilnya ialah 2. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 4 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 2 × 2 = 04

PEMBAHAGIAN

261

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 5: Turunkan hasil darab, 04 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi . 2 ÷ 2=   Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 2? Hasilnya ialah 1.

Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 2 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 1  2 = 02 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 02 dari nombor yang dibahagi.

262

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 10: Tentukan hasil bahagi 8÷2=  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah 4. Langkah 11: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 4 × 2 = 08 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 08 dari nombor yang dibahagi

Langkah 14: Tentukan hasil bahagi 6÷2=  Apakah nombor apabila didarab dengan 2 adalah sama atau hampir dengan 6?  Hasilnya ialah 3.

PEMBAHAGIAN

263

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 15: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 16: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 6 × 2 = 06 Langkah 17: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 4286 ÷ 2 = 2143

264

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: 8958 ÷ 6 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi. Tunjukkan nombor yang dibahagi bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 8÷6=  Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 8?  Hasilnya ialah1. Langkah 3: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 6. Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 1 × 6 = 06 Langkah 5: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

265

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita ambil 29 untuk dibahagikan dengan 6. Tentukan hasil bahagi 29 ÷ 6 =   Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 29? Hasilnya ialah 4.

Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi 4 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 4  6 = 24 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: 5 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita ambil 55 untuk dibahagikan dengan 6. Tentukan hasil bahagi 55 ÷ 6 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 55?  Hasilnya ialah 9.

266

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 9 × 6 = 54 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 54 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 14: 1 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita ambil 18 untuk dibahagikan dengan 6. Tentukan hasil bahagi 18 ÷ 6 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 6 adalah sama atau hampir dengan 18?  Hasilnya ialah 3. Langkah 15: Tempatkan hasil bahagi 3 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

267

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 16: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 3 × 6 = 18 Langkah 17: Turunkan hasil darab, 18 dari nombor yang dibahagi

Jawapan: 8958 ÷ 6 = 1493

Latihan: 1) 4) 8860 ÷ 5 = 9289 ÷ 7 = 2) 5) 6284 ÷ 4 = 9828 ÷ 9 = 3) 7524 ÷ 6 =

268

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 4 digit  1 digit (Berbaki) Contoh 3: 2489 ÷ 3 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi Tunjukkan nombor yang dibahagi, bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus

Langkah 2: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita ambil 24 untuk dibahagikan dengan 3. Tentukan hasil bahagi 24 ÷ 3 =   Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 24? Hasilnya ialah 8.

Langkah 3: Tempatkan hasil bahagi 8 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 8 × 3 = 24

PEMBAHAGIAN

269

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 5: Turunkan hasil darab, 24 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi 8 ÷ 3=   Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 8? Hasilnya ialah 2.

Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri dari nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi dengan 2.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2  3 = 06 Langkah 9: Turunkan hasil darab, 06 dari nombor yang dibahagi.

270

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 10: 2 adalah kurang dari nombor pembahagi. Oleh itu, kita ambil 29 untuk dibahagikan dengan 3. Tentukan hasil bahagi 29 ÷ 3 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau hampir dengan 29?  Hasilnya ialah 9. Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 9 × 3 = 27 Langkah 13: Turunkan hasil darab, 27 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 2489 ÷ 3 = 829 baki 2

Latihan: 1) 7863 ÷ 6 = 4) 5289 ÷ 8 =

2) 5)

9284 ÷ 5 = 7828 ÷ 3 =

3)

5534 ÷ 4 =

PEMBAHAGIAN

271

Abakus Dan Aritmetik Mental Aritmetik Mental 4 digit  1 digit Contoh 1: 8556 ÷ 6 =

Langkah 1: Secara mental, naikkan 8556 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Ingatkan nombor pembahagi 6. Langkah 3: Bahagikan 8 dengan 6, hasil bahaginya ialah 1. Ingatkan hasil bahaginya adalah 1.

Langkah 4: Secara mental, tolakkan 6 dari 8.

Langkah 5: Kumpulkan baki 2 dengan 5 dan hasilnya ialah 25.

272

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Bahagi 25 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 4. Ingatkan hasil bahaginya adalah 4.

Langkah 7: Secara mental, tolakkan hasil darab 4 × 6 = 24 dari 25.

Langkah 8: Kumpulkan baki 1 dengan 5 dan hasilnya ialah 15. Langkah 9: Bahagi 15 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 2. Ingatkan hasil bahaginya adalah 2

Langkah 10: Secara mental, tolakkan hasil darab 2 × 6 = 12 dari 15

Langkah 11: Kumpulkan baki 3 dengan 6 dan hasilnya ialah 36.

PEMBAHAGIAN

273

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 12: Bahagi 36 dengan 6. Hasil bahaginya adalah 6. Ingatkan hasil bahaginya adalah 6.

Langkah 13: Secara mental, tolakkan hasil darab 6 × 6 = 36 dari 36.

Jawapan: 8556 ÷ 6 = 1426

Latihan: 1) 4) 2688 ÷ 2 = 8495 ÷ 5 = 2) 5) 6132 ÷ 4 = 5173 ÷ 7 = 3) 3285 ÷ 3 =

274

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 9. 3 digit  2 digit (Tanpa Baki) 483 ÷ 21 =

Contoh 1:

.

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 483 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Fikirkan nombor pembahagi sebagai 20 kerana 21 adalah hampir dengan 20. Anggarkan 48 ÷ 20  2 Langkah 3: Oleh kerana 48 > 21. Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan 2.

Langkah 4: Tolakkan 2 × 21 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 2 × 2 = 04 bermula dari tiang kedua. Turunkan hasil darab 2 × 1 = 02 bermula dari tiang ketiga.

Langkah 5: Anggarkan hasil bahagi 63 ÷ 21 = 3
PEMBAHAGIAN

275

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 6: Oleh kerana 63 > 21. Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan 3.

Langkah 7: Tolakkan 3 × 21 dari nombor yang dibahagi Turunkan hasil darab 3 × 2 = 06 bermula dari tiang ketiga. Turunkan hasil darab 3 × 1 = 03 bermula dari tiang keempat.

Jawapan: 483 ÷ 21 = 23 Semak Jawapan: 483 ÷ 21 = Nombor yang dibahagi ialah 3 digit Nombor pembahagi ialah 2 digit 48 > 21 Oleh itu, hasil bahagi ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

276

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

10.

3 digit  2 digit (Berbaki) 834 ÷ 28 =

Contoh 2:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 834 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Fikirkan nombor pembahagi sebagai 30 kerana 28 adalah hampir dengan 30. Anggarkan 83 ÷ 28  2 Langkah 3: Oleh kerana 83 > 28. Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan 2.

Langkah 4: Tolakkan 2 × 28 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 2 × 2 = 04 bermula dari tiang kedua. Turunkan hasil darab 2 × 8 = 16 bermula dari tiang ketiga.

PEMBAHAGIAN

277

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 5: Oleh kerana 28 > 27. So, kita perlu menganggarkan 274 ÷ 28 = ? Anggaran hasil bahagi ialah 9. Langkah 6: Tempatkan anggaran hasil bahagi pada tiang kedua.

Langkah 7: Tolakkan 9 × 28 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 9 × 2 = 18 bermula dari tiang ketiga. Turunkan hasil darab 9 × 8 = 72 bermula dari tiang keempat.

Jawapan: 834 ÷ 28 = 29 baki 22 Semak Jawapan: 834 ÷ 28 = Nombor yang dibahagi ialah 3 digit Nombor pembahagi ialah 2 digit 83 > 28 Oleh itu, hasil bahaginya ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

278

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental 3 digit  2 digit (Tanpa Baki) Contoh 3: 869 ÷ 32 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 869 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 86 ÷ 32 Anggarkan nombor pembahagi ialah 30 kerana 32 adalah hampir dengan 30.  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 adalah sama atau kurang dari 8?  Hasilnya ialah 2. Langkah 3: Oleh kerana 86 > 32. Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi kerana nombor pertama nombor yang dibahagi adalah cukup untuk dibahagi oleh nombor pembahagi.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2 × 32 = 64

PEMBAHAGIAN

279

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 5: Turunkan hasil darab dari nombor yang dibahagi.

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi 229 ÷ 30  Apakah nombor apabila didarab dengan 30 adalah sama atau kurang dari 229?  Hasilnya ialah 7. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi pada tiang pertama di sebelah kiri nombor yang dibahagi kerana nombor pertama nombor yang dibahagi adalah lebih kecil dari nombor pertama nombor pembahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. Turunkan hasil darab 7 × 32 = 224 bermula dari tiang ketiga.

Jawapan: 869 ÷ 32 = 27 baki 5

280

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Semak Jawapan: 869 ÷ 32 = Nombor yang dibahagi ialah 3 digit Nombor pembahagi ialah 2 digit 86 > 32 Oleh itu, hasil bahagi ialah 3 – 2 + 1 = 2 digit.

Latihan: 1) 4) 405 ÷ 15 = 580 ÷ 38 = 2) 5) 683 ÷ 31 = 178 ÷ 21 = 3) 800 ÷ 42 =

PEMBAHAGIAN

281

Abakus Dan Aritmetik Mental 11. Bahagi Dengan ‘Sifar’ Pada Tengah Nombor Yang Dibahagi 8004 ÷ 4 =

Contoh 1:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 8004 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 8÷4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya adalah sama atau kurang dari 8?  Hasilnya ialah 2. Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 2 kerana 8 adalah cukup untuk dibahagi oleh 4.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2 × 4 = 08 Langkah 5: Turunkan hasil darab 08 dari nombor yang dibahagi.

282

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Tentukan hasil bahagi. 4÷4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya adalah sama atau kurang dari 4?  Hasilnya ialah 1. Langkah 7: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 1 kerana 4 adalah cukup untuk dibahagi oleh 4.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1 × 4 = 04 Langkah 9: Turunkan hasil darab 04 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 8004 ÷ 4 = 2001 Semak Jawapan: 8004 ÷ 4 = Nombor yang dibahagi ialah 4 digit Nombor pembahagi ialah 1 digit Digit pertama nombor yang dibahagi (8 ) > nombor pembahagi (4) Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 1 + 1 = 4 digit.

PEMBAHAGIAN

283

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 2: 6028 ÷ 4 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 6028 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 6÷4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya adalah sama atau kurang dari 6?  Hasilnya ialah 1. Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 1 kerana 6 adalah cukup untuk dibahagi oleh 4.

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1 × 4 = 04 Langkah 5: Turunkan hasil darab 04 dari nombor yang dibahagi.

284

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 6: Tentukan hasil bahagi 20 ÷ 4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya adalah sama atau kurang dari 20?  Hasilnya ialah 5. Langkah 7: Tempatkan hasil bahagi 5 di tiang kedua kerana kita menggunakan dua digit dari nombor yang dibahagi.

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 5 × 4 = 20 Langkah 9: Turunkan hasil darab 20 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi 28 ÷ 4  Apakah nombor apabila didarab dengan 4 hasilnya adalah sama atau kurang dari 28?  Hasilnya ialah 7.

PEMBAHAGIAN

285

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi di sebelah kiri nombor yang dibahagi. (Jangan langkau sebarang tiang kerana dua digit nombor yang dibahagi digunakan)

Langkah 12: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 7 × 4 = 28 Langkah 13: Turunkan hasil darab 20 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 6028 ÷ 4 = 1507 Semak Jawapan: 6028 ÷ 4 = Nombor yang dibahagi ialah 4 digit Nombor pembahagi ialah 1 digit Digit pertama nombor yang dibahagi (6) > nombor pembahagi (4) Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 1 + 1 = 4 digit.

286

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental Contoh 3: 6000 ÷ 30 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi 6000 bermula dari tiang ketiga di sebelah kiri abakus.

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi 6000 ÷ 30  Apakah nombor apabila didarab dengan 3 hasilnya adalah sama atau kurang dari 6?  Hasilnya ialah 2. Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi untuk menempatkan hasil bahagi 2 kerana nombor yang dibahagi adalah cukup untuk dibahagi oleh nombor pembahagi

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2 × 3 = 06 Langkah 5: Turunkan hasil darab 06 dari nombor yang dibahagi.

Jawapan: 6000 ÷ 30 = 200
PEMBAHAGIAN

287

Abakus Dan Aritmetik Mental

Semak Jawapan: 6000 ÷ 30 = Nombor yang dibahagi ialah 4 digit Nombor pembahagi ialah 2 digit Digit pertama nombor yang dibahagi adalah lebih besar dari nombor pertama nombor pembahagi. Oleh itu, hasil bahagi ialah 4 – 2 + 1 = 3 digit.

288

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

12. Bahagi Nombor Perpuluhan Membahagi nombor perpuluhan, abaikan titik perpuluhan dan anggaplah nombor yang dibahagi dan nombor pembahagi sebagai nombor bulat. Di akhir operasi, bilangan digit hasil bahagi boleh ditentukan dengan kaedah berikut:   Jika digit pertama nombor yang dibahagi adalah sama atau lebih besar dari digit pertama nombor pembahagi, maka bilangan digit hasil bahagi ialah m – n + 1. Jika digit pertama nombor yang dibahagi adalah lebih kecil dari digit pertama nombor pembahagi, maka bilangan digit hasil bahagi ialah m – n. 35.6 ÷ 0.5 =

Contoh 1:

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi bermula dari tiang ketiga dari kiri

Langkah 2: Tentukan hasil bahagi   35 ÷ 5 Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama atau kurang dari 35? Hasilnya ialah 7.

PEMBAHAGIAN

289

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 3: Tempatkan hasil bahagi 7 di sebelah kiri nombor yang dibahagi

Langkah 4: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi 7 × 5 = 35 Langkah 5: Turunkan hasil darab 35 dari nombor yang dibahagi

Langkah 6: Tentukan hasil bahagi 6÷5=  Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama atau kurang dari ?  Hasilnya ialah 1. Langkah 7: Langkau 1 tiang ke kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan hasil bahagi 1.

290

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 8: Darabkan hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 1 × 5 = 05 Langkah 9: Turunkan hasil darab 05 dari nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tentukan hasil bahagi. 10 ÷ 5 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 5 adalah sama atau kurang dari 10?  Hasilnya ialah 2. Langkah 11: Tempatkan hasil bahagi 2 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 12: Darab hasil bahagi dengan nombor pembahagi. 2 × 5 = 10 Langkah 13: Turunkan hasil darab 10 dari nombor yang dibahagi.

PEMBAHAGIAN

291

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 14: Kita dapat 712. Tentukan bilangan digit pada jawapan: Bilangan digit pada nombor yang dibahagi ialah 2. Bilangan digit nombor pembahagi ialah 0 Digit pertama nombor yang dibahagi ‘3’ adalah kurang dari digit pertama pada nombor pembahagi ‘5’ Oleh itu, m – n = 2 – 0 = 2 digit Jadi, 35.6 ÷ 0.5 = 71.2 Jawapan: 35.6 ÷ 0.5 = 71.2

292

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Bahagi Nombor perpuluhan Contoh 2: 85.63 ÷ 2.6 =

Langkah 1: Tempatkan nombor yang dibahagi bermula dari tiang ketiga dari kiri.

Langkah 2: Anggarkan hasil bahagi 85 ÷ 26 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 26 adalah sama atau kurang dari 85?  Hasilnya ialah 3. Langkah 3: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan hasil bahagi 3 kerana 85 > 25.

Langkah 4: Tolakkan 3 × 26 dari nombor yang dibahagi. Turunkanhasil darab 3 × 2 = 06 bermula dari tiang kedua. Turunkanhasil darab 3 × 6 = 18 bermula dari tiang ketiga.

PEMBAHAGIAN

293

Abakus Dan Aritmetik Mental Langkah 5: Anggarkan hasil bahagi. 76 ÷ 26 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 26 adalah sama atau kurang dari 76?  Hasilnya ialah 2.

Langkah 6: Tempatkan hasil bahagi 2 pada tiang kedua.

Langkah 7: Tolakkan 2 × 26 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 2 × 2 = 04 bermula dari tiang ketiga. Turunkan hasil darab 2 × 6 = 12 bermula dari tiang keempat.

Langkah 8: Anggarkan hasil bahagi. 243 ÷ 26 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 26 adalah sama atau kurang dari 243?  Hasilnya ialah 9.

294

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 9: Tempatkan hasil bahagi 9 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

Langkah 10: Tolakkan 9 × 26 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 9 × 2 = 18 bermula dari tiang keempat. Turunkan hasil darab 9 × 6 = 54 bermula dari tiang kelima.

Langkah 11: Anggarkan hasil bahagi. 90 ÷ 26 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 26 adalah sama atau kurang dari 90?  Hasilnya ialah 3. Langkah 12: Langkau 1 tiang di sebelah kiri nombor yang dibahagi dan tempatkan hasil bahagi 3 kerana 90 > 26.

PEMBAHAGIAN

295

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 13: Tolakkan 3 × 26 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 3 × 2 = 06 bermula dari tiang kelima. Turunkan hasil darab 3 × 6 = 18 bermula dari tiang keenam

Langkah 14: Anggarkan hasil bahagi. 120 ÷ 26 =  Apakah nombor apabila didarab dengan 26 adalah sama atau kurang dari 120?  Hasilnya ialah 4. Langkah 15: Tempatkan hasil bahagi 4 di sebelah kiri nombor yang dibahagi.

.

Langkah 16: Tolakkan 4 × 26 dari nombor yang dibahagi. Turunkan hasil darab 4 × 2 = 08 bermula dari tiang keenam. Turunkan hasil darab 4 × 6 = 24 bermula dari tiang ketujuh.

296

PEMBAHAGIAN

Abakus Dan Aritmetik Mental

Langkah 17: Kita dapat 32934 Tentukan bilangan digit pada jawapan: Bilangan digit pada nombor yang dibahagi ialah 2. Bilangan digit nombor pembahagi ialah 1 Digit pertama nombor yang dibahagi ‘8’ adalah kurang dari digit pertama pada nombor pembahagi ‘2’ Oleh itu, m – n + 1 = 2 – 1 + 1 = 2 digit Jadi, 85.63 ÷ 2.6 = 32.934 Jawapan: 85.63 ÷ 2.6 = 32.93 (2 tempat titik perpuluhan)

PEMBAHAGIAN

297

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful