Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Mangunwijaya

1937

Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Anggitanipun Êmpu Yogiswara TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekhandel TAN KHOEN SWIE, Kediri 1937. Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Babon saking Mas Ngabèi Mangunwijaya ing Wanagiri - Surakarta Taun 1853 TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekh. TAN KHOEN SWIE, - Kediri 1937. PENERBIT: TAN KHOEN SWIE KEDIRI. Diperlindoengi Hak karang-karangan Stb. 1912 fatsal 11 No 600. Kitab ini sjah bila ada tanda tangannja si penerbit sebagi di bawah ini: Sêrat Widyakirana, inggih Darmasunya Sêrat Widyakirana punika anggitanipun Êmpu Yogiswara ing nagari Mamênang, inggih ing Kêdhiri, pêthikan saking Sêrat Darmasunya yasanipun Sang Hyang Sitra, inggih Bathara Panyarikan ing Suralaya, babon saking Sêrat Sastradarya. Dene Sêrat Widyakirana wau, sampun asring kawêdalakên, kacithak sarta ugi kawastanan Sêrat Darmasunya. Ananging salugunipun ingkang kapêthik wontên Sêrat Widyakirana wau, namung bab purwaning dumados kemawon. Dene sajatosipun Sêrat Darmasunya punika agêng sangêt awit isi kawruh warni-warni, kawruh jaman samantên (jaman kadewatan) saha ingkang sampun kawêdalakên wau dèrèng wontên ingkang jangkêp, wontên ingkang sawêg dumugi 8 bab, wontên ingkang 16 bab, punapadene têmbungipun salong wontên ingkang lêpat, kados ta: ingkang mungêl: sastradarwa, punika lêrêsipun: sastradarya. Môngka têgêsipun têbih sangêt susatipun. Darwa, têgêsipun gadhah, darya, têgêsipun manah utawi budi, sastra, têgêsipun aksara utawi tulis dados têmbung sastradarya, gadhah têgês sêrat ingkang kinancing salêbêting budi. Inggih punika ingkang sinêbut sastracêtha. Ananging tanpa papan tanpa tulis, mungêl piyambak, botên kêndhat ing salami-laminipun.

Mênawi bôngsa Krèstên, Injil, amastani sang sabda. Inggih sabda ghaib. Mênawi bôngsa Jawi, amarlambangi jago kluruk sajroning êndhog, utawi swara ingkang pindha swaraning gêntha kêkèlèng.kêkêlèng. Mênawi bôngsa Hindhu, tiyosopi, amastani: swaraning asêpi. Mênawi bôngsa Islam, amastani kun. Pangandika sapisan, gumêlar salaminipun, inggih pangandika: Allah. Wangsul têmbung: sastradarwa, kadospundi. Punapa: tulis gadhah. Utawi gadhah tulis, têka inggih mèmpêr. Dene Sêrat Widyakirana utawi Darmasunya ing ngandhap punika, kajawi sampun jangkêp dumugi 18 bab, têmbung-têmbung ingkang lêpat sampun sami kula lêrêsakên, amila para maos sampun sumêlang ing galih, sampun tamtu badhe sagêd anyakup punapa suraosipun, awit sampun botên wontên ingkang nusabiyat. Mangunwijaya.

Sêrat Widyakirana Bab I Bêbukaning Bawana Amratelakakên bêbukaning buwana, miturut saking suraosing Sêrat Sastradarya, punika sêrat ingkang winados dening para jawata, inggih punika sastra ingkang kinancing ing salêbêting budi, ananging sampun kawêdharakên dening Sang Hyang Panyarikan, sarta lajêng kaanggit dening Êmpu Yogiswara ing Mamênang, kacêtha wontên salêbêting pralambang. Sêrat pralambang wau dipun paringi nama Darmasonya. Suraosipun kados ing ngandhap punika. Mungguh gumêlaring jagad kang sapisan iku diarani sonyaruri, wrêdine suwung utawi sêpi, mulane mangkono marga titahing Pangeran durung padha dumadi, kang lagi dumadi dhingin amung surya, côndra, kartika, swasana, swasana iya iku amun-amun. Amun-amun iku minôngka kêkandhangane: surya, côndra, kartika, iku mau ing jêro padha kaèbêkan dening amun-amun, patang prakara iku langgêng anane, tur ora kêna owah gingsir ing salawas-lawase. Apadene jêjêg ajêg ing wujude, iya iku kodrating Pangeran kang dhingin dhewe, kaanane papat iku padha kasinungan wahyuning wahyu panguripan, ing têmbe bakal kawasa anartani panguripan kita iki kabèh. Dene kodrat papat kang wus cinaritakake ing dhuwur mau, wujud utawa gêdhene cilike, apadene pangwasane beda-beda pratelane kaya ing ngisor iki. 1. rêmbulan, wujude sumunu, asêmu kuning maya-maya, kuwasane ing têmbe bakal kawawa mahanani, martaningrat ngraya iki kabèh.

2. lintang-lintang, iku gêdhene luwih saka rêmbulan, apadene ngumandhang ana sadhuwuring rêmbulan, êlêt têlung atus pandulu, wujude lintang mau biru, asêmu ijo maya-maya, kuwasane ing têmbe ya bakal amimbuhi martaning jagad iki kabèh. 3. srêngenge, gêdhene luwih saka ing lintang, apadene gone ngumandhang ana sadhuwuring lintang êlêt têlung atus pandulu, wujude srêngenge abang amarakata, kuwasane ing têmbe bakal mahanani urup-uruping jagad raya iki kabèh. 4. swasana, iku gêdhene luwih saka srêngenge, rupane irêng mêlês amaya-maya, kuwasane dadi kêkandhanganing dumadi iki kabèh. Swasana iku kang binasakake lêmbut tan kêna jinumput, gêdhe angèbêki jagad, mulane binasakake mangkono, swasana iku saking lêmbute tur jêmbar têbane, sawiyah para winasis, ginawe pralambang warôngka manjing curiga. Curiga manjing warôngka. Mulane mangkono swasana iku sanadyan sajroning watu iya kaèbêkan, dening kaananing swasana. Ewadene watu iku mau ing jaba iya ngumandhang ana sajroning swasana. Ing sajroning alam sonyaruri, jagad iki isih jêjêmjênjêm. prêmanêm, angin durung ana lumaku, banyuning sagara durung ana tumitah, bêbasane amung suwung tumalawung tanpa ujung, amung sirat soroting srêngenge kang sumêbar angêbêki sabawana iki kabèh, sirat soroting srêngenge iku andarbèni daya panas, lawas-lawas soroting srêngenge iku anabêti marang swasana, tabêt panasing swasana lawas-lawas tumêka ing ngontariksa,ngantariksa. tumanduk ing rêmbulan utawa lintang, lintang rêmbulan barêng kêna dayaning pêpanas, têmahan tumuli padha kumaringêt, dene karingêting rêmbulan lan lintang, padha tumiba graning gunung cakrawala, prênahing gunung cakrawala, iku dumunung saimbanging bawana kang sisih lor, mungguh karingêting lintang utawa rêmbulan mau diarani tirta prawita, têgêse banyu kang kawitan. Barêng wus antara lawas, tirta prawita mau têmah kawawa umili tanpa kêndhat sarta banjur angubêngi sakubuke jagad iki kabèh, ing kono tirta prawita tumuli karan tirta kamandhanu, têgêse banyu mili malêngkung utawa banyu urip, wujuding banyu iku putih, wus sarupa kalawan kapuking kapas, sarta anduwèni cahya amaya-maya. Ilining tirta kamandhanu barêng tumêka marang imbanging jagad kidul, têmah têmpur lan pêpanasing srêngenge, ing kono tumuli arêbut daya, padha santosane padha kuwate, ing nalika padha nêdhêng têmpuring tirta prawita, kalawan dayaning srêngenge têmah mijilakên swara umung, iya iku kang diarani rijal utawa jatingarang. Saking kuwat sakaro-karone, têmah kawawa angobahake sabuwana iki kabèh, obahing bawana barêng katêmpuk dayaning kang padha rêbut daya mau, wêkasan srêngenge lintang rêmbulan, apadene swasana, padha mubêng anyakra pagilingan adhewe-dhewe, dene banyu kang têmpur karo pêpanas iku tanpa kêndhat ing sadinadinane, ing kono purwane ana rina lan wêngi. Ing nalika iku tirta kamandhanu sirna adhême sarta srêngenge ilang panase, saksirnaning adhêm lan pêpanas têmahan padha sumaring, sarining adhêm lan panas mau tumuli kumpul ngumandhang ana ing swasana. Jalantahing tirta kamandhanu, sarta jêlantahing pêpanas, kang kasar-kasar padha tumus tumêka sajroning bawana, dumadi jalanidhi, wardine banyu kang bênêr utawa banyu wantah, dene kang alus-alus padha bali marang graning wukir cakrawala manèh, mangkono ing salawas-lawase.

manawa ing wayah wêngi tumuli bali anjêndhêl manèh. ananging pupule mau ora kongsi katara. ing têmbing lor lan ing têmbing kidul. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. mulane mangkono awit adoh karo sasipatane srêngenge. dhingin banyu. yèn para budi ing tanah Eropah padha angarani: sil. prabawa iku diarani bayu. ewadene banyu ing têngahan mau manawa kêtaman mayaning adhêm ing wêngi iya bisa pupul sawatara. maya-maya asêmu ijo. dêrêse manawa ing wanci bangun esuk. mangkono uga banyu kang padha jêndhêl mau manawa kataman ing pêpanasing srêngenge. iya amèr sawatara. yèn ing têmbung Arab diarani nur cahya. rupane abang ambalêrêngi sênêning sorot wus saingga namaning wulan. trimurti iku binasakake uripe ora ana kang nguripi. iya iku wahyuning tirta kamandhanu. têlu dumunung ana srêngenge. têmah kawawa awor dadi sawiji. utawa tumitahing banyu kang kapisan. kang abang ilang abange. kang putih ilang putihe. gêsange tanpa sukma. wêrdine paworing loro. barêng wus mangkono mari kasêbut alam sonyaruri. pratandhane dene sarira cahya. apadene panasing srêngenge iku iya padha mawa daya prabawane dhewe. lan manik mulat. . wêrdine murup. diarani manik ioma. Campuring manik tatêlu mau. kaananing banyu padha anjêndhêl. kuwasa daya panggèndènge amung manik ioma. warnane putih umancur. barêng bêngi kêna dayaning adhêm têmah kawawa pupul tumuli pulih dadi banyu manèh. wasana tumuli campur dadi sawiji. ing kana sêsilih aran trimurti. utawa kaalusan têtêlu. Manik tatêlu iku padha rêbut daya. wêrdine rêmbêsing kawêningan. mangkono ing salawas-lawase. wêkasan salin cahyane kawarna biru. padha kêna panggèndènge manik ioma. utawa tanpa raga. ana wahyuning wahyu kauripan têlung prakara. têmah padha sirna sipate. siji dumunung ana sêndhang cakrawala. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. awit saka sathithike. loro dumunung ana ing maruta. ing têmbung Sassêkrita diarani manikmaya.Ilining tirta kamandhanu mau. Dene kang mratandhani ing môngsa wêngi banyu iku bisa pupul ing sawatara katitik saka tibaning êbun kang saka ing antariksa kang mêsthi ing wayah wêngi. Bab 2 Kasidan Jati Amratelakakên kasidaning jati. kang irêng ilang irênge. Ing sajroning jaman tirtayoga iku mau. ing têmbung Sassêkrita. diarani manikmulat. daya prabawa rong prakara mau ing nalika têmpuring tirta kamandhanu lan panasing srêngenge. ing môngsa iku diarani alam tirtayoga. daya prabawa iku diarani angin. maruta iku tumuli anut salaku jantrane tirta kamandhanu. têmbungipun kados ing ngandhap punika. Trimurti iku têtêp bangsaning aluhur. môngka êbun iku hawaning banyu kang ginêbug hawaning panas. rêbut pangwasa. wardine: urip. diarani banyu tumitah. dadi ing masa iku bawana wus kadunungan dening kodrat cahya campuran rong prakara. manik ismaya. kang banyune padha ajèr mung ing têngahan bae. wêrdine amor cahya têtêlu. Mungguh katêrangane banyu kang wus kasêbut ing dhuwur mau. ing kono banjur sinêbut maruta utawa morota. rupane irêng sumorot. mulane mangkono kang awit angin iku kasoran daya panggèndènging kalawan banyu. santosane kalawan daya prabawane dhewe. kapindhone maruta.Sangsêkrita (dan di tempat lain).

Wujude sarira mau lawas-lawas tumuli gana. lawas-lawas wimbuh prabawane amancorong cahyane. kang kaping têlu kawasa awacana kang tanpa pangandika. mungguh saikine têrusing mangisor ana sadhuwuring bumi Mêkah. awit ing alam iku kêna diarani alam kaalusan. lawas-lawas sari têlung prakara kawawa anglimputi tripurusa. têgêse katon utawa maujud. durung ana carane. wus tanpa obah sadina-dinane. ananging bêburon ing awang-awang. Pramana mau saya lawas saya wimbuh daya santosane. ana kang irêng. wêrdine sari banyu. kang dhingin kawasa andulu tanpa netra. sapira santosane maruta isih kalah kalawan santosaning pramana. wêrdine wahyu tatêlu kang padha santosa. sapira panasing bagaskara. ananging sarèhning bakal padha katabêtan kêna hawaning bumi. kang binasakake maujud iku sarining pramana. utawa wimbuh-wimbuh wahywaning wahyune. utawa warna-warna rupane. kang kaping lima kawasa amirasa kang datantanpanetra. iya sari hèrya. ana kang dadu. apadene kêna kang kasêbut karaton siwandakara. kapindho kawasa anggônda kang tan kalawan grana. kang awit ora kataman marang hawa sêsukêring bumi ing salawas-lawase. têmah kawawa dadi kêkandhangane tripurusa. lire mangkono. kang diarani alam antara mau têngah-têngahing dhuwur lan ing ngisor. yèn ing awang-awang diarani lintang alihan. apadene sorot sirating tripurusa mau. ana kang kuning. têmah padha anguripi sarupaning bêburon ing môngsa iku. utawa santosane wahyu tatêlu. yèn wêngi kawasa ngukut sarining tirta kamandhanu. jroning alam tirtayoga kabèh. pramana tumuli tuwuh pangwasane kang limang prakara. apadene sarining maruta. utawa kaya srêngenge. Ora panas kataman prabawaning bagaskara. kang sarta lara lawan kapenak. ing kono banjur kaaranan bathara.Ing nalika iku trimurti dumunung samadyaning tawang. iku kabèh padha ora kêna ing pati. ora adhêm kinum ing tirtamaya. têtêpe manawa wus sarira wahyu. iku sajatine bêburon. mulane sinêbutake mangkono. manawa rina kawasa ngukut sarining srêngenge. ana kang ijo. têrange mangkono. saya lawas saya wimbuh ing kasantosane. Ing nalika trimurti jumênêng ana ing kono. kadya purnamaning wulan. wêrdine kabèh ingkang padha dumadi ana ing alam kono padha darbe cahya mancorong. tripurusa gone jumênêng ana ngalam kono. Ing nalika alam iku. wetan kulon. Wêrdine alus. apadene suka lan prihatin. Barêng wus antara kandêl kumpule sari têlung prakara mau. mangan lan turu. ing masa alam iku: kaananing raga iya padha andarbèni cahya. kang kaping pat kawasa amiyarsa kang datan kalawan karna. kang mangkono iku mratandhani wus sarira wahyu. beda karo bêburon kang padha tumuwuh sajroning jalanidhi. Tripurusa barêng wus ngandhang ana sarira tumuli sêsilih aran pramana. dene sagunging bêburon ing nalika gone dumadi ana sajrone alam tirtayoga mau kang dadi pratandhane kabèh mawa raga cahya. Tripurusa ing sadina-dina ora sah gone kataman dening sarining pêpanas. Saya lawas-lawas manèh sirat soroting pramana mau wimbuh akèhe. sarta banjur diarani sarira. . ing wêkasan kawasa anarik sari-sarining bawana. isih kalah lawan adhêming pramana. kang mêsthi têmbene kêna ing pati. apadene têngah-têngahing lor lan kidul. antara lawas manèh tumuli gana manungsa. ana kang wungu. dadi ing samêngko pramana kêna diarani raga bathara. dene ora obah katêmpuh sapira gêdhening maruta. sarana. sêsilih aran tripurusa. isih kalah kalawan panasing pramana. sapira adhêming tirta prawita. Barêng wus mangkono. utawa sarining banyu. kang binasakake samadyaning tawang iku alam antara. ana kang abang.

kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi wêlasan. sarining srêngenge kaduk. iku wus kêna binasakake trimurti. wêrdine alus. têgêse murup utawa têrang. ing têmbe bakal mahanani budi rila. wiji kang irêng iku angsal saka maruta. ing têmbung Arab diarani roh ilapi. 4. kawoworan saka sarining tirta kamandhanu. kawoworan sarining tirta kamandhanu utawa sarining srêngenge rada kaduk. ing têmbe bakal dadi wijining dumadi. sakèhing wiji iku diarani apawara. nanging rada amêm wicarane. têmbung Walônda isih diarani sil. amratelakakên wêwijanganing wiji ing satunggal-tunggalipun. iku pratôndha asli saka adêging maruta. iku ing têmbe bakal dadi wiji budi dhewe-dhewe. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang kados ing ngandhap punika. iku iya maksih adêging sari maruta. utawa . Wêrdining wiji mau têlung prakara. rêrupan samono kèhe mau. arane pramana. dene yèn isih maligi sawujude dhewe-dhewe. gone bisa dadi wiji manawa campur rupa sawiji. mung sawatara. ananging adon-adone durung satimbang. Wiji kang biru nom sumirat amaya-maya. kawoworan sarining tirta kamandhanu. dadi sirna wujuding putih. asihan sarta tarimanan. arane mulat. iku têtêp adon-adone trimurti saukur. para apsaraapawara. Wiji kang warnane biru amarakata. apadene banjur sumiwi ngabyantaraning pramana. iya bakal ora kawawa dadi wiji. 3. ananging langgêng lêgawane. iku mratandhani asli adêging sari maruta. yèn ing têmbung Arab diarani roh rabani. Wiji kang rupane mangkono iku. wiji putih iku asal saking tirta kamandhanu. Ing sajatine wiji têlung prakara mau. guru alêman. abang. ing têmbung Walônda diarani: sil. Wiji kang ijo maya-maya. gone arsa mêncarake tuwuh. têmên trima utama. irêng kaya ing dhuwur mau. ing têmbung Arab diarani rahmani. amung maligi salingganing pramana. Loro rupane abang. wiji kang abang iku angsal saka srêngenge. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi sêdhêng kalantipane lumaku sabar maklume. ing têmbung Walônda diarani: sil.ana kang biru. Têlu rupane irêng. manawa têmbung Walônda isih diarani: sil. 1. amung sawatara sarta kawimbuhan sarining srêngenge sawatara. iya iku kang dèn arani sajatining rupa. 2. ing têmbe bakal mahanani budi cubluk. yèn ing têmbung Arab diarani rohkani. Bab 3 Wêwijanganing Wiji Têksih salêbêting jaman tirtayoga. Rarupan samono mau barêng padha antuk daya wahyuning pramana. wêrdine sukci utawa padhang. ana kang putih sapêpadhane. wêkasan padha urip dhewe-dhewe. arane murti. Wiji kang rupa ijo nom amancur maya-maya. kang dhingin putih. taksih miturut wêwarahing Sêrat Darmasonya.

6. sari têtêlu mau gone manukma ing lêmah . sarining maruta rada kaduk. kalawan êninge bae. dumilah asêmu maya-maya. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Bab IV Kodrating Cêcamboran Amratelakakên wêwahing kodrat camboran. 5. tumuli garing utawa akas. sadhuwuring lêmah mau barêng tansah kataman siliring maruta kalawan dayaning srêngenge. ananging manawa wus kataman kamartaning cipta dadi rila lêgawa. sarira bathara. muncaring cahya mau wus ora beda karo urubing pramana. sabên antara wêngi kataman ing daya adhêm. barah rambat iku kang lara tatu ora ana warase. kang akèh sarining maruta kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi drêngki arda angkara murka. Wiji kang rupa abang abra marakata. Apadene têtêp mantêp tur lantip mring kabudian. cupêtan atèn. siji sarining pêpanas. kang kasêbut ing dhuwur mau. lawas-lawas katon tumandhon ing jalantah. têmbungipun makatên. kang mêngkono iku adat ing têmbe bakal andarbèni lara rong prakara. têmah dadi êmbag-êmbag utawa lêmah. ora andêlan. Kacèke amung andarbèni cipta wasesa. manawa lara mau tumanduk ing raga dadi barah rambat. iku pratôndha isih trimurti. adoh marang wêlas asih cêpak wisesane. wêrdine lêmês. Banyu jalanidhi kang wus kacaritakake ing dhuwur mau. apadene sarining tirta kamandhanu. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. titi. kaanane amung ênêng. yèn ing môngsa awan kataman dening hawaning panas têmah amèr manèh. iku pratôndha adêging srêngenge. ambalêrêngi iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining maruta lan sarining tirta kamandhanu amung sathithik. 8. kang mangkono iku ing têmbe bakal anduwèni lara panas sarta asring suwa pandulune. culika durjana. ananging adon-adone rada kaduk sarining srêngenge. Saya lawas saya wimbuh kandêle sarta wimbuh santosane. agung angkarane. dadi ing môngsa iku durung ana lara lan pati. ewasamono santosane lêmah iku saka dayaning panukmaning sari têlung pakara. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi gêdhe pangôngka-angkaning kêrêp sônggarugi. têlu sarining maruta. kalawan panasbaranan.tata. Wiji kang rupa dadu. tur gêdhe kiyase marang sapêpadhaning tumitah apadene butêng utawa rupak budine. iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining tirta kamandhanu sathithik. atêmah pupul. tur santosa amisesa. kang mêngkono mau bakal mahanani budi kaya adêging trimurti. kang diarani cipta wasesa iku thukuling karsa pangiyas marang sapadhaning tumitah. ananging amèring banyu jalanidhi mau antêng anjêlantah. loro sarining banyu. Kang wiji rupa kuning sêmu sumunar. 7. kang awit sêdya lan karsa durung ana tumuwuh. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi landhêp sugih panggraita. Wiji kang rupa wungu muyêk amarakata.sônggarunggi. dene ing jêro taksih binuntu. mulane kêna binasakake araga sukma. Dene pêncaring wiji môngsa iku isih padha raga cahya kabèh. tipis budayane. awas eling. têtêg ngati-ati kang sarta kadunungan ênêng êning. yèn tumanduk ing panon dadi lara edan. kawoworan adêging tirta kamandhanu sêdhêng.

wêrdine wêwadhah bumi iku saya lawas ing dhuwur saya kandêl lan rêntête. rupane abang sumirat ungu. têmbaga. iya iku kang diarani asthagina. ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta angkara murka. 4. wahyu mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. 3. adat tumuli cêpak tibaning wahyu. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang wêlas asih. iku pratôndha adêging cahya wêsi. barêng ginêbug dening dayaning pêpanas padha amèr. manawa kêna dayaning pêpanas.salawas-lawase wus tanpa kêndhat. têmah diarani bumi. sarta banjur campur camboran. ing ngisor ora pêdhot wimbuhe mulane awit ing môngsa iku sari tatêlu têmah padha manukma ing bumi mau. andaru mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. mungguh warna wolung prakara iku. wolu walirang. têlu salaka. dene sari kasar têtêlu mau ing sabên kêna dayaning adhêm iya pupul. amèring hawa mau aluse kawawa jêbus mring bawana. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta timah utawa salaka. 1. amoring sari têtêlu iku aluse kawawa anjêbus mring bumi. rupane kuning sumunar. samono iku dadine kalawan dèn èsthi. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang lalêgawa têmên tarima. jalantahing hawa kang padha kèri jroning bumi mau dadi limang prakara. Utawa bêburon kang wus padha tumitah ing kono. loro êmas. wêsi. salaka. môngka binantonan ing tapabrata. iya tumuli amèr. papat timah. awit sari têtêlu mau isih kawilang sari kasar. kalakone pangèsthi iku kudu sinêmbuh ing tapabrata. walirang. lan sapêpadhane. . Pulung. rupane wungu sumirat dadu. nêm wêsi. banjur anartani panguripaning thêthukulan kang wus padha tumuwuh ana sadhuwuring bumi. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta têmbaga. pratelane kaya ing ngisor iki. barêng kêtaman dening pêpanas têmah kawawa padha mêtu hawane sarta banjur cêcamboran ing saanane. cêcamborane jalantahing sari têtêlu iku dumadi wujud ing wolung prakara. lêmah mau barêng wus kataman panukmaning sari têtêlu têmah kawawa mahanani thêthukulan saane. ananging cêcamborane hawa wolung prakara mau isih hawa kasar. ananging kang dèn kaluluti. amarga tansah kapêpêt ing bumi. pitu uyah. Wahyu. rupane biru sumirat ijo. Guntur. lima dêmbaga. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas. barêng lêmah mau wus kawawa mahanani sakèh thêthukulan. guntur mau ing têmbe bakal dadi sarana amimbuhi daya panguripan. siji manik-manik sapanunggalane. barêng kêtaman hawaning pêpanas padha wimbuh amère. 2. iku pratôndha adêging cahya têmbaga. rupane putih sumirat kuning. dene jalantahing sari têtêlu padha-padha isih kèri ana sajroning bumi. uyah. banjur anartani panguripan. bôngsa tancêbing cipta kang marang marta mardi aksama. 5. wêrdine kagunan wolu kang kaanggo urip. ing nalika kêtaman adhêm padha wimbuh pupule. panusupe kurang lêstari. Andaru. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang wêlas asih. bakiwit. pulung mau ing têmbe iya bakal dadi sarana mimbuhi daya panguripan. mangkono uga hawa wolung prakara mau ing sabên kataman dayaning adhêm tumuli padha pupul. Têluh braja. mulane gone jêbus mring bawana kurang lêstarine. wêsi timah walirang têluh braja mau ing têmbe bakal sarana amimbuhi daya panguripan ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta jail muthakil. lire mangkene.

pakolihe kinalulutan sarta jinurung ing sasama-samining tumuwuh.Kaya ta: tancêbing cipta kang marang mardi aksama. 3. dene kasare kang padha kèri ana ing ngarcapada têmah banjur kawawa amimbuhi angganing kang dumadi ana ing ngarcapada kabèh. sarèhning isih akèh tabêting hawa bumi. pratelane kaya ing ngisor iki. amèring sari kasar mau aluse padha mêsat marang gêgana. adat tumuli cêpak tibaning daru. kang mangkono iku adat cêpak sangsarane. basiwit. Dene limang prakara iku. Guntur. Bab V Babaring Kawontênan Amratelakakên babaring kawontênanipun salêbêting jaman kêrtayoga. pakolihe rinukêtan sasama-samaning tumitah. . sarta lêstari gone lumaku kalawan panarimane. tur rinêksa kasangsarane. Pulung. adat tumuli cêpak tibaning têluh braja. tumuli ingaranan jaman kêrtayoga. yèn kêna dayaning pêpanas iya amèr. Ing nalika bumi iku wus tumuwuh. tur cumawis kacilakane. dadi maksih kalêbu sari kasar. 1. pakolèhe sinupêkêtan ing akèh. têmbungipun kados ing ngandhap punika. Têluh braja. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang angkara murka. miturut suraosing sêrat Jitapsara. pakolihe karênggan. ing sasama-samaning tumitah. môngka binantonan ing tapabrata. Pramana mau ora sah gone kataman dening sari bumi. wrêdine lêstarining urip. wrêdine wêwadhahing kajat. apadene kèringan sasama-samining tumitah. dening sari kang wus dumunung ana ngarcapada iku. Andaru. 4. môngka binantonan ing tapabrata adat tumuli cêpak tibaning guntur. utawa kauripan ing môngsa iku isih anuhoni saupakartine dhewe-dhewe. jail muthakil. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang drêngki. Ing jaman kêrtayoga iku. Apadene sato kutu walang ataga. Awit saka rêmbês jêbusing sarining bumi sangsaya ngrêpda. wêwarahipun Dèwi Rukmawati. apadene linuhurake ing asmane. Mulane sabên kataman dayaning adhêm pupul. kang mangkono iku adat cêpak bilaine tur cumawis bêbayane. tumuli tumrap tumamèng pramana. iya uga kêna diarani darajat. ingkang lajêng kinarang dening Bagawan Palasara. thêthukulaning bumi wus gumêlar arupa-rupa. ingkang awarna pêksi. kang wus padha dumadi awarna-warna. ing Ngukir Ratawu. 2 Wahyu. barêng lawas-lawas sari bumi iku têmah kawawa anglimputi kaananing pramana. pakolihe sinêngitan ing sasamaning tumitah. môngka binantonan tapabrata. adoh kabêjane. antêping pramana têmah kawawa tumurun samadyaning tawang. 5. pramana barêng wus kalimputan dening sari bumi dadi wimbuh antêp ing kaanane.

apadene suka lan prihatin. tumuli agatra rêraganganing salira. Manungsa kang padha tumitah ing jaman iku. dene kang minôngka cacithakaning rêragangan mau sirat soroting pramana. ana ing kono kawawa sarupa kalawan pramana. ing kono banjur sêsilih aran. sungsum iku pêncaring mani. dadi wus kalimput dening kaananing sungsum. iya iku kang diarani jantung. babarane dadi manungsa sajodho mangkono ing sabanjure. samêktaning ragangan iku kabèh.dumunung ana antaraning ngarcapada. Ing môngsa iku diarani jaman kajiwatan. mahanani lidhah kilat thathit sapanunggalane. mulane manungsa ing môngsa iku durung duwe lara lan pati. iku andadèkake kuwat kêngkênging kulit utawa daging. urubing cahyane dhewe. ing kono tumuli sêmi tarubusaning urat sapanunggalane. agatra lanang lan wadon. kang diarani antaraning ngarcapada iku sangisoring awang-awang saluhuring bumi. têmah sêmi tarubusing karsa kang marang sacumbana. ewadene jog-joganing sungsum kang môngka mani mau ing sadina-dina tanpa kêndhat. nalika kataman ing pêpanas. sapraptaning kono wiji mau banjur padha umanjing sajrone guwa garbaning apsara apsari. pramananing apsari barêng kapandukan dening cipta sasmita rahsaning pramana. barêng kêna daya panggêbuging pêpanas têmah kumaringêt. barêng wus kataman dening panukmaning wiji. jantung iku ing nalika ginêbug ing pêpanas tumuli kumaringêt. rasaning cipta samsita mau. Pramana barêng wus dumunung ana ing jaman kono tumuli kêna dayaning adhêm isih kawawa pêngkuh ing kaanane. kajabaning saka pêru kabèh tarbukane jêrohan iya saka jantung awite. kang barêngi tarbukaning jêrohan mau babare bayubayu. karingêting mau diarani mani. sarupaning sari kang padha arum-arum ing gandane. sarta minôngka pikukuh sêsadon sambunganing balung. apsara apsari. barêng kêna ginêbug dening dayaning pêpanas tumuli kawawa pisah maujud dhewe-dhewe. barêng padha kêna daya panggèndènge pramana têmah kawawa padha anjog. ana ing kono sari kang padha nglimputi mau pêcah. Sasirnaning panglimput mau. apsari tumuli kawawa ambobot banjur ambabar. amèr pupuling mani mau ing jaba têmah kumulit. karingêting jantung mau kawawa mahanani pêru loro dumunung ana sakiwa-têngêning jantung. wêrdine dhèmpèt utawa pipit. apadene caloning balung-balung. mulane mangkono awit ing sabên muksa isih kawawa anggawa ragane dhewe-dhewe. mulane mêngkono kang awit durung kêtabêtan dening sarining bumi kang kasar. pramana têmah ambabar sarira dhampit. sarta durung ana nyandhang utawa mangan. sapêcahing sari têmah padha mêsat marang gêgana. Pramana saya wimbuh antêpe têmah tumibèng ngarcapada. wrêdine kawitan utawa . banjur padha manjing jumujug ing ngarcapada. ananging rikala wêtu iku patraping sacumbana amung kalawan cipta sasmita bae. dene kang minôngka pangane. barêng tumêkane kêtaman dayaning adhêm têmah jêndhêl. sarta banjur kumulit. sajrone rongèwu taun mau ing têmbung Jawa diarani jaman purwa. kang minôngka dadi sêsandhangan panglimputing wêwadine. apsara kang lanang. sukma iku barêng wus lawas kêna dayaning panas lan adhêm têmah akas. mani mau ing sabên kêna dayaning adhêm pupul. sabên kêna panggêbuging pêpanas amèr. dene caloning balung iku diarani sungsum. têgêse kaalusan. jaman kang mangkono mau lawase rongèwu taun. apsari kang wadon. banjur kawawa tumanduk pramananing apsari. Kocapa sakèhing wiji kang maksih padha tininggal ana ing alam sonyaruri. ragane isih padha alus-alus. sirat soroting pramana kang padha kalimput ing sungsum diarani sukma.

kayadene kartining kewan sapanunggalane. iku daya panggèndènge lagi kawawa anarik wiji. têmbungipun kados ing ngandhap punika. marmane durung pêncar. têgêse kawitan. pêncaring pôncadriya mau têmah kawawa anuwuhake karsa kang dudu sawantahe. sababe durung bisa tumular. thêthukulan sarta sato-sato utawa kewan-kewan pitik iwèn wus padha awarna-warna. Saya lawas saya mundhak kêkarêpane. Sarèhne ing jaman iku wus padha laku raga. gone padha sacumbana wus kalawan saragane. ing kono padha tumuli thukul ing papenginane. lan panggandane. rêmbês marang ing panon. amarga kalis dening dayaning pêpadhanging srêngenge. awit anuhoni grênêging cipta kang sajatine. miturut Sêrat Jitapsara wêwarahipun Dèwi Rukmawati. wiji mau ana ing kono kawawa sumusup tumamèng pramana. Ing saupamane ana sujanma kataman êninging cipta. apadene pôncadriya uga wus angawitawiti pêncare. dadi gone arsa mêncarake wiji: wadone kudu sarana garbini. . woring rasa cahya utawa saeka karsa. Bab 6 Dumadining Manungsa Anyariyosakên dumadosing manungsa ingkang kaping kalih. apadene wêtuning hawa sangsaya akèhe. Ing jaman iku padha lêpas-lêpas pandulune. karana cahyaning pramana durung wigar. utawa kêkarêpane. kang diarani panon iku banyu sari sêsarining banyu utêk kang manggon ana satêlêning manik. dadi êmpaning karsa iya durung tumangkar. utawa atas-atas ing pamiyarsane. apadene wus ora ana padha sêkti yèn ora kalawan ngêngurangi. kang sarta padha têtêp-têtêp pamicarane. wrêdine jaman kamokalan. sumusuping wiji mau ambarêngi nalika lêbuning napas. yèn ora kalawan tapabrata. kang suwene ora kurang sapandurat. kang sarta ing jaman iku daya panggèndènge ora kawawa anarik wiji. kang mangkono iku awit ora kêtabêtan dening kumaraning kujagad iki kabèh. ing jaman iku wus ora ana wong bisa mati muksa. têgêse jênjêm utawa jêjêg. awit kalis dening ambon-amboning bawana sakabèhe. kang mangkono mau andadèkake pituna ing kasêktène. amarga sari sarasaning jagad durung bisa tumular. kang sarta amor sarahsa. bumine bawana saya wimbuh kandêle. dene kang aran cipta kang sajati iku kang maksih maligi durung kawoworan ing karsa. barêng wus mangkono tumuli kèlu padha mangan woh thêthukulaning bumi. Sapungkure jaman ing dhuwur mau diarani jaman dwaparayoga. kang mangkono iku andadèkake suruting urup muncaring pramana. mungguh katrangane kapratelakake kaya ing ngisor iki. kênyaring cahya iya suda muncare. Manawa têmbung Sasêkrita diarani masidham. sarta têrus-têrus pangandikane.wiwitan. mulane mangkono awit pôncadriya durung kawawa pêncar. manawa ora kalawanan ing êninge. angawit-awiti kasare. tuwin banjur kataman ing duka cipta sapanunggalane. ing jaman iku raganing manungsa utawa kewan-kewan. Manungsa ing jaman iku isih padha anuhoni pakartining pramana. banjur rumêsêp ing utêg. wêkasan padha tuwuh akale. manawa têmbung Arab diarani adam.

tumuli kawawa mahanani putra. Kaya ta sawijining wiji kang wujude kandêl. kaping têlu sarining maruta. amratandhani manawa wiji mau gone cumithak ana panon kang têmên. kang mêsthi ora dadi. Dene wiji kang mêsthi dadi iku lêngkape saka adon-adon têtêlu. utawa dhampit. yèn cilik iya mahanani rupak. sayêkti wimbuh muncaring pangèksi. kaya kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. pratelane kaya ing ngisor iki. tanpa sarining maruta. manawa mêtu dhampit. manawa gêdhe iya mahanani watêk jêmbar. Ing saupama ana manungsa kang kataman êninging cipta kang suwene kongsi bisa rong pandurat. ana bab kaping: 7. môngka lakuning napas. Sing sapa kasusupan wiji. ingkang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani putra wandu. manawa panuju lènging irung kang têngên. lire mangkene. iku kandhanganing wiji kang lanang. Mungguh wêwijanganing wiji mau kajabane bakal mahanani budi. lire mangkene. dene bêja cilakane bakal kapratelakake ing ngisor iki. kang diarani wandu iku dudu wadon dudu lanang. yèn bêsêm mahanani watêk sungkawanan. Bab 7 Wijanging Wiji kang Dumadi Amratelakakên wiji. têgêse kumpuling rêrêmbêsan. Sarining tirta kamandhanu manawa amung kalawan sarining wulan. manawa ing têmbung Arap.têngên. pratôndha gone cumithak ana panon kang kiwa têngên. iku mratandhani yèn wiji iku cumithak ana satêngahing panon. adrênging sacumbana mau yèn cinêgacinêgah. yèn têmbung Jawa têngahing panon iku diarani manon. pangarangipun Bagawan Palasara. dunungdumunung.kang mangkono mau adat banjur anuwuhake adrênging sacumbana. iku kawawa narik wiji loro kang mangkono mau awit daya panggèndènge luwih santosa. iku purwane ana umur dawa lan cêndhak. diarani insan kamil. sanadyan dadi iya ora kawawa uripe. dene manawa kurang lêngkape saka adon-adon têtêlu mau. apadene luwih kuwasa. iku mratandhani yèn wiji mau cumithak ana panon kang kiwa. iya bakal mahanani watêk kandêl atèn. têksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. ing têmbung Walônda diarani ambrèktên is. wijanganing wiji-wiji. pinuju santêr lènging grana kang kiwa. manawa tipis iya mahanani tipisan atèn. môngka kawawa nanggulangi. dadi pedah yèn linantur dadi batur. kang mancorong mahanani watêk ayêman. . manawa dèn turut. iya iku kandhanganing wiji kang wadon. sarta paguting rêrêmbês. manawa napas kang kiwa lan têngên padha santêre. kang mêsthi ora kawawa dumadi manungsa. kaya mangkono sapiturute. ingkang sami badhe dumadi. pratelanipun kados ing ngandhap punika. wahanane putra iya kêmbar. kang dhingin sarining tirta kamandhanu. uga bakal nuwuhake wêwatêkan. miturut apa sawujude wiji mau. Yèn ana janma sacumbana. wahana wêwatêking siwi. iya wadon iya lanang. ing wukir Ratawu. kapindho sarining wulan. yèn mêtu kêmbar amratandhani wiji iku gone cumithak ana ing panon kang sisih.

panas baranan. kang mêsthi urubing pramana wungu muyêg marakata. nanging bêcik budine. ing têmbe bakal mahanani putra landhêp panggraitane. amaya-maya. nanging rada gêtapan. sarwi mêlês. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta rila lêgawa. ing têmbe bakal mahanani putra culika dêluya. kapindho sirnaning karsa. kênane tinonton manawa saka kaalusaning pandulu. sarta jatmika. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. kajèn marang sasamane. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. dura wicarane. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta arda murka puwa-puwa. kang anduwèni daya panggèndènging wiji. ing môngka kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. sayêkti sumusubing wiji iya tunggal urube. Mungguh warna panukmaning wiji mau. ing têmbe dadining putra. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. Manawa ana janma kang lagi tuwuh tancêbing cipta mêthuthuk rumôngsa kabênêran ing solah bawane. kang diarani kaalusaning pandulu mau. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. ing têmbe bakal mahanani putra cukêng rêngkêng jail bakiwit. Ing saupama ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta wêlas asih. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. kaping têlu sarwa sarèh ing panggônda. elingan. têrkadhang asring kataman lara barah. nanging gêtapan. sapadhane. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. sayêktine sumusuping wiji iya kang tunggal urup. kang mêsthi urubing pramana kuning sêmu abang abra baranang. ing têmbe bakal mahanani putra lantip budine. ing têmbe bakal mahanani putra bodho. sumirat amaya-maya. manawa wus nêtêpi pakarti limang prakara iku amêsthi kawawa anon wujud sawantahing wiji mau. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta drêngki. ing môngka nuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji.Ing sarèhning wêwijangane wiji mau padha saka bangsaning alus. ing môngka kataman ênêng kongsi kawawa narik wiji. bèr budi. Manawa jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta runtik. pratelane mangkene. kang mêsthi urubing pramana dadu burêng amarakata. kang mêsthi urubing pramana putih asêmu kuning. kang mêsthi uruping pramana biru tuwa muyêg marakata. kaping pat lêrêming pôncadriya. kang dhingin tancêp ênêng êninging cipta. bakal linulutan ing akèh. bawa lêksana. cêpak panggraitane. nanging kurang lantip panggraitane. sarta pinarcaya ing sasamasama. Manawa ana jalma lagi tuwuh tancêbing cipta kadêrêng mardi kabudidayan. adat kang mangkono iku asring kataman lara owah. alus budine. dadi ora kêna tinonton saka sawantahing paningal. manut saurubing ciptane. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. ing têmbe bakal mahanani putra limpat panggraitane. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. kang mêsthi urubing pramana abang baranang balêrêngi. bèr budi. kang mêsthi urubing pramana biru sêmu ijo. kaping lima jêtmikaning bawa. .

manawa kêna dayaning sêsumuk têmah dadi amèr. lêgawa. amarga urubing pramananing rahsa ing wayah iku pupul. awit urubing pramana rahsa ing wayah iku lagi amèr. kang mangkono iku adat asring kêtaman darajating kawiryawan. ing têmbe bakal anandhang cipta sasmitaning rahsa. taksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. barêng kataman dayaning adhêm. Barêng wus antuk satus dina lawase. Bab 8 Tarbukaning Wiji Anyariyosakên tarbukaning wiji. Ing nalika sujalma sacumbana kang wus kapanjingan wiji mau mangkene. rahsaning mani kang wus padha sumusup ing gêtih padha kumpul marang ing jantung manèh. kang diarani roh. amarga kataman daya panggêbuging pêpanas. tangkar tumangkare tuwuhan jantung iku dadi jêrohan. rila. dadi samêngko wus campur katêlu. ing têmbe bakal mahanani putra apura. iku gêtih kang isih sukci. amère tumuli kawimbuhan rêmbêsaning mani kang tanpa mêtu ing jantung. murti iku nalika kataman daya sêsumuking biyung ambabar dadi jêjantung. karingêt mau uga rêmbêsing mani. Wiji kang kacritakake ing dhuwur mau manawa panusupe anuju wayah awan amêsthi tipis. kang luwih kasar manèh diarani balung nom. pangarangipun Bagawan Palasara ing Ngukir Ratawu. anane saka cilik dadi gêdhe. purwane saka lêmbut dadi ana. ing kono diarani ki jabang bayi. apadene tanduking solah-bawa iki kabèh. kang sarta sirat sorote padha manukma marang otot bayu. ana ing kono nuli kawawa campur dadi sarahsa nunggal sawarna kalawan pramana. mangkono ing sajroning ana garbaning biyung. rupane otot bayu sapanunggalane kawawa modod ing salakune dhewe-dhewe. apadene otot sapanunggalane. tumuli gatra kang minôngka dadi pikuwate sarira. kongsi tumêkaning bangun. bangsaning bayu iku rong prakara. kang alus-alus diarani bayu. mêsat tumurun tumibèng garbaning rena. kang kasar-kasar diarani otot. manawa sacumbana kang pinilih wayah sak akhiring wêngi. paramarta. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. ora beda karo nalika Sang . kêna binasakake trimurti. Mulane para sarjana ing jaman kuna.Manawa ana sujalma kang lagi nungkul pujabrata. awit kataman dayaning adhêm. ing môngka tumuli kataman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. Ewasamono jantung nalika kêtaman sêsumuking garbaning biyung tumuli kumaringêt. bayu iku basane otot kang alus. kang marang tancêbing cipta têmên tarima. kabèh pirantining raga iku. iya iku kang bakal mahanani balung-balung rêraganganing raga. kang dinut salaku jantrane sorote pramana mau. kang mêsthi urubing pramana ijo nom muncar amaya-maya. banjur kawit gana manungsa wujude abang. sapanunggalane. têmah darbe daya pangwasa. ing kono diarani jabang. tur bijaksana. nalika katampèn guwa garbaning biyung. kumpul manèh. wrêdine isih abang santosane kalawan bayu. trimurti nalika wus mangkono diarani pramana. mangkono uga barêng kataman sorot sirating pramana. rahsaning mani irêng wus campur kalawan urubing pramana. lire mangkene. yèn panusuping wiji mau môngsa wêngi kang mêsthi kandêl. lagi saka têtuwuhaning para bayu bae. ewadene samono tumangkare otot lan jêrohan iku kabèh iya saka wahyaning wahyu urubing trimurti. Wijining piranti mau kabèh. tarima.

padha kuwasane. Jabang bayi nalika ing môngsa iku. têmah mêtu saka lènge garana. banjur dadi adam. Barêng wus tumêka rong atus sapuluh dina. amung cêcalonaning balung isih padha lêmês. mungguh gone dhahar sarasaning sari-sari mau ora kalawan lesane. amung karana pêpusêre bae. apadene nyakra pagilingane para piranti. karingêting utêg mau banyu wêning rupane putih asêmu biru maya-maya. kêna binasakake tanpa dhahar tanpa sare. banyu iku diarani manon. mangkono purwane ambêgan iku mlêbu mêtu. Bab 9 Wimbuhing Pangraos Amiraos wimbuhing pangraos. kang sarta lakuning bayu lan gêtih sapanunggalane. kang kasêbut ing bab 2. Ing kono pramana banjur ambabar cahya murup amarakata. miturut suraosing Sêrat Paramayoga. tumuli banjur diêngi. sawêtuning ambêgan kang tumuli kataman dening daya panggèndènging pramana. pêpadhanging pramana mau barêng tumanduk marang ing utêg. kalawan pêncaring pôncadriya. kang mangkono mau caloning balung kang isih padha lêmês. môngka jabang bayi ing môngsa iku. kabèh saupakartine piranti. isih jênjêm prêmanêm. ambêgan barêng wus angêbêki pasung. ususing pusêr iku barêng kêna dayaning sumuking biyung kawawa kumaringêt. ing nalika kêna panggêbuging pêpanas. padha dayane. kakaking kulit atosing balung mêsthi kaya ginege. cahyaning pramana mau kawawa amadhangi saubênge angga iki kabèh. wor siliring angin. woworan iya woworan. ing kono manawa ora ana bêbayane adat tumuli lair. sarta pusêre tarubus bangsaning usus. kang dhinahar amung sarasaning sari-sari kang padha sumaruna ana garbaning biyung. Swasana kawawa narik marang ing jaba. wus nêdhêng-nêdhênge samêkta. Barêng dumunung ana ing kono diarani ambêgan. Manawa pinuju ana jalma kang ambabar putra ing sadurunge sangang sasi. ingkang badhe tumanduk dhumatêng ki jabang bayi. sarana sinandhingan ing sêga panas. manon iku gone ngumandhang ana maripat kiwa têngên. kang sarta isih bisa tarubus sarining urat. laire ki jabang bayi ana ing ngarcapada barêng lan tarbukane pramana mijil saka jroning jêjantung. nalikane wêtuning ambêgan kang kapisan mau barêng tangising ki jabang bayi. wêrdine idham têtêp. ambêgan barêng katarik dening swasana kalah daya panggèndènge. iku ana bêbasan idham-idham kaworan. kêkandhangane manon iku diarani manik. jalantahe mahanani ari-ari. banjur kumaringêt. dene gone sare amung kalawan sarèhe bae. Barêng jabang bayi wus ana rong atus pitung puluh dina. sarine manukma amor sarasaning biyung. dadi ing samêngko pramana ngumandhangi apêpadhange dhewedhewe. sarta rêbut daya panggèndèng padha santosane. têmbungipun makatên. mulane para winasis ing jaman kuna aparing pratikêl. ing wukir Ratawu. pangarangipun Bagawan Palasara.Hyang Purusa duk gumana munggwing madyaning tawang. manawa kêtaman hawaning panas. dadi ing môngsa iku rasaning biyung têtêp amor kalawan rasaning jabang bayi. sarupaning pirantine ki jabang bayi wus padha samêkta. tumuli padha sumaring têmpuring sari loro mau padha ngumandhang ana ing pasung. ing kono tumuli têmpur kalawan swasana. têmah bali umanjing lumêbu manèh. urat iku bangsaning otot kang tarubus saka ing bêbalung. .

amrihe rong prakara. kang kapindho aja nganti kasuwèn gone ngombe banyu susu. amarga pamangane banyu susu iku luwih gampang dadi ing têmbe bakal kurang panggraitane. kang mangkono iku amung minôngka dadi sêsirêping angkara. yèn ana rungon anyar kapengin bisa anirokake. ing kono banjur kasêbut pôncadriya. bocah ing môngsa iku wus sêmi dayane pêpenginan. amung santosane para piranti kang padha wimbuh kongsi tumêka umur sèkêt papat sasi. kulite awit marang abang. wêktu iku wus mari diarani bocah. wus kawawa nandhang sarasaning karsa. ing kono banjur mari diarani bayi. yèn wadon parawan kêncur. manawa wus umur limang taun têlung sasi. sarta kulite wus wimbuh kandêl. ingatase gone tumitah anèng ngarcapada. anandhang karsaning rahsa tumangkaring pôncadriya wus sangsaya angrêbda. iya isih jumênêng bocah kumaratu-ratu. dadi solah-bawane mau durung kawêngku ing karsa. wus tètèh pangucape. pêncaring pôncadriya wus samêkta. ing wêktu iku mari kasêbut jabang bayi. awit bocah kang lagi umur samono mau nêdhêng- . anartani panguripaning bocah mau. ananging bocah ing wêktu iku lagi mangsane kumaratu-ratu. pratôndha bocah ing wêktu iku wus dhamang pandulune. tumindaking wulang winor ing pangudang. iya mundhak kaanane. iku diarani sajaman. wawuha karo sari rasaning thêthukulan kang ing têmbe bakal padha pinangan. ing nalika iku balung sarta otot-otot pirantining raga wus padha santosa. tumêkane rong atus pitung puluh dina. balung utawa otot pirantining raga kabèh padha wimbuh santosane.Manawi ki jabang bayi sampun umur têlung puluh lima dina. barêng bocah umur têlung puluh nêm sasi diarani patang jaman. amarga panukmaning sari hawaning bumi sangsaya warata. awit wus bisa unggah-ungguh. utawa kêkarêpan. ing kono diarani bocah dêmolan. pêncaring pôncadriya wus akèh kaundhakane. ananging isih padha lêmês. mulane para brahmana. amung isih salakune dhewe. kang mangkono iku amung minôngka pandhangiring panggraita. êmpaning karsa saya arda. ananging durung pati wala. mulane ing môngsa iku prayoga diawit-awitana sinung wulang pinangkata ing sawatarane. diarani jêjaka kumala-kala. amarga tansah kataman dening hawa dayaning bumi. mulane padatan Jawa bocah kang umur samono mau disêlamêti aran tumêdhak siti. ing kono wus sêdhênge tinandukan dening pamardi wisesa. wrêdine durung wêruh pakewuh. dadi mung kasêbut bayi bae. wus kawawa nancang sarasaning karsa. bocah kang umur samono mau wus mari kasêbut kumaratu-ratu. kabèh pirantining raga padha wimbuh santosane. Manawa ki bayi wus umur pitung puluh dina. pirantine badan sangsaya wimbuh kasantosane. Barêng bocah mau wus umur patang atus sangang puluh dina. yèn wis widagda dèn alêmbanaa. Manawa bocah mau wus umur patang puluh lima sasi. ing masa iku daya pangwasaning panon durung padha samêkta ing kaanane. pakartine angga wus têtêp. iku prayoga winulanga ing tata parikrama sawatara. kang dhingin. lire mangkene. iku aran têlung jaman. diarani wala utawa bocah wrêdine wala uwal saka pakartine lawas. diarani rong jaman. iku diarani nêm jaman. amarga wus mari abang. ing wêktu iku balung utawa otototot wus sêdhêng padha kuwate. anganggo pakartine anyar. sarta sakèhing pamirasa wus wêruh beda-bedane. samubarang kang katon anyar kapengin kudu cinêkêl. watêke kang mangkono mau sayêktine adoh lêlarane. pôncadriya wus akèh tumangkare. awit ing waktu iku sari hawaning bumi wus padha mèlu. tangkare pôncadriya wus ganêp. manawa anyapih putra yèn nuju wêktu iku. têtêp aran jaman gêdhe kang kapisan. wus aran limang jaman. Manawa ana bocah wus umur pitu likur sasi.

suprandene iya anduwèni hawa panas. utawa angin. Manawa wus tumêka ngumur salikur taun. sanadyan angin bangsaning kêkês. mardi wimbuh ing kagunan. gêni. ing kono wus têtêp manungsane. diarani jaka birai. sayêkti padha kataman panukmaning trimurti. Mungguh kauripan ing sajagad iki kabèh. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora kêna logron. banyu iku tur bangsaning adhêm. iya saka ing kono. kang mangkono iya saka prabedaning piranti. Bab 10 Miraos Upakartining Raga Amiraos upakartining raga ingkang dados tartubukaning rêrigên solah bawa. Trimurti iku wus têtela alus-alusaning sabawana iku kabèh. ewadene trimurti gone manukma ora cupêt. muncaring panon mau amimbuhi sunaring guwayane. mangkono manèh bumi. aja kang manungsa. saisèn-isène kabèh. wus têtela anduwèni hawa panas lan adhêm. yèn ora tumuli pinapas. sanadyan sato-sato manuk kewan. lire mangkene. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora sêsak. ki jaka wus diarani adiwasa. awit manungsa iku kadunungan lantip ing panggraita sarta winasis amardi budi. utawa cinaritakake sakèhing lêpian kuna-kuna. apadene thêthukulan sapanunggalane. bêbasane marojol ing akêrêp. ing Mamênang têmbungipun makatên. apadene gêni. suprandene bisa mahanani panas. diarani jaman kaping pat. Manawa wus tumêka ngumur limalas taun punjul limang sasi. ora marojol saka panukmaning trimurti. karodene manèh sapira lêmbuting buron gurêm. wrêdine sirna adining warna. mulane ki jaka ing môngsa iku. iku diarani jaman kaping têlu jaman gêdhe. kang mangkono mau iya saka istiyare para bijaksana. dèn araha salintire dhewe. pratandhane mangkene. Sanadyan uriping dumadi iki. punjul ing adhuwur. sarana saka trimurti kabèh. lanang wadon akèh kang padha kapiluyu. trimurti iku gone manukma ora ngêmungake bangsaning urip bae. mulane ing wêktu iku yèn arêp nandukake wêwulang kudu kalawan sarèh. yèn ing ngarcapada buron kang kawilang gêdhe dhewe gajah. durung bisa madhani akale manungsa kang bodho dhewe. bumi. angin. lan manèh angin. kaya ta ananing banyu. sapira dhuwuring kayu kang kawilang dhuwur dhewe. yèn wus ing môngsa iku gone nandukake wimbuh-wimbuhing piwulang. . tarbukaning urip. wrêdine durung ajêg karsane sarta tansah salin-sumalin kêkarêpane.nêdhênge tumangkaring angkara. diarani jêjaka. wêninging panon lagi nêdhêng muncare. kang anyar dinulu kapiluyu. miturut sêrat Darmasonya pangarangipun Bagawan Yogiswara. kewan kang wus winilang lantip dhewe akale. jinalaran saka kêdhap cipta sasmita. wrêdine alus paraèhane. upamane kêmbang lagi nêdhêng mêkare. bêbasane êndi kang têmbe rinungu iya ginugu. ananging kang kalêbu pinunjul dhewe amung manungsa. mulane prayoga disalèwèngake marang upakarti. ing têmbe mêsthi tuwuh kamurkane. gone karsa nyuda ajêging kodrat wiji kang ala. sanadyan bangsaning panas suprandene bisa mahanani banyu. sanadyan banyu. utawa adhêm. pratandhane mangkene. Manawa jaka mau wus umur sapuluh taun punjul nêm sasi iku wus kasêbut ing jaman gêdhe. wus mari kasêbut jêjaka kêmala-kala.

mulane bangsaning urip kalêbu bodho dhewe. panon iku kawasa mandum upakartine patang prakara. barêng wus tumêka ing kono salin rupa irêng. Mani kawasa anucèkake gêtih. kang mêsthi bodho ing panggraitane. kang saka ing jantung padha diarani otot pramana. ing Mamênang. Kang mangkono iku kêna sinêbut adêging trimurti manèh. lèrèhing karsa anajêmake urubing pramana. iku wêtuning gêtih kang saka pancuraning jantung kang sisih kiwa. ing môngka bêbalung mau kurang saka rong atus têlulas. tansah angêgungake tancêbing cipta kang wêlas asih. Beda manungsa kang mardi sirêping hawa lan nêpsu. dadi têtelane dumadi iki êndi kang akèh balunge. Sakèhe balung mau padha dadi lêgawaning panon. Manungsa manawa tansah madêg trimurtine. amêsthi arupa putih sumunar kuning amarakata. kang tansah anyakra panggilingan. kaya ta jantung iku kawasa tarubus tatuwuhaning otot kang saka utêg têmpur ing pramana. dayaning bayu otot balung sungsum mau kawasa ngêningake pôncadriya. saka ing utêg. Ambalèni kodrat lakuning gêtih mau manawa jalma salumrahe bae. cumawis ing kamulyane. Tajêming pramana kawasa narik sari sarasaning jagad raya. apa manèh bangsaning bêburon gumrêmêt kang uripe tanpa balung kaya ta: lintah rêsrêspoh. têmah dadi abang manèh. kaya ta: . mulane rupa irêng. awit mêtune saka pancuraning jantung. dene ilining gêtih kang wus rupa irêng mau tumuli anjog bolongane jantung kang têngên. dêlinge pôncadriya bisa nyarèhake lakuning napas. têrkadhang anduwèni lara budhêg sarta bisu. adat adoh lêlarane lan cilakane. awit kataman dening panasing panon. ana ing kono mau padha tumanduk ana ing panon. Sarèhning napas kawasa anglèrèhake êmpaning karsa. padha mêncar manut salakune dhewe-dhewe. sarta banjur kawawa angubêngi sakubuking angga iki kabèh. Sucining gêtih mimbuhi dayaning bayu otot balung sungsum. lêbu wêtune ing mêngko wus campur dadi têlu. mungguh beda-bedaning piranti mau kapratelake kaya ing ngisor iki. Ing saupama ana manungsa balunge luwih saka rong atus têlulas. sukcining gêtih iku amratandhani adêging trimurti. Pramana iku kawasa mahanani mani. têmpuraning gêtih iku. Iku uripe prasasat êlung bae. dene kang saka utêg padha diarani otot bae. ananging ilining gêtih mau ora dadi sawiji. panon iku lêgawaning pramana. sarta kêna hawaning bayu.mangkono uga kewan kang bodho dhewe akale iya ngungkuli sakabèhing thêthukulan. punapadene saking utêg. pangarangipun Bagawan Yogiswara. manawa kewan sapanunggalane ora ana samono. kang kiwa rupane abang. mungguh otot rong prakara mau padha andarbèni upakarti dhewe-dhewe. kajabane balung kang dadi untu. ing kono banjur campur karo mani. Bab 11 Upakartining Otot Amratelakakên upakartining otot ingkang sami tarubus saking jantung. iya iku diarani gêtih sukci. amêsthi luwih ing kabudayane. Beda uriping thêthukulan iku padha tanpa bêbalung kabèh. kang dhingin saka ing jantung. Bêbalunging manungsa kang lumrah iku kabèh rong atus têlulas. kapindho saka ing utêg. têmbungipun makatên. Otot lan bayu iku tarubuse saka rong prakara. utawa cacing. iya akèh panggraitane. tumêkaning utêg amung abang asêmu kuning bae. miturut suraosing Sêrat Darmasonya.

môngka pratelane têlung prakara iku mau ana kang gothang. nala. Kaya ta sasmitaning cipta kang arsa ngobahake raga. banjur tumanduk marang panon. Sabab patang prakara iku. waya. sanadyan sakèhing jêrohan sapanunggalane iya padha kataman tarubusaning otot pramana. sapira ciptaning sasmita gone ngajak tangi. mangkono ing sapiturute. Pratelaning otot pramana. putus panggandane. yèn kang kabênêr gothang otot kang dayane pangucap. kang pancèn dayaning padhanging pandulu. kang mangkono iku saka kurang lêngkap adon-adoning panon. pangrungu. Dene yèn kang kabênêr gothang: otot dayaning pangrungu. kaanane uga angêbêki angga iki kabèh. apa kang kabênêr tinuju dening sasmitaning cipta. manawa ana jalma kang lagi turu môngka katindhihên. môngka adon-adon têlu iku kongsi bisa gothang utawa salah ing patrap panusupe. jalma kang mangkono iku adoh kasangsarane. jalma kang kataman wahyu iku kang mêsthi banjur lêpas pangrasane. maruta. pandulu. lêngkape upakarti samono mau. kang iku mêsthi dadi sababing kabuwanên. iya dadi sababing gêndhêng. pratandhane mangkene. iya mangkono uga. yèn adonadone gêtih kurang samêkta. utawa kurang. ewadene manon iku manawa kurang samêkta lawan tumusaning otot pramana. apadene kadayan panukmaning: nala. apadene pangambu. mangkono manèh otot pramana. Otot pramana iku lêngkape saka adon-adon têlung prakara. dadi sabab bisu. thukuling panggraita kawasa anuwuhake waskitha. sarèhning panon durung nanggapi. pangucap. wêninging panon kawawa anukulake panggraita. awas pamiyarsane. maruta. pratelane mangkene. pratelane mangkene. kang mêsthi kurang santosa. lire mangkene. maruta têgêse angining pramana. sababe mangkene. sarta lamur. waya. pangrungu. Mungguh panon gone ora kawasa nanggapi sasmitaning cipta mau. kaya ta pangucap. môngka kabèh otot kang tarubus saka ing utêg iku padha kawawa nandhang rahsaning panon. kang mêsthi amimbuhi daya wêninging panon. apadene banjur tumancêp ana ing jantung sarta jêrohan sapêpadhane. . cêpak kamulyane. thukuling waskitha adat kawawa narik ing wahyu. pratelane mangkene. iku tumuli katampan ing karsa.pangambu. utawa nyasmitani apa sagrênêge. Dene otot-otot kang tarubus saka ing utêg. Manawa kang kabênêr gothang otot dayaning pangambu. têmah kawawa amolahake raga. pandulu. sayêkti padha kasandhang dening rahsaning panon. gone mandum pakartine patang prakara mau sayêkti kurang daya. Nala têgêse gênining pramana. iya tangan têngên kang kawawa molah. pratitis pamicarane. utawa pelo. kaya ta upamane kang lagi tinuju ing sasmita solahing tangan têngên. Kaya ta: otot pramana. awas paningale. têlu iku padha campuran anukma anut salakuning gêtih. Beda karo kang lêngkap adon-adone. grênêging panon kataman ing otot-otot kalawan bêbalung. iya dadi sabab budhêg. sayêkti ora bisa anuhoni marang sasmitaning cipa mau. dadi raga isih ora kuwawa nglawani. pratandhane jalma kang wus kataman cacat kaya ing dhuwur mau. saupama upakarti patang prakara iku yèn nganti gothang salah sawiji. kang mêsthi suda ing kabudidayane. manawa durung samêkta lan dayaning panon iya ora kawawa calathu. iku gone tarubus ora ngêmungake marang ing utêg bae. kang mêsthi dadi sabab. saupama patang prakara mau ora kawawa nandhang sarahsaning karsa. waya têgêse banyuning pramana.

jênjêming panon têmahan kawawa narik sarining mani kang wus padha manukma ing gêtih. urubing pramana wus jênjêm. amung lesane durung calathu. apadene ragane bisa molah iku uga linawanan dening otot lan balung. durung kataman marang panukmaning mani. iya iku kang padha katingalan ana alaming pangimpèn. apadene angrungu. Anyariyosakên kawontênanipun pramana. dene sari rasaning karsa kukut tumamèng pramana. dadi loro-loroning atunggal. pêncaring pôncadriya têmahan tumuli têntrêm. kang wus padha cumithak ana ing kono. apadene kuwasa amiyarsa kaalusaning swara iki kabèh. mangkono mulane turu iku ora kawawa calathu. Ing nalika tansah kataman daya rêrubaning karsa. angambu. kang dadi sabab bisa anendra iku mangkene. dadi balining kukudan rasa panukmaning mani mau durung kawawa amartani sakèhing otot. kang sarta amirasa kaalusaning gônda. granane wus kawawa ngambu. padha cumithak ana ing panon. kang kaambu. amêsthi adarbe supêna.Ing satêngahing jalma kang lagi nêdhêng anendra. lire mangkene. mulane kuwasa ningali kaalusaning wujud iki kabèh. rasa pangrasane cipta ayêm. amèring panon kawawa mahanani ardaning karsa. pôncadriya padha pêncar. urubing cahya kang tumanduk marang ing utêg. ananging êmpaning tanduk sarênti. ana uga jalma kang nglilir saka turu. iki kabèh. kuwasa amimbuhi daya sucining gêtih. pêncaring pêncadriya têmah amahanani amèring panon. môngka sagunging otot lan balung. Mangkono mulane ing wêktu iku raga lawan wacana durung padha kawawa. trêkadhang . sudaning pêpadhang sabarang kang kadulu. aluse kang padha kalêbu. lumèngsèr marang karsa utawa marang ing panon manèh. têmbungipun makatên. padhanging panon kawasa mahanani sagung kaalusaning wujud. talingane wus kawawa rumungu. mangkono mulane supêna. ingatase ngarcapada iku. padatane wong lagi tindhihên mau mripate wus kawawa andulu. nanging urubing cahya mau kawawa amèr. wêninging mani kawasa anucèni gêtih. kuwasa andayani wêninging panon. pramana barêng wus kasamêktan dening kukudaning sari sarasaning karsa. tajêming urub iku mau kawawa ngênêngake mani. ora kawawa ngobahake ragane. nalika raga ing wayah awan ginêbug dening daya hawaning pêpanas. mulane mangkono awit pakêcapaning calathu iku kudu kalawan dening otot lan balung. pramana wus padha gingsir. mungguh kang dadi sabab. amèring panon wus pulih kumpule. Bab 12 Kawontênaning Pramana Mungguh pramana iku mau uripe amung kalawan cahyane pribadi. mulane ana supêna awite mangkene. apadene amijilake sabdane. kang marang angkara. tumangkaring karsa padha jênjêm. pupuling pêpadhang mau tumuli gana dadi putih maligining angga pramana. mungguh purwane ana supêna saka nendra. pupuling panon jênjêm. urubing pramana kang marang angkara iku kawawa nyuda padhange. kang tumanduk marang mani. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. tindhihên iku kêna sabab mangkene. panganggitipun Bagawan Yogiswara. kang karungu. lêbune kabèh kaalusan mau. ing sawijining môngsakala. barêng tumêkaning kataman dening daya adhêm. arda tumangkar ing karsa kawawa molahake urubing pramana. gumêlaring pêpadhang têmah padha pupul. ing nalika ngalilir kumpuling sari sarasaning rasa. sucining gêtih kawasa madhangi panon. ing kono tarbuka adêging trimurti manèh. apadene balung-balung sapanunggalane. ing têmbung Jawa kang mangkono iku diarani tindhihên. ing Mamênang. awit padha katon lan panukmaning sari sarasaning mani mau. awit gêtih kang durung winimbuhan panukmaning mani iku sayêkti ora kawawa nandhang sarasaning panon. Ing nalika raga iku têntrêm.

kinèn anjêjunjung iya anjêjunjung. ing saupama pandulu iku. pratelane mangkene. yèn amère sawatara. dene sabab kang saka ing jêro. apa sasmitaning karsa mau. môngka antuk sasmitaning karsa kinèn lumaku. kang mêsthi iku dadi sabab amèring pramana. Wêninging panon kawasa andêlingake panonton. pratelane mangkene. iya lumayu. santosaning raga kawawa nyêmbadani grênêging karsa. manawa amèr akèh sudane pêpadhang iya akèh. kang mêsthi mahanani pupuling pramana. kang mêsthi ora bisa nyêmbadani. loro tancêbing cipta marta tarima. kuning mèlu kuning. pratelane mangkene. sudane iya amung sawatara. manawa abang. loro adhêm kang saka ing jaba utawa saka ing jêro. kawawa amimbuhi pasucèning gêtih iku manawa sukci lakune mêsthi lêstari. jêmbaring pêpadhang mau kang tumanduk marang ing utêg kawawa anartani wêninging panon.pupul. lêrêming pôncadriya kawawa anyarèhake karsa. upamane kayadene banyu kang wus ngêbaki sakubuking jêmbangan. kêna sabab ing rong prakara. iya iku kang diarani sabab saka ing jaba. adoh ngapurane. tumrape marang raga lêsah. iku mratandhani manawa uriping raga iku wus kêbak urubing pramana. kang antuk sasmitaning karsa. kinèn lumayu. kang dhingin panas saka ing jaba. Mangkono uga. rupa irêng. Kaya ta panasing masa awan. Dene amèr pupuling pramana kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. dene yèn pinuju pupul. kang mêsthi bisa mahanani pupuling pramana. êmpaning paningal kurang cêthane. lire mangkene. tumraping panon. mangkono ing sapiturute. êmpaning karsa sayêkti akèh tumangkare. tumangkaring karsa kawawa migarake panggraita. siji êmpaning angkara murka. tibaning pêpadhang sayêkti jêmbar. gêtih iku manawa ora sukci lakune kurang lêstari. mêngkono padhane. tur akèh salang surupe. utawa saka ing jêro. dêlinging panonton kawasa anglêrêmake pôncadriya. Dene urubing pramana kang lagi amèr tumanduking marang utêg kurang padhange. kuwasa bisa mancala warna. Dene amère pêpadhang kang tumanduk ing mani ora katata mahanani sucining gêtih. Dene padhanging pramana kang tumanduk marang ing mani. iya mèlu irêng. . kang mêsthi dadi sabab amèring pramana. pôncadriya akèh bawure. lêsahing raga ora kawawa nyêmbadani panggrênêging karsa. kaya ta manungsa kang lagi bagas kawarasan. manawa aningali sakèhing kawujudan kang katingalan. dene adhême masa wêngi. Mungguh pêpadhanging pramana mau. urubing pramana iya mèlu warna putih. môngka kajogan banyu manèh kang mêsthi baludak. aningali rêrupan putih. padhane kayadene pangilon mangkono. iya kurang wêninge. Kaya ta manungsa kang lagi lêsah ragane. ing sapiturute. anuwuhake dayaning panggraita. mèlu rupa abang. kinon lumaku anjêjunjung sapanunggalane. kawawa amahanani santosaning raga. manawa panuju amèr sayêkti kurang padhang urube. wimbuh pupule uga wimbuh jêmbaring pêpadhang. iya banjur kawawa nyambadani laku. manungsa kang lali wigar graitane adat cêpak nêpsune. yèn gêtih kurang lêstari lakune.

Tumêkane jam 3 awan. barêng tumêka jam 4 saya wimbuh. prabawaning cahya kawawa amimbuhi dayaning mani iya iku anggone anucèni gêtih. êmpaning karsa sirêp tumangkare. anggènipun tansah anyakra pagilingan ing sadintên-dintênipun. kang mêsthi rasa pangrasa kawawa pulih kaya wayah jam 6 esuk. rasaning pôncadriya wus padha pêncar. rasa pangrasa anduwèni ruwêt rêntêng. sucining gêtih kawawa amimbuhi dayaning salira. wêninging panon kawawa anêntrêmake karsa. prabawaning bagaskara wus angawit-awiti panas. 10 bêngi rasa pangrasa wus suda . tuwin pangraos. kabèh kang padha pupul mau ngawiti amèr. barêng tumêka jam 12 awan. utawa wigar urubing pramana isih antêng. pandulu. ananging wayah iku. ananging êmpaning pangrasa wus ora beda. jam 9. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. dayaning pêpanas wis ngawiti suda bantêre. nanging êmpaning pangrasa wus prasasat ora beda. dayaning pêpanas angawit-awiti bantêre. tumêkane jam 1 utawa jam 2 wus prasasat padha bae. pangrasa anuwuhake panggraita. tumêkane wayah jam 11 awan. Tumêkane wayah jam 7 sore. apadene kumaraning jagad iki padha pupul kabèh. êmpaning karsa saya wimbuh sarèh. Manawa wayah jam 2 bêngi.Bab 13 Beda-bedaning Raos Amratelakakên ingkang dados sabab bedaning raos. dadi êmpaning rahsa pangrasa sêmu sulêg. pêncaring pôncadriya sangsaya ngrêbda. ananging sarèhning wanci iku arêp anampani pêpêting wêngi. ing Mamênang. antênging urub amimbuhi prabawaning cahya pramana. pôncadriya ing masa iku isih maligi apa saanane dhewe-dhewe. Mulane mangkono awit durung padha kêtaman sarining jagad iki kabèh. pangrungu. têntrêming karsa angantêngake urubing pramana. êmpaning karsa ngawit-awiti tumangkar. wêninging panon wus mari muncar. rasa pangrasa yêkti bali kaya wayah jam 12 awan mau. ayêmingadhêming. urubing pramana wus angawit-awiti antênge. Tumêkane jam 7 esuk. dene ing wayah iku manawa katancêban cipta marta iya suda. urubing pramana saya wimbuh antênge. mulane durung duwe upakarti ruwêt rêntêng. wêninging panon angawitawiti muncare. iku lagi nêdhêng-nêdhênge masa adhêm. maligining pôncadriya kawawa amêningake panon. cipta kang ora kawoworan ardaning angkara murka sapêpadhane. barêng tumêka wayah jam 8. têmbungipun makatên. tumêkane jam 5 utawa jam 6 sore wus prasasat padha bae. sarupaning sari hawaning jagad wus padha tumular. pêncaring pôncadriya sangsaya suda. saupama katancêban utawa kawuwuhan dening cipta arda angkara. sangsaya andadi. ewasamono ing wayah mau manawa panuju kataman dening tancêp martaning cipta. wêninging panon sangsaya muncar. barêng tumêkane jam 8 esuk. pangarangipun Bagawan Yogiswara. dayaning pêpanas wus padha sirna. êmpaning karsa saya tumangkar. yèn kataman ardaning angkara iya ngrêbda. sarupaning hawa. apadene barêng tumêkane jam 10 iya saya wimbuh undhake. uga ana undhake sawatara. pupuling kumara iku anuwuhake têntrêming pangambu. rasa pangrasaning angga nêdhêng-nêdhênging mêgar. ananging wêninging panon isih muncar. tumanduking hawa sarining bumi saya akèhe. dayaning salira kawawa mawèh adhêming pangrasa. tumêkane wayah jam 3 wêngi saya wimbuh. manawa katancêban cipta marta sayêkti amimbuhi katêntrêmane. barêng tumêkane wayah jam 4 wêngi kongsi jam 6 esuk. urubing pramana wus mari antêng. ananging kang kacaritakake ing dhuwur iku.

iya wus ora bisa mingsêt surasane. kabèh sarupane kang padha katitipan sarahsaning cipta candhala murka iya mahanani candhala murka. miturut suraosing wêwarahing sêrat pêkih. ana umanjing ing manungsa. têmbunge mangkene. awit bumi ing tanah Asiyha iku bangêt panase. kaya ta manungsa kang sinêngitan dening wong akèh apadene cinakot ing sato kewan. yèn tinimbang karo jaman kang padha kapering kalawan .ruwêt rêntênge. urubing pramana saya jênjêm. pangarangipun Kangjêng Nabi Mukhamad. Tumêkane wayah jam 11 bêngi. pratelane kaya ing ngisor iki. swasana iku kang kawawa amratelakake. marang kang anitipake mau. ingkang sampun kinarang dening Sang Prabu Anyakrakusuma. wêwarah upakartining raga marang sarupaning manungsa ing jaman Asiyha. Mungguh beda-bedaning rasa pangrasa. Kaya ta grênêging cipta kang marang candhala murka sapêpadhane. sarta ora pêdhot gone mardi budi. sanadyan tibaa ing ngêndi-êndi. sayêkti bakal bali kaya ing wayah jam 3 sore mau. êmpaning karsa wus lêrêm. iku anduwèni wahana dhewe-dhewe. kang padha katancêban arda utawa marta. Kangjêng Nabi Mukhamad iku manungsa waskitha. bangêt gone amêling. mulane amacak pustaka. yèn wus tumanduk ing panon iya kêtarik dening wêtuning napas. hèh para siswaningsun. Mulane Bagawan Yogiswara ing Mamênang. 1 bêngi rasa pangrasa wus ilang ruwêt rêntênge. manawa katancêban cipta marta saya wimbuh. apadene marang sato-sato sapêpadhane. dene ing wayah iku saupama kataman tancêbing cipta arda angkara. sawênèh marang thêthukulan. aja kongsi bisa tumanduk ing pêpanonira. pôncadriya wus maligi sakodrate dhewe. kang padha antuk panasing srêngenge. ing sajagad iki kabèh. kang mêsthi saka mangkono mulabukane. yèn kongsi andadi. sapêpadhane. Beda grênêg cipta kang wêlas asih. wêtuning napas iku banjur kêtaman swasana. sayêkti kawawa tumanduk marang ing panon. Bab 14 Wêwahan Paedahing Badan Anyariyosakên upakarti ingkang dados paedahing badan. tur parama ing ngèlmu kodrat. wêninging panon wimbuh muncare. têmbungipun makatên. apadene sarupaning thêthukulan. ana umanjing marang manungsa ana kang marang sato kewan. iku kang binasakake tôndha patra liru nama. wêtuning napas banjur katampan ing swasana. kayadene papan kang wus tinulis. narendra ing tanah Arab. sarupane kang padha katitipan cipta kang marang wêlas asih kang supaya antuk sih kawêlasaning jagad iki kabèh. banjur katarik dening wêtuning napas. iku yèn kongsi andadi. yèn wis tumanduk ing panon. barêng tumêka wayah jam 12. kang sarta kayu sapêpadhane. ana kang marang kewan. nganti tumêkane wayah jam 2 bêngi iku wus bali kaya kang wis kapratelakake ing dhuwur mau. Kangjêng Sultan Agung ratu binathara ing nuswa Jawi. iya bisa kawawa tumanduk marang ing panon. dirikat gonmu padha angruwat sarupaning grênêg kang marang candhala murka. awit grênêg kang wus tumanduk iku. sabab swasana iku kang kawawa amratakake ing jagad iki kabèh.

utawa adusa jinabat pisan. môngka kongsi kurang panguktining badan kang mêsthi cêpak lêlarane. ingatase jalma ing jaman panas. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat luhur. Kang wus kasêbut ing dhuwur mau wêwarah pangruktining raga ing mêngko ana wêwarahing agama kang tumrap marang upakartining cipta. awit jiwa kang ora kalong-longan sarirane. kayadene urub-urubing diyan. mungguh wulang pangruktining raga mau prêlu bangêt. lire mangkene. aluming mani têmah ora kawawa mawèh sukci. padha kinèn asêsukci. panon iku manawa kurang adhême panase kawawa nartani ilining gêtih kang padha lumaku ana laladaning utêg. Ing wayah sirêping srêngenge. padha kinèn asêsuci kayadene wayah kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. malah angungkuli nalika ginêbug ing masa panas mau. wêkasan dadi lara panas. mangkono pralambanging jiwa. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. jiwane isih padha pupul. ing kono wêwarahing agama rasul. paedahe salat subuh iku rong prakara. awit otot kang padha kaku iku ora nglastarèkake lakune gêtih. iku ing têmbe têkane jaman kamuksan. paedahe iya kaya ing dhuwur mau. kodrating jiwa wus nêdhêng pupule. Tumêka wayah jam satêngah papat. kang supaya awèt kasantosane gone padha dadi kêkandhanganing jiwa. lumrahing jalma jamaning tanah panas. anglêmêsake otot kang padha tumanduk ing badan iki kabèh. têgêse ngumbar karsa kang akèh-akèh. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. ing wayah jam 12 awan. padha andikakake sêsuci kalawan banyu. kayadene ing wayah bangun. kang mangkono iku paedahe anyênyuda amèring jiwa. amarga wus kataman ing hawa adhêm. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. sumuking jantung nalika kataman dening panasing gêtih kawawa ngalumake mani. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. paedahe mangkono mau amulihake pupuling jiwa kang awit amèr. paedahe uga kaya ing dhuwur mau. manungsa kang adoh lêlarane iku manawa ora kêna sambekala adat dawa umure. Kaya ta cipta kang pinuju arda. kang ngumandhang ana ing raga iki. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. gêtih kang wus panas mau tumuli anjog umanjing ing jantung. wijiling gêtih kang panas mau tumuli tangkar-tumangkar tumulare angga iki kabèh. awèt santosane. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngisa. kang mêsthi adoh lêlarane. gêtih manawa kurang lêstarine lakuning gêtih ora kawawa mawèh adhêming panon. ngasar kodrating jiwa wus angawit-awiti pupul. saka kagêdhèn urube kang mêsthi andadèkake gêlising asat lêngane. manawa wus tumêka antaraning wayah bangun raina. kodrating jiwa wimbuh pupule. tumêkane saantaraning wêngi kalawan rina. asating lênga urubing diyan tumuli sirna. kang dhingin.sirating srêngenge. ing . sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat mahrib. amarga kataman dening daya kang sangsaya adhêm. paedahe ngrikatake pupuling jiwa. dadi wêwarahe agama rasul mau têtêp amurih rahayuning sarira. iku jiwa wis awit amèr. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngasar. paedahe iya kaya ing dhuwur iku mau. kang lêngane amung pancèn kanggo sawêngi. iku sabab amèring jiwa. tumêkane jam 5 esuk. pirabara kanggo luwih satakêre. isih lêstari gone manukma ana ing gêtih. amarga dadi sarana pêpulihing jiwa kang tansah sumaring ing sadina-dina iku. Ing saupama manungsa kang padha dumunung ana ing tanah panas iki. kodrating jiwa lagi nêdhêng amère. kang mêsthi lêngane kanggo sawêngi. wong cêpak lêlarane mau adat ora bisa dawa umure. mulane wêwarahe agama rasul. sarampunge sêsuci tumuli pinurih sêmbahyang diarani salat subuh. uriping urub mau beda karo yèn diupakara pinurih samadya bae. paedahe kaya ing dhuwur mau. sarining jiwa durung kawawa padha jêbus saka ing raga. ing nalika jam 3 wêngi. ijih wutuh titipaning trimurti. beda karo otot kang ajêg lêmêse.

1 bumi Amirikah.sajrone sêmbahyang utawa sawise. wêrdine têlung golongan. kang mêsthi beda-beda. yèn ing têmbung Walônda diarani pul. bumi Ostroliyah. jaman madyapada. dene paedahe pêpuji iku mau anglêmpêrake tumangkaring karsa kang akèh-akèh. diarani bumi Aprikah. wêwatêkane sarwa tarima sarta rila lêgawa. dadi tumangkaring karsa ora pati akèh. . wahananing watêk kang sarta budayane. marga saka ciliking bumi. pinardi aja kongsi pêdhot pujine. mulane mangkono awit saka adoh karo sasipataning srêngenge. kang sagotra dumunung ana jagad sisih lor. mulane madyapada mau ora kaperang dadi loro utawa têlu. sapêpadhane kayadene raga kalawan adhêming banyu iku. Gumêlaring bumi kang padha dumunung sajroning jagad iki kèhe têlung gotra. Ing sagara jinêm kang sisih lor. ing sakubênging donya miturut suraosing Sêrat Darmasonya. saka jagad kang lor. Dene sagotraning bumi têngahing samêngko diarani Asiya. diarani tadhah angin. mangkono pupuling jiwa wus kawawa amèr sawatara. manawa têmbung Jawa diarani madyapada. wêwantuning wêwatêkan sarta êmpaning kabudidayan. iku wus padha kataman dening dayaning panasing srêngenge sawatara. kang sarta jêmbar kabudidayane. iya beda-beda karo jalma ing samadyapada. 3. dene antarane tanah kono kang wus kapering kidul dhewe. kang mangkono iku mau andadèkake sarana dawaning umur. Ing jaman samêngko bumi têlung gotra mau binage dadi têlu. utawa jagad kang kidul. Mangkono uga kang padha dumadi ana ing jaman têlung gotra mau. uga kaperang dadi têlu. siji diarani bumi Eropah. yèn têmbung Lônda diarani nurpul. arupa bumi banyu. sasipatane kaanan iya beda-beda. arupa bumi banyu. 2. mulane mangkono awit saka êmpaning sari hawa gone nartani panguripan tumrape kang mêtu saka ing tanah adhêm. Ananging kang padha dumadi ana sakiduling sagara jinêm kang mêsthi isih padha dawa umure. kang sagotra dumunung ana kidul arane uga atas angin. diarani atas angin. tumangkaring karsa durung pati akèh. budine mungkul sawiji. 2. surasane layang Darmasonya iya wus anyatakake manawa bumi kang tuwuh ing jagad iki kèhe pêpitu. antarane kono mau luwih saka adhême. dadi sagotraning bumi kang têngah mau kauripane saka antuk dayaning angin. tur adoh marang upakartining cipta drêngki. dene sagotraning bumi kang kidul. dadi hawaning sagara jinêm mau wus prasasat ora bisa sumaring. manawa ing têmbung Jawa diarani sagara jinêm. akèh pupule. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau isih padha anuhoni ing sabare. kalêbu sagara jinêm loro mau. ora padha karo jalma ing atas angin kang kidul. Bab 15 Gumêlaring Siti Anyariyosakên gumêlaring siti. kang sagotra dumunung ana têngah. kaya ta: jalma kang tuwuh ana jaman atas angin kang lor wêwantuning watêk apadene têpaning kabudidayan. rong prakara. amarga kauripan ing tanah kono iku kaananing jiwa arang amère. ing Mamênang têmbungipun makatên. pratelane kaya ing ngisor iki. mangkono uga para sato kewan. kawasa ngumpulake jiwa. tumangkaring karsa iku manawa sirêp kang mêsthi kawawa mawèh martani cipta. pangarangipun Bagawan Yogiswara. kalawan tanah panas iku beda-beda. ing têmbung Jawa isih diarani sagara jinêm.

mulane wêwatêkane padha rupak-rupak. iku hawa panasing srêngenge luwih bantêr. pupuling pêdhut lan ampak-ampak. Ingkang alus-alus dadi sarana panguripaning thêthukulan. têmah andarbèni daya panggèndèng kawawa anarik banyu kang padha ngumandhang anèng swasana. amung pasahing kalantipan bae cêpak atas angin kidul. kang sarta jêmbar kabudidayane. Mungguh sarining bumi kang padha cêcampuran iku. amèring pêdhut lan ampak-ampak mau. tinimbang karo liya-liyane. wêkasan dadi bodho. apadene êmpaning karsa wus tumangkar sawatara. barêng wus ana kono yèn ing môngsa adhêm. môngka pêdhut utawa ampak-ampak iku manawa kêna dayaning srêngenge padha kawawa amèr.Dene sagotraning tanah samadyapada kang sisih lor dhewe. iku wahanane adhêm. Apadene sagotraning atas angin kang kidul. ingatase ngatas angin kang sisih lor. dene têtakêrane ngumur kacèke iya ora akèh. yèn têmbung Walônda diarani lini. ing jaman ngarcapada sadaya. awit atas angin kidul. dene kang padha dumadi ana ing kono jiwane tansah amèr. sapanunggalane. sarta daya bantêring maruta. barêng banyu wus kakênan dening daya panggèndènging pêdhut lan ampak-ampak. dene sakiduling bumi iku wahanane dumadi iya padha bae karo antaraning madyapada kang sisih lor. ora kaamèrên ora kapupulên. amèring mêndhung iku dadi banyu. sapanunggalane. iku luwih ananing dumadi iya mèh padha bae karo ing atas angin kang sisih lor. ing Mamênang têmbungipun makatên. ewadene umur-umurane dawa-dawa ing atas angin ing lor. pratelane mangkene. yèn mangkono lêpasing kabudidayan iku saka antaraning adhêm lan pêpanas mau amèr pupule jiwa tansah sêdhêng. kang sarta sato kewan. pangarangipun Bagawan Yogiswara. iku wus awit kataman dening hawa panasing srêngenge. êmpaning karsa padha tumangkar. tuwuhing cipta kang akèh amung marang kadrêngkèn utawa panastèn. wêtuning ampak-ampak lan pêdhut mau ing sadina-dina tansah kêndhat. kang mêsthi kawawa amèr. mêndhung iku manawa kêna dayaning pêpanasing srêngenge. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. yèn ing atas angin lor adhême amung kalawan sarining tirta kamandhanu. kacamboran dening sari pêpanasing srêngenge. lêpas-lêpas panggraitane. . dene têtakêraning umur cêndhak dhewe. amarga durung kêna daya panasing srêngenge. apadene amimbuhi daya pikuwating manungsa. kanêpsone iya cêpak-cêpak. tumuli amor sawujud katon amêtêngi bawana. Dene bumi samadyaning madyapada mau. ing têmbung Jawa banyu kang tiba saka madyantara iku diarani udan. kalawan ing atas angin kang lor. yèn kaamèrên kawawa anuwuhake karsa kang akèh-akèh. pêdhut lan ampak-ampak iku mau kawawa pupul. kasipat bangêt karo hawaning srêngenge. kawawa mêsat ngumandhang ana madyantara. amèring jiwa wus ana wimbuhe sawatara. karsa iku manawa nganti tangkar-tu Bab 16 Sarining Cêcamboran Anyariyosakên sarining cêcamboran ingkang anartani daya panggêsangane sawêrnining têtuwuhan. awit jiwa manawa kapupulên ora kawawa anuwuhake graita. iya iku kang diarani jaladara utawa mêndhung. ananging kang kêna tinonton ing akèh amung yèn wayah bangun esuk. karo umur-umurane manungsa ing atas angin kang kidul dhewe. dene kang kasar diarani ampak-ampak utawa pêdhut. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau iya isih anuhoni katêmênane. arang pupule.

sêmi . dadi nêsêping sari luwih gampang. iku bakal mahanani godhong kêmbang lan uwoh. kang minôngka uwoh. sarta dèn ruktèni sakiwatêngêne. iku bakal kawawa mahanani uwiting kayu. Mangkono uga pralampitane ngaurip iku iya padha uga lan tuwuhane thêthukulan. kang mêsthi godhonge padha katon ngrêmbaka sarta sêgêr. anadene manèh mulane sari camboran têtêlu iku diarani tripurusa. sarupaning thêthukulan iki kabèh. dadi panêsêping sari amung sawatara olèhe. kang minôngka godhong. wahananing banyu iku adhêm. sarining gêni padha nisih ana ing jaba bae. iku kang mêsthi bisa subur godhonge. lan bumi.Ambalèni sari-sari kang kawawa anartani panguripaning thêthukulan iku mau. kaping têlu sarining angin. sarta oyot kang padha tumuwuh. utawa tripurusa. pêncaring pôncadriya. kaping pindho sarining banyu. kang minôngka tansah anjurungi karsa ardaning budi angkara. kêna uga kinarya ngombe panulaking pêpanas. siji sarining panas. bumi. sari patang prakara iku wijange mangkene. angin. Manusa iku kang minôngka uwit. pratelane mangkene. mulane kabèh sarupaning thêthukulan iku undha-usuking kaanane. môngka tan antuk udan. kang mêsthi godhonge padha alum. tanduking graita. mulane thêthukulan kang padha gombong iku samôngsa dipêrês kang mêsthi mêtu banyune. marmane thêthukulan kang rêntêt iku kang mêsthi padha santosa wite suwe patine. kaananing rahsa. Kaya ta thêthukulan kang padha tumuwuh ing lêmah ladhu utawa papan pagunungan. tur bajang uwite. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kapanasan ing sadina-dina. Sari kang padha nguripi thêthukulan iku. dadi sarining bumi ing sadina-dina tansah sinêsêp dening tripurusa tanpa kêndhat. Kang dhingin sarining lêmah. Kang dhingin sari gêni. marga kang dadi sabab lêmah sarta wijining thêthukulan. mulane diarani mangkono. beda lan thathukulan kang wite rêntêt adon-adone wiji kaduk sarining gêni. aluming godhong lawas-lawas katêmahan padha gogrog. kang mangkono iku sabab saka rapêting lêmah. Beda kalawan manungsa kang nancêpake cipta marta wêlas asih. awit adon-adoning sari têlung prakara. iku kang mêsthi bungkik godhonge. kapindho sarining gêni. lan gêlis lagang uwite. banyu. pratitise thêthukulan wit kamplong. beda karo thêthukulan kang wite gombong iku kang mêsthi pêpês apês sêmpalan tur gêlis patine. jiwa kang minôngka oyot. beda thêthukulan kang padha tumuwuh ana ing lêmpung utawa padhas. mangkene têmbunge. cipta kang minôngka êpange. wênang diarani trimurti. kaping pate sarining bumi. kang mangkono iku sabab saka gêronggonging lêmah. kaping têlu sarining angin. iku pratandhane. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kataman ing udan. gogroking godhong wite sayêkti ngarang. mungguh adon-adoning wiji kaduk sarining banyu lan angin. kang minôngka kêmbang. dene sarining banyu lan angin padha sumisih ing pinggir. mungguh pratelane mangkene. êmpaning karsa. sêgêring godhong kawawa anuwuhake sêmi. pratelane mangkene. loro sarining adhêm. ngaranging uwit iku têmahan bêrbêg banjur tumiba ningnèng. dene sari kang padha anartani uriping thêthukulan. iya iku wijining sari cêcamboran. sarta gêdhang sapanunggalane. sabab gone anduwèni daya panggèndèng kawawa anêsêp sarining bumi.

mêngah jampènipun. ingkang têngah kawawa ngudalakên toya. mangkono pralampitane jalma kang agung nêcêp cipta marta wêlas asih. bilih agêng salah satunggal. lawan enak rasane. Wiyosipun mênggah manungsa punika anggènipun nandhang sêsakit punika witipun saking kalih prakawis. tuwuhing uwoh iku mratandhani kabèh sato kewan kang sarwa rumangkang. têmbungipun makatên.kawawa mahanani kêmbang sarta uwoh kang padha andadi. pangarangipun Êmpu Yogiswara. inggih botên andarbèni sêsakit. inggih punika toya saking karingêting pramana. tigang bolongan wau sami tumanduk dhatêng utêg sadaya. 2. satunggal pêrnah wontên ing têngên. saèstu raga kita punika botên andarbèni sêsakit punapa-punapa. ingkang anartani dados gêsanging raga kita punika. ingkang kiwa kawawa ngudalakên angin. kang mêsthi kapidêrêng kapengin ngundhuh woh kang èdi rupane. punika gêgodhongan ingkang adêg asli toya. Mênggah jantung punika andarbèni bolongan tiga. satunggal pêrnah wontên ing kiwa. punika andadosakên sêsakit ngêlu. punika lajêng lêstantun lampahipun. ingkang têngên kawawa ngudalakên latu. manawi jampi ingkang mawi sarana. ingkang saking upakartining manah. Sakit saking latu. ananging sêsakit punika anggènipun warni-warni. Sakit saking angin. bilih ngantos kaladukên udaling angin. saupami kagêngên udaling latu. kang arum gandane. awit gêsanging raga kita punika muhung jantung purwanipun wontên. mênggah gêgodhongan ingkang adêg asli toya wau sampun kapratelakakên ing bab kaping 16. môngka tumanduking utêg. pundi prênahing sêsakit kinêrokan. ingkang satunggal ing têngah. amiliha gêgodhongan ingkang adêg asli srêngenge. sabab angin punika anggènipun andarbèni sêsakit awit saking pupu dados botên lêstantun lampahipun. kaunjuk utawi kaborèhakên sarira. manawi sumusup ing wadhuk têmahan dadosakên sakit mulês. ing Mamênang. kados ing ngandhap punika pratelanipun. mênggah jampènipun ingkang saking upakarti manah ugi anancêbakên cipta marta wêlas asih. margi saking tatêdhan. ingkang tamtu andamêl sêsakit panas. dados kawawa ewah gingsir lampahipun. utawi sênêp. punika saèstu andarbèni sêsakit kawontênanipun dhatêng raga. utawi kajampenan ingkang sarwa panas. manawi sami udalipun. . manawi kenging pêpanas utawi kinêrokan. 1. saupami manungsa punika botên nênêdha. bilih gêgodhongan ingkang kadamêl jampi. utawi watuk. Sadaya wau tuking sêsakit dumunung wontên ing jantung. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. awit tatêdhan punika adamêl rêndhêt lampahing latu angin toya wau. kêdah nancêbakên cipta marta wêlas asih. Bab 17 Upakartining Sêsakit Anyariyosakên upakartining sêsakit. ingkang tamtu saras sakitipun. bilih jampi ingkang mawi sarana. pramila jantung wau dados tuking sêsakit. apadene jalma manungsa kang padha andulu. ugi sampun kapratelakakên ing bab 16.

kaunjuk sarta kaborèhakên saèstu sagêd saras. margi saking lêpat raosipun piyambak. punika saèstu botên tumama wisanipun. gêgodhongan ingkang winastanan bolu bang. katarik saking lêbêting napas. sawêr ingkang kêsit punika mratandhakakên manawi sampun cabar wisanipun. Manawi wontên manungsa cinokot sawêr. punika saèstu manawi agung wisanipun. daya wisa punika sagêdipun malêbêt dhatêng sarira. Botên angêmungakên sawêr kemawon. ngantos angêbêki badan.Wontên malih manungsa ingkang nandhang sêsakit tatu. kalajêngking sasamènipun. dados panyabaraning wisa. kawawa anjêbus saênggèn-ênggèn. sabab gêgodhongan kalih warni wau. Mila makatên margi sawêr kalih warni wau anggènipun manggèn wontên sapinggiring sagantên utawi rawa. amargi saking kêkathahên wisanipun. ngantos saicalipun raosing sêsakit. makatên ugi kenging latu. punika jampènipun ingkang saking upakartining manah. utawi dêdamêl. bôngsa wisa sadaya. sanadyan sarasa ing wingking tansah tuwuh sêsakitipun. ananging botên andarbèni kalakuan angkara murka. têmah andadosakên sêsakit kados kang kasêbut ing nginggil wau. awit anggènipun kêrêp nanêdha. makatên purwanipun. dèntên manawi botên nêdha. sarta kaêntup ing tawon. manawi kêkathahên wisa têmah lêsah tanpa bayu. anggènipun botên katingalan sarintên dalonipun punika. wondene jampènipun. môngka lajêng pêjah. mênggah jampènipun ingkang mawi sarana kasirama toya wantah. bèntên kalihan sawêr lêmpe. dèntên wisaning manungsa punika kawawa ambucal sawarnining sêsakit. saèstu cabar kamandènipun. utawi kaêntup wau. asarana ngampêt ambêgan. tanpa daya. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. sawêr banyu. botênipun inggih toya lèpèn. jangji botên ambêkan. êrah wau manawi rêgêd. môngka kadrêngkèn punika adamêl rêgêding êrah. bilih angsal tatêdhan wau lajêng trêngginas polahipun. pangarangipun Êmpu Yogiswara ing Mamênang. Bab 18 Upakartining Pêjah Anyariyosakên upakartining pêjah. sanadyan manungsa ugi makatên. têmbungipun makatên. sanadyan nyakota botên mandi. awit labêt saking botên sagêd nêdha wohing papasan utawi wohing bolu bang. saèstu limprêk-limprêk. salêbêtipun têksih cinakot. ingkang makatên wau sadaya. . têgêsipun rêmên adamêl pitênah sasamining tumitah. Wondene manawi manungsa kacakot sawêr kang sarta kaêntup samining bôngsa wisa. ananging wisaning manungsa punika bèntên kalihan wisaning sawêr. yèn sawêr pundi ingkang cinakot andadosakên sangsara. punika sampun tatela andarbèni kalakuan angkara murka ingkang sakalangkung sangêt. punika amargi saking andarbèni manah drêngki. dados têmah adamêl cabaring wisa. têgêsipun toya sagantên. ananging ingkang makatên wau manawi botên sagêd angruwat kadrêngkèning panggalih saèstu botên sagêd saras. Mênggah wisanipun manungsa wau. margi wisanipun ampuh. punika botên wontên jampènipun. pramila manawi wontên sawêr botên sagêd nêdha wohing papasan tuwin bolu bang. kados ta bubrah kowak korèng sapanunggilanipun. utawi papasan. punika manawi purun nyakot manungsa saèstu mandi.

II. manawi badhe racut kadonyanipun. pamrihipun adamêl maligining pramana. ingkang sabagean êlêt tigang atus pandulu. supados sampun adamêl kèndêl dhatêng lampahing roh rahmani. ingkang sumusup ing êrah sadaya. môngka toya angin latu punika bôngsa lumampah. kados ingkang sampun kapratelakakên ing bab 17. roh rahmani. manawi ing têmbung Arab kawastanan betalmakmur. kaalusan tundha kapisan. janaloka. botên mebah botên musik. Manawi têmbung Sangsêkrita alam têtiga wau dipun wastani. awimbuh prabawanipun. IV. punika alamipun bôngsa kamawurung. punika ugi sampun dados wiji ananging saèstu kirang ing . sakawan paningal. pamrihipun supados adamêl sukcining pramana. bilih manawi sampun racut dados satunggal wontên ing jantung. tiga pangandika. amung santun alamipun kemawon. punika têtela jantung ingkang kenging hawaning tatêdhan. sampun ngantos anuwuhakên panggagasing panggalih. bôngsa lêlêmbat punika kadadosan saking sukmaning êrah ingkang sami kantun wau. pamrihipun supados angantêngakên pramana. kang awit bolonganing jantung mingkup. Mênggah alam têtiga wau. mênggah kathahipun tigang golongan. mênggah anggènipun dados sabab manungsa pêjah punika. anglêrêmakên êmpaning karsa. pêjah ingkang makatên wau sukmaning êrah saèstu botên sagêd kukut dhatêng pramana malih. alam kaalusan punika wau. inggih punika ingkang sami kawastanan.Wiyosipun. V. Dene manawi têmbung Arab. ing sagêgolonganipun piyambak-piyambak. III. utawi anjing wêdaling napas wau kaajêgna. kapêpêtan hawa tatêdhan saking jawi. manawi sampun makatên manungsa punika. kados ta manungsa ingkang sampun katingal mêtêng môngka têrèk. betalmukadas. ingkang minôngka siti swasana. ingkang wontên salêbêting jantung. satunggal-tunggalipun binage dados tiga. dipun wastani betalmakmur. pratandhanipun makatên. abên-abênanipun trimurti. angrèh raga. Wiwit kapisan ing alam janaloka. biyung tolung sirah galundhungan saminipun. dados kawawa lajêng ngangkat rungkating pramana. ing ngriku sami alamipun bôngsa alus-alus. mênggah pratelanipun makatên. I. kalih pamiyarsa. punika manawi angêtrap pangruktining raga makatên. punika pramana lajêng agung kawasanipun. guruloka. gangsal pangraos. têmahan botên kawawa angudalakên tuking latu tuwin toya. angêningakên cipta. prasasat botên pêjah. Kados ta. Manawi sampun ngangge upakarti ingkang makatên punika wau saèstu Hyang Pramana kawasa ngukut sagunging sukma. supados anilar satunggal panggônda. endraloka. Bèntên akalihan manungsa ingkang sampun kasêbut pandhita. Manawi wontên manungsa pêjah jalaran anggènipun nêdha woh-wohan utawi lombok sasamènipun. awit jantung wau sampun têtela bilih andarbèni bolongan têtiga. satêmahan kantun sami sagêd gêsang piyambak-piyambak. manawi pramana sampun rungkat saking panggenan. angracut pôncadriya. saèstu kita punika lajêng pêjah. Ing mangke anyariyosakên alam kaalusan. purwanipun saking jantung. ingkang makatên wau pininta sagêda wangsul dhatêng pramana malih. anyarèhakên napas. betalmukaram. têgêsipun wiji ingkang kirang langkêp.

ingkang sampun badan alus. ananging manawi sampun sagêd saupakartining para nabi. têgêsipun kama ingkang botên katampèn dening baganing biyung. punika alamipun para satriya. punika dipun wastani alam sonyaruri.Tamat . punika alam panggenanipun para pandhita. sakathahing wiji ingkang dumunung ing ngriku. inggih punika ingkang kasêbut botên asor botên luhur. inggih punika lêrês-lêrêsing panggenan.kawujudanipun. punika ugi sagêd anunggil sapanggenan kalihan para pandhita. môngka kawawa anarik wiji. sadaya sami damêl sikara. ingkang dipun wastani makatên wau sadaya kama salah. saèstu wangsul duk purwanipun trimurti. ingkang sampun kacariyosakên ing Sêrat Paramayoga. jim. ewadene ingkang makatên wau sami sagêd gêsang ing kawontênanipun.. ugi betalmukaram. têksih salêbêting alam endraloka. manawi narendra ingkang limrah budinipun. mênggah kalakuan ing kadonyanipun manungsa ingkang makatên wau kalêbêt sêdhêng. awit ing ngriku alamipun para nabi. pêri. utawi para nata.. Ing kaalusan kapisan. ingkang makatên wau margi saking kirang abên-abênanipun trimurti. sadaya sami anandhang cacat. Ing kaalusan tundha kalih. ugi ing betalmakmur. . têgêsipun botên marta botên murka. punapadene sawêg ana gêmbung sasamènipun. Ing salêbêting alam guruloka. ing ngriku mênggah tataranipun kalihan manungsa ingkang limrah. sarta ingkang tansah anancêpakên cipta marta wêlas asih. ing ngriku ingkang kawasa murba amisesa salêbêting alam janaloka wau. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. Kaalusan tundha tiga. sasamènipun. Ing salêbêting alam endraloka. punika wiji lajêng kawawa gêsang dumunung wontên alam kaalusan ingkang tundha kalih. kados ta manawi manungsa pinuju tilêm. punapa malih botên wontên ingkang botên gêndhak sikara. tataran kaalusan ingkang kapisan. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. ingkang sami tigang kaalusan. Ing kaalusan tundha tiga. punika ugi sami tundha tigang kaalusan.. manawi ing têmbung Arab dipun wastani betalmukadas. manawi têmbung Arab dipun wastani betalmukaram. punika wau ing ngriku pagolonganing bôngsa alus ingkang botên mawi cacat. inggih punika kratonipun Sang Bathara Ismaya. ananging mênggah gêndhak sikaranipun sami kemawon kalihan ingkang sampun kasêbut ing alam tundha kapisan wau. Tataran kaalusan tundha kalih. punika manungsa ugi sagêd angambah ing alam ngriku. Ing alam ingkang sampun kasêbut nginggil wau. punika têksih salêbêting alam janaloka. angrèh sagunging jim pêri parayangan. manawi ing jaman purwa winastanan ing tenjomaya. Ing kaalusan tundha kalih. ing ngriku manawi manungsa sagêd angambah nunggil ing alam punika. wêdaling kama saèstu dipun saranani saking supêna sacumbana. punika alamipun para parayangan. Ingkang alus tundha tiga. punika alamipun manungsa. punika alamipun manungsa ingkang sami angêgungakên tancêbing cipta marta wêlas asih. punika alam pungkasan. kados ta sawêg ana sirah.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful