Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Mangunwijaya

1937

Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Anggitanipun Êmpu Yogiswara TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekhandel TAN KHOEN SWIE, Kediri 1937. Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Babon saking Mas Ngabèi Mangunwijaya ing Wanagiri - Surakarta Taun 1853 TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekh. TAN KHOEN SWIE, - Kediri 1937. PENERBIT: TAN KHOEN SWIE KEDIRI. Diperlindoengi Hak karang-karangan Stb. 1912 fatsal 11 No 600. Kitab ini sjah bila ada tanda tangannja si penerbit sebagi di bawah ini: Sêrat Widyakirana, inggih Darmasunya Sêrat Widyakirana punika anggitanipun Êmpu Yogiswara ing nagari Mamênang, inggih ing Kêdhiri, pêthikan saking Sêrat Darmasunya yasanipun Sang Hyang Sitra, inggih Bathara Panyarikan ing Suralaya, babon saking Sêrat Sastradarya. Dene Sêrat Widyakirana wau, sampun asring kawêdalakên, kacithak sarta ugi kawastanan Sêrat Darmasunya. Ananging salugunipun ingkang kapêthik wontên Sêrat Widyakirana wau, namung bab purwaning dumados kemawon. Dene sajatosipun Sêrat Darmasunya punika agêng sangêt awit isi kawruh warni-warni, kawruh jaman samantên (jaman kadewatan) saha ingkang sampun kawêdalakên wau dèrèng wontên ingkang jangkêp, wontên ingkang sawêg dumugi 8 bab, wontên ingkang 16 bab, punapadene têmbungipun salong wontên ingkang lêpat, kados ta: ingkang mungêl: sastradarwa, punika lêrêsipun: sastradarya. Môngka têgêsipun têbih sangêt susatipun. Darwa, têgêsipun gadhah, darya, têgêsipun manah utawi budi, sastra, têgêsipun aksara utawi tulis dados têmbung sastradarya, gadhah têgês sêrat ingkang kinancing salêbêting budi. Inggih punika ingkang sinêbut sastracêtha. Ananging tanpa papan tanpa tulis, mungêl piyambak, botên kêndhat ing salami-laminipun.

Mênawi bôngsa Krèstên, Injil, amastani sang sabda. Inggih sabda ghaib. Mênawi bôngsa Jawi, amarlambangi jago kluruk sajroning êndhog, utawi swara ingkang pindha swaraning gêntha kêkèlèng.kêkêlèng. Mênawi bôngsa Hindhu, tiyosopi, amastani: swaraning asêpi. Mênawi bôngsa Islam, amastani kun. Pangandika sapisan, gumêlar salaminipun, inggih pangandika: Allah. Wangsul têmbung: sastradarwa, kadospundi. Punapa: tulis gadhah. Utawi gadhah tulis, têka inggih mèmpêr. Dene Sêrat Widyakirana utawi Darmasunya ing ngandhap punika, kajawi sampun jangkêp dumugi 18 bab, têmbung-têmbung ingkang lêpat sampun sami kula lêrêsakên, amila para maos sampun sumêlang ing galih, sampun tamtu badhe sagêd anyakup punapa suraosipun, awit sampun botên wontên ingkang nusabiyat. Mangunwijaya.

Sêrat Widyakirana Bab I Bêbukaning Bawana Amratelakakên bêbukaning buwana, miturut saking suraosing Sêrat Sastradarya, punika sêrat ingkang winados dening para jawata, inggih punika sastra ingkang kinancing ing salêbêting budi, ananging sampun kawêdharakên dening Sang Hyang Panyarikan, sarta lajêng kaanggit dening Êmpu Yogiswara ing Mamênang, kacêtha wontên salêbêting pralambang. Sêrat pralambang wau dipun paringi nama Darmasonya. Suraosipun kados ing ngandhap punika. Mungguh gumêlaring jagad kang sapisan iku diarani sonyaruri, wrêdine suwung utawi sêpi, mulane mangkono marga titahing Pangeran durung padha dumadi, kang lagi dumadi dhingin amung surya, côndra, kartika, swasana, swasana iya iku amun-amun. Amun-amun iku minôngka kêkandhangane: surya, côndra, kartika, iku mau ing jêro padha kaèbêkan dening amun-amun, patang prakara iku langgêng anane, tur ora kêna owah gingsir ing salawas-lawase. Apadene jêjêg ajêg ing wujude, iya iku kodrating Pangeran kang dhingin dhewe, kaanane papat iku padha kasinungan wahyuning wahyu panguripan, ing têmbe bakal kawasa anartani panguripan kita iki kabèh. Dene kodrat papat kang wus cinaritakake ing dhuwur mau, wujud utawa gêdhene cilike, apadene pangwasane beda-beda pratelane kaya ing ngisor iki. 1. rêmbulan, wujude sumunu, asêmu kuning maya-maya, kuwasane ing têmbe bakal kawawa mahanani, martaningrat ngraya iki kabèh.

2. lintang-lintang, iku gêdhene luwih saka rêmbulan, apadene ngumandhang ana sadhuwuring rêmbulan, êlêt têlung atus pandulu, wujude lintang mau biru, asêmu ijo maya-maya, kuwasane ing têmbe ya bakal amimbuhi martaning jagad iki kabèh. 3. srêngenge, gêdhene luwih saka ing lintang, apadene gone ngumandhang ana sadhuwuring lintang êlêt têlung atus pandulu, wujude srêngenge abang amarakata, kuwasane ing têmbe bakal mahanani urup-uruping jagad raya iki kabèh. 4. swasana, iku gêdhene luwih saka srêngenge, rupane irêng mêlês amaya-maya, kuwasane dadi kêkandhanganing dumadi iki kabèh. Swasana iku kang binasakake lêmbut tan kêna jinumput, gêdhe angèbêki jagad, mulane binasakake mangkono, swasana iku saking lêmbute tur jêmbar têbane, sawiyah para winasis, ginawe pralambang warôngka manjing curiga. Curiga manjing warôngka. Mulane mangkono swasana iku sanadyan sajroning watu iya kaèbêkan, dening kaananing swasana. Ewadene watu iku mau ing jaba iya ngumandhang ana sajroning swasana. Ing sajroning alam sonyaruri, jagad iki isih jêjêmjênjêm. prêmanêm, angin durung ana lumaku, banyuning sagara durung ana tumitah, bêbasane amung suwung tumalawung tanpa ujung, amung sirat soroting srêngenge kang sumêbar angêbêki sabawana iki kabèh, sirat soroting srêngenge iku andarbèni daya panas, lawas-lawas soroting srêngenge iku anabêti marang swasana, tabêt panasing swasana lawas-lawas tumêka ing ngontariksa,ngantariksa. tumanduk ing rêmbulan utawa lintang, lintang rêmbulan barêng kêna dayaning pêpanas, têmahan tumuli padha kumaringêt, dene karingêting rêmbulan lan lintang, padha tumiba graning gunung cakrawala, prênahing gunung cakrawala, iku dumunung saimbanging bawana kang sisih lor, mungguh karingêting lintang utawa rêmbulan mau diarani tirta prawita, têgêse banyu kang kawitan. Barêng wus antara lawas, tirta prawita mau têmah kawawa umili tanpa kêndhat sarta banjur angubêngi sakubuke jagad iki kabèh, ing kono tirta prawita tumuli karan tirta kamandhanu, têgêse banyu mili malêngkung utawa banyu urip, wujuding banyu iku putih, wus sarupa kalawan kapuking kapas, sarta anduwèni cahya amaya-maya. Ilining tirta kamandhanu barêng tumêka marang imbanging jagad kidul, têmah têmpur lan pêpanasing srêngenge, ing kono tumuli arêbut daya, padha santosane padha kuwate, ing nalika padha nêdhêng têmpuring tirta prawita, kalawan dayaning srêngenge têmah mijilakên swara umung, iya iku kang diarani rijal utawa jatingarang. Saking kuwat sakaro-karone, têmah kawawa angobahake sabuwana iki kabèh, obahing bawana barêng katêmpuk dayaning kang padha rêbut daya mau, wêkasan srêngenge lintang rêmbulan, apadene swasana, padha mubêng anyakra pagilingan adhewe-dhewe, dene banyu kang têmpur karo pêpanas iku tanpa kêndhat ing sadinadinane, ing kono purwane ana rina lan wêngi. Ing nalika iku tirta kamandhanu sirna adhême sarta srêngenge ilang panase, saksirnaning adhêm lan pêpanas têmahan padha sumaring, sarining adhêm lan panas mau tumuli kumpul ngumandhang ana ing swasana. Jalantahing tirta kamandhanu, sarta jêlantahing pêpanas, kang kasar-kasar padha tumus tumêka sajroning bawana, dumadi jalanidhi, wardine banyu kang bênêr utawa banyu wantah, dene kang alus-alus padha bali marang graning wukir cakrawala manèh, mangkono ing salawas-lawase.

barêng bêngi kêna dayaning adhêm têmah kawawa pupul tumuli pulih dadi banyu manèh. têmah kawawa awor dadi sawiji. siji dumunung ana sêndhang cakrawala. rupane abang ambalêrêngi sênêning sorot wus saingga namaning wulan. dêrêse manawa ing wanci bangun esuk. ing kana sêsilih aran trimurti. ing têmbing lor lan ing têmbing kidul. kang putih ilang putihe. mangkono uga banyu kang padha jêndhêl mau manawa kataman ing pêpanasing srêngenge. wêrdine paworing loro. awit saka sathithike. kaananing banyu padha anjêndhêl. utawa tanpa raga. kuwasa daya panggèndènge amung manik ioma. gêsange tanpa sukma. wasana tumuli campur dadi sawiji. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. maya-maya asêmu ijo. lan manik mulat. padha kêna panggèndènge manik ioma. mulane mangkono kang awit angin iku kasoran daya panggèndènging kalawan banyu. utawa kaalusan têtêlu. wêrdine amor cahya têtêlu. daya prabawa iku diarani angin.Ilining tirta kamandhanu mau. Ing sajroning jaman tirtayoga iku mau. daya prabawa rong prakara mau ing nalika têmpuring tirta kamandhanu lan panasing srêngenge. ananging pupule mau ora kongsi katara. Campuring manik tatêlu mau. wêkasan salin cahyane kawarna biru. manawa ing wayah wêngi tumuli bali anjêndhêl manèh. kang irêng ilang irênge. Mungguh katêrangane banyu kang wus kasêbut ing dhuwur mau. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. utawa tumitahing banyu kang kapisan. maruta iku tumuli anut salaku jantrane tirta kamandhanu. kapindhone maruta. Dene kang mratandhani ing môngsa wêngi banyu iku bisa pupul ing sawatara katitik saka tibaning êbun kang saka ing antariksa kang mêsthi ing wayah wêngi. ing têmbung Sassêkrita. yèn ing têmbung Arab diarani nur cahya. . warnane putih umancur. mangkono ing salawas-lawase. Trimurti iku têtêp bangsaning aluhur. wardine: urip. kang abang ilang abange. Manik tatêlu iku padha rêbut daya. ing têmbung Sassêkrita diarani manikmaya. iya amèr sawatara. têmbungipun kados ing ngandhap punika. kang banyune padha ajèr mung ing têngahan bae. têmah padha sirna sipate. ing kono banjur sinêbut maruta utawa morota.Sangsêkrita (dan di tempat lain). barêng wus mangkono mari kasêbut alam sonyaruri. mulane mangkono awit adoh karo sasipatane srêngenge. têlu dumunung ana srêngenge. iya iku wahyuning tirta kamandhanu. Bab 2 Kasidan Jati Amratelakakên kasidaning jati. trimurti iku binasakake uripe ora ana kang nguripi. ewadene banyu ing têngahan mau manawa kêtaman mayaning adhêm ing wêngi iya bisa pupul sawatara. rêbut pangwasa. prabawa iku diarani bayu. wêrdine murup. ana wahyuning wahyu kauripan têlung prakara. ing môngsa iku diarani alam tirtayoga. diarani manikmulat. yèn para budi ing tanah Eropah padha angarani: sil. diarani banyu tumitah. manik ismaya. wêrdine rêmbêsing kawêningan. dhingin banyu. rupane irêng sumorot. loro dumunung ana ing maruta. pratandhane dene sarira cahya. santosane kalawan daya prabawane dhewe. môngka êbun iku hawaning banyu kang ginêbug hawaning panas. diarani manik ioma. apadene panasing srêngenge iku iya padha mawa daya prabawane dhewe. dadi ing masa iku bawana wus kadunungan dening kodrat cahya campuran rong prakara.

têmah padha anguripi sarupaning bêburon ing môngsa iku. têtêpe manawa wus sarira wahyu. kang mangkono iku mratandhani wus sarira wahyu. ana kang abang. Tripurusa ing sadina-dina ora sah gone kataman dening sarining pêpanas. kang diarani alam antara mau têngah-têngahing dhuwur lan ing ngisor. ing masa alam iku: kaananing raga iya padha andarbèni cahya. sapira santosane maruta isih kalah kalawan santosaning pramana. dene ora obah katêmpuh sapira gêdhening maruta. têmah kawawa dadi kêkandhangane tripurusa. ana kang ijo. Tripurusa barêng wus ngandhang ana sarira tumuli sêsilih aran pramana. . Ing nalika alam iku. kang awit ora kataman marang hawa sêsukêring bumi ing salawas-lawase. kadya purnamaning wulan. ora adhêm kinum ing tirtamaya. Saya lawas-lawas manèh sirat soroting pramana mau wimbuh akèhe. ana kang irêng. jroning alam tirtayoga kabèh. lawas-lawas wimbuh prabawane amancorong cahyane. Ing nalika trimurti jumênêng ana ing kono. iku sajatine bêburon. ana kang dadu. sapira panasing bagaskara. têrange mangkono. ing wêkasan kawasa anarik sari-sarining bawana. Ora panas kataman prabawaning bagaskara. Wêrdine alus. wêrdine kabèh ingkang padha dumadi ana ing alam kono padha darbe cahya mancorong. apadene suka lan prihatin. kang kaping pat kawasa amiyarsa kang datan kalawan karna. ana kang kuning. kang kaping têlu kawasa awacana kang tanpa pangandika. iya sari hèrya. kang sarta lara lawan kapenak. kang dhingin kawasa andulu tanpa netra. kapindho kawasa anggônda kang tan kalawan grana. ananging sarèhning bakal padha katabêtan kêna hawaning bumi.Ing nalika iku trimurti dumunung samadyaning tawang. tripurusa gone jumênêng ana ngalam kono. apadene sorot sirating tripurusa mau. awit ing alam iku kêna diarani alam kaalusan. utawa kaya srêngenge. dadi ing samêngko pramana kêna diarani raga bathara. dene sagunging bêburon ing nalika gone dumadi ana sajrone alam tirtayoga mau kang dadi pratandhane kabèh mawa raga cahya. kang binasakake maujud iku sarining pramana. sarta banjur diarani sarira. mungguh saikine têrusing mangisor ana sadhuwuring bumi Mêkah. wus tanpa obah sadina-dinane. wetan kulon. yèn wêngi kawasa ngukut sarining tirta kamandhanu. beda karo bêburon kang padha tumuwuh sajroning jalanidhi. wêrdine wahyu tatêlu kang padha santosa. pramana tumuli tuwuh pangwasane kang limang prakara. kang binasakake samadyaning tawang iku alam antara. utawa wimbuh-wimbuh wahywaning wahyune. sarana. antara lawas manèh tumuli gana manungsa. Barêng wus antara kandêl kumpule sari têlung prakara mau. iku kabèh padha ora kêna ing pati. têgêse katon utawa maujud. apadene têngah-têngahing lor lan kidul. saya lawas saya wimbuh ing kasantosane. ananging bêburon ing awang-awang. ana kang wungu. utawa warna-warna rupane. apadene kêna kang kasêbut karaton siwandakara. Barêng wus mangkono. utawa santosane wahyu tatêlu. sapira adhêming tirta prawita. Wujude sarira mau lawas-lawas tumuli gana. mangan lan turu. Pramana mau saya lawas saya wimbuh daya santosane. utawa sarining banyu. manawa rina kawasa ngukut sarining srêngenge. apadene sarining maruta. isih kalah kalawan panasing pramana. lire mangkono. isih kalah lawan adhêming pramana. sêsilih aran tripurusa. kang mêsthi têmbene kêna ing pati. wêrdine sari banyu. yèn ing awang-awang diarani lintang alihan. lawas-lawas sari têlung prakara kawawa anglimputi tripurusa. ing kono banjur kaaranan bathara. durung ana carane. mulane sinêbutake mangkono. kang kaping lima kawasa amirasa kang datantanpanetra.

ing têmbe bakal mahanani budi rila. arane murti. ananging langgêng lêgawane. dadi sirna wujuding putih. wiji putih iku asal saking tirta kamandhanu. yèn ing têmbung Arab diarani rohkani. amratelakakên wêwijanganing wiji ing satunggal-tunggalipun. têmên trima utama. kawoworan sarining tirta kamandhanu. kawoworan saka sarining tirta kamandhanu. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi sêdhêng kalantipane lumaku sabar maklume. irêng kaya ing dhuwur mau. asihan sarta tarimanan. wêrdine sukci utawa padhang. iku wus kêna binasakake trimurti. gone arsa mêncarake tuwuh. rêrupan samono kèhe mau. Wiji kang biru nom sumirat amaya-maya. arane mulat. apadene banjur sumiwi ngabyantaraning pramana. wiji kang abang iku angsal saka srêngenge. nanging rada amêm wicarane. Loro rupane abang. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang kados ing ngandhap punika. amung sawatara sarta kawimbuhan sarining srêngenge sawatara. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi wêlasan. amung maligi salingganing pramana. iku mratandhani asli adêging sari maruta. ing têmbung Walônda diarani: sil. ing têmbe bakal dadi wijining dumadi. abang. 1. utawa . Wiji kang rupane mangkono iku. gone bisa dadi wiji manawa campur rupa sawiji. iya bakal ora kawawa dadi wiji. 3. wiji kang irêng iku angsal saka maruta. kawoworan sarining tirta kamandhanu utawa sarining srêngenge rada kaduk. wêkasan padha urip dhewe-dhewe. ana kang putih sapêpadhane. Ing sajatine wiji têlung prakara mau. Wiji kang ijo maya-maya. Wiji kang rupa ijo nom amancur maya-maya.ana kang biru. ing têmbung Walônda diarani: sil. manawa têmbung Walônda isih diarani: sil. yèn ing têmbung Arab diarani roh rabani. 4. ing têmbung Arab diarani roh ilapi. Wiji kang warnane biru amarakata. dene yèn isih maligi sawujude dhewe-dhewe. ing têmbe bakal mahanani budi cubluk. ing têmbung Arab diarani rahmani. mung sawatara. iku pratôndha asli saka adêging maruta. guru alêman. Bab 3 Wêwijanganing Wiji Têksih salêbêting jaman tirtayoga. iku têtêp adon-adone trimurti saukur. Rarupan samono mau barêng padha antuk daya wahyuning pramana. wêrdine alus. sarining srêngenge kaduk. ananging adon-adone durung satimbang. kang dhingin putih. arane pramana. 2. Têlu rupane irêng. têgêse murup utawa têrang. iya iku kang dèn arani sajatining rupa. sakèhing wiji iku diarani apawara. iku iya maksih adêging sari maruta. iku ing têmbe bakal dadi wiji budi dhewe-dhewe. Wêrdining wiji mau têlung prakara. para apsaraapawara. taksih miturut wêwarahing Sêrat Darmasonya. têmbung Walônda isih diarani sil.

ananging manawa wus kataman kamartaning cipta dadi rila lêgawa. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. wêrdine lêmês. kang awit sêdya lan karsa durung ana tumuwuh. dadi ing môngsa iku durung ana lara lan pati. sabên antara wêngi kataman ing daya adhêm. dene ing jêro taksih binuntu. barah rambat iku kang lara tatu ora ana warase. Apadene têtêp mantêp tur lantip mring kabudian. iku pratôndha isih trimurti. Wiji kang rupa wungu muyêk amarakata.tata. agung angkarane. apadene sarining tirta kamandhanu. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. têmah dadi êmbag-êmbag utawa lêmah. ewasamono santosane lêmah iku saka dayaning panukmaning sari têlung pakara. 7. Dene pêncaring wiji môngsa iku isih padha raga cahya kabèh. culika durjana. tumuli garing utawa akas. ananging amèring banyu jalanidhi mau antêng anjêlantah. awas eling. kang diarani cipta wasesa iku thukuling karsa pangiyas marang sapadhaning tumitah. ananging adon-adone rada kaduk sarining srêngenge. ora andêlan. kalawan panasbaranan. têlu sarining maruta. 6. Saya lawas saya wimbuh kandêle sarta wimbuh santosane. 5. iku pratôndha adêging srêngenge. tur santosa amisesa. têtêg ngati-ati kang sarta kadunungan ênêng êning. kawoworan adêging tirta kamandhanu sêdhêng. tur gêdhe kiyase marang sapêpadhaning tumitah apadene butêng utawa rupak budine. ambalêrêngi iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining maruta lan sarining tirta kamandhanu amung sathithik. kang akèh sarining maruta kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi drêngki arda angkara murka. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi gêdhe pangôngka-angkaning kêrêp sônggarugi. têmbungipun makatên. tipis budayane. 8. yèn tumanduk ing panon dadi lara edan. Kacèke amung andarbèni cipta wasesa. Wiji kang rupa dadu. Bab IV Kodrating Cêcamboran Amratelakakên wêwahing kodrat camboran. Wiji kang rupa abang abra marakata. kalawan êninge bae. mulane kêna binasakake araga sukma. titi. lawas-lawas katon tumandhon ing jalantah. kang mangkono iku ing têmbe bakal anduwèni lara panas sarta asring suwa pandulune. sadhuwuring lêmah mau barêng tansah kataman siliring maruta kalawan dayaning srêngenge.sônggarunggi. Banyu jalanidhi kang wus kacaritakake ing dhuwur mau. kang kasêbut ing dhuwur mau. siji sarining pêpanas. sari têtêlu mau gone manukma ing lêmah . Kang wiji rupa kuning sêmu sumunar. iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining tirta kamandhanu sathithik. manawa lara mau tumanduk ing raga dadi barah rambat. cupêtan atèn. atêmah pupul. adoh marang wêlas asih cêpak wisesane. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi landhêp sugih panggraita. dumilah asêmu maya-maya. sarira bathara. loro sarining banyu. yèn ing môngsa awan kataman dening hawaning panas têmah amèr manèh. kaanane amung ênêng. sarining maruta rada kaduk. muncaring cahya mau wus ora beda karo urubing pramana. kang mêngkono iku adat ing têmbe bakal andarbèni lara rong prakara. kang mêngkono mau bakal mahanani budi kaya adêging trimurti.

andaru mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. siji manik-manik sapanunggalane. jalantahing hawa kang padha kèri jroning bumi mau dadi limang prakara. 5. Guntur. wahyu mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. pratelane kaya ing ngisor iki. bakiwit. iya iku kang diarani asthagina. rupane putih sumirat kuning. lire mangkene. panusupe kurang lêstari. walirang. 1. banjur anartani panguripan. banjur anartani panguripaning thêthukulan kang wus padha tumuwuh ana sadhuwuring bumi. 2. rupane biru sumirat ijo. kalakone pangèsthi iku kudu sinêmbuh ing tapabrata. Utawa bêburon kang wus padha tumitah ing kono. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas. pitu uyah. mulane gone jêbus mring bawana kurang lêstarine. dene sari kasar têtêlu mau ing sabên kêna dayaning adhêm iya pupul. pulung mau ing têmbe iya bakal dadi sarana mimbuhi daya panguripan. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta têmbaga. wêrdine kagunan wolu kang kaanggo urip. lan sapêpadhane. têmbaga. rupane kuning sumunar. iku pratôndha adêging cahya têmbaga. rupane wungu sumirat dadu. ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta angkara murka. wêsi. Pulung. Têluh braja. têmah diarani bumi. papat timah. awit sari têtêlu mau isih kawilang sari kasar. 4. guntur mau ing têmbe bakal dadi sarana amimbuhi daya panguripan. barêng lêmah mau wus kawawa mahanani sakèh thêthukulan. Wahyu. lima dêmbaga. amarga tansah kapêpêt ing bumi. ing nalika kêtaman adhêm padha wimbuh pupule. môngka binantonan ing tapabrata. barêng kêtaman hawaning pêpanas padha wimbuh amère. 3. iya tumuli amèr. wêsi timah walirang têluh braja mau ing têmbe bakal sarana amimbuhi daya panguripan ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta jail muthakil. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang lalêgawa têmên tarima. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta timah utawa salaka. cêcamborane jalantahing sari têtêlu iku dumadi wujud ing wolung prakara. barêng kêtaman dening pêpanas têmah kawawa padha mêtu hawane sarta banjur cêcamboran ing saanane. iku pratôndha adêging cahya wêsi. salaka. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang wêlas asih. wêrdine wêwadhah bumi iku saya lawas ing dhuwur saya kandêl lan rêntête. têlu salaka. rupane abang sumirat ungu. uyah. manawa kêna dayaning pêpanas. amèring hawa mau aluse kawawa jêbus mring bawana. samono iku dadine kalawan dèn èsthi. ananging kang dèn kaluluti. bôngsa tancêbing cipta kang marang marta mardi aksama.salawas-lawase wus tanpa kêndhat. sarta banjur campur camboran. amoring sari têtêlu iku aluse kawawa anjêbus mring bumi. nêm wêsi. barêng ginêbug dening dayaning pêpanas padha amèr. mungguh warna wolung prakara iku. mangkono uga hawa wolung prakara mau ing sabên kataman dayaning adhêm tumuli padha pupul. Andaru. adat tumuli cêpak tibaning wahyu. dene jalantahing sari têtêlu padha-padha isih kèri ana sajroning bumi. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang wêlas asih. . wolu walirang. ing ngisor ora pêdhot wimbuhe mulane awit ing môngsa iku sari tatêlu têmah padha manukma ing bumi mau. lêmah mau barêng wus kataman panukmaning sari têtêlu têmah kawawa mahanani thêthukulan saane. loro êmas. ananging cêcamborane hawa wolung prakara mau isih hawa kasar.

ing sasama-samaning tumitah. kang wus padha dumadi awarna-warna. Guntur. pakolihe sinêngitan ing sasamaning tumitah. jail muthakil. pramana barêng wus kalimputan dening sari bumi dadi wimbuh antêp ing kaanane. Dene limang prakara iku. apadene kèringan sasama-samining tumitah. Têluh braja. dening sari kang wus dumunung ana ngarcapada iku. 2 Wahyu. 5. wêwarahipun Dèwi Rukmawati. antêping pramana têmah kawawa tumurun samadyaning tawang.Kaya ta: tancêbing cipta kang marang mardi aksama. wrêdine lêstarining urip. môngka binantonan tapabrata. sarèhning isih akèh tabêting hawa bumi. adoh kabêjane. pakolihe kinalulutan sarta jinurung ing sasama-samining tumuwuh. Ing nalika bumi iku wus tumuwuh. pratelane kaya ing ngisor iki. dadi maksih kalêbu sari kasar. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang drêngki. Mulane sabên kataman dayaning adhêm pupul. Bab V Babaring Kawontênan Amratelakakên babaring kawontênanipun salêbêting jaman kêrtayoga. tumuli tumrap tumamèng pramana. iya uga kêna diarani darajat. 1. môngka binantonan ing tapabrata. tur rinêksa kasangsarane. tumuli ingaranan jaman kêrtayoga. pakolihe karênggan. amèring sari kasar mau aluse padha mêsat marang gêgana. Apadene sato kutu walang ataga. barêng lawas-lawas sari bumi iku têmah kawawa anglimputi kaananing pramana. Andaru. adat tumuli cêpak tibaning têluh braja. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang angkara murka. thêthukulaning bumi wus gumêlar arupa-rupa. dene kasare kang padha kèri ana ing ngarcapada têmah banjur kawawa amimbuhi angganing kang dumadi ana ing ngarcapada kabèh. kang mangkono iku adat cêpak sangsarane. ingkang lajêng kinarang dening Bagawan Palasara. 3. Pulung. Awit saka rêmbês jêbusing sarining bumi sangsaya ngrêpda. wrêdine wêwadhahing kajat. kang mangkono iku adat cêpak bilaine tur cumawis bêbayane. pakolihe rinukêtan sasama-samaning tumitah. miturut suraosing sêrat Jitapsara. . môngka binantonan ing tapabrata adat tumuli cêpak tibaning guntur. basiwit. yèn kêna dayaning pêpanas iya amèr. têmbungipun kados ing ngandhap punika. tur cumawis kacilakane. 4. pakolèhe sinupêkêtan ing akèh. ingkang awarna pêksi. sarta lêstari gone lumaku kalawan panarimane. utawa kauripan ing môngsa iku isih anuhoni saupakartine dhewe-dhewe. apadene linuhurake ing asmane. Pramana mau ora sah gone kataman dening sari bumi. Ing jaman kêrtayoga iku. adat tumuli cêpak tibaning daru. ing Ngukir Ratawu.

babarane dadi manungsa sajodho mangkono ing sabanjure.dumunung ana antaraning ngarcapada. ananging rikala wêtu iku patraping sacumbana amung kalawan cipta sasmita bae. apsara kang lanang. mulane manungsa ing môngsa iku durung duwe lara lan pati. sapraptaning kono wiji mau banjur padha umanjing sajrone guwa garbaning apsara apsari. barêng padha kêna daya panggèndènge pramana têmah kawawa padha anjog. wrêdine kawitan utawa . banjur kawawa tumanduk pramananing apsari. apsari kang wadon. karingêting mau diarani mani. ing kono banjur sêsilih aran. samêktaning ragangan iku kabèh. Kocapa sakèhing wiji kang maksih padha tininggal ana ing alam sonyaruri. ana ing kono sari kang padha nglimputi mau pêcah. amèr pupuling mani mau ing jaba têmah kumulit. ragane isih padha alus-alus. iku andadèkake kuwat kêngkênging kulit utawa daging. apsari tumuli kawawa ambobot banjur ambabar. rasaning cipta samsita mau. karingêting jantung mau kawawa mahanani pêru loro dumunung ana sakiwa-têngêning jantung. kang barêngi tarbukaning jêrohan mau babare bayubayu. barêng kêna daya panggêbuging pêpanas têmah kumaringêt. pramananing apsari barêng kapandukan dening cipta sasmita rahsaning pramana. mani mau ing sabên kêna dayaning adhêm pupul. Pramana barêng wus dumunung ana ing jaman kono tumuli kêna dayaning adhêm isih kawawa pêngkuh ing kaanane. ing kono tumuli sêmi tarubusaning urat sapanunggalane. ewadene jog-joganing sungsum kang môngka mani mau ing sadina-dina tanpa kêndhat. sirat soroting pramana kang padha kalimput ing sungsum diarani sukma. jantung iku ing nalika ginêbug ing pêpanas tumuli kumaringêt. apsara apsari. iya iku kang diarani jantung. agatra lanang lan wadon. tumuli agatra rêraganganing salira. barêng tumêkane kêtaman dayaning adhêm têmah jêndhêl. wêrdine dhèmpèt utawa pipit. mulane mangkono awit ing sabên muksa isih kawawa anggawa ragane dhewe-dhewe. têgêse kaalusan. Sasirnaning panglimput mau. dene kang minôngka cacithakaning rêragangan mau sirat soroting pramana. kang diarani antaraning ngarcapada iku sangisoring awang-awang saluhuring bumi. kajabaning saka pêru kabèh tarbukane jêrohan iya saka jantung awite. sarta minôngka pikukuh sêsadon sambunganing balung. dene kang minôngka pangane. urubing cahyane dhewe. sapêcahing sari têmah padha mêsat marang gêgana. sarta banjur kumulit. sabên kêna panggêbuging pêpanas amèr. sukma iku barêng wus lawas kêna dayaning panas lan adhêm têmah akas. jaman kang mangkono mau lawase rongèwu taun. sungsum iku pêncaring mani. dadi wus kalimput dening kaananing sungsum. dene caloning balung iku diarani sungsum. sarupaning sari kang padha arum-arum ing gandane. banjur padha manjing jumujug ing ngarcapada. sajrone rongèwu taun mau ing têmbung Jawa diarani jaman purwa. barêng kêna ginêbug dening dayaning pêpanas tumuli kawawa pisah maujud dhewe-dhewe. mulane mêngkono kang awit durung kêtabêtan dening sarining bumi kang kasar. têmah sêmi tarubusing karsa kang marang sacumbana. apadene suka lan prihatin. Ing môngsa iku diarani jaman kajiwatan. Pramana saya wimbuh antêpe têmah tumibèng ngarcapada. mahanani lidhah kilat thathit sapanunggalane. apadene caloning balung-balung. nalika kataman ing pêpanas. barêng wus kataman dening panukmaning wiji. ana ing kono kawawa sarupa kalawan pramana. kang minôngka dadi sêsandhangan panglimputing wêwadine. Manungsa kang padha tumitah ing jaman iku. sarta durung ana nyandhang utawa mangan. pramana têmah ambabar sarira dhampit.

amarga kalis dening dayaning pêpadhanging srêngenge. barêng wus mangkono tumuli kèlu padha mangan woh thêthukulaning bumi.wiwitan. yèn ora kalawan tapabrata. awit anuhoni grênêging cipta kang sajatine. gone padha sacumbana wus kalawan saragane. Sapungkure jaman ing dhuwur mau diarani jaman dwaparayoga. mungguh katrangane kapratelakake kaya ing ngisor iki. Ing saupamane ana sujanma kataman êninging cipta. apadene wus ora ana padha sêkti yèn ora kalawan ngêngurangi. dene kang aran cipta kang sajati iku kang maksih maligi durung kawoworan ing karsa. kang sarta amor sarahsa. bumine bawana saya wimbuh kandêle. pêncaring pôncadriya mau têmah kawawa anuwuhake karsa kang dudu sawantahe. angawit-awiti kasare. Manawa têmbung Sasêkrita diarani masidham. kang diarani panon iku banyu sari sêsarining banyu utêk kang manggon ana satêlêning manik. Ing jaman iku padha lêpas-lêpas pandulune. rêmbês marang ing panon. manawa têmbung Arab diarani adam. kang sarta ing jaman iku daya panggèndènge ora kawawa anarik wiji. marmane durung pêncar. manawa ora kalawanan ing êninge. sarta têrus-têrus pangandikane. miturut Sêrat Jitapsara wêwarahipun Dèwi Rukmawati. Manungsa ing jaman iku isih padha anuhoni pakartining pramana. kang mangkono mau andadèkake pituna ing kasêktène. kang mangkono iku awit ora kêtabêtan dening kumaraning kujagad iki kabèh. têmbungipun kados ing ngandhap punika. iku daya panggèndènge lagi kawawa anarik wiji. kênyaring cahya iya suda muncare. têgêse jênjêm utawa jêjêg. ing jaman iku raganing manungsa utawa kewan-kewan. kang sarta padha têtêp-têtêp pamicarane. têgêse kawitan. utawa atas-atas ing pamiyarsane. . sumusuping wiji mau ambarêngi nalika lêbuning napas. wrêdine jaman kamokalan. apadene pôncadriya uga wus angawitawiti pêncare. mulane mangkono awit pôncadriya durung kawawa pêncar. wêkasan padha tuwuh akale. Sarèhne ing jaman iku wus padha laku raga. ing jaman iku wus ora ana wong bisa mati muksa. banjur rumêsêp ing utêg. dadi gone arsa mêncarake wiji: wadone kudu sarana garbini. sababe durung bisa tumular. thêthukulan sarta sato-sato utawa kewan-kewan pitik iwèn wus padha awarna-warna. kayadene kartining kewan sapanunggalane. kang mangkono iku andadèkake suruting urup muncaring pramana. lan panggandane. wiji mau ana ing kono kawawa sumusup tumamèng pramana. ing kono padha tumuli thukul ing papenginane. kang suwene ora kurang sapandurat. awit kalis dening ambon-amboning bawana sakabèhe. Saya lawas saya mundhak kêkarêpane. karana cahyaning pramana durung wigar. amarga sari sarasaning jagad durung bisa tumular. apadene wêtuning hawa sangsaya akèhe. tuwin banjur kataman ing duka cipta sapanunggalane. utawa kêkarêpane. Bab 6 Dumadining Manungsa Anyariyosakên dumadosing manungsa ingkang kaping kalih. dadi êmpaning karsa iya durung tumangkar. woring rasa cahya utawa saeka karsa.

ingkang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani putra wandu. lire mangkene. miturut apa sawujude wiji mau. manawa dèn turut. kapindho sarining wulan. iya wadon iya lanang.têngên. iku mratandhani yèn wiji mau cumithak ana panon kang kiwa. kaya kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. sayêkti wimbuh muncaring pangèksi. manawa tipis iya mahanani tipisan atèn. tanpa sarining maruta. ing wukir Ratawu. wahanane putra iya kêmbar. kang mêsthi ora dadi. sanadyan dadi iya ora kawawa uripe. pangarangipun Bagawan Palasara. pratelane kaya ing ngisor iki. . apadene luwih kuwasa. kang dhingin sarining tirta kamandhanu. pratelanipun kados ing ngandhap punika. wahana wêwatêking siwi. kaping têlu sarining maruta. môngka lakuning napas. ing têmbung Walônda diarani ambrèktên is. manawa mêtu dhampit. kang diarani wandu iku dudu wadon dudu lanang. Sarining tirta kamandhanu manawa amung kalawan sarining wulan. iya bakal mahanani watêk kandêl atèn. dunungdumunung. yèn cilik iya mahanani rupak. iku mratandhani yèn wiji iku cumithak ana satêngahing panon. lire mangkene. iku purwane ana umur dawa lan cêndhak. Yèn ana janma sacumbana. ingkang sami badhe dumadi. wijanganing wiji-wiji. sarta paguting rêrêmbês. yèn têmbung Jawa têngahing panon iku diarani manon. adrênging sacumbana mau yèn cinêgacinêgah. uga bakal nuwuhake wêwatêkan. dene bêja cilakane bakal kapratelakake ing ngisor iki. kaya mangkono sapiturute. môngka kawawa nanggulangi. pinuju santêr lènging grana kang kiwa. Dene wiji kang mêsthi dadi iku lêngkape saka adon-adon têtêlu. utawa dhampit.kang mangkono mau adat banjur anuwuhake adrênging sacumbana. kang mêsthi ora kawawa dumadi manungsa. Ing saupama ana manungsa kang kataman êninging cipta kang suwene kongsi bisa rong pandurat. têksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. yèn bêsêm mahanani watêk sungkawanan. amratandhani manawa wiji mau gone cumithak ana panon kang têmên. Sing sapa kasusupan wiji. ana bab kaping: 7. manawa panuju lènging irung kang têngên. dadi pedah yèn linantur dadi batur. Mungguh wêwijanganing wiji mau kajabane bakal mahanani budi. tumuli kawawa mahanani putra. yèn mêtu kêmbar amratandhani wiji iku gone cumithak ana ing panon kang sisih. kang mancorong mahanani watêk ayêman. diarani insan kamil. têgêse kumpuling rêrêmbêsan. dene manawa kurang lêngkape saka adon-adon têtêlu mau. manawa gêdhe iya mahanani watêk jêmbar. manawa napas kang kiwa lan têngên padha santêre. manawa ing têmbung Arap. Bab 7 Wijanging Wiji kang Dumadi Amratelakakên wiji. pratôndha gone cumithak ana panon kang kiwa têngên. iku kawawa narik wiji loro kang mangkono mau awit daya panggèndènge luwih santosa. Kaya ta sawijining wiji kang wujude kandêl. iya iku kandhanganing wiji kang wadon. iku kandhanganing wiji kang lanang.

bakal linulutan ing akèh. kajèn marang sasamane. bawa lêksana. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. sarta pinarcaya ing sasamasama. kang mêsthi urubing pramana putih asêmu kuning. ing têmbe dadining putra. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta rila lêgawa. Manawa jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta runtik. dura wicarane. . ing têmbe bakal mahanani putra cukêng rêngkêng jail bakiwit. kaping lima jêtmikaning bawa. kang anduwèni daya panggèndènging wiji. kang diarani kaalusaning pandulu mau.Ing sarèhning wêwijangane wiji mau padha saka bangsaning alus. kang mêsthi uruping pramana biru tuwa muyêg marakata. kang mêsthi urubing pramana abang baranang balêrêngi. sarwi mêlês. nanging bêcik budine. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. ing têmbe bakal mahanani putra lantip budine. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. nanging kurang lantip panggraitane. ing têmbe bakal mahanani putra limpat panggraitane. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. cêpak panggraitane. ing têmbe bakal mahanani putra culika dêluya. nanging gêtapan. kang dhingin tancêp ênêng êninging cipta. pratelane mangkene. kênane tinonton manawa saka kaalusaning pandulu. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. bèr budi. têrkadhang asring kataman lara barah. ing têmbe bakal mahanani putra bodho. elingan. alus budine. kapindho sirnaning karsa. kaping pat lêrêming pôncadriya. panas baranan. sumirat amaya-maya. sayêktine sumusuping wiji iya kang tunggal urup. nanging rada gêtapan. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. Mungguh warna panukmaning wiji mau. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta drêngki. ing môngka kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. manawa wus nêtêpi pakarti limang prakara iku amêsthi kawawa anon wujud sawantahing wiji mau. ing môngka nuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. sarta jatmika. kang mêsthi urubing pramana wungu muyêg marakata. bèr budi. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta arda murka puwa-puwa. Manawa ana janma kang lagi tuwuh tancêbing cipta mêthuthuk rumôngsa kabênêran ing solah bawane. kang mêsthi urubing pramana biru sêmu ijo. manut saurubing ciptane. sapadhane. ing têmbe bakal mahanani putra landhêp panggraitane. kaping têlu sarwa sarèh ing panggônda. amaya-maya. adat kang mangkono iku asring kataman lara owah. kang mêsthi urubing pramana kuning sêmu abang abra baranang. ing môngka kataman ênêng kongsi kawawa narik wiji. kang mêsthi urubing pramana dadu burêng amarakata. Manawa ana jalma lagi tuwuh tancêbing cipta kadêrêng mardi kabudidayan. dadi ora kêna tinonton saka sawantahing paningal. Ing saupama ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta wêlas asih. sayêkti sumusubing wiji iya tunggal urube.

kang alus-alus diarani bayu. kang sarta sirat sorote padha manukma marang otot bayu. tur bijaksana. ewadene samono tumangkare otot lan jêrohan iku kabèh iya saka wahyaning wahyu urubing trimurti. tarima. kongsi tumêkaning bangun. manawa kêna dayaning sêsumuk têmah dadi amèr. iku gêtih kang isih sukci. rupane otot bayu sapanunggalane kawawa modod ing salakune dhewe-dhewe. amarga urubing pramananing rahsa ing wayah iku pupul. kang diarani roh. kang marang tancêbing cipta têmên tarima. bangsaning bayu iku rong prakara. yèn panusuping wiji mau môngsa wêngi kang mêsthi kandêl. ing kono diarani ki jabang bayi. kang luwih kasar manèh diarani balung nom. tangkar tumangkare tuwuhan jantung iku dadi jêrohan. banjur kawit gana manungsa wujude abang. pangarangipun Bagawan Palasara ing Ngukir Ratawu. kabèh pirantining raga iku. anane saka cilik dadi gêdhe. ing têmbe bakal anandhang cipta sasmitaning rahsa. apadene tanduking solah-bawa iki kabèh. tumuli gatra kang minôngka dadi pikuwate sarira. awit urubing pramana rahsa ing wayah iku lagi amèr. kang kasar-kasar diarani otot. Barêng wus antuk satus dina lawase. murti iku nalika kataman daya sêsumuking biyung ambabar dadi jêjantung. dadi samêngko wus campur katêlu. wrêdine isih abang santosane kalawan bayu. Mulane para sarjana ing jaman kuna. kang dinut salaku jantrane sorote pramana mau. kumpul manèh. mangkono uga barêng kataman sorot sirating pramana. lagi saka têtuwuhaning para bayu bae. sapanunggalane. Ewasamono jantung nalika kêtaman sêsumuking garbaning biyung tumuli kumaringêt. kêna binasakake trimurti. rila. awit kataman dayaning adhêm. rahsaning mani kang wus padha sumusup ing gêtih padha kumpul marang ing jantung manèh. ana ing kono nuli kawawa campur dadi sarahsa nunggal sawarna kalawan pramana. lêgawa. nalika katampèn guwa garbaning biyung. karingêt mau uga rêmbêsing mani. ing têmbe bakal mahanani putra apura. manawa sacumbana kang pinilih wayah sak akhiring wêngi. lire mangkene. purwane saka lêmbut dadi ana. mangkono ing sajroning ana garbaning biyung. Ing nalika sujalma sacumbana kang wus kapanjingan wiji mau mangkene. trimurti nalika wus mangkono diarani pramana. barêng kataman dayaning adhêm. têmah darbe daya pangwasa. ing kono diarani jabang. apadene otot sapanunggalane. bayu iku basane otot kang alus. Wiji kang kacritakake ing dhuwur mau manawa panusupe anuju wayah awan amêsthi tipis. ora beda karo nalika Sang . rahsaning mani irêng wus campur kalawan urubing pramana. ing môngka tumuli kataman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. kang mêsthi urubing pramana ijo nom muncar amaya-maya. amarga kataman daya panggêbuging pêpanas. mêsat tumurun tumibèng garbaning rena. iya iku kang bakal mahanani balung-balung rêraganganing raga. kang mangkono iku adat asring kêtaman darajating kawiryawan. taksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. paramarta. amère tumuli kawimbuhan rêmbêsaning mani kang tanpa mêtu ing jantung.Manawa ana sujalma kang lagi nungkul pujabrata. Bab 8 Tarbukaning Wiji Anyariyosakên tarbukaning wiji. Wijining piranti mau kabèh. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube.

ing wukir Ratawu. apadene nyakra pagilingane para piranti. Barêng jabang bayi wus ana rong atus pitung puluh dina. dadi ing môngsa iku rasaning biyung têtêp amor kalawan rasaning jabang bayi. tumuli padha sumaring têmpuring sari loro mau padha ngumandhang ana ing pasung. laire ki jabang bayi ana ing ngarcapada barêng lan tarbukane pramana mijil saka jroning jêjantung. sarupaning pirantine ki jabang bayi wus padha samêkta. mulane para winasis ing jaman kuna aparing pratikêl. kêna binasakake tanpa dhahar tanpa sare. pêpadhanging pramana mau barêng tumanduk marang ing utêg. têmbungipun makatên. cahyaning pramana mau kawawa amadhangi saubênge angga iki kabèh. kabèh saupakartine piranti. banjur dadi adam. pangarangipun Bagawan Palasara. dene gone sare amung kalawan sarèhe bae. miturut suraosing Sêrat Paramayoga. wor siliring angin. dadi ing samêngko pramana ngumandhangi apêpadhange dhewedhewe. ing nalika kêna panggêbuging pêpanas. ing kono tumuli têmpur kalawan swasana. Swasana kawawa narik marang ing jaba. karingêting utêg mau banyu wêning rupane putih asêmu biru maya-maya. kalawan pêncaring pôncadriya.Hyang Purusa duk gumana munggwing madyaning tawang. kêkandhangane manon iku diarani manik. Manawa pinuju ana jalma kang ambabar putra ing sadurunge sangang sasi. manawa kêtaman hawaning panas. Barêng wus tumêka rong atus sapuluh dina. mangkono purwane ambêgan iku mlêbu mêtu. Barêng dumunung ana ing kono diarani ambêgan. ususing pusêr iku barêng kêna dayaning sumuking biyung kawawa kumaringêt. sarana sinandhingan ing sêga panas. tumuli banjur diêngi. Ing kono pramana banjur ambabar cahya murup amarakata. mungguh gone dhahar sarasaning sari-sari mau ora kalawan lesane. nalikane wêtuning ambêgan kang kapisan mau barêng tangising ki jabang bayi. kang dhinahar amung sarasaning sari-sari kang padha sumaruna ana garbaning biyung. manon iku gone ngumandhang ana maripat kiwa têngên. sawêtuning ambêgan kang tumuli kataman dening daya panggèndènging pramana. isih jênjêm prêmanêm. ambêgan barêng wus angêbêki pasung. amung karana pêpusêre bae. padha dayane. wêrdine idham têtêp. ingkang badhe tumanduk dhumatêng ki jabang bayi. woworan iya woworan. iku ana bêbasan idham-idham kaworan. sarine manukma amor sarasaning biyung. kang mangkono mau caloning balung kang isih padha lêmês. sarta pusêre tarubus bangsaning usus. Jabang bayi nalika ing môngsa iku. môngka jabang bayi ing môngsa iku. Bab 9 Wimbuhing Pangraos Amiraos wimbuhing pangraos. kang sarta isih bisa tarubus sarining urat. banyu iku diarani manon. ing kono manawa ora ana bêbayane adat tumuli lair. wus nêdhêng-nêdhênge samêkta. kang kasêbut ing bab 2. banjur kumaringêt. urat iku bangsaning otot kang tarubus saka ing bêbalung. sarta rêbut daya panggèndèng padha santosane. amung cêcalonaning balung isih padha lêmês. . padha kuwasane. têmah mêtu saka lènge garana. kakaking kulit atosing balung mêsthi kaya ginege. têmah bali umanjing lumêbu manèh. ambêgan barêng katarik dening swasana kalah daya panggèndènge. jalantahe mahanani ari-ari. kang sarta lakuning bayu lan gêtih sapanunggalane.

mulane para brahmana. diarani wala utawa bocah wrêdine wala uwal saka pakartine lawas. manawa anyapih putra yèn nuju wêktu iku. awit ing waktu iku sari hawaning bumi wus padha mèlu. lire mangkene. wêktu iku wus mari diarani bocah. samubarang kang katon anyar kapengin kudu cinêkêl. anartani panguripaning bocah mau. mulane padatan Jawa bocah kang umur samono mau disêlamêti aran tumêdhak siti. yèn wadon parawan kêncur. amarga pamangane banyu susu iku luwih gampang dadi ing têmbe bakal kurang panggraitane. anganggo pakartine anyar. watêke kang mangkono mau sayêktine adoh lêlarane. awit wus bisa unggah-ungguh. iku diarani sajaman. kang kapindho aja nganti kasuwèn gone ngombe banyu susu. wrêdine durung wêruh pakewuh. iya mundhak kaanane. ing kono wus sêdhênge tinandukan dening pamardi wisesa. wus tètèh pangucape. pakartine angga wus têtêp. sarta kulite wus wimbuh kandêl. diarani rong jaman. Manawa ana bocah wus umur pitu likur sasi. sarta sakèhing pamirasa wus wêruh beda-bedane. amarga wus mari abang. Barêng bocah mau wus umur patang atus sangang puluh dina. tumêkane rong atus pitung puluh dina. iya isih jumênêng bocah kumaratu-ratu. ing kono diarani bocah dêmolan. pôncadriya wus akèh tumangkare. ananging isih padha lêmês. ananging bocah ing wêktu iku lagi mangsane kumaratu-ratu. ing wêktu iku mari kasêbut jabang bayi. iku diarani nêm jaman. amung isih salakune dhewe. diarani jêjaka kumala-kala. ing wêktu iku balung utawa otototot wus sêdhêng padha kuwate. kang mangkono iku amung minôngka pandhangiring panggraita. balung utawa otot pirantining raga kabèh padha wimbuh santosane. têtêp aran jaman gêdhe kang kapisan. amarga tansah kataman dening hawa dayaning bumi. bocah ing môngsa iku wus sêmi dayane pêpenginan. amung santosane para piranti kang padha wimbuh kongsi tumêka umur sèkêt papat sasi. dadi solah-bawane mau durung kawêngku ing karsa. Manawa bocah mau wus umur patang puluh lima sasi. pratôndha bocah ing wêktu iku wus dhamang pandulune. tumindaking wulang winor ing pangudang. barêng bocah umur têlung puluh nêm sasi diarani patang jaman. amrihe rong prakara. dadi mung kasêbut bayi bae. wus aran limang jaman. pirantine badan sangsaya wimbuh kasantosane. kabèh pirantining raga padha wimbuh santosane.Manawi ki jabang bayi sampun umur têlung puluh lima dina. ing nalika iku balung sarta otot-otot pirantining raga wus padha santosa. êmpaning karsa saya arda. kulite awit marang abang. yèn wis widagda dèn alêmbanaa. ingatase gone tumitah anèng ngarcapada. wus kawawa nandhang sarasaning karsa. awit bocah kang lagi umur samono mau nêdhêng- . pêncaring pôncadriya wus akèh kaundhakane. iku prayoga winulanga ing tata parikrama sawatara. kang dhingin. iku aran têlung jaman. pêncaring pôncadriya wus samêkta. ing kono banjur mari diarani bayi. manawa wus umur limang taun têlung sasi. bocah kang umur samono mau wus mari kasêbut kumaratu-ratu. kang mangkono iku amung minôngka dadi sêsirêping angkara. Manawa ki bayi wus umur pitung puluh dina. wus kawawa nancang sarasaning karsa. ing masa iku daya pangwasaning panon durung padha samêkta ing kaanane. anandhang karsaning rahsa tumangkaring pôncadriya wus sangsaya angrêbda. tangkare pôncadriya wus ganêp. ing kono banjur kasêbut pôncadriya. wawuha karo sari rasaning thêthukulan kang ing têmbe bakal padha pinangan. ananging durung pati wala. utawa kêkarêpan. mulane ing môngsa iku prayoga diawit-awitana sinung wulang pinangkata ing sawatarane. amarga panukmaning sari hawaning bumi sangsaya warata. yèn ana rungon anyar kapengin bisa anirokake.

kang mangkono iya saka prabedaning piranti. gone karsa nyuda ajêging kodrat wiji kang ala.nêdhênge tumangkaring angkara. ki jaka wus diarani adiwasa. wrêdine sirna adining warna. ing kono wus têtêp manungsane. mulane ki jaka ing môngsa iku. Manawa jaka mau wus umur sapuluh taun punjul nêm sasi iku wus kasêbut ing jaman gêdhe. yèn wus ing môngsa iku gone nandukake wimbuh-wimbuhing piwulang. mangkono manèh bumi. diarani jaman kaping pat. utawa cinaritakake sakèhing lêpian kuna-kuna. diarani jaka birai. jinalaran saka kêdhap cipta sasmita. ora marojol saka panukmaning trimurti. kang anyar dinulu kapiluyu. sarana saka trimurti kabèh. aja kang manungsa. iya saka ing kono. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora sêsak. sanadyan sato-sato manuk kewan. sanadyan bangsaning panas suprandene bisa mahanani banyu. . durung bisa madhani akale manungsa kang bodho dhewe. sayêkti padha kataman panukmaning trimurti. wrêdine alus paraèhane. mardi wimbuh ing kagunan. bêbasane marojol ing akêrêp. saisèn-isène kabèh. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora kêna logron. kaya ta ananing banyu. utawa adhêm. muncaring panon mau amimbuhi sunaring guwayane. lanang wadon akèh kang padha kapiluyu. banyu iku tur bangsaning adhêm. wus têtela anduwèni hawa panas lan adhêm. Mungguh kauripan ing sajagad iki kabèh. Bab 10 Miraos Upakartining Raga Amiraos upakartining raga ingkang dados tartubukaning rêrigên solah bawa. awit manungsa iku kadunungan lantip ing panggraita sarta winasis amardi budi. lan manèh angin. punjul ing adhuwur. ewadene trimurti gone manukma ora cupêt. trimurti iku gone manukma ora ngêmungake bangsaning urip bae. Trimurti iku wus têtela alus-alusaning sabawana iku kabèh. miturut sêrat Darmasonya pangarangipun Bagawan Yogiswara. bêbasane êndi kang têmbe rinungu iya ginugu. wêninging panon lagi nêdhêng muncare. suprandene iya anduwèni hawa panas. utawa angin. lire mangkene. angin. ing têmbe mêsthi tuwuh kamurkane. karodene manèh sapira lêmbuting buron gurêm. kang mangkono mau iya saka istiyare para bijaksana. upamane kêmbang lagi nêdhêng mêkare. ing Mamênang têmbungipun makatên. Sanadyan uriping dumadi iki. sanadyan banyu. pratandhane mangkene. ananging kang kalêbu pinunjul dhewe amung manungsa. sanadyan angin bangsaning kêkês. wus mari kasêbut jêjaka kêmala-kala. gêni. tarbukaning urip. iku diarani jaman kaping têlu jaman gêdhe. wrêdine durung ajêg karsane sarta tansah salin-sumalin kêkarêpane. kewan kang wus winilang lantip dhewe akale. mulane ing wêktu iku yèn arêp nandukake wêwulang kudu kalawan sarèh. mulane prayoga disalèwèngake marang upakarti. pratandhane mangkene. sapira dhuwuring kayu kang kawilang dhuwur dhewe. apadene gêni. bumi. Manawa wus tumêka ngumur salikur taun. Manawa wus tumêka ngumur limalas taun punjul limang sasi. dèn araha salintire dhewe. apadene thêthukulan sapanunggalane. suprandene bisa mahanani panas. yèn ing ngarcapada buron kang kawilang gêdhe dhewe gajah. yèn ora tumuli pinapas. diarani jêjaka.

kang mêsthi bodho ing panggraitane. dene kang saka utêg padha diarani otot bae. ana ing kono mau padha tumanduk ana ing panon. saka ing utêg. sarta kêna hawaning bayu. padha mêncar manut salakune dhewe-dhewe. têmpuraning gêtih iku. Bêbalunging manungsa kang lumrah iku kabèh rong atus têlulas. ing kono banjur campur karo mani. iya akèh panggraitane. sarta banjur kawawa angubêngi sakubuking angga iki kabèh. barêng wus tumêka ing kono salin rupa irêng. Otot lan bayu iku tarubuse saka rong prakara. kang kiwa rupane abang. kaya ta: . iya iku diarani gêtih sukci. awit kataman dening panasing panon. pangarangipun Bagawan Yogiswara. têrkadhang anduwèni lara budhêg sarta bisu. punapadene saking utêg. Sakèhe balung mau padha dadi lêgawaning panon. adat adoh lêlarane lan cilakane. ing môngka bêbalung mau kurang saka rong atus têlulas. amêsthi luwih ing kabudayane. Ing saupama ana manungsa balunge luwih saka rong atus têlulas. dadi têtelane dumadi iki êndi kang akèh balunge. kapindho saka ing utêg. amêsthi arupa putih sumunar kuning amarakata. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. manawa kewan sapanunggalane ora ana samono. mungguh otot rong prakara mau padha andarbèni upakarti dhewe-dhewe. kang tansah anyakra panggilingan. iku wêtuning gêtih kang saka pancuraning jantung kang sisih kiwa. Bab 11 Upakartining Otot Amratelakakên upakartining otot ingkang sami tarubus saking jantung. Mani kawasa anucèkake gêtih. têmbungipun makatên. kang dhingin saka ing jantung.mangkono uga kewan kang bodho dhewe akale iya ngungkuli sakabèhing thêthukulan. mungguh beda-bedaning piranti mau kapratelake kaya ing ngisor iki. dayaning bayu otot balung sungsum mau kawasa ngêningake pôncadriya. kajabane balung kang dadi untu. Beda uriping thêthukulan iku padha tanpa bêbalung kabèh. ing Mamênang. Iku uripe prasasat êlung bae. sukcining gêtih iku amratandhani adêging trimurti. Sarèhning napas kawasa anglèrèhake êmpaning karsa. apa manèh bangsaning bêburon gumrêmêt kang uripe tanpa balung kaya ta: lintah rêsrêspoh. mulane rupa irêng. lèrèhing karsa anajêmake urubing pramana. Beda manungsa kang mardi sirêping hawa lan nêpsu. Manungsa manawa tansah madêg trimurtine. awit mêtune saka pancuraning jantung. Kang mangkono iku kêna sinêbut adêging trimurti manèh. kaya ta jantung iku kawasa tarubus tatuwuhaning otot kang saka utêg têmpur ing pramana. dene ilining gêtih kang wus rupa irêng mau tumuli anjog bolongane jantung kang têngên. utawa cacing. Ambalèni kodrat lakuning gêtih mau manawa jalma salumrahe bae. têmah dadi abang manèh. panon iku kawasa mandum upakartine patang prakara. Pramana iku kawasa mahanani mani. tumêkaning utêg amung abang asêmu kuning bae. mulane bangsaning urip kalêbu bodho dhewe. tansah angêgungake tancêbing cipta kang wêlas asih. kang saka ing jantung padha diarani otot pramana. cumawis ing kamulyane. panon iku lêgawaning pramana. dêlinge pôncadriya bisa nyarèhake lakuning napas. Sucining gêtih mimbuhi dayaning bayu otot balung sungsum. ananging ilining gêtih mau ora dadi sawiji. Tajêming pramana kawasa narik sari sarasaning jagad raya. lêbu wêtune ing mêngko wus campur dadi têlu.

yèn adonadone gêtih kurang samêkta. waya. thukuling waskitha adat kawawa narik ing wahyu. waya têgêse banyuning pramana. Dene yèn kang kabênêr gothang: otot dayaning pangrungu. Nala têgêse gênining pramana. lêngkape upakarti samono mau. Otot pramana iku lêngkape saka adon-adon têlung prakara. têmah kawawa amolahake raga. pratitis pamicarane. . Manawa kang kabênêr gothang otot dayaning pangambu. kaanane uga angêbêki angga iki kabèh. sayêkti padha kasandhang dening rahsaning panon. jalma kang mangkono iku adoh kasangsarane. pratandhane jalma kang wus kataman cacat kaya ing dhuwur mau. utawa nyasmitani apa sagrênêge. gone mandum pakartine patang prakara mau sayêkti kurang daya. Kaya ta sasmitaning cipta kang arsa ngobahake raga. iya dadi sabab budhêg. cêpak kamulyane.pangambu. utawa kurang. pangrungu. sarta lamur. iya tangan têngên kang kawawa molah. nala. Mungguh panon gone ora kawasa nanggapi sasmitaning cipta mau. sarèhning panon durung nanggapi. maruta. sayêkti ora bisa anuhoni marang sasmitaning cipa mau. apadene banjur tumancêp ana ing jantung sarta jêrohan sapêpadhane. dadi raga isih ora kuwawa nglawani. jalma kang kataman wahyu iku kang mêsthi banjur lêpas pangrasane. pratelane mangkene. apa kang kabênêr tinuju dening sasmitaning cipta. kang mêsthi dadi sabab. maruta. pangrungu. sababe mangkene. pratandhane mangkene. grênêging panon kataman ing otot-otot kalawan bêbalung. banjur tumanduk marang panon. yèn kang kabênêr gothang otot kang dayane pangucap. kaya ta upamane kang lagi tinuju ing sasmita solahing tangan têngên. mangkono manèh otot pramana. lire mangkene. pratelane mangkene. manawa ana jalma kang lagi turu môngka katindhihên. putus panggandane. manawa durung samêkta lan dayaning panon iya ora kawawa calathu. iku gone tarubus ora ngêmungake marang ing utêg bae. Kaya ta: otot pramana. kang mêsthi suda ing kabudidayane. Sabab patang prakara iku. Pratelaning otot pramana. apadene pangambu. kaya ta pangucap. kang pancèn dayaning padhanging pandulu. têlu iku padha campuran anukma anut salakuning gêtih. môngka pratelane têlung prakara iku mau ana kang gothang. saupama patang prakara mau ora kawawa nandhang sarahsaning karsa. Dene otot-otot kang tarubus saka ing utêg. kang mangkono iku saka kurang lêngkap adon-adoning panon. môngka adon-adon têlu iku kongsi bisa gothang utawa salah ing patrap panusupe. dadi sabab bisu. apadene kadayan panukmaning: nala. sanadyan sakèhing jêrohan sapanunggalane iya padha kataman tarubusaning otot pramana. wêninging panon kawawa anukulake panggraita. iku tumuli katampan ing karsa. iya dadi sababing gêndhêng. pratelane mangkene. ewadene manon iku manawa kurang samêkta lawan tumusaning otot pramana. iya mangkono uga. awas pamiyarsane. utawa pelo. kang iku mêsthi dadi sababing kabuwanên. awas paningale. saupama upakarti patang prakara iku yèn nganti gothang salah sawiji. mangkono ing sapiturute. kang mêsthi kurang santosa. môngka kabèh otot kang tarubus saka ing utêg iku padha kawawa nandhang rahsaning panon. thukuling panggraita kawasa anuwuhake waskitha. pandulu. kang mêsthi amimbuhi daya wêninging panon. pangucap. pandulu. Beda karo kang lêngkap adon-adone. sapira ciptaning sasmita gone ngajak tangi. maruta têgêse angining pramana. waya.

lumèngsèr marang karsa utawa marang ing panon manèh. mulane ana supêna awite mangkene. kang sarta amirasa kaalusaning gônda. arda tumangkar ing karsa kawawa molahake urubing pramana. mulane mangkono awit pakêcapaning calathu iku kudu kalawan dening otot lan balung. urubing pramana wus jênjêm. sucining gêtih kawasa madhangi panon. apadene amijilake sabdane. ananging êmpaning tanduk sarênti. kang dadi sabab bisa anendra iku mangkene. ing sawijining môngsakala. tumangkaring karsa padha jênjêm. kang marang angkara. Anyariyosakên kawontênanipun pramana. ing kono tarbuka adêging trimurti manèh. trêkadhang . Bab 12 Kawontênaning Pramana Mungguh pramana iku mau uripe amung kalawan cahyane pribadi. môngka sagunging otot lan balung. dadi balining kukudan rasa panukmaning mani mau durung kawawa amartani sakèhing otot. kang karungu. apadene angrungu. apadene ragane bisa molah iku uga linawanan dening otot lan balung. amung lesane durung calathu. awit gêtih kang durung winimbuhan panukmaning mani iku sayêkti ora kawawa nandhang sarasaning panon. padha cumithak ana ing panon. pramana barêng wus kasamêktan dening kukudaning sari sarasaning karsa. tindhihên iku kêna sabab mangkene. gumêlaring pêpadhang têmah padha pupul. rasa pangrasane cipta ayêm. pêncaring pôncadriya têmahan tumuli têntrêm. granane wus kawawa ngambu. kuwasa andayani wêninging panon. awit padha katon lan panukmaning sari sarasaning mani mau. ing têmbung Jawa kang mangkono iku diarani tindhihên. urubing cahya kang tumanduk marang ing utêg. apadene balung-balung sapanunggalane. kang tumanduk marang mani. ing Mamênang. durung kataman marang panukmaning mani. nanging urubing cahya mau kawawa amèr. kang wus padha cumithak ana ing kono. kang kaambu. padatane wong lagi tindhihên mau mripate wus kawawa andulu. pôncadriya padha pêncar. kuwasa amimbuhi daya sucining gêtih. ora kawawa ngobahake ragane. mungguh kang dadi sabab. padhanging panon kawasa mahanani sagung kaalusaning wujud. pramana wus padha gingsir. Ing nalika tansah kataman daya rêrubaning karsa. pêncaring pêncadriya têmah amahanani amèring panon. iya iku kang padha katingalan ana alaming pangimpèn. pupuling panon jênjêm. pupuling pêpadhang mau tumuli gana dadi putih maligining angga pramana. lêbune kabèh kaalusan mau. urubing pramana kang marang angkara iku kawawa nyuda padhange. ana uga jalma kang nglilir saka turu. dadi loro-loroning atunggal. mulane kuwasa ningali kaalusaning wujud iki kabèh.Ing satêngahing jalma kang lagi nêdhêng anendra. Mangkono mulane ing wêktu iku raga lawan wacana durung padha kawawa. jênjêming panon têmahan kawawa narik sarining mani kang wus padha manukma ing gêtih. Ing nalika raga iku têntrêm. nalika raga ing wayah awan ginêbug dening daya hawaning pêpanas. wêninging mani kawasa anucèni gêtih. têmbungipun makatên. ingatase ngarcapada iku. amêsthi adarbe supêna. sudaning pêpadhang sabarang kang kadulu. amèring panon kawawa mahanani ardaning karsa. angambu. aluse kang padha kalêbu. barêng tumêkaning kataman dening daya adhêm. mangkono mulane turu iku ora kawawa calathu. mangkono mulane supêna. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. panganggitipun Bagawan Yogiswara. amèring panon wus pulih kumpule. tajêming urub iku mau kawawa ngênêngake mani. iki kabèh. ing nalika ngalilir kumpuling sari sarasaning rasa. apadene kuwasa amiyarsa kaalusaning swara iki kabèh. lire mangkene. talingane wus kawawa rumungu. dene sari rasaning karsa kukut tumamèng pramana. mungguh purwane ana supêna saka nendra.

êmpaning paningal kurang cêthane. Dene urubing pramana kang lagi amèr tumanduking marang utêg kurang padhange. Kaya ta manungsa kang lagi lêsah ragane. tumrape marang raga lêsah. Dene padhanging pramana kang tumanduk marang ing mani. siji êmpaning angkara murka. manungsa kang lali wigar graitane adat cêpak nêpsune. iya kurang wêninge. kang mêsthi bisa mahanani pupuling pramana. dene adhême masa wêngi. Wêninging panon kawasa andêlingake panonton.pupul. pôncadriya akèh bawure. dene yèn pinuju pupul. iya mèlu irêng. pratelane mangkene. sudane iya amung sawatara. utawa saka ing jêro. môngka antuk sasmitaning karsa kinèn lumaku. dêlinging panonton kawasa anglêrêmake pôncadriya. môngka kajogan banyu manèh kang mêsthi baludak. rupa irêng. manawa amèr akèh sudane pêpadhang iya akèh. gêtih iku manawa ora sukci lakune kurang lêstari. iya iku kang diarani sabab saka ing jaba. Kaya ta panasing masa awan. tur akèh salang surupe. anuwuhake dayaning panggraita. adoh ngapurane. loro tancêbing cipta marta tarima. pratelane mangkene. tumangkaring karsa kawawa migarake panggraita. yèn amère sawatara. lire mangkene. iku mratandhani manawa uriping raga iku wus kêbak urubing pramana. padhane kayadene pangilon mangkono. mèlu rupa abang. manawa aningali sakèhing kawujudan kang katingalan. kêna sabab ing rong prakara. urubing pramana iya mèlu warna putih. Mangkono uga. pratelane mangkene. kang mêsthi iku dadi sabab amèring pramana. mangkono ing sapiturute. manawa abang. jêmbaring pêpadhang mau kang tumanduk marang ing utêg kawawa anartani wêninging panon. ing sapiturute. êmpaning karsa sayêkti akèh tumangkare. kaya ta manungsa kang lagi bagas kawarasan. ing saupama pandulu iku. kang mêsthi ora bisa nyêmbadani. mêngkono padhane. iya banjur kawawa nyambadani laku. upamane kayadene banyu kang wus ngêbaki sakubuking jêmbangan. tibaning pêpadhang sayêkti jêmbar. yèn gêtih kurang lêstari lakune. manawa panuju amèr sayêkti kurang padhang urube. loro adhêm kang saka ing jaba utawa saka ing jêro. kawawa amimbuhi pasucèning gêtih iku manawa sukci lakune mêsthi lêstari. kinèn lumayu. kinèn anjêjunjung iya anjêjunjung. tumraping panon. kang antuk sasmitaning karsa. aningali rêrupan putih. kawawa amahanani santosaning raga. iya lumayu. kuning mèlu kuning. Dene amèr pupuling pramana kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. lêsahing raga ora kawawa nyêmbadani panggrênêging karsa. Dene amère pêpadhang kang tumanduk ing mani ora katata mahanani sucining gêtih. kuwasa bisa mancala warna. wimbuh pupule uga wimbuh jêmbaring pêpadhang. Mungguh pêpadhanging pramana mau. kinon lumaku anjêjunjung sapanunggalane. kang mêsthi mahanani pupuling pramana. apa sasmitaning karsa mau. kang mêsthi dadi sabab amèring pramana. dene sabab kang saka ing jêro. . kang dhingin panas saka ing jaba. santosaning raga kawawa nyêmbadani grênêging karsa. lêrêming pôncadriya kawawa anyarèhake karsa.

ananging êmpaning pangrasa wus ora beda. apadene barêng tumêkane jam 10 iya saya wimbuh undhake. Tumêkane jam 3 awan. wêninging panon sangsaya muncar. rasaning pôncadriya wus padha pêncar. tuwin pangraos. nanging êmpaning pangrasa wus prasasat ora beda. wêninging panon kawawa anêntrêmake karsa. kabèh kang padha pupul mau ngawiti amèr. sangsaya andadi. pêncaring pôncadriya sangsaya ngrêbda. êmpaning karsa saya tumangkar. dayaning salira kawawa mawèh adhêming pangrasa. wêninging panon wus mari muncar. prabawaning cahya kawawa amimbuhi dayaning mani iya iku anggone anucèni gêtih. rasa pangrasa yêkti bali kaya wayah jam 12 awan mau. saupama katancêban utawa kawuwuhan dening cipta arda angkara. dadi êmpaning rahsa pangrasa sêmu sulêg. têmbungipun makatên. ing Mamênang. ewasamono ing wayah mau manawa panuju kataman dening tancêp martaning cipta. dene ing wayah iku manawa katancêban cipta marta iya suda. ayêmingadhêming.Bab 13 Beda-bedaning Raos Amratelakakên ingkang dados sabab bedaning raos. êmpaning karsa saya wimbuh sarèh. barêng tumêkane wayah jam 4 wêngi kongsi jam 6 esuk. wêninging panon angawitawiti muncare. urubing pramana wus mari antêng. iku lagi nêdhêng-nêdhênge masa adhêm. tumanduking hawa sarining bumi saya akèhe. sarupaning sari hawaning jagad wus padha tumular. sucining gêtih kawawa amimbuhi dayaning salira. êmpaning karsa sirêp tumangkare. dayaning pêpanas wis ngawiti suda bantêre. prabawaning bagaskara wus angawit-awiti panas. pandulu. pangarangipun Bagawan Yogiswara. ananging wayah iku. urubing pramana wus angawit-awiti antênge. dayaning pêpanas wus padha sirna. kang mêsthi rasa pangrasa kawawa pulih kaya wayah jam 6 esuk. cipta kang ora kawoworan ardaning angkara murka sapêpadhane. pangrasa anuwuhake panggraita. Manawa wayah jam 2 bêngi. têntrêming karsa angantêngake urubing pramana. Tumêkane wayah jam 7 sore. ananging wêninging panon isih muncar. urubing pramana saya wimbuh antênge. êmpaning karsa ngawit-awiti tumangkar. uga ana undhake sawatara. tumêkane jam 5 utawa jam 6 sore wus prasasat padha bae. barêng tumêka wayah jam 8. barêng tumêka jam 4 saya wimbuh. 10 bêngi rasa pangrasa wus suda . utawa wigar urubing pramana isih antêng. ananging kang kacaritakake ing dhuwur iku. manawa katancêban cipta marta sayêkti amimbuhi katêntrêmane. Tumêkane jam 7 esuk. mulane durung duwe upakarti ruwêt rêntêng. antênging urub amimbuhi prabawaning cahya pramana. jam 9. rasa pangrasaning angga nêdhêng-nêdhênging mêgar. barêng tumêkane jam 8 esuk. pôncadriya ing masa iku isih maligi apa saanane dhewe-dhewe. barêng tumêka jam 12 awan. ananging sarèhning wanci iku arêp anampani pêpêting wêngi. yèn kataman ardaning angkara iya ngrêbda. pêncaring pôncadriya sangsaya suda. tumêkane wayah jam 3 wêngi saya wimbuh. apadene kumaraning jagad iki padha pupul kabèh. rasa pangrasa anduwèni ruwêt rêntêng. tumêkane wayah jam 11 awan. dayaning pêpanas angawit-awiti bantêre. pupuling kumara iku anuwuhake têntrêming pangambu. anggènipun tansah anyakra pagilingan ing sadintên-dintênipun. pangrungu. sarupaning hawa. tumêkane jam 1 utawa jam 2 wus prasasat padha bae. maligining pôncadriya kawawa amêningake panon. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Mulane mangkono awit durung padha kêtaman sarining jagad iki kabèh.

Bab 14 Wêwahan Paedahing Badan Anyariyosakên upakarti ingkang dados paedahing badan. marang kang anitipake mau. kaya ta manungsa kang sinêngitan dening wong akèh apadene cinakot ing sato kewan. sawênèh marang thêthukulan. pangarangipun Kangjêng Nabi Mukhamad. narendra ing tanah Arab. apadene marang sato-sato sapêpadhane. iku anduwèni wahana dhewe-dhewe. aja kongsi bisa tumanduk ing pêpanonira. wêtuning napas iku banjur kêtaman swasana. kang sarta kayu sapêpadhane. bangêt gone amêling. urubing pramana saya jênjêm. wêwarah upakartining raga marang sarupaning manungsa ing jaman Asiyha. Kangjêng Nabi Mukhamad iku manungsa waskitha. manawa katancêban cipta marta saya wimbuh. êmpaning karsa wus lêrêm. sabab swasana iku kang kawawa amratakake ing jagad iki kabèh. miturut suraosing wêwarahing sêrat pêkih. dirikat gonmu padha angruwat sarupaning grênêg kang marang candhala murka. kang padha antuk panasing srêngenge. ana umanjing marang manungsa ana kang marang sato kewan. 1 bêngi rasa pangrasa wus ilang ruwêt rêntênge. têmbunge mangkene. wêtuning napas banjur katampan ing swasana. kabèh sarupane kang padha katitipan sarahsaning cipta candhala murka iya mahanani candhala murka. Beda grênêg cipta kang wêlas asih. pratelane kaya ing ngisor iki. barêng tumêka wayah jam 12. sanadyan tibaa ing ngêndi-êndi. awit grênêg kang wus tumanduk iku. yèn wus tumanduk ing panon iya kêtarik dening wêtuning napas. sarupane kang padha katitipan cipta kang marang wêlas asih kang supaya antuk sih kawêlasaning jagad iki kabèh. têmbungipun makatên. yèn kongsi andadi. ana umanjing ing manungsa.ruwêt rêntênge. kayadene papan kang wus tinulis. apadene sarupaning thêthukulan. pôncadriya wus maligi sakodrate dhewe. mulane amacak pustaka. swasana iku kang kawawa amratelakake. yèn wis tumanduk ing panon. ingkang sampun kinarang dening Sang Prabu Anyakrakusuma. wêninging panon wimbuh muncare. ana kang marang kewan. iku yèn kongsi andadi. dene ing wayah iku saupama kataman tancêbing cipta arda angkara. iya wus ora bisa mingsêt surasane. Mulane Bagawan Yogiswara ing Mamênang. Mungguh beda-bedaning rasa pangrasa. sapêpadhane. sayêkti kawawa tumanduk marang ing panon. awit bumi ing tanah Asiyha iku bangêt panase. Tumêkane wayah jam 11 bêngi. iku kang binasakake tôndha patra liru nama. hèh para siswaningsun. nganti tumêkane wayah jam 2 bêngi iku wus bali kaya kang wis kapratelakake ing dhuwur mau. sarta ora pêdhot gone mardi budi. Kaya ta grênêging cipta kang marang candhala murka sapêpadhane. tur parama ing ngèlmu kodrat. kang padha katancêban arda utawa marta. sayêkti bakal bali kaya ing wayah jam 3 sore mau. iya bisa kawawa tumanduk marang ing panon. banjur katarik dening wêtuning napas. yèn tinimbang karo jaman kang padha kapering kalawan . ing sajagad iki kabèh. kang mêsthi saka mangkono mulabukane. Kangjêng Sultan Agung ratu binathara ing nuswa Jawi.

ing kono wêwarahing agama rasul. sarampunge sêsuci tumuli pinurih sêmbahyang diarani salat subuh. ngasar kodrating jiwa wus angawit-awiti pupul. têgêse ngumbar karsa kang akèh-akèh. uriping urub mau beda karo yèn diupakara pinurih samadya bae. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat luhur. ing . awit otot kang padha kaku iku ora nglastarèkake lakune gêtih. saka kagêdhèn urube kang mêsthi andadèkake gêlising asat lêngane. utawa adusa jinabat pisan. tumêkane jam 5 esuk. Tumêka wayah jam satêngah papat. mungguh wulang pangruktining raga mau prêlu bangêt. iku sabab amèring jiwa. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngisa. padha andikakake sêsuci kalawan banyu. wijiling gêtih kang panas mau tumuli tangkar-tumangkar tumulare angga iki kabèh. wong cêpak lêlarane mau adat ora bisa dawa umure. Ing saupama manungsa kang padha dumunung ana ing tanah panas iki. malah angungkuli nalika ginêbug ing masa panas mau. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. padha kinèn asêsukci. kang lêngane amung pancèn kanggo sawêngi. lire mangkene. asating lênga urubing diyan tumuli sirna. paedahe kaya ing dhuwur mau. Ing wayah sirêping srêngenge. kang ngumandhang ana ing raga iki. tumêkane saantaraning wêngi kalawan rina. Kaya ta cipta kang pinuju arda. gêtih kang wus panas mau tumuli anjog umanjing ing jantung. lumrahing jalma jamaning tanah panas. paedahe ngrikatake pupuling jiwa. isih lêstari gone manukma ana ing gêtih. beda karo otot kang ajêg lêmêse. amarga kataman dening daya kang sangsaya adhêm. manungsa kang adoh lêlarane iku manawa ora kêna sambekala adat dawa umure. ingatase jalma ing jaman panas. awit jiwa kang ora kalong-longan sarirane. kang mêsthi adoh lêlarane. kayadene urub-urubing diyan. gêtih manawa kurang lêstarine lakuning gêtih ora kawawa mawèh adhêming panon. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. kang mangkono iku paedahe anyênyuda amèring jiwa. kang supaya awèt kasantosane gone padha dadi kêkandhanganing jiwa. amarga wus kataman ing hawa adhêm. dadi wêwarahe agama rasul mau têtêp amurih rahayuning sarira. kang mêsthi lêngane kanggo sawêngi. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngasar. paedahe salat subuh iku rong prakara. sumuking jantung nalika kataman dening panasing gêtih kawawa ngalumake mani. ijih wutuh titipaning trimurti. aluming mani têmah ora kawawa mawèh sukci. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat mahrib. kodrating jiwa wus nêdhêng pupule. manawa wus tumêka antaraning wayah bangun raina. panon iku manawa kurang adhême panase kawawa nartani ilining gêtih kang padha lumaku ana laladaning utêg. môngka kongsi kurang panguktining badan kang mêsthi cêpak lêlarane. paedahe mangkono mau amulihake pupuling jiwa kang awit amèr. anglêmêsake otot kang padha tumanduk ing badan iki kabèh. mangkono pralambanging jiwa. paedahe uga kaya ing dhuwur mau. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. kayadene ing wayah bangun. iku jiwa wis awit amèr. amarga dadi sarana pêpulihing jiwa kang tansah sumaring ing sadina-dina iku.sirating srêngenge. paedahe iya kaya ing dhuwur mau. pirabara kanggo luwih satakêre. kang dhingin. kodrating jiwa lagi nêdhêng amère. padha kinèn asêsuci kayadene wayah kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. awèt santosane. sarining jiwa durung kawawa padha jêbus saka ing raga. paedahe iya kaya ing dhuwur iku mau. jiwane isih padha pupul. mulane wêwarahe agama rasul. ing wayah jam 12 awan. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. ing nalika jam 3 wêngi. wêkasan dadi lara panas. kodrating jiwa wimbuh pupule. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. iku ing têmbe têkane jaman kamuksan. Kang wus kasêbut ing dhuwur mau wêwarah pangruktining raga ing mêngko ana wêwarahing agama kang tumrap marang upakartining cipta.

budine mungkul sawiji.sajrone sêmbahyang utawa sawise. sasipatane kaanan iya beda-beda. Mangkono uga kang padha dumadi ana ing jaman têlung gotra mau. dadi sagotraning bumi kang têngah mau kauripane saka antuk dayaning angin. mangkono uga para sato kewan. ing Mamênang têmbungipun makatên. marga saka ciliking bumi. wêwantuning wêwatêkan sarta êmpaning kabudidayan. wêrdine têlung golongan. diarani bumi Aprikah. wêwatêkane sarwa tarima sarta rila lêgawa. uga kaperang dadi têlu. kang sarta jêmbar kabudidayane. kang sagotra dumunung ana jagad sisih lor. kang sagotra dumunung ana kidul arane uga atas angin. kang mêsthi beda-beda. 2. iya beda-beda karo jalma ing samadyapada. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau isih padha anuhoni ing sabare. bumi Ostroliyah. dadi tumangkaring karsa ora pati akèh. pinardi aja kongsi pêdhot pujine. wahananing watêk kang sarta budayane. siji diarani bumi Eropah. ing têmbung Jawa isih diarani sagara jinêm. utawa jagad kang kidul. sapêpadhane kayadene raga kalawan adhêming banyu iku. antarane kono mau luwih saka adhême. 3. mangkono pupuling jiwa wus kawawa amèr sawatara. Gumêlaring bumi kang padha dumunung sajroning jagad iki kèhe têlung gotra. ing sakubênging donya miturut suraosing Sêrat Darmasonya. arupa bumi banyu. dene paedahe pêpuji iku mau anglêmpêrake tumangkaring karsa kang akèh-akèh. ora padha karo jalma ing atas angin kang kidul. mulane mangkono awit saka êmpaning sari hawa gone nartani panguripan tumrape kang mêtu saka ing tanah adhêm. Bab 15 Gumêlaring Siti Anyariyosakên gumêlaring siti. diarani atas angin. 2. Dene sagotraning bumi têngahing samêngko diarani Asiya. . Ananging kang padha dumadi ana sakiduling sagara jinêm kang mêsthi isih padha dawa umure. pratelane kaya ing ngisor iki. tur adoh marang upakartining cipta drêngki. yèn ing têmbung Walônda diarani pul. kalêbu sagara jinêm loro mau. manawa têmbung Jawa diarani madyapada. dadi hawaning sagara jinêm mau wus prasasat ora bisa sumaring. akèh pupule. arupa bumi banyu. dene antarane tanah kono kang wus kapering kidul dhewe. kang mangkono iku mau andadèkake sarana dawaning umur. tumangkaring karsa durung pati akèh. surasane layang Darmasonya iya wus anyatakake manawa bumi kang tuwuh ing jagad iki kèhe pêpitu. kawasa ngumpulake jiwa. manawa ing têmbung Jawa diarani sagara jinêm. iku wus padha kataman dening dayaning panasing srêngenge sawatara. yèn têmbung Lônda diarani nurpul. mulane madyapada mau ora kaperang dadi loro utawa têlu. kalawan tanah panas iku beda-beda. Ing jaman samêngko bumi têlung gotra mau binage dadi têlu. diarani tadhah angin. Ing sagara jinêm kang sisih lor. pangarangipun Bagawan Yogiswara. mulane mangkono awit saka adoh karo sasipataning srêngenge. 1 bumi Amirikah. kaya ta: jalma kang tuwuh ana jaman atas angin kang lor wêwantuning watêk apadene têpaning kabudidayan. jaman madyapada. tumangkaring karsa iku manawa sirêp kang mêsthi kawawa mawèh martani cipta. rong prakara. saka jagad kang lor. amarga kauripan ing tanah kono iku kaananing jiwa arang amère. dene sagotraning bumi kang kidul. kang sagotra dumunung ana têngah.

sapanunggalane. amèring mêndhung iku dadi banyu.Dene sagotraning tanah samadyapada kang sisih lor dhewe. barêng wus ana kono yèn ing môngsa adhêm. amung pasahing kalantipan bae cêpak atas angin kidul. iku luwih ananing dumadi iya mèh padha bae karo ing atas angin kang sisih lor. dene têtakêrane ngumur kacèke iya ora akèh. ananging kang kêna tinonton ing akèh amung yèn wayah bangun esuk. yèn têmbung Walônda diarani lini. môngka pêdhut utawa ampak-ampak iku manawa kêna dayaning srêngenge padha kawawa amèr. ing jaman ngarcapada sadaya. wêtuning ampak-ampak lan pêdhut mau ing sadina-dina tansah kêndhat. dene kang padha dumadi ana ing kono jiwane tansah amèr. ora kaamèrên ora kapupulên. pangarangipun Bagawan Yogiswara. wêkasan dadi bodho. mulane wêwatêkane padha rupak-rupak. amarga durung kêna daya panasing srêngenge. kawawa mêsat ngumandhang ana madyantara. pratelane mangkene. karo umur-umurane manungsa ing atas angin kang kidul dhewe. iya iku kang diarani jaladara utawa mêndhung. iku wus awit kataman dening hawa panasing srêngenge. kanêpsone iya cêpak-cêpak. Mungguh sarining bumi kang padha cêcampuran iku. yèn kaamèrên kawawa anuwuhake karsa kang akèh-akèh. barêng banyu wus kakênan dening daya panggèndènging pêdhut lan ampak-ampak. apadene amimbuhi daya pikuwating manungsa. kalawan ing atas angin kang lor. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau iya isih anuhoni katêmênane. ing Mamênang têmbungipun makatên. amèring jiwa wus ana wimbuhe sawatara. Apadene sagotraning atas angin kang kidul. kacamboran dening sari pêpanasing srêngenge. karsa iku manawa nganti tangkar-tu Bab 16 Sarining Cêcamboran Anyariyosakên sarining cêcamboran ingkang anartani daya panggêsangane sawêrnining têtuwuhan. tuwuhing cipta kang akèh amung marang kadrêngkèn utawa panastèn. yèn ing atas angin lor adhême amung kalawan sarining tirta kamandhanu. arang pupule. awit jiwa manawa kapupulên ora kawawa anuwuhake graita. dene têtakêraning umur cêndhak dhewe. pupuling pêdhut lan ampak-ampak. tinimbang karo liya-liyane. ing têmbung Jawa banyu kang tiba saka madyantara iku diarani udan. sarta daya bantêring maruta. iku wahanane adhêm. têmah andarbèni daya panggèndèng kawawa anarik banyu kang padha ngumandhang anèng swasana. dene sakiduling bumi iku wahanane dumadi iya padha bae karo antaraning madyapada kang sisih lor. amèring pêdhut lan ampak-ampak mau. kang mêsthi kawawa amèr. yèn mangkono lêpasing kabudidayan iku saka antaraning adhêm lan pêpanas mau amèr pupule jiwa tansah sêdhêng. kasipat bangêt karo hawaning srêngenge. ingatase ngatas angin kang sisih lor. kang sarta jêmbar kabudidayane. êmpaning karsa padha tumangkar. mêndhung iku manawa kêna dayaning pêpanasing srêngenge. ewadene umur-umurane dawa-dawa ing atas angin ing lor. dene kang kasar diarani ampak-ampak utawa pêdhut. . Ingkang alus-alus dadi sarana panguripaning thêthukulan. iku hawa panasing srêngenge luwih bantêr. kang sarta sato kewan. lêpas-lêpas panggraitane. tumuli amor sawujud katon amêtêngi bawana. apadene êmpaning karsa wus tumangkar sawatara. Dene bumi samadyaning madyapada mau. sapanunggalane. awit atas angin kidul. pêdhut lan ampak-ampak iku mau kawawa pupul. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya.

mulane kabèh sarupaning thêthukulan iku undha-usuking kaanane. pratitise thêthukulan wit kamplong. pêncaring pôncadriya. iku kang mêsthi bungkik godhonge. kapindho sarining gêni. sêmi . dadi nêsêping sari luwih gampang. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kataman ing udan. kang mêsthi godhonge padha alum. sarta dèn ruktèni sakiwatêngêne. Kaya ta thêthukulan kang padha tumuwuh ing lêmah ladhu utawa papan pagunungan. mangkene têmbunge. awit adon-adoning sari têlung prakara. kaping têlu sarining angin. kaping têlu sarining angin. tanduking graita. Kang dhingin sarining lêmah. pratelane mangkene. aluming godhong lawas-lawas katêmahan padha gogrog. Manusa iku kang minôngka uwit. utawa tripurusa. loro sarining adhêm. iku bakal kawawa mahanani uwiting kayu. iku kang mêsthi bisa subur godhonge. êmpaning karsa. banyu. kang minôngka tansah anjurungi karsa ardaning budi angkara. kang minôngka kêmbang. sêgêring godhong kawawa anuwuhake sêmi. bumi. sarta gêdhang sapanunggalane. kang mêsthi godhonge padha katon ngrêmbaka sarta sêgêr. sarining gêni padha nisih ana ing jaba bae. kêna uga kinarya ngombe panulaking pêpanas. iya iku wijining sari cêcamboran. kaping pindho sarining banyu. sarupaning thêthukulan iki kabèh. wênang diarani trimurti. pratelane mangkene. beda thêthukulan kang padha tumuwuh ana ing lêmpung utawa padhas. môngka tan antuk udan. sarta oyot kang padha tumuwuh. Mangkono uga pralampitane ngaurip iku iya padha uga lan tuwuhane thêthukulan. Sari kang padha nguripi thêthukulan iku. angin. kang mangkono iku sabab saka rapêting lêmah. dadi panêsêping sari amung sawatara olèhe. kaananing rahsa. beda lan thathukulan kang wite rêntêt adon-adone wiji kaduk sarining gêni. dene sarining banyu lan angin padha sumisih ing pinggir. kang minôngka uwoh. mulane diarani mangkono. jiwa kang minôngka oyot. beda karo thêthukulan kang wite gombong iku kang mêsthi pêpês apês sêmpalan tur gêlis patine. kang mangkono iku sabab saka gêronggonging lêmah. Kang dhingin sari gêni. gogroking godhong wite sayêkti ngarang.Ambalèni sari-sari kang kawawa anartani panguripaning thêthukulan iku mau. iku pratandhane. sari patang prakara iku wijange mangkene. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kapanasan ing sadina-dina. sabab gone anduwèni daya panggèndèng kawawa anêsêp sarining bumi. dadi sarining bumi ing sadina-dina tansah sinêsêp dening tripurusa tanpa kêndhat. wahananing banyu iku adhêm. iku bakal mahanani godhong kêmbang lan uwoh. kaping pate sarining bumi. lan gêlis lagang uwite. mungguh adon-adoning wiji kaduk sarining banyu lan angin. dene sari kang padha anartani uriping thêthukulan. marmane thêthukulan kang rêntêt iku kang mêsthi padha santosa wite suwe patine. tur bajang uwite. anadene manèh mulane sari camboran têtêlu iku diarani tripurusa. lan bumi. mungguh pratelane mangkene. Beda kalawan manungsa kang nancêpake cipta marta wêlas asih. marga kang dadi sabab lêmah sarta wijining thêthukulan. kang minôngka godhong. cipta kang minôngka êpange. siji sarining panas. ngaranging uwit iku têmahan bêrbêg banjur tumiba ningnèng. mulane thêthukulan kang padha gombong iku samôngsa dipêrês kang mêsthi mêtu banyune.

ingkang têngên kawawa ngudalakên latu. pramila jantung wau dados tuking sêsakit. manawi kenging pêpanas utawi kinêrokan. têmbungipun makatên. utawi kajampenan ingkang sarwa panas. ingkang tamtu andamêl sêsakit panas. kaunjuk utawi kaborèhakên sarira. 1. satunggal pêrnah wontên ing kiwa. manawi sumusup ing wadhuk têmahan dadosakên sakit mulês. tuwuhing uwoh iku mratandhani kabèh sato kewan kang sarwa rumangkang. Sakit saking angin. awit gêsanging raga kita punika muhung jantung purwanipun wontên. saupami kagêngên udaling latu. punika lajêng lêstantun lampahipun. mangkono pralampitane jalma kang agung nêcêp cipta marta wêlas asih. pangarangipun Êmpu Yogiswara. ingkang tamtu saras sakitipun. ananging sêsakit punika anggènipun warni-warni. ingkang anartani dados gêsanging raga kita punika. inggih botên andarbèni sêsakit. punika andadosakên sêsakit ngêlu. utawi sênêp. ing Mamênang. 2. tigang bolongan wau sami tumanduk dhatêng utêg sadaya. ingkang satunggal ing têngah. punika saèstu andarbèni sêsakit kawontênanipun dhatêng raga. kêdah nancêbakên cipta marta wêlas asih.kawawa mahanani kêmbang sarta uwoh kang padha andadi. sabab angin punika anggènipun andarbèni sêsakit awit saking pupu dados botên lêstantun lampahipun. Mênggah jantung punika andarbèni bolongan tiga. amiliha gêgodhongan ingkang adêg asli srêngenge. bilih ngantos kaladukên udaling angin. mênggah gêgodhongan ingkang adêg asli toya wau sampun kapratelakakên ing bab kaping 16. . bilih jampi ingkang mawi sarana. kang arum gandane. Sakit saking latu. ingkang saking upakartining manah. mêngah jampènipun. ingkang têngah kawawa ngudalakên toya. apadene jalma manungsa kang padha andulu. saupami manungsa punika botên nênêdha. lawan enak rasane. kados ing ngandhap punika pratelanipun. bilih agêng salah satunggal. utawi watuk. ingkang kiwa kawawa ngudalakên angin. môngka tumanduking utêg. bilih gêgodhongan ingkang kadamêl jampi. punika gêgodhongan ingkang adêg asli toya. dados kawawa ewah gingsir lampahipun. margi saking tatêdhan. Sadaya wau tuking sêsakit dumunung wontên ing jantung. inggih punika toya saking karingêting pramana. satunggal pêrnah wontên ing têngên. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Bab 17 Upakartining Sêsakit Anyariyosakên upakartining sêsakit. ugi sampun kapratelakakên ing bab 16. awit tatêdhan punika adamêl rêndhêt lampahing latu angin toya wau. saèstu raga kita punika botên andarbèni sêsakit punapa-punapa. pundi prênahing sêsakit kinêrokan. manawi sami udalipun. kang mêsthi kapidêrêng kapengin ngundhuh woh kang èdi rupane. manawi jampi ingkang mawi sarana. mênggah jampènipun ingkang saking upakarti manah ugi anancêbakên cipta marta wêlas asih. Wiyosipun mênggah manungsa punika anggènipun nandhang sêsakit punika witipun saking kalih prakawis.

sabab gêgodhongan kalih warni wau. makatên purwanipun. bèntên kalihan sawêr lêmpe. pramila manawi wontên sawêr botên sagêd nêdha wohing papasan tuwin bolu bang. kalajêngking sasamènipun. têmbungipun makatên. Manawi wontên manungsa cinokot sawêr. môngka kadrêngkèn punika adamêl rêgêding êrah. amargi saking kêkathahên wisanipun. punika jampènipun ingkang saking upakartining manah. Bab 18 Upakartining Pêjah Anyariyosakên upakartining pêjah. Mênggah wisanipun manungsa wau. tanpa daya. sanadyan manungsa ugi makatên. sanadyan nyakota botên mandi. gêgodhongan ingkang winastanan bolu bang. sarta kaêntup ing tawon. margi saking lêpat raosipun piyambak. ananging botên andarbèni kalakuan angkara murka. punika sampun tatela andarbèni kalakuan angkara murka ingkang sakalangkung sangêt. punika amargi saking andarbèni manah drêngki. yèn sawêr pundi ingkang cinakot andadosakên sangsara. ananging wisaning manungsa punika bèntên kalihan wisaning sawêr. kawawa anjêbus saênggèn-ênggèn. punika saèstu manawi agung wisanipun. awit labêt saking botên sagêd nêdha wohing papasan utawi wohing bolu bang. sanadyan sarasa ing wingking tansah tuwuh sêsakitipun. dèntên manawi botên nêdha. êrah wau manawi rêgêd. makatên ugi kenging latu. wondene jampènipun. . sawêr banyu. sawêr ingkang kêsit punika mratandhakakên manawi sampun cabar wisanipun. dèntên wisaning manungsa punika kawawa ambucal sawarnining sêsakit. têgêsipun toya sagantên. Wondene manawi manungsa kacakot sawêr kang sarta kaêntup samining bôngsa wisa. anggènipun botên katingalan sarintên dalonipun punika. têmah andadosakên sêsakit kados kang kasêbut ing nginggil wau. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Botên angêmungakên sawêr kemawon. margi wisanipun ampuh. môngka lajêng pêjah. daya wisa punika sagêdipun malêbêt dhatêng sarira. utawi papasan. asarana ngampêt ambêgan. ngantos angêbêki badan.Wontên malih manungsa ingkang nandhang sêsakit tatu. dados têmah adamêl cabaring wisa. punika botên wontên jampènipun. ananging ingkang makatên wau manawi botên sagêd angruwat kadrêngkèning panggalih saèstu botên sagêd saras. saèstu limprêk-limprêk. mênggah jampènipun ingkang mawi sarana kasirama toya wantah. punika manawi purun nyakot manungsa saèstu mandi. kados ta bubrah kowak korèng sapanunggilanipun. kaunjuk sarta kaborèhakên saèstu sagêd saras. awit anggènipun kêrêp nanêdha. utawi dêdamêl. punika saèstu botên tumama wisanipun. jangji botên ambêkan. pangarangipun Êmpu Yogiswara ing Mamênang. utawi kaêntup wau. ingkang makatên wau sadaya. botênipun inggih toya lèpèn. ngantos saicalipun raosing sêsakit. Mila makatên margi sawêr kalih warni wau anggènipun manggèn wontên sapinggiring sagantên utawi rawa. katarik saking lêbêting napas. têgêsipun rêmên adamêl pitênah sasamining tumitah. saèstu cabar kamandènipun. manawi kêkathahên wisa têmah lêsah tanpa bayu. bilih angsal tatêdhan wau lajêng trêngginas polahipun. dados panyabaraning wisa. salêbêtipun têksih cinakot. bôngsa wisa sadaya.

punika ugi sampun dados wiji ananging saèstu kirang ing . môngka toya angin latu punika bôngsa lumampah. inggih punika ingkang sami kawastanan. betalmukaram. I. alam kaalusan punika wau. mênggah anggènipun dados sabab manungsa pêjah punika. endraloka. amung santun alamipun kemawon. angêningakên cipta. angracut pôncadriya. Bèntên akalihan manungsa ingkang sampun kasêbut pandhita. dados kawawa lajêng ngangkat rungkating pramana. têmahan botên kawawa angudalakên tuking latu tuwin toya. mênggah kathahipun tigang golongan. supados anilar satunggal panggônda. ingkang sumusup ing êrah sadaya. anyarèhakên napas. kados ta manungsa ingkang sampun katingal mêtêng môngka têrèk. manawi badhe racut kadonyanipun. mênggah pratelanipun makatên. bôngsa lêlêmbat punika kadadosan saking sukmaning êrah ingkang sami kantun wau.Wiyosipun. pamrihipun supados adamêl sukcining pramana. awimbuh prabawanipun. botên mebah botên musik. kapêpêtan hawa tatêdhan saking jawi. ingkang makatên wau pininta sagêda wangsul dhatêng pramana malih. sakawan paningal. punika alamipun bôngsa kamawurung. ingkang wontên salêbêting jantung. tiga pangandika. betalmukadas. IV. kados ingkang sampun kapratelakakên ing bab 17. V. punika manawi angêtrap pangruktining raga makatên. abên-abênanipun trimurti. gangsal pangraos. pamrihipun supados angantêngakên pramana. têgêsipun wiji ingkang kirang langkêp. II. roh rahmani. Wiwit kapisan ing alam janaloka. III. kaalusan tundha kapisan. Mênggah alam têtiga wau. Kados ta. satunggal-tunggalipun binage dados tiga. sampun ngantos anuwuhakên panggagasing panggalih. angrèh raga. ing sagêgolonganipun piyambak-piyambak. anglêrêmakên êmpaning karsa. prasasat botên pêjah. purwanipun saking jantung. dipun wastani betalmakmur. janaloka. Manawi têmbung Sangsêkrita alam têtiga wau dipun wastani. manawi sampun makatên manungsa punika. pamrihipun adamêl maligining pramana. awit jantung wau sampun têtela bilih andarbèni bolongan têtiga. kang awit bolonganing jantung mingkup. pêjah ingkang makatên wau sukmaning êrah saèstu botên sagêd kukut dhatêng pramana malih. pratandhanipun makatên. ing ngriku sami alamipun bôngsa alus-alus. punika têtela jantung ingkang kenging hawaning tatêdhan. Manawi sampun ngangge upakarti ingkang makatên punika wau saèstu Hyang Pramana kawasa ngukut sagunging sukma. bilih manawi sampun racut dados satunggal wontên ing jantung. kalih pamiyarsa. biyung tolung sirah galundhungan saminipun. utawi anjing wêdaling napas wau kaajêgna. Manawi wontên manungsa pêjah jalaran anggènipun nêdha woh-wohan utawi lombok sasamènipun. satêmahan kantun sami sagêd gêsang piyambak-piyambak. guruloka. manawi ing têmbung Arab kawastanan betalmakmur. saèstu kita punika lajêng pêjah. ingkang minôngka siti swasana. Ing mangke anyariyosakên alam kaalusan. manawi pramana sampun rungkat saking panggenan. Dene manawi têmbung Arab. ingkang sabagean êlêt tigang atus pandulu. supados sampun adamêl kèndêl dhatêng lampahing roh rahmani. punika pramana lajêng agung kawasanipun.

ing ngriku ingkang kawasa murba amisesa salêbêting alam janaloka wau. ananging mênggah gêndhak sikaranipun sami kemawon kalihan ingkang sampun kasêbut ing alam tundha kapisan wau. têgêsipun botên marta botên murka. angrèh sagunging jim pêri parayangan. Ing alam ingkang sampun kasêbut nginggil wau. Tataran kaalusan tundha kalih. manawi têmbung Arab dipun wastani betalmukaram. Ingkang alus tundha tiga. pêri. punika alam pungkasan. sasamènipun. punika ugi sami tundha tigang kaalusan. Ing kaalusan tundha tiga. inggih punika lêrês-lêrêsing panggenan. mênggah kalakuan ing kadonyanipun manungsa ingkang makatên wau kalêbêt sêdhêng. ugi betalmukaram. ananging manawi sampun sagêd saupakartining para nabi. sadaya sami anandhang cacat. punika manungsa ugi sagêd angambah ing alam ngriku. môngka kawawa anarik wiji. awit ing ngriku alamipun para nabi. punika wiji lajêng kawawa gêsang dumunung wontên alam kaalusan ingkang tundha kalih. tataran kaalusan ingkang kapisan. Ing salêbêting alam endraloka. ewadene ingkang makatên wau sami sagêd gêsang ing kawontênanipun. jim. kados ta manawi manungsa pinuju tilêm. Ing kaalusan tundha kalih. utawi para nata. ingkang sampun badan alus. ingkang makatên wau margi saking kirang abên-abênanipun trimurti. manawi ing jaman purwa winastanan ing tenjomaya..Tamat . Kaalusan tundha tiga. têgêsipun kama ingkang botên katampèn dening baganing biyung. punapadene sawêg ana gêmbung sasamènipun. manawi narendra ingkang limrah budinipun.. Ing kaalusan kapisan. punapa malih botên wontên ingkang botên gêndhak sikara. inggih punika kratonipun Sang Bathara Ismaya. sakathahing wiji ingkang dumunung ing ngriku. inggih punika ingkang kasêbut botên asor botên luhur. saèstu wangsul duk purwanipun trimurti. kados ta sawêg ana sirah. punika dipun wastani alam sonyaruri. sadaya sami damêl sikara. punika wau ing ngriku pagolonganing bôngsa alus ingkang botên mawi cacat. ing ngriku mênggah tataranipun kalihan manungsa ingkang limrah. ugi ing betalmakmur. punika alamipun para parayangan. punika alam panggenanipun para pandhita. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. punika têksih salêbêting alam janaloka. sarta ingkang tansah anancêpakên cipta marta wêlas asih. punika alamipun manungsa ingkang sami angêgungakên tancêbing cipta marta wêlas asih.kawujudanipun. . ingkang sampun kacariyosakên ing Sêrat Paramayoga. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. punika alamipun manungsa. ingkang dipun wastani makatên wau sadaya kama salah. punika alamipun para satriya. ing ngriku manawi manungsa sagêd angambah nunggil ing alam punika. manawi ing têmbung Arab dipun wastani betalmukadas. Ing kaalusan tundha kalih.. têksih salêbêting alam endraloka. ingkang sami tigang kaalusan. punika ugi sagêd anunggil sapanggenan kalihan para pandhita. wêdaling kama saèstu dipun saranani saking supêna sacumbana. Ing salêbêting alam guruloka.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful