Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Mangunwijaya

1937

Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Anggitanipun Êmpu Yogiswara TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekhandel TAN KHOEN SWIE, Kediri 1937. Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Babon saking Mas Ngabèi Mangunwijaya ing Wanagiri - Surakarta Taun 1853 TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekh. TAN KHOEN SWIE, - Kediri 1937. PENERBIT: TAN KHOEN SWIE KEDIRI. Diperlindoengi Hak karang-karangan Stb. 1912 fatsal 11 No 600. Kitab ini sjah bila ada tanda tangannja si penerbit sebagi di bawah ini: Sêrat Widyakirana, inggih Darmasunya Sêrat Widyakirana punika anggitanipun Êmpu Yogiswara ing nagari Mamênang, inggih ing Kêdhiri, pêthikan saking Sêrat Darmasunya yasanipun Sang Hyang Sitra, inggih Bathara Panyarikan ing Suralaya, babon saking Sêrat Sastradarya. Dene Sêrat Widyakirana wau, sampun asring kawêdalakên, kacithak sarta ugi kawastanan Sêrat Darmasunya. Ananging salugunipun ingkang kapêthik wontên Sêrat Widyakirana wau, namung bab purwaning dumados kemawon. Dene sajatosipun Sêrat Darmasunya punika agêng sangêt awit isi kawruh warni-warni, kawruh jaman samantên (jaman kadewatan) saha ingkang sampun kawêdalakên wau dèrèng wontên ingkang jangkêp, wontên ingkang sawêg dumugi 8 bab, wontên ingkang 16 bab, punapadene têmbungipun salong wontên ingkang lêpat, kados ta: ingkang mungêl: sastradarwa, punika lêrêsipun: sastradarya. Môngka têgêsipun têbih sangêt susatipun. Darwa, têgêsipun gadhah, darya, têgêsipun manah utawi budi, sastra, têgêsipun aksara utawi tulis dados têmbung sastradarya, gadhah têgês sêrat ingkang kinancing salêbêting budi. Inggih punika ingkang sinêbut sastracêtha. Ananging tanpa papan tanpa tulis, mungêl piyambak, botên kêndhat ing salami-laminipun.

Mênawi bôngsa Krèstên, Injil, amastani sang sabda. Inggih sabda ghaib. Mênawi bôngsa Jawi, amarlambangi jago kluruk sajroning êndhog, utawi swara ingkang pindha swaraning gêntha kêkèlèng.kêkêlèng. Mênawi bôngsa Hindhu, tiyosopi, amastani: swaraning asêpi. Mênawi bôngsa Islam, amastani kun. Pangandika sapisan, gumêlar salaminipun, inggih pangandika: Allah. Wangsul têmbung: sastradarwa, kadospundi. Punapa: tulis gadhah. Utawi gadhah tulis, têka inggih mèmpêr. Dene Sêrat Widyakirana utawi Darmasunya ing ngandhap punika, kajawi sampun jangkêp dumugi 18 bab, têmbung-têmbung ingkang lêpat sampun sami kula lêrêsakên, amila para maos sampun sumêlang ing galih, sampun tamtu badhe sagêd anyakup punapa suraosipun, awit sampun botên wontên ingkang nusabiyat. Mangunwijaya.

Sêrat Widyakirana Bab I Bêbukaning Bawana Amratelakakên bêbukaning buwana, miturut saking suraosing Sêrat Sastradarya, punika sêrat ingkang winados dening para jawata, inggih punika sastra ingkang kinancing ing salêbêting budi, ananging sampun kawêdharakên dening Sang Hyang Panyarikan, sarta lajêng kaanggit dening Êmpu Yogiswara ing Mamênang, kacêtha wontên salêbêting pralambang. Sêrat pralambang wau dipun paringi nama Darmasonya. Suraosipun kados ing ngandhap punika. Mungguh gumêlaring jagad kang sapisan iku diarani sonyaruri, wrêdine suwung utawi sêpi, mulane mangkono marga titahing Pangeran durung padha dumadi, kang lagi dumadi dhingin amung surya, côndra, kartika, swasana, swasana iya iku amun-amun. Amun-amun iku minôngka kêkandhangane: surya, côndra, kartika, iku mau ing jêro padha kaèbêkan dening amun-amun, patang prakara iku langgêng anane, tur ora kêna owah gingsir ing salawas-lawase. Apadene jêjêg ajêg ing wujude, iya iku kodrating Pangeran kang dhingin dhewe, kaanane papat iku padha kasinungan wahyuning wahyu panguripan, ing têmbe bakal kawasa anartani panguripan kita iki kabèh. Dene kodrat papat kang wus cinaritakake ing dhuwur mau, wujud utawa gêdhene cilike, apadene pangwasane beda-beda pratelane kaya ing ngisor iki. 1. rêmbulan, wujude sumunu, asêmu kuning maya-maya, kuwasane ing têmbe bakal kawawa mahanani, martaningrat ngraya iki kabèh.

2. lintang-lintang, iku gêdhene luwih saka rêmbulan, apadene ngumandhang ana sadhuwuring rêmbulan, êlêt têlung atus pandulu, wujude lintang mau biru, asêmu ijo maya-maya, kuwasane ing têmbe ya bakal amimbuhi martaning jagad iki kabèh. 3. srêngenge, gêdhene luwih saka ing lintang, apadene gone ngumandhang ana sadhuwuring lintang êlêt têlung atus pandulu, wujude srêngenge abang amarakata, kuwasane ing têmbe bakal mahanani urup-uruping jagad raya iki kabèh. 4. swasana, iku gêdhene luwih saka srêngenge, rupane irêng mêlês amaya-maya, kuwasane dadi kêkandhanganing dumadi iki kabèh. Swasana iku kang binasakake lêmbut tan kêna jinumput, gêdhe angèbêki jagad, mulane binasakake mangkono, swasana iku saking lêmbute tur jêmbar têbane, sawiyah para winasis, ginawe pralambang warôngka manjing curiga. Curiga manjing warôngka. Mulane mangkono swasana iku sanadyan sajroning watu iya kaèbêkan, dening kaananing swasana. Ewadene watu iku mau ing jaba iya ngumandhang ana sajroning swasana. Ing sajroning alam sonyaruri, jagad iki isih jêjêmjênjêm. prêmanêm, angin durung ana lumaku, banyuning sagara durung ana tumitah, bêbasane amung suwung tumalawung tanpa ujung, amung sirat soroting srêngenge kang sumêbar angêbêki sabawana iki kabèh, sirat soroting srêngenge iku andarbèni daya panas, lawas-lawas soroting srêngenge iku anabêti marang swasana, tabêt panasing swasana lawas-lawas tumêka ing ngontariksa,ngantariksa. tumanduk ing rêmbulan utawa lintang, lintang rêmbulan barêng kêna dayaning pêpanas, têmahan tumuli padha kumaringêt, dene karingêting rêmbulan lan lintang, padha tumiba graning gunung cakrawala, prênahing gunung cakrawala, iku dumunung saimbanging bawana kang sisih lor, mungguh karingêting lintang utawa rêmbulan mau diarani tirta prawita, têgêse banyu kang kawitan. Barêng wus antara lawas, tirta prawita mau têmah kawawa umili tanpa kêndhat sarta banjur angubêngi sakubuke jagad iki kabèh, ing kono tirta prawita tumuli karan tirta kamandhanu, têgêse banyu mili malêngkung utawa banyu urip, wujuding banyu iku putih, wus sarupa kalawan kapuking kapas, sarta anduwèni cahya amaya-maya. Ilining tirta kamandhanu barêng tumêka marang imbanging jagad kidul, têmah têmpur lan pêpanasing srêngenge, ing kono tumuli arêbut daya, padha santosane padha kuwate, ing nalika padha nêdhêng têmpuring tirta prawita, kalawan dayaning srêngenge têmah mijilakên swara umung, iya iku kang diarani rijal utawa jatingarang. Saking kuwat sakaro-karone, têmah kawawa angobahake sabuwana iki kabèh, obahing bawana barêng katêmpuk dayaning kang padha rêbut daya mau, wêkasan srêngenge lintang rêmbulan, apadene swasana, padha mubêng anyakra pagilingan adhewe-dhewe, dene banyu kang têmpur karo pêpanas iku tanpa kêndhat ing sadinadinane, ing kono purwane ana rina lan wêngi. Ing nalika iku tirta kamandhanu sirna adhême sarta srêngenge ilang panase, saksirnaning adhêm lan pêpanas têmahan padha sumaring, sarining adhêm lan panas mau tumuli kumpul ngumandhang ana ing swasana. Jalantahing tirta kamandhanu, sarta jêlantahing pêpanas, kang kasar-kasar padha tumus tumêka sajroning bawana, dumadi jalanidhi, wardine banyu kang bênêr utawa banyu wantah, dene kang alus-alus padha bali marang graning wukir cakrawala manèh, mangkono ing salawas-lawase.

têmbungipun kados ing ngandhap punika. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. rupane irêng sumorot. wêrdine murup. Bab 2 Kasidan Jati Amratelakakên kasidaning jati. ananging pupule mau ora kongsi katara. awit saka sathithike. iya iku wahyuning tirta kamandhanu. siji dumunung ana sêndhang cakrawala. lan manik mulat. têmah kawawa awor dadi sawiji. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. loro dumunung ana ing maruta. ewadene banyu ing têngahan mau manawa kêtaman mayaning adhêm ing wêngi iya bisa pupul sawatara. dadi ing masa iku bawana wus kadunungan dening kodrat cahya campuran rong prakara. santosane kalawan daya prabawane dhewe. wêkasan salin cahyane kawarna biru. ana wahyuning wahyu kauripan têlung prakara. wêrdine amor cahya têtêlu. dêrêse manawa ing wanci bangun esuk. Manik tatêlu iku padha rêbut daya. daya prabawa iku diarani angin. ing môngsa iku diarani alam tirtayoga.Sangsêkrita (dan di tempat lain). Campuring manik tatêlu mau. kapindhone maruta. ing kono banjur sinêbut maruta utawa morota. yèn para budi ing tanah Eropah padha angarani: sil. kang abang ilang abange. ing têmbung Sassêkrita. wêrdine paworing loro. dhingin banyu. gêsange tanpa sukma. kaananing banyu padha anjêndhêl. rupane abang ambalêrêngi sênêning sorot wus saingga namaning wulan. prabawa iku diarani bayu. mulane mangkono kang awit angin iku kasoran daya panggèndènging kalawan banyu. ing têmbing lor lan ing têmbing kidul. iya amèr sawatara. manawa ing wayah wêngi tumuli bali anjêndhêl manèh. wêrdine rêmbêsing kawêningan. mulane mangkono awit adoh karo sasipatane srêngenge. yèn ing têmbung Arab diarani nur cahya. Dene kang mratandhani ing môngsa wêngi banyu iku bisa pupul ing sawatara katitik saka tibaning êbun kang saka ing antariksa kang mêsthi ing wayah wêngi. kang banyune padha ajèr mung ing têngahan bae. kuwasa daya panggèndènge amung manik ioma. têlu dumunung ana srêngenge. ing têmbung Sassêkrita diarani manikmaya. utawa tanpa raga. utawa tumitahing banyu kang kapisan. kang irêng ilang irênge. Mungguh katêrangane banyu kang wus kasêbut ing dhuwur mau. trimurti iku binasakake uripe ora ana kang nguripi. .Ilining tirta kamandhanu mau. Trimurti iku têtêp bangsaning aluhur. diarani manik ioma. apadene panasing srêngenge iku iya padha mawa daya prabawane dhewe. rêbut pangwasa. diarani manikmulat. pratandhane dene sarira cahya. maya-maya asêmu ijo. maruta iku tumuli anut salaku jantrane tirta kamandhanu. daya prabawa rong prakara mau ing nalika têmpuring tirta kamandhanu lan panasing srêngenge. wasana tumuli campur dadi sawiji. barêng wus mangkono mari kasêbut alam sonyaruri. wardine: urip. têmah padha sirna sipate. mangkono ing salawas-lawase. Ing sajroning jaman tirtayoga iku mau. mangkono uga banyu kang padha jêndhêl mau manawa kataman ing pêpanasing srêngenge. padha kêna panggèndènge manik ioma. môngka êbun iku hawaning banyu kang ginêbug hawaning panas. kang putih ilang putihe. diarani banyu tumitah. barêng bêngi kêna dayaning adhêm têmah kawawa pupul tumuli pulih dadi banyu manèh. utawa kaalusan têtêlu. manik ismaya. warnane putih umancur. ing kana sêsilih aran trimurti.

kang diarani alam antara mau têngah-têngahing dhuwur lan ing ngisor. kang sarta lara lawan kapenak. wetan kulon. Barêng wus mangkono. utawa sarining banyu. utawa kaya srêngenge. apadene sorot sirating tripurusa mau. sarana. saya lawas saya wimbuh ing kasantosane. kang dhingin kawasa andulu tanpa netra. isih kalah lawan adhêming pramana. Ing nalika trimurti jumênêng ana ing kono. apadene têngah-têngahing lor lan kidul. ana kang irêng. yèn wêngi kawasa ngukut sarining tirta kamandhanu. kang kaping têlu kawasa awacana kang tanpa pangandika. mulane sinêbutake mangkono. ing wêkasan kawasa anarik sari-sarining bawana. ana kang wungu. . utawa warna-warna rupane. kapindho kawasa anggônda kang tan kalawan grana. ing kono banjur kaaranan bathara. ora adhêm kinum ing tirtamaya. yèn ing awang-awang diarani lintang alihan. wêrdine wahyu tatêlu kang padha santosa. wus tanpa obah sadina-dinane. beda karo bêburon kang padha tumuwuh sajroning jalanidhi. sarta banjur diarani sarira. têrange mangkono. ana kang abang. Ora panas kataman prabawaning bagaskara. apadene sarining maruta. Wujude sarira mau lawas-lawas tumuli gana. pramana tumuli tuwuh pangwasane kang limang prakara. ananging sarèhning bakal padha katabêtan kêna hawaning bumi. iku sajatine bêburon. lawas-lawas sari têlung prakara kawawa anglimputi tripurusa. iku kabèh padha ora kêna ing pati. Saya lawas-lawas manèh sirat soroting pramana mau wimbuh akèhe. ana kang ijo. Barêng wus antara kandêl kumpule sari têlung prakara mau. kang kaping lima kawasa amirasa kang datantanpanetra. apadene suka lan prihatin. sêsilih aran tripurusa. wêrdine kabèh ingkang padha dumadi ana ing alam kono padha darbe cahya mancorong. ing masa alam iku: kaananing raga iya padha andarbèni cahya. têgêse katon utawa maujud. kang mangkono iku mratandhani wus sarira wahyu. durung ana carane. têtêpe manawa wus sarira wahyu. antara lawas manèh tumuli gana manungsa. mangan lan turu. lawas-lawas wimbuh prabawane amancorong cahyane. utawa santosane wahyu tatêlu. ananging bêburon ing awang-awang.Ing nalika iku trimurti dumunung samadyaning tawang. kang awit ora kataman marang hawa sêsukêring bumi ing salawas-lawase. sapira santosane maruta isih kalah kalawan santosaning pramana. awit ing alam iku kêna diarani alam kaalusan. dadi ing samêngko pramana kêna diarani raga bathara. dene sagunging bêburon ing nalika gone dumadi ana sajrone alam tirtayoga mau kang dadi pratandhane kabèh mawa raga cahya. isih kalah kalawan panasing pramana. Tripurusa ing sadina-dina ora sah gone kataman dening sarining pêpanas. apadene kêna kang kasêbut karaton siwandakara. dene ora obah katêmpuh sapira gêdhening maruta. lire mangkono. kang mêsthi têmbene kêna ing pati. kang kaping pat kawasa amiyarsa kang datan kalawan karna. têmah kawawa dadi kêkandhangane tripurusa. ana kang dadu. iya sari hèrya. Ing nalika alam iku. têmah padha anguripi sarupaning bêburon ing môngsa iku. jroning alam tirtayoga kabèh. ana kang kuning. Pramana mau saya lawas saya wimbuh daya santosane. sapira panasing bagaskara. kadya purnamaning wulan. manawa rina kawasa ngukut sarining srêngenge. sapira adhêming tirta prawita. mungguh saikine têrusing mangisor ana sadhuwuring bumi Mêkah. wêrdine sari banyu. kang binasakake maujud iku sarining pramana. kang binasakake samadyaning tawang iku alam antara. tripurusa gone jumênêng ana ngalam kono. utawa wimbuh-wimbuh wahywaning wahyune. Wêrdine alus. Tripurusa barêng wus ngandhang ana sarira tumuli sêsilih aran pramana.

rêrupan samono kèhe mau. dadi sirna wujuding putih. Ing sajatine wiji têlung prakara mau. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi wêlasan. gone arsa mêncarake tuwuh. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang kados ing ngandhap punika. irêng kaya ing dhuwur mau. ing têmbe bakal mahanani budi rila. kawoworan sarining tirta kamandhanu utawa sarining srêngenge rada kaduk. gone bisa dadi wiji manawa campur rupa sawiji. amratelakakên wêwijanganing wiji ing satunggal-tunggalipun. abang. para apsaraapawara. Wêrdining wiji mau têlung prakara. Wiji kang warnane biru amarakata. utawa . ananging langgêng lêgawane. arane mulat. taksih miturut wêwarahing Sêrat Darmasonya. ing têmbung Arab diarani rahmani. iku wus kêna binasakake trimurti. ing têmbung Arab diarani roh ilapi. asihan sarta tarimanan. wêkasan padha urip dhewe-dhewe. 1. mung sawatara. 4. têmbung Walônda isih diarani sil. kang dhingin putih. Wiji kang rupa ijo nom amancur maya-maya. wiji putih iku asal saking tirta kamandhanu. ing têmbung Walônda diarani: sil. iku pratôndha asli saka adêging maruta. kawoworan saka sarining tirta kamandhanu. iku ing têmbe bakal dadi wiji budi dhewe-dhewe. guru alêman. Wiji kang biru nom sumirat amaya-maya. arane murti. nanging rada amêm wicarane. wêrdine alus. yèn ing têmbung Arab diarani roh rabani. Têlu rupane irêng. 3. iya iku kang dèn arani sajatining rupa. wiji kang abang iku angsal saka srêngenge. ananging adon-adone durung satimbang. ing têmbung Walônda diarani: sil. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi sêdhêng kalantipane lumaku sabar maklume. wêrdine sukci utawa padhang. amung maligi salingganing pramana. iya bakal ora kawawa dadi wiji. manawa têmbung Walônda isih diarani: sil. apadene banjur sumiwi ngabyantaraning pramana. wiji kang irêng iku angsal saka maruta. Wiji kang rupane mangkono iku. ana kang putih sapêpadhane. ing têmbe bakal mahanani budi cubluk. kawoworan sarining tirta kamandhanu. yèn ing têmbung Arab diarani rohkani. sarining srêngenge kaduk. arane pramana. têgêse murup utawa têrang. iku mratandhani asli adêging sari maruta. Rarupan samono mau barêng padha antuk daya wahyuning pramana. iku iya maksih adêging sari maruta. dene yèn isih maligi sawujude dhewe-dhewe. Loro rupane abang.ana kang biru. amung sawatara sarta kawimbuhan sarining srêngenge sawatara. ing têmbe bakal dadi wijining dumadi. Bab 3 Wêwijanganing Wiji Têksih salêbêting jaman tirtayoga. iku têtêp adon-adone trimurti saukur. têmên trima utama. 2. sakèhing wiji iku diarani apawara. Wiji kang ijo maya-maya.

tumuli garing utawa akas. 8. manawa lara mau tumanduk ing raga dadi barah rambat. 5. iku pratôndha isih trimurti. atêmah pupul. Kang wiji rupa kuning sêmu sumunar. têmbungipun makatên. Bab IV Kodrating Cêcamboran Amratelakakên wêwahing kodrat camboran. kang kasêbut ing dhuwur mau. agung angkarane. ananging manawa wus kataman kamartaning cipta dadi rila lêgawa. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. cupêtan atèn. kang mêngkono iku adat ing têmbe bakal andarbèni lara rong prakara. têlu sarining maruta. Wiji kang rupa dadu. sabên antara wêngi kataman ing daya adhêm. sarira bathara. ora andêlan. Wiji kang rupa abang abra marakata. yèn tumanduk ing panon dadi lara edan. sari têtêlu mau gone manukma ing lêmah . kang diarani cipta wasesa iku thukuling karsa pangiyas marang sapadhaning tumitah. titi. 6. lawas-lawas katon tumandhon ing jalantah. Wiji kang rupa wungu muyêk amarakata. kang awit sêdya lan karsa durung ana tumuwuh. ambalêrêngi iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining maruta lan sarining tirta kamandhanu amung sathithik. kawoworan adêging tirta kamandhanu sêdhêng. wêrdine lêmês.sônggarunggi. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. kaanane amung ênêng. iku pratôndha adêging srêngenge. apadene sarining tirta kamandhanu. Banyu jalanidhi kang wus kacaritakake ing dhuwur mau. muncaring cahya mau wus ora beda karo urubing pramana. kalawan panasbaranan. kalawan êninge bae. kang akèh sarining maruta kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi drêngki arda angkara murka. barah rambat iku kang lara tatu ora ana warase. tur santosa amisesa. tipis budayane. Saya lawas saya wimbuh kandêle sarta wimbuh santosane. yèn ing môngsa awan kataman dening hawaning panas têmah amèr manèh. Dene pêncaring wiji môngsa iku isih padha raga cahya kabèh. dumilah asêmu maya-maya. Apadene têtêp mantêp tur lantip mring kabudian.tata. Kacèke amung andarbèni cipta wasesa. kang mangkono iku ing têmbe bakal anduwèni lara panas sarta asring suwa pandulune. siji sarining pêpanas. têmah dadi êmbag-êmbag utawa lêmah. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi gêdhe pangôngka-angkaning kêrêp sônggarugi. tur gêdhe kiyase marang sapêpadhaning tumitah apadene butêng utawa rupak budine. 7. culika durjana. mulane kêna binasakake araga sukma. sadhuwuring lêmah mau barêng tansah kataman siliring maruta kalawan dayaning srêngenge. ewasamono santosane lêmah iku saka dayaning panukmaning sari têlung pakara. loro sarining banyu. dadi ing môngsa iku durung ana lara lan pati. dene ing jêro taksih binuntu. ananging amèring banyu jalanidhi mau antêng anjêlantah. awas eling. adoh marang wêlas asih cêpak wisesane. iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining tirta kamandhanu sathithik. ananging adon-adone rada kaduk sarining srêngenge. têtêg ngati-ati kang sarta kadunungan ênêng êning. kang mêngkono mau bakal mahanani budi kaya adêging trimurti. sarining maruta rada kaduk. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi landhêp sugih panggraita.

lan sapêpadhane. amèring hawa mau aluse kawawa jêbus mring bawana. ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta angkara murka. rupane abang sumirat ungu. . wolu walirang. lima dêmbaga. wêsi timah walirang têluh braja mau ing têmbe bakal sarana amimbuhi daya panguripan ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta jail muthakil. 2. 1. barêng lêmah mau wus kawawa mahanani sakèh thêthukulan. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta têmbaga. 4. Wahyu. jalantahing hawa kang padha kèri jroning bumi mau dadi limang prakara. amarga tansah kapêpêt ing bumi. iku pratôndha adêging cahya têmbaga. uyah. iya iku kang diarani asthagina. amoring sari têtêlu iku aluse kawawa anjêbus mring bumi. nêm wêsi. papat timah. têlu salaka. pitu uyah. iku pratôndha adêging cahya wêsi. barêng ginêbug dening dayaning pêpanas padha amèr. rupane biru sumirat ijo. panusupe kurang lêstari. ananging kang dèn kaluluti. Guntur. Andaru. kalakone pangèsthi iku kudu sinêmbuh ing tapabrata. sarta banjur campur camboran. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang wêlas asih. siji manik-manik sapanunggalane. mulane gone jêbus mring bawana kurang lêstarine. Pulung. rupane putih sumirat kuning. bôngsa tancêbing cipta kang marang marta mardi aksama. dene jalantahing sari têtêlu padha-padha isih kèri ana sajroning bumi. lêmah mau barêng wus kataman panukmaning sari têtêlu têmah kawawa mahanani thêthukulan saane. mungguh warna wolung prakara iku. têmbaga. andaru mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. ing ngisor ora pêdhot wimbuhe mulane awit ing môngsa iku sari tatêlu têmah padha manukma ing bumi mau. têmah diarani bumi. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang lalêgawa têmên tarima. barêng kêtaman dening pêpanas têmah kawawa padha mêtu hawane sarta banjur cêcamboran ing saanane. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas. cêcamborane jalantahing sari têtêlu iku dumadi wujud ing wolung prakara. rupane wungu sumirat dadu. 5. banjur anartani panguripan. pulung mau ing têmbe iya bakal dadi sarana mimbuhi daya panguripan. wêsi. 3. manawa kêna dayaning pêpanas. samono iku dadine kalawan dèn èsthi. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta timah utawa salaka. guntur mau ing têmbe bakal dadi sarana amimbuhi daya panguripan. adat tumuli cêpak tibaning wahyu. dene sari kasar têtêlu mau ing sabên kêna dayaning adhêm iya pupul. iya tumuli amèr. mangkono uga hawa wolung prakara mau ing sabên kataman dayaning adhêm tumuli padha pupul. barêng kêtaman hawaning pêpanas padha wimbuh amère. lire mangkene. wêrdine kagunan wolu kang kaanggo urip. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang wêlas asih. Têluh braja. ananging cêcamborane hawa wolung prakara mau isih hawa kasar. loro êmas. rupane kuning sumunar. môngka binantonan ing tapabrata. pratelane kaya ing ngisor iki. wahyu mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. walirang. wêrdine wêwadhah bumi iku saya lawas ing dhuwur saya kandêl lan rêntête. awit sari têtêlu mau isih kawilang sari kasar. ing nalika kêtaman adhêm padha wimbuh pupule. banjur anartani panguripaning thêthukulan kang wus padha tumuwuh ana sadhuwuring bumi. salaka. bakiwit.salawas-lawase wus tanpa kêndhat. Utawa bêburon kang wus padha tumitah ing kono.

ing Ngukir Ratawu. dening sari kang wus dumunung ana ngarcapada iku. Pulung.Kaya ta: tancêbing cipta kang marang mardi aksama. apadene linuhurake ing asmane. apadene kèringan sasama-samining tumitah. wrêdine lêstarining urip. Dene limang prakara iku. tumuli tumrap tumamèng pramana. jail muthakil. môngka binantonan ing tapabrata adat tumuli cêpak tibaning guntur. wêwarahipun Dèwi Rukmawati. pakolèhe sinupêkêtan ing akèh. têmbungipun kados ing ngandhap punika. adat tumuli cêpak tibaning daru. 1. 3. pramana barêng wus kalimputan dening sari bumi dadi wimbuh antêp ing kaanane. tumuli ingaranan jaman kêrtayoga. Ing nalika bumi iku wus tumuwuh. antêping pramana têmah kawawa tumurun samadyaning tawang. basiwit. pakolihe karênggan. tur cumawis kacilakane. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang angkara murka. Pramana mau ora sah gone kataman dening sari bumi. Guntur. ingkang lajêng kinarang dening Bagawan Palasara. adoh kabêjane. Ing jaman kêrtayoga iku. môngka binantonan ing tapabrata. 4. iya uga kêna diarani darajat. Awit saka rêmbês jêbusing sarining bumi sangsaya ngrêpda. miturut suraosing sêrat Jitapsara. adat tumuli cêpak tibaning têluh braja. wrêdine wêwadhahing kajat. 5. ing sasama-samaning tumitah. 2 Wahyu. pakolihe sinêngitan ing sasamaning tumitah. Bab V Babaring Kawontênan Amratelakakên babaring kawontênanipun salêbêting jaman kêrtayoga. kang mangkono iku adat cêpak bilaine tur cumawis bêbayane. pakolihe kinalulutan sarta jinurung ing sasama-samining tumuwuh. pakolihe rinukêtan sasama-samaning tumitah. ingkang awarna pêksi. utawa kauripan ing môngsa iku isih anuhoni saupakartine dhewe-dhewe. Têluh braja. sarta lêstari gone lumaku kalawan panarimane. Andaru. kang wus padha dumadi awarna-warna. sarèhning isih akèh tabêting hawa bumi. dene kasare kang padha kèri ana ing ngarcapada têmah banjur kawawa amimbuhi angganing kang dumadi ana ing ngarcapada kabèh. barêng lawas-lawas sari bumi iku têmah kawawa anglimputi kaananing pramana. pratelane kaya ing ngisor iki. yèn kêna dayaning pêpanas iya amèr. . Apadene sato kutu walang ataga. Mulane sabên kataman dayaning adhêm pupul. kang mangkono iku adat cêpak sangsarane. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang drêngki. môngka binantonan tapabrata. thêthukulaning bumi wus gumêlar arupa-rupa. tur rinêksa kasangsarane. amèring sari kasar mau aluse padha mêsat marang gêgana. dadi maksih kalêbu sari kasar.

wêrdine dhèmpèt utawa pipit. pramananing apsari barêng kapandukan dening cipta sasmita rahsaning pramana. ewadene jog-joganing sungsum kang môngka mani mau ing sadina-dina tanpa kêndhat.dumunung ana antaraning ngarcapada. sarupaning sari kang padha arum-arum ing gandane. mani mau ing sabên kêna dayaning adhêm pupul. têgêse kaalusan. nalika kataman ing pêpanas. Manungsa kang padha tumitah ing jaman iku. barêng kêna ginêbug dening dayaning pêpanas tumuli kawawa pisah maujud dhewe-dhewe. kang barêngi tarbukaning jêrohan mau babare bayubayu. ragane isih padha alus-alus. barêng tumêkane kêtaman dayaning adhêm têmah jêndhêl. ana ing kono kawawa sarupa kalawan pramana. apadene suka lan prihatin. tumuli agatra rêraganganing salira. sarta minôngka pikukuh sêsadon sambunganing balung. dene caloning balung iku diarani sungsum. kajabaning saka pêru kabèh tarbukane jêrohan iya saka jantung awite. sajrone rongèwu taun mau ing têmbung Jawa diarani jaman purwa. banjur kawawa tumanduk pramananing apsari. Kocapa sakèhing wiji kang maksih padha tininggal ana ing alam sonyaruri. apadene caloning balung-balung. mulane manungsa ing môngsa iku durung duwe lara lan pati. iku andadèkake kuwat kêngkênging kulit utawa daging. apsara kang lanang. sapêcahing sari têmah padha mêsat marang gêgana. wrêdine kawitan utawa . kang minôngka dadi sêsandhangan panglimputing wêwadine. jantung iku ing nalika ginêbug ing pêpanas tumuli kumaringêt. sukma iku barêng wus lawas kêna dayaning panas lan adhêm têmah akas. babarane dadi manungsa sajodho mangkono ing sabanjure. urubing cahyane dhewe. karingêting mau diarani mani. Pramana saya wimbuh antêpe têmah tumibèng ngarcapada. iya iku kang diarani jantung. Pramana barêng wus dumunung ana ing jaman kono tumuli kêna dayaning adhêm isih kawawa pêngkuh ing kaanane. mahanani lidhah kilat thathit sapanunggalane. dene kang minôngka cacithakaning rêragangan mau sirat soroting pramana. ananging rikala wêtu iku patraping sacumbana amung kalawan cipta sasmita bae. sungsum iku pêncaring mani. ana ing kono sari kang padha nglimputi mau pêcah. têmah sêmi tarubusing karsa kang marang sacumbana. jaman kang mangkono mau lawase rongèwu taun. sarta banjur kumulit. mulane mêngkono kang awit durung kêtabêtan dening sarining bumi kang kasar. apsara apsari. rasaning cipta samsita mau. apsari tumuli kawawa ambobot banjur ambabar. dene kang minôngka pangane. kang diarani antaraning ngarcapada iku sangisoring awang-awang saluhuring bumi. Ing môngsa iku diarani jaman kajiwatan. apsari kang wadon. sapraptaning kono wiji mau banjur padha umanjing sajrone guwa garbaning apsara apsari. sabên kêna panggêbuging pêpanas amèr. barêng kêna daya panggêbuging pêpanas têmah kumaringêt. barêng wus kataman dening panukmaning wiji. agatra lanang lan wadon. mulane mangkono awit ing sabên muksa isih kawawa anggawa ragane dhewe-dhewe. amèr pupuling mani mau ing jaba têmah kumulit. ing kono banjur sêsilih aran. sirat soroting pramana kang padha kalimput ing sungsum diarani sukma. pramana têmah ambabar sarira dhampit. dadi wus kalimput dening kaananing sungsum. karingêting jantung mau kawawa mahanani pêru loro dumunung ana sakiwa-têngêning jantung. banjur padha manjing jumujug ing ngarcapada. samêktaning ragangan iku kabèh. ing kono tumuli sêmi tarubusaning urat sapanunggalane. Sasirnaning panglimput mau. barêng padha kêna daya panggèndènge pramana têmah kawawa padha anjog. sarta durung ana nyandhang utawa mangan.

wiji mau ana ing kono kawawa sumusup tumamèng pramana. lan panggandane. amarga sari sarasaning jagad durung bisa tumular. dene kang aran cipta kang sajati iku kang maksih maligi durung kawoworan ing karsa. tuwin banjur kataman ing duka cipta sapanunggalane. utawa atas-atas ing pamiyarsane. dadi êmpaning karsa iya durung tumangkar. pêncaring pôncadriya mau têmah kawawa anuwuhake karsa kang dudu sawantahe. . Sapungkure jaman ing dhuwur mau diarani jaman dwaparayoga. ing jaman iku wus ora ana wong bisa mati muksa. Sarèhne ing jaman iku wus padha laku raga. mungguh katrangane kapratelakake kaya ing ngisor iki. miturut Sêrat Jitapsara wêwarahipun Dèwi Rukmawati. ing kono padha tumuli thukul ing papenginane. kang mangkono iku andadèkake suruting urup muncaring pramana. Ing saupamane ana sujanma kataman êninging cipta. bumine bawana saya wimbuh kandêle. kang mangkono mau andadèkake pituna ing kasêktène. wêkasan padha tuwuh akale. kang sarta ing jaman iku daya panggèndènge ora kawawa anarik wiji. barêng wus mangkono tumuli kèlu padha mangan woh thêthukulaning bumi. kang sarta amor sarahsa. manawa ora kalawanan ing êninge. ing jaman iku raganing manungsa utawa kewan-kewan. Bab 6 Dumadining Manungsa Anyariyosakên dumadosing manungsa ingkang kaping kalih. sumusuping wiji mau ambarêngi nalika lêbuning napas. utawa kêkarêpane. karana cahyaning pramana durung wigar. kang mangkono iku awit ora kêtabêtan dening kumaraning kujagad iki kabèh. gone padha sacumbana wus kalawan saragane. angawit-awiti kasare. kang sarta padha têtêp-têtêp pamicarane. mulane mangkono awit pôncadriya durung kawawa pêncar. têgêse jênjêm utawa jêjêg. thêthukulan sarta sato-sato utawa kewan-kewan pitik iwèn wus padha awarna-warna. Saya lawas saya mundhak kêkarêpane. kang suwene ora kurang sapandurat. kayadene kartining kewan sapanunggalane. sababe durung bisa tumular. apadene wus ora ana padha sêkti yèn ora kalawan ngêngurangi. awit anuhoni grênêging cipta kang sajatine. apadene pôncadriya uga wus angawitawiti pêncare. awit kalis dening ambon-amboning bawana sakabèhe.wiwitan. rêmbês marang ing panon. iku daya panggèndènge lagi kawawa anarik wiji. banjur rumêsêp ing utêg. Manungsa ing jaman iku isih padha anuhoni pakartining pramana. dadi gone arsa mêncarake wiji: wadone kudu sarana garbini. kang diarani panon iku banyu sari sêsarining banyu utêk kang manggon ana satêlêning manik. wrêdine jaman kamokalan. yèn ora kalawan tapabrata. Ing jaman iku padha lêpas-lêpas pandulune. woring rasa cahya utawa saeka karsa. Manawa têmbung Sasêkrita diarani masidham. apadene wêtuning hawa sangsaya akèhe. marmane durung pêncar. têgêse kawitan. kênyaring cahya iya suda muncare. amarga kalis dening dayaning pêpadhanging srêngenge. sarta têrus-têrus pangandikane. manawa têmbung Arab diarani adam. têmbungipun kados ing ngandhap punika.

Dene wiji kang mêsthi dadi iku lêngkape saka adon-adon têtêlu. yèn têmbung Jawa têngahing panon iku diarani manon. kang mancorong mahanani watêk ayêman. . ingkang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani putra wandu. môngka kawawa nanggulangi. ana bab kaping: 7.kang mangkono mau adat banjur anuwuhake adrênging sacumbana. iku kandhanganing wiji kang lanang. apadene luwih kuwasa. iku mratandhani yèn wiji mau cumithak ana panon kang kiwa. kang mêsthi ora kawawa dumadi manungsa. têgêse kumpuling rêrêmbêsan. manawa ing têmbung Arap. ingkang sami badhe dumadi. tanpa sarining maruta. kang dhingin sarining tirta kamandhanu. manawa napas kang kiwa lan têngên padha santêre. kapindho sarining wulan. Bab 7 Wijanging Wiji kang Dumadi Amratelakakên wiji. ing têmbung Walônda diarani ambrèktên is. Sing sapa kasusupan wiji. pratelanipun kados ing ngandhap punika. dene manawa kurang lêngkape saka adon-adon têtêlu mau. manawa panuju lènging irung kang têngên. sanadyan dadi iya ora kawawa uripe. kaping têlu sarining maruta. iku mratandhani yèn wiji iku cumithak ana satêngahing panon. môngka lakuning napas. diarani insan kamil. kang diarani wandu iku dudu wadon dudu lanang. yèn bêsêm mahanani watêk sungkawanan. iya bakal mahanani watêk kandêl atèn. kaya kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. dunungdumunung. iya wadon iya lanang. Yèn ana janma sacumbana. pinuju santêr lènging grana kang kiwa. dene bêja cilakane bakal kapratelakake ing ngisor iki. Ing saupama ana manungsa kang kataman êninging cipta kang suwene kongsi bisa rong pandurat. amratandhani manawa wiji mau gone cumithak ana panon kang têmên. wijanganing wiji-wiji.têngên. miturut apa sawujude wiji mau. Kaya ta sawijining wiji kang wujude kandêl. pratelane kaya ing ngisor iki. lire mangkene. Mungguh wêwijanganing wiji mau kajabane bakal mahanani budi. lire mangkene. pratôndha gone cumithak ana panon kang kiwa têngên. ing wukir Ratawu. wahanane putra iya kêmbar. manawa tipis iya mahanani tipisan atèn. manawa dèn turut. sayêkti wimbuh muncaring pangèksi. adrênging sacumbana mau yèn cinêgacinêgah. wahana wêwatêking siwi. tumuli kawawa mahanani putra. sarta paguting rêrêmbês. iya iku kandhanganing wiji kang wadon. yèn cilik iya mahanani rupak. pangarangipun Bagawan Palasara. têksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. yèn mêtu kêmbar amratandhani wiji iku gone cumithak ana ing panon kang sisih. utawa dhampit. manawa gêdhe iya mahanani watêk jêmbar. kang mêsthi ora dadi. dadi pedah yèn linantur dadi batur. iku purwane ana umur dawa lan cêndhak. uga bakal nuwuhake wêwatêkan. kaya mangkono sapiturute. Sarining tirta kamandhanu manawa amung kalawan sarining wulan. manawa mêtu dhampit. iku kawawa narik wiji loro kang mangkono mau awit daya panggèndènge luwih santosa.

kaping pat lêrêming pôncadriya. têrkadhang asring kataman lara barah. kang mêsthi urubing pramana wungu muyêg marakata. kang mêsthi urubing pramana putih asêmu kuning. nanging kurang lantip panggraitane. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. amaya-maya. cêpak panggraitane. kang mêsthi urubing pramana dadu burêng amarakata. panas baranan. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. kang mêsthi urubing pramana kuning sêmu abang abra baranang. sayêkti sumusubing wiji iya tunggal urube. kang mêsthi urubing pramana biru sêmu ijo. ing môngka kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. Ing saupama ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta wêlas asih. sarta pinarcaya ing sasamasama. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. nanging rada gêtapan. kaping lima jêtmikaning bawa. ing têmbe bakal mahanani putra lantip budine. alus budine. nanging bêcik budine. sayêktine sumusuping wiji iya kang tunggal urup. kang mêsthi uruping pramana biru tuwa muyêg marakata. Manawa ana jalma lagi tuwuh tancêbing cipta kadêrêng mardi kabudidayan. manawa wus nêtêpi pakarti limang prakara iku amêsthi kawawa anon wujud sawantahing wiji mau. sapadhane. ing têmbe bakal mahanani putra landhêp panggraitane. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta drêngki. ing têmbe bakal mahanani putra cukêng rêngkêng jail bakiwit. kang dhingin tancêp ênêng êninging cipta. Manawa ana janma kang lagi tuwuh tancêbing cipta mêthuthuk rumôngsa kabênêran ing solah bawane. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta arda murka puwa-puwa. . pratelane mangkene. ing têmbe dadining putra. ing têmbe bakal mahanani putra limpat panggraitane. manut saurubing ciptane. bawa lêksana. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. sarwi mêlês. adat kang mangkono iku asring kataman lara owah. kang mêsthi urubing pramana abang baranang balêrêngi. bakal linulutan ing akèh. nanging gêtapan. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta rila lêgawa. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. sarta jatmika. kajèn marang sasamane. Mungguh warna panukmaning wiji mau. bèr budi. kapindho sirnaning karsa. sumirat amaya-maya. dadi ora kêna tinonton saka sawantahing paningal. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. elingan. kang diarani kaalusaning pandulu mau. kang anduwèni daya panggèndènging wiji. ing têmbe bakal mahanani putra culika dêluya. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. ing têmbe bakal mahanani putra bodho. kênane tinonton manawa saka kaalusaning pandulu. ing môngka nuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. ing môngka kataman ênêng kongsi kawawa narik wiji. bèr budi. dura wicarane. kaping têlu sarwa sarèh ing panggônda.Ing sarèhning wêwijangane wiji mau padha saka bangsaning alus. Manawa jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta runtik.

anane saka cilik dadi gêdhe. ora beda karo nalika Sang . tumuli gatra kang minôngka dadi pikuwate sarira. mangkono ing sajroning ana garbaning biyung. kang diarani roh. ewadene samono tumangkare otot lan jêrohan iku kabèh iya saka wahyaning wahyu urubing trimurti. têmah darbe daya pangwasa. sapanunggalane. iya iku kang bakal mahanani balung-balung rêraganganing raga. manawa kêna dayaning sêsumuk têmah dadi amèr. ing kono diarani jabang. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. barêng kataman dayaning adhêm. yèn panusuping wiji mau môngsa wêngi kang mêsthi kandêl. pangarangipun Bagawan Palasara ing Ngukir Ratawu. iku gêtih kang isih sukci. tangkar tumangkare tuwuhan jantung iku dadi jêrohan. tur bijaksana. kang alus-alus diarani bayu. apadene tanduking solah-bawa iki kabèh. ing kono diarani ki jabang bayi. kang mêsthi urubing pramana ijo nom muncar amaya-maya. dadi samêngko wus campur katêlu. ing têmbe bakal anandhang cipta sasmitaning rahsa. purwane saka lêmbut dadi ana. Mulane para sarjana ing jaman kuna. Wiji kang kacritakake ing dhuwur mau manawa panusupe anuju wayah awan amêsthi tipis. Wijining piranti mau kabèh. Barêng wus antuk satus dina lawase. trimurti nalika wus mangkono diarani pramana. kongsi tumêkaning bangun. kang marang tancêbing cipta têmên tarima. Ewasamono jantung nalika kêtaman sêsumuking garbaning biyung tumuli kumaringêt. rupane otot bayu sapanunggalane kawawa modod ing salakune dhewe-dhewe. Bab 8 Tarbukaning Wiji Anyariyosakên tarbukaning wiji. amarga kataman daya panggêbuging pêpanas. kang luwih kasar manèh diarani balung nom. Ing nalika sujalma sacumbana kang wus kapanjingan wiji mau mangkene. kang dinut salaku jantrane sorote pramana mau. lagi saka têtuwuhaning para bayu bae. wrêdine isih abang santosane kalawan bayu. tarima.Manawa ana sujalma kang lagi nungkul pujabrata. banjur kawit gana manungsa wujude abang. ana ing kono nuli kawawa campur dadi sarahsa nunggal sawarna kalawan pramana. kang kasar-kasar diarani otot. lêgawa. ing môngka tumuli kataman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. kêna binasakake trimurti. paramarta. amère tumuli kawimbuhan rêmbêsaning mani kang tanpa mêtu ing jantung. murti iku nalika kataman daya sêsumuking biyung ambabar dadi jêjantung. awit kataman dayaning adhêm. kang sarta sirat sorote padha manukma marang otot bayu. apadene otot sapanunggalane. karingêt mau uga rêmbêsing mani. mangkono uga barêng kataman sorot sirating pramana. kang mangkono iku adat asring kêtaman darajating kawiryawan. kumpul manèh. rila. rahsaning mani kang wus padha sumusup ing gêtih padha kumpul marang ing jantung manèh. nalika katampèn guwa garbaning biyung. mêsat tumurun tumibèng garbaning rena. lire mangkene. bangsaning bayu iku rong prakara. kabèh pirantining raga iku. rahsaning mani irêng wus campur kalawan urubing pramana. awit urubing pramana rahsa ing wayah iku lagi amèr. manawa sacumbana kang pinilih wayah sak akhiring wêngi. ing têmbe bakal mahanani putra apura. bayu iku basane otot kang alus. amarga urubing pramananing rahsa ing wayah iku pupul. taksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara.

sarine manukma amor sarasaning biyung. kêkandhangane manon iku diarani manik. dadi ing môngsa iku rasaning biyung têtêp amor kalawan rasaning jabang bayi. tumuli banjur diêngi. padha kuwasane. Barêng wus tumêka rong atus sapuluh dina. ing kono tumuli têmpur kalawan swasana. ing wukir Ratawu. apadene nyakra pagilingane para piranti. manon iku gone ngumandhang ana maripat kiwa têngên. nalikane wêtuning ambêgan kang kapisan mau barêng tangising ki jabang bayi. pangarangipun Bagawan Palasara. Swasana kawawa narik marang ing jaba. Manawa pinuju ana jalma kang ambabar putra ing sadurunge sangang sasi. miturut suraosing Sêrat Paramayoga. karingêting utêg mau banyu wêning rupane putih asêmu biru maya-maya. sarana sinandhingan ing sêga panas. dadi ing samêngko pramana ngumandhangi apêpadhange dhewedhewe. . manawa kêtaman hawaning panas. amung karana pêpusêre bae. têmbungipun makatên. urat iku bangsaning otot kang tarubus saka ing bêbalung. ingkang badhe tumanduk dhumatêng ki jabang bayi. tumuli padha sumaring têmpuring sari loro mau padha ngumandhang ana ing pasung. sarta pusêre tarubus bangsaning usus. ambêgan barêng katarik dening swasana kalah daya panggèndènge. kêna binasakake tanpa dhahar tanpa sare. ing nalika kêna panggêbuging pêpanas. wus nêdhêng-nêdhênge samêkta. Barêng dumunung ana ing kono diarani ambêgan. pêpadhanging pramana mau barêng tumanduk marang ing utêg. mangkono purwane ambêgan iku mlêbu mêtu. Barêng jabang bayi wus ana rong atus pitung puluh dina. wêrdine idham têtêp. Jabang bayi nalika ing môngsa iku. kang kasêbut ing bab 2. mulane para winasis ing jaman kuna aparing pratikêl. Ing kono pramana banjur ambabar cahya murup amarakata. padha dayane.Hyang Purusa duk gumana munggwing madyaning tawang. banjur kumaringêt. kang sarta lakuning bayu lan gêtih sapanunggalane. banyu iku diarani manon. ambêgan barêng wus angêbêki pasung. mungguh gone dhahar sarasaning sari-sari mau ora kalawan lesane. têmah mêtu saka lènge garana. ing kono manawa ora ana bêbayane adat tumuli lair. isih jênjêm prêmanêm. ususing pusêr iku barêng kêna dayaning sumuking biyung kawawa kumaringêt. kakaking kulit atosing balung mêsthi kaya ginege. iku ana bêbasan idham-idham kaworan. cahyaning pramana mau kawawa amadhangi saubênge angga iki kabèh. Bab 9 Wimbuhing Pangraos Amiraos wimbuhing pangraos. wor siliring angin. kang mangkono mau caloning balung kang isih padha lêmês. têmah bali umanjing lumêbu manèh. jalantahe mahanani ari-ari. sarta rêbut daya panggèndèng padha santosane. sarupaning pirantine ki jabang bayi wus padha samêkta. kang sarta isih bisa tarubus sarining urat. kabèh saupakartine piranti. laire ki jabang bayi ana ing ngarcapada barêng lan tarbukane pramana mijil saka jroning jêjantung. amung cêcalonaning balung isih padha lêmês. kalawan pêncaring pôncadriya. sawêtuning ambêgan kang tumuli kataman dening daya panggèndènging pramana. kang dhinahar amung sarasaning sari-sari kang padha sumaruna ana garbaning biyung. môngka jabang bayi ing môngsa iku. woworan iya woworan. banjur dadi adam. dene gone sare amung kalawan sarèhe bae.

samubarang kang katon anyar kapengin kudu cinêkêl. iku diarani sajaman. ing wêktu iku mari kasêbut jabang bayi. ing wêktu iku balung utawa otototot wus sêdhêng padha kuwate. iya mundhak kaanane. têtêp aran jaman gêdhe kang kapisan. iku aran têlung jaman. tumêkane rong atus pitung puluh dina. Manawa ki bayi wus umur pitung puluh dina. yèn ana rungon anyar kapengin bisa anirokake. wus kawawa nancang sarasaning karsa.Manawi ki jabang bayi sampun umur têlung puluh lima dina. kang dhingin. pirantine badan sangsaya wimbuh kasantosane. amarga wus mari abang. ing nalika iku balung sarta otot-otot pirantining raga wus padha santosa. Barêng bocah mau wus umur patang atus sangang puluh dina. dadi mung kasêbut bayi bae. amung santosane para piranti kang padha wimbuh kongsi tumêka umur sèkêt papat sasi. barêng bocah umur têlung puluh nêm sasi diarani patang jaman. pratôndha bocah ing wêktu iku wus dhamang pandulune. ing kono wus sêdhênge tinandukan dening pamardi wisesa. sarta kulite wus wimbuh kandêl. mulane padatan Jawa bocah kang umur samono mau disêlamêti aran tumêdhak siti. watêke kang mangkono mau sayêktine adoh lêlarane. yèn wadon parawan kêncur. awit bocah kang lagi umur samono mau nêdhêng- . yèn wis widagda dèn alêmbanaa. anandhang karsaning rahsa tumangkaring pôncadriya wus sangsaya angrêbda. ananging isih padha lêmês. kabèh pirantining raga padha wimbuh santosane. iku diarani nêm jaman. amarga pamangane banyu susu iku luwih gampang dadi ing têmbe bakal kurang panggraitane. pêncaring pôncadriya wus samêkta. manawa anyapih putra yèn nuju wêktu iku. wawuha karo sari rasaning thêthukulan kang ing têmbe bakal padha pinangan. lire mangkene. awit wus bisa unggah-ungguh. kang mangkono iku amung minôngka pandhangiring panggraita. amung isih salakune dhewe. utawa kêkarêpan. ing masa iku daya pangwasaning panon durung padha samêkta ing kaanane. wus aran limang jaman. ing kono diarani bocah dêmolan. diarani rong jaman. balung utawa otot pirantining raga kabèh padha wimbuh santosane. wrêdine durung wêruh pakewuh. kang kapindho aja nganti kasuwèn gone ngombe banyu susu. Manawa ana bocah wus umur pitu likur sasi. bocah kang umur samono mau wus mari kasêbut kumaratu-ratu. tangkare pôncadriya wus ganêp. pôncadriya wus akèh tumangkare. pakartine angga wus têtêp. iku prayoga winulanga ing tata parikrama sawatara. amrihe rong prakara. amarga panukmaning sari hawaning bumi sangsaya warata. diarani jêjaka kumala-kala. amarga tansah kataman dening hawa dayaning bumi. diarani wala utawa bocah wrêdine wala uwal saka pakartine lawas. manawa wus umur limang taun têlung sasi. wus kawawa nandhang sarasaning karsa. anartani panguripaning bocah mau. tumindaking wulang winor ing pangudang. wêktu iku wus mari diarani bocah. iya isih jumênêng bocah kumaratu-ratu. kang mangkono iku amung minôngka dadi sêsirêping angkara. Manawa bocah mau wus umur patang puluh lima sasi. êmpaning karsa saya arda. ananging durung pati wala. wus tètèh pangucape. mulane para brahmana. ing kono banjur mari diarani bayi. pêncaring pôncadriya wus akèh kaundhakane. dadi solah-bawane mau durung kawêngku ing karsa. ingatase gone tumitah anèng ngarcapada. mulane ing môngsa iku prayoga diawit-awitana sinung wulang pinangkata ing sawatarane. anganggo pakartine anyar. bocah ing môngsa iku wus sêmi dayane pêpenginan. ananging bocah ing wêktu iku lagi mangsane kumaratu-ratu. awit ing waktu iku sari hawaning bumi wus padha mèlu. kulite awit marang abang. sarta sakèhing pamirasa wus wêruh beda-bedane. ing kono banjur kasêbut pôncadriya.

banyu iku tur bangsaning adhêm. ki jaka wus diarani adiwasa. aja kang manungsa. mulane prayoga disalèwèngake marang upakarti. suprandene iya anduwèni hawa panas. sanadyan sato-sato manuk kewan. kewan kang wus winilang lantip dhewe akale. lan manèh angin. sanadyan banyu. utawa adhêm. Sanadyan uriping dumadi iki. iya saka ing kono. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora kêna logron. bêbasane êndi kang têmbe rinungu iya ginugu. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora sêsak. ananging kang kalêbu pinunjul dhewe amung manungsa. sanadyan bangsaning panas suprandene bisa mahanani banyu. gêni. utawa cinaritakake sakèhing lêpian kuna-kuna. durung bisa madhani akale manungsa kang bodho dhewe. wus têtela anduwèni hawa panas lan adhêm. lire mangkene. Manawa wus tumêka ngumur salikur taun. wrêdine sirna adining warna. apadene gêni. suprandene bisa mahanani panas. mulane ki jaka ing môngsa iku. wus mari kasêbut jêjaka kêmala-kala.nêdhênge tumangkaring angkara. apadene thêthukulan sapanunggalane. ing Mamênang têmbungipun makatên. yèn ora tumuli pinapas. saisèn-isène kabèh. muncaring panon mau amimbuhi sunaring guwayane. mulane ing wêktu iku yèn arêp nandukake wêwulang kudu kalawan sarèh. kang mangkono mau iya saka istiyare para bijaksana. wrêdine durung ajêg karsane sarta tansah salin-sumalin kêkarêpane. yèn wus ing môngsa iku gone nandukake wimbuh-wimbuhing piwulang. Mungguh kauripan ing sajagad iki kabèh. sarana saka trimurti kabèh. pratandhane mangkene. iku diarani jaman kaping têlu jaman gêdhe. angin. jinalaran saka kêdhap cipta sasmita. sanadyan angin bangsaning kêkês. Bab 10 Miraos Upakartining Raga Amiraos upakartining raga ingkang dados tartubukaning rêrigên solah bawa. trimurti iku gone manukma ora ngêmungake bangsaning urip bae. Manawa wus tumêka ngumur limalas taun punjul limang sasi. gone karsa nyuda ajêging kodrat wiji kang ala. miturut sêrat Darmasonya pangarangipun Bagawan Yogiswara. upamane kêmbang lagi nêdhêng mêkare. Manawa jaka mau wus umur sapuluh taun punjul nêm sasi iku wus kasêbut ing jaman gêdhe. punjul ing adhuwur. sapira dhuwuring kayu kang kawilang dhuwur dhewe. yèn ing ngarcapada buron kang kawilang gêdhe dhewe gajah. ing têmbe mêsthi tuwuh kamurkane. awit manungsa iku kadunungan lantip ing panggraita sarta winasis amardi budi. karodene manèh sapira lêmbuting buron gurêm. lanang wadon akèh kang padha kapiluyu. tarbukaning urip. wrêdine alus paraèhane. ora marojol saka panukmaning trimurti. mardi wimbuh ing kagunan. kang anyar dinulu kapiluyu. diarani jaka birai. . wêninging panon lagi nêdhêng muncare. sayêkti padha kataman panukmaning trimurti. Trimurti iku wus têtela alus-alusaning sabawana iku kabèh. ing kono wus têtêp manungsane. mangkono manèh bumi. dèn araha salintire dhewe. kaya ta ananing banyu. utawa angin. diarani jaman kaping pat. kang mangkono iya saka prabedaning piranti. diarani jêjaka. bumi. bêbasane marojol ing akêrêp. ewadene trimurti gone manukma ora cupêt. pratandhane mangkene.

Pramana iku kawasa mahanani mani. dayaning bayu otot balung sungsum mau kawasa ngêningake pôncadriya. sarta banjur kawawa angubêngi sakubuking angga iki kabèh. dêlinge pôncadriya bisa nyarèhake lakuning napas. padha mêncar manut salakune dhewe-dhewe. tansah angêgungake tancêbing cipta kang wêlas asih. kang tansah anyakra panggilingan. awit kataman dening panasing panon. tumêkaning utêg amung abang asêmu kuning bae. panon iku lêgawaning pramana. iya iku diarani gêtih sukci. kang kiwa rupane abang. kaya ta: . lèrèhing karsa anajêmake urubing pramana. amêsthi arupa putih sumunar kuning amarakata. ananging ilining gêtih mau ora dadi sawiji. mungguh beda-bedaning piranti mau kapratelake kaya ing ngisor iki. ing kono banjur campur karo mani. Bab 11 Upakartining Otot Amratelakakên upakartining otot ingkang sami tarubus saking jantung. pangarangipun Bagawan Yogiswara. amêsthi luwih ing kabudayane. mulane rupa irêng. Sakèhe balung mau padha dadi lêgawaning panon. mulane bangsaning urip kalêbu bodho dhewe. Kang mangkono iku kêna sinêbut adêging trimurti manèh. kaya ta jantung iku kawasa tarubus tatuwuhaning otot kang saka utêg têmpur ing pramana. awit mêtune saka pancuraning jantung. ing Mamênang. sukcining gêtih iku amratandhani adêging trimurti. Otot lan bayu iku tarubuse saka rong prakara. Tajêming pramana kawasa narik sari sarasaning jagad raya. dene kang saka utêg padha diarani otot bae. Beda uriping thêthukulan iku padha tanpa bêbalung kabèh. Ambalèni kodrat lakuning gêtih mau manawa jalma salumrahe bae. iya akèh panggraitane. manawa kewan sapanunggalane ora ana samono. kang mêsthi bodho ing panggraitane. mungguh otot rong prakara mau padha andarbèni upakarti dhewe-dhewe. cumawis ing kamulyane. têmah dadi abang manèh. apa manèh bangsaning bêburon gumrêmêt kang uripe tanpa balung kaya ta: lintah rêsrêspoh. panon iku kawasa mandum upakartine patang prakara. kang dhingin saka ing jantung. Mani kawasa anucèkake gêtih. têmbungipun makatên. Manungsa manawa tansah madêg trimurtine. kajabane balung kang dadi untu. dadi têtelane dumadi iki êndi kang akèh balunge. têmpuraning gêtih iku. punapadene saking utêg. ing môngka bêbalung mau kurang saka rong atus têlulas. Sarèhning napas kawasa anglèrèhake êmpaning karsa. têrkadhang anduwèni lara budhêg sarta bisu. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. lêbu wêtune ing mêngko wus campur dadi têlu. Ing saupama ana manungsa balunge luwih saka rong atus têlulas. adat adoh lêlarane lan cilakane. kapindho saka ing utêg. Beda manungsa kang mardi sirêping hawa lan nêpsu. dene ilining gêtih kang wus rupa irêng mau tumuli anjog bolongane jantung kang têngên. utawa cacing. saka ing utêg. Sucining gêtih mimbuhi dayaning bayu otot balung sungsum. barêng wus tumêka ing kono salin rupa irêng. ana ing kono mau padha tumanduk ana ing panon. Iku uripe prasasat êlung bae. Bêbalunging manungsa kang lumrah iku kabèh rong atus têlulas.mangkono uga kewan kang bodho dhewe akale iya ngungkuli sakabèhing thêthukulan. sarta kêna hawaning bayu. iku wêtuning gêtih kang saka pancuraning jantung kang sisih kiwa. kang saka ing jantung padha diarani otot pramana.

dadi raga isih ora kuwawa nglawani. pratelane mangkene. kang mêsthi kurang santosa. utawa nyasmitani apa sagrênêge. Manawa kang kabênêr gothang otot dayaning pangambu. dadi sabab bisu. iya dadi sabab budhêg. iya dadi sababing gêndhêng. pratelane mangkene. yèn kang kabênêr gothang otot kang dayane pangucap. wêninging panon kawawa anukulake panggraita. lire mangkene. Kaya ta: otot pramana. kang pancèn dayaning padhanging pandulu. sapira ciptaning sasmita gone ngajak tangi. lêngkape upakarti samono mau. apa kang kabênêr tinuju dening sasmitaning cipta. maruta. môngka pratelane têlung prakara iku mau ana kang gothang. mangkono manèh otot pramana. pratandhane jalma kang wus kataman cacat kaya ing dhuwur mau. môngka adon-adon têlu iku kongsi bisa gothang utawa salah ing patrap panusupe. Dene yèn kang kabênêr gothang: otot dayaning pangrungu. maruta têgêse angining pramana. utawa kurang. cêpak kamulyane. têmah kawawa amolahake raga. iku gone tarubus ora ngêmungake marang ing utêg bae. awas pamiyarsane. . Mungguh panon gone ora kawasa nanggapi sasmitaning cipta mau. kaanane uga angêbêki angga iki kabèh. thukuling panggraita kawasa anuwuhake waskitha. kaya ta pangucap. jalma kang kataman wahyu iku kang mêsthi banjur lêpas pangrasane. sababe mangkene. sarèhning panon durung nanggapi. nala. apadene banjur tumancêp ana ing jantung sarta jêrohan sapêpadhane. manawa ana jalma kang lagi turu môngka katindhihên. kaya ta upamane kang lagi tinuju ing sasmita solahing tangan têngên. mangkono ing sapiturute. manawa durung samêkta lan dayaning panon iya ora kawawa calathu. pangucap. iku tumuli katampan ing karsa. jalma kang mangkono iku adoh kasangsarane. iya tangan têngên kang kawawa molah. iya mangkono uga. thukuling waskitha adat kawawa narik ing wahyu. putus panggandane. Beda karo kang lêngkap adon-adone. môngka kabèh otot kang tarubus saka ing utêg iku padha kawawa nandhang rahsaning panon. kang mêsthi suda ing kabudidayane. waya. pandulu. sarta lamur. Kaya ta sasmitaning cipta kang arsa ngobahake raga. kang mêsthi amimbuhi daya wêninging panon. pangrungu. utawa pelo. kang mangkono iku saka kurang lêngkap adon-adoning panon. grênêging panon kataman ing otot-otot kalawan bêbalung. apadene pangambu. pangrungu. waya têgêse banyuning pramana. maruta. Nala têgêse gênining pramana. kang mêsthi dadi sabab. sayêkti padha kasandhang dening rahsaning panon. sanadyan sakèhing jêrohan sapanunggalane iya padha kataman tarubusaning otot pramana. waya. pandulu.pangambu. pratitis pamicarane. saupama patang prakara mau ora kawawa nandhang sarahsaning karsa. ewadene manon iku manawa kurang samêkta lawan tumusaning otot pramana. banjur tumanduk marang panon. sayêkti ora bisa anuhoni marang sasmitaning cipa mau. awas paningale. gone mandum pakartine patang prakara mau sayêkti kurang daya. apadene kadayan panukmaning: nala. Sabab patang prakara iku. têlu iku padha campuran anukma anut salakuning gêtih. Otot pramana iku lêngkape saka adon-adon têlung prakara. Dene otot-otot kang tarubus saka ing utêg. yèn adonadone gêtih kurang samêkta. Pratelaning otot pramana. saupama upakarti patang prakara iku yèn nganti gothang salah sawiji. pratandhane mangkene. kang iku mêsthi dadi sababing kabuwanên. pratelane mangkene.

panganggitipun Bagawan Yogiswara. iya iku kang padha katingalan ana alaming pangimpèn. arda tumangkar ing karsa kawawa molahake urubing pramana. ing têmbung Jawa kang mangkono iku diarani tindhihên. rasa pangrasane cipta ayêm. pupuling panon jênjêm. trêkadhang . dene sari rasaning karsa kukut tumamèng pramana. tajêming urub iku mau kawawa ngênêngake mani. kang karungu. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. têmbungipun makatên. mungguh kang dadi sabab. nalika raga ing wayah awan ginêbug dening daya hawaning pêpanas. apadene amijilake sabdane. ing nalika ngalilir kumpuling sari sarasaning rasa. pramana wus padha gingsir. ing sawijining môngsakala. apadene balung-balung sapanunggalane. Ing nalika raga iku têntrêm. apadene angrungu. mulane kuwasa ningali kaalusaning wujud iki kabèh. pêncaring pôncadriya têmahan tumuli têntrêm. Bab 12 Kawontênaning Pramana Mungguh pramana iku mau uripe amung kalawan cahyane pribadi. awit padha katon lan panukmaning sari sarasaning mani mau. urubing cahya kang tumanduk marang ing utêg. aluse kang padha kalêbu. iki kabèh. pêncaring pêncadriya têmah amahanani amèring panon. apadene kuwasa amiyarsa kaalusaning swara iki kabèh. Mangkono mulane ing wêktu iku raga lawan wacana durung padha kawawa. lêbune kabèh kaalusan mau. ora kawawa ngobahake ragane. urubing pramana kang marang angkara iku kawawa nyuda padhange. durung kataman marang panukmaning mani. pôncadriya padha pêncar. dadi loro-loroning atunggal. padhanging panon kawasa mahanani sagung kaalusaning wujud. barêng tumêkaning kataman dening daya adhêm. sucining gêtih kawasa madhangi panon. sudaning pêpadhang sabarang kang kadulu. ana uga jalma kang nglilir saka turu. amèring panon wus pulih kumpule. awit gêtih kang durung winimbuhan panukmaning mani iku sayêkti ora kawawa nandhang sarasaning panon. Ing nalika tansah kataman daya rêrubaning karsa. granane wus kawawa ngambu. mulane mangkono awit pakêcapaning calathu iku kudu kalawan dening otot lan balung. angambu. mangkono mulane supêna. kang sarta amirasa kaalusaning gônda. kang dadi sabab bisa anendra iku mangkene. pupuling pêpadhang mau tumuli gana dadi putih maligining angga pramana. amêsthi adarbe supêna. padatane wong lagi tindhihên mau mripate wus kawawa andulu. apadene ragane bisa molah iku uga linawanan dening otot lan balung. Anyariyosakên kawontênanipun pramana. nanging urubing cahya mau kawawa amèr. mangkono mulane turu iku ora kawawa calathu. kuwasa amimbuhi daya sucining gêtih. talingane wus kawawa rumungu. ingatase ngarcapada iku. tindhihên iku kêna sabab mangkene. kuwasa andayani wêninging panon. pramana barêng wus kasamêktan dening kukudaning sari sarasaning karsa. kang wus padha cumithak ana ing kono. amung lesane durung calathu. dadi balining kukudan rasa panukmaning mani mau durung kawawa amartani sakèhing otot. ananging êmpaning tanduk sarênti. lire mangkene. ing Mamênang. kang marang angkara. ing kono tarbuka adêging trimurti manèh. amèring panon kawawa mahanani ardaning karsa. mulane ana supêna awite mangkene. wêninging mani kawasa anucèni gêtih. tumangkaring karsa padha jênjêm. lumèngsèr marang karsa utawa marang ing panon manèh. urubing pramana wus jênjêm. gumêlaring pêpadhang têmah padha pupul. padha cumithak ana ing panon. kang kaambu.Ing satêngahing jalma kang lagi nêdhêng anendra. jênjêming panon têmahan kawawa narik sarining mani kang wus padha manukma ing gêtih. mungguh purwane ana supêna saka nendra. môngka sagunging otot lan balung. kang tumanduk marang mani.

kêna sabab ing rong prakara. pratelane mangkene. tur akèh salang surupe. kaya ta manungsa kang lagi bagas kawarasan. upamane kayadene banyu kang wus ngêbaki sakubuking jêmbangan. dene sabab kang saka ing jêro. Mangkono uga. padhane kayadene pangilon mangkono. kang antuk sasmitaning karsa. kuwasa bisa mancala warna. pratelane mangkene. iya iku kang diarani sabab saka ing jaba. . iya kurang wêninge. manawa amèr akèh sudane pêpadhang iya akèh. dêlinging panonton kawasa anglêrêmake pôncadriya. urubing pramana iya mèlu warna putih. yèn amère sawatara. Kaya ta panasing masa awan. tibaning pêpadhang sayêkti jêmbar. loro adhêm kang saka ing jaba utawa saka ing jêro. Dene amère pêpadhang kang tumanduk ing mani ora katata mahanani sucining gêtih. adoh ngapurane. tumraping panon. kinèn lumayu. kang dhingin panas saka ing jaba. gêtih iku manawa ora sukci lakune kurang lêstari. Mungguh pêpadhanging pramana mau. rupa irêng. môngka kajogan banyu manèh kang mêsthi baludak. Dene amèr pupuling pramana kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. loro tancêbing cipta marta tarima. Dene padhanging pramana kang tumanduk marang ing mani. iya lumayu. kawawa amimbuhi pasucèning gêtih iku manawa sukci lakune mêsthi lêstari. ing sapiturute. pôncadriya akèh bawure. ing saupama pandulu iku. kinèn anjêjunjung iya anjêjunjung. sudane iya amung sawatara. mangkono ing sapiturute. manawa panuju amèr sayêkti kurang padhang urube.pupul. iya banjur kawawa nyambadani laku. kang mêsthi mahanani pupuling pramana. santosaning raga kawawa nyêmbadani grênêging karsa. siji êmpaning angkara murka. apa sasmitaning karsa mau. tumrape marang raga lêsah. iku mratandhani manawa uriping raga iku wus kêbak urubing pramana. anuwuhake dayaning panggraita. aningali rêrupan putih. jêmbaring pêpadhang mau kang tumanduk marang ing utêg kawawa anartani wêninging panon. utawa saka ing jêro. pratelane mangkene. kang mêsthi dadi sabab amèring pramana. kang mêsthi iku dadi sabab amèring pramana. kang mêsthi ora bisa nyêmbadani. môngka antuk sasmitaning karsa kinèn lumaku. kinon lumaku anjêjunjung sapanunggalane. kuning mèlu kuning. lêrêming pôncadriya kawawa anyarèhake karsa. lêsahing raga ora kawawa nyêmbadani panggrênêging karsa. dene yèn pinuju pupul. iya mèlu irêng. Dene urubing pramana kang lagi amèr tumanduking marang utêg kurang padhange. kawawa amahanani santosaning raga. manungsa kang lali wigar graitane adat cêpak nêpsune. wimbuh pupule uga wimbuh jêmbaring pêpadhang. Wêninging panon kawasa andêlingake panonton. yèn gêtih kurang lêstari lakune. êmpaning paningal kurang cêthane. mêngkono padhane. manawa aningali sakèhing kawujudan kang katingalan. dene adhême masa wêngi. mèlu rupa abang. lire mangkene. manawa abang. êmpaning karsa sayêkti akèh tumangkare. Kaya ta manungsa kang lagi lêsah ragane. tumangkaring karsa kawawa migarake panggraita. kang mêsthi bisa mahanani pupuling pramana.

ayêmingadhêming. barêng tumêka wayah jam 8. ananging êmpaning pangrasa wus ora beda. jam 9. uga ana undhake sawatara. rasaning pôncadriya wus padha pêncar. dayaning pêpanas wis ngawiti suda bantêre. urubing pramana wus angawit-awiti antênge. dayaning salira kawawa mawèh adhêming pangrasa. wêninging panon sangsaya muncar. Mulane mangkono awit durung padha kêtaman sarining jagad iki kabèh. pôncadriya ing masa iku isih maligi apa saanane dhewe-dhewe. mulane durung duwe upakarti ruwêt rêntêng. apadene kumaraning jagad iki padha pupul kabèh. êmpaning karsa saya tumangkar. dayaning pêpanas angawit-awiti bantêre. apadene barêng tumêkane jam 10 iya saya wimbuh undhake. rasa pangrasaning angga nêdhêng-nêdhênging mêgar. prabawaning cahya kawawa amimbuhi dayaning mani iya iku anggone anucèni gêtih. utawa wigar urubing pramana isih antêng. wêninging panon wus mari muncar. êmpaning karsa sirêp tumangkare. Tumêkane jam 3 awan. pupuling kumara iku anuwuhake têntrêming pangambu. sangsaya andadi. tumêkane jam 5 utawa jam 6 sore wus prasasat padha bae. sucining gêtih kawawa amimbuhi dayaning salira. barêng tumêkane wayah jam 4 wêngi kongsi jam 6 esuk. urubing pramana wus mari antêng. saupama katancêban utawa kawuwuhan dening cipta arda angkara. pangrungu. iku lagi nêdhêng-nêdhênge masa adhêm. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. urubing pramana saya wimbuh antênge. kabèh kang padha pupul mau ngawiti amèr. manawa katancêban cipta marta sayêkti amimbuhi katêntrêmane. pêncaring pôncadriya sangsaya suda. prabawaning bagaskara wus angawit-awiti panas. 10 bêngi rasa pangrasa wus suda .Bab 13 Beda-bedaning Raos Amratelakakên ingkang dados sabab bedaning raos. pangrasa anuwuhake panggraita. êmpaning karsa ngawit-awiti tumangkar. dene ing wayah iku manawa katancêban cipta marta iya suda. tuwin pangraos. nanging êmpaning pangrasa wus prasasat ora beda. barêng tumêkane jam 8 esuk. wêninging panon angawitawiti muncare. Tumêkane wayah jam 7 sore. têntrêming karsa angantêngake urubing pramana. Manawa wayah jam 2 bêngi. wêninging panon kawawa anêntrêmake karsa. pêncaring pôncadriya sangsaya ngrêbda. cipta kang ora kawoworan ardaning angkara murka sapêpadhane. pandulu. maligining pôncadriya kawawa amêningake panon. sarupaning hawa. kang mêsthi rasa pangrasa kawawa pulih kaya wayah jam 6 esuk. rasa pangrasa yêkti bali kaya wayah jam 12 awan mau. tumanduking hawa sarining bumi saya akèhe. barêng tumêka jam 12 awan. ananging kang kacaritakake ing dhuwur iku. ananging wêninging panon isih muncar. pangarangipun Bagawan Yogiswara. antênging urub amimbuhi prabawaning cahya pramana. ananging wayah iku. êmpaning karsa saya wimbuh sarèh. tumêkane wayah jam 11 awan. têmbungipun makatên. dadi êmpaning rahsa pangrasa sêmu sulêg. ing Mamênang. Tumêkane jam 7 esuk. dayaning pêpanas wus padha sirna. anggènipun tansah anyakra pagilingan ing sadintên-dintênipun. tumêkane wayah jam 3 wêngi saya wimbuh. tumêkane jam 1 utawa jam 2 wus prasasat padha bae. rasa pangrasa anduwèni ruwêt rêntêng. ewasamono ing wayah mau manawa panuju kataman dening tancêp martaning cipta. ananging sarèhning wanci iku arêp anampani pêpêting wêngi. sarupaning sari hawaning jagad wus padha tumular. barêng tumêka jam 4 saya wimbuh. yèn kataman ardaning angkara iya ngrêbda.

awit bumi ing tanah Asiyha iku bangêt panase. kabèh sarupane kang padha katitipan sarahsaning cipta candhala murka iya mahanani candhala murka. sarta ora pêdhot gone mardi budi.ruwêt rêntênge. sanadyan tibaa ing ngêndi-êndi. sayêkti bakal bali kaya ing wayah jam 3 sore mau. bangêt gone amêling. ana umanjing marang manungsa ana kang marang sato kewan. 1 bêngi rasa pangrasa wus ilang ruwêt rêntênge. dene ing wayah iku saupama kataman tancêbing cipta arda angkara. iku kang binasakake tôndha patra liru nama. aja kongsi bisa tumanduk ing pêpanonira. iya bisa kawawa tumanduk marang ing panon. sabab swasana iku kang kawawa amratakake ing jagad iki kabèh. wêninging panon wimbuh muncare. yèn tinimbang karo jaman kang padha kapering kalawan . narendra ing tanah Arab. ingkang sampun kinarang dening Sang Prabu Anyakrakusuma. yèn wus tumanduk ing panon iya kêtarik dening wêtuning napas. wêtuning napas banjur katampan ing swasana. têmbunge mangkene. sarupane kang padha katitipan cipta kang marang wêlas asih kang supaya antuk sih kawêlasaning jagad iki kabèh. swasana iku kang kawawa amratelakake. wêwarah upakartining raga marang sarupaning manungsa ing jaman Asiyha. urubing pramana saya jênjêm. awit grênêg kang wus tumanduk iku. kang padha antuk panasing srêngenge. pratelane kaya ing ngisor iki. nganti tumêkane wayah jam 2 bêngi iku wus bali kaya kang wis kapratelakake ing dhuwur mau. ana kang marang kewan. kang mêsthi saka mangkono mulabukane. sawênèh marang thêthukulan. hèh para siswaningsun. pangarangipun Kangjêng Nabi Mukhamad. êmpaning karsa wus lêrêm. tur parama ing ngèlmu kodrat. Bab 14 Wêwahan Paedahing Badan Anyariyosakên upakarti ingkang dados paedahing badan. dirikat gonmu padha angruwat sarupaning grênêg kang marang candhala murka. kaya ta manungsa kang sinêngitan dening wong akèh apadene cinakot ing sato kewan. Kaya ta grênêging cipta kang marang candhala murka sapêpadhane. ana umanjing ing manungsa. marang kang anitipake mau. kang padha katancêban arda utawa marta. banjur katarik dening wêtuning napas. ing sajagad iki kabèh. Mulane Bagawan Yogiswara ing Mamênang. apadene sarupaning thêthukulan. iya wus ora bisa mingsêt surasane. mulane amacak pustaka. Beda grênêg cipta kang wêlas asih. pôncadriya wus maligi sakodrate dhewe. wêtuning napas iku banjur kêtaman swasana. Kangjêng Sultan Agung ratu binathara ing nuswa Jawi. kang sarta kayu sapêpadhane. sayêkti kawawa tumanduk marang ing panon. yèn kongsi andadi. barêng tumêka wayah jam 12. sapêpadhane. yèn wis tumanduk ing panon. manawa katancêban cipta marta saya wimbuh. iku yèn kongsi andadi. Mungguh beda-bedaning rasa pangrasa. iku anduwèni wahana dhewe-dhewe. miturut suraosing wêwarahing sêrat pêkih. Tumêkane wayah jam 11 bêngi. têmbungipun makatên. kayadene papan kang wus tinulis. apadene marang sato-sato sapêpadhane. Kangjêng Nabi Mukhamad iku manungsa waskitha.

sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat mahrib. kodrating jiwa wus nêdhêng pupule. awèt santosane. sarining jiwa durung kawawa padha jêbus saka ing raga. asating lênga urubing diyan tumuli sirna. panon iku manawa kurang adhême panase kawawa nartani ilining gêtih kang padha lumaku ana laladaning utêg. ingatase jalma ing jaman panas. lire mangkene. kodrating jiwa wimbuh pupule. Tumêka wayah jam satêngah papat. Ing saupama manungsa kang padha dumunung ana ing tanah panas iki. gêtih manawa kurang lêstarine lakuning gêtih ora kawawa mawèh adhêming panon. paedahe iya kaya ing dhuwur mau. gêtih kang wus panas mau tumuli anjog umanjing ing jantung. mulane wêwarahe agama rasul. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. paedahe uga kaya ing dhuwur mau. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. pirabara kanggo luwih satakêre. padha kinèn asêsuci kayadene wayah kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. kayadene ing wayah bangun. kang mêsthi adoh lêlarane. kang mêsthi lêngane kanggo sawêngi. amarga kataman dening daya kang sangsaya adhêm. kang ngumandhang ana ing raga iki. paedahe kaya ing dhuwur mau. malah angungkuli nalika ginêbug ing masa panas mau. paedahe salat subuh iku rong prakara. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat luhur. ing wayah jam 12 awan. jiwane isih padha pupul. ing nalika jam 3 wêngi. awit jiwa kang ora kalong-longan sarirane. paedahe mangkono mau amulihake pupuling jiwa kang awit amèr. anglêmêsake otot kang padha tumanduk ing badan iki kabèh. kang lêngane amung pancèn kanggo sawêngi. ngasar kodrating jiwa wus angawit-awiti pupul. wijiling gêtih kang panas mau tumuli tangkar-tumangkar tumulare angga iki kabèh. manungsa kang adoh lêlarane iku manawa ora kêna sambekala adat dawa umure. têgêse ngumbar karsa kang akèh-akèh. kang supaya awèt kasantosane gone padha dadi kêkandhanganing jiwa. tumêkane saantaraning wêngi kalawan rina. amarga dadi sarana pêpulihing jiwa kang tansah sumaring ing sadina-dina iku. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. amarga wus kataman ing hawa adhêm. sarampunge sêsuci tumuli pinurih sêmbahyang diarani salat subuh. kang mangkono iku paedahe anyênyuda amèring jiwa. iku ing têmbe têkane jaman kamuksan. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. lumrahing jalma jamaning tanah panas. ing . manawa wus tumêka antaraning wayah bangun raina. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngisa. padha kinèn asêsukci. wêkasan dadi lara panas. sumuking jantung nalika kataman dening panasing gêtih kawawa ngalumake mani. wong cêpak lêlarane mau adat ora bisa dawa umure. môngka kongsi kurang panguktining badan kang mêsthi cêpak lêlarane. ijih wutuh titipaning trimurti. dadi wêwarahe agama rasul mau têtêp amurih rahayuning sarira. kayadene urub-urubing diyan. isih lêstari gone manukma ana ing gêtih. Ing wayah sirêping srêngenge. utawa adusa jinabat pisan. uriping urub mau beda karo yèn diupakara pinurih samadya bae. paedahe ngrikatake pupuling jiwa. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. iku jiwa wis awit amèr. beda karo otot kang ajêg lêmêse. Kaya ta cipta kang pinuju arda. saka kagêdhèn urube kang mêsthi andadèkake gêlising asat lêngane. ing kono wêwarahing agama rasul. kang dhingin. paedahe iya kaya ing dhuwur iku mau. mangkono pralambanging jiwa. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngasar. aluming mani têmah ora kawawa mawèh sukci. iku sabab amèring jiwa. tumêkane jam 5 esuk. kodrating jiwa lagi nêdhêng amère. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. padha andikakake sêsuci kalawan banyu. Kang wus kasêbut ing dhuwur mau wêwarah pangruktining raga ing mêngko ana wêwarahing agama kang tumrap marang upakartining cipta.sirating srêngenge. mungguh wulang pangruktining raga mau prêlu bangêt. awit otot kang padha kaku iku ora nglastarèkake lakune gêtih.

marga saka ciliking bumi. wahananing watêk kang sarta budayane. pratelane kaya ing ngisor iki. kang sagotra dumunung ana jagad sisih lor. surasane layang Darmasonya iya wus anyatakake manawa bumi kang tuwuh ing jagad iki kèhe pêpitu. akèh pupule. Bab 15 Gumêlaring Siti Anyariyosakên gumêlaring siti. dene paedahe pêpuji iku mau anglêmpêrake tumangkaring karsa kang akèh-akèh. diarani tadhah angin. wêwatêkane sarwa tarima sarta rila lêgawa. tumangkaring karsa durung pati akèh. . dadi hawaning sagara jinêm mau wus prasasat ora bisa sumaring. kawasa ngumpulake jiwa. arupa bumi banyu. bumi Ostroliyah. manawa ing têmbung Jawa diarani sagara jinêm. rong prakara. yèn têmbung Lônda diarani nurpul. arupa bumi banyu. 1 bumi Amirikah. antarane kono mau luwih saka adhême. tur adoh marang upakartining cipta drêngki. ing têmbung Jawa isih diarani sagara jinêm. diarani atas angin. Ananging kang padha dumadi ana sakiduling sagara jinêm kang mêsthi isih padha dawa umure. iya beda-beda karo jalma ing samadyapada. kaya ta: jalma kang tuwuh ana jaman atas angin kang lor wêwantuning watêk apadene têpaning kabudidayan. utawa jagad kang kidul. siji diarani bumi Eropah. uga kaperang dadi têlu. 3. kalêbu sagara jinêm loro mau. dadi tumangkaring karsa ora pati akèh. dene antarane tanah kono kang wus kapering kidul dhewe. kang mêsthi beda-beda. Gumêlaring bumi kang padha dumunung sajroning jagad iki kèhe têlung gotra. dene sagotraning bumi kang kidul. ora padha karo jalma ing atas angin kang kidul. budine mungkul sawiji. sasipatane kaanan iya beda-beda. mulane mangkono awit saka adoh karo sasipataning srêngenge. Mangkono uga kang padha dumadi ana ing jaman têlung gotra mau. Ing jaman samêngko bumi têlung gotra mau binage dadi têlu. mulane mangkono awit saka êmpaning sari hawa gone nartani panguripan tumrape kang mêtu saka ing tanah adhêm. kang sarta jêmbar kabudidayane. kang sagotra dumunung ana têngah. Ing sagara jinêm kang sisih lor. mulane madyapada mau ora kaperang dadi loro utawa têlu. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau isih padha anuhoni ing sabare. diarani bumi Aprikah. manawa têmbung Jawa diarani madyapada. yèn ing têmbung Walônda diarani pul. mangkono uga para sato kewan. wêwantuning wêwatêkan sarta êmpaning kabudidayan. amarga kauripan ing tanah kono iku kaananing jiwa arang amère. 2. kang mangkono iku mau andadèkake sarana dawaning umur. pinardi aja kongsi pêdhot pujine. ing sakubênging donya miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Dene sagotraning bumi têngahing samêngko diarani Asiya. iku wus padha kataman dening dayaning panasing srêngenge sawatara. dadi sagotraning bumi kang têngah mau kauripane saka antuk dayaning angin. tumangkaring karsa iku manawa sirêp kang mêsthi kawawa mawèh martani cipta. 2. mangkono pupuling jiwa wus kawawa amèr sawatara. jaman madyapada. pangarangipun Bagawan Yogiswara. kalawan tanah panas iku beda-beda. sapêpadhane kayadene raga kalawan adhêming banyu iku.sajrone sêmbahyang utawa sawise. kang sagotra dumunung ana kidul arane uga atas angin. ing Mamênang têmbungipun makatên. wêrdine têlung golongan. saka jagad kang lor.

iku luwih ananing dumadi iya mèh padha bae karo ing atas angin kang sisih lor. môngka pêdhut utawa ampak-ampak iku manawa kêna dayaning srêngenge padha kawawa amèr. pangarangipun Bagawan Yogiswara. ing têmbung Jawa banyu kang tiba saka madyantara iku diarani udan. wêkasan dadi bodho. awit jiwa manawa kapupulên ora kawawa anuwuhake graita. mulane wêwatêkane padha rupak-rupak. apadene êmpaning karsa wus tumangkar sawatara. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. kacamboran dening sari pêpanasing srêngenge. pratelane mangkene. karsa iku manawa nganti tangkar-tu Bab 16 Sarining Cêcamboran Anyariyosakên sarining cêcamboran ingkang anartani daya panggêsangane sawêrnining têtuwuhan. ora kaamèrên ora kapupulên. sapanunggalane. karo umur-umurane manungsa ing atas angin kang kidul dhewe. dene kang kasar diarani ampak-ampak utawa pêdhut. amèring jiwa wus ana wimbuhe sawatara. apadene amimbuhi daya pikuwating manungsa. wêtuning ampak-ampak lan pêdhut mau ing sadina-dina tansah kêndhat. dene têtakêrane ngumur kacèke iya ora akèh. kasipat bangêt karo hawaning srêngenge. iku wahanane adhêm. kanêpsone iya cêpak-cêpak. têmah andarbèni daya panggèndèng kawawa anarik banyu kang padha ngumandhang anèng swasana. mêndhung iku manawa kêna dayaning pêpanasing srêngenge. Ingkang alus-alus dadi sarana panguripaning thêthukulan. arang pupule. amèring mêndhung iku dadi banyu. Dene bumi samadyaning madyapada mau. êmpaning karsa padha tumangkar. ewadene umur-umurane dawa-dawa ing atas angin ing lor. dene kang padha dumadi ana ing kono jiwane tansah amèr. sapanunggalane. yèn têmbung Walônda diarani lini. amèring pêdhut lan ampak-ampak mau. ing Mamênang têmbungipun makatên. tinimbang karo liya-liyane. amung pasahing kalantipan bae cêpak atas angin kidul. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau iya isih anuhoni katêmênane. yèn ing atas angin lor adhême amung kalawan sarining tirta kamandhanu. dene têtakêraning umur cêndhak dhewe. barêng banyu wus kakênan dening daya panggèndènging pêdhut lan ampak-ampak. kawawa mêsat ngumandhang ana madyantara. tuwuhing cipta kang akèh amung marang kadrêngkèn utawa panastèn. . dene sakiduling bumi iku wahanane dumadi iya padha bae karo antaraning madyapada kang sisih lor.Dene sagotraning tanah samadyapada kang sisih lor dhewe. sarta daya bantêring maruta. amarga durung kêna daya panasing srêngenge. awit atas angin kidul. kang sarta sato kewan. kang mêsthi kawawa amèr. ingatase ngatas angin kang sisih lor. kalawan ing atas angin kang lor. iya iku kang diarani jaladara utawa mêndhung. ananging kang kêna tinonton ing akèh amung yèn wayah bangun esuk. iku wus awit kataman dening hawa panasing srêngenge. pupuling pêdhut lan ampak-ampak. tumuli amor sawujud katon amêtêngi bawana. yèn kaamèrên kawawa anuwuhake karsa kang akèh-akèh. Mungguh sarining bumi kang padha cêcampuran iku. yèn mangkono lêpasing kabudidayan iku saka antaraning adhêm lan pêpanas mau amèr pupule jiwa tansah sêdhêng. pêdhut lan ampak-ampak iku mau kawawa pupul. lêpas-lêpas panggraitane. kang sarta jêmbar kabudidayane. barêng wus ana kono yèn ing môngsa adhêm. ing jaman ngarcapada sadaya. Apadene sagotraning atas angin kang kidul. iku hawa panasing srêngenge luwih bantêr.

iku bakal kawawa mahanani uwiting kayu. anadene manèh mulane sari camboran têtêlu iku diarani tripurusa. Kaya ta thêthukulan kang padha tumuwuh ing lêmah ladhu utawa papan pagunungan. gogroking godhong wite sayêkti ngarang. tur bajang uwite. iku bakal mahanani godhong kêmbang lan uwoh. mangkene têmbunge. môngka tan antuk udan. dadi panêsêping sari amung sawatara olèhe. sarta oyot kang padha tumuwuh. kang minôngka uwoh. pratelane mangkene. mulane kabèh sarupaning thêthukulan iku undha-usuking kaanane. kang mêsthi godhonge padha katon ngrêmbaka sarta sêgêr. iku kang mêsthi bisa subur godhonge. kang minôngka godhong. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kapanasan ing sadina-dina. mungguh adon-adoning wiji kaduk sarining banyu lan angin.Ambalèni sari-sari kang kawawa anartani panguripaning thêthukulan iku mau. angin. lan gêlis lagang uwite. loro sarining adhêm. sari patang prakara iku wijange mangkene. beda thêthukulan kang padha tumuwuh ana ing lêmpung utawa padhas. ngaranging uwit iku têmahan bêrbêg banjur tumiba ningnèng. dadi nêsêping sari luwih gampang. iku kang mêsthi bungkik godhonge. dadi sarining bumi ing sadina-dina tansah sinêsêp dening tripurusa tanpa kêndhat. kang mangkono iku sabab saka gêronggonging lêmah. pratitise thêthukulan wit kamplong. kaananing rahsa. mungguh pratelane mangkene. dene sari kang padha anartani uriping thêthukulan. sarta dèn ruktèni sakiwatêngêne. sêgêring godhong kawawa anuwuhake sêmi. Kang dhingin sarining lêmah. sarta gêdhang sapanunggalane. beda lan thathukulan kang wite rêntêt adon-adone wiji kaduk sarining gêni. aluming godhong lawas-lawas katêmahan padha gogrog. pêncaring pôncadriya. iku pratandhane. mulane thêthukulan kang padha gombong iku samôngsa dipêrês kang mêsthi mêtu banyune. êmpaning karsa. wahananing banyu iku adhêm. kang mêsthi godhonge padha alum. kaping têlu sarining angin. Mangkono uga pralampitane ngaurip iku iya padha uga lan tuwuhane thêthukulan. wênang diarani trimurti. dene sarining banyu lan angin padha sumisih ing pinggir. jiwa kang minôngka oyot. kêna uga kinarya ngombe panulaking pêpanas. Kang dhingin sari gêni. kaping pate sarining bumi. sarupaning thêthukulan iki kabèh. marga kang dadi sabab lêmah sarta wijining thêthukulan. Beda kalawan manungsa kang nancêpake cipta marta wêlas asih. sarining gêni padha nisih ana ing jaba bae. banyu. sabab gone anduwèni daya panggèndèng kawawa anêsêp sarining bumi. mulane diarani mangkono. kaping têlu sarining angin. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kataman ing udan. kang minôngka tansah anjurungi karsa ardaning budi angkara. kapindho sarining gêni. utawa tripurusa. bumi. tanduking graita. siji sarining panas. cipta kang minôngka êpange. kaping pindho sarining banyu. lan bumi. awit adon-adoning sari têlung prakara. Manusa iku kang minôngka uwit. beda karo thêthukulan kang wite gombong iku kang mêsthi pêpês apês sêmpalan tur gêlis patine. kang mangkono iku sabab saka rapêting lêmah. iya iku wijining sari cêcamboran. sêmi . pratelane mangkene. marmane thêthukulan kang rêntêt iku kang mêsthi padha santosa wite suwe patine. kang minôngka kêmbang. Sari kang padha nguripi thêthukulan iku.

satunggal pêrnah wontên ing têngên. utawi kajampenan ingkang sarwa panas. . têmbungipun makatên. mêngah jampènipun. kang mêsthi kapidêrêng kapengin ngundhuh woh kang èdi rupane. Sadaya wau tuking sêsakit dumunung wontên ing jantung. ingkang satunggal ing têngah. punika lajêng lêstantun lampahipun. ingkang kiwa kawawa ngudalakên angin. ing Mamênang. punika gêgodhongan ingkang adêg asli toya. ingkang anartani dados gêsanging raga kita punika. ingkang têngên kawawa ngudalakên latu. bilih gêgodhongan ingkang kadamêl jampi. manawi jampi ingkang mawi sarana. Sakit saking latu. Wiyosipun mênggah manungsa punika anggènipun nandhang sêsakit punika witipun saking kalih prakawis. kaunjuk utawi kaborèhakên sarira. bilih jampi ingkang mawi sarana. kang arum gandane. kêdah nancêbakên cipta marta wêlas asih. lawan enak rasane. ingkang tamtu andamêl sêsakit panas. dados kawawa ewah gingsir lampahipun. saèstu raga kita punika botên andarbèni sêsakit punapa-punapa. ingkang saking upakartining manah. bilih ngantos kaladukên udaling angin. ingkang tamtu saras sakitipun. mênggah jampènipun ingkang saking upakarti manah ugi anancêbakên cipta marta wêlas asih. ugi sampun kapratelakakên ing bab 16. satunggal pêrnah wontên ing kiwa. tigang bolongan wau sami tumanduk dhatêng utêg sadaya. 2. manawi sumusup ing wadhuk têmahan dadosakên sakit mulês. kados ing ngandhap punika pratelanipun. môngka tumanduking utêg. saupami manungsa punika botên nênêdha. awit gêsanging raga kita punika muhung jantung purwanipun wontên. mênggah gêgodhongan ingkang adêg asli toya wau sampun kapratelakakên ing bab kaping 16. manawi sami udalipun. utawi sênêp. utawi watuk. margi saking tatêdhan. ananging sêsakit punika anggènipun warni-warni. mangkono pralampitane jalma kang agung nêcêp cipta marta wêlas asih.kawawa mahanani kêmbang sarta uwoh kang padha andadi. awit tatêdhan punika adamêl rêndhêt lampahing latu angin toya wau. Sakit saking angin. manawi kenging pêpanas utawi kinêrokan. bilih agêng salah satunggal. 1. sabab angin punika anggènipun andarbèni sêsakit awit saking pupu dados botên lêstantun lampahipun. inggih punika toya saking karingêting pramana. ingkang têngah kawawa ngudalakên toya. Mênggah jantung punika andarbèni bolongan tiga. saupami kagêngên udaling latu. tuwuhing uwoh iku mratandhani kabèh sato kewan kang sarwa rumangkang. amiliha gêgodhongan ingkang adêg asli srêngenge. pundi prênahing sêsakit kinêrokan. pramila jantung wau dados tuking sêsakit. Bab 17 Upakartining Sêsakit Anyariyosakên upakartining sêsakit. punika saèstu andarbèni sêsakit kawontênanipun dhatêng raga. pangarangipun Êmpu Yogiswara. inggih botên andarbèni sêsakit. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. punika andadosakên sêsakit ngêlu. apadene jalma manungsa kang padha andulu.

Mila makatên margi sawêr kalih warni wau anggènipun manggèn wontên sapinggiring sagantên utawi rawa. katarik saking lêbêting napas. botênipun inggih toya lèpèn. kados ta bubrah kowak korèng sapanunggilanipun. margi saking lêpat raosipun piyambak. têgêsipun toya sagantên. têmbungipun makatên. bilih angsal tatêdhan wau lajêng trêngginas polahipun. sawêr ingkang kêsit punika mratandhakakên manawi sampun cabar wisanipun. bèntên kalihan sawêr lêmpe. utawi papasan. êrah wau manawi rêgêd. mênggah jampènipun ingkang mawi sarana kasirama toya wantah. yèn sawêr pundi ingkang cinakot andadosakên sangsara. dèntên wisaning manungsa punika kawawa ambucal sawarnining sêsakit. pramila manawi wontên sawêr botên sagêd nêdha wohing papasan tuwin bolu bang. punika manawi purun nyakot manungsa saèstu mandi. makatên purwanipun. manawi kêkathahên wisa têmah lêsah tanpa bayu. asarana ngampêt ambêgan. kaunjuk sarta kaborèhakên saèstu sagêd saras. pangarangipun Êmpu Yogiswara ing Mamênang. sanadyan manungsa ugi makatên. punika jampènipun ingkang saking upakartining manah. punika saèstu manawi agung wisanipun. daya wisa punika sagêdipun malêbêt dhatêng sarira. margi wisanipun ampuh. awit labêt saking botên sagêd nêdha wohing papasan utawi wohing bolu bang. ngantos saicalipun raosing sêsakit. makatên ugi kenging latu. sabab gêgodhongan kalih warni wau. dèntên manawi botên nêdha. salêbêtipun têksih cinakot. Botên angêmungakên sawêr kemawon. punika amargi saking andarbèni manah drêngki. sanadyan sarasa ing wingking tansah tuwuh sêsakitipun. sanadyan nyakota botên mandi. ngantos angêbêki badan. saèstu limprêk-limprêk. wondene jampènipun. punika saèstu botên tumama wisanipun. . anggènipun botên katingalan sarintên dalonipun punika. sarta kaêntup ing tawon. têgêsipun rêmên adamêl pitênah sasamining tumitah. tanpa daya. bôngsa wisa sadaya. ananging botên andarbèni kalakuan angkara murka. môngka kadrêngkèn punika adamêl rêgêding êrah. Bab 18 Upakartining Pêjah Anyariyosakên upakartining pêjah. saèstu cabar kamandènipun. Mênggah wisanipun manungsa wau. ananging wisaning manungsa punika bèntên kalihan wisaning sawêr. sawêr banyu. môngka lajêng pêjah. awit anggènipun kêrêp nanêdha. Manawi wontên manungsa cinokot sawêr. kalajêngking sasamènipun. dados panyabaraning wisa. têmah andadosakên sêsakit kados kang kasêbut ing nginggil wau. gêgodhongan ingkang winastanan bolu bang.Wontên malih manungsa ingkang nandhang sêsakit tatu. dados têmah adamêl cabaring wisa. jangji botên ambêkan. ananging ingkang makatên wau manawi botên sagêd angruwat kadrêngkèning panggalih saèstu botên sagêd saras. punika botên wontên jampènipun. Wondene manawi manungsa kacakot sawêr kang sarta kaêntup samining bôngsa wisa. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. ingkang makatên wau sadaya. amargi saking kêkathahên wisanipun. utawi kaêntup wau. kawawa anjêbus saênggèn-ênggèn. utawi dêdamêl. punika sampun tatela andarbèni kalakuan angkara murka ingkang sakalangkung sangêt.

tiga pangandika. Manawi têmbung Sangsêkrita alam têtiga wau dipun wastani. punika têtela jantung ingkang kenging hawaning tatêdhan. kapêpêtan hawa tatêdhan saking jawi. ing sagêgolonganipun piyambak-piyambak. ingkang wontên salêbêting jantung. supados anilar satunggal panggônda. supados sampun adamêl kèndêl dhatêng lampahing roh rahmani. sampun ngantos anuwuhakên panggagasing panggalih.Wiyosipun. janaloka. têmahan botên kawawa angudalakên tuking latu tuwin toya. saèstu kita punika lajêng pêjah. manawi ing têmbung Arab kawastanan betalmakmur. botên mebah botên musik. kang awit bolonganing jantung mingkup. guruloka. I. Dene manawi têmbung Arab. Manawi wontên manungsa pêjah jalaran anggènipun nêdha woh-wohan utawi lombok sasamènipun. kados ta manungsa ingkang sampun katingal mêtêng môngka têrèk. Mênggah alam têtiga wau. kalih pamiyarsa. roh rahmani. angracut pôncadriya. V. angrèh raga. satêmahan kantun sami sagêd gêsang piyambak-piyambak. bôngsa lêlêmbat punika kadadosan saking sukmaning êrah ingkang sami kantun wau. Manawi sampun ngangge upakarti ingkang makatên punika wau saèstu Hyang Pramana kawasa ngukut sagunging sukma. purwanipun saking jantung. ingkang makatên wau pininta sagêda wangsul dhatêng pramana malih. ingkang sumusup ing êrah sadaya. gangsal pangraos. anyarèhakên napas. Kados ta. ingkang sabagean êlêt tigang atus pandulu. Bèntên akalihan manungsa ingkang sampun kasêbut pandhita. mênggah anggènipun dados sabab manungsa pêjah punika. utawi anjing wêdaling napas wau kaajêgna. Wiwit kapisan ing alam janaloka. punika pramana lajêng agung kawasanipun. abên-abênanipun trimurti. betalmukaram. pamrihipun supados adamêl sukcining pramana. ing ngriku sami alamipun bôngsa alus-alus. Ing mangke anyariyosakên alam kaalusan. têgêsipun wiji ingkang kirang langkêp. IV. III. manawi sampun makatên manungsa punika. satunggal-tunggalipun binage dados tiga. angêningakên cipta. amung santun alamipun kemawon. pratandhanipun makatên. ingkang minôngka siti swasana. endraloka. II. punika alamipun bôngsa kamawurung. alam kaalusan punika wau. punika manawi angêtrap pangruktining raga makatên. dados kawawa lajêng ngangkat rungkating pramana. punika ugi sampun dados wiji ananging saèstu kirang ing . dipun wastani betalmakmur. pamrihipun supados angantêngakên pramana. mênggah kathahipun tigang golongan. mênggah pratelanipun makatên. anglêrêmakên êmpaning karsa. kaalusan tundha kapisan. sakawan paningal. inggih punika ingkang sami kawastanan. manawi pramana sampun rungkat saking panggenan. awit jantung wau sampun têtela bilih andarbèni bolongan têtiga. môngka toya angin latu punika bôngsa lumampah. bilih manawi sampun racut dados satunggal wontên ing jantung. pêjah ingkang makatên wau sukmaning êrah saèstu botên sagêd kukut dhatêng pramana malih. prasasat botên pêjah. biyung tolung sirah galundhungan saminipun. awimbuh prabawanipun. manawi badhe racut kadonyanipun. betalmukadas. pamrihipun adamêl maligining pramana. kados ingkang sampun kapratelakakên ing bab 17.

ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. ingkang dipun wastani makatên wau sadaya kama salah. punika alamipun para parayangan. inggih punika kratonipun Sang Bathara Ismaya. sarta ingkang tansah anancêpakên cipta marta wêlas asih. ing ngriku manawi manungsa sagêd angambah nunggil ing alam punika. saèstu wangsul duk purwanipun trimurti.kawujudanipun. punika ugi sami tundha tigang kaalusan. jim. punika alam panggenanipun para pandhita. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. sasamènipun. ugi betalmukaram. punika alamipun para satriya. ing ngriku mênggah tataranipun kalihan manungsa ingkang limrah. ananging mênggah gêndhak sikaranipun sami kemawon kalihan ingkang sampun kasêbut ing alam tundha kapisan wau.. inggih punika ingkang kasêbut botên asor botên luhur. Ing kaalusan tundha tiga. punika dipun wastani alam sonyaruri. ingkang makatên wau margi saking kirang abên-abênanipun trimurti. mênggah kalakuan ing kadonyanipun manungsa ingkang makatên wau kalêbêt sêdhêng. pêri. punika wiji lajêng kawawa gêsang dumunung wontên alam kaalusan ingkang tundha kalih. awit ing ngriku alamipun para nabi. Ing kaalusan kapisan. Tataran kaalusan tundha kalih. manawi ing jaman purwa winastanan ing tenjomaya. Ing alam ingkang sampun kasêbut nginggil wau. punika têksih salêbêting alam janaloka. angrèh sagunging jim pêri parayangan.. punika ugi sagêd anunggil sapanggenan kalihan para pandhita. ingkang sampun badan alus.. manawi narendra ingkang limrah budinipun. punika alamipun manungsa. ingkang sami tigang kaalusan. Ing salêbêting alam endraloka. manawi têmbung Arab dipun wastani betalmukaram. ing ngriku ingkang kawasa murba amisesa salêbêting alam janaloka wau. inggih punika lêrês-lêrêsing panggenan.Tamat . . Ing salêbêting alam guruloka. ugi ing betalmakmur. wêdaling kama saèstu dipun saranani saking supêna sacumbana. manawi ing têmbung Arab dipun wastani betalmukadas. kados ta sawêg ana sirah. môngka kawawa anarik wiji. punapadene sawêg ana gêmbung sasamènipun. punika alam pungkasan. ewadene ingkang makatên wau sami sagêd gêsang ing kawontênanipun. Ingkang alus tundha tiga. punika alamipun manungsa ingkang sami angêgungakên tancêbing cipta marta wêlas asih. tataran kaalusan ingkang kapisan. punika wau ing ngriku pagolonganing bôngsa alus ingkang botên mawi cacat. utawi para nata. têgêsipun kama ingkang botên katampèn dening baganing biyung. Kaalusan tundha tiga. têgêsipun botên marta botên murka. kados ta manawi manungsa pinuju tilêm. Ing kaalusan tundha kalih. sadaya sami anandhang cacat. têksih salêbêting alam endraloka. punapa malih botên wontên ingkang botên gêndhak sikara. ingkang sampun kacariyosakên ing Sêrat Paramayoga. punika manungsa ugi sagêd angambah ing alam ngriku. sakathahing wiji ingkang dumunung ing ngriku. Ing kaalusan tundha kalih. sadaya sami damêl sikara. ananging manawi sampun sagêd saupakartining para nabi.