Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Mangunwijaya

1937

Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Anggitanipun Êmpu Yogiswara TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekhandel TAN KHOEN SWIE, Kediri 1937. Sêrat Widyakirana Inggih Sêrat Darmasunya Babon saking Mas Ngabèi Mangunwijaya ing Wanagiri - Surakarta Taun 1853 TJITAKAN KE II Diterbitken dan didjoeal olih: Boekh. TAN KHOEN SWIE, - Kediri 1937. PENERBIT: TAN KHOEN SWIE KEDIRI. Diperlindoengi Hak karang-karangan Stb. 1912 fatsal 11 No 600. Kitab ini sjah bila ada tanda tangannja si penerbit sebagi di bawah ini: Sêrat Widyakirana, inggih Darmasunya Sêrat Widyakirana punika anggitanipun Êmpu Yogiswara ing nagari Mamênang, inggih ing Kêdhiri, pêthikan saking Sêrat Darmasunya yasanipun Sang Hyang Sitra, inggih Bathara Panyarikan ing Suralaya, babon saking Sêrat Sastradarya. Dene Sêrat Widyakirana wau, sampun asring kawêdalakên, kacithak sarta ugi kawastanan Sêrat Darmasunya. Ananging salugunipun ingkang kapêthik wontên Sêrat Widyakirana wau, namung bab purwaning dumados kemawon. Dene sajatosipun Sêrat Darmasunya punika agêng sangêt awit isi kawruh warni-warni, kawruh jaman samantên (jaman kadewatan) saha ingkang sampun kawêdalakên wau dèrèng wontên ingkang jangkêp, wontên ingkang sawêg dumugi 8 bab, wontên ingkang 16 bab, punapadene têmbungipun salong wontên ingkang lêpat, kados ta: ingkang mungêl: sastradarwa, punika lêrêsipun: sastradarya. Môngka têgêsipun têbih sangêt susatipun. Darwa, têgêsipun gadhah, darya, têgêsipun manah utawi budi, sastra, têgêsipun aksara utawi tulis dados têmbung sastradarya, gadhah têgês sêrat ingkang kinancing salêbêting budi. Inggih punika ingkang sinêbut sastracêtha. Ananging tanpa papan tanpa tulis, mungêl piyambak, botên kêndhat ing salami-laminipun.

Mênawi bôngsa Krèstên, Injil, amastani sang sabda. Inggih sabda ghaib. Mênawi bôngsa Jawi, amarlambangi jago kluruk sajroning êndhog, utawi swara ingkang pindha swaraning gêntha kêkèlèng.kêkêlèng. Mênawi bôngsa Hindhu, tiyosopi, amastani: swaraning asêpi. Mênawi bôngsa Islam, amastani kun. Pangandika sapisan, gumêlar salaminipun, inggih pangandika: Allah. Wangsul têmbung: sastradarwa, kadospundi. Punapa: tulis gadhah. Utawi gadhah tulis, têka inggih mèmpêr. Dene Sêrat Widyakirana utawi Darmasunya ing ngandhap punika, kajawi sampun jangkêp dumugi 18 bab, têmbung-têmbung ingkang lêpat sampun sami kula lêrêsakên, amila para maos sampun sumêlang ing galih, sampun tamtu badhe sagêd anyakup punapa suraosipun, awit sampun botên wontên ingkang nusabiyat. Mangunwijaya.

Sêrat Widyakirana Bab I Bêbukaning Bawana Amratelakakên bêbukaning buwana, miturut saking suraosing Sêrat Sastradarya, punika sêrat ingkang winados dening para jawata, inggih punika sastra ingkang kinancing ing salêbêting budi, ananging sampun kawêdharakên dening Sang Hyang Panyarikan, sarta lajêng kaanggit dening Êmpu Yogiswara ing Mamênang, kacêtha wontên salêbêting pralambang. Sêrat pralambang wau dipun paringi nama Darmasonya. Suraosipun kados ing ngandhap punika. Mungguh gumêlaring jagad kang sapisan iku diarani sonyaruri, wrêdine suwung utawi sêpi, mulane mangkono marga titahing Pangeran durung padha dumadi, kang lagi dumadi dhingin amung surya, côndra, kartika, swasana, swasana iya iku amun-amun. Amun-amun iku minôngka kêkandhangane: surya, côndra, kartika, iku mau ing jêro padha kaèbêkan dening amun-amun, patang prakara iku langgêng anane, tur ora kêna owah gingsir ing salawas-lawase. Apadene jêjêg ajêg ing wujude, iya iku kodrating Pangeran kang dhingin dhewe, kaanane papat iku padha kasinungan wahyuning wahyu panguripan, ing têmbe bakal kawasa anartani panguripan kita iki kabèh. Dene kodrat papat kang wus cinaritakake ing dhuwur mau, wujud utawa gêdhene cilike, apadene pangwasane beda-beda pratelane kaya ing ngisor iki. 1. rêmbulan, wujude sumunu, asêmu kuning maya-maya, kuwasane ing têmbe bakal kawawa mahanani, martaningrat ngraya iki kabèh.

2. lintang-lintang, iku gêdhene luwih saka rêmbulan, apadene ngumandhang ana sadhuwuring rêmbulan, êlêt têlung atus pandulu, wujude lintang mau biru, asêmu ijo maya-maya, kuwasane ing têmbe ya bakal amimbuhi martaning jagad iki kabèh. 3. srêngenge, gêdhene luwih saka ing lintang, apadene gone ngumandhang ana sadhuwuring lintang êlêt têlung atus pandulu, wujude srêngenge abang amarakata, kuwasane ing têmbe bakal mahanani urup-uruping jagad raya iki kabèh. 4. swasana, iku gêdhene luwih saka srêngenge, rupane irêng mêlês amaya-maya, kuwasane dadi kêkandhanganing dumadi iki kabèh. Swasana iku kang binasakake lêmbut tan kêna jinumput, gêdhe angèbêki jagad, mulane binasakake mangkono, swasana iku saking lêmbute tur jêmbar têbane, sawiyah para winasis, ginawe pralambang warôngka manjing curiga. Curiga manjing warôngka. Mulane mangkono swasana iku sanadyan sajroning watu iya kaèbêkan, dening kaananing swasana. Ewadene watu iku mau ing jaba iya ngumandhang ana sajroning swasana. Ing sajroning alam sonyaruri, jagad iki isih jêjêmjênjêm. prêmanêm, angin durung ana lumaku, banyuning sagara durung ana tumitah, bêbasane amung suwung tumalawung tanpa ujung, amung sirat soroting srêngenge kang sumêbar angêbêki sabawana iki kabèh, sirat soroting srêngenge iku andarbèni daya panas, lawas-lawas soroting srêngenge iku anabêti marang swasana, tabêt panasing swasana lawas-lawas tumêka ing ngontariksa,ngantariksa. tumanduk ing rêmbulan utawa lintang, lintang rêmbulan barêng kêna dayaning pêpanas, têmahan tumuli padha kumaringêt, dene karingêting rêmbulan lan lintang, padha tumiba graning gunung cakrawala, prênahing gunung cakrawala, iku dumunung saimbanging bawana kang sisih lor, mungguh karingêting lintang utawa rêmbulan mau diarani tirta prawita, têgêse banyu kang kawitan. Barêng wus antara lawas, tirta prawita mau têmah kawawa umili tanpa kêndhat sarta banjur angubêngi sakubuke jagad iki kabèh, ing kono tirta prawita tumuli karan tirta kamandhanu, têgêse banyu mili malêngkung utawa banyu urip, wujuding banyu iku putih, wus sarupa kalawan kapuking kapas, sarta anduwèni cahya amaya-maya. Ilining tirta kamandhanu barêng tumêka marang imbanging jagad kidul, têmah têmpur lan pêpanasing srêngenge, ing kono tumuli arêbut daya, padha santosane padha kuwate, ing nalika padha nêdhêng têmpuring tirta prawita, kalawan dayaning srêngenge têmah mijilakên swara umung, iya iku kang diarani rijal utawa jatingarang. Saking kuwat sakaro-karone, têmah kawawa angobahake sabuwana iki kabèh, obahing bawana barêng katêmpuk dayaning kang padha rêbut daya mau, wêkasan srêngenge lintang rêmbulan, apadene swasana, padha mubêng anyakra pagilingan adhewe-dhewe, dene banyu kang têmpur karo pêpanas iku tanpa kêndhat ing sadinadinane, ing kono purwane ana rina lan wêngi. Ing nalika iku tirta kamandhanu sirna adhême sarta srêngenge ilang panase, saksirnaning adhêm lan pêpanas têmahan padha sumaring, sarining adhêm lan panas mau tumuli kumpul ngumandhang ana ing swasana. Jalantahing tirta kamandhanu, sarta jêlantahing pêpanas, kang kasar-kasar padha tumus tumêka sajroning bawana, dumadi jalanidhi, wardine banyu kang bênêr utawa banyu wantah, dene kang alus-alus padha bali marang graning wukir cakrawala manèh, mangkono ing salawas-lawase.

rupane abang ambalêrêngi sênêning sorot wus saingga namaning wulan. têmah padha sirna sipate. môngka êbun iku hawaning banyu kang ginêbug hawaning panas. kaananing banyu padha anjêndhêl. siji dumunung ana sêndhang cakrawala. apadene panasing srêngenge iku iya padha mawa daya prabawane dhewe. wêrdine murup. kapindhone maruta. daya prabawa rong prakara mau ing nalika têmpuring tirta kamandhanu lan panasing srêngenge. iya iku wahyuning tirta kamandhanu. pratandhane dene sarira cahya. wêrdine amor cahya têtêlu. têlu dumunung ana srêngenge. yèn para budi ing tanah Eropah padha angarani: sil.Ilining tirta kamandhanu mau. dhingin banyu. Manik tatêlu iku padha rêbut daya. mulane mangkono awit adoh karo sasipatane srêngenge. diarani manik ioma. Trimurti iku têtêp bangsaning aluhur. yèn ing têmbung Arab diarani nur cahya. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. kang putih ilang putihe. prabawa iku diarani bayu. kuwasa daya panggèndènge amung manik ioma. santosane kalawan daya prabawane dhewe. Dene kang mratandhani ing môngsa wêngi banyu iku bisa pupul ing sawatara katitik saka tibaning êbun kang saka ing antariksa kang mêsthi ing wayah wêngi. Bab 2 Kasidan Jati Amratelakakên kasidaning jati. mangkono uga banyu kang padha jêndhêl mau manawa kataman ing pêpanasing srêngenge. daya prabawa iku diarani angin. ing têmbung Sassêkrita. rêbut pangwasa.Sangsêkrita (dan di tempat lain). ing têmbing lor lan ing têmbing kidul. ing kono banjur sinêbut maruta utawa morota. têmah kawawa awor dadi sawiji. wêrdine rêmbêsing kawêningan. . wasana tumuli campur dadi sawiji. barêng bêngi kêna dayaning adhêm têmah kawawa pupul tumuli pulih dadi banyu manèh. utawa kaalusan têtêlu. maya-maya asêmu ijo. utawa tumitahing banyu kang kapisan. têmbungipun kados ing ngandhap punika. gêsange tanpa sukma. dêrêse manawa ing wanci bangun esuk. ing kana sêsilih aran trimurti. kang abang ilang abange. mulane mangkono kang awit angin iku kasoran daya panggèndènging kalawan banyu. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang. padha kêna panggèndènge manik ioma. mangkono ing salawas-lawase. barêng wus mangkono mari kasêbut alam sonyaruri. wardine: urip. ing têmbung Sassêkrita diarani manikmaya. lan manik mulat. manawa ing wayah wêngi tumuli bali anjêndhêl manèh. kang irêng ilang irênge. ananging pupule mau ora kongsi katara. iya amèr sawatara. wêrdine paworing loro. Ing sajroning jaman tirtayoga iku mau. dadi ing masa iku bawana wus kadunungan dening kodrat cahya campuran rong prakara. Mungguh katêrangane banyu kang wus kasêbut ing dhuwur mau. warnane putih umancur. ana wahyuning wahyu kauripan têlung prakara. maruta iku tumuli anut salaku jantrane tirta kamandhanu. ewadene banyu ing têngahan mau manawa kêtaman mayaning adhêm ing wêngi iya bisa pupul sawatara. loro dumunung ana ing maruta. diarani manikmulat. kang banyune padha ajèr mung ing têngahan bae. rupane irêng sumorot. diarani banyu tumitah. Campuring manik tatêlu mau. manik ismaya. wêkasan salin cahyane kawarna biru. trimurti iku binasakake uripe ora ana kang nguripi. ing môngsa iku diarani alam tirtayoga. awit saka sathithike. utawa tanpa raga.

utawa sarining banyu. sapira santosane maruta isih kalah kalawan santosaning pramana. sarta banjur diarani sarira. Ing nalika alam iku. wêrdine wahyu tatêlu kang padha santosa. ing kono banjur kaaranan bathara.Ing nalika iku trimurti dumunung samadyaning tawang. . têmah kawawa dadi kêkandhangane tripurusa. isih kalah kalawan panasing pramana. tripurusa gone jumênêng ana ngalam kono. Barêng wus antara kandêl kumpule sari têlung prakara mau. apadene suka lan prihatin. antara lawas manèh tumuli gana manungsa. lire mangkono. utawa santosane wahyu tatêlu. wêrdine kabèh ingkang padha dumadi ana ing alam kono padha darbe cahya mancorong. dadi ing samêngko pramana kêna diarani raga bathara. têrange mangkono. kang diarani alam antara mau têngah-têngahing dhuwur lan ing ngisor. kang binasakake maujud iku sarining pramana. iya sari hèrya. mulane sinêbutake mangkono. ing wêkasan kawasa anarik sari-sarining bawana. lawas-lawas sari têlung prakara kawawa anglimputi tripurusa. ana kang dadu. ana kang wungu. kang dhingin kawasa andulu tanpa netra. durung ana carane. ananging bêburon ing awang-awang. ananging sarèhning bakal padha katabêtan kêna hawaning bumi. pramana tumuli tuwuh pangwasane kang limang prakara. Pramana mau saya lawas saya wimbuh daya santosane. kang kaping pat kawasa amiyarsa kang datan kalawan karna. sapira adhêming tirta prawita. sapira panasing bagaskara. ing masa alam iku: kaananing raga iya padha andarbèni cahya. ana kang kuning. têgêse katon utawa maujud. apadene kêna kang kasêbut karaton siwandakara. sêsilih aran tripurusa. kadya purnamaning wulan. manawa rina kawasa ngukut sarining srêngenge. dene ora obah katêmpuh sapira gêdhening maruta. saya lawas saya wimbuh ing kasantosane. kang sarta lara lawan kapenak. utawa warna-warna rupane. Barêng wus mangkono. yèn ing awang-awang diarani lintang alihan. Tripurusa barêng wus ngandhang ana sarira tumuli sêsilih aran pramana. utawa wimbuh-wimbuh wahywaning wahyune. wetan kulon. mungguh saikine têrusing mangisor ana sadhuwuring bumi Mêkah. kapindho kawasa anggônda kang tan kalawan grana. têmah padha anguripi sarupaning bêburon ing môngsa iku. mangan lan turu. dene sagunging bêburon ing nalika gone dumadi ana sajrone alam tirtayoga mau kang dadi pratandhane kabèh mawa raga cahya. Saya lawas-lawas manèh sirat soroting pramana mau wimbuh akèhe. iku kabèh padha ora kêna ing pati. kang mangkono iku mratandhani wus sarira wahyu. utawa kaya srêngenge. Wêrdine alus. ana kang ijo. sarana. jroning alam tirtayoga kabèh. kang awit ora kataman marang hawa sêsukêring bumi ing salawas-lawase. Wujude sarira mau lawas-lawas tumuli gana. ora adhêm kinum ing tirtamaya. kang kaping lima kawasa amirasa kang datantanpanetra. ana kang abang. Tripurusa ing sadina-dina ora sah gone kataman dening sarining pêpanas. wêrdine sari banyu. kang kaping têlu kawasa awacana kang tanpa pangandika. iku sajatine bêburon. têtêpe manawa wus sarira wahyu. ana kang irêng. Ora panas kataman prabawaning bagaskara. wus tanpa obah sadina-dinane. apadene têngah-têngahing lor lan kidul. lawas-lawas wimbuh prabawane amancorong cahyane. awit ing alam iku kêna diarani alam kaalusan. kang mêsthi têmbene kêna ing pati. kang binasakake samadyaning tawang iku alam antara. apadene sarining maruta. apadene sorot sirating tripurusa mau. isih kalah lawan adhêming pramana. beda karo bêburon kang padha tumuwuh sajroning jalanidhi. Ing nalika trimurti jumênêng ana ing kono. yèn wêngi kawasa ngukut sarining tirta kamandhanu.

Wiji kang ijo maya-maya. gone arsa mêncarake tuwuh. wiji kang abang iku angsal saka srêngenge. amratelakakên wêwijanganing wiji ing satunggal-tunggalipun. dadi sirna wujuding putih. ing têmbe bakal mahanani budi cubluk. iku wus kêna binasakake trimurti. amung sawatara sarta kawimbuhan sarining srêngenge sawatara. kawoworan sarining tirta kamandhanu utawa sarining srêngenge rada kaduk. Wiji kang biru nom sumirat amaya-maya. taksih miturut wêwarahing Sêrat Darmasonya. 1. iku mratandhani asli adêging sari maruta. wêrdine alus. 4. apadene banjur sumiwi ngabyantaraning pramana. wêkasan padha urip dhewe-dhewe. utawa . têmbung Walônda isih diarani sil. 2. ananging langgêng lêgawane. arane pramana. wiji kang irêng iku angsal saka maruta. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi sêdhêng kalantipane lumaku sabar maklume. Têlu rupane irêng. gone bisa dadi wiji manawa campur rupa sawiji. para apsaraapawara. nanging rada amêm wicarane. iku iya maksih adêging sari maruta. sakèhing wiji iku diarani apawara. ing têmbe bakal mahanani budi rila. rêrupan samono kèhe mau. Ing sajatine wiji têlung prakara mau. amung maligi salingganing pramana. wêrdine sukci utawa padhang. irêng kaya ing dhuwur mau. manawa têmbung Walônda isih diarani: sil. iya iku kang dèn arani sajatining rupa. dene yèn isih maligi sawujude dhewe-dhewe. têmên trima utama. ana kang putih sapêpadhane. ing têmbe bakal dadi wijining dumadi. Rarupan samono mau barêng padha antuk daya wahyuning pramana. Bab 3 Wêwijanganing Wiji Têksih salêbêting jaman tirtayoga.ana kang biru. iku ing têmbe bakal dadi wiji budi dhewe-dhewe. têgêse murup utawa têrang. Loro rupane abang. ing têmbung Walônda diarani: sil. guru alêman. Wiji kang rupa ijo nom amancur maya-maya. ananging adon-adone durung satimbang. iku têtêp adon-adone trimurti saukur. yèn ing têmbung Arab diarani roh rabani. yèn ing têmbung Arab diarani rohkani. arane mulat. kang dhingin putih. kawoworan sarining tirta kamandhanu. kawoworan saka sarining tirta kamandhanu. iya bakal ora kawawa dadi wiji. wiji putih iku asal saking tirta kamandhanu. arane murti. ing têmbung Walônda diarani: sil. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang kados ing ngandhap punika. iku pratôndha asli saka adêging maruta. ing têmbung Arab diarani rahmani. Wiji kang rupane mangkono iku. Wiji kang warnane biru amarakata. sarining srêngenge kaduk. abang. Wêrdining wiji mau têlung prakara. ing têmbung Arab diarani roh ilapi. asihan sarta tarimanan. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi wêlasan. 3. mung sawatara.

têtêg ngati-ati kang sarta kadunungan ênêng êning. wêrdine lêmês. dadi ing môngsa iku durung ana lara lan pati. titi. taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. sari têtêlu mau gone manukma ing lêmah . sarining maruta rada kaduk. awas eling. 7. Wiji kang rupa dadu. dene ing jêro taksih binuntu. sadhuwuring lêmah mau barêng tansah kataman siliring maruta kalawan dayaning srêngenge. 5. sarira bathara. ananging adon-adone rada kaduk sarining srêngenge. tumuli garing utawa akas. adoh marang wêlas asih cêpak wisesane. manawa lara mau tumanduk ing raga dadi barah rambat. Kacèke amung andarbèni cipta wasesa. tipis budayane. agung angkarane. cupêtan atèn. ananging manawa wus kataman kamartaning cipta dadi rila lêgawa. kang mêngkono mau bakal mahanani budi kaya adêging trimurti. têlu sarining maruta. kalawan panasbaranan. yèn ing môngsa awan kataman dening hawaning panas têmah amèr manèh. Saya lawas saya wimbuh kandêle sarta wimbuh santosane. dumilah asêmu maya-maya. Bab IV Kodrating Cêcamboran Amratelakakên wêwahing kodrat camboran. iku pratôndha adêging srêngenge. Banyu jalanidhi kang wus kacaritakake ing dhuwur mau. tur gêdhe kiyase marang sapêpadhaning tumitah apadene butêng utawa rupak budine. iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining tirta kamandhanu sathithik. kang awit sêdya lan karsa durung ana tumuwuh. pangarangipun Bagawan Yogiswara ing Mamênang.tata. atêmah pupul. kaanane amung ênêng. Wiji kang rupa wungu muyêk amarakata. kang mêngkono iku adat ing têmbe bakal andarbèni lara rong prakara. kang mangkono iku ing têmbe bakal anduwèni lara panas sarta asring suwa pandulune. kang akèh sarining maruta kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi drêngki arda angkara murka. siji sarining pêpanas. loro sarining banyu.sônggarunggi. Apadene têtêp mantêp tur lantip mring kabudian. muncaring cahya mau wus ora beda karo urubing pramana. kang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani budi landhêp sugih panggraita. culika durjana. tur santosa amisesa. ewasamono santosane lêmah iku saka dayaning panukmaning sari têlung pakara. yèn tumanduk ing panon dadi lara edan. sabên antara wêngi kataman ing daya adhêm. kang diarani cipta wasesa iku thukuling karsa pangiyas marang sapadhaning tumitah. ambalêrêngi iku pratôndha adêging srêngenge kawoworan sarining maruta lan sarining tirta kamandhanu amung sathithik. 6. kalawan êninge bae. kawoworan adêging tirta kamandhanu sêdhêng. Kang wiji rupa kuning sêmu sumunar. apadene sarining tirta kamandhanu. têmah dadi êmbag-êmbag utawa lêmah. ananging amèring banyu jalanidhi mau antêng anjêlantah. lawas-lawas katon tumandhon ing jalantah. kang kasêbut ing dhuwur mau. Wiji kang rupa abang abra marakata. ora andêlan. Dene pêncaring wiji môngsa iku isih padha raga cahya kabèh. barah rambat iku kang lara tatu ora ana warase. kang mangkono mau ing têmbe bakal mahanani budi gêdhe pangôngka-angkaning kêrêp sônggarugi. mulane kêna binasakake araga sukma. têmbungipun makatên. 8. iku pratôndha isih trimurti.

Pulung. papat timah. wolu walirang. Têluh braja.salawas-lawase wus tanpa kêndhat. ing ngisor ora pêdhot wimbuhe mulane awit ing môngsa iku sari tatêlu têmah padha manukma ing bumi mau. kalakone pangèsthi iku kudu sinêmbuh ing tapabrata. amarga tansah kapêpêt ing bumi. . ananging kang dèn kaluluti. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas. iku pratôndha adêging cahya wêsi. amoring sari têtêlu iku aluse kawawa anjêbus mring bumi. Wahyu. wêrdine kagunan wolu kang kaanggo urip. sarta banjur campur camboran. amèring hawa mau aluse kawawa jêbus mring bawana. lima dêmbaga. mungguh warna wolung prakara iku. bôngsa tancêbing cipta kang marang marta mardi aksama. barêng kêtaman hawaning pêpanas padha wimbuh amère. awit sari têtêlu mau isih kawilang sari kasar. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang lalêgawa têmên tarima. dene sari kasar têtêlu mau ing sabên kêna dayaning adhêm iya pupul. wêrdine wêwadhah bumi iku saya lawas ing dhuwur saya kandêl lan rêntête. wahyu mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. têmbaga. wêsi timah walirang têluh braja mau ing têmbe bakal sarana amimbuhi daya panguripan ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta jail muthakil. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta timah utawa salaka. adat tumuli cêpak tibaning wahyu. rupane wungu sumirat dadu. nêm wêsi. môngka binantonan ing tapabrata. barêng lêmah mau wus kawawa mahanani sakèh thêthukulan. manawa kêna dayaning pêpanas. mulane gone jêbus mring bawana kurang lêstarine. iya iku kang diarani asthagina. walirang. salaka. pitu uyah. guntur mau ing têmbe bakal dadi sarana amimbuhi daya panguripan. 2. lire mangkene. andaru mau ing têmbe iya bakal sarana amimbuhi daya panguripan. iku pratôndha adêging cahya manik-manik êmas sarta têmbaga. ing nalika kêtaman adhêm padha wimbuh pupule. barêng kêtaman dening pêpanas têmah kawawa padha mêtu hawane sarta banjur cêcamboran ing saanane. bakiwit. 1. loro êmas. rupane kuning sumunar. pulung mau ing têmbe iya bakal dadi sarana mimbuhi daya panguripan. ananging cêcamborane hawa wolung prakara mau isih hawa kasar. rupane biru sumirat ijo. 4. Utawa bêburon kang wus padha tumitah ing kono. pratelane kaya ing ngisor iki. wêsi. ananging kang diluluti bôngsa tancêbing cipta kang marang wêlas asih. lêmah mau barêng wus kataman panukmaning sari têtêlu têmah kawawa mahanani thêthukulan saane. mangkono uga hawa wolung prakara mau ing sabên kataman dayaning adhêm tumuli padha pupul. banjur anartani panguripaning thêthukulan kang wus padha tumuwuh ana sadhuwuring bumi. rupane abang sumirat ungu. rupane putih sumirat kuning. jalantahing hawa kang padha kèri jroning bumi mau dadi limang prakara. têlu salaka. 3. banjur anartani panguripan. uyah. Guntur. barêng ginêbug dening dayaning pêpanas padha amèr. iya tumuli amèr. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang wêlas asih. ananging kang dèn kaluluti bôngsa tancêbing cipta angkara murka. lan sapêpadhane. Andaru. panusupe kurang lêstari. iku pratôndha adêging cahya têmbaga. 5. cêcamborane jalantahing sari têtêlu iku dumadi wujud ing wolung prakara. siji manik-manik sapanunggalane. dene jalantahing sari têtêlu padha-padha isih kèri ana sajroning bumi. têmah diarani bumi. samono iku dadine kalawan dèn èsthi.

Ing nalika bumi iku wus tumuwuh. pramana barêng wus kalimputan dening sari bumi dadi wimbuh antêp ing kaanane. antêping pramana têmah kawawa tumurun samadyaning tawang. Guntur. ingkang lajêng kinarang dening Bagawan Palasara. Pramana mau ora sah gone kataman dening sari bumi. Mulane sabên kataman dayaning adhêm pupul. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang drêngki. Andaru. tur rinêksa kasangsarane. wêwarahipun Dèwi Rukmawati. amèring sari kasar mau aluse padha mêsat marang gêgana. 2 Wahyu. thêthukulaning bumi wus gumêlar arupa-rupa. pakolèhe sinupêkêtan ing akèh. Pulung. ing sasama-samaning tumitah. kang mangkono iku adat cêpak bilaine tur cumawis bêbayane. tumuli ingaranan jaman kêrtayoga. têmbungipun kados ing ngandhap punika. Bab V Babaring Kawontênan Amratelakakên babaring kawontênanipun salêbêting jaman kêrtayoga. môngka binantonan ing tapabrata adat tumuli cêpak tibaning guntur. 4. ing Ngukir Ratawu. sarèhning isih akèh tabêting hawa bumi. jail muthakil. kang wus padha dumadi awarna-warna. ingkang awarna pêksi. kang mangkono iku adat cêpak sangsarane. 3. iya uga kêna diarani darajat. pakolihe karênggan. môngka binantonan tapabrata. pakolihe sinêngitan ing sasamaning tumitah.Kaya ta: tancêbing cipta kang marang mardi aksama. pratelane kaya ing ngisor iki. apadene linuhurake ing asmane. miturut suraosing sêrat Jitapsara. Apadene sato kutu walang ataga. barêng lawas-lawas sari bumi iku têmah kawawa anglimputi kaananing pramana. Dene limang prakara iku. . dening sari kang wus dumunung ana ngarcapada iku. tumuli tumrap tumamèng pramana. sarta lêstari gone lumaku kalawan panarimane. wrêdine wêwadhahing kajat. utawa kauripan ing môngsa iku isih anuhoni saupakartine dhewe-dhewe. Ing jaman kêrtayoga iku. apadene kèringan sasama-samining tumitah. Awit saka rêmbês jêbusing sarining bumi sangsaya ngrêpda. adoh kabêjane. wrêdine lêstarining urip. Têluh braja. pakolihe kinalulutan sarta jinurung ing sasama-samining tumuwuh. môngka binantonan ing tapabrata. basiwit. tur cumawis kacilakane. dene kasare kang padha kèri ana ing ngarcapada têmah banjur kawawa amimbuhi angganing kang dumadi ana ing ngarcapada kabèh. dadi maksih kalêbu sari kasar. adat tumuli cêpak tibaning daru. yèn kêna dayaning pêpanas iya amèr. 5. Kaya ta: tancêbing cipta kang marang angkara murka. pakolihe rinukêtan sasama-samaning tumitah. 1. adat tumuli cêpak tibaning têluh braja.

kang barêngi tarbukaning jêrohan mau babare bayubayu. Ing môngsa iku diarani jaman kajiwatan. sapêcahing sari têmah padha mêsat marang gêgana. sapraptaning kono wiji mau banjur padha umanjing sajrone guwa garbaning apsara apsari. ing kono tumuli sêmi tarubusaning urat sapanunggalane. apsari tumuli kawawa ambobot banjur ambabar. sarta durung ana nyandhang utawa mangan. iya iku kang diarani jantung. kajabaning saka pêru kabèh tarbukane jêrohan iya saka jantung awite. mahanani lidhah kilat thathit sapanunggalane. apadene suka lan prihatin. nalika kataman ing pêpanas. ananging rikala wêtu iku patraping sacumbana amung kalawan cipta sasmita bae. amèr pupuling mani mau ing jaba têmah kumulit. barêng tumêkane kêtaman dayaning adhêm têmah jêndhêl. wêrdine dhèmpèt utawa pipit. pramananing apsari barêng kapandukan dening cipta sasmita rahsaning pramana. iku andadèkake kuwat kêngkênging kulit utawa daging. mulane mêngkono kang awit durung kêtabêtan dening sarining bumi kang kasar. ana ing kono kawawa sarupa kalawan pramana. Kocapa sakèhing wiji kang maksih padha tininggal ana ing alam sonyaruri. Manungsa kang padha tumitah ing jaman iku. têmah sêmi tarubusing karsa kang marang sacumbana. sungsum iku pêncaring mani. dene kang minôngka cacithakaning rêragangan mau sirat soroting pramana. jaman kang mangkono mau lawase rongèwu taun. mulane manungsa ing môngsa iku durung duwe lara lan pati. apsara kang lanang. wrêdine kawitan utawa . pramana têmah ambabar sarira dhampit. barêng kêna daya panggêbuging pêpanas têmah kumaringêt. barêng padha kêna daya panggèndènge pramana têmah kawawa padha anjog. karingêting mau diarani mani. dene caloning balung iku diarani sungsum. ewadene jog-joganing sungsum kang môngka mani mau ing sadina-dina tanpa kêndhat. sarupaning sari kang padha arum-arum ing gandane. barêng wus kataman dening panukmaning wiji. rasaning cipta samsita mau. ragane isih padha alus-alus.dumunung ana antaraning ngarcapada. samêktaning ragangan iku kabèh. Sasirnaning panglimput mau. babarane dadi manungsa sajodho mangkono ing sabanjure. apsara apsari. agatra lanang lan wadon. Pramana barêng wus dumunung ana ing jaman kono tumuli kêna dayaning adhêm isih kawawa pêngkuh ing kaanane. sirat soroting pramana kang padha kalimput ing sungsum diarani sukma. mulane mangkono awit ing sabên muksa isih kawawa anggawa ragane dhewe-dhewe. apadene caloning balung-balung. sarta banjur kumulit. sukma iku barêng wus lawas kêna dayaning panas lan adhêm têmah akas. Pramana saya wimbuh antêpe têmah tumibèng ngarcapada. jantung iku ing nalika ginêbug ing pêpanas tumuli kumaringêt. urubing cahyane dhewe. sarta minôngka pikukuh sêsadon sambunganing balung. ing kono banjur sêsilih aran. têgêse kaalusan. sajrone rongèwu taun mau ing têmbung Jawa diarani jaman purwa. dene kang minôngka pangane. banjur kawawa tumanduk pramananing apsari. karingêting jantung mau kawawa mahanani pêru loro dumunung ana sakiwa-têngêning jantung. apsari kang wadon. barêng kêna ginêbug dening dayaning pêpanas tumuli kawawa pisah maujud dhewe-dhewe. kang minôngka dadi sêsandhangan panglimputing wêwadine. dadi wus kalimput dening kaananing sungsum. kang diarani antaraning ngarcapada iku sangisoring awang-awang saluhuring bumi. ana ing kono sari kang padha nglimputi mau pêcah. mani mau ing sabên kêna dayaning adhêm pupul. tumuli agatra rêraganganing salira. banjur padha manjing jumujug ing ngarcapada. sabên kêna panggêbuging pêpanas amèr.

banjur rumêsêp ing utêg. awit kalis dening ambon-amboning bawana sakabèhe. Sapungkure jaman ing dhuwur mau diarani jaman dwaparayoga. ing jaman iku wus ora ana wong bisa mati muksa. Sarèhne ing jaman iku wus padha laku raga. amarga kalis dening dayaning pêpadhanging srêngenge. dadi êmpaning karsa iya durung tumangkar. . sababe durung bisa tumular. kang mangkono mau andadèkake pituna ing kasêktène. rêmbês marang ing panon. wrêdine jaman kamokalan. manawa têmbung Arab diarani adam. karana cahyaning pramana durung wigar. kayadene kartining kewan sapanunggalane. apadene wus ora ana padha sêkti yèn ora kalawan ngêngurangi. Saya lawas saya mundhak kêkarêpane. thêthukulan sarta sato-sato utawa kewan-kewan pitik iwèn wus padha awarna-warna. barêng wus mangkono tumuli kèlu padha mangan woh thêthukulaning bumi. mulane mangkono awit pôncadriya durung kawawa pêncar. kang mangkono iku awit ora kêtabêtan dening kumaraning kujagad iki kabèh. marmane durung pêncar. kang sarta ing jaman iku daya panggèndènge ora kawawa anarik wiji. sumusuping wiji mau ambarêngi nalika lêbuning napas. têgêse jênjêm utawa jêjêg. kang suwene ora kurang sapandurat. kang sarta padha têtêp-têtêp pamicarane. yèn ora kalawan tapabrata. bumine bawana saya wimbuh kandêle. kang sarta amor sarahsa. dadi gone arsa mêncarake wiji: wadone kudu sarana garbini. têgêse kawitan. amarga sari sarasaning jagad durung bisa tumular. wiji mau ana ing kono kawawa sumusup tumamèng pramana. utawa kêkarêpane. sarta têrus-têrus pangandikane. kênyaring cahya iya suda muncare. woring rasa cahya utawa saeka karsa. têmbungipun kados ing ngandhap punika. Ing jaman iku padha lêpas-lêpas pandulune. ing kono padha tumuli thukul ing papenginane. miturut Sêrat Jitapsara wêwarahipun Dèwi Rukmawati. Ing saupamane ana sujanma kataman êninging cipta. kang mangkono iku andadèkake suruting urup muncaring pramana. awit anuhoni grênêging cipta kang sajatine. apadene pôncadriya uga wus angawitawiti pêncare. wêkasan padha tuwuh akale. mungguh katrangane kapratelakake kaya ing ngisor iki. Manawa têmbung Sasêkrita diarani masidham. Manungsa ing jaman iku isih padha anuhoni pakartining pramana. manawa ora kalawanan ing êninge. dene kang aran cipta kang sajati iku kang maksih maligi durung kawoworan ing karsa. utawa atas-atas ing pamiyarsane.wiwitan. pêncaring pôncadriya mau têmah kawawa anuwuhake karsa kang dudu sawantahe. angawit-awiti kasare. gone padha sacumbana wus kalawan saragane. kang diarani panon iku banyu sari sêsarining banyu utêk kang manggon ana satêlêning manik. tuwin banjur kataman ing duka cipta sapanunggalane. Bab 6 Dumadining Manungsa Anyariyosakên dumadosing manungsa ingkang kaping kalih. ing jaman iku raganing manungsa utawa kewan-kewan. apadene wêtuning hawa sangsaya akèhe. iku daya panggèndènge lagi kawawa anarik wiji. lan panggandane.

manawa ing têmbung Arap. ing têmbung Walônda diarani ambrèktên is. iku mratandhani yèn wiji iku cumithak ana satêngahing panon. manawa mêtu dhampit. kang diarani wandu iku dudu wadon dudu lanang. lire mangkene. miturut apa sawujude wiji mau. môngka lakuning napas. kaping têlu sarining maruta. . kang mêsthi ora dadi. môngka kawawa nanggulangi. iku kawawa narik wiji loro kang mangkono mau awit daya panggèndènge luwih santosa. wahana wêwatêking siwi. pinuju santêr lènging grana kang kiwa. kapindho sarining wulan. pratelanipun kados ing ngandhap punika. yèn mêtu kêmbar amratandhani wiji iku gone cumithak ana ing panon kang sisih. pratôndha gone cumithak ana panon kang kiwa têngên. kang mêsthi ora kawawa dumadi manungsa. sayêkti wimbuh muncaring pangèksi.kang mangkono mau adat banjur anuwuhake adrênging sacumbana. apadene luwih kuwasa. manawa panuju lènging irung kang têngên. manawa napas kang kiwa lan têngên padha santêre. Sing sapa kasusupan wiji. adrênging sacumbana mau yèn cinêgacinêgah. Sarining tirta kamandhanu manawa amung kalawan sarining wulan. manawa dèn turut. lire mangkene. Mungguh wêwijanganing wiji mau kajabane bakal mahanani budi. manawa gêdhe iya mahanani watêk jêmbar. iya iku kandhanganing wiji kang wadon. dene bêja cilakane bakal kapratelakake ing ngisor iki. iku kandhanganing wiji kang lanang. dunungdumunung. dadi pedah yèn linantur dadi batur. sanadyan dadi iya ora kawawa uripe. tanpa sarining maruta. sarta paguting rêrêmbês. kang dhingin sarining tirta kamandhanu. pangarangipun Bagawan Palasara. iku purwane ana umur dawa lan cêndhak. kaya mangkono sapiturute. pratelane kaya ing ngisor iki. Kaya ta sawijining wiji kang wujude kandêl. wijanganing wiji-wiji. yèn têmbung Jawa têngahing panon iku diarani manon. amratandhani manawa wiji mau gone cumithak ana panon kang têmên. iya wadon iya lanang. kaya kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. têgêse kumpuling rêrêmbêsan. ing wukir Ratawu. Ing saupama ana manungsa kang kataman êninging cipta kang suwene kongsi bisa rong pandurat. Dene wiji kang mêsthi dadi iku lêngkape saka adon-adon têtêlu. kang mancorong mahanani watêk ayêman. Bab 7 Wijanging Wiji kang Dumadi Amratelakakên wiji. iku mratandhani yèn wiji mau cumithak ana panon kang kiwa. yèn bêsêm mahanani watêk sungkawanan. yèn cilik iya mahanani rupak. tumuli kawawa mahanani putra. utawa dhampit. ingkang mangkono iku ing têmbe bakal mahanani putra wandu. diarani insan kamil.têngên. iya bakal mahanani watêk kandêl atèn. Yèn ana janma sacumbana. ana bab kaping: 7. têksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. wahanane putra iya kêmbar. dene manawa kurang lêngkape saka adon-adon têtêlu mau. manawa tipis iya mahanani tipisan atèn. ingkang sami badhe dumadi. uga bakal nuwuhake wêwatêkan.

kaping lima jêtmikaning bawa. cêpak panggraitane. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. Ing saupama ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta wêlas asih. panas baranan. ing môngka nuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. adat kang mangkono iku asring kataman lara owah. kajèn marang sasamane. nanging kurang lantip panggraitane. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. ing têmbe bakal mahanani putra cukêng rêngkêng jail bakiwit. kapindho sirnaning karsa. manut saurubing ciptane. bawa lêksana.Ing sarèhning wêwijangane wiji mau padha saka bangsaning alus. sarwi mêlês. alus budine. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kang kongsi kawawa anarik wiji. kang mêsthi urubing pramana wungu muyêg marakata. sapadhane. sarta pinarcaya ing sasamasama. Manawa ana janma kang lagi tuwuh tancêbing cipta mêthuthuk rumôngsa kabênêran ing solah bawane. bèr budi. sarta jatmika. . ing têmbe bakal mahanani putra landhêp panggraitane. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta rila lêgawa. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta arda murka puwa-puwa. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. kang dhingin tancêp ênêng êninging cipta. ing têmbe dadining putra. sayêkti sumusuping wiji iya kang tunggal urube. nanging rada gêtapan. nanging gêtapan. ing têmbe bakal mahanani putra bodho. manawa wus nêtêpi pakarti limang prakara iku amêsthi kawawa anon wujud sawantahing wiji mau. kang mêsthi uruping pramana biru tuwa muyêg marakata. pratelane mangkene. Manawa ana jalma lagi tuwuh tancêbing cipta kadêrêng mardi kabudidayan. kang mêsthi urubing pramana biru sêmu ijo. kaping têlu sarwa sarèh ing panggônda. kaping pat lêrêming pôncadriya. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. têrkadhang asring kataman lara barah. sayêktine sumusuping wiji iya kang tunggal urup. sumirat amaya-maya. kang mêsthi urubing pramana kuning sêmu abang abra baranang. kang mêsthi urubing pramana abang baranang balêrêngi. Manawa ana jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta drêngki. kang mêsthi urubing pramana putih asêmu kuning. elingan. kang diarani kaalusaning pandulu mau. ing têmbe bakal mahanani putra limpat panggraitane. dura wicarane. bakal linulutan ing akèh. ing môngka tumuli kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. dadi ora kêna tinonton saka sawantahing paningal. sayêkti sumusubing wiji iya tunggal urube. nanging bêcik budine. ing têmbe bakal mahanani putra culika dêluya. Mungguh warna panukmaning wiji mau. ing têmbe bakal mahanani putra lantip budine. kang mêsthi urubing pramana dadu burêng amarakata. kang anduwèni daya panggèndènging wiji. bèr budi. amaya-maya. ing môngka kataman ênêng kongsi kawawa narik wiji. ing môngka kêtaman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. Manawa jalma kang lagi tuwuh tancêbing cipta runtik. kênane tinonton manawa saka kaalusaning pandulu.

kang diarani roh. tarima. kang dinut salaku jantrane sorote pramana mau. mêsat tumurun tumibèng garbaning rena. tur bijaksana. wrêdine isih abang santosane kalawan bayu. apadene otot sapanunggalane. ewadene samono tumangkare otot lan jêrohan iku kabèh iya saka wahyaning wahyu urubing trimurti. dadi samêngko wus campur katêlu. kongsi tumêkaning bangun. ing kono diarani jabang. kabèh pirantining raga iku. manawa sacumbana kang pinilih wayah sak akhiring wêngi. lire mangkene. ana ing kono nuli kawawa campur dadi sarahsa nunggal sawarna kalawan pramana. karingêt mau uga rêmbêsing mani. ing têmbe bakal mahanani putra apura. iya iku kang bakal mahanani balung-balung rêraganganing raga. iku gêtih kang isih sukci. kang luwih kasar manèh diarani balung nom. Wijining piranti mau kabèh. nalika katampèn guwa garbaning biyung. ora beda karo nalika Sang . têmah darbe daya pangwasa. mangkono uga barêng kataman sorot sirating pramana. rila. bayu iku basane otot kang alus. yèn panusuping wiji mau môngsa wêngi kang mêsthi kandêl.Manawa ana sujalma kang lagi nungkul pujabrata. kang kasar-kasar diarani otot. manawa kêna dayaning sêsumuk têmah dadi amèr. tumuli gatra kang minôngka dadi pikuwate sarira. awit urubing pramana rahsa ing wayah iku lagi amèr. ing kono diarani ki jabang bayi. pangarangipun Bagawan Palasara ing Ngukir Ratawu. sayêkti sumusuping wiji iya tunggal urube. sapanunggalane. kêna binasakake trimurti. Barêng wus antuk satus dina lawase. taksih miturut suraosing Sêrat Jitapsara. banjur kawit gana manungsa wujude abang. lagi saka têtuwuhaning para bayu bae. anane saka cilik dadi gêdhe. kumpul manèh. rahsaning mani kang wus padha sumusup ing gêtih padha kumpul marang ing jantung manèh. rupane otot bayu sapanunggalane kawawa modod ing salakune dhewe-dhewe. apadene tanduking solah-bawa iki kabèh. rahsaning mani irêng wus campur kalawan urubing pramana. kang marang tancêbing cipta têmên tarima. Bab 8 Tarbukaning Wiji Anyariyosakên tarbukaning wiji. purwane saka lêmbut dadi ana. murti iku nalika kataman daya sêsumuking biyung ambabar dadi jêjantung. Wiji kang kacritakake ing dhuwur mau manawa panusupe anuju wayah awan amêsthi tipis. kang mêsthi urubing pramana ijo nom muncar amaya-maya. kang alus-alus diarani bayu. tangkar tumangkare tuwuhan jantung iku dadi jêrohan. amarga urubing pramananing rahsa ing wayah iku pupul. kang sarta sirat sorote padha manukma marang otot bayu. Ing nalika sujalma sacumbana kang wus kapanjingan wiji mau mangkene. kang mangkono iku adat asring kêtaman darajating kawiryawan. mangkono ing sajroning ana garbaning biyung. Mulane para sarjana ing jaman kuna. bangsaning bayu iku rong prakara. ing têmbe bakal anandhang cipta sasmitaning rahsa. ing môngka tumuli kataman ênêng kongsi kawawa anarik wiji. barêng kataman dayaning adhêm. awit kataman dayaning adhêm. Ewasamono jantung nalika kêtaman sêsumuking garbaning biyung tumuli kumaringêt. amarga kataman daya panggêbuging pêpanas. paramarta. lêgawa. trimurti nalika wus mangkono diarani pramana. amère tumuli kawimbuhan rêmbêsaning mani kang tanpa mêtu ing jantung.

iku ana bêbasan idham-idham kaworan. mulane para winasis ing jaman kuna aparing pratikêl. kêna binasakake tanpa dhahar tanpa sare. ing kono manawa ora ana bêbayane adat tumuli lair. kang sarta lakuning bayu lan gêtih sapanunggalane. wus nêdhêng-nêdhênge samêkta. nalikane wêtuning ambêgan kang kapisan mau barêng tangising ki jabang bayi. kang dhinahar amung sarasaning sari-sari kang padha sumaruna ana garbaning biyung. kabèh saupakartine piranti. kakaking kulit atosing balung mêsthi kaya ginege. padha kuwasane. dadi ing môngsa iku rasaning biyung têtêp amor kalawan rasaning jabang bayi. kang sarta isih bisa tarubus sarining urat. woworan iya woworan. têmbungipun makatên. laire ki jabang bayi ana ing ngarcapada barêng lan tarbukane pramana mijil saka jroning jêjantung. pangarangipun Bagawan Palasara. banyu iku diarani manon. mungguh gone dhahar sarasaning sari-sari mau ora kalawan lesane. Jabang bayi nalika ing môngsa iku. cahyaning pramana mau kawawa amadhangi saubênge angga iki kabèh. Ing kono pramana banjur ambabar cahya murup amarakata. wêrdine idham têtêp. miturut suraosing Sêrat Paramayoga. Barêng jabang bayi wus ana rong atus pitung puluh dina. karingêting utêg mau banyu wêning rupane putih asêmu biru maya-maya. sarupaning pirantine ki jabang bayi wus padha samêkta. ambêgan barêng wus angêbêki pasung. manawa kêtaman hawaning panas. kêkandhangane manon iku diarani manik. dene gone sare amung kalawan sarèhe bae. ambêgan barêng katarik dening swasana kalah daya panggèndènge. sarta pusêre tarubus bangsaning usus. amung karana pêpusêre bae. kang mangkono mau caloning balung kang isih padha lêmês. amung cêcalonaning balung isih padha lêmês. urat iku bangsaning otot kang tarubus saka ing bêbalung. sarana sinandhingan ing sêga panas. sawêtuning ambêgan kang tumuli kataman dening daya panggèndènging pramana. ing kono tumuli têmpur kalawan swasana. Barêng wus tumêka rong atus sapuluh dina. ingkang badhe tumanduk dhumatêng ki jabang bayi. . padha dayane. Manawa pinuju ana jalma kang ambabar putra ing sadurunge sangang sasi. tumuli padha sumaring têmpuring sari loro mau padha ngumandhang ana ing pasung. ususing pusêr iku barêng kêna dayaning sumuking biyung kawawa kumaringêt. kang kasêbut ing bab 2. sarine manukma amor sarasaning biyung. kalawan pêncaring pôncadriya. Bab 9 Wimbuhing Pangraos Amiraos wimbuhing pangraos. môngka jabang bayi ing môngsa iku. jalantahe mahanani ari-ari. têmah bali umanjing lumêbu manèh. wor siliring angin. pêpadhanging pramana mau barêng tumanduk marang ing utêg. mangkono purwane ambêgan iku mlêbu mêtu. Barêng dumunung ana ing kono diarani ambêgan. banjur dadi adam. apadene nyakra pagilingane para piranti. Swasana kawawa narik marang ing jaba. ing nalika kêna panggêbuging pêpanas. isih jênjêm prêmanêm. tumuli banjur diêngi. banjur kumaringêt.Hyang Purusa duk gumana munggwing madyaning tawang. ing wukir Ratawu. dadi ing samêngko pramana ngumandhangi apêpadhange dhewedhewe. têmah mêtu saka lènge garana. sarta rêbut daya panggèndèng padha santosane. manon iku gone ngumandhang ana maripat kiwa têngên.

mulane padatan Jawa bocah kang umur samono mau disêlamêti aran tumêdhak siti. amarga tansah kataman dening hawa dayaning bumi. barêng bocah umur têlung puluh nêm sasi diarani patang jaman. amarga pamangane banyu susu iku luwih gampang dadi ing têmbe bakal kurang panggraitane. yèn ana rungon anyar kapengin bisa anirokake. ing kono banjur mari diarani bayi. yèn wadon parawan kêncur. kang mangkono iku amung minôngka dadi sêsirêping angkara. sarta sakèhing pamirasa wus wêruh beda-bedane. mulane ing môngsa iku prayoga diawit-awitana sinung wulang pinangkata ing sawatarane. mulane para brahmana. kang mangkono iku amung minôngka pandhangiring panggraita. iku aran têlung jaman. diarani jêjaka kumala-kala. kulite awit marang abang. dadi mung kasêbut bayi bae. amung isih salakune dhewe. awit bocah kang lagi umur samono mau nêdhêng- . wrêdine durung wêruh pakewuh. kang kapindho aja nganti kasuwèn gone ngombe banyu susu. tumindaking wulang winor ing pangudang. iku diarani nêm jaman. amung santosane para piranti kang padha wimbuh kongsi tumêka umur sèkêt papat sasi. tumêkane rong atus pitung puluh dina. anandhang karsaning rahsa tumangkaring pôncadriya wus sangsaya angrêbda. dadi solah-bawane mau durung kawêngku ing karsa. têtêp aran jaman gêdhe kang kapisan. kabèh pirantining raga padha wimbuh santosane. awit wus bisa unggah-ungguh. bocah kang umur samono mau wus mari kasêbut kumaratu-ratu. Manawa bocah mau wus umur patang puluh lima sasi. wus tètèh pangucape. iku prayoga winulanga ing tata parikrama sawatara. ing nalika iku balung sarta otot-otot pirantining raga wus padha santosa. anganggo pakartine anyar. Barêng bocah mau wus umur patang atus sangang puluh dina. manawa anyapih putra yèn nuju wêktu iku. ananging isih padha lêmês. samubarang kang katon anyar kapengin kudu cinêkêl. pêncaring pôncadriya wus samêkta. sarta kulite wus wimbuh kandêl. manawa wus umur limang taun têlung sasi. lire mangkene. Manawa ki bayi wus umur pitung puluh dina. wêktu iku wus mari diarani bocah. utawa kêkarêpan. pratôndha bocah ing wêktu iku wus dhamang pandulune. ing masa iku daya pangwasaning panon durung padha samêkta ing kaanane. anartani panguripaning bocah mau. wawuha karo sari rasaning thêthukulan kang ing têmbe bakal padha pinangan. wus kawawa nancang sarasaning karsa. tangkare pôncadriya wus ganêp. iya isih jumênêng bocah kumaratu-ratu. ing kono banjur kasêbut pôncadriya. diarani rong jaman. ingatase gone tumitah anèng ngarcapada. wus kawawa nandhang sarasaning karsa. ing wêktu iku balung utawa otototot wus sêdhêng padha kuwate. êmpaning karsa saya arda. pakartine angga wus têtêp. watêke kang mangkono mau sayêktine adoh lêlarane. ing kono wus sêdhênge tinandukan dening pamardi wisesa. Manawa ana bocah wus umur pitu likur sasi. iya mundhak kaanane. amrihe rong prakara. ing wêktu iku mari kasêbut jabang bayi. diarani wala utawa bocah wrêdine wala uwal saka pakartine lawas. yèn wis widagda dèn alêmbanaa. pirantine badan sangsaya wimbuh kasantosane. balung utawa otot pirantining raga kabèh padha wimbuh santosane. kang dhingin. amarga panukmaning sari hawaning bumi sangsaya warata. awit ing waktu iku sari hawaning bumi wus padha mèlu. pêncaring pôncadriya wus akèh kaundhakane.Manawi ki jabang bayi sampun umur têlung puluh lima dina. ing kono diarani bocah dêmolan. amarga wus mari abang. wus aran limang jaman. iku diarani sajaman. ananging durung pati wala. ananging bocah ing wêktu iku lagi mangsane kumaratu-ratu. bocah ing môngsa iku wus sêmi dayane pêpenginan. pôncadriya wus akèh tumangkare.

Mungguh kauripan ing sajagad iki kabèh. durung bisa madhani akale manungsa kang bodho dhewe. diarani jêjaka. tarbukaning urip. ing têmbe mêsthi tuwuh kamurkane. apadene thêthukulan sapanunggalane. wrêdine sirna adining warna. kang anyar dinulu kapiluyu. utawa adhêm. diarani jaka birai. bêbasane êndi kang têmbe rinungu iya ginugu. Sanadyan uriping dumadi iki. yèn ora tumuli pinapas. mulane ing wêktu iku yèn arêp nandukake wêwulang kudu kalawan sarèh. diarani jaman kaping pat. yèn wus ing môngsa iku gone nandukake wimbuh-wimbuhing piwulang. miturut sêrat Darmasonya pangarangipun Bagawan Yogiswara. ing Mamênang têmbungipun makatên. karodene manèh sapira lêmbuting buron gurêm. iku diarani jaman kaping têlu jaman gêdhe. mulane prayoga disalèwèngake marang upakarti. iya saka ing kono. lan manèh angin. gone karsa nyuda ajêging kodrat wiji kang ala. wus têtela anduwèni hawa panas lan adhêm. . awit manungsa iku kadunungan lantip ing panggraita sarta winasis amardi budi. suprandene iya anduwèni hawa panas. upamane kêmbang lagi nêdhêng mêkare. aja kang manungsa. sanadyan angin bangsaning kêkês. kaya ta ananing banyu. Manawa wus tumêka ngumur limalas taun punjul limang sasi. banyu iku tur bangsaning adhêm. mulane ki jaka ing môngsa iku. saisèn-isène kabèh. pratandhane mangkene. mardi wimbuh ing kagunan. lanang wadon akèh kang padha kapiluyu. sayêkti padha kataman panukmaning trimurti. sanadyan bangsaning panas suprandene bisa mahanani banyu. ing kono wus têtêp manungsane. Manawa jaka mau wus umur sapuluh taun punjul nêm sasi iku wus kasêbut ing jaman gêdhe. kewan kang wus winilang lantip dhewe akale. wrêdine alus paraèhane. sanadyan banyu. utawa angin. Manawa wus tumêka ngumur salikur taun. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora kêna logron. jinalaran saka kêdhap cipta sasmita. mangkono manèh bumi. ewadene trimurti gone manukma ing kono ora sêsak. suprandene bisa mahanani panas. ananging kang kalêbu pinunjul dhewe amung manungsa. ora marojol saka panukmaning trimurti. bumi. ki jaka wus diarani adiwasa. muncaring panon mau amimbuhi sunaring guwayane. trimurti iku gone manukma ora ngêmungake bangsaning urip bae. utawa cinaritakake sakèhing lêpian kuna-kuna. yèn ing ngarcapada buron kang kawilang gêdhe dhewe gajah. angin. sanadyan sato-sato manuk kewan. pratandhane mangkene. ewadene trimurti gone manukma ora cupêt. punjul ing adhuwur. sapira dhuwuring kayu kang kawilang dhuwur dhewe. wrêdine durung ajêg karsane sarta tansah salin-sumalin kêkarêpane. dèn araha salintire dhewe. apadene gêni. kang mangkono iya saka prabedaning piranti. sarana saka trimurti kabèh. gêni. kang mangkono mau iya saka istiyare para bijaksana. bêbasane marojol ing akêrêp. Bab 10 Miraos Upakartining Raga Amiraos upakartining raga ingkang dados tartubukaning rêrigên solah bawa.nêdhênge tumangkaring angkara. Trimurti iku wus têtela alus-alusaning sabawana iku kabèh. lire mangkene. wus mari kasêbut jêjaka kêmala-kala. wêninging panon lagi nêdhêng muncare.

têmpuraning gêtih iku. saka ing utêg. Pramana iku kawasa mahanani mani. barêng wus tumêka ing kono salin rupa irêng. kang kiwa rupane abang. Mani kawasa anucèkake gêtih. iya akèh panggraitane. sukcining gêtih iku amratandhani adêging trimurti. mulane rupa irêng. kajabane balung kang dadi untu. utawa cacing. dêlinge pôncadriya bisa nyarèhake lakuning napas. mulane bangsaning urip kalêbu bodho dhewe. Beda uriping thêthukulan iku padha tanpa bêbalung kabèh. Ing saupama ana manungsa balunge luwih saka rong atus têlulas. Sakèhe balung mau padha dadi lêgawaning panon. Kang mangkono iku kêna sinêbut adêging trimurti manèh. amêsthi luwih ing kabudayane. Bêbalunging manungsa kang lumrah iku kabèh rong atus têlulas. lêbu wêtune ing mêngko wus campur dadi têlu. Bab 11 Upakartining Otot Amratelakakên upakartining otot ingkang sami tarubus saking jantung. manawa kewan sapanunggalane ora ana samono. sarta kêna hawaning bayu. ananging ilining gêtih mau ora dadi sawiji. lèrèhing karsa anajêmake urubing pramana. panon iku kawasa mandum upakartine patang prakara. kapindho saka ing utêg. têmbungipun makatên. kang mêsthi bodho ing panggraitane. kang tansah anyakra panggilingan. punapadene saking utêg. têrkadhang anduwèni lara budhêg sarta bisu. têmah dadi abang manèh. kang saka ing jantung padha diarani otot pramana.mangkono uga kewan kang bodho dhewe akale iya ngungkuli sakabèhing thêthukulan. mungguh beda-bedaning piranti mau kapratelake kaya ing ngisor iki. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. awit mêtune saka pancuraning jantung. padha mêncar manut salakune dhewe-dhewe. tansah angêgungake tancêbing cipta kang wêlas asih. dene ilining gêtih kang wus rupa irêng mau tumuli anjog bolongane jantung kang têngên. ing kono banjur campur karo mani. cumawis ing kamulyane. Otot lan bayu iku tarubuse saka rong prakara. iya iku diarani gêtih sukci. panon iku lêgawaning pramana. Sucining gêtih mimbuhi dayaning bayu otot balung sungsum. awit kataman dening panasing panon. dayaning bayu otot balung sungsum mau kawasa ngêningake pôncadriya. Tajêming pramana kawasa narik sari sarasaning jagad raya. apa manèh bangsaning bêburon gumrêmêt kang uripe tanpa balung kaya ta: lintah rêsrêspoh. kaya ta: . adat adoh lêlarane lan cilakane. dadi têtelane dumadi iki êndi kang akèh balunge. sarta banjur kawawa angubêngi sakubuking angga iki kabèh. kaya ta jantung iku kawasa tarubus tatuwuhaning otot kang saka utêg têmpur ing pramana. Ambalèni kodrat lakuning gêtih mau manawa jalma salumrahe bae. Sarèhning napas kawasa anglèrèhake êmpaning karsa. Beda manungsa kang mardi sirêping hawa lan nêpsu. Iku uripe prasasat êlung bae. tumêkaning utêg amung abang asêmu kuning bae. dene kang saka utêg padha diarani otot bae. mungguh otot rong prakara mau padha andarbèni upakarti dhewe-dhewe. kang dhingin saka ing jantung. Manungsa manawa tansah madêg trimurtine. ana ing kono mau padha tumanduk ana ing panon. pangarangipun Bagawan Yogiswara. amêsthi arupa putih sumunar kuning amarakata. ing Mamênang. ing môngka bêbalung mau kurang saka rong atus têlulas. iku wêtuning gêtih kang saka pancuraning jantung kang sisih kiwa.

saupama upakarti patang prakara iku yèn nganti gothang salah sawiji. putus panggandane. saupama patang prakara mau ora kawawa nandhang sarahsaning karsa. Manawa kang kabênêr gothang otot dayaning pangambu. Mungguh panon gone ora kawasa nanggapi sasmitaning cipta mau. waya. môngka adon-adon têlu iku kongsi bisa gothang utawa salah ing patrap panusupe. gone mandum pakartine patang prakara mau sayêkti kurang daya. utawa pelo. kang iku mêsthi dadi sababing kabuwanên. kang pancèn dayaning padhanging pandulu. môngka kabèh otot kang tarubus saka ing utêg iku padha kawawa nandhang rahsaning panon. têmah kawawa amolahake raga.pangambu. iya tangan têngên kang kawawa molah. jalma kang mangkono iku adoh kasangsarane. sayêkti ora bisa anuhoni marang sasmitaning cipa mau. sanadyan sakèhing jêrohan sapanunggalane iya padha kataman tarubusaning otot pramana. apadene banjur tumancêp ana ing jantung sarta jêrohan sapêpadhane. kang mêsthi suda ing kabudidayane. sarta lamur. apadene pangambu. lêngkape upakarti samono mau. pratelane mangkene. apadene kadayan panukmaning: nala. pratelane mangkene. waya. Beda karo kang lêngkap adon-adone. pratandhane jalma kang wus kataman cacat kaya ing dhuwur mau. kaanane uga angêbêki angga iki kabèh. sarèhning panon durung nanggapi. pratelane mangkene. pangrungu. Dene yèn kang kabênêr gothang: otot dayaning pangrungu. kaya ta pangucap. Kaya ta: otot pramana. sapira ciptaning sasmita gone ngajak tangi. manawa durung samêkta lan dayaning panon iya ora kawawa calathu. kang mêsthi amimbuhi daya wêninging panon. utawa nyasmitani apa sagrênêge. pandulu. pandulu. Nala têgêse gênining pramana. yèn kang kabênêr gothang otot kang dayane pangucap. iya dadi sabab budhêg. thukuling panggraita kawasa anuwuhake waskitha. manawa ana jalma kang lagi turu môngka katindhihên. môngka pratelane têlung prakara iku mau ana kang gothang. thukuling waskitha adat kawawa narik ing wahyu. nala. apa kang kabênêr tinuju dening sasmitaning cipta. pangrungu. utawa kurang. pratitis pamicarane. awas pamiyarsane. mangkono ing sapiturute. kang mêsthi dadi sabab. ewadene manon iku manawa kurang samêkta lawan tumusaning otot pramana. maruta. têlu iku padha campuran anukma anut salakuning gêtih. dadi sabab bisu. iku gone tarubus ora ngêmungake marang ing utêg bae. . pangucap. grênêging panon kataman ing otot-otot kalawan bêbalung. pratandhane mangkene. cêpak kamulyane. mangkono manèh otot pramana. iku tumuli katampan ing karsa. waya têgêse banyuning pramana. sababe mangkene. banjur tumanduk marang panon. sayêkti padha kasandhang dening rahsaning panon. jalma kang kataman wahyu iku kang mêsthi banjur lêpas pangrasane. kaya ta upamane kang lagi tinuju ing sasmita solahing tangan têngên. Pratelaning otot pramana. Sabab patang prakara iku. lire mangkene. yèn adonadone gêtih kurang samêkta. kang mêsthi kurang santosa. iya mangkono uga. Dene otot-otot kang tarubus saka ing utêg. iya dadi sababing gêndhêng. Kaya ta sasmitaning cipta kang arsa ngobahake raga. dadi raga isih ora kuwawa nglawani. kang mangkono iku saka kurang lêngkap adon-adoning panon. maruta têgêse angining pramana. awas paningale. maruta. Otot pramana iku lêngkape saka adon-adon têlung prakara. wêninging panon kawawa anukulake panggraita.

taksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. arda tumangkar ing karsa kawawa molahake urubing pramana. kuwasa amimbuhi daya sucining gêtih. Ing nalika tansah kataman daya rêrubaning karsa. apadene ragane bisa molah iku uga linawanan dening otot lan balung.Ing satêngahing jalma kang lagi nêdhêng anendra. trêkadhang . pêncaring pôncadriya têmahan tumuli têntrêm. amung lesane durung calathu. kang marang angkara. dadi loro-loroning atunggal. ananging êmpaning tanduk sarênti. dadi balining kukudan rasa panukmaning mani mau durung kawawa amartani sakèhing otot. mulane kuwasa ningali kaalusaning wujud iki kabèh. amèring panon kawawa mahanani ardaning karsa. mulane mangkono awit pakêcapaning calathu iku kudu kalawan dening otot lan balung. pêncaring pêncadriya têmah amahanani amèring panon. pramana barêng wus kasamêktan dening kukudaning sari sarasaning karsa. jênjêming panon têmahan kawawa narik sarining mani kang wus padha manukma ing gêtih. ing têmbung Jawa kang mangkono iku diarani tindhihên. awit padha katon lan panukmaning sari sarasaning mani mau. pupuling pêpadhang mau tumuli gana dadi putih maligining angga pramana. ingatase ngarcapada iku. rasa pangrasane cipta ayêm. kang sarta amirasa kaalusaning gônda. gumêlaring pêpadhang têmah padha pupul. kuwasa andayani wêninging panon. ing nalika ngalilir kumpuling sari sarasaning rasa. iki kabèh. lêbune kabèh kaalusan mau. amèring panon wus pulih kumpule. kang karungu. ing Mamênang. padha cumithak ana ing panon. pupuling panon jênjêm. urubing cahya kang tumanduk marang ing utêg. nanging urubing cahya mau kawawa amèr. mangkono mulane turu iku ora kawawa calathu. awit gêtih kang durung winimbuhan panukmaning mani iku sayêkti ora kawawa nandhang sarasaning panon. urubing pramana kang marang angkara iku kawawa nyuda padhange. padhanging panon kawasa mahanani sagung kaalusaning wujud. Mangkono mulane ing wêktu iku raga lawan wacana durung padha kawawa. mungguh purwane ana supêna saka nendra. amêsthi adarbe supêna. lire mangkene. têmbungipun makatên. iya iku kang padha katingalan ana alaming pangimpèn. kang wus padha cumithak ana ing kono. mulane ana supêna awite mangkene. apadene angrungu. panganggitipun Bagawan Yogiswara. tumangkaring karsa padha jênjêm. Anyariyosakên kawontênanipun pramana. môngka sagunging otot lan balung. apadene kuwasa amiyarsa kaalusaning swara iki kabèh. mangkono mulane supêna. wêninging mani kawasa anucèni gêtih. apadene balung-balung sapanunggalane. durung kataman marang panukmaning mani. pôncadriya padha pêncar. mungguh kang dadi sabab. barêng tumêkaning kataman dening daya adhêm. tindhihên iku kêna sabab mangkene. Bab 12 Kawontênaning Pramana Mungguh pramana iku mau uripe amung kalawan cahyane pribadi. dene sari rasaning karsa kukut tumamèng pramana. kang dadi sabab bisa anendra iku mangkene. padatane wong lagi tindhihên mau mripate wus kawawa andulu. pramana wus padha gingsir. talingane wus kawawa rumungu. sudaning pêpadhang sabarang kang kadulu. ing sawijining môngsakala. urubing pramana wus jênjêm. ing kono tarbuka adêging trimurti manèh. angambu. tajêming urub iku mau kawawa ngênêngake mani. ana uga jalma kang nglilir saka turu. kang tumanduk marang mani. ora kawawa ngobahake ragane. aluse kang padha kalêbu. Ing nalika raga iku têntrêm. sucining gêtih kawasa madhangi panon. granane wus kawawa ngambu. kang kaambu. lumèngsèr marang karsa utawa marang ing panon manèh. nalika raga ing wayah awan ginêbug dening daya hawaning pêpanas. apadene amijilake sabdane.

êmpaning paningal kurang cêthane. kang mêsthi bisa mahanani pupuling pramana. kinèn lumayu. tur akèh salang surupe. kaya ta manungsa kang lagi bagas kawarasan. urubing pramana iya mèlu warna putih. kang dhingin panas saka ing jaba. mangkono ing sapiturute. iya iku kang diarani sabab saka ing jaba. aningali rêrupan putih. kang mêsthi dadi sabab amèring pramana. lire mangkene. pratelane mangkene. iya banjur kawawa nyambadani laku. manawa panuju amèr sayêkti kurang padhang urube. dene yèn pinuju pupul. iku mratandhani manawa uriping raga iku wus kêbak urubing pramana. gêtih iku manawa ora sukci lakune kurang lêstari. êmpaning karsa sayêkti akèh tumangkare. manawa abang. loro adhêm kang saka ing jaba utawa saka ing jêro. anuwuhake dayaning panggraita. Kaya ta manungsa kang lagi lêsah ragane. manawa aningali sakèhing kawujudan kang katingalan. mèlu rupa abang. yèn amère sawatara. kang mêsthi ora bisa nyêmbadani. manawa amèr akèh sudane pêpadhang iya akèh. apa sasmitaning karsa mau. kawawa amahanani santosaning raga. yèn gêtih kurang lêstari lakune. mêngkono padhane. dêlinging panonton kawasa anglêrêmake pôncadriya. tumrape marang raga lêsah. dene adhême masa wêngi. lêsahing raga ora kawawa nyêmbadani panggrênêging karsa. Mungguh pêpadhanging pramana mau. dene sabab kang saka ing jêro. kawawa amimbuhi pasucèning gêtih iku manawa sukci lakune mêsthi lêstari. adoh ngapurane. Kaya ta panasing masa awan. lêrêming pôncadriya kawawa anyarèhake karsa. pôncadriya akèh bawure. môngka antuk sasmitaning karsa kinèn lumaku. Dene amère pêpadhang kang tumanduk ing mani ora katata mahanani sucining gêtih. kang mêsthi iku dadi sabab amèring pramana. Dene amèr pupuling pramana kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. kuwasa bisa mancala warna. kêna sabab ing rong prakara. tumraping panon. utawa saka ing jêro. iya mèlu irêng. iya kurang wêninge. tibaning pêpadhang sayêkti jêmbar. padhane kayadene pangilon mangkono. santosaning raga kawawa nyêmbadani grênêging karsa. kang antuk sasmitaning karsa. jêmbaring pêpadhang mau kang tumanduk marang ing utêg kawawa anartani wêninging panon. kang mêsthi mahanani pupuling pramana. pratelane mangkene. iya lumayu. ing saupama pandulu iku. siji êmpaning angkara murka. sudane iya amung sawatara. wimbuh pupule uga wimbuh jêmbaring pêpadhang. pratelane mangkene. rupa irêng.pupul. manungsa kang lali wigar graitane adat cêpak nêpsune. Mangkono uga. loro tancêbing cipta marta tarima. Wêninging panon kawasa andêlingake panonton. kuning mèlu kuning. kinèn anjêjunjung iya anjêjunjung. tumangkaring karsa kawawa migarake panggraita. Dene padhanging pramana kang tumanduk marang ing mani. ing sapiturute. kinon lumaku anjêjunjung sapanunggalane. upamane kayadene banyu kang wus ngêbaki sakubuking jêmbangan. . Dene urubing pramana kang lagi amèr tumanduking marang utêg kurang padhange. môngka kajogan banyu manèh kang mêsthi baludak.

êmpaning karsa saya tumangkar. mulane durung duwe upakarti ruwêt rêntêng. pêncaring pôncadriya sangsaya suda. êmpaning karsa ngawit-awiti tumangkar. barêng tumêka jam 4 saya wimbuh. uga ana undhake sawatara. êmpaning karsa saya wimbuh sarèh. rasaning pôncadriya wus padha pêncar. cipta kang ora kawoworan ardaning angkara murka sapêpadhane. pangrungu. wêninging panon kawawa anêntrêmake karsa. maligining pôncadriya kawawa amêningake panon. tumêkane jam 1 utawa jam 2 wus prasasat padha bae. urubing pramana saya wimbuh antênge. prabawaning bagaskara wus angawit-awiti panas. pêncaring pôncadriya sangsaya ngrêbda. pôncadriya ing masa iku isih maligi apa saanane dhewe-dhewe. utawa wigar urubing pramana isih antêng. tumêkane wayah jam 11 awan. ananging sarèhning wanci iku arêp anampani pêpêting wêngi. apadene kumaraning jagad iki padha pupul kabèh. dayaning pêpanas angawit-awiti bantêre. apadene barêng tumêkane jam 10 iya saya wimbuh undhake. rasa pangrasaning angga nêdhêng-nêdhênging mêgar. dayaning salira kawawa mawèh adhêming pangrasa. barêng tumêka jam 12 awan. ananging wayah iku. êmpaning karsa sirêp tumangkare. pangrasa anuwuhake panggraita. miturut suraosing Sêrat Darmasonya. antênging urub amimbuhi prabawaning cahya pramana. tuwin pangraos. wêninging panon wus mari muncar. barêng tumêkane jam 8 esuk. pandulu. ananging wêninging panon isih muncar. yèn kataman ardaning angkara iya ngrêbda. urubing pramana wus mari antêng. ananging kang kacaritakake ing dhuwur iku. dene ing wayah iku manawa katancêban cipta marta iya suda. rasa pangrasa yêkti bali kaya wayah jam 12 awan mau. dayaning pêpanas wis ngawiti suda bantêre. ayêmingadhêming. jam 9. tumanduking hawa sarining bumi saya akèhe. ing Mamênang. sangsaya andadi. ananging êmpaning pangrasa wus ora beda. pangarangipun Bagawan Yogiswara. prabawaning cahya kawawa amimbuhi dayaning mani iya iku anggone anucèni gêtih.Bab 13 Beda-bedaning Raos Amratelakakên ingkang dados sabab bedaning raos. anggènipun tansah anyakra pagilingan ing sadintên-dintênipun. sarupaning sari hawaning jagad wus padha tumular. urubing pramana wus angawit-awiti antênge. nanging êmpaning pangrasa wus prasasat ora beda. wêninging panon angawitawiti muncare. tumêkane wayah jam 3 wêngi saya wimbuh. sucining gêtih kawawa amimbuhi dayaning salira. têntrêming karsa angantêngake urubing pramana. tumêkane jam 5 utawa jam 6 sore wus prasasat padha bae. dayaning pêpanas wus padha sirna. saupama katancêban utawa kawuwuhan dening cipta arda angkara. rasa pangrasa anduwèni ruwêt rêntêng. 10 bêngi rasa pangrasa wus suda . pupuling kumara iku anuwuhake têntrêming pangambu. dadi êmpaning rahsa pangrasa sêmu sulêg. sarupaning hawa. Tumêkane wayah jam 7 sore. Manawa wayah jam 2 bêngi. Mulane mangkono awit durung padha kêtaman sarining jagad iki kabèh. ewasamono ing wayah mau manawa panuju kataman dening tancêp martaning cipta. Tumêkane jam 3 awan. Tumêkane jam 7 esuk. kang mêsthi rasa pangrasa kawawa pulih kaya wayah jam 6 esuk. manawa katancêban cipta marta sayêkti amimbuhi katêntrêmane. kabèh kang padha pupul mau ngawiti amèr. wêninging panon sangsaya muncar. barêng tumêkane wayah jam 4 wêngi kongsi jam 6 esuk. iku lagi nêdhêng-nêdhênge masa adhêm. têmbungipun makatên. barêng tumêka wayah jam 8.

tur parama ing ngèlmu kodrat. wêninging panon wimbuh muncare. Bab 14 Wêwahan Paedahing Badan Anyariyosakên upakarti ingkang dados paedahing badan. kayadene papan kang wus tinulis. sayêkti bakal bali kaya ing wayah jam 3 sore mau. Mulane Bagawan Yogiswara ing Mamênang. 1 bêngi rasa pangrasa wus ilang ruwêt rêntênge. Mungguh beda-bedaning rasa pangrasa. nganti tumêkane wayah jam 2 bêngi iku wus bali kaya kang wis kapratelakake ing dhuwur mau. Kaya ta grênêging cipta kang marang candhala murka sapêpadhane. pratelane kaya ing ngisor iki. sarta ora pêdhot gone mardi budi. sawênèh marang thêthukulan. têmbunge mangkene. banjur katarik dening wêtuning napas. bangêt gone amêling. barêng tumêka wayah jam 12. êmpaning karsa wus lêrêm. kang sarta kayu sapêpadhane. marang kang anitipake mau. têmbungipun makatên. ana kang marang kewan. pangarangipun Kangjêng Nabi Mukhamad. kaya ta manungsa kang sinêngitan dening wong akèh apadene cinakot ing sato kewan. ingkang sampun kinarang dening Sang Prabu Anyakrakusuma. swasana iku kang kawawa amratelakake. iku kang binasakake tôndha patra liru nama. ana umanjing marang manungsa ana kang marang sato kewan. yèn wis tumanduk ing panon. wêwarah upakartining raga marang sarupaning manungsa ing jaman Asiyha. sanadyan tibaa ing ngêndi-êndi. awit bumi ing tanah Asiyha iku bangêt panase. sarupane kang padha katitipan cipta kang marang wêlas asih kang supaya antuk sih kawêlasaning jagad iki kabèh. kabèh sarupane kang padha katitipan sarahsaning cipta candhala murka iya mahanani candhala murka. Beda grênêg cipta kang wêlas asih.ruwêt rêntênge. sabab swasana iku kang kawawa amratakake ing jagad iki kabèh. Kangjêng Sultan Agung ratu binathara ing nuswa Jawi. sapêpadhane. apadene marang sato-sato sapêpadhane. manawa katancêban cipta marta saya wimbuh. iku yèn kongsi andadi. mulane amacak pustaka. kang padha katancêban arda utawa marta. wêtuning napas iku banjur kêtaman swasana. kang mêsthi saka mangkono mulabukane. hèh para siswaningsun. iku anduwèni wahana dhewe-dhewe. iya bisa kawawa tumanduk marang ing panon. wêtuning napas banjur katampan ing swasana. narendra ing tanah Arab. aja kongsi bisa tumanduk ing pêpanonira. yèn tinimbang karo jaman kang padha kapering kalawan . Tumêkane wayah jam 11 bêngi. apadene sarupaning thêthukulan. ana umanjing ing manungsa. sayêkti kawawa tumanduk marang ing panon. pôncadriya wus maligi sakodrate dhewe. dirikat gonmu padha angruwat sarupaning grênêg kang marang candhala murka. kang padha antuk panasing srêngenge. Kangjêng Nabi Mukhamad iku manungsa waskitha. ing sajagad iki kabèh. urubing pramana saya jênjêm. iya wus ora bisa mingsêt surasane. miturut suraosing wêwarahing sêrat pêkih. yèn wus tumanduk ing panon iya kêtarik dening wêtuning napas. dene ing wayah iku saupama kataman tancêbing cipta arda angkara. awit grênêg kang wus tumanduk iku. yèn kongsi andadi.

kang lêngane amung pancèn kanggo sawêngi. uriping urub mau beda karo yèn diupakara pinurih samadya bae. awèt santosane. kang dhingin. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. paedahe uga kaya ing dhuwur mau. kang supaya awèt kasantosane gone padha dadi kêkandhanganing jiwa. amarga dadi sarana pêpulihing jiwa kang tansah sumaring ing sadina-dina iku. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngisa. têgêse ngumbar karsa kang akèh-akèh. wong cêpak lêlarane mau adat ora bisa dawa umure. Ing saupama manungsa kang padha dumunung ana ing tanah panas iki. tumêkane saantaraning wêngi kalawan rina. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. aluming mani têmah ora kawawa mawèh sukci. padha kinèn asêsuci kayadene wayah kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. mangkono pralambanging jiwa. môngka kongsi kurang panguktining badan kang mêsthi cêpak lêlarane. utawa adusa jinabat pisan. lire mangkene. ing nalika jam 3 wêngi. jiwane isih padha pupul. gêtih kang wus panas mau tumuli anjog umanjing ing jantung. paedahe mangkono mau amulihake pupuling jiwa kang awit amèr. awit otot kang padha kaku iku ora nglastarèkake lakune gêtih. mungguh wulang pangruktining raga mau prêlu bangêt. ing kono wêwarahing agama rasul. sarining jiwa durung kawawa padha jêbus saka ing raga. kang mangkono iku paedahe anyênyuda amèring jiwa. paedahe kaya ing dhuwur mau. kodrating jiwa wus nêdhêng pupule. lumrahing jalma jamaning tanah panas. awit jiwa kang ora kalong-longan sarirane. kang ngumandhang ana ing raga iki. saka kagêdhèn urube kang mêsthi andadèkake gêlising asat lêngane. manungsa kang adoh lêlarane iku manawa ora kêna sambekala adat dawa umure. pirabara kanggo luwih satakêre. Kaya ta cipta kang pinuju arda. gêtih manawa kurang lêstarine lakuning gêtih ora kawawa mawèh adhêming panon. kodrating jiwa lagi nêdhêng amère. padha kinèn asêsuci kayadene kang wus kapratelakake ing dhuwur mau. panon iku manawa kurang adhême panase kawawa nartani ilining gêtih kang padha lumaku ana laladaning utêg. ing . dadi wêwarahe agama rasul mau têtêp amurih rahayuning sarira. wêkasan dadi lara panas. mulane wêwarahe agama rasul. sumuking jantung nalika kataman dening panasing gêtih kawawa ngalumake mani. ing wayah jam 12 awan. anglêmêsake otot kang padha tumanduk ing badan iki kabèh. kang mêsthi lêngane kanggo sawêngi. tumêkane jam 5 esuk. kayadene urub-urubing diyan. asating lênga urubing diyan tumuli sirna. iku ing têmbe têkane jaman kamuksan. padha kinèn asêsukci. isih lêstari gone manukma ana ing gêtih. kodrating jiwa wimbuh pupule. wijiling gêtih kang panas mau tumuli tangkar-tumangkar tumulare angga iki kabèh.sirating srêngenge. paedahe iya kaya ing dhuwur mau. Tumêka wayah jam satêngah papat. padha andikakake sêsuci kalawan banyu. beda karo otot kang ajêg lêmêse. kayadene ing wayah bangun. Kang wus kasêbut ing dhuwur mau wêwarah pangruktining raga ing mêngko ana wêwarahing agama kang tumrap marang upakartining cipta. paedahe ngrikatake pupuling jiwa. amarga wus kataman ing hawa adhêm. ing wanci iku wêwarahe agama rasul. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat luhur. paedahe salat subuh iku rong prakara. manawa wus tumêka antaraning wayah bangun raina. iku sabab amèring jiwa. ngasar kodrating jiwa wus angawit-awiti pupul. kang mêsthi adoh lêlarane. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat ngasar. amarga kataman dening daya kang sangsaya adhêm. sarampunge sêsuci tumuli pinurih sêmbahyang diarani salat subuh. ing wanci iku wêwarahing agama rasul. Ing wayah sirêping srêngenge. sêmbahyange ing wêktu iku diarani salat mahrib. ijih wutuh titipaning trimurti. paedahe iya kaya ing dhuwur iku mau. ingatase jalma ing jaman panas. iku jiwa wis awit amèr. malah angungkuli nalika ginêbug ing masa panas mau.

kalawan tanah panas iku beda-beda. ing sakubênging donya miturut suraosing Sêrat Darmasonya. kawasa ngumpulake jiwa. iya beda-beda karo jalma ing samadyapada. siji diarani bumi Eropah. diarani tadhah angin. dadi tumangkaring karsa ora pati akèh. sasipatane kaanan iya beda-beda. dene sagotraning bumi kang kidul. antarane kono mau luwih saka adhême. kang sagotra dumunung ana têngah. kang mêsthi beda-beda. tumangkaring karsa durung pati akèh. kang sagotra dumunung ana jagad sisih lor. utawa jagad kang kidul. arupa bumi banyu. diarani atas angin.sajrone sêmbahyang utawa sawise. Dene sagotraning bumi têngahing samêngko diarani Asiya. yèn ing têmbung Walônda diarani pul. . Ing sagara jinêm kang sisih lor. Bab 15 Gumêlaring Siti Anyariyosakên gumêlaring siti. pangarangipun Bagawan Yogiswara. manawa ing têmbung Jawa diarani sagara jinêm. kang mangkono iku mau andadèkake sarana dawaning umur. bumi Ostroliyah. tumangkaring karsa iku manawa sirêp kang mêsthi kawawa mawèh martani cipta. yèn têmbung Lônda diarani nurpul. Ananging kang padha dumadi ana sakiduling sagara jinêm kang mêsthi isih padha dawa umure. kang sagotra dumunung ana kidul arane uga atas angin. akèh pupule. sapêpadhane kayadene raga kalawan adhêming banyu iku. wêrdine têlung golongan. jaman madyapada. dadi hawaning sagara jinêm mau wus prasasat ora bisa sumaring. wêwantuning wêwatêkan sarta êmpaning kabudidayan. wahananing watêk kang sarta budayane. mulane mangkono awit saka adoh karo sasipataning srêngenge. wêwatêkane sarwa tarima sarta rila lêgawa. ora padha karo jalma ing atas angin kang kidul. Ing jaman samêngko bumi têlung gotra mau binage dadi têlu. ing Mamênang têmbungipun makatên. mangkono uga para sato kewan. 2. pratelane kaya ing ngisor iki. 1 bumi Amirikah. pinardi aja kongsi pêdhot pujine. 3. amarga kauripan ing tanah kono iku kaananing jiwa arang amère. Gumêlaring bumi kang padha dumunung sajroning jagad iki kèhe têlung gotra. marga saka ciliking bumi. surasane layang Darmasonya iya wus anyatakake manawa bumi kang tuwuh ing jagad iki kèhe pêpitu. dene antarane tanah kono kang wus kapering kidul dhewe. tur adoh marang upakartining cipta drêngki. Mangkono uga kang padha dumadi ana ing jaman têlung gotra mau. diarani bumi Aprikah. arupa bumi banyu. mulane madyapada mau ora kaperang dadi loro utawa têlu. 2. kang sarta jêmbar kabudidayane. iku wus padha kataman dening dayaning panasing srêngenge sawatara. dadi sagotraning bumi kang têngah mau kauripane saka antuk dayaning angin. mangkono pupuling jiwa wus kawawa amèr sawatara. ing têmbung Jawa isih diarani sagara jinêm. dene paedahe pêpuji iku mau anglêmpêrake tumangkaring karsa kang akèh-akèh. kalêbu sagara jinêm loro mau. saka jagad kang lor. budine mungkul sawiji. kaya ta: jalma kang tuwuh ana jaman atas angin kang lor wêwantuning watêk apadene têpaning kabudidayan. mulane mangkono awit saka êmpaning sari hawa gone nartani panguripan tumrape kang mêtu saka ing tanah adhêm. uga kaperang dadi têlu. rong prakara. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau isih padha anuhoni ing sabare. manawa têmbung Jawa diarani madyapada.

dene sakiduling bumi iku wahanane dumadi iya padha bae karo antaraning madyapada kang sisih lor. kalawan ing atas angin kang lor. yèn kaamèrên kawawa anuwuhake karsa kang akèh-akèh. karsa iku manawa nganti tangkar-tu Bab 16 Sarining Cêcamboran Anyariyosakên sarining cêcamboran ingkang anartani daya panggêsangane sawêrnining têtuwuhan. barêng wus ana kono yèn ing môngsa adhêm. kang sarta jêmbar kabudidayane. iku hawa panasing srêngenge luwih bantêr. ora kaamèrên ora kapupulên. iku luwih ananing dumadi iya mèh padha bae karo ing atas angin kang sisih lor. pratelane mangkene. tumuli amor sawujud katon amêtêngi bawana. iya iku kang diarani jaladara utawa mêndhung. têmah andarbèni daya panggèndèng kawawa anarik banyu kang padha ngumandhang anèng swasana. kanêpsone iya cêpak-cêpak. amèring jiwa wus ana wimbuhe sawatara. kacamboran dening sari pêpanasing srêngenge. wêkasan dadi bodho. amarga durung kêna daya panasing srêngenge. Ingkang alus-alus dadi sarana panguripaning thêthukulan. ing têmbung Jawa banyu kang tiba saka madyantara iku diarani udan. amèring mêndhung iku dadi banyu. ananging kang kêna tinonton ing akèh amung yèn wayah bangun esuk. dene kang kasar diarani ampak-ampak utawa pêdhut. iku wahanane adhêm. . barêng banyu wus kakênan dening daya panggèndènging pêdhut lan ampak-ampak. karo umur-umurane manungsa ing atas angin kang kidul dhewe. pangarangipun Bagawan Yogiswara. awit atas angin kidul. pupuling pêdhut lan ampak-ampak. kang mêsthi kawawa amèr. apadene amimbuhi daya pikuwating manungsa. mêndhung iku manawa kêna dayaning pêpanasing srêngenge.Dene sagotraning tanah samadyapada kang sisih lor dhewe. Dene bumi samadyaning madyapada mau. wêtuning ampak-ampak lan pêdhut mau ing sadina-dina tansah kêndhat. ewadene umur-umurane dawa-dawa ing atas angin ing lor. apadene êmpaning karsa wus tumangkar sawatara. sapanunggalane. lêpas-lêpas panggraitane. pêdhut lan ampak-ampak iku mau kawawa pupul. arang pupule. êmpaning karsa padha tumangkar. kasipat bangêt karo hawaning srêngenge. sarta daya bantêring maruta. dene têtakêraning umur cêndhak dhewe. amung pasahing kalantipan bae cêpak atas angin kidul. ingatase ngatas angin kang sisih lor. tuwuhing cipta kang akèh amung marang kadrêngkèn utawa panastèn. dene kang padha dumadi ana ing kono jiwane tansah amèr. yèn têmbung Walônda diarani lini. iku wus awit kataman dening hawa panasing srêngenge. kang sarta sato kewan. dene têtakêrane ngumur kacèke iya ora akèh. ing Mamênang têmbungipun makatên. awit jiwa manawa kapupulên ora kawawa anuwuhake graita. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. yèn mangkono lêpasing kabudidayan iku saka antaraning adhêm lan pêpanas mau amèr pupule jiwa tansah sêdhêng. wêwatêkane dumadi ing tanah kono mau iya isih anuhoni katêmênane. môngka pêdhut utawa ampak-ampak iku manawa kêna dayaning srêngenge padha kawawa amèr. Apadene sagotraning atas angin kang kidul. ing jaman ngarcapada sadaya. sapanunggalane. tinimbang karo liya-liyane. mulane wêwatêkane padha rupak-rupak. kawawa mêsat ngumandhang ana madyantara. yèn ing atas angin lor adhême amung kalawan sarining tirta kamandhanu. Mungguh sarining bumi kang padha cêcampuran iku. amèring pêdhut lan ampak-ampak mau.

cipta kang minôngka êpange. mulane thêthukulan kang padha gombong iku samôngsa dipêrês kang mêsthi mêtu banyune. beda thêthukulan kang padha tumuwuh ana ing lêmpung utawa padhas. kaping têlu sarining angin. ngaranging uwit iku têmahan bêrbêg banjur tumiba ningnèng. wênang diarani trimurti. môngka tan antuk udan. pratelane mangkene. aluming godhong lawas-lawas katêmahan padha gogrog. sari patang prakara iku wijange mangkene. beda karo thêthukulan kang wite gombong iku kang mêsthi pêpês apês sêmpalan tur gêlis patine. Manusa iku kang minôngka uwit. iya iku wijining sari cêcamboran. gogroking godhong wite sayêkti ngarang.Ambalèni sari-sari kang kawawa anartani panguripaning thêthukulan iku mau. iku kang mêsthi bungkik godhonge. marga kang dadi sabab lêmah sarta wijining thêthukulan. pêncaring pôncadriya. mungguh adon-adoning wiji kaduk sarining banyu lan angin. kêna uga kinarya ngombe panulaking pêpanas. sarta oyot kang padha tumuwuh. jiwa kang minôngka oyot. lan bumi. kang mêsthi godhonge padha alum. iku pratandhane. kaping têlu sarining angin. iku bakal mahanani godhong kêmbang lan uwoh. sêmi . Sari kang padha nguripi thêthukulan iku. dadi nêsêping sari luwih gampang. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kataman ing udan. mungguh pratelane mangkene. kang minôngka tansah anjurungi karsa ardaning budi angkara. sarining gêni padha nisih ana ing jaba bae. anadene manèh mulane sari camboran têtêlu iku diarani tripurusa. iku pralampitane kayadene thêthukulan kang tansah kapanasan ing sadina-dina. tur bajang uwite. kang mangkono iku sabab saka rapêting lêmah. Kang dhingin sarining lêmah. sarta gêdhang sapanunggalane. iku bakal kawawa mahanani uwiting kayu. kang minôngka uwoh. angin. loro sarining adhêm. dene sarining banyu lan angin padha sumisih ing pinggir. awit adon-adoning sari têlung prakara. pratelane mangkene. kaping pate sarining bumi. dene sari kang padha anartani uriping thêthukulan. sarupaning thêthukulan iki kabèh. kaping pindho sarining banyu. kang minôngka godhong. beda lan thathukulan kang wite rêntêt adon-adone wiji kaduk sarining gêni. mulane diarani mangkono. dadi panêsêping sari amung sawatara olèhe. mulane kabèh sarupaning thêthukulan iku undha-usuking kaanane. lan gêlis lagang uwite. siji sarining panas. Mangkono uga pralampitane ngaurip iku iya padha uga lan tuwuhane thêthukulan. sarta dèn ruktèni sakiwatêngêne. Beda kalawan manungsa kang nancêpake cipta marta wêlas asih. mangkene têmbunge. iku kang mêsthi bisa subur godhonge. wahananing banyu iku adhêm. bumi. sêgêring godhong kawawa anuwuhake sêmi. pratitise thêthukulan wit kamplong. Kaya ta thêthukulan kang padha tumuwuh ing lêmah ladhu utawa papan pagunungan. kang mangkono iku sabab saka gêronggonging lêmah. Kang dhingin sari gêni. utawa tripurusa. kapindho sarining gêni. marmane thêthukulan kang rêntêt iku kang mêsthi padha santosa wite suwe patine. banyu. sabab gone anduwèni daya panggèndèng kawawa anêsêp sarining bumi. dadi sarining bumi ing sadina-dina tansah sinêsêp dening tripurusa tanpa kêndhat. kang minôngka kêmbang. tanduking graita. kang mêsthi godhonge padha katon ngrêmbaka sarta sêgêr. kaananing rahsa. êmpaning karsa.

ingkang tamtu saras sakitipun. saèstu raga kita punika botên andarbèni sêsakit punapa-punapa. ingkang têngah kawawa ngudalakên toya. mênggah gêgodhongan ingkang adêg asli toya wau sampun kapratelakakên ing bab kaping 16. sabab angin punika anggènipun andarbèni sêsakit awit saking pupu dados botên lêstantun lampahipun. dados kawawa ewah gingsir lampahipun. tuwuhing uwoh iku mratandhani kabèh sato kewan kang sarwa rumangkang. satunggal pêrnah wontên ing kiwa. ingkang kiwa kawawa ngudalakên angin. bilih agêng salah satunggal. têmbungipun makatên. ananging sêsakit punika anggènipun warni-warni. manawi sumusup ing wadhuk têmahan dadosakên sakit mulês. bilih jampi ingkang mawi sarana. punika andadosakên sêsakit ngêlu. kang arum gandane. manawi sami udalipun. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. Bab 17 Upakartining Sêsakit Anyariyosakên upakartining sêsakit. Sakit saking latu. saupami kagêngên udaling latu. 2. amiliha gêgodhongan ingkang adêg asli srêngenge. kaunjuk utawi kaborèhakên sarira. Mênggah jantung punika andarbèni bolongan tiga. môngka tumanduking utêg. margi saking tatêdhan. satunggal pêrnah wontên ing têngên. ing Mamênang. ingkang satunggal ing têngah. utawi sênêp. utawi watuk. Sadaya wau tuking sêsakit dumunung wontên ing jantung. mangkono pralampitane jalma kang agung nêcêp cipta marta wêlas asih. bilih ngantos kaladukên udaling angin. inggih punika toya saking karingêting pramana. saupami manungsa punika botên nênêdha. bilih gêgodhongan ingkang kadamêl jampi. punika lajêng lêstantun lampahipun. . tigang bolongan wau sami tumanduk dhatêng utêg sadaya. 1. apadene jalma manungsa kang padha andulu. awit tatêdhan punika adamêl rêndhêt lampahing latu angin toya wau. pangarangipun Êmpu Yogiswara. inggih botên andarbèni sêsakit. mênggah jampènipun ingkang saking upakarti manah ugi anancêbakên cipta marta wêlas asih. ugi sampun kapratelakakên ing bab 16. punika gêgodhongan ingkang adêg asli toya. lawan enak rasane. kêdah nancêbakên cipta marta wêlas asih. kados ing ngandhap punika pratelanipun. kang mêsthi kapidêrêng kapengin ngundhuh woh kang èdi rupane. awit gêsanging raga kita punika muhung jantung purwanipun wontên. Sakit saking angin. ingkang anartani dados gêsanging raga kita punika. mêngah jampènipun. ingkang têngên kawawa ngudalakên latu. punika saèstu andarbèni sêsakit kawontênanipun dhatêng raga. manawi kenging pêpanas utawi kinêrokan. ingkang saking upakartining manah. Wiyosipun mênggah manungsa punika anggènipun nandhang sêsakit punika witipun saking kalih prakawis.kawawa mahanani kêmbang sarta uwoh kang padha andadi. utawi kajampenan ingkang sarwa panas. pundi prênahing sêsakit kinêrokan. pramila jantung wau dados tuking sêsakit. manawi jampi ingkang mawi sarana. ingkang tamtu andamêl sêsakit panas.

ngantos angêbêki badan. ananging botên andarbèni kalakuan angkara murka. dèntên manawi botên nêdha. sanadyan manungsa ugi makatên. tanpa daya. daya wisa punika sagêdipun malêbêt dhatêng sarira. kados ta bubrah kowak korèng sapanunggilanipun. makatên purwanipun. môngka kadrêngkèn punika adamêl rêgêding êrah. ananging wisaning manungsa punika bèntên kalihan wisaning sawêr. môngka lajêng pêjah. punika botên wontên jampènipun. dados têmah adamêl cabaring wisa. Botên angêmungakên sawêr kemawon. punika jampènipun ingkang saking upakartining manah. mênggah jampènipun ingkang mawi sarana kasirama toya wantah. awit anggènipun kêrêp nanêdha. anggènipun botên katingalan sarintên dalonipun punika. asarana ngampêt ambêgan. punika saèstu botên tumama wisanipun. bèntên kalihan sawêr lêmpe. margi wisanipun ampuh. punika sampun tatela andarbèni kalakuan angkara murka ingkang sakalangkung sangêt. dados panyabaraning wisa. Mila makatên margi sawêr kalih warni wau anggènipun manggèn wontên sapinggiring sagantên utawi rawa. punika saèstu manawi agung wisanipun. utawi kaêntup wau. êrah wau manawi rêgêd. yèn sawêr pundi ingkang cinakot andadosakên sangsara. sawêr banyu. botênipun inggih toya lèpèn. têgêsipun rêmên adamêl pitênah sasamining tumitah. awit labêt saking botên sagêd nêdha wohing papasan utawi wohing bolu bang. utawi dêdamêl. salêbêtipun têksih cinakot. . jangji botên ambêkan. amargi saking kêkathahên wisanipun. utawi papasan. kaunjuk sarta kaborèhakên saèstu sagêd saras. têmah andadosakên sêsakit kados kang kasêbut ing nginggil wau. pangarangipun Êmpu Yogiswara ing Mamênang. sabab gêgodhongan kalih warni wau. wondene jampènipun. Wondene manawi manungsa kacakot sawêr kang sarta kaêntup samining bôngsa wisa. katarik saking lêbêting napas. sawêr ingkang kêsit punika mratandhakakên manawi sampun cabar wisanipun. ananging ingkang makatên wau manawi botên sagêd angruwat kadrêngkèning panggalih saèstu botên sagêd saras. makatên ugi kenging latu. punika manawi purun nyakot manungsa saèstu mandi. saèstu cabar kamandènipun. sanadyan sarasa ing wingking tansah tuwuh sêsakitipun. saèstu limprêk-limprêk. dèntên wisaning manungsa punika kawawa ambucal sawarnining sêsakit. Mênggah wisanipun manungsa wau. sanadyan nyakota botên mandi. kawawa anjêbus saênggèn-ênggèn. Bab 18 Upakartining Pêjah Anyariyosakên upakartining pêjah. Manawi wontên manungsa cinokot sawêr. bilih angsal tatêdhan wau lajêng trêngginas polahipun. punika amargi saking andarbèni manah drêngki. sarta kaêntup ing tawon. bôngsa wisa sadaya. gêgodhongan ingkang winastanan bolu bang. ngantos saicalipun raosing sêsakit. margi saking lêpat raosipun piyambak. ingkang makatên wau sadaya. manawi kêkathahên wisa têmah lêsah tanpa bayu. têmbungipun makatên.Wontên malih manungsa ingkang nandhang sêsakit tatu. pramila manawi wontên sawêr botên sagêd nêdha wohing papasan tuwin bolu bang. têgêsipun toya sagantên. têksih miturut suraosing Sêrat Darmasonya. kalajêngking sasamènipun.

kados ingkang sampun kapratelakakên ing bab 17. tiga pangandika. ingkang sumusup ing êrah sadaya. bôngsa lêlêmbat punika kadadosan saking sukmaning êrah ingkang sami kantun wau. dados kawawa lajêng ngangkat rungkating pramana. angrèh raga. kang awit bolonganing jantung mingkup. gangsal pangraos. Manawi sampun ngangge upakarti ingkang makatên punika wau saèstu Hyang Pramana kawasa ngukut sagunging sukma. sampun ngantos anuwuhakên panggagasing panggalih. satêmahan kantun sami sagêd gêsang piyambak-piyambak. punika têtela jantung ingkang kenging hawaning tatêdhan. Manawi têmbung Sangsêkrita alam têtiga wau dipun wastani. punika alamipun bôngsa kamawurung. ingkang wontên salêbêting jantung. kapêpêtan hawa tatêdhan saking jawi. manawi pramana sampun rungkat saking panggenan. kados ta manungsa ingkang sampun katingal mêtêng môngka têrèk. inggih punika ingkang sami kawastanan. ingkang minôngka siti swasana. Kados ta. manawi badhe racut kadonyanipun. II. awimbuh prabawanipun. ing sagêgolonganipun piyambak-piyambak. pêjah ingkang makatên wau sukmaning êrah saèstu botên sagêd kukut dhatêng pramana malih. ingkang sabagean êlêt tigang atus pandulu. guruloka. anyarèhakên napas. kaalusan tundha kapisan. satunggal-tunggalipun binage dados tiga. V. pratandhanipun makatên.Wiyosipun. Bèntên akalihan manungsa ingkang sampun kasêbut pandhita. Mênggah alam têtiga wau. betalmukaram. bilih manawi sampun racut dados satunggal wontên ing jantung. manawi sampun makatên manungsa punika. supados sampun adamêl kèndêl dhatêng lampahing roh rahmani. awit jantung wau sampun têtela bilih andarbèni bolongan têtiga. punika manawi angêtrap pangruktining raga makatên. kalih pamiyarsa. têmahan botên kawawa angudalakên tuking latu tuwin toya. botên mebah botên musik. punika pramana lajêng agung kawasanipun. amung santun alamipun kemawon. mênggah anggènipun dados sabab manungsa pêjah punika. Dene manawi têmbung Arab. biyung tolung sirah galundhungan saminipun. sakawan paningal. Manawi wontên manungsa pêjah jalaran anggènipun nêdha woh-wohan utawi lombok sasamènipun. prasasat botên pêjah. purwanipun saking jantung. môngka toya angin latu punika bôngsa lumampah. III. utawi anjing wêdaling napas wau kaajêgna. betalmukadas. mênggah pratelanipun makatên. pamrihipun supados adamêl sukcining pramana. mênggah kathahipun tigang golongan. pamrihipun adamêl maligining pramana. angracut pôncadriya. Ing mangke anyariyosakên alam kaalusan. ingkang makatên wau pininta sagêda wangsul dhatêng pramana malih. IV. I. abên-abênanipun trimurti. supados anilar satunggal panggônda. roh rahmani. Wiwit kapisan ing alam janaloka. saèstu kita punika lajêng pêjah. dipun wastani betalmakmur. punika ugi sampun dados wiji ananging saèstu kirang ing . pamrihipun supados angantêngakên pramana. alam kaalusan punika wau. anglêrêmakên êmpaning karsa. endraloka. têgêsipun wiji ingkang kirang langkêp. manawi ing têmbung Arab kawastanan betalmakmur. ing ngriku sami alamipun bôngsa alus-alus. angêningakên cipta. janaloka.

punika dipun wastani alam sonyaruri. têgêsipun botên marta botên murka. punika ugi sami tundha tigang kaalusan. wêdaling kama saèstu dipun saranani saking supêna sacumbana. Ingkang alus tundha tiga. Ing salêbêting alam guruloka. ingkang dipun wastani makatên wau sadaya kama salah. punika alamipun para satriya. ingkang sampun kacariyosakên ing Sêrat Paramayoga..kawujudanipun. jim. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. sasamènipun. ing ngriku manawi manungsa sagêd angambah nunggil ing alam punika. Ing kaalusan tundha tiga. ingkang sami tigang kaalusan.. Ing kaalusan tundha kalih. ugi betalmukaram. angrèh sagunging jim pêri parayangan.. ingkang makatên wau margi saking kirang abên-abênanipun trimurti. kados ta manawi manungsa pinuju tilêm.Tamat . ugi ing betalmakmur. ewadene ingkang makatên wau sami sagêd gêsang ing kawontênanipun. kados ta sawêg ana sirah. punika alamipun manungsa. utawi para nata. saèstu wangsul duk purwanipun trimurti. Ing kaalusan kapisan. ing ngriku ingkang kawasa murba amisesa salêbêting alam janaloka wau. Ing salêbêting alam endraloka. sadaya sami anandhang cacat. Ing alam ingkang sampun kasêbut nginggil wau. manawi narendra ingkang limrah budinipun. punika alam pungkasan. awit ing ngriku alamipun para nabi. manawi têmbung Arab dipun wastani betalmukaram. sadaya sami damêl sikara. Tataran kaalusan tundha kalih. punika ugi sagêd anunggil sapanggenan kalihan para pandhita. inggih punika ingkang kasêbut botên asor botên luhur. ingkang sampun badan alus. . Ing kaalusan tundha kalih. punapa malih botên wontên ingkang botên gêndhak sikara. sarta ingkang tansah anancêpakên cipta marta wêlas asih. inggih punika kratonipun Sang Bathara Ismaya. inggih punika lêrês-lêrêsing panggenan. punika alam panggenanipun para pandhita. punika têksih salêbêting alam janaloka. punika alamipun para parayangan. sakathahing wiji ingkang dumunung ing ngriku. punika manungsa ugi sagêd angambah ing alam ngriku. têksih salêbêting alam endraloka. punika wiji lajêng kawawa gêsang dumunung wontên alam kaalusan ingkang tundha kalih. tataran kaalusan ingkang kapisan. Kaalusan tundha tiga. manawi ing jaman purwa winastanan ing tenjomaya. têgêsipun kama ingkang botên katampèn dening baganing biyung. môngka kawawa anarik wiji. ingkang sami angêgungakên pujabratanipun. manawi ing têmbung Arab dipun wastani betalmukadas. pêri. ananging mênggah gêndhak sikaranipun sami kemawon kalihan ingkang sampun kasêbut ing alam tundha kapisan wau. punika alamipun manungsa ingkang sami angêgungakên tancêbing cipta marta wêlas asih. punika wau ing ngriku pagolonganing bôngsa alus ingkang botên mawi cacat. mênggah kalakuan ing kadonyanipun manungsa ingkang makatên wau kalêbêt sêdhêng. ananging manawi sampun sagêd saupakartining para nabi. ing ngriku mênggah tataranipun kalihan manungsa ingkang limrah. punapadene sawêg ana gêmbung sasamènipun.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful