P. 1
JATHILAN

JATHILAN

|Views: 246|Likes:
Dipublikasikan oleh Masrurotut Daroen

More info:

Published by: Masrurotut Daroen on Apr 30, 2013
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/19/2015

pdf

text

original

JATHILAN / EBEG

Jathilan iku tarian tradhisional Jawa sing pemainé utawa panariné migunaaké jaran képang. Tarian iki ana unsur magisé amarga panariné bisa ana sing mendem. Tarian iki digelar kanthi iringan manéka alat musik gamelan kayata: kendhang, saron lan gong. Jeneng tarian iki béda-béda ing sawetara panggonan. Ing tlatah Banyumas diarani „ebeg‟, ing sawetara panggonan ing Jawa Tengah diarani „jaran képang‟. Tarian jathilan iki bisa madeg dhéwé lan bisa uga arupa gabungan karo tarian liya kayadéné réyog lan barongan. Sadurungé tarian iki biasa diwiwiti nganggo tetabuhan gamelan arupa: kendhang, bendhé lan kecer, sarta lawakan utawa dhagelan Penthul (Bancak) lan Tembem (Doyok). Ing sèsi pungkasan kerep ana penari sing nganti nganciktrance (kaya kesurupan). Saliyané kanggo hiburan, tari jathilan uga biasa dianggo prosèsi ritual budaya mistis kayadéné tradhisi tolak bala ing pèrèng Gunung Merapi. Ebeg yaiku kesenian wonten tlatah banyumasan. Beksan punika ngagem “ebeg” yaiku anyaman saking pring ingkang awujud mirip titian ingkang warni cemeng utawi pethak lan dipun sukani kerincingan. Ingkang beksa ngagem celana panjang dipun rangkepi nyamping batik lan ngagem kacatingal cemeng, ngagem mahkota lan sumping ing talingan. Wonten ugel-ugel asta lan samparan ngagem kerincingan supados menawi beksan mungel kemrincing. Setunggal grup biasanipun wonten 8 piyantun saged langkung ingkang beksa, kalih piyantun dados penthul-tembem, setunggal piyantun ingkang mandegani utawi dados

dewegan. penthul-tembem ngagem topeng. .dalang. pagelaran ebeg mbetahaken papan ingkang wiyar. Pagelaran ebeg digelar wekdal siang.beksan ebeg kalebet beksan missal. pisang mas. Piranti gamelan ingkang diagem antawisipun kendang. pisang raja setan. Sedaya ingkang beksa ngagem ebeg. dados setunggal grup cacahipun wonten 18 piyantun saged langkung. gong.sanesipun piranti gamelan lan beksan wonten ugi ubarampe sajen ingkang kedah wonten: kembang. saron. jajan pasar. 7 piyantun niyaga. lan terompet. lan sanes-sanesipun.

pårå éyang síng wís sédå utåwå surúd ing kasédan jati. Råmå Sudi Yatmånå ngétúng siji mbåkå siji wiwít såkå båpå biyung têkan sapandhuwuré. wiwít anak lan båpå biyúng sapandhuwúr sinêbút sêjarah rolas síng gunggungé kabèh ana 4094 (patang èwu sangang pulúh papat). Wóng Jåwå ugå ånå síng nyêbút. 1. gropak sénthé (256). 6. Ånå ing ngèlmu Kêjawèn. 5. lokåbåkå utåwå alam kêlanggêngan. ugå ånå síng nyêbút éyang síng wís suwargi. buyút (8). båpå biyúng (2). têbu sinósóg (512).Nyadran lan Lêluhúr Råmå Sudi Yatmånå njlèntrèhaké bab lêluhúr kanthi gamblang. amún-amún (2048). sêpulúh dinå sadurungé ngibadah påså. mbah / kaki – nini(4). yaiku kang ånå ing dhuwúr-dhuwúr. 4. 7. 8. 2. pårå éyang síng wís kóndúr ånå ing têpêt suci. Ånå síng nyêbút. warèng (32). Ing tlatah Surakartå. 9. . 3. akèh kang pådhå nyêkar pårå lêluhuré. Lêluhúr pådhå karo luhúr-luhúr. Pilahané. udhêg-udhêg (64). Amargå pêrcåyå mênåwå arwah éyangé wís munggah ånå ing suwargå. Umumé ditindakaké ing sasi Ruwah (såkå têmbúng arab arwah). Tradisi nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp pêrlu lan pêntíng. 11. canggah (16). 10. gantúng siwúr (128). pêtarangan bubrah (1024).

sêkar). nêlúng dinå. Råmå Sudi Yatmånå kanthi pratitís nyêbút tilík kubúr.Tradisi Jåwå pancèn unik nduwèni ngèlmu síng mènèhi pêpélíng marang anak (putu) supåyå ngêrti marang lêluhuré. Kêjåbå såkå iku. nangíng ugå ånå kang wujúd piwulang métaphisika. mêndhak pindho. ruwahan. mulå bukané såkå têmbúng latin tradere utåwå traditio (båså mancané transmit. amargå kabèh mau pêpundhèné. Priyayi dalam Masyarakat Jawa”. mêndhak pisan. ngêsúr tanah. Masyarakat síng ngrasúk faham (théologi) Jåwå pådhå nindakaké upacårå nyadran ing sasi Ruwah supåyå pådhå ora lali marang asal-usulé. síng nulís buku “Abangan. síng diarani nyadran saka têmbúng sraddha. gamblang anggóné ngandaraké bab slamêtan ing masyarakat Jåwå. mêmulé utåwå nyandi. amargå ånå bab kang sambúng karo tradisi spiritual. Ing sasi ruwah iki akèh pêpundhèn síng disowani lan dirêsiki. khól lan sapituruté. Tradisi nyadran ora biså pisah karo . nyèwu. luhúr). Tradisi síng gêgayutan karo slamêtan lan lêluhúr. Ånå ing jagad Kêjawèn akèh bangêt tradisi síng ånå sambúng rakêté karo slamêtan. diwêlíng supåyå dipêpundhi. mbah buyút. PJ Zoetmulder ånå ing buku Kalangwan ugå nyritakaké bab upåcårå sraddha kanggo mèngêti sédané Tribhuwana Tungga Déwi ånå ing tahún 1350. ugå di jlèntrèhaké déníng Koentjaraningrat ing bukuné “Kêbudayaan Jawa”.dóktrin) réligi. Síng diparingaké babagan kang nduwèni nilai kang adi (luhúng. Upåcårå sraddha minångkå pèngêtan raja-raja síng wís pupút yuswå ugå sinêbút ing kidúng Banåwå Sêkar. supåyå anak putu ngêrti sarasilahé. misa arwah. Anak dikêkudang supåyå ngêrti båpå biyúng síng ngukir jiwå ragané. Sabanjúré digulå wênthah supåyå ngêrti marang mulå bukané wiwít mbah. nyraddha. kirím dongå. canggah. Clifford Geertz. Sawisé ngêrti. ugå nyêbút upåcårå sraddha minangka pèngêtan sédané Gayatri déníng Prabu Hayam Wurúk ing tahún 1362. Nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp wigati. mitúng dinå. rêsík kubúr. nyraddhan. Ånå sêsêbutan liyané. têrús dadi nyadran. nganggo ubå rampé wujúd baitå (prau) síng digawé såkå kêmbang (púspå. Tumuruné bab kang adi mau ånå síng wujúd piwulang (ajaran. nyatús. matang pulúh. têgêsé “maríngaké såkå ndhuwúr”. warèng lan sapêndhuwuré. Istilah tradisi. Santri. ziarah. Ya amargå såkå upåcårå iku. slamêtan. Akèh bangêt tåtåcårå slamêtan síng dianani ing padésan tlatah Mójókuthó (Paré) Jawa Timur. handing down) . bêsík kubúr.

Ånå ing bêbrayan. Minångkå dudutan : nyadran iku ngluhúraké lêluhúr kang tundhóné supåyå élíng lan manêmbah marang Kang Maha Luhúr. kênångå. dúhkitå. Nyêkar ing sasi Ruwah nduwèni suråså utåwå wulangan marang anak putu supåyå pådhå trêsnå lan élíng marang lêluhúr. múng kåyå wóng mampír ngombé. Paribasané kåyå wóng mampír ngombé. pundi méncókíng bénjang. simból) sêsambungan utåwå taliråså trêsnå. khususé ing tlatah padésan. ora wurúng mêsthi bali mulíh. Mulå ånå têmbang Dandhanggulå síng muni: “Sanépané wóng uríp puniki. mríng asal kamulanyå”. Pakúrmatan kanggo lêluhúr isíh lêstari têkan saiki lan dipêpêtri déníng masyarakat. Mula ånå istilah nyêkar pårå lêluhúr nganggo ubå rampé menyan. sungkåwå lan liya-liyané.kêmbang utåwå sêkar. kêmbang dadi pratåndhå (lambang. umpåmå wóng njan sinanjan. têlasih lan liya-liyané). tilík kubúr) ngélingaké tumrap såpå waé supåyå pådhå ngêrti marang pårå lêluhúr síng saiki wis ånå ing alam kubúr. Tradisi nyadran (bêsík kubúr. åjå kóngsi klèru. umpåmå manúk mabúr. Déníng : Sutadi Pangarså Pêrsatuan Pêdalangan Indonesia Komisariat Jawa Têngah . Babagan tilík kubúr utåwå ziarah pancèn dipratélakaké ånå ing agåmå Islam supåyå pådhå kèlingan bab pati. lêpas sakíng kurunganèki. anèng ndonyå iku umpamanyå. kêmbang (mawar. mlati. Bab pati ånå sêsambungané karo bab uríp síng ora suwé. Tradisi nyadran pranyåtå wís lumaku wiwít jaman Måjåpahít nganti saiki. asíh.

Ujaré. masarakat utawa wewengkon saka ancaman bebendu. nyuwun pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebaya-bebaya umpamané bencana alam lan liyané. Sejarah Upacara adat iki asalé saka carita Bathara Kala yaiku buta sing doyan mangan menungsa. Inti upacara ruwatan iki sejatiné arupa ndonga.Ruwatan Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing ancasé kanggo mbébasake wong komunitas utawa wilayah saka ancaman bebaya. ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhut) ora pati cerak-cerak (nyedhak) ing papan kang lagi ana ruwatan. kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang (aksara caraka diwalik). Makna Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuwané kanggo mbébasaké wong. Inti upacara ruwatan iki sejatiné ndonga.lan dingo tulak bala ana ing sawijining desa. Upacara adat iki asalé saka ajaran budaya Jawa kuna sing sifaté sinkretis sing saiki diadaptasi lan disesuaiké karo ajaran agama. Bathara Kala iku putra Bathara Guru utawa putu para déwa. njaluk pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebendu umpamané bencana alam lan liyané. Larangan Ing kapercayan wong Jawa. uga ndonga njaluk pngampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing uwis dilakoni sing bisa njalari bencana. Amarga daya lan kakuwatan seka ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Jinis menungsa sing disenengi Bathara Kala lan dikuwatiraké ngalami sukerta yaiku:  Sing lair tunggal utawa ontang-anting . uga ndonga nyuwun pengampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni sing isa nyebabaké bencana.

. siji ireng siji putih Dhampit utawa anak loro lanang wadon kang laire bareng Sesajèn Sesajèn sing disiapake kanggo upacara adat iki antarané:     Kain pitung werna Wos Jené Jarum kuning Kembang pitung rupa Yen kanggo tolak bala utawa mbuang sial wong sing ngalami sukerta. uga Uger-uger lawang utawa anak loro lanang kabèh Ontang-onting utawa anak siji wadon Pendhawa utawa anak lima lanang kabeh Kedhana-kedhini utawa anak loro lanang wadon Gondhang kasih anak loro beda pakulitane. rambute banjur dilarung neng segara. lanang. wong sing diruwat kudhu njalani siraman banyu suci lan nggunting rambut. wadon.        Kembang sepasang utawa kembar Sendhang apit pancuran utawa lanang.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->