JATHILAN / EBEG

Jathilan iku tarian tradhisional Jawa sing pemainé utawa panariné migunaaké jaran képang. Tarian iki ana unsur magisé amarga panariné bisa ana sing mendem. Tarian iki digelar kanthi iringan manéka alat musik gamelan kayata: kendhang, saron lan gong. Jeneng tarian iki béda-béda ing sawetara panggonan. Ing tlatah Banyumas diarani „ebeg‟, ing sawetara panggonan ing Jawa Tengah diarani „jaran képang‟. Tarian jathilan iki bisa madeg dhéwé lan bisa uga arupa gabungan karo tarian liya kayadéné réyog lan barongan. Sadurungé tarian iki biasa diwiwiti nganggo tetabuhan gamelan arupa: kendhang, bendhé lan kecer, sarta lawakan utawa dhagelan Penthul (Bancak) lan Tembem (Doyok). Ing sèsi pungkasan kerep ana penari sing nganti nganciktrance (kaya kesurupan). Saliyané kanggo hiburan, tari jathilan uga biasa dianggo prosèsi ritual budaya mistis kayadéné tradhisi tolak bala ing pèrèng Gunung Merapi. Ebeg yaiku kesenian wonten tlatah banyumasan. Beksan punika ngagem “ebeg” yaiku anyaman saking pring ingkang awujud mirip titian ingkang warni cemeng utawi pethak lan dipun sukani kerincingan. Ingkang beksa ngagem celana panjang dipun rangkepi nyamping batik lan ngagem kacatingal cemeng, ngagem mahkota lan sumping ing talingan. Wonten ugel-ugel asta lan samparan ngagem kerincingan supados menawi beksan mungel kemrincing. Setunggal grup biasanipun wonten 8 piyantun saged langkung ingkang beksa, kalih piyantun dados penthul-tembem, setunggal piyantun ingkang mandegani utawi dados

lan terompet. 7 piyantun niyaga.beksan ebeg kalebet beksan missal. pisang mas. dados setunggal grup cacahipun wonten 18 piyantun saged langkung. dewegan. pisang raja setan. Sedaya ingkang beksa ngagem ebeg. gong. saron. Pagelaran ebeg digelar wekdal siang. .dalang. lan sanes-sanesipun. Piranti gamelan ingkang diagem antawisipun kendang.sanesipun piranti gamelan lan beksan wonten ugi ubarampe sajen ingkang kedah wonten: kembang. penthul-tembem ngagem topeng. jajan pasar. pagelaran ebeg mbetahaken papan ingkang wiyar.

10. 1. udhêg-udhêg (64). Råmå Sudi Yatmånå ngétúng siji mbåkå siji wiwít såkå båpå biyung têkan sapandhuwuré. 6. akèh kang pådhå nyêkar pårå lêluhuré. pårå éyang síng wís kóndúr ånå ing têpêt suci. pêtarangan bubrah (1024). 8. Tradisi nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp pêrlu lan pêntíng. pårå éyang síng wís sédå utåwå surúd ing kasédan jati. Amargå pêrcåyå mênåwå arwah éyangé wís munggah ånå ing suwargå. gropak sénthé (256). 2. yaiku kang ånå ing dhuwúr-dhuwúr. sêpulúh dinå sadurungé ngibadah påså. 9. Lêluhúr pådhå karo luhúr-luhúr. canggah (16). wiwít anak lan båpå biyúng sapandhuwúr sinêbút sêjarah rolas síng gunggungé kabèh ana 4094 (patang èwu sangang pulúh papat). lokåbåkå utåwå alam kêlanggêngan. warèng (32). buyút (8). båpå biyúng (2). Ånå ing ngèlmu Kêjawèn.Nyadran lan Lêluhúr Råmå Sudi Yatmånå njlèntrèhaké bab lêluhúr kanthi gamblang. ugå ånå síng nyêbút éyang síng wís suwargi. Ing tlatah Surakartå. 11. 5. Wóng Jåwå ugå ånå síng nyêbút. gantúng siwúr (128). 4. 7. Ånå síng nyêbút. 3. amún-amún (2048). Umumé ditindakaké ing sasi Ruwah (såkå têmbúng arab arwah). mbah / kaki – nini(4). têbu sinósóg (512). Pilahané. .

Tradisi nyadran ora biså pisah karo . nganggo ubå rampé wujúd baitå (prau) síng digawé såkå kêmbang (púspå. Tumuruné bab kang adi mau ånå síng wujúd piwulang (ajaran. PJ Zoetmulder ånå ing buku Kalangwan ugå nyritakaké bab upåcårå sraddha kanggo mèngêti sédané Tribhuwana Tungga Déwi ånå ing tahún 1350. ugå nyêbút upåcårå sraddha minangka pèngêtan sédané Gayatri déníng Prabu Hayam Wurúk ing tahún 1362. luhúr). Ya amargå såkå upåcårå iku. Síng diparingaké babagan kang nduwèni nilai kang adi (luhúng. síng nulís buku “Abangan. gamblang anggóné ngandaraké bab slamêtan ing masyarakat Jåwå. Clifford Geertz.dóktrin) réligi. Kêjåbå såkå iku. Nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp wigati. têrús dadi nyadran. mbah buyút. warèng lan sapêndhuwuré. mitúng dinå. Ånå ing jagad Kêjawèn akèh bangêt tradisi síng ånå sambúng rakêté karo slamêtan. amargå ånå bab kang sambúng karo tradisi spiritual. ngêsúr tanah. kirím dongå. ugå di jlèntrèhaké déníng Koentjaraningrat ing bukuné “Kêbudayaan Jawa”.Tradisi Jåwå pancèn unik nduwèni ngèlmu síng mènèhi pêpélíng marang anak (putu) supåyå ngêrti marang lêluhuré. mêndhak pisan. Ånå sêsêbutan liyané. ziarah. matang pulúh. síng diarani nyadran saka têmbúng sraddha. handing down) . ruwahan. diwêlíng supåyå dipêpundhi. nyatús. Ing sasi ruwah iki akèh pêpundhèn síng disowani lan dirêsiki. bêsík kubúr. Istilah tradisi. amargå kabèh mau pêpundhèné. Upåcårå sraddha minångkå pèngêtan raja-raja síng wís pupút yuswå ugå sinêbút ing kidúng Banåwå Sêkar. têgêsé “maríngaké såkå ndhuwúr”. Santri. Akèh bangêt tåtåcårå slamêtan síng dianani ing padésan tlatah Mójókuthó (Paré) Jawa Timur. Råmå Sudi Yatmånå kanthi pratitís nyêbút tilík kubúr. Anak dikêkudang supåyå ngêrti båpå biyúng síng ngukir jiwå ragané. nyraddha. Masyarakat síng ngrasúk faham (théologi) Jåwå pådhå nindakaké upacårå nyadran ing sasi Ruwah supåyå pådhå ora lali marang asal-usulé. mulå bukané såkå têmbúng latin tradere utåwå traditio (båså mancané transmit. sêkar). Sabanjúré digulå wênthah supåyå ngêrti marang mulå bukané wiwít mbah. nangíng ugå ånå kang wujúd piwulang métaphisika. supåyå anak putu ngêrti sarasilahé. rêsík kubúr. khól lan sapituruté. nyraddhan. mêmulé utåwå nyandi. mêndhak pindho. slamêtan. misa arwah. Sawisé ngêrti. Tradisi síng gêgayutan karo slamêtan lan lêluhúr. nyèwu. canggah. Priyayi dalam Masyarakat Jawa”. nêlúng dinå.

múng kåyå wóng mampír ngombé. Déníng : Sutadi Pangarså Pêrsatuan Pêdalangan Indonesia Komisariat Jawa Têngah . anèng ndonyå iku umpamanyå. asíh. Tradisi nyadran (bêsík kubúr. dúhkitå. Bab pati ånå sêsambungané karo bab uríp síng ora suwé. Ånå ing bêbrayan. Paribasané kåyå wóng mampír ngombé. mríng asal kamulanyå”. umpåmå manúk mabúr. kêmbang (mawar. Nyêkar ing sasi Ruwah nduwèni suråså utåwå wulangan marang anak putu supåyå pådhå trêsnå lan élíng marang lêluhúr. åjå kóngsi klèru. lêpas sakíng kurunganèki. têlasih lan liya-liyané). pundi méncókíng bénjang. khususé ing tlatah padésan. Minångkå dudutan : nyadran iku ngluhúraké lêluhúr kang tundhóné supåyå élíng lan manêmbah marang Kang Maha Luhúr. ora wurúng mêsthi bali mulíh. mlati. Pakúrmatan kanggo lêluhúr isíh lêstari têkan saiki lan dipêpêtri déníng masyarakat. tilík kubúr) ngélingaké tumrap såpå waé supåyå pådhå ngêrti marang pårå lêluhúr síng saiki wis ånå ing alam kubúr. simból) sêsambungan utåwå taliråså trêsnå.kêmbang utåwå sêkar. Tradisi nyadran pranyåtå wís lumaku wiwít jaman Måjåpahít nganti saiki. sungkåwå lan liya-liyané. kêmbang dadi pratåndhå (lambang. umpåmå wóng njan sinanjan. Mulå ånå têmbang Dandhanggulå síng muni: “Sanépané wóng uríp puniki. Babagan tilík kubúr utåwå ziarah pancèn dipratélakaké ånå ing agåmå Islam supåyå pådhå kèlingan bab pati. kênångå. Mula ånå istilah nyêkar pårå lêluhúr nganggo ubå rampé menyan.

njaluk pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebendu umpamané bencana alam lan liyané. Amarga daya lan kakuwatan seka ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Bathara Kala iku putra Bathara Guru utawa putu para déwa. Jinis menungsa sing disenengi Bathara Kala lan dikuwatiraké ngalami sukerta yaiku:  Sing lair tunggal utawa ontang-anting . Inti upacara ruwatan iki sejatiné arupa ndonga. uga ndonga njaluk pngampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing uwis dilakoni sing bisa njalari bencana.Ruwatan Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing ancasé kanggo mbébasake wong komunitas utawa wilayah saka ancaman bebaya. Inti upacara ruwatan iki sejatiné ndonga. kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang (aksara caraka diwalik). Upacara adat iki asalé saka ajaran budaya Jawa kuna sing sifaté sinkretis sing saiki diadaptasi lan disesuaiké karo ajaran agama. Sejarah Upacara adat iki asalé saka carita Bathara Kala yaiku buta sing doyan mangan menungsa. uga ndonga nyuwun pengampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni sing isa nyebabaké bencana. ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhut) ora pati cerak-cerak (nyedhak) ing papan kang lagi ana ruwatan. nyuwun pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebaya-bebaya umpamané bencana alam lan liyané. masarakat utawa wewengkon saka ancaman bebendu. Larangan Ing kapercayan wong Jawa. Ujaré. Makna Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuwané kanggo mbébasaké wong.lan dingo tulak bala ana ing sawijining desa.

wadon. wong sing diruwat kudhu njalani siraman banyu suci lan nggunting rambut. uga Uger-uger lawang utawa anak loro lanang kabèh Ontang-onting utawa anak siji wadon Pendhawa utawa anak lima lanang kabeh Kedhana-kedhini utawa anak loro lanang wadon Gondhang kasih anak loro beda pakulitane. lanang.        Kembang sepasang utawa kembar Sendhang apit pancuran utawa lanang. rambute banjur dilarung neng segara. siji ireng siji putih Dhampit utawa anak loro lanang wadon kang laire bareng Sesajèn Sesajèn sing disiapake kanggo upacara adat iki antarané:     Kain pitung werna Wos Jené Jarum kuning Kembang pitung rupa Yen kanggo tolak bala utawa mbuang sial wong sing ngalami sukerta. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful