JATHILAN / EBEG

Jathilan iku tarian tradhisional Jawa sing pemainé utawa panariné migunaaké jaran képang. Tarian iki ana unsur magisé amarga panariné bisa ana sing mendem. Tarian iki digelar kanthi iringan manéka alat musik gamelan kayata: kendhang, saron lan gong. Jeneng tarian iki béda-béda ing sawetara panggonan. Ing tlatah Banyumas diarani „ebeg‟, ing sawetara panggonan ing Jawa Tengah diarani „jaran képang‟. Tarian jathilan iki bisa madeg dhéwé lan bisa uga arupa gabungan karo tarian liya kayadéné réyog lan barongan. Sadurungé tarian iki biasa diwiwiti nganggo tetabuhan gamelan arupa: kendhang, bendhé lan kecer, sarta lawakan utawa dhagelan Penthul (Bancak) lan Tembem (Doyok). Ing sèsi pungkasan kerep ana penari sing nganti nganciktrance (kaya kesurupan). Saliyané kanggo hiburan, tari jathilan uga biasa dianggo prosèsi ritual budaya mistis kayadéné tradhisi tolak bala ing pèrèng Gunung Merapi. Ebeg yaiku kesenian wonten tlatah banyumasan. Beksan punika ngagem “ebeg” yaiku anyaman saking pring ingkang awujud mirip titian ingkang warni cemeng utawi pethak lan dipun sukani kerincingan. Ingkang beksa ngagem celana panjang dipun rangkepi nyamping batik lan ngagem kacatingal cemeng, ngagem mahkota lan sumping ing talingan. Wonten ugel-ugel asta lan samparan ngagem kerincingan supados menawi beksan mungel kemrincing. Setunggal grup biasanipun wonten 8 piyantun saged langkung ingkang beksa, kalih piyantun dados penthul-tembem, setunggal piyantun ingkang mandegani utawi dados

pagelaran ebeg mbetahaken papan ingkang wiyar. gong. lan sanes-sanesipun.sanesipun piranti gamelan lan beksan wonten ugi ubarampe sajen ingkang kedah wonten: kembang. pisang raja setan. . pisang mas. lan terompet. 7 piyantun niyaga. dados setunggal grup cacahipun wonten 18 piyantun saged langkung. dewegan. saron.dalang. Pagelaran ebeg digelar wekdal siang. Sedaya ingkang beksa ngagem ebeg.beksan ebeg kalebet beksan missal. jajan pasar. Piranti gamelan ingkang diagem antawisipun kendang. penthul-tembem ngagem topeng.

båpå biyúng (2). buyút (8). gantúng siwúr (128). pêtarangan bubrah (1024). pårå éyang síng wís sédå utåwå surúd ing kasédan jati. Lêluhúr pådhå karo luhúr-luhúr. Umumé ditindakaké ing sasi Ruwah (såkå têmbúng arab arwah). udhêg-udhêg (64). 8. Pilahané. 3. wiwít anak lan båpå biyúng sapandhuwúr sinêbút sêjarah rolas síng gunggungé kabèh ana 4094 (patang èwu sangang pulúh papat). gropak sénthé (256). Ing tlatah Surakartå. 1. têbu sinósóg (512). 9. 10. 4. 5. mbah / kaki – nini(4). . yaiku kang ånå ing dhuwúr-dhuwúr. pårå éyang síng wís kóndúr ånå ing têpêt suci. Amargå pêrcåyå mênåwå arwah éyangé wís munggah ånå ing suwargå. 2. Råmå Sudi Yatmånå ngétúng siji mbåkå siji wiwít såkå båpå biyung têkan sapandhuwuré. 11. Tradisi nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp pêrlu lan pêntíng. 6. Ånå síng nyêbút. lokåbåkå utåwå alam kêlanggêngan. Wóng Jåwå ugå ånå síng nyêbút. amún-amún (2048).Nyadran lan Lêluhúr Råmå Sudi Yatmånå njlèntrèhaké bab lêluhúr kanthi gamblang. ugå ånå síng nyêbút éyang síng wís suwargi. warèng (32). Ånå ing ngèlmu Kêjawèn. 7. sêpulúh dinå sadurungé ngibadah påså. canggah (16). akèh kang pådhå nyêkar pårå lêluhuré.

Tumuruné bab kang adi mau ånå síng wujúd piwulang (ajaran. mulå bukané såkå têmbúng latin tradere utåwå traditio (båså mancané transmit. Tradisi nyadran ora biså pisah karo . canggah. nyèwu. síng diarani nyadran saka têmbúng sraddha. Santri. Råmå Sudi Yatmånå kanthi pratitís nyêbút tilík kubúr. rêsík kubúr. misa arwah. nêlúng dinå. nyraddhan. síng nulís buku “Abangan. Ing sasi ruwah iki akèh pêpundhèn síng disowani lan dirêsiki. nyatús.Tradisi Jåwå pancèn unik nduwèni ngèlmu síng mènèhi pêpélíng marang anak (putu) supåyå ngêrti marang lêluhuré. mêmulé utåwå nyandi. nyraddha. Tradisi síng gêgayutan karo slamêtan lan lêluhúr. nangíng ugå ånå kang wujúd piwulang métaphisika. Ånå sêsêbutan liyané. Priyayi dalam Masyarakat Jawa”.dóktrin) réligi. Istilah tradisi. diwêlíng supåyå dipêpundhi. kirím dongå. supåyå anak putu ngêrti sarasilahé. Ya amargå såkå upåcårå iku. slamêtan. Clifford Geertz. gamblang anggóné ngandaraké bab slamêtan ing masyarakat Jåwå. Sabanjúré digulå wênthah supåyå ngêrti marang mulå bukané wiwít mbah. amargå kabèh mau pêpundhèné. ngêsúr tanah. khól lan sapituruté. warèng lan sapêndhuwuré. Síng diparingaké babagan kang nduwèni nilai kang adi (luhúng. têrús dadi nyadran. ugå di jlèntrèhaké déníng Koentjaraningrat ing bukuné “Kêbudayaan Jawa”. Anak dikêkudang supåyå ngêrti båpå biyúng síng ngukir jiwå ragané. Upåcårå sraddha minångkå pèngêtan raja-raja síng wís pupút yuswå ugå sinêbút ing kidúng Banåwå Sêkar. ziarah. luhúr). ruwahan. mitúng dinå. sêkar). Sawisé ngêrti. Masyarakat síng ngrasúk faham (théologi) Jåwå pådhå nindakaké upacårå nyadran ing sasi Ruwah supåyå pådhå ora lali marang asal-usulé. Kêjåbå såkå iku. amargå ånå bab kang sambúng karo tradisi spiritual. nganggo ubå rampé wujúd baitå (prau) síng digawé såkå kêmbang (púspå. handing down) . Akèh bangêt tåtåcårå slamêtan síng dianani ing padésan tlatah Mójókuthó (Paré) Jawa Timur. PJ Zoetmulder ånå ing buku Kalangwan ugå nyritakaké bab upåcårå sraddha kanggo mèngêti sédané Tribhuwana Tungga Déwi ånå ing tahún 1350. têgêsé “maríngaké såkå ndhuwúr”. Ånå ing jagad Kêjawèn akèh bangêt tradisi síng ånå sambúng rakêté karo slamêtan. mêndhak pisan. Nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp wigati. ugå nyêbút upåcårå sraddha minangka pèngêtan sédané Gayatri déníng Prabu Hayam Wurúk ing tahún 1362. mêndhak pindho. matang pulúh. mbah buyút. bêsík kubúr.

tilík kubúr) ngélingaké tumrap såpå waé supåyå pådhå ngêrti marang pårå lêluhúr síng saiki wis ånå ing alam kubúr. Déníng : Sutadi Pangarså Pêrsatuan Pêdalangan Indonesia Komisariat Jawa Têngah . sungkåwå lan liya-liyané. lêpas sakíng kurunganèki. kêmbang (mawar.kêmbang utåwå sêkar. Mulå ånå têmbang Dandhanggulå síng muni: “Sanépané wóng uríp puniki. mlati. umpåmå wóng njan sinanjan. khususé ing tlatah padésan. Bab pati ånå sêsambungané karo bab uríp síng ora suwé. kêmbang dadi pratåndhå (lambang. kênångå. Tradisi nyadran (bêsík kubúr. dúhkitå. pundi méncókíng bénjang. asíh. Babagan tilík kubúr utåwå ziarah pancèn dipratélakaké ånå ing agåmå Islam supåyå pådhå kèlingan bab pati. mríng asal kamulanyå”. Paribasané kåyå wóng mampír ngombé. Ånå ing bêbrayan. múng kåyå wóng mampír ngombé. åjå kóngsi klèru. Mula ånå istilah nyêkar pårå lêluhúr nganggo ubå rampé menyan. simból) sêsambungan utåwå taliråså trêsnå. anèng ndonyå iku umpamanyå. Tradisi nyadran pranyåtå wís lumaku wiwít jaman Måjåpahít nganti saiki. ora wurúng mêsthi bali mulíh. Minångkå dudutan : nyadran iku ngluhúraké lêluhúr kang tundhóné supåyå élíng lan manêmbah marang Kang Maha Luhúr. Pakúrmatan kanggo lêluhúr isíh lêstari têkan saiki lan dipêpêtri déníng masyarakat. Nyêkar ing sasi Ruwah nduwèni suråså utåwå wulangan marang anak putu supåyå pådhå trêsnå lan élíng marang lêluhúr. umpåmå manúk mabúr. têlasih lan liya-liyané).

Ruwatan Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing ancasé kanggo mbébasake wong komunitas utawa wilayah saka ancaman bebaya. ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhut) ora pati cerak-cerak (nyedhak) ing papan kang lagi ana ruwatan. Upacara adat iki asalé saka ajaran budaya Jawa kuna sing sifaté sinkretis sing saiki diadaptasi lan disesuaiké karo ajaran agama. Makna Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuwané kanggo mbébasaké wong. kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang (aksara caraka diwalik). Sejarah Upacara adat iki asalé saka carita Bathara Kala yaiku buta sing doyan mangan menungsa. Larangan Ing kapercayan wong Jawa. masarakat utawa wewengkon saka ancaman bebendu.lan dingo tulak bala ana ing sawijining desa. Amarga daya lan kakuwatan seka ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Inti upacara ruwatan iki sejatiné arupa ndonga. uga ndonga nyuwun pengampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni sing isa nyebabaké bencana. Ujaré. Inti upacara ruwatan iki sejatiné ndonga. Bathara Kala iku putra Bathara Guru utawa putu para déwa. Jinis menungsa sing disenengi Bathara Kala lan dikuwatiraké ngalami sukerta yaiku:  Sing lair tunggal utawa ontang-anting . njaluk pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebendu umpamané bencana alam lan liyané. uga ndonga njaluk pngampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing uwis dilakoni sing bisa njalari bencana. nyuwun pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebaya-bebaya umpamané bencana alam lan liyané.

siji ireng siji putih Dhampit utawa anak loro lanang wadon kang laire bareng Sesajèn Sesajèn sing disiapake kanggo upacara adat iki antarané:     Kain pitung werna Wos Jené Jarum kuning Kembang pitung rupa Yen kanggo tolak bala utawa mbuang sial wong sing ngalami sukerta.        Kembang sepasang utawa kembar Sendhang apit pancuran utawa lanang. rambute banjur dilarung neng segara. wong sing diruwat kudhu njalani siraman banyu suci lan nggunting rambut. wadon. lanang. . uga Uger-uger lawang utawa anak loro lanang kabèh Ontang-onting utawa anak siji wadon Pendhawa utawa anak lima lanang kabeh Kedhana-kedhini utawa anak loro lanang wadon Gondhang kasih anak loro beda pakulitane.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful