JATHILAN / EBEG

Jathilan iku tarian tradhisional Jawa sing pemainé utawa panariné migunaaké jaran képang. Tarian iki ana unsur magisé amarga panariné bisa ana sing mendem. Tarian iki digelar kanthi iringan manéka alat musik gamelan kayata: kendhang, saron lan gong. Jeneng tarian iki béda-béda ing sawetara panggonan. Ing tlatah Banyumas diarani „ebeg‟, ing sawetara panggonan ing Jawa Tengah diarani „jaran képang‟. Tarian jathilan iki bisa madeg dhéwé lan bisa uga arupa gabungan karo tarian liya kayadéné réyog lan barongan. Sadurungé tarian iki biasa diwiwiti nganggo tetabuhan gamelan arupa: kendhang, bendhé lan kecer, sarta lawakan utawa dhagelan Penthul (Bancak) lan Tembem (Doyok). Ing sèsi pungkasan kerep ana penari sing nganti nganciktrance (kaya kesurupan). Saliyané kanggo hiburan, tari jathilan uga biasa dianggo prosèsi ritual budaya mistis kayadéné tradhisi tolak bala ing pèrèng Gunung Merapi. Ebeg yaiku kesenian wonten tlatah banyumasan. Beksan punika ngagem “ebeg” yaiku anyaman saking pring ingkang awujud mirip titian ingkang warni cemeng utawi pethak lan dipun sukani kerincingan. Ingkang beksa ngagem celana panjang dipun rangkepi nyamping batik lan ngagem kacatingal cemeng, ngagem mahkota lan sumping ing talingan. Wonten ugel-ugel asta lan samparan ngagem kerincingan supados menawi beksan mungel kemrincing. Setunggal grup biasanipun wonten 8 piyantun saged langkung ingkang beksa, kalih piyantun dados penthul-tembem, setunggal piyantun ingkang mandegani utawi dados

sanesipun piranti gamelan lan beksan wonten ugi ubarampe sajen ingkang kedah wonten: kembang. penthul-tembem ngagem topeng. gong. pisang raja setan. jajan pasar. 7 piyantun niyaga. lan terompet. lan sanes-sanesipun. . saron.dalang. dados setunggal grup cacahipun wonten 18 piyantun saged langkung. pisang mas.beksan ebeg kalebet beksan missal. Piranti gamelan ingkang diagem antawisipun kendang. dewegan. Sedaya ingkang beksa ngagem ebeg. pagelaran ebeg mbetahaken papan ingkang wiyar. Pagelaran ebeg digelar wekdal siang.

2. pårå éyang síng wís kóndúr ånå ing têpêt suci. Ing tlatah Surakartå. yaiku kang ånå ing dhuwúr-dhuwúr. udhêg-udhêg (64). 7. pårå éyang síng wís sédå utåwå surúd ing kasédan jati. 3.Nyadran lan Lêluhúr Råmå Sudi Yatmånå njlèntrèhaké bab lêluhúr kanthi gamblang. Råmå Sudi Yatmånå ngétúng siji mbåkå siji wiwít såkå båpå biyung têkan sapandhuwuré. buyút (8). 10. pêtarangan bubrah (1024). Umumé ditindakaké ing sasi Ruwah (såkå têmbúng arab arwah). 8. sêpulúh dinå sadurungé ngibadah påså. 11. 9. Ånå ing ngèlmu Kêjawèn. Amargå pêrcåyå mênåwå arwah éyangé wís munggah ånå ing suwargå. Wóng Jåwå ugå ånå síng nyêbút. 6. akèh kang pådhå nyêkar pårå lêluhuré. têbu sinósóg (512). mbah / kaki – nini(4). 1. 5. Ånå síng nyêbút. wiwít anak lan båpå biyúng sapandhuwúr sinêbút sêjarah rolas síng gunggungé kabèh ana 4094 (patang èwu sangang pulúh papat). lokåbåkå utåwå alam kêlanggêngan. . Pilahané. Lêluhúr pådhå karo luhúr-luhúr. båpå biyúng (2). Tradisi nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp pêrlu lan pêntíng. gropak sénthé (256). 4. warèng (32). amún-amún (2048). gantúng siwúr (128). ugå ånå síng nyêbút éyang síng wís suwargi. canggah (16).

canggah. Upåcårå sraddha minångkå pèngêtan raja-raja síng wís pupút yuswå ugå sinêbút ing kidúng Banåwå Sêkar. rêsík kubúr. handing down) . têrús dadi nyadran. nganggo ubå rampé wujúd baitå (prau) síng digawé såkå kêmbang (púspå. Nyadran tumrap wóng Jåwå dianggêp wigati. Síng diparingaké babagan kang nduwèni nilai kang adi (luhúng. ugå nyêbút upåcårå sraddha minangka pèngêtan sédané Gayatri déníng Prabu Hayam Wurúk ing tahún 1362. mêndhak pindho. Ånå sêsêbutan liyané. amargå ånå bab kang sambúng karo tradisi spiritual. Santri. Masyarakat síng ngrasúk faham (théologi) Jåwå pådhå nindakaké upacårå nyadran ing sasi Ruwah supåyå pådhå ora lali marang asal-usulé. amargå kabèh mau pêpundhèné. Istilah tradisi. warèng lan sapêndhuwuré. Sawisé ngêrti. bêsík kubúr. PJ Zoetmulder ånå ing buku Kalangwan ugå nyritakaké bab upåcårå sraddha kanggo mèngêti sédané Tribhuwana Tungga Déwi ånå ing tahún 1350. sêkar). misa arwah.dóktrin) réligi. matang pulúh. Ing sasi ruwah iki akèh pêpundhèn síng disowani lan dirêsiki. síng diarani nyadran saka têmbúng sraddha. Kêjåbå såkå iku. Anak dikêkudang supåyå ngêrti båpå biyúng síng ngukir jiwå ragané. diwêlíng supåyå dipêpundhi. kirím dongå. nyatús. ruwahan. Tradisi síng gêgayutan karo slamêtan lan lêluhúr. têgêsé “maríngaké såkå ndhuwúr”. slamêtan. khól lan sapituruté. Clifford Geertz. Ya amargå såkå upåcårå iku. nêlúng dinå. Tradisi nyadran ora biså pisah karo . Sabanjúré digulå wênthah supåyå ngêrti marang mulå bukané wiwít mbah. ziarah. síng nulís buku “Abangan. Ånå ing jagad Kêjawèn akèh bangêt tradisi síng ånå sambúng rakêté karo slamêtan. mêmulé utåwå nyandi. Priyayi dalam Masyarakat Jawa”. nyraddha. luhúr). Tumuruné bab kang adi mau ånå síng wujúd piwulang (ajaran. Akèh bangêt tåtåcårå slamêtan síng dianani ing padésan tlatah Mójókuthó (Paré) Jawa Timur. ngêsúr tanah. mêndhak pisan.Tradisi Jåwå pancèn unik nduwèni ngèlmu síng mènèhi pêpélíng marang anak (putu) supåyå ngêrti marang lêluhuré. mitúng dinå. supåyå anak putu ngêrti sarasilahé. nangíng ugå ånå kang wujúd piwulang métaphisika. ugå di jlèntrèhaké déníng Koentjaraningrat ing bukuné “Kêbudayaan Jawa”. mulå bukané såkå têmbúng latin tradere utåwå traditio (båså mancané transmit. mbah buyút. gamblang anggóné ngandaraké bab slamêtan ing masyarakat Jåwå. nyèwu. Råmå Sudi Yatmånå kanthi pratitís nyêbút tilík kubúr. nyraddhan.

mríng asal kamulanyå”. Mulå ånå têmbang Dandhanggulå síng muni: “Sanépané wóng uríp puniki. Pakúrmatan kanggo lêluhúr isíh lêstari têkan saiki lan dipêpêtri déníng masyarakat. dúhkitå. kêmbang (mawar. pundi méncókíng bénjang. khususé ing tlatah padésan. Babagan tilík kubúr utåwå ziarah pancèn dipratélakaké ånå ing agåmå Islam supåyå pådhå kèlingan bab pati. Nyêkar ing sasi Ruwah nduwèni suråså utåwå wulangan marang anak putu supåyå pådhå trêsnå lan élíng marang lêluhúr. Ånå ing bêbrayan. lêpas sakíng kurunganèki. simból) sêsambungan utåwå taliråså trêsnå. Tradisi nyadran pranyåtå wís lumaku wiwít jaman Måjåpahít nganti saiki. Tradisi nyadran (bêsík kubúr. têlasih lan liya-liyané). umpåmå manúk mabúr. asíh. múng kåyå wóng mampír ngombé. Déníng : Sutadi Pangarså Pêrsatuan Pêdalangan Indonesia Komisariat Jawa Têngah . Bab pati ånå sêsambungané karo bab uríp síng ora suwé. kêmbang dadi pratåndhå (lambang. ora wurúng mêsthi bali mulíh. tilík kubúr) ngélingaké tumrap såpå waé supåyå pådhå ngêrti marang pårå lêluhúr síng saiki wis ånå ing alam kubúr. Mula ånå istilah nyêkar pårå lêluhúr nganggo ubå rampé menyan. åjå kóngsi klèru.kêmbang utåwå sêkar. Paribasané kåyå wóng mampír ngombé. anèng ndonyå iku umpamanyå. Minångkå dudutan : nyadran iku ngluhúraké lêluhúr kang tundhóné supåyå élíng lan manêmbah marang Kang Maha Luhúr. sungkåwå lan liya-liyané. mlati. umpåmå wóng njan sinanjan. kênångå.

njaluk pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebendu umpamané bencana alam lan liyané. Inti upacara ruwatan iki sejatiné ndonga. Jinis menungsa sing disenengi Bathara Kala lan dikuwatiraké ngalami sukerta yaiku:  Sing lair tunggal utawa ontang-anting . Larangan Ing kapercayan wong Jawa.Ruwatan Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing ancasé kanggo mbébasake wong komunitas utawa wilayah saka ancaman bebaya. ana wanti-wanti supaya wong kang lagi mbobot (ngandhut) ora pati cerak-cerak (nyedhak) ing papan kang lagi ana ruwatan. uga ndonga nyuwun pengampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing wis dilakoni sing isa nyebabaké bencana. Bathara Kala iku putra Bathara Guru utawa putu para déwa.lan dingo tulak bala ana ing sawijining desa. nyuwun pangayoman marang Gusti Allah saka ancaman bebaya-bebaya umpamané bencana alam lan liyané. Sejarah Upacara adat iki asalé saka carita Bathara Kala yaiku buta sing doyan mangan menungsa. Amarga daya lan kakuwatan seka ruwatan kang lagi di patrapke bisa marai gugurake calon jabang bayi. Makna Ruwatan iku salah sijining upacara adat Jawa sing tujuwané kanggo mbébasaké wong. masarakat utawa wewengkon saka ancaman bebendu. kakuwatan iki saka dayaning Ilmu Waringin Sungsang (aksara caraka diwalik). Inti upacara ruwatan iki sejatiné arupa ndonga. Ujaré. uga ndonga njaluk pngampunan dosa-dosa lan kesalahan-kesalahan sing uwis dilakoni sing bisa njalari bencana. Upacara adat iki asalé saka ajaran budaya Jawa kuna sing sifaté sinkretis sing saiki diadaptasi lan disesuaiké karo ajaran agama.

uga Uger-uger lawang utawa anak loro lanang kabèh Ontang-onting utawa anak siji wadon Pendhawa utawa anak lima lanang kabeh Kedhana-kedhini utawa anak loro lanang wadon Gondhang kasih anak loro beda pakulitane. rambute banjur dilarung neng segara.        Kembang sepasang utawa kembar Sendhang apit pancuran utawa lanang. wong sing diruwat kudhu njalani siraman banyu suci lan nggunting rambut. . lanang. siji ireng siji putih Dhampit utawa anak loro lanang wadon kang laire bareng Sesajèn Sesajèn sing disiapake kanggo upacara adat iki antarané:     Kain pitung werna Wos Jené Jarum kuning Kembang pitung rupa Yen kanggo tolak bala utawa mbuang sial wong sing ngalami sukerta. wadon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful