Anda di halaman 1dari 31

KULIAH EX2453 3-4

KULIAH 3. TEORI ASAS EKONOMI & ALAM SEKITAR 1. 2. Pengguna dan Pengeluar :agen penting: menawar dan meminta Teori pelakuan pengguna :mengguna pendapatan untuk kepuasan maksimanya (Utiliti). a. Hukum Marginal Utiliti (MU) atau Utiliti Sut (US) berkurangan Barang 0 1 2 3 4 5 6 JU MU 0 6 6 10 4 12 2 13 1 13 0 12 -1

US= MU = U/Q (perubahan kepuasan hasil daripada perubahan 1 unit barang)

Rajah 3.1 : JU dan MU

b. Memaksimaumkan Kepuasan MUd = Pd


Jumlah Durian 0 1 2 3 4 5 6 Jum. Utiliti 0 6 10 12 13 13 12 Util. Sut Durian 6 4 2 1 0 -1 Harga Durian (RM) 1 1 1 1 1 1 1 Harga Durian (RM) 2 2 2 2 2 2 2

Kalau harga ialah RM1.00, maka: MUD = PD = 4 unit durian. Kalau harga ialah RM2.00, maka: MUD = PD = 3 unit durian

3. Pengguna dengan 2 barang : barang D dan C Iaitu bagaimana pengguna memperuntukkan pendapatannya untuk membeli beraneka kombinasi barangan bagi memaksimumkan kepuasannya. Contoh utiliti daripada 2 barangan A dan B. a. Keluk Puasama (Utiliti)

Tidak boleh menambahkan kedua-dua barang. Untuk menambahkan satu barang (A) terpaksa kurangkan barang Lain (B). Pengurangan B akan mengurangkan kebajikan pengguna tapi

ia ditebus dengan penambahan A, menjadikan kebajikan menetap, U1 -MUB = +MUA -B/A = MUA/MUB = MRSAB

Rajah 3.2 : Keluk Puasama b. Kadar Penggantian sut (Marginal Rate of Substitution (MRS) berkurangan .

Perbuatan menambah dan mengurang dinamakan penggantian, MRS. MRS AB = B/A Kombinasi P Q R MRSAB = A 1 2 3 B/A = MUA/ MUB B 12 7 3

Pergerakan daripada P ke Q = B/A = (12 7)/(2 1) = 5


3

Pergerakan daripada Q ke R = B/A = (7 3)/(3 2) Oleh itu MRSAB berkurangan.

=4

Rajah 3.3 : kombinasi penggunaan c. Garis Belanjawan (G.B) dibeli

Menunjukkan pelbagai kombinasi barang yang boleh dengan sejumlah pendapatan wang (W).

Katakan kombinasi barangan yang dibeli ialah A dan B. Untuk menentukan kombinasi yang sesuai perlu melihat kepada tingkat harga barangan. W = PAQA + PB QB Andaikan jika kesemua W diguna untuk membeli A: Maka, A = W/PA, W = PAQA + PB QB PAQA = W - PB QB
4

QA = W/PA QB(PB/PA), dan ini merupakan garis belanjawan). Atau jika kesemua W diguna untuk membeli B: Maka, B = W/PB, W = PAQA + PB QB PBQB = W PA QA QB = W/PB QA(PA/PB), dan ini merupakan garis belanjawan). Di mana -PA/PB merupakan kecerunan garis belanjawan (tanda negatif kerana ia bercerun negatif). i . Jika harga A dan B berubah 20 = 1QA + 2 QB --- (asal) 20 = 2QA + 2 QB --- (PA naik) 20 = 1QA + 4QB -- (PB naik) Maka, A = W/PA, Kecerunan PA/PB berubah
QB W/PB Kecerunan = PA/PB

ii. Jika pendapatan (W) berubah


0 W/PA

QA

20 = 1QA + 2QB --- (asal) 40 = 1QA + 2QB 10 = 1QA + 2QB Kecerunan PA/PB tak berubah 4. Kepuasan Maksimum Pengguna

Menggabungkan kedua-dua rajah iaitu keluk keluk Puasama dan Garis Belanjawan (iaitu antara kemahuan dan kemampuan (W)).

B MRSAB = PA/PB = MUA/MUB C

T Z

X
U3 D

U2 U1 A

Keluk puasama U2 tengen kepada garis belanjawan pada titik T. Pada titik X tahap kepuasan lebih tinggi kerana berada pada keluk puasama U3, tetapi tidak mampu dicapai kerana kekangan pendapatan (belanjawan). Begitu juga pada titik Z, ia boleh dicapai tetapi memberi kepuasan yang lebih rendah (U1). Pada titik T, kecerunan keluk puasama bersamaan dengan kecerunan garis belanjawan, iaitu:
MRSAB = PA/PB = MUA/MUB

Begitu juga titik C dan D tidak terpilih kerana tidak cekap (kecerunan tidak sama). Titik C mempunyai kepuasan yang lebih rendah daripada U2 (begitu juga dengan titik D), namun dari segi kemampuan, pengguna berkemampuan. Perlu diingat, MU = P, merupakan kepuasan maksimum bagi satu barangan, bagi dua barangan, maka: MUA/PA = MUB/PB ............... merupakan syarat asas, dan QAPA + QBPB = W .................. merupakan syarat cukup.

Qn JUA MUA JUB MUB 0 0 0 1 6 6 18 8 2 10 4 13 5 3 12 2 16 3 4 13 1 18 2 5 13 0 19 1 6 12 -1 19 0 Katakan PA = PB = 1 dan W = 7


7

Syarat pemaksimuman utiliti, ialah: i) ii) MUA/PA = MUB/PB 2/1 = 2/1 QAPA + QBPB = 7 1(3) + 1(4) =7

Jika Harga A (HA) meningkat kepada RM3.00, perkara-perkara lain tinggal tetap tidak berubah, maka: i) ii) MUA/PA = MUB/PB 6/3 = 2/1 3(1) + 1(4) = 7

Jika W naik kepada RM9.00, hal-hal lain tinggal tetap, maka: i) ii) MUA/PA = MUB/PB 1/1 = 1/1 1(4) + 1(5) = 9

Dalam bebtuk gambarajah:

B MRSAB = PA/PB = MUA/MUB

U2

5.

Teori Pelakuan Pengeluar

Iaitu membincangkan bagaimana firma mengeluarkan tingkat output yang optimum bagi menghasilkan tingkat keuntungan yang maksimum melalui gabungan input-input. Qa = f (L/K), L = buruh dan K = modal i) Jumlah Pengeluaran (TP), Pengeluaran Purata (AP) dan Pengeluaran Sut (MP) (Jadual dan Rajah 5.1) L 0 1 2 3 4 5 6 7 8 TP 0 10 25 45 60 70 75 75 70 AP MP 0 10 10 12.5 15 15 20 15 15 14 10 12.5 5 10.7 0 8.7 -5

10

80 60 40 20 0 -20 1 2 3 4 5 6 7 8 9 TP AP MP

Rajah 5.1 b. Jumlah Hasil (TR), Hasil Purata (AR) dan Hasil Sut (MR) (Jadual dan Rajah 5.2) TR = P x Q AR = TR/Q MR = TR/Q Q P 0 5 1 5 2 5 3 5 4 5 5 5 6 5 7 5 8 5 9 5 10 5 TR 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 MR AR 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5

11

60 50 40 30 20 10 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 P TP MR AR

6. Kos Pengeluaran a. Jumlah Kos (TC), Jumlah Kos Tetap (TFC), Jumlah Kos Berubah (TVC) TC = TVC + TFC b. Kos Purata (AC), Kos Berubah Purata (AVC) dan Kos Sut (MC) (Jadual dan Rajah 6.1) Q FC VC TC MC AFC AVC AC 0 200 0 200 0 1 200 50 250 50 200 50 250 2 90 3 120 4 140 5 150 6 162 7 182 8 212 9 261 10 330 11 418 12 552
12

Q 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

FC 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200 200

VC 0 50 90 120 140 150 162 182 212 261 330 418 552

TC 200 250 290 320 340 350 362 382 412 461 530 618 752

MC 0 50 40 30 20 10 12 20 30 49 69 88 134

AFC 0 200 100.0 66.7 50.0 40.0 33.3 28.6 25.0 22.2 20.0 18.2 16.7

AVC 0 50 45 40 35 30 27 26 26.5 29 33 38 46

AC 0 250 145.0 106.7 85.0 70.0 60.3 54.6 51.5 51.2 53.0 56.2 62.7

1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 TC VC FC

300 250 200 150 100 50 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 MC AFC AVC AC

13

300 250 200 150 100 50 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 MC AVC AC

7. Pemaksimuman Keuntungan a. Pendekatan TR vs TC b. Pendekatan sut --- MR= MC 8. Firma dengan 2 input Iaitu bagaimana firma mengeluarkan tingkat pengeluaran yang optimum bagi menghasilkan keuntungan yang maksimun melalui penggabungan input-input. Qa = f (L, K) a. Keluk Keluaran sama Output boleh dikeluarkan dari pelbagai gabungan input-input keluk keluaran sama (isokuan) iaitu satu tingkat output Q1 yang boleh dihasilkan melalui pelbagai gabungan input-input; iaitu K dan L.

14

B Q3 =

C D

Q2 = Q1 = 44 K

Sebagai contoh, fungsi Q1, sebanyak 44 unit keluaran boleh dihasilkan melalui 4 kombinasi input-inpt K dan L. Katakan fungsi Y ialah: Y = 10K K2 + 12L L2 .......... (C) Y = 10(4) (4)2 + 12(2) (2)2 = 44

15

b.

Kadar Penggantian Sut Teknikal (MRTSKL) Mengubahngubah penggabungan antara input-input K dan L bermakna menggantikan satu input (atau mengurangkan satu input) dengan menambahkan yang satu lagi. Sebagai contoh mengurangkan L, maka perlu tambahkan K, dan ia dipanggil Kadar Penggantian Teknikal Sut (Marginal) (MRTSKL), tetapi pengeluaran tetap berada pada tingkat output yang sama (contoh Q1). MRTSKL = L/K = L/ 1unit K Pengurangan penggunaan L akan menurunkan kos terhadap L, tetapi ia diimbangi oleh penambahan kos untuk penggunaan K. Oleh itu: - L MPL = + K MPK - L/K = MPK/MPL --- = MRTSKL Contoh: MPK = -L MPL -K/L = MPK/MPL

c.

Garis Kos Sama W = QLPL + QKPK W = P L L + PK K PLL = W PKK L = W/PL K(PK/ PL) ..... (Garis kos sama)

Jika kesemua W diguna untuk membeli L maka, L ialah: L = W/PL

16

Seterusnya jika kesemua W diguna untuk membeli K, maka K ialah: K = W/PK Kecerunan Kos sama--- W/PL/W/Pk = PK/PL

17

9.

Pemaksimuman Keuntungan dengan 2 input MRTS KL = PK/PL = MPK/MPL ------ syarat perlu PLL + PKK = W ------syarat cukup

10.

Permintaan (DD) dan Penawaran (SS) i. Hukum DD = kesanggupan membeli/mengguna. Penentu permintaan ialah: Harga barangan tersebut (Px) Harga barangan lain (pengganti/penggenap) (Py) Citarasa pengguna Pendapatan Hukum SS = kesediaan firma untuk menawar. Penentu SS industri antaranya termasuklah: Harga barangan tersebut, Harga barangan lain (Pn), Matlamat pengeluar, Dasar G (tax, sub)

ii.

Keseimbangan pasaran : agregat SS dan SS ind

18

KULIAH 4. KEGAGALAN PASAR


Pengenalan: pasaran gagal mencapai tingkat kecekapan dalam penggunaan sumber. Puncanya:

A. kesan luaran, B. sifat barang awam, C. mono/oligopoli dan D. kos pengeluaran menurun 4.1 Kesan Luaran (Eksternalities)

Kesan luaran positif atau negatif daripada sesuatu aktiviti ekonomi. Kedua-dua kesan ini tidak diambilkira dalam mengira faedah atau kos yang diperolehi atau perlu ditanggung oleh individu atau firma akibat daripada aktiviti yang dilakukan oleh individu atau firma lain. Kesan positif (ekonomi luaran) berlaku apabila MR > MC Kesan negatif (ekonomi luaran) berlaku apabila MC > MR Ekonomi luaran positif: pengeluaran/ penggunaan memberi faedah kepada individu atau firma lain yang tidak terlibat dalam pengeluaran atau penggunaan barangan tersebut. MR naik. MR p MRs (P ialah private, dan S ialah sosial).

19

F/K

MC MRS MRP Q Q F = Faedah; K = Kos

Ekonomi luaran negatif: kegiatan yang memberi kos kepada individu atau firma lain. Menjadikan MC naik. MCp MCs. Kegagalan mengambil kira kos ini mengakibatkan agihan sumber tak cekap. Sepatutnya Q dikurangkan.

F/K MCS MCP

MR Q

Isu Eksterniliti: i. ii. Penerima kesan (kos) tidak dibayar pampasan atau penerima faedah tidak dikenakan bayaran, Mempengaruhi tingkat untung/utility.

Fokus externaliti lebih kpd kesan luaran negatif dan pengeluar (firma). Firma perlu ambil kira kos pencemaran(E). Iaitu bagi menentukan MCs = MCp+E. Firma dalam mengguna input-input bagi tujuan pengeluaran (Y), pada masa yang sama menghasilkan bahan buangan (E).

20

Y = f(X) Firma seperti biasa akan mengeluarkan pengeluaran pada tingkat MC = MR, iaitu pada Qa dalam rajah di bawah (tanpa mengira kos ke atas alam sekitar (E)). Namun jika kos terhadap alam sekitar (E) diambilkira, pengeluaran sepatutnya berada pada tahap Qb.

F/K MCS MCP F = Faedah; K = Kos MR Q

Qb Qa

Jika firma mengambilkira kos pencemaran, maka kos firma akan meningkat menjadi MCs. Keseimbangan baru akan dicapai pada tingkat pengeluaran Qb (MR = MCs). Contoh: Kes Firma 2 input Y= f ( L,P) Andaikan sebuah firma menggunakan 2 input iaitu P (petrol yang menghasilkan pencemaran) dan L (buruh yang tidak menghasilkan pencemaran). Jika harga P jatuh, penggunaan P akan meningkat, dan kesannya tahap pencemaran (E) juga akan turut

21

meningkat. Disebaliknya jika harga P meningkat berbanding dengan L, maka E juga akan jatuh.
L
Harga P setanding dengan harga L, kuantiti P yang diminta ialah Pa. Bila harga P jatuh (hal lain tinggal tetap), kuantiti P yang diguna akan meningkat kepada Pb (E akan meningkat), di sebaliknya akan berlaku jika harga P meningkat, penggunaan akan jatuh kepada Pc dan E juga akan jatuh

c a
Qc 0 Pc Pa

b
Qa Pb Qb P

22

4.2

Barangan Awam

Sifat barangan awan (barangan tidak ditentu hak milik). Kegagalan menentu hak milik akan mewujudkan kesan luaran yang menyebabkan berlakunya masalah alam sekitar. Ini kerana tingkat harga tidak dapat diletakkan terhadap penggunaan barangan tersebut (contoh sungai yang diguna oleh dua kempulan yang berlaian, iaitu nelayan menangkap ikan dan pekilang yang melepaskan bahan buangan serta mencemarkan sungai). Antara perbezaan ciri-ciri barangan persendirian dan barangan awam ialah: i) Hak milik persendirian mempunyai ciri-ciri seperti: Penggunaan eksklusif iaitu boleh memisah atau mengecuali seseorang daripada menikmati penggunaanya. Kawalan boleh dilaku oleh pemiliknya. Penggunaan bersaing penggunaan oleh seseorang mengurangkan bekalan atau mengganggu penggunaan pengguna lain. Penjumlahan nilai penggunaan adalah seperti rumus di bawah:

B R = B Rj
j =1 m

..... BR = BRa + BRb + BRc + ----- BRm

Penggunaan individu secara bertambahan, iaitu kalau seorang individu mengguna 5 unit, maka kalau 10 orang ia akan menjadi 50 unit. Seterusnya jumlah penggunaan tidak boleh melebihi daripada jumlah yang ditawarkan.

23

Percamporan melintang, pada harga H1 jumlah penggunaan daripada ketiga-tiga industri ialah: Dj DA + DB + DC = j Atau, 1 + 2 + 3 = 6 DA DB DC 6 Q

H1

1 2 3

Barangan Bersaing

ii)

Barangan Awam mempunyai ciri-ciri tidak bersaing dan tidak eksklusif. Iaitu faedah yang boleh dan dinikmati pengguna tanpa tambahan kos (tidak bersaing) serta tidak mungkin mengecualikan orang lain daripada menikmatinya (tidak eksklusif). Jumlah kewujudannya tidak terjejas untuk kegunaan orang lain. Tidak wujud persaingan maka percampuran unit penggunaan ialah secara menegak.
H
BN = BNj dan BN BNj = BN Hc DC Hb DB Ha
DA Dj

Kuantiti yang diterima oleh individu A, B dan C adalah sama iaitu sebanyak Q*. Q* = Qa + Qb + Qc dan Qa = Q*; Qb = Q*; Qc = Q*. Cuma yang berbeza ialah penilaian (kesanggupan membayar) individu

0 Q*

Q
Barangan Tanpa Saingan

24

Alam sekitar merupakan barangan awam, kerana ciricirinya yang tak bersaing dan tidak eksklusif dalam penggunaannya. Terdapat dua jenis barangan awam, iaitu: a) Barangan awam semulajadi, contoh ialah udara, air, sungai, laut dan lain-lain. b) Barangan awam buatan manusia, rumah api, empangan, jalan raya dan lain-lain. Kesimpulan perbezaan barangan awam dan barangan persendirian ialah: a) Barangan awam penggunaannya berkongsi, walaupun kosnya tidak. b) Tak mengganggu, tak bersaing kosnya kosong. c) Tak eksklusif tak boleh kecualikan orang lain daripada menggunakannya d) Tak wujud hak milik ke atas harta. iii) Sumber Milik Bersama Masalah alam sekitar juga wujud disebabkan oleh sifat alam sekitar yang berbentuk sumber milik bersama. Oleh itu timbul kecenderungan untuk mengeksploitasinya secara berlebihan. Sumber milik bersama mempunyai ciri-ciri: a) Barangan awam dari segi hak milik, penggunaan tak eksklusif dan masalah kesesakan. b) Barang persendirian - bersaing, iaitu penggunaan oleh seseorang akan mengurangkan penggunaan orang lain.

25

Namun melalui masa sumber milik bersama boleh dikuatkuasakan menjadi sumber milik persendirian, dan keuntungan mesti diagih kepada masyarakat contoh ialah Petronas. Antara jenis sumber milik bersama termasuklah: a) b) Sumber alam boleh diperbaharui, seperti sumber laut, air, ikan, tanah hutan, sungai dan sebagainya. Sumber alam tak boleh dibaharui seperti bahan galian: bijih besi, minyak dan lainlain.

Beberapa konsep barangan awam dan barangan milik bersama: a) Penggunaan terbuka (open access) barangan milik bersama tiada halangan dari segi penggunaan. Akibatnya berlaku perlumbaan mengeksploitasi sumber. Kesannya kos bagi memperolehinya meningkat. Kesesakan (congestion) baranagan awam dan barangan milik bersama seperti taman bunga, pantai kebolehtampungannya terhad, cara untuk mengawalnya ialah dengan cukai, bayaran masuk (toll). Penumpang percuma (barangan awam) contoh lampu jalan, mereka yang tidak bayar cukai (miskin) pun mendapat faedah daripadanya (penggunaannya tidak mengganggu penggunaan orang lain).

b)

c)

26

d)

Agihan sumber Agihan sumber boleh dipecahkan kepada: Agihan antara masa kewujudannya pada masa depan terjejas (tak setara), kemajuan teknologi boleh membawa kepada penggunaan yang boros (jenis penggunaan kini) contoh ialah bahan bakar. Agihan semasa individu yang diberi kuasa memilikki sumber terdiri daripada segelintir sahaja. Apakah faedah yang diperolehi ini akan dikembalikan kepada masyarakat?

27

4.3

Model Kegagalan Pasaran Sumber Alam

Sebagaimana yang telah dibincangkan, firma disamping mengeluarkan output, pada masa yang sama juga menghasilkan bahan buangan yang boleh mencemarkan alam sekitar (E). E berhubungan secara positif dengan kuantiti pengeluaran. Bila Q (kuantiti) bersamaan dengan kosong, E juga kosong, bila Q positif, E juga positif, dan wujud MCs (marginal kos sosial). Untuk melihatnya, katakan diberi fungsi pnawaran dan fungsi permintaan seperti di bawah. Kecekapan pasaranSS = DD MCp = 15 + 0.15Q = SS MBp = 45 - 0.25Q = DD Q = 75 P = 26.25
15 + 0.15Q = 45 0.25Q 0.15Q + 0.25 Q = 45 15 0.40Q = 30 Q = 30/0.4 Q = 75 P = 15 + 0.15(75) P = 26.25

H 45

MCs MCp= SS
B E C A

28.33 26.25 .33 15

MCE MB=DD
0 66.7 75 Q

Q*

Q**

28

Jika di andaikan kos E wujud . Nilai E = 0 jika Q = 0 dan E meningkat jika Q meningkat, katakan; MCE (Kos Luaran Sut) = 0.05Q, jadi : MCs = MCp + MCE = 0.15Q + 0.05Q = 0.2Q. Oleh itu fungsi penawaran yang baru ialah P = 15 + 0.2Q Keseimbangan pasaran baru Q dan P sepatutnya pada; (SSs = DD) 15 + 0.2Q = 45 0.25Q Q = 66.67 P = 28.33 Oleh itu P dan Q berubah
0.2Q + 0.25 Q = 45 15 0.45Q = 30 Q = 30/0.45 Q = 66.67 P = 15 + 0.2(66.67) P = 28.33

Oleh itu jika kos terhadap alam sekitar (E) diambikira jumlah yang ditawarkan dipasaran ialah sebanyak 66.67 unit (lebih rendah daripada 75 unit jika E diambikira), sementara harga pula telah meningkat kepada 28.33 berbandi dengan 26.5 jika E tidak diambilkira. Namun kos luaran ini tidak diambilkira oleh firma, di sebaliknya tahap keseimbangan masih kekal pada tahap keseimbangan yang asal, iaitu Q = 75 dan P = 26.5. Firma tak sanggup untuk menanggung kos pencemaran. Biar orang lain dalam bahaya asal tingkat keseimbangan dapat dimaksimumkan.

29

4.4

Kaedah Mengatasi Kegagalan Memasukkan Kos E .

Ia boleh diatasi melalui mewujudkan hakmilik Barangan ke atas barangan awam, iaitu ia boleh diberi kepada pengeluar, pengguna (masyarakat) atau kerajaan. Tujuannya ialah supaya kos luaran (E) boleh diambilkira dalam urusniaga kegiatan ekonomi mereka. Kalau E akibat daripada kuantiti (Q) pengeluaran, maka kejatuhan Q akan membawa kepada kejatuhan dalam E. Pengurangan Q daripada 75 kepada 66.7 (daripada contoh) akan mengurangkan keuntungan firma sebanyak BCA dalam rajah. Namun pada masa yang sama, pengguna akan mendapat faedah kerana penurunan kadar gangguan (kerosakan kesihatan) dan ekologi sebanyak kawasan BCAE. Secara bersihnya iamendapat faedah sebanyak BCA. Kesannya masyarakat akan mengalami keuntungan dan yang rugi ialah firma. i). Hak milik diberi kepada pengeluar Menjadi hak pengeluar untuk mencemar sungai, maka menjadi tugas kepada pengghuna untuk melakukan proses tawar menawar. Pengguna sedia untuk membayarsetiap unit pencemaran yang dikurangkan, dan jumlah bayaran ini mestilah tidak boleh lebih besar daripada kesan negatif daripada pencemaran (kos terhadap kesihatan). Manakala pengeluar pula sanggup untuk menerima bayaran untuk tidak mencemar selagi bayaran tersebut lebih besar daripada keuntungan yang dilepaskan kerana mengurangkan Q. Kedudukan rundingan ialah:
Pengguna sedia bayar jika < (MCS MCP = MSE), iaitu kurang daripada jarak CA dalam rajah. Pengeluar pula sedia terima jika > (MBP MCP), iaitu lebih besar daripada jarak BE dalam rajah.

30

Bayaran akan dipersetujui selagi MCE > > atau (MCS MCP) > > (MBP MCP). Pada keseimbangan pasaran pertandingan sempurna Q bersamaan dengan 75 unit, keuntungan () yang dilepaskan oleh firma bersamaan dengan kosong. (MB P MCP = 0), sedangkan MCE iaitu (MCS MCP) bernilai positif iaitu >0 (jarak CA dalam rajah). Maka rundingan diteruskan (antara Q* dan Q** kedua-dua syarat dipenuhi). Rundingan akan berhenti pada Q** iaitu MCS MCP = MBP MCP iaitu jarak BE. Pengurangan melebihi Q** akan mengurangkan keuntungan firma. ii). Hak milik diberi kepada pengguna Firma tidak boleh mengguna sungai kecuali membayar kepada pengguna. Keadaan hampir sama seperti dalam kes (i), tetapi di sini firma bertindak sebagai penawar (Pengeluar memula inisiatif menawarkan bayaran) manakala pengguna sebagai penerima. Kesannya sama iaitu Q akan jatuh kepada Q** dan harga akan naik kepada P**. iii). Hak milik diberi kepada pemerintah Undang2 /peraturan, permit, lesen, cukai, denda, mahkamah, hukuman. Bila bayaran dikenakan kepada pengeluar, maka kos tersebut akan menjadi sebahagian kos pengeluarannya.

31