Anda di halaman 1dari 40

KUJDES!

MOS DMTO BARKODINLetrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Gjimnazi - drejtimi natyror

_________________________________________________________________________________________________________________

BARKODI

REPUBLIKA E SHQIPRIS
MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCS
AGJENCIA QENDRORE E VLERSIMIT T ARRITJEVE T NXNSVE

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 2009


SESIONI

(I DETYRUAR)

VARIANTI
E mart, 2 qershor 2009

Ora 10.00

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe


Gjimnazi - drejtimi natyror

Udhzime pr nxnsin
Testi sht i ndar n dy pjes: n poezi dhe n proz.
Testi n total ka 25 pyetje.
N t dy pjest ka krkesa me zgjedhje dhe me zhvillim. N krkesat me zgjedhje rrethoni
vetm shkronjn prbri prgjigjes s sakt, ndrsa pr krkesat me zhvillim sht dhn
hapsira e nevojshme pr t shkruar prgjigjen.
Koha pr zhvillimin e krkesave t testit sht 2 or e 30 minuta.
Pikt pr seciln krkes jan dhn prbri saj.
Pr prdorim nga komisioni i vlersimit
Krkesa

8a

8b

9a

9b

9c

10

11a

11b

12a

12b

12c

12d

13

14

15

16

17

18

19

20

21a

21b

21c

22a

22b

22c

23a

23b

23c

24a

24b

24c

25

Pikt
Krkesa
Pikt
Krkesa
Pikt

Totali i pikve

KOMISIONI I VLERSIMIT
1..Antar
2. .Antar

____________________________________________________________________________
AVA
1
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Gjimnazi - drejtimi natyror

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA I
Ismail KADARE

Kinema e vjetr

Kinema e vjetr,
Kinema e braktisur,
Ku prej kohsh m slozin filma t prsritur,
Ku sbjn m zhurm njerzit me karriget,
Ku n pushimet e seancave
Sshesin kikirik.
Ekrani me njolla,
Megafont prishur,
Stolat jan boshe si radh t pashkruara;
Kt poem stolash t gjat, t braktisur
Nga dera e vshtroj
Plot mall e i menduar.
Kinema e fminis,
Kinema e rrmujs,
Kam par aq vende,
Kam par aq salla,
Por nasnj prej tyre skam hyr me aq buj,
Sa tek ti,
E shtrenjta barak,
E rralla!
M mir asgjkund veten se kam ndier,
As n sallat luksoze me kadife q shndrit,
Megjithse n to me leshverdha kam qen,
Kurse tek ti vija
Me jevgun Rakip.
Lek, lek,
T mbledhura me mundim paret,
Tingulli i gzuar n biletari,
Afishet tek xhamia
Dhe tek Qaf e Pazarit
T shkruara nga vet portieri Qani.

Ti falnin ty t gjitha,
E dashura,
E vjetra.
N at cop ekran,
Pr her t par,
Nj cop t bots s gjer ne pam.
N gjasht metra katrore.
Bota fund skish e an,
Bota ngjante e shklqyer,
Ndonse ekrani ish me arna.
Dhe ne ishim me arna,
Me arna ish Republika,
Koha, brrylat, shtetet ishin me arna.
Por n syt tan
Kish t till drit,
Q nuk e patn kurr
M t ndriturat ekrane.
Kinema e vjetr,
Kinema e braktisur,
Stola ku jan ulur varg
Ditt e fminis,
Cicronjse gjithmon
Si nj rresht zogjsh
Mbi nj tel telefoni.
Kinema e vjetr,
Kinema e braktisur,
Stola t rnd, t gjat, t vithisur.
N do mosh q t hyj,
N do vend q t vete
Si hamall kto stole
Do ti marr me vete.

Pr t njjtin film tek njra afishe


Shkruhej titulli ndryshe,
Te tjetra.
Por kjo asnjeriu pun si prishte.

____________________________________________________________________________
AVA
2
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Gjimnazi - drejtimi natyror

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

Pr pyetjet 1-7 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.


1. Poezia Kinema e vjetr klasifikohet n gjinin:
1 pik
A) epike
B) lirike
C) dramatike
D) epiko-lirike
2. N vargun Ekrani me njolla, emri njolla tregon se:

1 pik

A) e vjetra nuk plqehet.


B) koha l gjurmt e saj.
C) objekti dallohet vetm nga njollat.
D) njolla sht e domosdoshme n ekran.
3. Heroi n kt poezi vendoset prball:

1 pik

A) sfidave t kohs: shpirtrore, mendore, fizike.


B) indiferencs dhe rrnimit si qenie njerzore.
C) armiqsive t shumta e komplekse q e ojn at n dshtim.
D) rrugtimeve t gjata e pa krye, ku nuk gjen dot vetveten.
4. Tema qendrore e ksaj poezie (pjes e boshtit tematik t veprs s Kadares),
na on te rikthimi n:
1 pik
A) traditn e t parve.
B) historin e lasht.
C) dashurin e harruar.
D) fmijrin e hershme.
5. Vargu E shtrenjta barak, e rralla! sht ndrtuar mbi figurn e:
1 pik
A) antitezs
B) krahasimit
C) inversionit
D) ironis
6. Fjala asgjkund bn pjes n klasn e fjalve t:
1 pik
A) emrit
B) ndajfoljes
C) mbiemrit
D) foljes
7. Premtimi i heroit n vargjet e fundit sht:
1 pik
A) kujtimet e fmijris do ti kem gjithnj me vete.
B) do ta krkoj dashurin larg.
C) do t ndryshoj me kohn.
D) n harres do t krkoj shptim.
____________________________________________________________________________
AVA
3
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Gjimnazi - drejtimi natyror

_________________________________________________________________________________________________________________

8. Cili sht objekti q e lidh heroin me botn e fmijris? Gjeni nj mbiemr q e


karakterizon at.
a) objekti: ______________________________

1 pik

b) mbiemri: ______________________________

1 pik

9. N kt poezi ndeshim kombinimin e vargut t shkurtr me at t gjat.


Gjeni nga nj shembull pr secilin rast n strofn e par dhe shpjegoni efektin
e ktij kombinimi.
a) shembulli 1: ___________________________________________

1 pik

b) shembulli 2: ____________________________________________

1 pik

c) efekti: _________________________________________________

1 pik

___________________________________________________________

10. N poezi thuhet: ekrani ish me arna. Evidentoni dy shembuj t tjer, ku fjala
arna ndrton paralelisht panoramn e nj kohe t vshtir.
2 pik
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________

11. Nga kndvshtrim flet heroi n vargjet kam par aq vende, kam par aq salla?
Shpjegoni raportin q krijojn ato me kineman e dikurshme.

a) kndvshtrimi: ______________________________________________ 1 pik


b) shpjegimi: _________________________________________________

1 pik

____________________________________________________________________________
AVA
4
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Gjimnazi - drejtimi natyror

_________________________________________________________________________________________________________________

12. Fmijria sht nj pjes e rndsishme e gjithsecilit nga ne. Disa objekte, ngjarje, njerz
t saj, mbeten prher n kujtesn ton. Prshkruani njrn prej tyre duke dhn:
* lidhjen e veant me t.
* arsyen pse ka mbetur n kujtesn tuaj.
* si e vlersoni at sot.
8 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
Shtjellimi
i ides
(12a)

Organizimi dhe
struktura
(12b)

Stili dhe
origjinaliteti
(12c)

Saktsia gjuhsore
(sintaksa dhe drejtshkrimi)
(12d)

Totali

2 pik

2 pik

2 pik

2 pik

8 pik

12

____________________________________________________________________________
AVA
5
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Gjimnazi - drejtimi natyror

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA II
Albert KAMY
I huaji (fragment)
Ky fragment sht shkputur nga pjesa e dyt e veprs s Kamys I huaji. sht momenti
kur Merso, personazhi kryesor, pasi ka marr dnimin pr krimin e kryer, vizitohet n qelin e
tij nga prifti, i cili krkon pendesn e Mersos.
Prifti m thoshte me siguri se krkesa ime pr falje, mund t pranohej, por un do t
mbaja me vete peshn e nj krimi, nga i cili duhet t lirohesha. Sipas tij drejtsia e njerzve
nuk ishte asgj, ndrsa ajo e Zotit ishte gjithka. Vura n dukje se m kishte dnuar ajo e para.
Ai mu prgjigj se ajo nuk e kishte lar mkatin tim. I thash se nuk e dija se far sht nj
mkat. M kishin msuar t kuptoja se isha vetm nj fajtor. Isha fajtor dhe pr kt po
paguaja, nuk mund t m krkonin asgj tjetr. N kt moment, ai u ngrit prsri dhe
mendova se nse donte t lvizte n kt qeli kaq t ngusht nuk do t kishte mundsi. Duhej
ose t ulej ose t ngrihej.
I kisha syt t fiksuar prdhe. Bri nj hap drejt meje dhe ndaloi, sikur t mos guxonte
t bnte m prpara. Vshtronte qiellin nprmjet hekurave t dritares.
- Gaboheni, biri im, - m tha ai, - mund tju krkojn m shum. Ndoshta do tju krkojn
- far mund t m krkojn?
- Mund tju krkojn q t shihni.
- far?
Prifti vshtroi prreth tij dhe u prgjigj papritur me nj z t lodhur: gjith kta gur djersijn
dhembje, e di mir. Gjithmon i kam shikuar me ankth. Por, n thellsi t zemrs, e di mir q
m mjerant nga ju kan par q nga errsira e tyre ka dal nj fytyr e shenjt. Ju krkohet q
t shihni pikrisht kt fytyr.
Sikur u gjallrova pak. I thash se kishte muaj q shikoja kto mure t trash. Nuk
kishte asgj dhe asnj njeri q t mund ta njihja m mir se kto mure. Ndoshta para disa
kohsh, kisha krkuar dhe un t gjeja aty nj fytyr. Por kjo fytyr kishte ngjyrn e diellit
dhe flakn e dshirs: ishte fytyra e Maris. E kisha krkuar m kot aty brenda. Tashm do
gj kishte marr fund. Gjithsesi, n asnj rast nuk kisha par t shfaqej ndonj gj nga kjo
djers q lshonin gurt.
Sapo ai iku, rigjeta prsri qetsin time. Isha i drrmuar dhe u hodha mbi dyshekun
tim. Mendoj se m kishte zn gjumi pasi u zgjova dhe pash yjet sipr koks. Zhurmat e
fshatit vinin deri tek un. Aromat e nats, t toks dhe t krips freskonin tmthat e mi. Paqja
e mrekullueshme e ksaj vere t prgjumur futej tek un si nj vrshim i paprmbajtshm. N
kt moment q prkonte dhe me fillimin e agimit t dits s re, ulrin sirenat. Ato m
njoftonin nisjen pr n nj bot tjetr, pr t ciln nuk isha m indiferent. Pr her t par, q
prej shum kohsh mendova pr maman. E kuptova se prse n fund t nj jete ajo kishte
gjetur nj t fejuar, se prse ajo kishte filluar t luante pr t rifilluar edhe njher nga e
para. Edhe atje, atje, prreth ksaj azileje ku shuheshin jet, mbrmja ngjante me nj pushim
melankolik. Kaq pran vdekjes, mamaja duhet t jet ndjer e lir dhe e gatshme pr t
rijetuar edhe njher gjithka. Asnj, por asnj nuk kishte t drejt t qante mbi t. Dhe un
gjithashtu u ndjeva gati pr t jetuar prsri. Sikur gjith ky zemrim m kishte pastruar nga e
keqja, m kishte boshatisur nga shpresa, prpara ksaj nate t mbushur me shenja dhe yje po i
hapesha pr her t par indiferencs s but t ksaj bote.
____________________________________________________________________________
AVA
6
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Gjimnazi - drejtimi natyror

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

Pr pyetjet 13-18 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.


13. Jeta e personazhit kryesor Merso paraqitet si nj loj e pamshirshme midis: 1 pik
A) kujtess dhe harress.
B) s bukurs dhe s shmtuars.
C) realitetit dhe ndrrs.
D) absurdit dhe njeriut.
14. Cila konsiderohet pika m e fort e romanit dhe q shrben si mjet komunikimi
me lexuesin?
1 pik
A) Komentet e zgjatura.
B) Figuracioni i pasur.
C) Rrfimi n vetn e par.
D) Personazhet e shumta.
15. Shprehja nj t fejuar sht futur n thonjza:

1 pik

A) pr t dhn dshirn e individit pr t rifilluar nga e para.


B) pr t dhn kontrastin midis burrit dhe gruas.
C) pr t treguar vlern e nj veprimi si fejesa.
D) pr t thn thjesht se far kishte br mamaja.
16. Ngjarjet n vepr rrjedhin fatalisht sikurse ndodh n veprat e:

1 pik

A) Rilindjes
B) Antikitetit
C) Realizmit
D) Romantizmit
17. Fjala i huaj sht e lidhur n kt vepr me nj njeri, i cili:

1 pik

A) vjen nga nj vend i largt dhe i huaj.


B) flet nj gjuh t huaj dhe t padgjuar m par.
C) ndryshon shpesh mendim, n marrdhnie me veten.
D) ndihet vazhdimisht i huaj n mjedisin ku jeton.
18. Ligjrata e zhdrejt n paragrafin e par jep:

1 pik

A) tiparin e nj stili t ngjeshur dhe t veprimit q ndodh shpejt.


B) indiferencn e priftit ndaj Mersoit.
C) marrdhnien e personazhit me natyrn.
D) dshirn e Mersoit pr t qen i pushtetshm.
19. N secilin nga paragraft kemi nj gjendje t personazhit kryesor.
Jepni kuptimin e do paragrafi me nj fjali t thjesht.

4 pik

Fjalia I: __________________________ Fjalia II: ___________________________


Fjalia III: __________________________ Fjalia IV: __________________________
____________________________________________________________________________
AVA
7
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Gjimnazi - drejtimi natyror

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

20. Sikundr n t gjith veprn edhe ktu dielli kryen nj funksion t veant.
far dshire i zgjon imazhi i tij Mersos?

1 pik

_______________________________________________________________________
21. Nga e kupton Merso q kishte ardhur momenti pr tu nisur n botn tjetr? Cili sht
sinjali q e njofton at n paragrafin e fundit?
Shpjegoni pse ai nuk sht m indiferent ndaj jets. Gjeni t paktn dy fjal kye pr
ta ilustrustruar kt.
a) sinjali: _____________________

1 pik

b) shpjegimi: ___________________________________________________ 1 pik


__________________________________________________________________
c) fjalt kye: ___________________________________________________ 1 pik
22. Stili i Kamys shfaq disa tipare. Gjeni nj tipar t tij t prdorur n kt fragment.
Shpjegoni prdorimin duke e ilustruar me shembull.
a) tipari i zgjedhur: ___________________________________________

1 pik

b) shpjegimi: ________________________________________________

1 pik

_________________________________________________________
c) shembulli: ________________________________________________

1 pik

23. Merso po shkon drejt ekzekutimit. Pse ai nuk mund ta shmang at? far ndjesie ju krijon
kjo gj? Cilt personazhe t veprs kan m prpara se Merso piktakimi me vdekjen?
a) pse nuk shmanget: ________________________________________

1 pik

________________________________________________________
b) ndjesia: _________________________________________________

1 pik

c) personazhet: _____________________________________________

1 pik

24. N paragrafin e par lexuesi ndeshet me dy lloj drejtsish. Identifikoni ato. N


marrdhnie ndodhen dy drejtsit dhe cili sht mjeti gjuhsor q e realizon kt?
a) dy drejtsit: _________________________________________________ 1 pik
b) marrdhnia midis tyre: ________________________________________ 1 pik
c) mjeti gjuhsor:________________________________________________ 1 pik
25. Kamy shprehet: te njeriu ka m shum gjra pr tu admiruar sesa pr tu prbuzur.
far tregon kjo? Argumentoni nse e gjejm t shprehur kt mendim te Merso?
3 pik
_________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
8
2 qershor 2009

KUJDES! MOS DMTO BARKODINLetrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti B

Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

_________________________________________________________________________________________________________________

BARKODI

REPUBLIKA E SHQIPRIS
MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCS
AGJENCIA QENDRORE E VLERSIMIT T ARRITJEVE T NXNSVE

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 2009


SESIONI

(I DETYRUAR)

VARIANTI
E mart, 2 qershor 2009

Ora 10.00

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Udhzime pr nxnsin
Testi sht i ndar n dy pjes: n proz dhe n tragjedi.
Testi n total ka 25 pyetje.
N t dy pjest ka krkesa me zgjedhje dhe me zhvillim. N krkesat me zgjedhje rrethoni
vetm shkronjn prbri prgjigjes s sakt, ndrsa pr krkesat me zhvillim sht dhn
hapsira e nevojshme pr t shkruar prgjigjen.
Koha pr zhvillimin e krkesave t testit sht 2 or e 30 minuta.
Pikt pr seciln krkes jan dhn prbri saj.
Pr prdorim nga komisioni i vlersimit
Krkesa

9a

9b

10a

10b

11

12a

12b

13

14

15

16

17

18

19a

19b

20a

20b

21

22a

22b

23

24

25a

25b

25c

25d

Pikt
Krkesa
Pikt
Krkesa
Pikt

Totali i pikve

KOMISIONI I VLERSIMIT
1..Antar
2. .Antar

____________________________________________________________________________
AVA
1
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Varianti B

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA I
Mitrush KUTELI

Vjeshta e Xheladin Beut (fragment)


Xheladin beu mbeti vetm. Tha t dilte n ballkon, t pinte kahven, po e ktheu
mendjen e i ra rrotull ods, qndroi nj ast prpara pasqyrs sa nj der, u shikua e nuk e
njohu veten: nga pasqyra e vshtronte nj burr tjetr me ca sy t skuqur, t krcyer, me nj
gryk t shfryr e t varur si ato laprat e misrokut, me ballin brazda-brazda. Aty-ktu, npr
mustaqet e kreshpruara, i dukeshin fije argjendi. Vetm nn hund, ku ndaheshin m dysh
shtllunga, i kish pak si t zverdhura nga tymi i duhanit, tamam si ca qime pri plak.
A mos e kish fajin pasqyra?
Jo pasqyra e ndritur, me yll e hn t bardh n cep, skish asnj faj. Fajin e kishin
vjett e shumta q i kish rrojtur e gzuar si shum t pakt jan ata q i rrojn e i gzojn, e
kishin ahengjet e gjergjeqet e shpeshta ... Sidoqoft tani, pr her t par Xheladin beu vuri re
se sikur i kish shkuar nj damalug npr fytyr. Vajti e u ul prpara nj pasqyre tjetr. Po edhe
kjo ishte si e para dhe i tregonte nj burr me lapra, breza e sy t skuqur. I ra leht festes me
gisht dhe e shtyu n maj t koks tullupane. E ktheu n vend, e vuri mbi sy si ngaher. Hej,
sa zt i kish at ast ata derra ifinj q rronin me buk misri e dhall, po leshrat i kishin si
pendt e korbit
- Efnm, u mplake, Xheladin bej...
- Kush foli kshtu? U kthye e shikoi prqark. Skish njeri.
Kish folur vet beu. Kt zakon kish koh q e kish filluar dhe po e shtonte dita dits: fliste e prgjigjej vet. Njerzit e tij t afrm e dinin, po bnin sikur sdgjonin, sikur
svinin re kur uuriste kot m kot npr mustaqet, q i ngriheshin dhe i uleshin. Domosdo,
ata e dinin fjaln e mome: Beu edhe gomar t bhet mos i hip.
Dhe prsri.
- U mplake, u mplake...ike...
Dhe i vozitn mornica t ftohta npr trup, jo pr kohn q i kish shkuar, po pr at q
do t vinte pasandaj. Ja npr qytet e fshatra zun t rriten upa t reja. Aty m par i shihje
pragjeve e udhs, npr pluhur, t dregosura, t qurrosura, t palara, kurse tani si sheh? Kujt
do ti mbetet mjalti i zogjve, rrushi i mbl, tr pemt e ifligjeve? Xheladin beu po mplakej.
Xheladin beu ish mplakur ... Mendja zuri ti qerthullohej, sa ment ra posht n sixhade. Bri
ca ape e ndenji n cep t divanit.
- Po pas pleqrie? pyeti.
Dhe u prgjigj vet.
- Pas pleqrie efnm? Ti e di: varri...

Pr pyetjet 1-7 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

1. Xheladin beu nuk ndihet mir, sepse:


A)
B)
C)
D)

1 pik

njerzit kan filluar t mos i binden m.


e ndien plakjen e pashmangshme.
ka frik se mos mbetet vetm.
vuan nga nj smundje e pashrueshme.

____________________________________________________________________________
AVA
2
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Varianti B

_________________________________________________________________________________________________________________

2. Peshn m t madhe t ktij fragmenti e ka shprehja:


A)
B)
C)
D)

1 pik

mbeti vetm.
fliste e prgjigjej vet.
nuk njohu veten.
u mplake...ike...

3. Prshtypja q krijon autori, n pjesn e dhn m sipr, sht:


1 pik
A)
B)
C)
D)

Xheladin beu ka nj nam t keq.


Xheladin beu bie pre e pasionit t tij.
Xheladin beut plakja nuk i shkakton asnj emocion.
Xheladin beu po plaket n mnyr t shmtuar.

4. Asnj nga t afrmit e beut nuk i thot asgj atij n lidhje me rregullimin mendor
q po e pushton, sepse:
1 pik
A) sht tabu t flassh pr kto gjra.
B) kan frik nga egrsia e tij.
C) n fisin e tyre kjo sht nj gj normale.
D) nuk duan ta lndojn duke ia treguar.
5. Figura e metafors sht prdorur n alternativn:
A)
B)
C)
D)

1 pik

Dhe i vozitn mornica t ftohta npr trup.


... tamam si ca qime pri plak.
Ja npr qytet e fshatra zun t rriten upa t reja.
Xheladin beu po mplakej.

6. Cila nga alternativat e mposhtme sht karakteristik e ligjrimit popullor?


1 pik
A) Njerzit e tij t afrm e dinin, po bnin sikur sdgjonin.
B) Kt zakon kish koh q e kish filluar dhe po e shtonte dita - dits.
C) Fajin e kishin vjett e shumta q i kish rrojtur e gzuar si shum t pakt jan
ata q i rrojn dhe i gzojn.
D) ...po e ktheu mendjen e i ra rrotull ods, qndroi nj ast prpara pasqyrs
sa nj der, u shikua e nuk e njohu veten.
7. Shprehja mendja zuri ti qerthullohej ka kuptimin:
A)
B)
C)
D)

1 pik

mendja po i ndriohej.
mendja po i vinte rrotull.
mendja po i errsohej.
mendja po i kthjellohej.

8. Si do ta interpretonit mbylljen e ktij fragmenti: Pas pleqrie efnm? Ti e di: varri...?


2 pik
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
3
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Varianti B

_________________________________________________________________________________________________________________

9.
a) Xheladin beu, n nj moment, ndodhet prpara pasqyrs.
far t vrtete i zbulon ajo?

1 pik

________________________________________________________________________
b) gjendje shpirtrore i shkakton ky ballafaqim? Identifikoni dy detaje (fjal ose
shprehje) q zbulojn thelbin e ksaj gjendjeje.
3 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
10.
a) N paragrafin e fundit, Xheladin beun nuk e shqetson ajo q ka kaluar, por e
ardhmja q do t vij. Pse?
1 pik
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
b) Shpjegoni arsyen pse autori, pikrisht n kt moment, ofron imazhin e vajzave t
reja dhe natyrs s pasur.
2 pik
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
11. Argumentoni si lidhet titulli i ksaj novele me prmbajtjen e ktij fragmenti? 2 pik
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

12.
a) Mnyra se si bhet portretizimi i beut nga ana e autorit, shpesh sht ironike.
Cilat jan mjetet artistike q krijojn ironin? Gjeni dy prej tyre, duke i shoqruar
me ilustrimet prkatse.
2 pik
_________________________________________________________________
__________________________________________________________________
b) far ndjesie ju zgjon nj mnyr e till portretizimi?

1 pik

_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
4
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Varianti B

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA II
ESKILI
Koeforet (fragment)
KLITEMNESTRA
ke q thrret, q ngre shtpin n kmb?

Me t edhe n vdekje. sht ai


Q deshe, nj hero ndrsa urreje.

SHRBTORI
T vdekurit u ngritn e vran t gjallt.

KLITEMNESTRA
T kam ushqyer. Me ty dua t plakem.

KLITEMNESTRA
O tmerr! E mora vesh se do t thuash:
Si vram me dredhi, ashtu do t vritemi!
M jepni shpejt pra shpatn me dy presa,
T shohim do t vras, a do t m vrasin,
Meqense gjer ktu m solli i trishti fat.

ORESTI
T rrosh me mua, vrasse e babait?

(Ajo drejtohet nga porta qendrore q hapet


befas.Prej saj del Oresti me shpat n dor.
Piladi sht pas tij. Shrbtori ikn me vrap)
ORESTI
Ty t krkoj. Se ky e lau hesapin.
KLITEMNESTRA
Mjera un, Egisti im, t vran, i dashur!

KLITEMNESTRA
Kshtu nga Fati qe e shkruar, bir.
ORESTI
Nga Fati pra dhe fundi yt sht shkruar.
KLITEMNESTRA
Si trembesh, bir, mallkimit t nj nne?
ORESTI
Nj nn q n mjerim e flaku t birin.
KLITEMNESTRA
T kam drguar n shtpi t miqve.

ORESTI
E do akoma? Pran tij pra shko.
N varr prbri e vdekur rri besnike.

ORESTI
Dy her m shite mua, nj qytetar t lir.

(Ngre shpatn, Klitemnestra i bie n gjunj


dhe zbulon gjirin.)

KLITEMNESTRA
fitim unpaskam pasur nga kjo shitje?

KLITEMNESTRA
Ndalo, o bir, nderoje kt gji
Prmbi t cilin gjumi shpesh t zu
Tek qumshtin q ty t rriti, thithje.
(Oresti ul shpatn)

ORESTI
Kam turp t them fitimin e urryer.

ORESTI
t bj Pilad? A vritet vall nna?

ORESTI
Mos prgojo heroin, ti q rrije
E shtrir n shtpi, ndrsa ai luftonte.

PILADI
Harrove parathnma bri Febi,
Kshilln e Pitos dhe betimet,
Dgjom, gjith njerzit mund ti bsh
Armiq, por kurr armiq mos bj hyjnit.
ORESTI
Ti ke t drejt. Ty do t dgjoj.
(Klitemnestrs)
M ndiq, pran tij un dua t t ther.
Sa ishte gjall, at ti ve plqeve
N vend t atit tim, ahere shko

KLITEMNESTRA
E thuaj. Po dhe ati yt pat faj.

KLITEMNESTRA
Bir, gruaja larg burrit se ka t leht.
ORESTI
Me djers t burrit n shtpi ushqehet.
KLITEMNESTRA
Vrtet krkon, o bir, t vrassh nnn?
ORESTI
Nuk t vras un, ti veten vet ke vrar.

____________________________________________________________________________
AVA
5
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti B

Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

_________________________________________________________________________________________________________________

KLITEMNESTRA
Hap syt, se gjaku i nns t z rndshm.

KLITEMNESTRA
Nj gjarpr paskam lindur e paskam rritur.

ORESTI
Po gjakut t babait, q m thrret, ti bj?

ORESTI
E kobshmja ndrr e vrtet po del.
Nj burr vrave, vdis pra nga nj bir.
(E zvarrit nnn n pallat)

KLITEMNESTRA
Ah, qenke shurdh si varri! M kot lutem!
ORESTI
Fati tim eti t dnoi me vdekje.

Pr fatin e t dyve qaj tani.


Por meq ky radhn e vrasjes mbylli
Me t sht zemra ime dhe uroj
Q t mos shuhet kurr syri i shtpis.

Pr pyetjet 13-18 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

13. Oresti sht kthyer nga mrgimi, sepse:


A)
B)
C)
D)

do t ndaj Klitemnestrn nga Egisti.


do t vizitoj varrin e t atit.
do t marr motrn me vete.
do t marr gjakun e babait.

14. Vargu T vdekurit u ngritn e vran t gjallt nnkupton:


A)
B)
C)
D)

1 pik

Ty do t dgjoj.
Me ty dua t plakem.
Pran tij pra shko.
Fati tim eti t dnoi me vdekje.

17. Ajo far uron Oresti n vargjet e fundit t ktij fragmenti, sht:
A)
B)
C)
D)

1 pik

rritja e tensionit dramatik.


theksimi i karakterit t rrmbyer t Orestit.
shtimi i muzikalitetit t vargut.
krijimi i prshtypjes s lojs s fjalve.

16. N ciln prej alternativave t mposhtme shfaqet toni urdhrues?


A)
B)
C)
D)

1 pik

fantazmat jan ngritur e po hakmerren.


perndit jan kthyer pr t vrar.
n pallat ka plasur rrmuja dhe vrasja.
disa njerz t panjohur po vrasin kdo q u del prpara.

15. Dialogu midis Orestit dhe Klitemnestrs karakterizohet nga fjali t shkurtra.
Arsyeja e ktij prdorimi sht:
A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

q t vendoset e drejta n kt shtpi.


q shpirti i t vdekurve t prehet n paqe.
q jeta e ksaj shtpie t mos shuhet.
q kjo shtpi t mbrohet nga perndit q ktej e tutje.

____________________________________________________________________________
AVA
6
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

Varianti B

_________________________________________________________________________________________________________________

18. N kt tragjedi konflikti tragjik zhvillohet:


A)
B)
C)
D)

1 pik

brenda familjes mbretrore.


midis familjes mbretrore dhe qytetarve.
midis familjes mbretrore dhe perndive.
midis dy mbretrive fqinje.

19. Gjeni nj nga motivet kryesore t tragjedis n kt pjes. Ilustrojeni at me vargjet


prkatse.
a) motivi: _______________________________

1 pik

b) ilustrimi: __________________________________________________

1 pik

____________________________________________________________________
20.
a) imazh prpiqet t krijoj Klitemnestra pr ta ndaluar Orestin q ta vras? 1 pik
____________________________________________________________________
b) Identifikoni nj argument q ajo prdor, pr t justifikuar veten prpara Orestit pr
krimin e kryer dikur.
1 pik
____________________________________________________________________
21. Portretizimi i Klitemnestrs realizohet prmes ligjrimit t Orestit.
cilsi t karakterit t saj theksohen dhe pse?

3 pik

________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
22. Gjendja shpirtrore e Orestit para vrasjes shfaqet e dyzuar. Cilat jan arsyet e ktij
dyzimi? Mbshteteni mendimin tuaj me nga nj ilustrim pr secilin rast.
a) arsyet: ______________________________________

2 pik

______________________________________
b) ilustrimet: ___________________________________

2 pik

____________________________________
23. Cila sht e veanta e ndrtimit t ktij vargu: E kobshmja ndrr e vrtet po del?
Shpjegoni arsyen e ktij prdorimi.
2 pik
a) __________________________________________________________________
b) __________________________________________________________________
24. Fjala Fati prsritet disa her gjat dialogut. Shpjegoni se si shfaqet mendsia e grekve
t lasht n lidhje me fatin, prmes ksaj vepre t tragjedianit t madh.
2 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
7
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti B

Shkolla e mesme e gjuhve t huaja

_________________________________________________________________________________________________________________

25. Oresti sht figura m tragjike e ksaj vepre. Argumentoni mendimin tuaj n formn e
nj eseje, duke vn n dukje edhe iden madhore q prcjell autori prmes saj n kt
tragjedi.
8 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________

Shtjellimi
i ides
(25a)

Organizimi dhe
struktura
(25b)

Stili dhe
origjinaliteti
(25c)

Saktsia gjuhsore
(sintaksa dhe drejtshkrimi)
(25d)

Totali

2 pik

2 pik

2 pik

2 pik

8 pik

25

____________________________________________________________________________
AVA
8
2 qershor 2009

KUJDES! MOS DMTO BARKODINLetrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

_________________________________________________________________________________________________________________

BARKODI

REPUBLIKA E SHQIPRIS
MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCS
AGJENCIA QENDRORE E VLERSIMIT T ARRITJEVE T NXNSVE

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 2009


SESIONI

(I DETYRUAR)

VARIANTI
E mart, 2 qershor 2009

Ora 10.00

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe

Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh


Udhzime pr nxnsin
Testi sht i ndar n dy pjes: n poezi dhe n tragjedi.
Testi n total ka 25 pyetje.
N t dy pjest ka krkesa me zgjedhje dhe me zhvillim. N krkesat me zgjedhje rrethoni
vetm shkronjn prbri prgjigjes s sakt, ndrsa pr krkesat me zhvillim sht dhn
hapsira e nevojshme pr t shkruar prgjigjen.
Koha pr zhvillimin e krkesave t testit sht 2 or e 30 minuta.
Pikt pr seciln krkes jan dhn prbri saj.
Pr prdorim nga komisioni i vlersimit
Krkesa

9a

9b

10a

10b

11a

11b

12a

12b

12c

13a

13b

14

15

16

17

18

19

20

21a

21b

22

23a

23b

24

25a

25b

25c

25d

Pikt
Krkesa
Pikt
Krkesa
Pikt

Totali i pikve

KOMISIONI I VLERSIMIT
1...Antar
2. .Antar

____________________________________________________________________________
AVA
1
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA I
Lasgush PORADECI

Poradeci
Perndim i vaglluar mbi Liqerin pa kufir.
Po prhapet dal-nga-dale nj pluhur si nj hije.
Npr Mal e nr Lndina shkrumb i nats q po bije,
Dyke zbritur q nga qjelli prmbi fshat po bhet fir...
E kudo krahin e gjer m spo qit as piplim:
N Katund krcet nj port...n Liqer hesht nj lopat...
Nj shqiponj e arratisur fluturon n Mal-t- That...
Futet zemra djaloshare mun n fund t shpirtit tim.
Tr fisi, tr jeta, ra...u dergj...e zuri gjumi...
Zotroj m katr an errsira...
Po tashi:
Dyke nisur udhtimin mes-pr-mes nr Shqipri,
Drini plak e i prrallshm po mburon prej Shndaumi.

Pr pyetjet 1-7 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

1. Lirika e Lasgushit i prket letrsis:


A)
B)
C)
D)

humaniste shqiptare
klasike shqiptare
moderne shqiptare
s vjetr shqiptare

2. Ideja e lvizjes dhe jets q svdes kurr, n kt poezi, konkretizohet n


imazhin q krijon:
A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

lumi n udhtimin e tij t pandrprer.


liqeni i prmasave pa kufi.
madhshtia e maleve dhe e lndinave.
zemra djaloshare por e trazuar e poetit.

____________________________________________________________________________
AVA
2
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

3. Antonimi t kontekstit poetik krijon ifti:


A)
B)
C)
D)

plak i prrallshm
nat errsir
ra u dergj
hesht - krcet

4. Perndim i vaglluar ka kuptimin:


A)
B)
C)
D)

1 pik

perndim i ndritur
perndim i qet
perndim i kuq
perndim i mjegullt

5. Kjo poezi sht shkruar me varg:


A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

13 rroksh
14 rroksh
15 rroksh
16 rroksh

6. N cilin prej vargjeve, prmes nj shkallzimi zbrits, grupi i foljeve jep iden
e qetsis?
1 pik
A)
B)
C)
D)

Nj shqiponj e arratisur fluturon n Mal-t- That...


Tr fisi, tr jeta, ra...u dergj...e zuri gjumi...
E kudo krahin e gjer m spo qit as piplim:
N Katund krcet nj port...n Liqer hesht nj lopat...

7. Cili nga vargjet e mposhtm ka nj rend t prmbysur sintaksor?


A)
B)
C)
D)

1 pik

Tr fisi, tr jeta, ra...u dergj...e zuri gjumi...


Drini plak e i prrallshm po mburon prej Shndaumi.
Nj shqiponj e arratisur fluturon n Mal-t- That...
Npr Mal e nr Lndina shkrumb i nats q po bije

8. Prshkruani atmosfern q krijohet n dy strofat e para t ksaj poezie.

1 pik

_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________

9. Me pjes t ligjrats jan formuar metaforat e mposhtme?


a) shkrumb i nats:

___________________

1 pik

b) jeta u dergj:

___________________

1 pik

____________________________________________________________________________
AVA
3
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

10.
a) prfytyrim krijon aliteracioni dhe retienca n vargjet e mposhtme?

2 pik

Tr fisi, tr jeta, ra...u dergj...e zuri gjumi...


Zotroj m katr an errsira...
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________

b) Fjala errsira, n kto vargje mund t interpretohet n dy mnyra: t drejtprdrejt


dhe t figurshme. Si e kuptoni seciln prej tyre?
2 pik
e drejtprdrejt: ________________________________________________________
e figurshme: ___________________________________________________________
11.
a) Dy vargjet e fundit krijojn kontrast me pjesn tjetr t poezis. Cili sht thelbi i tij
dhe si do ta interpretonit kt kundrvnie?
2 pik
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
b) Me far lidhet shqetsimi dhe dhimbja e poetit n kto vargje?

1 pik

__________________________________________________________________
12. Cils pjes t ligjrats i prket fjala i prrallshm? Si sht formuar ajo?
Zbuloni efektin e shprehsis q krijon kjo fjal.
a) pjesa e ligjrats: ________________________________

1 pik

b) formimi: _______________________________________

1 pik

c) efekti i shprehsis:___________________________________________

1 pik

13. Disa emrtime t prgjithshme vendore poeti i shkruan me shkronj t madhe.


Gjeni dy prej tyre dhe tregoni arsyen e nj prdorimi t till.
a) emrtimi 1: _____________________________

2 pik

emrtimi 2: _____________________________

b) arsyeja e prdorimit: ________________________________________

1 pik

____________________________________________________________________________
AVA
4
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA II
SHEKSPIR
Makbeth (fragment)
MAKBETHI

ZONJA MAKBETH

Sikur t bhej dhe t merrte funt do t ishte


mir
T ish br sa m shpejt. Sikur kjo vrasje
T prjashtonte do pasoj dhe t kapte
Suksesin me mbarimn e saj, sikur kjo vepr
Nj her e mir hesapn e saj ta mbyllte
Pa ln bisht e gjurm e hie pas
Ktu, vetm ktu, mbi kt dhN kt buzdet t cekt provizorNuk e peshonim jetn tjatr fare.
Po kemi gjyq ktu pr kto pun:
Se posa bhemi msonjs pr gjakderdhje,
Na shembin me msimet tona nxnsit;
Kjo drejtsi me dor t paanshme
Na zgjat n buz vrerin q gatitm vet.
Ndodhet ktu dy her i garantuar:
E para, e kam prind dhe e kam mbret,
Q e prapsin veprn q t dyja fort;
Pastaj, e kam ktu si mysafir;
Duhet ta mbronj prej vrassve pra un
Jo un t ngre thikn kundr tij.
Prve ktyre, ka qn aq i mbl,
Ka qeverisur shtetin aq pastr
Sa mirsit e tij, si ngjj me trumbet,
Do tma dnojn vrasjen e mallkuar.
Mshira, si nj foshnj e posalindur,
Mbi kraht e furtuns dhe e hipur
Mbi kuaj t padukur Qerubinsh
Ka pr t fryr n do sy njeriu
Tmerrin e veprs sime t pabes
Dhe do ta mbyt ern me shi lotsh.
Skam yzengji ta poj qllimin tim
Prve ambicjes kulmse q turret,
Q hidhet ca m tej se i prket
Dhe bie n ann tjatr e prmbysur.
(Hyn Zonja Makbeth)
Eh, kemi?

Se di q t krkoi?

ZONJA MAKBETH
Pothua mbaroi darkn. Pse na ike?
MAKBETHI

MAKBETHI
M tej sduhet ta ngasim kt pun.
M ka nderuar fort tani n fund
Dhe kam fituar nj respekt t art
N sy t gjith bots; kt rrob
T ndriime duhet ta mbaj tani
E jo ta hedh mnjan kaqe shpejt.
ZONJA MAKBETH
A ish e dehur shpresa ku mu veshe?
A t ka fjetur dhe tani tu zgjua
Dhe sheh, e zbet, gjn q e gzoi?
Kshtu tani ta di dhe dashurin.
N vepr n kuraj gjithashtu
Si je dhe n dshir? Do ta kesh
At q quan si stoli t jets
Dhe prap rron frika n sy t vetes
Dhe po m thua Dua, po sguxoj
Si macja delikate e proverbit?
MAKBETHI
T lutem, hesht. Guxoj t bj do gj
Q i ka hie burrit; kush guxon
M tepr ssht burr.
ZONJA MAKBETH
Ahere, cili djall t shtyri vall
T bisedosh me mua kt pun?
Kur deshe q ta bje, ishe burr;
Dhe ca m tepr burr do t jesh
Kur t guxosh ta bsh me t vrtet
Nj her as koha as vendi nuk ujdisnin
Dhe deshe ti shtrngoje t t ndihnin,
Tani q t ardhn vet dhe t luten,
Pazotsia jote i largon.
Kam qen nn, e di sa sht e dashur
Foshnja q m ththin n krahror:
Po prap, atje tek t mi qeshte syri,

A m krkoi?
____________________________________________________________________________
AVA
5
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

Ia kulja gojn q prej thithit tim


Dhe e vrvitja kok- tatpjet,
Sikur t kisha br be si ti.
MAKBETHI
Po n na dalt keq, ZONJA MAKBETH
N dalt keq!
Vidhos kurajn mun n vend ku ngjitet
Dhe sna del keq. Posa ta zr gjumi,
Dhe gjum i rnd si pas lodhjes sotme,
Ia deh me ver e barra t dy shambellant,
Ua bj trut tym e kokt trok,
Dhe kur t shtrihen e t flen derrrisht
N pellg t gjumit, si n varr t vdekjes,
gj sbjm dot ather ti dhe un
Mbi mbretin Dunkan t paruajtur?
Dhe pse t mos ua ngarkojm vall
Ktyre oficerve t dehur
Fajin e madh t vrasjes son?

MAKBETHI
Bj vetm djem, moj grua.
Se trimria jote e patrembur
Sduhet t lind tjatr ve meshkuj.
Po bota a do t besojn vall
Q e kan vrar ata q e ruajn,
Si t prdorim kamat e atyre
Dhe si ti ngjyejm me gjak t dy?
ZONJA MAKBETH
Kush ka kurajn t besoj ndryshe,
Kur t brtasim e t irremi
Dhe t vajtojm q na vdiq ktu?
MAKBETHI
E kam vendosur dhe tani tendos
Pr veprn e tmerruar gjith nervat.
Pra, shkojm e buzqeshur i gnjejm;
Se faqe e rreme fsheh n zemr ndjejm.
(Dalin)

Pr pyetjet 14-19 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.


14. N monologun n fillim t ksaj skene Makbethi shfaqet:
A)
B)
C)
D)

euforik
i qet
i pasigurt
nervoz

15. arsye jep Makbethi pr t mos e vrar mbretin Dunkan?


A)
B)
C)
D)

1 pik

Dunkani nuk mund t vdes i ri.


Dunkani sht miku i tij.
Dunkani sht kushriri i tij.
Dunkani sht m i fort se ai.

16. Me vargun N kt buzdet t cekt provizor Makbethi nnkupton:


A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

n kt pjes toke t Anglis s vjetr.


n kt tok ku jeta sht kaq e shkurtr.
n kt ferr ku po jetojm.
n kt tok t ashpr dhe armiqsore.

17. Gjat dialogut Makbethi i thot Zonjs Makbeth:T lutem, hesht. Pse e bn ai kt?
1 pik
A) Nuk e duron dot tonin e saj.
B) Do ti tregoj se burri sht ai.
C) Ka frik ti dorzohet tundimit t brendshm.
D) Ka frik se mos po i prgjojn.
____________________________________________________________________________
AVA
6
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

18. Figura e stilistiks n vargun Vidhos kurajn mun n vend ku ngjitet sht:
A) alegoria
B) metafora
C) metonimia
D) sinekdoka

1 pik

19. Pr far e akuzon Zonja Makbeth t shoqin?

1 pik

A)
B)
C)
D)

Ai sht nj ushtar i dobt.


Ai sht nj frikacak.
Ai sht nj bashkshort jokorrekt.
Ai sht nj baba i keq.

20. N nj moment t ksaj skene te Makbethi shfaqet nj an e mir e ndrgjegjes s tij pr t


mos e vrar mbretin Dunkan. Cilat jan arsyet q e ojn at n nj vendim t till?
Identifikoni tri prej tyre.
3 pik
a) ____________________________________________________
b) ____________________________________________________
c) ____________________________________________________
21. Si reagon Zonja Makbeth ndaj t shoqit, kur dgjon vendimin e tij? Gjeni nj epitete q
ajo i vendos atij?
a) reagimi: ___________________________________________

1 pik

b) epiteti: ____________________________________________

1 pik

22. Cili sht imazhi m i fuqishm dhe ekstrem, me t cilin Zonja Makbeth mendon se
do ta detyroj t shoqin t veproj? tregon kjo pr karakterin e saj?
2 pik
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
23. Kur Makbethi ka frik se do t dshtojn me vrasjen, e shoqja i parashtron atij nj
plan pr ta bindur se do t ken sukses. Renditni tri etapat npr t cilat ky plan
do t kaloj.
3 pik
a) etapa I: __________________________________________
etapa II: __________________________________________
etapa III: __________________________________________
b) N cilin moment t ksaj skene Zonja Makbeth triumfon n betejn e saj me t shoqin?
1 pik
___________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________
24. N mbyllje t skens Makbethi thot: Pra, shkojm e buzqeshur i gnjejm;/ Se faqe
e rreme fsheh n zemr ndjejm. Nisur nga kto fjal, shpjegoni si shfaqet ai n
kt moment.
2 pik
________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
7
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme e gjuhve t huaja seksioni dygjuhsh

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

25. Argumentoni n formn e nj eseje deri n mas Zonja Makbeth sht fajtore pr rnien
e t shoqit. N prgjigjen tuaj referojuni marrdhnieve t iftit n kt sken dhe prgjat
tragjedis.
8 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
Shtjellimi
i ides
(25a)

Organizimi dhe
struktura
(25b)

Stili dhe
origjinaliteti
(25c)

Saktsia gjuhsore
(sintaksa dhe drejtshkrimi)
(25d)

Totali

2 pik

2 pik

2 pik

2 pik

8 pik

25

____________________________________________________________________________
AVA
8
2 qershor 2009

KUJDES! MOS DMTO BARKODINLetrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

_________________________________________________________________________________________________________________

BARKODI

REPUBLIKA E SHQIPRIS
MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCS
AGJENCIA QENDRORE E VLERSIMIT T ARRITJEVE T NXNSVE

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 2009


SESIONI

(I DETYRUAR)

VARIANTI
E mart, 2 qershor 2009

Ora 10.00

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe

Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar


Udhzime pr nxnsin
Testi sht i ndar n dy pjes: n poezi dhe n proz.
Testi n total ka 25 pyetje.
N t dy pjest ka krkesa me zgjedhje dhe me zhvillim. N krkesat me zgjedhje rrethoni
vetm shkronjn prbri prgjigjes s sakt, ndrsa pr krkesat me zhvillim sht dhn
hapsira e nevojshme pr t shkruar prgjigjen.
Koha pr zhvillimin e krkesave t testit sht 2 or e 30 minuta.
Pikt pr seciln krkes jan dhn prbri saj.
Pr prdorim nga komisioni i vlersimit
Krkesa

9a

9b

10a

10b

11a

11b

11c

12

13a

13b

13c

13d

14

15

16

17

18

19

20a

20b

20c

21

22a

22b

22c

23a

23b

23c

24

25a

25b

25c

25d

Pikt
Krkesa
Pikt
Krkesa
Pikt

Totali i pikve

KOMISIONI I VLERSIMIT
1..Antar
2. .Antar

____________________________________________________________________________
AVA
1
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA I
Gjergj Elez Alija
(fragment)
Sa ka nisun drita me zbardh majet,
nfush tmejdanit trimat konkan dal,
keq me fjal trimat shoshojn po rrekin:
Pa prej vorrit, Gjergj, ti konke ue?
Pse me mqit, bre burr, nkt fush tmejdanit?
Sa mir trimi i ka prgjegj Balozit:
T lumt goja, Baloz, mir po thue,
qe nand vjet qi kam marr rrugn e vorrit,
pak pa mrrijt, Baloz, ti mke dredhue:
mke lyp motrn para se mejdanin,
mke lyp berrat para se obanin,
e jam dredh nkt log pr me tkallxue
se ne tparit nji kanu na kan lan:
armt me dhan prpara e mandej gjan,
kurr Balozit motrn mos mia dhan,
pr pa u pre nat fushn e mejdanit!
Por shtrngohu, Baloz, se tka ardh dita,
se ktu i thon-o Gjergj Elez Alija!
E i kan ba dy gjogat tim pr tim
e ntopuz Balozi e ka shinue:
ndy gjujt gjogu Gjergjit te i ka ra,
prmbi kryet topuzi i ka fjurue;
dymbdhet pash nledin u ngul topuzi,
dymbdhet pash prpjet si re u ue pluhni.
Ather Gjergjit rendi te i ka ardh,
sa mir trimi ntopuz qi ka dredh,
lik prmjet Balozit te i ka ra.
Atrand fusha kur arrxue Balozi.
Mejher trimi shpatn ma ka xjerrun,
kryet me neje trupit ia ka damun,
zhag pr kambet trupin e ka ngrehun,
me gjith at mnji bunar e ka mbytun.
T tan lumn gjaku e ka trzue,
pr tri vjet krejt vendin e ka qelbun.

Pr pyetjet 1-7 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.


1. Knga e Gjergj Elez Alis bn pjes n:

1 pik

A) kngt legjendare t rinjohjes.


B) kngt e ciklit t kreshnikve.
C) kngt legjendare t murosjes.
D) kngt legjendare t vllait t vogl.
____________________________________________________________________________
AVA
2
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

2. Fjalt ky: trim, shpat, topuz, gjak, mejdan krijojn imazhin se n kt fragment:
1 pik
A) ndodh nj dyluftim i ashpr.
B) debatohet mbi llojet e armve.
C) lidhet nj vllazri e prjetshme.
D) ekzekutohet nj rit i vjetr pagan.
3. Prania e Balozit n kt kng tregon:

1 pik

A) vlera t padiskutueshme njerzore.


B) harmoni mes s mirs dhe s keqes.
C) ekzistencn e kundrshtarit prbindsh.
D) kundrvnien e njeriut me Perndin.
4. Folja n vargun nfush tmejdanit trimat konkan dal sht n mnyrn:
1 pik
A) kushtore
B) dftore
C) lidhore
D) habitore
5. Anafora n vargjet: Dymbdhet pash nledin u ngul topuzi/ dymbdhet pash
prpjet si re u ue pluhni sht fjal:
1 pik
A) e prejardhur
B) e prbr
C) e prngjitur
D) e parme
6. Vargu q sjell rrjedhn e ngadalt t kohs, prmes simboliks popullore, sht:
1 pik
A) sa ka nisun drita me zbardh majet.
B) qe nand vjet qi kam marr rrugn e vorrit.
C) nfush tmejdanit trimat konkan dal.
D) por shtrngohu, Baloz, se tka ardh dita.
7. Dyluftimi n kt fragment ju sjell ndr mend skenn e famshme t ndeshjes s:
1 pik
A) Akilit me Hektorin.
B) Sknderbeut me Ballabanin.
C) Makbethit me Makdafin.
D) Orestit me Egistin.

8. Fjalt e mposhtme, t shkputura nga fragmenti, i shkruani n gjuhn standarde.


2 pik
a) prgjegj: __________________
b) dredhue: ___________________
____________________________________________________________________________
AVA
3
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

9. N vargun: t lumt goja, Baloz, mir po thue shprehja t lumt goja krijon efekt pr
shkak t kuptimit t veant me t cilin sht prdorur. Cili sht ky kuptim dhe me ciln
figur t fjals realizohet?
a) kuptimi: _________________________

1 pik

b) figura: __________________________

1 pik

10. N kngt e epiks legjendare, peshn kryesore figurative e mban hiperbola. Gjeni n
pjesn e msiprme dy t tilla dhe interpretoni rolin e tyre n funksion t brendis.
a) hiperbola 1: ________________________________________________

2 pik

hiperbola 2: ________________________________________________
b) interpretimi: _________________________________________________ 1 pik
__________________________________________________________________
11. N fragment kemi rima foljore dhe emrore. Gjeni nga nj shembull pr secilin rast dhe
shpjegoni efektin e tyre.
a) rim foljore: __________________________________________

1 pik

b) rim emrore: __________________________________________

1 pik

c) efekti: ________________________________________________

1 pik

12. Evidentoni tre momente ky t brendis s fragmentit, duke ndjekur rendin kronologjik
t ngjarjes.
3 pik
a) ____________________________________________________________________
b) ____________________________________________________________________
c) ____________________________________________________________________
13. Gjergji i drejtohet Balozit duke i dhn arsyen prse ndodhet prball tij. Cila sht kjo?
N cilin kod moral mbshtetet? Interpretoni vargun q e jep kt.
a) arsyeja: ________________________________________________

1 pik

b) kodi moral: _____________________________________________

1 pik

c) vargu: __________________________________________________

1 pik

d) interpretimi: _____________________________________________

1 pik

___________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
4
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA II
Heminguej
Lamtumir arm (fragment)
Ky fragment sht shkputur nga romani Lamtumir arm i Ernest Heminguejit. Jemi n
pjesn e par t romanit. Henri, personazhi kryesor sht plagosur n luft. Tashm, ai
ndodhet n spital.
- keni kshtu, urat?- tha Henri. M dukeni shum i lodhur.
- Jam i lodhur dhe nuk kam t drejt t jem.
- Ndofta nga vapa.
- Jo, nga shkaku i pranvers. E ndjej veten si t drrmuar.
- Jeni i trishtuar.
- Jo, por urrej luftn.
- As un nuk e dua,- i thash.
Ai tundi kokn dhe vshtroi nga dritarja.
- Ajo ju prek pak. Ju nuk e shihni. M falni. E di mir q jeni plagosur.
- Ndodhi nj aksident.
- Megjithat, ndonse jeni plagosur, nuk e shihni. Un mund t flas pr luftn. Un vet nuk e
shoh por e ndjejpak.
- Ne flisnim pikrisht pr luftn n astin q u plagosa. Passini fliste pr luftn.
Prifti la gotn. Ai mendonte pr tjetr gj.
***
- Grada juaj sht grad oficeri, edhe un jam oficer.
- N t vrtet nuk jam, kurse ju, ju nuk jeni italian. Ju jeni i huaj. Por ju jeni m afr
oficerve se njerzve.
- Cili sht ndryshimi?
- sht vshtir ta thuash. Ka njerz q jan partizan t lufts. N kt vend ka shum . Ka t
tjer q jan kundra.
- Po.
- Dhe un i ndihmoj.
- Ju jeni i huaj. Ju jeni patriot.
- Po ata q jan kundr lufts a mund ta ndalin?
- Nuk e di.
Ai vshtroi prsri nga dritarja dhe un po vshtroja me vmendje fytyrn e tij.
- A kan qen ndonjher t zot t ndalin luftn?
- Ata nuk jan t organizuar pr ti ndalur gjrat dhe, sa her q arrijn t organizohen, shefat
e tyre i shesin.
- Ather nuk ka asnj shpres?
- Shpres ka gjithmon. Po nganjher e humbas shpresn. Mundohem gjithmon t kem
shpres por nganjher nuk dshprohem.
- Lufta do t marr fund ndofta.
- Kam shpres.
- do t bni ather?
- Po t jet e mundur do t kthehem n Abrucet
***
Tani duhet t ngrihem e t iki, me gjith mend e kam, - tha ai.- Vrtet nuk keni nevoj pr
asgj? m pyeti me nj drit shprese n sy.
- Jo, kam nevoj vetm pr t biseduar.
- Do tu bj t fala t gjithve n mens nga ana juaj.
____________________________________________________________________________
AVA
5
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

- Ju faleminderit pr dhuratat tuaja t bukura.


- Ju lutem.
- Ejani t m takoni prap.-Po, Lamtumir.- M ra leht n dor.
- Mirupafshim,-thash n dialekt.
Brenda n dhom ishte errsir dhe ordinanca, q ishte ulur te kmbt e shtratit, u ngrit dhe
doli bashk me t. E doja shum priftin dhe dshiroja me gjith zemr q nj dit t mund t
kthehej n Abrucet. N mens tregohej i gzuar dhe pse nuk i nnqeshte fati, por un mendoja
se jet t bukur mund t kalonte n vendin e tij. Ai m kishte thn se n Kaprakota, jasht
qytetit, tatpjet lumit kishte trofta n lum. Natn ishte e ndaluar ti bije fyellit. Kur djemt e
rinj bnin serenat vetm fyellit nuk mund ti bije. Pyeta pr arsye. M kishin thn se
tingulli i fyellit, natn, sht i rrezikshm pr vajzat e reja. Fshatart i quanin t gjith t rinjt
Don dhe hiqnin kapeln kur kalonin ata. Babai i tij shkonte n do mesh dhe hante te
fshatart. Ishte gjithmon nj nder i madh pr ta. Nj i huaj nuk mund t dilte pr gjah po t
mos kish nj ertifikat ku t thuhej se nuk kish qen kurr n burg. N Gran Sasso dItalia
kishte arinj, por ai vend ishte larg. Akuila ishte nj qytet i bukur. N ver nett ishin t
freskta dhe pranvera e Abruceve ishte pranvera m e bukur e Italis. Por gjja m e
kndshme qe vjeshta, stina e gjahut n pyjet e gshtenjave. T gjith zogjt e kishin mishin t
shijshm, sepse ushqeheshin me rrush dhe skishte kurr nevoj t merrje drekn me vete,
sepse fshatart e quanin si nder t madh po tu shkoje pr drek. Pas nj cop here m zuri
gjumi.

Pr pyetjet 14-19 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

14. N kt roman kemi:


1 pik
A) nj histori dashurie n nj bot ku sundon ligji i lufts.
B) nj histori miqsh q bjn kompromise t uditshme.
C) nj histori t rinjsh q shkojn pr tu argtuar.
D) nj histori njerzish q luftojn pafundsisht kundr njri-tjetrit.
15. Konstatimi q e identifikon autorin si shkrimtar i brezit t humbur, gjendet n thnien:
1 pik
A) ishte e ndaluar ti bije fyellit.
B) e ndjej veten si t drrmuar.
C) kam nevoj vetm pr t biseduar.
D) nganjher e humbas shpresn dhe e urrej luftn.
16. Kuptimi i zgjeruar i titullit Lamtumir arm sht:

1 pik

A) nuk do t shihemi pr nj koh t gjat.


B) po shkoj dhe do t kthehem prsri.
C) po iki nga lufta pr t mos u kthyer m kurr.
D) po shkoj n shtpi pr t festuar me miqt.
17. Nevoja e Henrit pr t biseduar vazhdimisht me priftin buron nga fakti q:
1 pik
A) ai ishte i plagosur.
B) ai ishte i huaj.
C) at e trhiqte tema e biseds.
D) ai ishte patriot.
____________________________________________________________________________
AVA
6
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

18. Fjala lamtumir bn pjes n fushn leksikore t:


1 pik
A) prshndetjeve
B) urimeve
C) mallkimeve
D) profesioneve
19. Stili i Heminguejit karakterizohet nga thjeshtsia, sepse:

1 pik

A) temat e zgjedhura jan t vshtira.


B) momentet e forta e kan t vrtetn brenda tyre.
C) ngjarjet jan marr nga historia e largt.
D) ngjarjet dhe personazhet jan thjesht krijim i fantazis.
20. Si ndihet prifti n fillim t fragmentit? Shpjegoni arsyen e ksaj gjendjeje duke e
mbshtetur me nj detaj.
a) si ndjehet: ________________________________________

1 pik

b) arsyeja:__________________________________________

1 pik

c) detaji: ___________________________________________

1 pik

21. Henri n fragment shfaqet n dy plane: si sodits dhe si pjesmarrs.


Ku shfaqet secili prej tyre?
2 pik
a) sodits:_____________________________________________________________
___________________________________________________________________
b) pjesmarrs:_________________________________________________________
___________________________________________________________________
22. N cilat vende shtit fantazia e Henrit n paragrafin e fundit? Prse ndodh kjo?
Ilustroni me detaje arsyen e dhn.
a) vendet: ____________________________________________________

1 pik

b) arsyeja: ___________________________________________________

1 pik

c) ilustrimi: __________________________________________________

1 pik

___________________________________________________________________
23. stil ligjrimi sht prdorur n fragment? Identifikoni dy tipare t tij, duke i shpjeguar
me shembuj.
a) ligjrimi: ________________________________

1 pik

b) tipari 1: _______________________; shembull: ____________________ 1 pik


c) tipari 2: _______________________; shembull: ____________________ 1 pik
24. Cila sht shenja e piksimit karakteristike pr dialogun n kt fragment?
______________________________________________________________ 1 pik
____________________________________________________________________________
AVA
7
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme artistike; koreografike; sportive; me koh t shkurtuar

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

25. Bota njerzore ndrtohet nga dshira t ngjashme me ato t Henrit dhe priftit.
Prshkruani nj dshir tuajn, duke shpjeguar:
motivet q ju shtyjn drejt saj.
mundsit e realizimit.
8 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
Shtjellimi
i ides
(25a)

Organizimi dhe
struktura
(25b)

Stili dhe
origjinaliteti
(25c)

Saktsia gjuhsore
(sintaksa dhe drejtshkrimi)
(25d)

Totali

2 pik

2 pik

2 pik

2 pik

8 pik

25

____________________________________________________________________________
AVA
8
2 qershor 2009

KUJDES! MOS DMTO BARKODINLetrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme pedagogjike

_________________________________________________________________________________________________________________

BARKODI

REPUBLIKA E SHQIPRIS
MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCS
AGJENCIA QENDRORE E VLERSIMIT T ARRITJEVE T NXNSVE

PROVIMI I MATURS SHTETRORE 2009


SESIONI

(I DETYRUAR)

VARIANTI
E mart, 2 qershor 2009

Ora 10.00

Lnda: Letrsi dhe Gjuh shqipe


Shkolla e mesme pedagogjike

Udhzime pr nxnsin
Testi sht i ndar n dy pjes: n gjuh shqipe dhe n letrsi.
Testi n total ka 25 pyetje.
N t dy pjest ka krkesa me zgjedhje dhe me zhvillim. N krkesat me zgjedhje rrethoni
vetm shkronjn prbri prgjigjes s sakt, ndrsa pr krkesat me zhvillim sht dhn
hapsira e nevojshme pr t shkruar prgjigjen.
Koha pr zhvillimin e krkesave t testit sht 2 or e 30 minuta.
Pikt pr seciln krkes jan dhn prbri saj.
Pr prdorim nga komisioni i vlersimit
Krkesa

8a

8b

8c

8d

9a

9b

10a

10b

11a

11b

11c

12a

12b

12c

13

14

15

16

17

18

19a

19b

20a

20b

21a

21b

22

23

24

25a

25b

25c

25d

Pikt
Krkesa
Pikt
Krkesa
Pikt

Totali i pikve

KOMISIONI I VLERSIMIT
1...Antar
2. .Antar

____________________________________________________________________________
AVA
1
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme pedagogjike

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA I
Gjuh shqipe
Xhadeja zbriste e zbriste posht duke gjarpruar e duke u mbledhur kular rreth
maleve...
Her pas here, tek zbrisnin, gjenerali kthente kokn pas. Malet po largoheshin
gjithmon e m tepr. Konturet e tyre bheshin m abstrakte, m pak krcnuese. Gjenerali i
vshtronte me nj mnyr t till sikur tu thoshte: Tani mbaroi presioni juaj. Ju ika, ju ika.
Pastaj, n ort e dremitjes n makin, befas e zinte nj frik e turbullt. I dukej sikur malet do
t zgjatnin dorn e tyre t akullt pr ta kthyer prsri atje n grykat e tyre.
Por ai sdo t kthehej m kurr atje. Kurr.
Zbritn n nj fshat t madh bashk me mbrmjen. Ishte hera e par gjat dhjet
ditve, q gjeneralit i qeshi buza. M n fund mbaroi. At nat do t flinin aty dhe t
nesrmen n mngjes do t niseshin pr n Tiran. Dhe pas disa ditsh n atdhe. Gjenerali
ishte n qejf. Nj val e vakt gzimi, megjithse akoma e ndrojtur, po prpiqej ta pushtonte.
N fshat akoma nuk ishin ndezur dritat. Vetura kaloi npr udhn me balt, midis
fshatit, e ndjekur nga nj turm kalamajsh. Prpara klubit t kooperativs shoferi nxori kokn
nga dera e prparme dhe pyeti ku ndodhej kryesia e kooperativs. Kalamajt ia treguan me t
brtitura dhe, pa e br t gjat, nj pjes e tyre u nis me vrap prpara pr t treguar vendin
m sakt, kurse t tjert iu vun pas dhe vetura ecte tani ngadal midis kalamajve q bnin
zhurm e brtisnin me zrat e tyre t holl e t lart.
Vala e gzimit po bhej m e ngroht dhe pasiguria po shprbhej.

Fragment nga romani i Kadares


Gjenerali i ushtris s vdekur

Pr pyetjet 1-7 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

1. Qarkoni fjaln e urt:


1 pik
A)
B)
C)
D)

Fmijt u nisn pa e br t gjat.


Nuk bhet stan me lepuj.
Mso tu bsh ball vet t gjitha vshtirsive.
Nna u b me krah nga gzimi.

2. N fjalin: I dukej sikur malet do t zgjatnin dorn pr ta kthyer prsri aty...


folja do t zgjatnin sht:
1 pik
A)
B)
C)
D)

n kohn e ardhme, mnyra dftore


n kohn e ardhme t prparme, mnyra dftore
n kohn e tashme, mnyra kushtore
n kohn e ardhme t s shkuars, mnyra dftore

____________________________________________________________________________
AVA
2
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme pedagogjike

_________________________________________________________________________________________________________________

3. N fjalin: Konturet e tyre bheshin m abstrakte, m pak krcnuese,


fjala e nnvizuar sht:
A)
B)
C)
D)

1 pik

prcaktor kallzuesor i shprehur me mbiemr


rrethanor mnyre i shprehur me mbiemr
prcaktor kallzuesor i shprehur me emr
rrethanor mnyre i shprehur me emr

4. Fjala shprbhej sht formuar:


1 pik
A)
B)
C)
D)

me prejardhje me prapashtes
me prejardhje me parashtes e prapashtes njkohsisht
me prejardhje me parashtes
me prngjitje

5. Fjalia: Iu krijua prshtypja sikur malet do t zgjatnin dorn e tyre t akullt


pr ta kthyer prsri atje n grykat e tyre. sht:
A)
B)
C)
D)

fjali e prbr me m shum se dy pjes


fjali e prbr prcaktore
fjali e prbr ftilluese kryefjalore
fjali e prbr qllimore

6. N ndrtimin: Ju ika, ju ika, fjala ju sht:


A)
B)
C)
D)

1 pik

premr vetor
premr dftor
pjesz
trajt e shkurtr e premrit vetor

7. Qarkoni alternativn q ka nj fjal t shkruar gabim.


A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

T sapoardhurit po zhvendosnin mobiliet e vjetra.


Asnj shmangie nuk u vu re n zbatimin e detyrs.
T gjith i quajtn tradhti t ulta sjelljet e tij.
N trekndshin kndrejt ka dy brinj pingule.

8. Prcaktoni klasn e fjalve t nnvizuara n fjalit e mposhtme.


Her pas here, tek zbrisnin, gjenerali kthente kokn pas. Malet po largoheshin...
Konturet e tyre bheshin m abstrakte, m pak krcnuese.
Vetura kaloi npr udhn me balt.

a) tek:

____________________

1 pik

b) pas:

____________________

1 pik

c) krcnuese:

____________________

1 pik

d) npr:

____________________

1 pik

____________________________________________________________________________
AVA
3
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme pedagogjike

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

9. Gjeni kallzuesin n fjalin e mposhtme dhe tregoni llojin e tij.


Xhadeja zbriste e zbriste posht duke gjarpruar dhe duke u mbledhur kular
rreth maleve.
a) kallzuesi:

____________________

1 pik

b) lloji:

____________________

1 pik

10. Gjeni rasn e emrit t nnvizuar n fjalin e mposhtme dhe tregoni funksionin sintaksor
t tij.
Nj val e vakt gzimi po prpiqej ta pushtonte.
a) rasa:

_______________

1 pik

b) funksioni: _______________

1 pik

11. Prcaktoni llojin e rrethanorit t nnvizuar n fjalin e mposhtme. Tregoni me se sht


shprehur dhe nga varet ai.
Kalamajt ia treguan me t brtitura dhe, pa e br t gjat, nj pjes e tyre u nis
me vrap prpara pr t treguar vendin m sakt, kurse t tjert iu vun pas...

a) rrethanori:

__________________

1 pik

b) shprehur me: __________________

1 pik

c) varur nga:

1 pik

__________________

12. Nnvizoni pjesn kryesore n fjalin mposhtme, tregoni llojin e saj dhe mjetin lidhs
t pjesve.
a) Nj val e vakt gzimi, megjithse n fillim dukej e ndrojtur, po e pushtonte
dalngadal t trin.
1 pik

b) lloji i fjalis: ___________________

1 pik

c) mjeti lidhs: ___________________

1 pik

____________________________________________________________________________
AVA
4
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme pedagogjike

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

PJESA II
ESKILI
Koeforet (fragment)
KLITEMNESTRA
ke q thrret, q ngre shtpin n kmb?

Me t edhe n vdekje. sht ai


Q deshe, nj hero ndrsa urreje.

SHRBTORI
T vdekurit u ngritn e vran t gjallt.

KLITEMNESTRA
T kam ushqyer. Me ty dua t plakem.

KLITEMNESTRA
O tmerr! E mora vesh se do t thuash:
Si vram me dredhi, ashtu do t vritemi!
M jepni shpejt pra shpatn me dy presa,
T shohim do t vras, a do t m vrasin,
Meqense gjer ktu m solli i trishti fat.

ORESTI
T rrosh me mua, vrasse e babait?

(Ajo drejtohet nga porta qendrore q hapet


befas.Prej saj del Oresti me shpat n dor.
Piladi sht pas tij. Shrbtori ikn me vrap)
ORESTI
Ty t krkoj. Se ky e lau hesapin.
KLITEMNESTRA
Mjera un, Egisti im, t vran, i dashur!

KLITEMNESTRA
Kshtu nga Fati qe e shkruar, bir.
ORESTI
Nga Fati pra dhe fundi yt sht shkruar.
KLITEMNESTRA
Si trembesh, bir, mallkimit t nj nne?
ORESTI
Nj nn q n mjerim e flaku t birin.
KLITEMNESTRA
T kam drguar n shtpi t miqve.

ORESTI
E do akoma? Pran tij pra shko.
N varr prbri e vdekur rri besnike.

ORESTI
Dy her m shite mua, nj qytetar t lir.

(Ngre shpatn, Klitemnestra i bie n gjunj


dhe zbulon gjirin.)

KLITEMNESTRA
fitim unpaskam pasur nga kjo shitje?

KLITEMNESTRA
Ndalo, o bir, nderoje kt gji
Prmbi t cilin gjumi shpesh t zu
Tek qumshtin q ty t rriti, thithje.
(Oresti ul shpatn)

ORESTI
Kam turp t them fitimin e urryer.

ORESTI
t bj Pilad? A vritet vall nna?

ORESTI
Mos prgojo heroin, ti q rrije
E shtrir n shtpi, ndrsa ai luftonte.

PILADI
Harrove parathnma bri Febi,
Kshilln e Pitos dhe betimet,
Dgjom, gjith njerzit mund ti bsh
Armiq, por kurr armiq mos bj hyjnit.
ORESTI
Ti ke t drejt. Ty do t dgjoj.
(Klitemnestrs)
M ndiq, pran tij un dua t t ther.
Sa ishte gjall, at ti ve plqeve
N vend t atit tim, ahere shko

KLITEMNESTRA
E thuaj. Po dhe ati yt pat faj.

KLITEMNESTRA
Bir, gruaja larg burrit se ka t leht.
ORESTI
Me djers t burrit n shtpi ushqehet.
KLITEMNESTRA
Vrtet krkon, o bir, t vrassh nnn?
ORESTI
Nuk t vras un, ti veten vet ke vrar.

____________________________________________________________________________
AVA
5
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme pedagogjike

_________________________________________________________________________________________________________________

KLITEMNESTRA
Hap syt, se gjaku i nns t z rndshm.

KLITEMNESTRA
Nj gjarpr paskam lindur e paskam rritur.

ORESTI
Po gjakut t babait, q m thrret, ti bj?

ORESTI
E kobshmja ndrr e vrtet po del.
Nj burr vrave, vdis pra nga nj bir.
(E zvarrit nnn n pallat)

KLITEMNESTRA
Ah, qenke shurdh si varri! M kot lutem!
ORESTI
Fati tim eti t dnoi me vdekje.

Pr fatin e t dyve qaj tani.


Por meq ky radhn e vrasjes mbylli
Me t sht zemra ime dhe uroj
Q t mos shuhet kurr syri i shtpis.

Pr pyetjet 13-18 rrethoni vetm shkronjn q i prgjigjet alternativs s sakt.

13. N kt tragjedi konflikti tragjik zhvillohet:


A)
B)
C)
D)

brenda familjes mbretrore.


midis familjes mbretrore dhe qytetarve.
midis familjes mbretrore dhe perndive.
midis dy mbretrive fqinje.

14. Oresti sht kthyer nga mrgimi, sepse:


A)
B)
C)
D)

1 pik

Ty do t dgjoj.
Me ty dua t plakem.
Pran tij pra shko.
Fati tim eti t dnoi me vdekje.

17. Vargu T vdekurit u ngritn e vran t gjallt nnkupton:


A)
B)
C)
D)

1 pik

q t vendoset e drejta n kt shtpi.


q shpirti i t vdekurve t prehet n paqe.
q jeta e ksaj shtpie t mos shuhet.
q kjo shtpi t mbrohet nga perndit q ktej e tutje.

16. N ciln prej alternativave t mposhtme shfaqet toni urdhrues?


A)
B)
C)
D)

1 pik

do t ndaj Klitemnestrn nga Egisti.


do t vizitoj varrin e t atit.
do t marr motrn me vete.
do t marr gjakun e babait.

15. Ajo far uron Oresti n vargjet e fundit t ktij fragmenti, sht:
A)
B)
C)
D)

1 pik

1 pik

fantazmat jan ngritur e po hakmerren.


perndit jan kthyer pr t vrar.
n pallat ka plasur rrmuja dhe vrasja.
disa njerz t panjohur po vrasin kdo q u del prpara.

____________________________________________________________________________
AVA
6
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I


Shkolla e mesme pedagogjike

Varianti A

_________________________________________________________________________________________________________________

18. Dialogu midis Orestit dhe Klitemnestrs karakterizohet nga fjali t shkurtra.
Arsyeja e ktij prdorimi sht:
A)
B)
C)
D)

1 pik

rritja e tensionit dramatik.


theksimi i karakterit t rrmbyer t Orestit.
shtimi i muzikalitetit t vargut.
krijimi i prshtypjes s lojs s fjalve.

19. Gjendja shpirtrore e Orestit para vrasjes shfaqet e dyzuar. Cilat jan arsyet e ktij
dyzimi? Mbshteteni mendimin tuaj me nga nj ilustrim pr secilin rast.
a) arsyet: ______________________________________

2 pik

______________________________________
b) ilustrimet: ___________________________________

2 pik

____________________________________
20. Gjeni nj nga motivet kryesore t tragjedis n kt pjes. Ilustrojeni at me vargjet
prkatse.
a) motivi: _______________________________

1 pik

b) ilustrimi: __________________________________________________

1 pik

____________________________________________________________________
21.
a) imazh prpiqet t krijoj Klitemnestra pr ta ndaluar Orestin q ta vras? 1 pik
____________________________________________________________________
b) Identifikoni nj argument q ajo prdor, pr t justifikuar veten prpara Orestit pr
krimin e kryer dikur.
1 pik
____________________________________________________________________
22. Cila sht e veanta e ndrtimit t ktij vargu: E kobshmja ndrr e vrtet po del?
Shpjegoni arsyen e ktij prdorimi.
2 pik
a) __________________________________________________________________
b) __________________________________________________________________
23. Fjala Fati prsritet disa her gjat dialogut. Shpjegoni se si shfaqet mendsia e grekve
t lasht n lidhje me fatin, prmes ksaj vepre t tragjedianit t madh.
2 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
24. Portretizimi i Klitemnestrs realizohet prmes ligjrimit t Orestit.
cilsi t karakterit t saj theksohen dhe pse?

3 pik

________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
AVA
7
2 qershor 2009

Letrsi dhe Gjuh shqipe Sesioni I

Varianti A

Shkolla e mesme pedagogjike

_________________________________________________________________________________________________________________

25. Oresti sht figura m tragjike e ksaj vepre. Argumentoni mendimin tuaj n formn e
nj eseje, duke vn n dukje edhe iden madhore q prcjell autori prmes saj n kt
tragjedi.
8 pik
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
________________________________________________________________________

Shtjellimi
i ides
(25a)

Organizimi dhe
struktura
(25b)

Stili dhe
origjinaliteti
(25c)

Saktsia gjuhsore
(sintaksa dhe drejtshkrimi)
(25d)

Totali

2 pik

2 pik

2 pik

2 pik

8 pik

25

____________________________________________________________________________
AVA
8
2 qershor 2009