Sifat huruf

Sifat huruf adalah salah satu dari perkara tajwid dalam bacaan al-Quran. Sifat huruf adalah ciri yang menjelaskan perihal suatu huruf. Melalui sifatnya, seseorang itu akan mampu membezakan suatu huruf itu dengan keadaan sebutannya seperti tertahan, berdesing, melantun dan sebagainya. Kelebihan memahami sifat huruf ini adalah sebagai pelengkap kepada makhraj. Dengan mengetahui sifatnya, kita dapat membezakan lafaz sebutan bagi huruf yang makhrajnya sama. Tambahan pula, kita akan dapat mengenal huruf yang kuat dan lemah atau huruf yang dilafazkan secara tebal dan tipis kerana sifat yang wujud pada hurufnya. Sifat huruf juga membantu memperkemaskan ketepatan sebutan suatu huruf supaya dapat dilafazkan dengan betul, terutamanya bagi huruf yang hampir sama sebutannya seperti huruf tha (‫ )ﺙ‬dengan sin (‫)س‬, ha' (‫ )ح‬dengan ha (‫)ﻫ‬.

Pendapat ulama tentang bilangan sifat huruf
Ulama berselisih pendapat tentang bilangan sifat huruf, namun biasanya pendapat yang digunapakai ialah pendapat Ibn Jazari; iaitu terdapat 17 sifat huruf kesemuanya.

Pembahagian sifat huruf
Sifat huruf terbahagi kepada dua:

Sifat lazimah (‫ — )ﻻﺯﻣﻪ‬ciri kekal yang pasti ada bagi setiap sebutan huruf dalam semua keadaan, tidak terpisah dari suatu huruf itu sama ada pada keadaan berbaris mahupun mati. Sifat ini juga dikenali sebagai "sifat yang berlawanan". Terdapat sepuluh sifat yang tergolong dalam kategori ini: Hams lawannya jahr Syiddah lawannya rakhawah (pertengahan bagi kedua-dua sifat ini dinamakan tawasut) Isti'la' lawannya istifal Itbaq lawannya infitah Idzlaq lawannya ismat Sifat ‘aridhah; (‫ )ﻋﺎﺭﻀﻪ‬ialah ciri mendatang yang berubah-ubah bagi suatu huruf yang adakalanya terpisah dari huruf dan menyertainya pula pada keadaan yang lain seperti tarqiq (nipis), tafkhim (tebal), ghunnah, idgham, atau ikhfa’, panjang atau pendek dan seumpamanya. Sifat ini juga dikenali sebagai "sifat yang tidak berlawanan". Terdapat tujuh sifat yang tergolong dalam kategori ini:

1. 2. 3. 4. 5.

1. Safir (‫ )ﺻﻔﺮ‬- Suara dari hujung mulut seakan-akan bersimpul 2. Qalqalah (‫ )ﻗﻠﻘﻠﻪ‬- melantun 3. Lin (‫ )ﻟﻴﻦ‬- lembut

jīm (‫)ج‬. sīn (‫)س‬. 7. cara menyebutnya ialah dengan menerangkan huruf dan menahan nafas bersamanya. Rakhawah Rakhawah (‫ )الرخاوة‬bermaksud lembut. berulang-ulang dan lima sifat yang berlawanan. ḥā' (‫)ح‬. cara menyebutnya ialah dengan menyembunyikan huruf dan melarikan nafas bersamanya. Suara-suara tidak berlawanan pula terkadang-kadang termasuk datu atau dua sifat daripadanya.panjang Tiap-tiap huruf itu termasuk dalam lima sifat suara yang mempunyai lawanan. kāf (‫)ك‬. Jahr Jahr (Arab: ‫ )جهر‬dari segi bahasa bermaksud terang dan nyata. dan tā' (‫)ت‬. Perincian sifat huruf Hams Hams (Arab: ‫ )همس‬dari segi bahasa bermaksud menyembunyikan. ṭā' (‫)ط‬. bā' (‫)ب‬. Terdapat lapn huruf yang bersifat ْ ‫ك‬ ْ‫ج‬ َ َ‫ط ت‬ syiddah dan dikelompokkan dalam lafaz (‫ث‬ ٍ َ‫ذ ق‬ ِ َ‫)أ‬. Tawasut Tawasut dari segi bahasa bermaksud pertengahan. manakala huruf jahr disebut dengan menahan nafas. Huruf-huruf rakhawah ialah 15 yang berbaki dari huruf-huruf syiddah dan tawasut. iaitu fā' (‫)ف‬. cara menyebutnya ialah dengan menguatkan huruf dan menahan suara ketika menyebutnya. 6. Beza sifat hams dengan sifat jahr ialah huruf hams disebut dengan melarikan nafas.melencong Takrir (‫ )ﺗﻜﺮﻳﺮ‬. kāf (‫)ك‬. iaitu hamzah (‫)ء‬. dāl (‫)د‬. Terdapat sepuluh huruf yang ْ ‫ك‬ ْ ‫حثُّهُ ش‬ َ‫س‬ bersifat hams dan dikelompokkan dalam lafaz (‫ث‬ َ ٌ‫َخض‬ َ َ‫)ف‬. ia disebut dengan membunyikan suara. Huruf-hurufnya ialah 19 huruf yang berbaki dari huruf-huruf hams. Syiddah Syiddah (Arab: ‫ )شذة‬dari segi bahasa bermaksut kuat. hā' (‫)ه‬. terkadang-kadang tidak termasuk suatupun. qāf (‫)ق‬.4. thā' (‫)خ‬. khā' (‫)خ‬. Inhiraf (‫ )ﺇﻧﺤﺮﺍﻑ‬.berulang Tafasysyi (‫ )ﺗﻔﺸﻰ‬.berselerak Istitolah (‫ )ﺇﺳﺘﻂﺎﻟﻪ‬. 5. dari segi istilah bermaksud pertengahan suara . dan tā' (‫)ت‬. syīn (‫)ش‬. Selebihnya terkumpul pada satu huruf itu tujuh sifat suara iaitu sepet.

ghayn (‫)غ‬. dan sīn (‫)س‬. Semasa menyebut "‫ "ز‬Kedengarannya seperti suara lebah. Secara terperincinya ialah menyebut hurufnya dengan mudah dan lancar. zāy (‫)ز‬. dan dikelompokkan ْ ِ‫ط ق‬ ْ‫ض‬ ُ (trans: khuṣṣa ḍaghṭin qiẓ). Huruf-huruf isti'la' ada tujuh. Perbezaan sifat safir dengan hams adalah desiran nafas yang lebih kuat berbanding dengan hams yang sekadar membunyikan hurufnya dengan hembusan nafas yang lebih ringan. Semasa menyebut "‫ "س‬Kedengarannya seperti suara belalang. qaf (‫)ق‬. Cara menyebutnya ialah dengan mengangkat lidah hingga ke langit-langit. Idzlaq Idzlaq menurut bahasa ialah ialah tergelincir atau terlepas. Hurufnya ada tiga.    Semasa menyebut "‫ "ص‬Kedengarannya seperti suara angsa. Semasa menyebut hurufnya. Bunyi desiran yang berlaku pada huruf sād paling kuat dibanding zāy dan berikutnya. maka ia dapat disebut dengan cepat dan lancar. hendaklah tidak melengkung keliling lidah ke lelangit. Ismat Ismat'secara bahasanya ialah tertegah iaitu ditegah hanya menggunakan hurufnya untuk menyusun kalimah Bahasa Arab yang lebih daripada tiga huruf yang menjadi huruf akar pada kalimah. tidak terangkat ke langit-langit Itbaq Itbaq bermaksud menutup atau mendempik. dan za' (‫)ظ‬. Semasa menyebut hurufnya. . Istifal Ertinya rendah semasa menyebutnya ialah keadaan lidah tenang.Isti'la' Isti'la' (‫ )اإلسحــعالء‬bermaksud mengangkat atau meninggi. hendaklah melengkung keliling lidah ke lelangit. ṣad (‫)ص‬. Infitah Infitah bermaksud membuka. Maka kalimah yang berkenaan susah disebut dengan cepat dan terdapat dua puluh tiga huruf. iaitu kha' (‫)خ‬. Disebabkan sebahagiannya keluar daripada hujung lidah dan sebahagian lagi keluar daripada dua bibir mulut. dalam lafaz ‫ع‬ ٍ ‫غ‬ َ َّ‫خض‬ ṭa' (‫)ط‬. Safir Safir ialah suara yang menyerupai suara unggas atau haiwan kerana menyebut hurufnya dengan bunyi berdesir dan kuat dari antara dua bibir mulut. iaitu sād (‫)ص‬. ḍad (‫)ض‬.

jim (‫)ج‬. Walau bagaimanapun. Inhiraf Takrir Takrir (‫ )جكرير‬bermaksud berulang. Hurufnya satu sahaja. detakan itu dibunyikan dengan lebih kuat. Pembunyian dengan sifat lin hanya berlaku apabila huruf itu mati. disebut dengan lembut dan mudah.)د‬dan dikelompokkan dalam lafaz huruf qalqalah. Istitalah Istitalah (‫ )اسحطالة‬bermaksud memanjang.Qalqalah Qalqalah (‫ )قلقلة‬ialah melantunkan suara sehingga terdengar sedikit detakan. . dan dal (‫ . Tafasysyi Tafasysyi (‫ )جفشي‬bermaksud tersebar atau berselerak. Lin Lin (‫ )ليه‬bermaksud lembut. ba' (‫)ب‬. dan di َ ) dan yā' dalam sebelumnya ada huruf berbaris atas. iaitu ḍad (‫)ض‬. Hurufnya satu sahaja. iaitu syin (‫)ش‬. lebih-lebih lagi pada keadaan sabdu. Terdapat lima ْ ). iaitu waw (‫)و‬ dan yā' (‫)ي‬. Dinamakan istitalah kerana makhraj ḍad yang memanjang di sebelah kiri atau kanan lidah. iaitu qaf (‫)ق‬. Apabila wakaf. Dinamakan tafasysyi kerana bunyi unik syin yang tersebar dan terselerak di kawasan hujung lidah. iaitu ra' (‫)ر‬. getaran yang dibenarkan adalah sekali sahaja. Dinamakan takrir kerana bunyi unik ra' yang bergetar secara berulang. ta' (‫ط‬ ْ ُ (‫جذ‬ َ ُ‫)قطة‬. Hurufnya ada dua. Hurufnya satu sahaja. Contohnya waw dalam kalimah khawf (‫خىْ ف‬ kalimah bayt (‫)تَيْث‬. khusus hanya apabila huruf itu mati.

Jadual huruf dan sifat-sifatnya Jadual berikut menyenaraikan semua sifat yang dimiliki oleh huruf-huruf hija'iyah. Huruf ‫ء‬ ‫ب‬ ‫ت‬ ‫ج‬ ‫ح‬ ‫خ‬ ‫د‬ ‫ر‬ ‫ر‬ ‫ز‬ ‫س‬ ‫ش‬ ‫ص‬ ‫ض‬ ‫ط‬ ‫ظ‬ ‫ع‬ ‫غ‬ ‫ف‬ ‫ق‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫م‬ ‫ن‬ ‫هـ‬ ‫و‬ ‫ي‬ Rumi Hamzah Ba' Ta' Jim Ha' Kha' Dal Dhal Ra' Zay Sin Syin Sad Dad Ta' Za' Ayn Ghayn Fa' Qaf Kaf Lam Mim Nun Ha' Waw Ya' Sifat 4 Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Itbaq Itbaq Itbaq Itbaq Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Idhlaq Infitah Infitah Infitah Infitah Infitah Jumlah sifat 5 6 5 6 5 5 6 5 7 6 6 6 6 6 6 5 5 5 5 6 5 6 6 5 5 6 6 1 Jahr Jahr Hams Jahr Hams Hams Jahr Jahr Jahr Jahr Hams Hams Hams Jahr Jahr Jahr Jahr Jahr Hams Jahr Hams Jahr Jahr Jahr Hams Jahr Jahr 2 Syiddah Syiddah Syiddah Syiddah Rakhawah Rakhawah Syiddah Rakhawah Tawasut Rakhawah Rakhawah Rakhawah Rakhawah Rakhawah Syiddah Rakhawah Tawasut Rakhawah Rakhawah Syiddah Syiddah Tawasut Tawasut Tawasut Rakhawah Rakhawah Rakhawah 3 Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal Isti'la' Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal Isti'la' Isti'la' Istifal Isti'la' Isti'la' Isti'la' Istifal Isti'la' Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal Istifal 5 Ismat Idhlaq Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Idhlaq Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Ismat Idhlaq Ismat Ismat Inhiraf Idhlaq Idhlaq Ismat Ismat Ismat 6 7 Qalqalah Qalqalah Qalqalah Inhiraf Takrir Safir Safir Tafasysyi Safir Istitalah Qalqalah Qalqalah Inhiraf Lin Lin - .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful