Anda di halaman 1dari 22

AKBANK VOB TANITIM KT

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VADEL LEMLER TEMEL KAVRAMLAR

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Uzun (Long) ve Ksa (Short) Pozisyon Her vadeli ilem szlemesinde uzun ve ksa olmak zere iki taraf vardr. Vadeli ilem szlemesinde uzun taraf dayanak mal teslim alma ykmlne sahip olan, ksa taraf ise bunu teslim etmekle ykml olan taraftr. Uzun pozisyon alm olan bir yatrmc fiyatlarn artmas halinde kar elde ederken, ksa pozisyon alm olan bir yatrmc fiyatlarn dmesi sonucunda karl duruma geecektir.

Dayanak Varlk Trev aralarn tm, bir dayanak varln zerine dzenlenir. rnein pamuk vadeli ilem szlemesinde dayanak varlk pamuktur. Dayanak varln bir fiziki kymet olmas zorunlu deildir. Hisse senedi endeksi gibi deiik gstergeler de dayanak varlk olarak seilebilir. lgili rnn arz ve talebinin srekli olmas kouluyla herhangi bir rnn zerine vadeli ilem szlemesi dizayn edilebilir.

VOB TEMEL KAVRAMLAR


Uzlama ekli Szlemenin vadesinde ak pozisyon sahibi olan taraflarn ykmllklerini nasl yerine getirecekleri, szlemenin uzlama ekline baldr. ki tr uzlama ekli vardr: Fiziki teslimat ve nakdi teslimat. Fiziki teslimat ynteminde vade sonunda alm satma konu rnn anlalan fiyatla teslim edilmesi veya teslim alnmas sz konusudur. Nakdi teslimat ynteminde ise szlemede alnm olan pozisyon Borsa tarafndan vade sonu uzlama fiyat zerinden ters ilemle kapatlr. Aradaki fark kar veya zarar olarak yatrmcnn hesabna aktarlr.

Vade Sonu Uzlama Fiyat Vade sonu uzlama fiyat hesaplamasndaki en nemli husus, uzlama fiyatnn, hesapland szlemenin dayanak varlnn hesaplama yaplan tarihteki (vade tarihi) spot fiyatn gereki yanstyor olmasdr. Bu sebeple, vade sonu uzlama fiyat her szlemenin tipine gre farkl belirlenebilir ve VOB uzlama fiyatnn nasl belirlenebileceini szleme genelgelerinde duyurur.

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Pozisyon
Pozisyon Nedir?

Pozisyon Bykl Nedir?

Pozisyon VOBda yaptnz Pozisyon bykl VOBda alm ve satmlar sonucunda yatrm yaptnz, kar ya da tuttuunuz net kontrat miktardr. zararn stlendiiniz miktardr. VOBda ykselie yatrm yapyorsanz alm yaparak uzun VOBda kontrat byklkleri pozisyon almanz; de deikenlik gsterdiinden her tip yatrm yapyorsanz ise sat kontrat iin farkl hesaplanmaktadr. yaparak ksa pozisyon almanz gerekmektedir. VOBda aldnz pozisyonlar ters ilem yaparak Pozisyon Endeks-30 Fiyat 85,850 = = = 8585 TL kapatabilirsiniz. rnein uzun Bykl 10 10 pozisyonunuzu sat yaparak, ksa pozisyonunuzu ise alm Pozisyon = $-TL Fiyat x 1000 = 1,5150 x 1000 = 1515 TL yaparak kapatabilirsiniz. Bykl

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Kaldra Nedir? Nasl Hesaplanr?


Kaldra (Leverage), yatrdnz sermayenin zerinde bir pozisyonun kar ya da zararna ortak olmaktr. Kaldra, kontratn fiyatna ve borsann belirledii teminata gre deiiklik gstermektedir ve aadaki ekilde hesaplanabilir: Kaldra =

Pozisyon Bykl Teminat


DOLAR KALDIRA

ENDEKS KALDIRA Fiyat Pozisyon Bykl Teminat 85,850 8585 800

Fiyat Pozisyon Bykl Teminat

1,5150 1515 130

Kaldra

8585 800

10,7

Kaldra

1515 130

11,7

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Teminatlandrma
900 TL
lem Yaplabilir blge Balang Teminat Srdrme Teminat

75%

675 TL

Margin Call Teminat Balang Teminat Seviysine Tamamlanmal


lem Gren Szlemeler IMKB 100 IMKB 30 IMKB 30-100 Fark Faiz (G-DIBS) Dolar - TL (nakdi) Euro - TL (nakdi) Dolar - TL (fiziki) Euro - TL (fiziki) Eur/Usd Pamuk (EGEST 1) Buday (AKS) Altn Dolar/Ons Altn Balang Teminat 700TL 800TL 200TL 300TL 130TL 170TL 13000TL 17000TL 120TL 240TL 240TL 550TL 150TL Srdrme Teminat 525TL 600TL 150TL 225TL 97,5TL 127,5TL 9750TL 12750TL 90TL 180TL 180TL 412,5TL 112,5TL

Balang Teminat: VOBda pozisyon almak iin yatrlmas gereken nakit ve/ya nakit d mebladr. Balang teminatlarnn en az %30u nakit TL olarak yatrlmak zorundadr. Srdrme Teminat: Borsada oluan zararlar ya da nakit-d teminatlarn deerlerinin dmesi sonucunda balang teminatnn inebilecei en dk seviyeye srdrme teminat denir. VOB tarafndan balang teminatlarnn %75i olarak belirlenmitir. Teminat Tamamlama ars (Margin Call): Yatrlan balang teminatnn piyasa dalgalanmalar ile srdrme teminatnn altna dmesi durumunda, kalan teminatn balang teminat seviyesine tamamlanmas talep edilir.
Teminat eidi TL * Dviz (USD & Euro) * Hazine Bonosu Devlet Tahvili Dvize Endeksli Devlet Tahvili Dviz demeli Devlet Tahvili Deerleme Katsays 1.00 0.95 0.90 0.80 0.80 0.80

IMKB 30 Hisse Senedi


Borsa Yatrm Fonlar A Tipi Yatrm Fonu B Tipi Yatrm Fonu Likit Fon *

0.70
0.70 0.70 0.80 0.90

* Akbank tarafndan kabul edilen teminatlar

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB Seans Saatleri


08:45 09:15 17:25 17:35 17:45 T+1 14:30

lem Yaplmayan Dnem

Normal Seans

Kapan Aral

Takas Aral

Normal Seans Sonu

Uzlama Fiyat Aklanmas

lem yaplmayan dnemde, sistem ak olmakla birlikte emir girii ya da ilem gereklemesi mmkn deildir. Bu dnemde temsilciler tarafndan;sisteme balanlabilir, sorgulama yaplabilir, normal seans baladktan sonra sisteme gnderilmek zere, toplu emir dosyas oluturulabilir. nceki gnlerden kalan iptale kadar geerli ya da tarihli emirler iptal edilebilir ya da ktletirme eklinde dzeltilebilir. Saat 09:15-17:35 arasnda normal seans ad verilen tek bir seans dzenlenir. Normal seans fiyat ve zaman nceliine dayanlarak srekli mzayede esasyla ilemlerin gerekletirildii seanstr. Normal seansn son 10 dakikas kapan aral olarak adlandrlr. Normal seans bittikten sonra uzlama fiyatlarnn ilan edilmesiyle birlikte kapan fiyatndan emirler de sistem tarafndan eletirilir. Normal seans bittikten sonra eletirilen bu emirler normal seans ilemlerine dahil edilir. Saat 17:45te ilem gnne ait uzlama fiyatlar ilan edilir. Uzlama fiyatlarnn ilan edilmesini takiben teminat tamamlama arlar, ilgili yenin TVS terminallerinde yaynlanr. Nakdi uzlamadan doan takas ykmllkleri iin Takas sresi T gn saat 17:45te balar ve T+1 gn saat 14:30a kadar devam eder. Fiziki teslimata konu vadeli ilem szlemelerine ilikin fiziki teslimat ykmllkleri iin Takas sresi T gn saat 17:45te balar ve T+2 gn saat 16:30a kadar devam eder. Akbankta Takas Aral 12:00ye kadar uygulanmaktadr ve teminat tamamlama ars yerine getirilmediinde gereken kadar pozisyon otomatik olarak kapatlmaktadr.

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB RNLER

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Hisse Senedi zerine Szlemeler IMKB 30 IMKB 100 IMKB 30-100 Fark

Dviz zerine Szlemeler Dolar-TL (nakdi) Dolar-TL (fiziki) Euro-TL (nakdi) Euro-TL (fiziki) Eur/Usd

VOB RN ETLER
Emtia zerine Szlemeler Altn Dolar/Ons Altn Pamuk Buday Faiz zerine Szlemeler Gsterge Tahvil

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB-IMKB 30 Szlemesi
Szleme Bykl Kotasyon ekli Gnlk Fiyat Hareket Snr Minimum Fiyat Adm
Vade Aylar Gn Sonu Uzlama Vade Sonu Uzlama
MKB-30 ulusal hisse senedi fiyat endeksinin 1.000'e blnmesinden sonra 100 TL ile arplmas sonucu bulunan deer (MKB -30 Endeksi /1.000)*100 TL (rn. 85,850*100 = 8.585 TL) MKB-30 Endeksi'nin 1.000'e blnm deeri virglden sonra basamak halinde kote edilir (rn. 85,850 veya 85,825).

Baz fiyatn % +15'idir.

0,025 (25 endeks puan) (Minimum Fiyat Adm Deeri = 2,5 TL)
ubat, Nisan, Haziran, Austos, Ekim ve Aralk (Ayn anda iinde bulunulan aya en yakn vade ayna ait szlemeler ilem grr. Bu vade ayndan biri Aralk ay deilse, Aralk vade ay ayrca ileme alr.)

Seans sona ermeden nceki son 10 dakika ierisinde gerekletirilen tm ilemlerin miktarlarna gre arlkl fiyatlarnn ortalamas gnlk uzlama fiyat olarak belirlenir. Son ilem gn Borsada seansn kapanmasndan nceki 30 dakika ierisinde, MKBde gerekleen tm MKB-30 ulusal hisse senedi fiyat endeks deerlerinin aritmetik ortalamas vadeli ilem szlemesinde vade sonu uzlama fiyat olarak kullanlr.

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB-TLDolar Szlemesi
Szleme Bykl Kotasyon ekli Gnlk Fiyat Hareket Snr Minimum Fiyat Adm
Vade Aylar Gn Sonu Uzlama Vade Sonu Uzlama
1.000 ABD Dolar 1 ABD Dolar'nn Trk Liras cinsinden deeri virglden sonra drt basamak halinde kote edilir (rn. 1,5655 TL veya 1,5660 TL).

Baz fiyatn % +10'udur.

0,0005 (Minimum fiyat admnn deeri 0,5 TL'ye karlk gelir.)


ubat, Nisan, Haziran, Austos, Ekim ve Aralk (Ayn anda iinde bulunulan aya en yakn vade ayna ait szlemeler ilem grr. Bu vade ayndan biri Aralk ay deilse, Aralk vade ay ayrca ileme alr.)

Seans sona ermeden nceki son 10 dakika ierisinde gerekletirilen tm ilemlerin miktarlarna gre arlkl fiyatlarnn ortalamas gnlk uzlama fiyat olarak belirlenir. TCMB'nin son ilem gn saat 15:30 itibariyle aklayaca gsterge niteliindeki ABD Dolar sat kuru

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB-Altn Szlemesi
Szleme Bykl Kotasyon ekli Gnlk Fiyat Hareket Snr Minimum Fiyat Adm
Vade Aylar Gn Sonu Uzlama Vade Sonu Uzlama
100 gram 995/1000 saflkta rafine edilmi kle altn 1 gram altnn Trk Liras cinsinden deeri virglden sonra basamak halinde kote edilir (rn. 61,680 TL veya 61,685 TL).

Baz fiyatn % +10'udur.

0,005 (Minimum fiyat admnn deeri 0,5 TL'ye karlk gelir.)

Ayn anda ubat, Nisan, Haziran, Austos, Ekim ve Aralk aylarndan en yakn tanesine ait szlemeler ilem grr.

Seans sona ermeden nceki son 10 dakika ierisinde gerekletirilen tm ilemlerin miktarlarna gre arlkl fiyatlarnn ortalamas gnlk uzlama fiyat olarak belirlenir.
Son ilem gn Londra'da leden sonra yaplan altn sabitleme seansnda oluan altnn Dolar/ons fiyatnn TCMBnin 15:30'da aklayaca ABD Dolar sat kuru ile TL/gram'a evrilerek ile bulunan deer kullanlr..

Sermaye Piyasas lemleri Blm

NEDEN VADEL LEMLER

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Neden Vadeli lemler ?


Vadeli (Futures) lemler :
Organize bir borsada, kontratta yazlan miktardaki varl, kontratta belirtilen tarihte alma ve/ya satma szlemeleridir. Vade sonuna kadar alnp satlabilir, vade sonundan nce ters ilemle kapatlabilirler. Kar/Zarar gnlk olarak hesaplanr. Takas Kurumu garantrlnde szleme alan taraflar kredi riski tamazlar. Kaldral (leverage) szlemelerdir; yatrmc szleme bykl kadar yatrm yapmadan kaldra vastasyla ilem yapabilir. Belirlenmi balang teminat ile ilem yapabilir.

Forward lemler :
ki taraf arasnda yaplan zel bir szlemedir. Devredilemeyen szlemelerdir, vade sonunda teslimat vardr. Kar/Zarar vade sonunda ortaya kar. Szleme alan karlkl olarak birbirlerinin riskini anlama koullarnda stlenir.

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Neden Vadeli lemler?


YATIRIM
Trev aralar geleneksel yatrm aralarndan daha az ilk yatrm gerektirmektedir. Az bir teminat yatrarak, ilgili aracn tm getirisi (veya zarar) elde edilmektedir. Trev aralarda fiyatlarn hem dmesi hem de ykselmesi beklentisiyle yatrm yaplabilir. Trev aralarda riskin istenilen dzeye getirilme imkan yksektir. rnein riski drmek iin ayn anda szlemenin ksa vadelisi alnp uzun vadelisi satlabilir. Bu piyasalarda emtia da bir yatrm arac haline gelmitir ve yatrm seeneklerimiz artmtr.

KORUNMA
hracat yapan bir irketin 3 ay sonra dviz geliri elde edeceini varsayalm. irketin kar veya zarar 3 ay sonraki dviz kuruna bal hale gelmitir. irket, kur artarsa kar edecek, derse zarar edecektir. irket 3 ay sonraki dviz kuru seviyesinden bamsz olarak, u an itibariyle 3 ay sonraki kar veya zararn sabitlemek isteyebilir. Bunu da vadeli ilem szlemelerini kullanarak kolayca salar. Ayn ekilde bu durum kar taraf olan ithalat iin de sz konusudur. 3 ay sonra satn alaca dviz iin deyecei Trk Liras tutarn imdiden belirlemek isteyebilir. Pamuk reticisi olduumuzu varsayarsak hasat zamanna kadar pamuk fiyatlarndaki azaltan endie duyarz. Bu endieden kurtulmak istiyorsak VOBda szleme satarak kendimizi koruma altna alabiliriz. Bu sayede rnmz belirlediimiz (szleme sattmz) fiyattan satm olup pamuk fiyatlarndaki ini klardan etkilenmemi oluruz.

ARBTRAJ
Alm satma konu herhangi bir ekonomik varln, ayn anda farkl piyasalardaki fiyat farkllndan kar salamak zere, alnp satlmasyla gerekletirilen ilemlere arbitraj ilemleri denir. Arbitraj kazanc elde edilmesi iin ekonomik varln e anl olarak birden fazla piyasada alnp satlmas (veya satlp alnmas) gereklidir. Arbitraj amal ilemlerde hi bir risk stlenmeden ayn andaki fiyat farkllklarndan kar elde edilmektedir. Risksiz oluu, arbitraj speklasyondan (yatrmdan) ayran en nemli zelliktir. Bununla beraber, etkin piyasalarda arbitraj ilemi yapmak hemen hemen imkanszdr. nk bu tr piyasalarda oluacak fiyat farkllklar, bunu fark eden yatrmclarn yaptklar ilemlerle ok ksa srelerde ortadan kaldrlr.

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Yatrm Amal VOB


VOBda ilemler kaldral olduu iin aldnz pozisyondaki 1%lik fiyat deiimi yatrdnz balang teminatn yaklak olarak 10%*kaldra oran kadar etkileyecektir. 100 kontratlk pozisyon iin rneklemek gerekirse:
ENDEKS KONTRATLARINDA KAR/ZARAR
1 Kontratlk Teminat: Sat Fiyat: Al Fiyat: Fiyat Deiimi Kontrat Adedi 800 85,850 85,000 1,00% 100 Balang Teminat Kar/Zarar Anapara Deiimi 80000 8500 10,62%

KAR/ZARAR =

Sat Fiyat - Al Fiyat 10


DVZ KONTRATLARINDA KAR/ZARAR

Kontrat = Adedi

85,850 - 85,000 10

100

8500

TL

Teminat: Al Fiyat: Sat Fiyat: Fiyat Deiimi Kontrat Adedi

130 1,5150 1,5000 1,00% 100

Balang Teminat Kar/Zarar Anapara Deiimi

13000 -1500 -11,54%

KAR/ZARAR =

(Sat Fiyat

- Al Fiyat)

1000

Kontrat Adedi

= ( 1,5000 - 1,5150 ) x

1000

100 =

-1500

TL

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Korunma Amal VOB


31 Aralkta 1.000.000 USD dviz gelirim olacak, Aralk sonu USD/TL kurunun nerede olacan bilmiyorum, maliyetlerimi hesaplamak ve kur riski almamak iin nasl bir yatrm karar izlemeliyim?

VOB

Vadeli lem ve Opsiyon Borsasnda Aralk vadeli TL/Dolar szlemesi satmalsnz!

VOB

Tarih: Spot USD: Haziran Vadeli VOB-TLDolar: VOB-TLDolar Balang Teminat:

22 Nisan 11 1,5164 1,5340 130

Korunmak stenen Spot Tutar 1 Szleme Bykl Satlacak Szleme Says Yatrlacak Balang Teminat

1.000.000 $ 1.000 $ 1.000.000 130 x 1.000 = 1.000 = 1.000 adet 130.000 TL

Vade Sonu Spot ve VOB-TLDolar Kapan 1,5340 1,3840 0,1500 150 1,5340 1,5340 0,0000 0 1,5340 1,6840 -0,1500 -150 x x x x x x

VOB'da elde edilen Kar/Zarar

Vade Sonunda Spot Piyasada satlan Dolar'dan elde edilen Gelir

Net Gelir

Sabitlenen Sat Kuru

1,3840 1.000 1.000 1,5340 1.000 1.000 1,6840 1.000 1.000

=
=

0,1500
150 150.000 0,0000

(1 USD)
(1 kontrat) 1,3840 x 1.000.000 = 1.384.000 1.384.000 + 150.000 = 1.534.000 1.534.000 1.000.000 = 1,5340

=
=

(1000 kontrat)
(1 USD)

=
= = = =

0 0
-0,1500 -150 -150.000

(1 kontrat)
(1000 kontrat) (1 USD) (1 kontrat) (1000 kontrat)

1,5340

1.000.000

1.534.000

1.534.000

1.534.000

1.534.000

1.000.000

1,5340

1,6840

1.000.000

1.684.000

1.684.000

150.000

1.534.000

1.534.000

1.000.000

1,5340

Tabloda grlebilecei zere kendisini VOBdan hedge eden ihracat kurun aa ya da yukar hareketlerinden etkilenmeyerek kuru sabitlemi olacaktr. Sermaye Piyasas lemleri Blm

AKBANK VADEL LEMLER

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Neden Akbank ?
Rekabeti Komisyon Oranlar

Yksek Hizmet Kalitesi


Alternatif Alm-Satm Kanallar i - nternet ube ii - Akbank VOBFX iii - Akbank Yatrmc Merkezi

Sermaye Piyasas lemleri Blm

VOB Hesap Al

ubede Hesap Alr

En Ge ki Gnde Hesap Aktive Olur

VOB lemlerine Balanabilir

Sermaye Piyasas lemleri Blm

Teminat Tamamlama Ak

T gn 17:45te Teminat Tamamlama ars oluan mteriler SMS ile bilgilendirilir

Teminat Tamamlama Ykmll T+1 gn 12:00ye kadar yerine getirilmelidir

Teminat Tamamlama Ykmll; 1) Gerekli miktarda pozisyon kapatarak 2) Gerekli tutar vadesiz mevduatta bulundurarak 3) VOBa teminat yatrarak yerine getirilebilir

Teminat Tamamlama Ykmll yerine getirilmedii takdirde Akbank Otomatik Pozisyon Kapatma Sistemi devreye girer ve gerektii kadar pozisyonu piyasa fiyatndan likide eder

Sermaye Piyasas lemleri Blm

TEEKKRLER

Sermaye Piyasas lemleri Blm