Anda di halaman 1dari 24

Univerzitet u Sarajevu Elektrotehniki fakultet Sarajevo

LABORATORIJSKA VJEBA 4 Predmet: Biomedicinski signali i sistemi

Ime i Prezime: Armin Kovaevi Index: 603/15107 Smjer: Elektroenergetika Sarajevo, 31.03.2013. ZADATAK 1 Uitajte sadraj .mat datoteke u radni prostor MATLAB-a, tako da ga moete lake uitati u SPTool. Koristite komandu Import u meniju File, i uitajte i niz vrijednosti EKG signala (ecg) i frekvenciju uzorkovanja (fs). Pomou dugmeta Browse podesite putanju u kojoj se nalazi va .mat fajl u kom je smjeten konvertovani EKG signal. U polje Data ukuc ajte ime

vektora u kom se nalaze vrijednosti signala (ecg), a u polje Sampling Frequency ukucajte varijablu u kojoj je sauvana frekvencija uzorkovanja (fs), kao to je uraeno na slici. Dajte ime signalu u polju Name (npr. signal1), i kliknite na dugme OK. Signal pod zadatim imenom e se pojaviti u listi signala na poetnom prozoru u dijelu Signals. Pregledajte signal koritenjem komande View u dijelu Signals.

Slika 1. Prikaz signala

Spektar EKG signala Pregled signala u frekventnom domenu je u dijelu Spec tra, gdje se spektar signala moe generisati izborom potrebnih parametara i naknadno pregledati. Za generisanje spektra signala izaberite signal za koji elite kreirati spektar, a zatim u dijelu Spec tra kliknite na Create.

Slika 2. Prikaz signala u frekventnom domenu Na slikama (Slika 1 . i Slika 2 .) dati su pregledi EKG signala u vremenskom domenu i u frekventnom domenu. ZADATAK 2 Nakon toga je potrebno podesiti parametre spektralne analize. Mijenjajte samo metodu za kreiranje spektra (polje Method) , a ostale parametre ostavite na poetnim vrijednostima. Kad podesite parametre kliknite na dugme Apply u donjem lijevom uglu i dobit ete prikaz spektra signala. Za generisanje grafikona spektra koristite metode Welc h i FFT, a pregledajte izgled spektra i za prikaz amplitude signala linearno i u decibelima (meni Options, Magnitude). Primjer spektra jednog signala je dat na slici ispod.

Slika 3. Prikaz spektra metodom Welch-a Izborom opcija da su frekventna i magnitudna skala linearne, te da je prikaz frekvencija [0-Fs/2], dobijamo ovakve oblike spektra signala (Slika3 i Slika 4).

Slika 4. Prikaz spektra metodom FFT

Filtriranje EKG signala EKG signali ukljuuju um mree napajanja, smetnje nastale zbog kontrakc ije miia, disanja (respiratorni signal), itd. Programi za analizu EKG signala zahtijevaju podatke bez umova, pa se u tu svrhu koriste razliiti filteri, koji eliminiraju um i pojaavaju korisne dijelove signala.

Slika 5. Prikaz spektra signala metodom Welc h-a pri frekvencijama [-Fs/2 do Fs/2]

Slika 6. Prikaz prozora za dizajniranje filtera

Koritenjem alata za dizajn filtera mogu se dizajnirati niskopropusni, visokopropusni i pojasnopropusni filteri razli itih parametara. Na slici (Slika 6) dat je prikaz prozora za dizajniranje eljenog filtera. Podeavanjem odgovarajuih parametara prozora, mogu e je dizajnirati eljeni filter.

ZADATAK 3

Da biste kreirali novi filter, odaberite opciju New u polju Filters u poetnom prozoru i dobit ete prozor na slic i (Slika 7). U ovom prozoru moete podeavati parametre filtra kog elite kreirati. Dizajn e biti objanjen na jednom primjeru.

Slika 7. Prikaz prozora za dizajniranje filtera

U polju Response Type birate tip filtera. Odabrat emo niskopropusni filter. U polju Design Method se bira izmeu IIR ili FIR filtra, pri emu za svaki tip se onda bira konkretni podtip. U ovom sluaju odabran je IIR Butterworth filter. U polju Filter Order bira se red filtera. Moe se odabrati opcija da red specificira korisnik (Specify Order), ili da se kreira filter najnieg reda koji e zadovoljiti zadane specifikacije. U polju Options se za FIR filter specificira Density Factor to je irina mree za podjelu frekventnog opsega. Za IIR filter se bira da li e se filter dizajnirati tako da se tano zadovolji specifikacija za granicu propusnog, ili nepropusnog opsega. U polju Frequency Specifications bira se jedinica za prikaz frekvencije (opcija Units), zatim se unosi frekvencija uzorkovanja (Fs), te granica propusnog i nepropusnog opsega (Fpass i Fstop). U ovom primjeru je Fs = 360 Hz, Fpass = 40 Hz, Fstop = 60 Hz. U polju Magnitude Specifications bira se pojaanje signala u propusnom i slabljenje u nepropusnom opsegu.

Na sljedeoj slici je prikazan prozor s parametrima kreiranog filtera.

Slika 8 . Prikaz prozora s podesenim parametrima Klikom na dugme Design Filter kreira se filter sa zadatim parametrima, i dobije se prikaz njegovog spektra, kao na slici ispod.

Slika 9. Prikaz spektra filtera sa zadanim parametrima

Dizajnirani filter se pojavio u spisku filtera na poetnom prozoru sptool alata, pod imenom filt1. Ako se kreirani filter eli primijeniti na neki signal, recimo na ve k reirani signal1, to se radi na sljedei nain. Odaberu se signal i filter u menijima Signals i Filters, i zatim se klikne na dugme Apply.

Slika 10. Primjena filtera na neki signal Dobije se prozor kao na slici ispod :

Slika 11. Prikaz prozora za potvrdu

Zatim se zada ime signalu koji e se dobiti kao rezultat filtriranja, u polju Output Signal (npr. signal2) i klikom na dugme OK, dobije se filtrirani signal, koji e se pod zadatim imenom pojaviti u dijelu Signals.

Slika 1 2. Prikaz signala sig2 Na slici (Slika 12) dat je izgled signala sig2 , koji je nastao primjenom kreiranog filtera filt1 i sig1.

ZADATAK 4 a) Prodiskutujte mogunosti primjene razliitih tipova filtera kod analize EKG signala. Navedite za barem dva tipa filtera u koju svrhu bi se mogli koristiti. b) Dizajnirajte filter kojim bi eliminisali artefakt frekvenc ije mree napajanja. Priloite u izvjetaju prozor u kom se vide parametri kreiranog filtera i njegov amplitudni spektar. c) Dizajnirajte filter kojim bi izdvojili frekventni sadraj QRS kompleksa. Priloite u izvjetaju prozor u kom se vide parametri kreiranog filtera i njegov amplitudni spektar.

Priloite u izvjetaju originalni signal, te signale dobivene filtriranjem originalnog signala (jedan u kom je uklonjen artefakt mree napajanja, a drugi u kom je izdvojen frekventni sadraj QRS

kompleksa). Priloite i spektar svih ovih signala. Spektar priloite sa amplitudom datom i linearno i u decibelima. Na osnovu vremenskih odziva i spektara prokomentariite ta je postignuto filtriranjem signala.

QRS detekcija Da bi se pratila promjena sranog ritma (HRV) signala neophodno je detektovati sve QRS komplekse koji su rezultat normalnog rada SA vora. Algoritam za detekciju QRS kompleksa moe biti baziran na gradijentu (nagibu) signala, zapravo na prvoj derivaciji, zatim na amplitudi i prvoj derivaciji ili moe biti na bazi digitalnih QRS propusnih filtera. a) Razliiti tipovi filtera mogu se koristit i za izdvajanje eljenog dijela signala. U zavisnosti u kom dijelu frekvencija se nalazi signal mogu se koristiti odreeni tipovi filtera, npr. za podruje niskih frekvencija korisimo niskofrekventni filter, a za podruje visokih frekvencija koristimo visokopropusni filter. Frekventni opseg signala je 0.05 120 Hz. Normalan puls odrasle osobe u mirnom stanju se kree u rasponu od 60 do 100 otkucaja u minuti. Srani ritam se kree u rasponu od 0.5 do 3 Hz to odgovara pulsu od 30 do 180 otkucaja u minuti. Maksimalna frekvencija EKG signala zavisi od godina, zdravstvenog stanja i pola osobe,ali veoma rijetko premauje 125 Hz. U sluaju obrade EKG signala djece, kod kojih je rad srcaneto bri, ova vrijednost se moe popeti i do 150 Hz.

Osim EKG talasa, signal sa elektroda sadri i nekoliko vrsta indukovanjih smetnji koje se preklapaju frekvencijom sa korisnim signalom, a esto imaju mnogo vee amplitude. Smetnje potiu od nekoliko razliitih internih i eksternih izvora: aktivnost drugih miia pacijenta (elektromiografski EM G signali u opsegu 1 500 Hz), niskofrekventni um od kretanja mii a usljed disanja - respiratorni signal sa frekvencijom od priblino 0.03 Hz, um indukovan kretanjem elektroda na kontaktima sa koom, interferenca napojne mree od 50Hz ili 60Hz.

EMG signal oteava pravilno tumaenje detalja korisnog EKG signala. Ovaj se um moe otkloniti primjenom Furijerove transformacije ime e se ukloniti frekvencija manje od 0.5 Hz. Postoje sluajevi kada se iz EKG signala ne eli ukloniti respiratorni signal (0.03Hz) jer predstavlja korsnu informaciju za dijagnostiku, pa tada treba voditi rauna pri projektovanju ovog niskofrekventnog filtra ili se respiratorni signal u ovoj fazi moe izdvojiti kao zaseban signal koji se pohranjuje za dalju analizu. Signal interference strujne mree (50Hz ili 60 Hz) je

neophodno ukloniti, pri emu treba voditi ra una da se ne izgube korisni podaci EKG signala, poto ova smetnja pada u frekventni opseg korisnog signala. Idealna uestalost uzorkovanje signala bi bila 500 Hz; ali u praksi se pokazalo da uspjene rezultate daje i uzorkovanje frekvencijom od 250 Hz. Ve ina komercijalnih proizvoda se zadovoljava akvizicijom signla frekvencom od 120Hz. Poto se EKG signal procesira u razliite klinike svrhe neophodne je identific irati i razliite korisne frekventne opsege i pristupiti adekvatnom izboru obrade signala u zavisnosti od njegove namjene: - Klasi ni 12-odovodni kliniki EKG radi sa signalom opsega 0.05-100 Hz. - Monitoring srca u intenzivnoj njezi korisni opseg signala redukuje na 0.550 Hz. Prvenstvena namjena monitoringa je identifikac ija poremeaja ritma u radu srca tj. identifikacija aritmije. Suavanjem opsega se elminiu visokofrekventni um EMG signala i niskofrekventni um pomicanja elektroda itako se pove ava efikasnost i preciznost praenja promjena sranog ritma. - Kardiotahometar je urenaj za mjerenje sranog ritma i baziran je na propusnom filteru centriranom na 17Hz i selektivnosti u vrijednosti 3 do 4. Ovaj filter proputa QRS kompleks dok priguuje um i ne QRS talase EKG signala, ukljuujui i P i T talase. Ovakvim filtriranjem se maksimizira odnos signal-um za potrebe detektovanja QRS kompleksa. - Kod procjene mogueg rizika aritmije mjere se zakanjeli potencijali koji slijede QRS kompleks pri emu se koristi propusni filter do 500Hz frekvencija. - Mjerenje respiratornog signala iz EKG signala se vri proputanjem niskofrekventnih komponentni opsega 0.01-0.05 Hz. b) Na slici (Slika 13) dat je prikaz prozora sa podeenim parametrima za uklanjane artefekta frekvencije mree napajanja.

Slika 13. Prikaz prozora sa podesenim parametrima za uklanjanje frekvencije napajanja c) Na sljedeoj slici (Slika 14) dat je prikaz prozora sa parametrima filtera za izdvajanje QRS kompleksa.

Slika 14. Izdvajanje frekventnog sadrzaja QRS kompleksa

Slika 1 5. Prikaz orginalnog signala Na slici (Slika 16) dat je prikaz signala koritenjem filtera za uklanjanje artefekta frekvencije mree napajanja.

Slika 16. Filter za uklanjanje frekvencije mree

Na slikama (Slika 17, 18, 19 i 20) bit e dat prikaz frekventni sadraja signala dobijenih koritenjem filtra za uklanjanje frekvencije mree i to koritenjem metode Welch-a, a zatim metode FFT-a. Kod prikaza za obje navedene metode bit e prikazani sluajevi kada je amplituda data linearno i u decibelima.

Slika 17. Frekventni sadraj dobijenog signala : Welch decibel scale

Slika 18. Frekventni sadraj dobijenog signala : Welch linear scale

Slika 19. Frekventni sadraj dobijenog signala : FFT linear scale

Slika 20. Frekventni sadraj dobijenog signala : FFT decibel sc ale

Na slici (Slika 21) je prikazan signal dobijen primjenom filra za izdvajanje frekventnog sadraja QRS kompleksa.

Slika 21. Signal sa filterom za izdvajanje frekventnog sadraja QRS kompleksa Na slici (Slika 22) dat je prikaz frekventnog sadraja signala dobijenog koritenjem filtra za izdvajanje sadraja kompleksa.

Slika 22. Frekventni sadraj dobijenog signala : Welch decibel scale

Slika 23. Frekventni sadraj dobijenog signala : Welch linear scale

Slika 24. Frekventni sadraj dobijenog signala : FFT linear scale

Slika 25. Frekventni sadraj dobijenog signala : FFT decibel sc ale

ZADATAK 5 a) Implementirajte algoritam za detekc iju QRS kompleksa, a rezultate provjerite iscrtavanjem signala ili poreenjem vrijednosti na PhysioNet stranici (ATM PhysioBank). b) Priloite u izvjetaju Matlabov kod koji obavlja ovu detekciju. Ukoliko ne moete da napiete kod za ovu detekciju, napiite to detaljniji pseudo-kod za traeni algoritam.

Ocjena algoritma detekcije QRS segmenta Kao jedan od pokazatelja kvaliteta detektora QRS kompleksa je broj lanih QRS kompleksa (FP - False Positive) koji su detektovani, a zapravo ne postoje; i broj proputenih QRS kompleksa (FN - False Negative). Ako je N ukupan broj QRS kompleksa u cjelokupnom signalu tada su osjetljivost S i pozitivna predvidivost PP.

Kod za detekciju QRS kompleksa u Matlabu.

t = linspace(0,3,1081); vrijeme = []; vrijeme1 = []; broj = 0; broj1 = 0; for i = 1:1:round(length(ecg)/6) if(ecg(i) > 0.4) broj1 = broj1 + 1; end end for i = 1:1:length(ecg) if(ecg(i) > 0.4) broj = broj + 1 ; vrijeme1 = [vrijeme1 t(i)]; end end broj = round(broj/broj1)-1; for i prikazan = 1:broj1+1:length(vrijeme1) Na slic i ( Slika 26. ) je signal 100. vrijeme = [vrijeme vrijeme1(i)]; end

function [vrijeme,broj] = QRS_kompleks(ecg)

0.1 0.2 0 0.3 0.4 0.5 -0.2 0.6 -0.1 0 0.5 1 1.5 2 2. 5 Vr ij em e (s )

Slika 26. Prikaz signala 100 Na slici (Slika 27.) je prikazan rezultat koji se dobije pokretanjem datog Matlab koda.

Slika 27. Prikaz rezulata koritenjem datog m-filea

Poreenjem slika (Slika 26 i Slika 27) moemo vidjeti da dati kod napisan u Matlabu veoma dobro detektuje QRS segmente. Broj lanih QRS segmenata je FP=0. Ukupan broj segmenata je N=5, dok je broj proputenih QRS segmenata FN=0. Na osnovu dobijenih podataka i datih formula slijedi da je: S=1. ZADATAK 6

a) Objasniti koje su promjene na EKG signalu tipine za infarkt miokarda? b) ta je ishemija miokarda? c) Na koje se naine moe realizovati kardiotahometar? d) ta je tahikardija, a ta bradikardija?

a) Infarkt miokarda, ili srani udar (lat. infarctus myocardii), dogaa se kada koronarne arterije postanu u potpunosti zaepljene. Regija miokarda koju opskrbljuje ba ta koronarna arterija izgubi svoju krvnu opskrbu, te u nedostatku kisika i drugih nutrijenata, odumire. Patogeneza u gotovo svim slu ajevima zapoinje progresivnim suavanjem koronarnih arterija aterosklerozom. Nagla, totalna okluzija koja zapoinje infarkt obino nastaje superimponiranom trombozom ili spazmom koronarne arterije.

Slika 28. Prikaz specifinih EKG signala Iako EKG tipino ne napreduje kroz ove tri faze tijekom akutnog infarkta, bilo koja od ovih promjene moe biti prisutna bez drugih promjena. Stoga, primjeric e, nije neobino vidjeti elevaciju ST segmenta bez inverzije T vala, kao to je prikazano na slici C. Nauite prepoznati svaku od ovih triju promjena, uvijek budite jako sumnjivi na infarkt miokarda, tada gotovo nikada neete pogrijeiti. Postoje tri komponente potrebna za dijagnozu infarkta miokarda: povijest bolesti i fizikalni pregled; odreivanje sr anih enzima; elektrokardiogram.

Kod ve ine infarkata, EKG e dati tanu dijagnozu. Karakteristine elektrokardiogramske promjene prate infarkt miokarda, i najranije promjene pojavljuju se gotovo odmah s poetkom kompromitiranja miokarda. EKG bi se trebao izvesti odmah na svakoj osobi kod koje se imalo sumnja na infarkt. Ipak, inicijalni EKG ne mora uvijek biti dijagnosti ki, a evoluc ija elektrokardiogramskih promjena varira od osobe do osobe; stoga, nuno je obaviti serije EKGova kada je pac ijent primljen u bolnicu. Tijekom akutnog infarkta miokarda, EKG napreduje kroz tri faze:

Odskakanje T vala nakon ega slijedi izverzija T vala (A i B na slic i ispod); Elevacija ST segmenta ; Pojava novih Q valova (D).

b) Ishemija je stanje pri kojem tjelesna tkiva primaju nedovoljnu koli inu kisika zbog ometenog optoka krvi u ilama koje ih posluuju. Napadaj ishemije u mozgu nalikuje na modani udar izazvanu cerebralnom embolijom, ali se "prolazni" napadaj razlikuje budui da simptomi modanog udara traju samo kratko vrijeme. Iznenadni nastup slabosti ili obamrlosti na jednoj strani tijela, na primjer, moe trajati nekoliko minuta ili sati, a zatim nestati, dok simptomi modanog udara traju dulje od 24 sata. Ta je razlika vana: ponekad se moe sprijeiti ozbiljnije oteenje (drugim rijeima, modani udar) ako se utvrdi i lijei napadaj ishemije.

Suenje ili zaepljenje (opstrukcija) arterija koje vode u mozak moe uslijediti zbog nekoliko uzroka. Napadaj ishemije najee ipak nastupa kad se ugruak ili komadi plo e otkine od stijenke arterije ili sranog zaliska pa dospijeva krvnim ilama u mozak. Dok ugruak ili komadi plo e (zvan embolus) prolazi kroz krvne ile u mozgu, on privremeno ometa dotok krvi u dio modanog tkiva uzrokujui nepoeljne posljedice. No, cirkulacija se ubrzo ponovno uspostavlja i tkiva privremeno liena krvi se oporavljaju. Stoga je embolija prolazna. Meutim, prolazne embolije znadu se ponavljati.

c) Kardiotahometar je urenaj za mjerenje sranog ritma i baziran je na propusnom filteru centriranom na 17Hz i selektivnosti u vrijednosti 3 do 4 . Ovaj filter proputa QRS kompleks dok priguuje um i ne QRS talase EKG signala, ukljuujui i P i T talase. Ovakvim filtriranjem se maksimizira odnos signal-um za potrebe detektovanja QRS kompleksa. Parametri koji se dobijaju testom odslikavaju stanje najbitnijih regulatornih sistema ije je normalno funkcionisanje osnov dobrog zdravlja. Sistemsko progresivno slabljenje tih mehanizama regulacije neminovno dovodi do trajnog naruavanja zdravstvenog stanja i pucanja razliitih karika koje predstavljaju slabo mesto pojedinca. ta se moe sagledati ovim testom? 1. ELEKTROKARDIOGRAFSKI ZAPIS 2. Stanje VEGETATIVNOG NERVNOG SISTEMA (simpatiki i parasimpatiki nervni sistem), koji odrava funkciju svih unutranjih organa reagujui operativno na sve spoljne i unutranje promjene) 3. Stanje NEUROHUMORALNE REGULACIJE (upravlja sastavom i strukturom biohemijskih supstanci, obezbjeujui stabilnost unutranje sredine organizma i njegovu adaptaciju na sve uslove ivota) 4. Prikaz ENERGETSKE PIRAMIDE (ukazuje na ukupne raspoloive energetske rezerve organizma i na odnos izmeu ciklusa priliva i odliva energije) 5. Prikaz GERONTOLOKE KRIVULJE (daje uvid da li funkcionalno stanje organizma odgovara realnim godinama pacijenta ili je njegova bioloka starost vea, odnosno manja od hronoloke)

6. Indeks je PSIHOEMOCIONALNOG STANJA (odslikava stepen destruktivnog djelovanja stresa na Bradikardija najee bez simptoma dok frekvencija srce ne padne ispod 50 otkucaja minuta, iako kod organizam) treniranih zdravih sportaa moe biti i manja od 50 otkucaja i bez simptoma Simptomi bradik ardija mogu 7.omaglice, Stanjeadaptacionih kapacitetanelagoda i stepen harmonizacije funkcije svih unutranjih o rgana biti umor, slabost, palpitacije, u prsima. 8. Indeks UKUPNOG ZDRAVL JA srca ili poremeajima koji ne zahvaaju primarno srce, kao Bradikardija moe biti uzrokovana bolestima 9.su Grafiki prikaz jaine energetskog polja o rganizma (AURA), energetskih centara (AKRI) i to npr. endokrini poremeaji, poremeaji elek trolita. energetskih kanala unutar tela ( AKUPUNKTURNI MERIDIJANI)

Test je nezamenljiv kod brze procjene zdravstvenog stanja pacijenta jer upuuje na segmente u kojima treba napraviti neophodne promjene, usmjeravaju i pritom i ljekara na izbor adekvatnih terapijskih procedura. d) Tahikardija je naziv za ubrzani rad srca odnosno poveanje srane frekvencije iznad fizioloke granice. Srce zdrave, odrasle osobe uobiajeno ima od 65 do 85 otkucaja u minuti, a kod sportaa ak i manje. Ukoliko se taj broj povea na vie od 100 otkucaja, rije je o tahikardiji odnosno poremeaju sranog ritma, koji moe biti dugotrajan ili kratkotrajan. Pri tome, treba uzeti u obzir da srce djeteta kuca znatno bre nego srce odraslih, a broj otkucaja je isto tako povean kod osoba sitnog rasta te kod ena, pa tako svako poveanje broja otkucaja srca iznad normalnih granica ne mora nuno ukljuivati tahikardiju. Tahikardija se najee javlja kao reakcija organizma na odreena stanja, to ukljuuje: - Izrazito fiziko naprezanje - Stres, iznenadni ok ili strah - Povienu tjelesnu temperaturu - Infekcije - Anemiju - Anksioznost - Pojaanu aktivnost titne lijezde - Slabost i virusne upale srca - Akutno stanje smanjenog dotoka krvi u srce, suenje krvnih ila ili pritisak eluca na srce - Infarkt miokarda Vrste tahikardije: 1. Sinusna tahikardija 2. Ventrikularna tahikardija 3. Supraventrikularna tahikardija
Bradikardija je smanjanje broja otkucaja srca (srane frekvencije) odraslog ovjeka na manje od 60 otkucaja u minuti. Fizioloki raspon srane frekvencije odraslog ovjeka je do 60 do 90 otkucaja u minuti. Kod dojenadi, bradikardija se definira kao frekvencija manja od 100 otkucaja srca u minuti (fiziolok i raspon od 100-160 otkucaja u minuti).