Anda di halaman 1dari 86

Penolakan

Fakta asas tolak Konsep penolakan


Konsep tolak sebagai songsangan tambah

Strategi mengajar fakta asas tolak lebih daripada 10.

Penguasaan fakta asas tolak

Penolakan

Penggunaan lanjutan fakta asas 10

Teknik menyemak jawapan Algoritma penolakan


Kaedah penolakan yang lain

Menolak 2 nombor 2 digit Menolak 2 nombor 3 digit

3.1 Pengenalan
Operasi tolak adalah berhubung dengan pengasingan atau pengurangan sesuatu set objek kepada set-set kecil.

3 konsep operasi tolak

Berapa objek lagi yang Perbandingan perlu 2 set ditambah?

penyekatan

3.2 Konsep penolakan 3.2.1 Pengasingan atau mengambil keluar


Di atas pokok ada 5 ekor burung , 3 ekor burung telah terbang , berapakah ekor burungkah yang terdapat di atas pokok ?

3.2.2 Perbandingan
2 set objek berasingan diberi. Set objek pertama disusun semula dan dipadankan dengan set objek kedua. Set objek yang tidak ada pasangan dikenali sebagai baki atau beza.

Terdapat 6 ekor ikan dalam kolam dan 8 orang lelaki mahu menangkapnya. Berapakah ekor lelaki lebih daripada ikan ?

Susun semula dan padankan objek pertama dengan objek kedua.

3.2.3 Pelengkap
Bermula dengan satu set objek. Kemudian fikirkan berapa objek lagi perlu ditambah untuk melengkapkan set keseluruhan.

Contoh : Saya ada 8 ekor kambing di dalam sebuah kandang yang boleh memuatkan 12 ekor kambing. Berapa ekor kambingkah yang boleh saya masukkan lagi ke dalam kandang itu ?

3.2.4 Penyekatan
Dalam konsep ini ahli sesuatu set objek perlu diubahsuai kedudukannya untuk mencapai sesuatu syarat. Contoh : Terdapat 7 ekor anjing di sebuah rumah. 4 ekor anjing berwarna hitam dan yang lain berwarna coklat. Berapa ekor anjingkah yang berwarna coklat ?

Anjing ini disusun semula mengikut warna.

3.3 Aktiviti untuk memupuk konsep penolakan 3.3.1 pengasingan atau mengambil keluar

Langkah-langkah melakukan konsep pengasingan


Mengambil Membilang Membilang serta Menyatakan serta bilangan objek membilang mengeluarkan yang tertinggal keseluruhan objek yang proses yang beberapa ( dalam satukonkrit ( dalam telah berlaku objek dari satu, dua-dua satu-satu,dua- sesuatu set secara lisan ) ketika tamat dua.) untuk dalam bahasa objek proses menjadi satu komunikasi. berkenaan. pengasingan . set objek.

Simbol tolak (-) dikaitkan dengan kurang atau keluarkan dan sama (=) dikaitkan dengan tinggal atau baki.

Penggunaan bahan konkrit digantikan dengan bahan separa konkrit supaya mereka dapat membayangkan bilangan dengan nombor

3.3.2 Perbandingan

Langkah untuk memahami konsep perbandingan


Mengambil dua set objek yang berasingan. Menyusun objek dalam sebaris dan membilang objek dalam setiap set objek. Memadankan set objek pertama dengan set objek kedua secara satu dengan satu.

Membilang objek dalam mana-mana set objek yang tidak ada padanan yang juga disebut sebagai perbezaan antara keduadua set objek.

Aktiviti 3.1 Membandingkan siapa yang lebih banyak


1. Guru mengemukakan soalan berikut : Ali ada 8 keping daun. Abu ada 4 keping daun. Ali ada berapa keping daun lebih daripada Abu ? 2. Murid diminta menyediakan satu kumpulan 8 keping daun dan satu kumpulan 4 keping daun.

3. Mereka dikehendaki membandingkan kedua-dua kumpulan pensel itu dengan cara memadankan satu dengan satu.

Ali

Abu

Ali

Abu

84=4
beza

4. Guru bertanya : Siapakah yang mempunyai lebih banyak daun ? ( Ali ) Berapa keping daunkah yang lebih ? ( 4 ) Bagaimanakah kamu mendapat 4 ? ( 8 4 = 4 ) Apakah bezanya kepingkah daun yang dipunyai oleh Ali dan bakar ? ( 4 )
5. Guru mencatatkan ayat matematik pada papan tulis. 8 - 4 = 4 6. Aktiviti diulang dengan situasi yang lain.

3.3.3 Pelengkap

Langkah untuk konsep pelengkap


Menyusun objek dalam sebaris dan membilang objek yang diperlukan. Meneruskan proses Menjelaskan membilang bahawa Menentukan bilangan objek bilangan objek serta menyambung yang ditambah pelengkap baris objek itu ialah dengan proses pelengkap dengan objek penolakan. lain sehingga dengan proses jumlah yang penolakan. dinyatakan.

Aktiviti 3.2 Menentukan bilangan objek yang perlu ditambah 1. Guru mengemukakan soalan : Al fatimah ingin melekatkan setem pada sehelai kad yang boleh memuatkan 10 keping setem. Jika Al fatimah mempunyai 6 keping setem, kira jumlah setem yang perlu dikumpulnya supaya kad itu penuh. 2. Guru membimbing murid menulis ayat matematik. 6+( ) = 10

3. Guru mempamerkan situasi ini dengan bendabenda konkrit.

4. Murid membilang terus daripada 6 untuk menggenapkan 10.


7
7 8 9 10

Bilang blok di sini : 1, 2, 3, 4 . Oleh itu : 6 + 4 = 10

5. Guru membimbing murid melihat bahawa proses itu sebenarnya adalah penolakan. Guru mengeluarkan blok kayu yang asal untuk menunjukkan bagaimana penolakan dapat dikaitkan dengan penambahan.

dikeluarkan 6 + ? = 10 10 6 = ?

6. Aktiviti diulang dengan situasi lain dan bahan manipulatif yang lain.

3.3.4 Penyekatan

Konsep penyekatan
Objek tidak diasingkan Tidak dibandingkan

Tidak ditambah

Dikumpulkan mengikut syarat yang diberi seperti warna dan bentuk

3.4 Fakta asas tolak

Satu digit Dua digit

Tolak

Satu digit

Sama

Satu digit

00=0 10=1 20=2 30=3 40=4 50=5 60=6 70=7 80=8 90=9

10=1 2- 1=1 31=2 41=3 51=4 61=5 71=6 81=7 91=8 10 1 = 9

2- 2=0 32=1 42=2 52=3 62=4 72=5 82=6 92=7 10 2 = 8 11 2 = 9

33=0 43=1 53=2 63=3 73=4 83=5 93=6 10 3 = 7 11 3 = 8 12 3 = 9

Dan seterusnya

2 kaedah untuk memperkenalkan fakta asas tolak

a) Mengekalkan bilangan unsur yang dikeluarkan b) Mengekalkan bilangan unsur dalam set asal.

Aktiviti 3.3 menulis sifir tolak bagi 3


1. Guru menyediakan pelekap bermagnet dan papan magnet. 2. Pelaksanaan aktiviti ini digambarkan seperti berikut :
Set Proses Ayat matematik 43=1 53=2 63=3 73=4 83=5 93=6

10 3 = 7
11 3 = 8 12 3 = 9

Mengekalkan bilangan unsur dalam set asal


Aktiviti 3.4 Membina fakta asas tolak dengan mengekalkan unsur dalam set asal 1. Setiap murid diberikan satu set pembilang ( 3 biji guli), pembaris dan kertas untuk merekodkan hasil penemuan mereka. Biji guli diletakkan di dalam piring kertas dan kayu pembaris digunakan untuk membuat pengasingan. 2. Murid dikehendaki mengkaji bagaimana kumpulan 3 biji guli itu diasingkan dan hasil kajian dicatatka dalam kertas rekod. Dikeluarkan

31=2

dikeluarkan 32=1

dikeluarkan 33=0

Jumlah pembilang

Ayat matematik
31=2 32=1 33=0 30=3

3. Aktiviti diulang dengan bilangan biji guli yang berlainan. Apabila jumlah pembilang meningkat , proses juga meningkat. Semasa menjalankan proses pengasingan, murid biasanya akan menumpukan perhatian kepada pengasingan sehala sahaja, iaitu menolak ke kanan. Oleh itu, mereka tidak dapat melihat perhubungan antara hasil tolak dengan nombor yang ditolak itu.

7 - 3 = 4
Penolak
Hasil tolak Yang ditolak

Perhubungan antara nombor yang ditolak dengan hasil tolak ini akan ketara jika kaedah pengasingan dilakukan secara dua hala, iaitu ke kanan dan ke kiri.

73=4

74=3

Cara pengasingan 2 hala ini, murid dapat merumuskan dua ayat matematik bagi operasi tolak.

77=0 71=6 72=5 73=4 74=3 75=2 76=1 77=0


Keputusan pengasingan sehala

77=0 71=6 72=5 73=4 74=3 75=2 76=1 77=0


Keputusan pengasingan dua hala

1. Guru menyediakan 6 pelengkap bermagnet dan papan magnet. 2. Murid diminta mengasingkan pelekap bermagnet ke arak kanan dan ke arah kiri dan mencatatkan keduadua ayat matematik yang menghuraikan situasi tersebut. 3. Aktiviti ini diulang dengan bilang pembilang yang lain. 4. Selepas aktiviti ini, murid dibimbing menyatakan bahawa nombor hasil tolak dan nombor yang ditolak boleh ditukargantikan.

Boleh ditukar gantikan

Penolak

Yang ditolak

Hasil tolak

Aktiviti tambahan
Setelah murid mahir menulis ayat matematik secara berpasangan melalui pengasingan dua hala, mereka boleh diajar bagaimana menyelesaikan masalah seperti yang berikut :

8 -

= 1

8 - 1 = 7

Sifir fakta asas tolak

Sebarang nombor tolak sifir ialah nombor itu juga. Sebarang nombor tolak nombor yang sama ialah sifar.

NO= N

N - N = O

Aktiviti ini bertujuan untuk mencari perkaitan antara hasil tambah digit pada nombor penolak dengan nombor hasil tolak bagi fakta asas tolak 9. Yang ditolak

11 - 9 = 2
Hasil tambah digit pada nombor penolak

Hasil tolak

1. Guru mengemukakan fakta asas tolak 9 kepada murid seperti yang berikut dan meminta murid memerhatikan pola yang wujud.
10 9 = 1 11 9 = 2 12 9 = 3 13 9 = 4 14 9 = 5 15 9 = 6 16 9 = 7 17 9 = 8 18 9 = 9

2. Guru bertanya : apakah operasi yang boleh digunakan pada digit nombor penolak untuk menghasilkan nombor hasil tolak itu ? 3. Bimbing murid untuk menyimpulkan bahawa pada nombor hasil tolak ialah hasil tambah digit nombor penolak.

4. Guru boleh menggunakan garis nombor untuk membantu murid memahami fakta ini. Contohnya : 14 9 = 5 Bermula daripada 9 tambah 1 menjadi 10. kemudian , tambah 4 lagi supaya menjadi 14. Jika tambah 1 dan 4 kita mendapat 5. Tetapi angka 1 dan 4 ialah digit untuk 14. Oleh itu, dalam penolakan 9 daripada sebarang nombor belasan , hasil tolak adalah sama dengan hasil tambah digit pada nombor penolak. 1 +4 14 9 = 5

6 7 8 9

10 11 12 13 14 15 16 17 18

Aktiviti 3.7 Menggunakan perwakilan penggenap


Contoh : 14 6 = ( ) 1. Buka 10 jari dan andaikan ada empat jari lagi di sebelah tangan. 2. Tolak 4 jari yang diandaikan tadi, kemudian tolak lagi 2 jari, sambil membilang 5 , 6. 3. Bilang jari yang tinggal. Ini adalah jawapannya, 8.

3.4.3 Strategi mengajar fakta asas tolak lebih daripada 10

Aktiviti 3.8 membilang ke belakang


Contoh : 14 6 = ( ) 1. mula-mula sebut 14. 2. Kemudian, buka jari pertama dan sebut 13 , buka jari kedua dan sebut 12, dan seterusnya sehingga enam jari terbuka. 3. Jawapannya ialah sebutan nombor pada jari keenam , iaitu 8 . Oleh itu, 1 4 - 6 = 8

Aktiviti 3.9 Membilang terus


Contoh : 1 4 6 = ( ) Dalam kaedah ini, soalan 14 6 = ( ) , ditukarkan menjadi 6 + ( ) = 14. 1. Mula-mula, genggam kedua-dua tangan. 2. Tanpa membuka jari, sebut 6 terlebih dahulu. 3. Kemudian , buka ibu jari tangan kiri sambil menyebut 7 dan seterusnya sambil membuka jari satu demi satu. Sebutkan nombor bagi setiap jari sehingga 14. 4. Jawapannya ialah bilangan jari yang dibuka , iaitu 8.

3.4.4 Penguasaan fakta asas tolak


Beri ganjaran atau pujian kejayaan. Beri penumpuan atau fokus kepada mengingat. Adakah latihan ringkas setiap hari untuk beberapa fakta asas tolak. Gunakan latih tubi secara lisan dan spontan dengan maklum balas diberi dengan serta-merta. Susun fakta asas tolak supaya mudah diingati

Ciri-ciri monogram
Garis mestilah selari dan sama jarak antara satu sama lain. Skala garis Kedua-dua tengah garis adalah dua adalah kali skala sama. garis luar.

0 1 2

6 7

8 9 10 11 12 13 14 15 16

Cara menggunakan monogram bagi operasi tolak

Langkah untuk menolak satu nombor daripada satu nombor yang lain
Cari nombor pertama pada skala garis tengah. Cari nombor kedua pada skala garis bawah. Sambungkan kedua-dua titik berkenaan dan lanjutkan garis itu sehingga bertemu skala garis atas. Jawapannya ialah nombor pada skala garis atas.

a - b

Aktiviti 3.10 menggunakan monogram


1. Guru mencatatkan soalan yang hendak diselesaikan pada papan tulis. 2. Guru menyediakan monogram untuk setiap murid. 3. Dengan merujuk rajah berikut , fikirkan langkah bimbingan Jawapan yang harus diberi kepada murid.
0 1 2 3 4 5 6 7 8 8

1 2 3 4

Nombor pertama 11 12 13 14 15 16 5 6 7 8 9 10 11

Nombor kedua 3 1 2

Aktiviti 3.11 menggunakan bahan manipulatif dalam mempelajari fakta asas tolak

Aktiviti pembelajaran untuk kumpulan kecil

Aktiviti 3.12 Kapten fakta asas tolak


1. Seorang murid dilantik sebagai ketua atau kapten yang menetapkan fakta asas tolak bagi perbezaan tertentu. Katakan perbezaan yang ditetapkan ialah 7. 2. Murid-murid lain diwajibkan menyebut satu fakta asas tolak yang perbezaannya 7 sebagai kod kunci yang berbeza daripada disebut oleh murid sebelumnya apabila hendak melakukan sesuatu. 3. Misalnya , jika seseorang murid hendak masuk ke kelas selepas waktu rehat , dia dikehendaki menyebut satu fakta asas tolak yang perbezaannya 7.

1. Murid menggenggam kedua-dua tangan. Sebelah tangan menggenggam 6 biji kacang. 2. Beberapa biji kacang yang digenggam itu dialihkan ke dalam tangan yang sebelah lagi dan kedua-dua tangan digenggam dahulu. 3. Murid lain diminta memeilih sebelah tangan. Tangan itu dibuka untuk menunjukkan bilangan biji kacang yang ada di dalamnya. 4. Murid berkenaan dikehendaki meneka bilangan biji kacang yang ada di dalam tangan yang digenggam.

Aktiviti 3.14 menggunakan kad imbasan


1. Guru membahagikan murid kepada beberapa kumpulan. Seorang murid dipilih sebagai ketua kumpulan. 2. Guru memberi kad imbasan kepada setiap kumpulan. 3. Ketua kumpulan menunjukkan kad imbasan kepada ahli kumpulan. 4. Salah seorang ahli kumpulan dipanggil untuk memberikan jawapan kepada soalan pada kad imbasan tersebut.

84=?

84=?

Konsep tambah , 2 set objek dicantumkan untuk menghasilkan satu set yang lebih besar , kemudian bilangan objek dalam set baru itu ditentukan.

Konsep tolak , bermula dengan 1 set yang besar , kemudian diasingkan kepada dua set , dan seterusnya bilangan objek dalam setiap set itu dicari.

Bagi setiap ayat matematik tambah terdapat dua ayat matematik tolak.

72=5

5+2=7 75=2

Perkaitan antara operasi tambah dengan operasi tolak


tambah

tambah

7 2
Tolak

5
tolak

Kaedah lain yang dapat menunjukkan operasi tolak merupakan songsangan operasi tambah

Carta alir Fakta asas tambah

Menggunakan carta alir


7 + 2 9

9 2 7

Mula dengan 7 Tambah 2 Jawapan =9

Jawapan = 7

Tolak 2
Mula dengan 9

Aktiviti pengukuhan
Murid diberi ayat matematik bagi operasi tambah dan tolak. Murid menjawab secara lisan secara spontan tanpa sebarang pengiraan.
Diberi Lengkapkan

1.
2. 3. 4. 5.

28 + 5 = 33
99 34 = 65 85 23 = 62 76 + 7 = 83 34 + 24 = 58

33 5 = (
99 ( 85 ( (

)
) = 34 ) = 23

) 76 = 7 ) = 34

58 (

Aktiviti 3.18 menggunakan garis nombor


1. Guru mengemukakan soalan berikut :

7(

)=4

2. Guru melukis garis nombor di papan tulis.

1. Guru melukis satu lengkung dari sifar ke angka 7.

4. Guru mengenal pasti kedudukan 4 dan melukis satu lengkung dari angka 4 ke sifar di bahagian bawah garis nombor.

5. Guru bertanya : Berapa banyak langkah diperlukan untuk melengkapkan garis nombor berkenaan ? Jawapan : 3

Contoh : Amin ada 60 sen . Dia telah membelanjakan sebanyak 40 sen. Berapakah baki wangnya ?

Dalam kes ini ayat matematik perlu ditulis sebagai : 6 puluh 6 puluh 4 puluh = 2 puluh atau + 4 puluh 2 puluh

60 40 = 20

3.7 Algoritma penolakan

Kemahiran -kemahiran
Fakta asas bagi tolak. Menolak nombor yang sama nilai tempatnya , contoh : puluh dengan puluh , ratus dengan ratus. Nilai tempat bagi angka. Menulis nombor berkenaan dalam bentuk tambah mengikut nilai tempat dan seterusnya menulis nombor berkenaan dalam bentuk yang lain.

Contoh : 1) 45 = 40 + 5 = 30 + 15 Aktiviti bagi menulis nombor dalam bentuk cerakin perlu diperbanyak dan dipelbagaikan. Contoh :

Pu

sa

Pu

sa

Pu

sa

23 = 20 + 3 = 10 + (10 + 3) = 10 + 13

Aktiviti 3.21 Permainan : menukar nombor kepada bentuk cerakin Alat : kad nombor ( kad A ) dan kad nombor yang mengandungi bentuk mengumpul semula ( kad B) Bilangan pemain : 3 hingga 7 orang Bilangan kad : 7 keping bagi setiap jenis Peraturan : 1. Setiap pemain mengambil 7 keping kad B , kad A ditutup. 2. Permainan dimulakan dengan membuka kad A satu demi satu.

48

30 + 15

3.Pemain memadankan kad A dan kad B. 4.Pemain yang pertama menghabiskan kadnya dalam pemadanan dianggap sebagai pemenang.

Prosedur penggiraan yang cekap dinamakan algoritma. Algoritma bagi operasi tolak ialah :
a) Cerakinan nombor

(i) 2 -1

4 2

2 pu 4 sa - 1 pu 2 sa

b) Mengikut nilai tempat

Pu 2 - 1 1

sa 4 2 2

Penggunaan bahanbantu mengajar dalam operasi tolak dengan mengumpul semula a) Menggunakan pembilang Contoh : 35 17 = ( )

b) Menggunakan dekak-dekak contoh : 35 17 = ( )

c) Nilai tempat dengan pembilang

Penggunaan bahan bantu mengajar dalam operasi tolak tanpa mengumpul semula
a) Menggunakan pembilang Contoh : 37 5 = ( ) 1. Mulakan dengan sebutan gandaan sepuluh , iaitu 10 hingga 30. Bilang terus satu- satu bermula dengan 31 hingga 37.

2) Bilang satu-satu bermula dengan 1 hingga 5 . Asingkan kumpulan berkenaan.

3) Bilang pembilang yang tinggal dalam gandaan sepuluh bermula dengan 10 hingga 30 dan bilang terus satu-satu bermula dengan 31 hingga 32.

b) Menggunakan garis nombor Contoh : 37 5 = ( ) Mula dengan sebutan 37 di suatu garis nombor. Kemudian bilang sebanyak 5 langkah ke belakang.

30

31

32

33

34

35

36

37 37

38

39

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

Jawapan : 37 5 = 32

c) Menggunakan dekak-dekak
Contoh : 37 5 = ( )

Pu

sa

Pu

sa

Pu

sa

37 5 = 32

3.7.1 Menolak dua nombor dua digit Aktiviti 3.22 menolak nombor dua digit dengan menggunakan carta nilai tempat
pu sa

7 6 + 2 8

Langkah 1:

Langkah 2 :
Pu Sa + 6 16 7 6 2 8

Langkah 3 :
Pu Sa + 6 16

7 6 2 8
8

Langkah 4
Pu Sa

6 16 7 6 + 2 8
4 8

3.7.2 menolak dua nombor tiga digit


Aktiviti 3.23 menolak nombor tiga digit dengan menggunakan dekak-dekak
1. Guru mengemukakan soalan berikut :
4 0 0 - 1 2 9

2. Langkah-langkah : Langkah 1 : 4 0 0 + 1 2 9

Ra

pu

sa

Langkah 2 :

3 10 4 0 0 + 1 2 9

Ra

pu

sa

Langkah 3
9

3 10 10 4 0 0 + 1 2 9

Ra

pu

sa

Tolak 9 sa

9 3 10 10 4 0 0 + 1 2 9 1

Ra

pu

sa

Langkah 5 :
9 3 10 10 + Tolak 1 ratus Tolak 2 puluh 4 0 0 1 2 9 2 7 1

Ra

pu

sa

Langkah 6
4 0 0 + 1 2 9

2 7

Ra

pu

sa

3.8 Teknik menyemak jawapan


2 8 6 - 3 2

Cara menyemak jawapan Tambah Penghapusan sembilan 6 2 8 6 - 3 2 2 5 4 2+8+61677

Tolak
3 2 2 5 4 2 8

3+2 55
2+5+4112 7

2 5 4

Kedua-dua nilai sama =7

3.9 Permainan yang melibatkan penolakan

Petak Ajaib
1. Guru membimbing murid mencari perkaitan antara nombor pada kedudukan yang sama dalam kedua-dua petak ajaib.
6 11 5 7 10 3 3