Anda di halaman 1dari 42

BAB 1

KONSEP DAN TAKRIF

TAMADUN

1
Konsep Asas Tamadun
Pengertian umum masyarakat :
c. Masyarakat manusia yang telah keluar daripada
kehidupan yang mundur (nomad) dan telah
mencapai kemajuan dalam pelbagai aspek
kehidupan

e. Peringkat atau tahap-tahap kemajuan yang dicapai


oleh manusia pada sesuatu zaman

c. Kehidupan masyarakat moden yang dipenuhi


dengan segala kemudahan hasil penggunaan
pelbagai alat teknologi 2
Kesimpulan pengertian tersebut – bersifat
umum –hanya dikatakan

Masyarakat manusia Tahap kemajuan sesebuah


mengalami masyarakat cermin
perubahan dalam kehidupan tingkat ketinggian tamadun

Tamadun amat berkait rapat dengan proses dan hasil


daripada kemajuan sesuatu masyarakat

3
Definisi tamadun dari sudut bahasa
i. Bahasa Arab

iv. Bahasa Inggeris

vii.Bahasa Melayu 4
BAHASA ARAB

5
 Ada 4 istilah yang digunakan

Tamadun Hadarah

Umran Madaniyyah

6
Tamadun yang ditulis dalam b.Melayu– diambil
daripada perkataan b.Arab “tamaddun”

Kehalusan budi bahasa dan kesopanan tingkah


laku

•Istilah tamadun mula diperkenalkan oleh


JURJI ZAYDAN ( tarikh al-tamadun al-Islami)
pada tahun 1902-1906 7
 Dari sudut semantik – tamadun – kata
terbitan daripada kata kerja maddana:-

iii. pemilihan sesuatu lokasi sebagai tempat


tinggal

v. membangunkan sesuatu kawasan hingga


menjadi suatu perbandaran

8
Lahir daripada maddana :-

 Madinah – bandar

 Madani / al-madaniyah – peradaban dan


kemakmuran hidup yang merujuk kepada
kemajuan kebendaan yang dicapai oleh
masyarakat – diperkenalkan oleh Abu
Nasir al-Farabi (abad ke-11)

 Mudun– kota-kota yang memiliki ciri-ciri


tamadun
9
 Oleh itu
- madana – mudun – madinah – madani -

membawa maksud kehidupan di bandar


yang mesti dikaitkan dengan satu
corak hidup yang maju
& dilengkapi dengan pelbagai kemudahan

10
 Umran & hadarah – Ibn Khaldun (al-
Muqadimah)

Hadarah
Umran
satu daerah, kota, bandar,
kawasan tanah tempat kampung @ tanah yang
tinggal yang tetap, diusahakan
berkembang subur dan
maju dan menjadi bandar lawan - badawiah

11
Thaqafah
Hadarah – Said Hawwa

sama maksud dengan


culture – yang mana
merupakan satu ramuan
Kata dasar – al-hadr –
untuk melahirkan tamadun
menetap di kawasan
secara ringkas – kebudayaan
bandar membawa maksud
bermaksud cara hidup,
Kehidupan bertamadun
cara berfikir dan
dari sudut material
cara bertindak sesuatu
& sosio budaya
kelompok manusia

12
Tamadun boleh ditakrifkan

- Sejumlah pencapaian dan pemerolehan


dalam segala perlakuan, pemikiran,
penciptaan yang baik, akhlak baik bagi
sesuatu kelompok manusia yang
membentuk sebuah bangsa atau negara
bangsa -

13
BAHASA INGGERIS

14
•Sudut epistemologi – perkataan civilization
berkait rapat dengan urbanization

•Civilization – asal perkataan Latin – civitas,


civiltas = city --- bermaksud tiap-tiap
perubahan adalah jelas pertumbuhannya di
bandar-bandar besar dan ciri-ciri asas
peradaban manusia lebih mudah ditemui di
bandar-bandar

15
 Istilah
latin iaitu civitas lahir bersama
kelahiran tamadun Rom – membawa
maksud sistem pemerintahan dan undang-
undang di Rom – gambaran wujudnya
sistem undang-undang seperti undang-
undang awam, warganegara dll – tanda
wujudnya sebuah masyarakat yang
memiliki organisasi yang tersusun

 Civitas
dalam bahasa Greek – bandar /
kota / metropolis – diperluaskan kepada
makna negara kota (city state)
16
Definisi Tokoh Barat :-

- Collingwood – suatu proses bagi mencapai suatu


tahap kehidupan civil (sopan) atau proses untuk
menjadi sivil (sopan)- hasilnya – lahirkan
masyarakat bandar iaitu masyarakat yang
mempunyai kehalusan budi

- Samuel Johnson – suautu keadaan yang


bertentangan dengan kehidupan biadap
(barbaric) iaitu mencapai satu tahap kesopanan
yang tinggi
17
 Perkataan b.Inggeris lain untuk tamadun

culture urbanization renainssance

• Tidak begitu luas penggunaannya kerana

Ruang lingkup unsur2 yang diungkapkan oleh


perkataan ini dalam hubungannya dengan
tamadun terbatas berbanding civilization
18
 Pengertian civilization lebih mudah
difahami kerana umumnya merujuk
kepada perubahan daripada kehidupan
barbaric (nomad) kepada hidup menetap
yang mempunyai sistem politik, ekonomi
dan sosial yang teratur dan maju

 Istilahini hanya mula digunakan di


Eropah pada pertengahan kurun ke-18
apabila ahli-ahli ekonomi Peranchis
menggunakannya untuk memberi tafsiran
kepada proses menuju kemajuan ekonomi
19
 Perkataan civilization sama makna
dengan tamadun dalam b.Arab – hanya…

- Civilization – menekankan kepada


pencapaian material

- Tamadun (b.Arab) – menekankan kepada


pencapaian material & spritual dalam
sesebuah masyarakat yang membolehkan
sesebuah masyarakat dianggap sebagai
sebuah masyarakat yang bertamadun
20
BAHASA MELAYU

21
 Selain
tamadun – dua perkataan yang
dimaksudkan dengan tamadun ialah

- peradaban
- kebudayaan

 Agakberbeza sedikit pengertian dengan


tamadun oleh Kamus Dewan walaupun
maksudnya serupa

22
 Kamus Dewan

“keadaan masyarakat manusia yang dicirikan


oleh atau didasarkan pada taraf kemajuan
kebendaan serta perkembangan pemikiran
(sosial, budaya, politik), negara dan penduduknya
yang telah mencapai taraf kemajuan kebendaan
serta perkembangan pemikiran, budaya atau cara
hidup”

23
Pada penghujung abad 20 –
perkataan tamadun menjadi
popular dengan kemuculan
perkataan madani iaitu kata sifat
bagi tamadun dalam wacana
tamadun peringkat Alam Melayu

24
 Nakarikam (Tamil)

 Akar kata – nakar

 maksud - kota atau bandar,

 simboliktentang penjelmaan Tuhan Siva


iaitu Tuhan yang menciptakan bandar.

25
 Nakarikam bermaksud sebagai tingkah
laku, tutur kata dan pakaian yang
berkaitan dengan sesebuah bandar;

peradaban, kesopanan, kehalusan


budi;perbandaran, penjalinan
persahabatan dan prihatin atau kasih
sayang.

26
 Wen ming (Cina)

 Akar kata - ming

Maksud -
cerah, terang atau bercahaya. Ia
dikaitkan dengan amalan tradisi yang
perlu dipraktikkan, pemikiran yang
bijaksana, pemahaman yang jelas dan
bertutur secara terbuka.
27
 Wen ming

merujuk kepada unsur-unsur material dan


spiritual yang muncul daripada
pencapaian sejarah perkembangan
manusia.

28
Tamadun Daripada

Perspektif Pelbagai

Bangsa dan Agama

29
 Umumnya setiap bangsa dan agama setuju
tamadun merupakan pencapaian kemajuan
dalam pelbagai bidang kehidupan masyarakat

 Sukar tentukan takrif mutlak bagi tamadun -

- kenapa sukar tentukan takrif mutlak ?????

- kenapa berbeza istilah ?????

* 30
Islam Barat

Istilah madaniyah, umran, Lebih menonjolkan aspek


hadarah, tamadun berbeza pencapaian kebendaan atau
tetapi sebenarnya menemui material sebagai ukuran bagi
titik persamaan dari segi menentukan sesebuah
konsep tamadun iaitu masyarakat itu bertamadun
meletakkan unsur agama atau sebaliknya
yang berpaksikan akidah,
syariah dan akhlak sebagai
dasar dalam pembinaan &
perkembangan tamadun

31
Melayu

 Menerimapengaruh besar daripada


tamadun Islam – memperlihatkan
perbezaan dengan tamadun Barat

32
 terdapatkecenderungan sesuatu
bangsa tentang tamadun bangsa
mereka lebih tinggi berbanding
tamadun lain

 Cth – China dan Barat - Islam

33
RUMUSAN

- definisi tamadun banyak dipengaruhi


pandangan semesta sesebuah masyarakat

- Pandangan semesta lahir daripada latar


belakang dan pengalaman agama, politik dan
kemasyarakatan antara satu dengan lain

- Penekanan yang diberikan terhadap tamadun


berbeza – lihat Islam dan Barat
34
 Syed Qutb  Arnold Toynbee

“ Tamadun Islam ialah segala “Tamadun ialah suatu


bentuk kemajuan yang sistem masyarakat
dihasilkan oleh masyarakat yang dapat membantu
dalam aspek sosial, manusia menambah
pemerintahan, politik, pengeluaran dan ia
ekonomi, kebudayaan yang mempunyai empat
berteraskan kepada syariat elemen penting iaitu
Allah serta bercirikan nilai-
bahan-bahan ekonomi,
sistem politik,
nilai moral Islam”
pengetahuan dan seni

35
PERBEZAAN ANTARA
TAMADUN, BUDAYA,
AGAMA DAN BANGSA

36
 Tamadun – luas & melangkaui dan
melepasi budaya, bangsa dan juga
berbeza daripada agama

a) Budaya dan bangsa

 Budaya – faham makna budaya ???

 Semua masyarakat berbudaya tetapi


tidak semua budaya boleh mencapai
tamadun yang tinggi
37
 Masyarakat berbudaya tinggi akan
mencapai tamadun yang tinggi dan
sempurna berbanding tamadun lain –
jika tidak mencapai tahap
masyarakat berbudaya tinggi –
masyarakat itu berbudaya rendah
seperti masyarakat nomad

 Tamadun Barat & Tamadun Islam


sendiri mengandungi pelbagai budaya
daripada pelbagai kaum
38
 Cth: Cina Muslim di China – amalkan
budaya China tetapi beragama Islam
– bawah Tamadun Islam

 Cth
: masyarakat Barat di Eropah dan
Amerika – budaya berbeza-beza –
bawah Tamadun Barat

39
b) Agama

* Tamadun juga berbeza daripada agama

 Faham makna agama ?????

 Tamadun juga melangkaui agama – masyarakat


yang menganut agama yang berbeza tetapi
bernaung di bawah tamadun yang sama

 Cth : Orang Jepun ( Shinto, Budhha ) – bawah


Tamadun Jepun

 Cth : Orang Cina ( Konfucius, Buddha, Taios ) –


bawah Tamadun Cina
40
 Tamadun Islam – agama unsur
terpenting dalam binaan tamadun

 Menerima apa-apa budaya asalkan


tidak bercanggah

41
RUMUSAN
 Tidak
dinafikan budaya, agama, bangsa
mempunyai kaitan rapat dengan
kewujudan tamadun

 Hanyatidak boleh disamakan dari segi


makna kerana cakupan tamadun lebih
luas melepasi budaya, bangsa dan agama

42