Anda di halaman 1dari 13

BBAP 2103 Management Accounting

Chapter 4 : Process Costing 4.1 Pengenalan Process Costing System digunakan untuk menentukan kos prosuk. Sesuai untuk produk yang sama jenis (Homogeneous) dan melalui sesuatu proses pengeluaran secara berperingkat-peringkat (Sequential)

4.2

Persekitaran Proses Costing Ciri-ciri proses costing o Sesuai untuk produk yang menggunakan sumber secara terus iaitu sumber yang sama digunakan untuk pengeluaran setiap produk o Produk dikeluarkan secara pukal atau besar-besaran seperti industri makanan, petroleum, perubatan dll o Proses pengeluaran dibahagikan kepada 2 jenis iaitu Pemprosesan Berperingkat (Sequential Processing) Produk akan melalui satu proses sebelum dipindahkan ke proses pengeluaran yang seterusnya sehinggalah produk menjadi barang siap Pemprosesan Selari (Parallel Processing) Lebih dari satu proses pengeluaran berlaku serentak dan kemudian disatukan untuk melalui proses terakhir menyiapkan produk menjadi barang siap

4.3

Perbezaan Antara Process Costing dan Job-Order Costing Produk adalah sama jenis Produk adalah pelbagai jenis Melibatkan pengeluaran dalam Pengeluaran dalam kuantiti yang skala yang besar atau pengeluaran sedikit dan bergantung pada dalam kuantiti yang banyak permintaan pengguna Melibatkan beberapa peringkat Tidak perlu melalui proses pengeluaran sebelum produk proses pengeluaran menjadi barang siap banyak

Kos barang siap adalah Kos produk dikira apabila berdasarkan kepada kos yang terlbat produk telah sempurna atau telah diap dalam proses terakhir

Laporan cost yang terliabt Kos dilaporkan menggunakan disediakan berdasarkan format Job Cost Sheet Laporan Pengeluaran Laporan Pengeluaran disediakan oleh setiap jabatan yang terlibat dalam proses pengeluaran Setiap jabatan yang terlibat akan

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

membuat laporan tentang kos yang terlibat dalam jabatan mereka

4.4

Persamaan Process Costing dan Job-Order Costing Kedua-dua produk mempunyai tujuan yang sama iaitu menentukan kos bahan mentah, buruh dan overhead yang terlibat dalam pengeluara bagi menentukan kos seunit produk Kedua-duanya menggunakan akaun pengeluaran yang sama iaitu akaun Manufacturing Overhead, akaun Bahan Mentah, akaun Kerja Dalam Proses dan akauan Barang Siap. Aliran Kos Produk Dalam Process Costing Input yang digunakan dalam proses pengeluaran iaitu bahan mentah, buruh dan overhead pengeluaran akan digunakan dalam setiap peringkat pengeluaran Contohnya seperti proses pengeluaran kereta akan melibatkan beberapa peringkat proses Proses 1 Membuat Rangka Proses 2 Memasang Cermin Proses 3 Memasang Enjin

4.5

Proses 6 Produk Siap

Proses 5 Memasang Tayar

Proses 4 Memasang Ekzos

4.6

Akaun Kerja Dalam Proses Bagi Setiap Proses Raw Materialsxxx Cost of Good Soldxxx

Wages Payablexxx Finish Goodsxxx xxx Manufac. Overheadxxx WIP Depart.1xxxxxx

WIP Depart.2xxx xxxxxx

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Setiap proses peringkat pengeluaran akan melibatkan tiga jenis kos iaitu Bahan Mentah, Buruh dan Overhead Pengeluaran Apabila proses di peringkat 1 telah selesai, maka kos yang terlibat akan dipindahkan ke peringkat proses ke2. Kos yang terlibat dalam peringkat proses ke2 akan ditambah dengan kos yang terlibat dalam proses pertama Apabila semua proses pengeluaran telah sempurna dan produk telah menjadi barang siap, maka produk yang telah siap tersebut akan direkod ke dalam Akaun Barang Siap Catatan Jurnal Process Costing Catatan 1 Belian Bahan Mentah Inventori Bahan Mentah Tunai / Akaun Pemiutang Kos Pengeluaran dalam Proses 1 Kerja Dalam Proses 1 Bahan Mentah Gaji Terakru Overhead Pengeluaran Memindahkan Kos dari Proses 1 ke Proses 2 Kerja Dalam Proses 2 Kerja Dalam Proses 1 Kos Pengeluaran dalam Proses 2 Kerja Dalam Proses 2 Bahan Mentah Gaji Terakru Overhead Pengeluaran Memindahkan Kos dari Proses 2 ke Barang Siap Inventori Barang Siap Kerja Dalam Proses 2 Catatan Hasil Jualan dan COGS Tunai / Akaun Pemiutang Jualan Kos Barang Dijual Inventori Barang Siap Debit xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx Kredit

4.7

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

4.8

Konsep Unit Imbangan (Equivalent Unit, EU) Eu ialah bilangan produk yang masih dalam proses dan peratus siap bagi produk tersebut. Apabila sesuatu produk terlibat dalam beberapa peringkat proses pengeluaran, tidak semua produk akan siap seperti mana yang dijangkakan. Oleh itu, produk yang tidak siap dan masih dalam proses ini dikenali sebagai EU. Persamaan EU = Bilangan Produk Yang Hampir Siap x Peratus Siap Contohnya, Syarikat ABC memproses 3,000 unit produk pada bulan Ogos 2008. tetapi hanya 2,000 unit sahaja yang siap dan 1,000 unit yang lain masih dalam proses dan hanya melepasi 25% proses pengeluaran (25% complete). Ini bermakna bahawa 250 (1,000 x x25%) dinilai sebagai EU. Oleh itu, 2,250 akan dinilai sebagai barang siap pada akhir Ogos 2008. Katakan, kos yang terlibat adalaj RM27,000. Walau bagaimanapun, kita tidak boleh menganggap bahawa kesemua kos RM27,000 alah kos untuk mengeluarkan 3,000 unit produk kerana terdapat produk yang masih dalam proses. Sebaliknya hanya melibatkan 2,250 unit produk siap bagi RM27,000 produk siap. Oleh itu, kos seunit produk ialah RM12 (RM27,000 2,250 unit). Ini bermakna RM24,000 (RM12 x 2,000 unit) nilai barang siap sepenuhnya (fully complete) akan direkodkan ke dalam Akaun Barang Siap dan RM3,000 (RM12 x 250 unit) akan direkod dalam Akaun Kerja Dalam Proses yang seterusnya. Terdapat 2 kaedah untuk mengira EU Kaedah Weighted-Average Method (WAM) dan Kaedah First In First Out (FIFO) WAM Mencampurkan kos yang terlibat dalam proses semasa (current process / current period) dengan kos yang terlibat dalam proses sebelumnya. Contohnya, Produk A telah melalui proses A dan sedang melalui proses B. Oleh itu, kos yang terlibat dalam proses A dan proses B akan dicampurkan. FIFO Mengasingkan kos yang sedang terlibat dalam proses pengeluaran dengan kos yang wujud dalam proses sebelumnya Kos yang terlibat dalam proses A dan proses B akan diasingkan. Setiap peringkat proses pengeluaran akan mengira sendiri kos yang terlibat dalam peringkat proses pengeluaran tersebut. Weighted Average Method Muizudin Berhad adalah sebuah syarikat yang meneluarkan produk yang dikenali sebagai Comele dan akan melalui dua proses pengeluaran iaitu Mixing Department dan Bottling Department. Maklumat berikut diperolehi daripada Mixing Department bagi pengeluaran pada bulan Oktober 2004 Pengeluaran :

4.9

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Unit dalam proses, 1 Oktober 2004, 75% siap Jumlah unit pengeluaran semasa Jumlah unit siap Jumlah unit yang masih dalam proses, 31 Oktober 2004, 25% siap Kos yang terlibat : Kerja dalam proses (WIP), 1 Oktober 2004 Kos yang terlibat sepanjang Oktober 2004

40,000 80,000 100,000 20,000

Bahan Mentah : RM5,000 Kos Berubah: RM2,000 Bahan Mentah : RM17,050 Kos Berubah : RM3,250

Andaian : Conversion Cost terdiri daripada kos buruh dan kos overehad pengeluaran seperti mana yang diterangkan dalam Chapter 2 Berdasarkan kepada maklumat Muizudin Berhad, kos awal WIP terdiri daripada kos bahan mentah RM5,000 dan kos berubah (Conversion cost) RM2,000 yang masih dalam proses pada penghujung September 2004. Kos yang terlibat pada bulan Oktober 2004 ialah RM20,300 (bahan mentah RM17,050 dan kos berubah RM3,250). Berdasarkan kepada kaedah WAM, kedua-dua kos ini akan dicampurkan yang berjumlah RM27,300 dan kemudiannya akan dibahagikan dengan jumlah produk yang siap pada bulan tersebut. Jumlah produk yang siap pada bulan Oktober 2004 Inventori awal Jumlah siap pada Oktober 2004 Inventori akhir yang hampir siap Jumlah EU 40,000 60,000 (100,000 40,000) 5,000 (25% x 20,000) 105,000 Unit

Oleh itu, Kos EU bagi seunit produk ialah RM0.26 (RM27,300 105,000 unit). Daripada jumlah ini, sebanyak RM26,000 (RM0.26 x 100,000 unit) telah siap dan akan melalui proses kedua iaitu Bottling Department dan RM1,300 (RM026 x 5,000 unit) akan tetap dalam proses dalam Mixing Department Oleh itu, Laporan Pengeluaran pada Oktober 2004 mengikut kaedah WAM adalah seperti berikut:a) Jadual Kuantiti Physical Flow (Unit) Units to be Accounted for Units in beginning WIP 40,000

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Unit started Units to be Accounted for Physical Flow (Unit) 100,000 20,000 120,000

80,000 120,000 Equivalent Units Materials 100,000 5,000 105,000 Conversion 100,000 5,000 105,000

Unit Accounted For Units completed & transfere to next department Units in Ending WIP, Oct 31 Total Units Accounted For b) Jadual Kos Cost to be Accounted for WIP, October 1 Current Cost Incurred Total Cost to be Accounted for Equivalent Unit Cost Per Unit

Total Cost 7,000 20,300 RM27,300


RM27,300 105,000 unit

Material Cost 5,000 17,050 RM22,050


RM22,050 105,000 unit

Conversion Cost 2,000 3,250 RM5,250


RM5,250 105,000 unit

= RM0.26 Cost Reconciliation Unit complete & cost transfered to the next department (RM0.26 x 100,000 unit) Ending WIP, October 31 Materials (RM0.21 x 5,000) Conversion (RM0.05 x 5,000) Total Cost Accounted For 26,000 Transfer Out Cost 26,000

= RM0.21 Cost Of Ending WIP

= RM0.05 Total Cost

26,000

1,050 250 1,300

1,050 250 27,300

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

4.10 Kaedah First in First Out (FIFO) Contoh soalan adalah berdasarkan kepada Muizuddin Berhad. Oleh itu, jumlah produk yang siap pada Oktober 2004 ialah:Beginning inventory (25% daripada 40,000)* Units started and complete Ending inventory, 25% completed 10,000 60,000 (100,000 40,000) 5,000 (25% x 20,000)

Jumlah EU 75,000 Unit * 75% telah siap pada Sepetmber 2004 dan kuantiti tersebut tidak akan dicampurkan pada Oktober. Oleh itu, kuantiti awal pengeluaran pada Oktober 2004 hanya 25% daripada 40,000 Oleh itu, Laporan Pengeluaran adalah seperti berikut:o Jadual Kuantiti Physical Flow (Unit) Units to be Accounted for Units in beginning WIP Unit started Units to be Accounted for Physical Flow (Unit) 60,000 40,000 20,000 120,000 40,000 80,000 120,000 Equivalent Units Materials 60,000 10,000 5,000 75,000 Conversion 60,000 10,000 5,000 75,000

Unit Accounted For Units started & complete Unit complete from beginning WIP Units in Ending WIP Units Accounted o Jadual Kos Cost to be Accounted for WIP, October 1 Current Cost Incurred* Total Cost to be Accounted for

Total Cost 7,000 20,300 RM27,300


RM20,300 75,000 unit

Material Cost 5,000 17,050 RM22,050


RM17,050 75,000 unit

Conversion Cost 2,000 3,250 RM5,250


RM3,250 75,000 unit

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Equivalent Unit Cost Per Unit = RM0.27 = RM0.23 = RM0.04 * Hanya kos yang terlibat pada bulan tersebut akan digunakan untuk mendapatkan Kos Seunit EU (Equivalent Unit Cost Per Unit) Cost Reconciliation Units in beginning WIP From previous period From current period (10,000 x RM0.27) Units started and complete (60,000 x RM0.27) Ending WIP (5,000 x RM0.27) Total Cost Accounted For 25,900 Transfer Out Cost 7,000 2,700 16,200 1,350 1,350 Cost Of Ending WIP Total Cost

7,000 2,700 16,200 1,350 27,250

Daripada contoh ini, 100,000 unit yang telah siap dan dipidahkan ke proses berikutnya terdiri daripada 40,000 unit inventori awal (baki bulan September) dan 60,000 unit yang siap pada bulan semasa. 40,000 unit inventori awal pula terdiri daripada dua komponen. Pertama ialah baki kos bulan September 2004 sebanyak RM7,000. Kedua ialah yang bertambah pada bulan Oktober untuk menyiapkan inventori awal yang belum siap sepenuhnya yang berjumlah RM2,700. Jumlah kos terlibat ialah RM27,250 sedangkan kos sebenar ialah RM27,300. Perbezaan RM50 adalah disebabkan bundaran nilai sen dalam mengira kos seunit EU.

4.11 Perbandingan Antara WAM dan FIFO Weighted Average Method Quantity Schedule & EU 1. The Quantity Schedule includes all units tranferred out in a single figure 2. In computing EU, the units in the beginning inventory are treated as if they were started and completed during the current period. 1. First In First Out The Quantity Schedule separates the unit tranferred out into 2 parts. One part consist of units in the beginning inventory and 2nd part consist of units started and complete during the current period. 2. Only work needed to complete units in the beginning inventory is included in the computation of EU. Units started and complete during the current period are shown as a separate figure.

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Total & Unit Costs 1. The Cost to be accounter for part of the report in the same for bort method 2. Costs in the beginning inventory are added in with costs of the surrent period i computation of Costs per EU. Cost Reconciliation 1. All units transferred out are treated the same, regardless of whether they were part of the begining inventory or started and complete suring the period 2. Unit in the ending inventory have cost applied to them in the same way under both methods.

1.

The Cost to be accounter for part of the report in the same for bort method 2. Only costs of the current period are include in computation of Costs per EU

1.

Units tranferred out are divided into 2 groups. (a) Units in the beginning inventory and (b) Units started and complete during the period 2. Units in the ending inventory have cost applied to them in the same way under both methods.

4.12 Transfer-In Cost Ialah kos yang wuju dalam proses sebelumnya dan dipindahkan atau dimasukkan dalam proses semasa. Oleh itu, penyediaan Laporan Pengeluaran perlu menambah satu ruangan baru iaitu ruangan Transfer-In . Kos dalam ruangan Tranfer-In boleh juga dikenali sebagai ruangan Bahan Mentah (Raw Materials Column) yang diterima daripada jabatan sebelum atau proses pengeluaran sebelumnya. Namun begitu, proses semasa memerlukan tambahan bahan mentah baru dan ruangan Bahan Mentah yang digunakan dalam proses perlu diwujudkan Contoh Soalan : Hafizuddin Berhad mengeluarkan cat berjenama Juta. Syarikat menggunakan sistem Process Costing untuk menentukan kos pengeluaran dan melibatkan dua jataban iaitu Processing Department dan Canning Department. Berikut adalah maklumat kedua-dua jabatan pada September 2004 Processing Depart Bilangan inventori awal 2,400 unit (100% selesai untuk bahan mentah dan 40% selesai untuk kos berubah) Canning Depart 3,400 unit (100% selesai untuk bahan mentah dan 70% selesai untuk kos berubah)

Cost Inventori Awal

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Bahan Mentah Kos Berubah Kos Jabatan Sebelumnya Unit Started Bilangan inventori akhir Kos Semasa Bahan Mentah Kos Berubah a)

RM5,050 RM5,520 15,400 1,400 (100% selesai bahan mentah dan 80% selesai kos berubah) RM35,356 RM87,336

RM9,000 RM8,980 RM28,312 ? 600 unit (100% selesai bahan mentah dan 50% selsai kos berubah) RM40,104 RM69,800

Berikut adalah Laporan Pengeluaran yang menggunagan kaedah WAM bagi Processing Department Jadual Kuantiti Physical Flow (Unit) Units to be Accounted for Units in beginning WIP Unit started Units to be Accounted for Physical Flow (Unit) 16,400 1,400 17,800 2,400 15,400 17,800 Equivalent Units Materials 16,400 1,400 17,800 Conversion 16,400 1,120 17,520

Unit Accounted For Units started & complete Units in Ending WIP Units Accounted for Jadual Kos Cost to be Accounted for WIP, October 1 Current Cost Incurred Total Cost to be Accounted for Equivalent Unit Cost Per Unit

Total Cost 10,570 122,692 133,262 RM7.57

Material Cost 5,050 35,356 40,406


RM40,406 17,800 unit

Conversion Cost 5,520 87,336 92,856


RM92,856 17,520 unit

= RM2.27

= RM5.30

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

10

BBAP 2103 Management Accounting

Cost Reconciliation Unit complete and transferred (16,000 units x RM7.57) Ending WIP : Materials (1,400 unit x RM2.27) Kos Berubah (Conversion Cost) (1,120 unit x RM5.30) Total Cost Accounted For b)

Transfer Out Cost 124,148

Cost Of Ending WIP

Total Cost 124,148

3,178 5,936 124,148 9,114

3,178 5,936 133,262

Berikut adalah Laporan Pengeluaran yang menggunagan kaedah WAM bagi Canning Department Jadual Kuantiti Physical Flow (Unit) Units to be Accounted for Units in beginning WIP Unit started Units to be Accounted for 3,400 16,400 19,800 Equivalent Units Unit Accounted For Units started & complete Units in Ending WIP Units Accounted for Jadual Kos Equivalent Units Unit Accounted For Cost of beginning WIP Physical Flow (Unit) 46,292 Unit Transfered In 28,312 Materials 9,000 Conversion 8,980 11 Physical Flow (Unit) 19,200 600 19,800 Unit Transfered In 19,200 600, 19,800 Materials 19,200 600 19,800 Conversion 19,200 300 19,500

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

BBAP 2103 Management Accounting

Current cost incurred Total cost to be Accounted for EU Cost Per Unit Cost Reconciliation Unit complete and transferred (19,200 unit x RM14.22)

234,052 280,334 RM14.22

124,148 152,460 RM7.70

40,140 49,104 RM2.48

69,800 78,780 RM4.04 Total Cost 273,024

Transfer Out Cost 273,024

Cost Of Ending WIP

Ending WIP : Transfer-In Cost (600 unit x RM7.70) Materials (600 unit x RM2.48) Kos Berubah (Conversion Cost) (300 units x RM4.04) Total Cost Accounted For 273,024

4,620 1,488 1,212 7,320

4,620 1,488 1,212 280,344

4.13 Catatan Jurnal Debit WIP Inventori Processing Department Direct raw materials Conversion cost (labor salaries payable & Manufacturing overhead) (Record cost when its entered into the Processing Department) WIP Inventory Canning Department WIP Inventory Processing Department (Record Transfer-Out Cost from Processing Department to Canning Department) WIP inventory Canning Department Direct raw materials Conversion cost (labor salaries payable & Manufacturing overhead) (Record cost when its entered into the Canning Department) WIP Inventory Finished Goods 109,904 40,104 69,800 122,692 35,356 87,336 Kredit

124,148 124,148

273,024

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

12

BBAP 2103 Management Accounting

WIP Inventory Canning Department (Record Transfer-Out Cost from Department to Finished Goods)

273,024 Canning

Prepared By : Jumardi Singare (mardi_umar83@yahoo.com)

13