UNIVERSITAS BINA NUSANTARA

Jurusan Teknik Industri
Skripsi Sarjana
Semester Genap tahun 2005/2006

USULAN TATA LETAK DAN MATERIAL HANDLING UNTUK
MINIMASI JARAK PADA LANTAI PRODUKSI MAGIC TAPE
PT. FAJARINDO FALIMAN ZIPPER
William
NIM: 0600656734
Abstrak
Kenaikan BBM, TDL dan masuknya produk-produk negeri Cina dengan volume yang
banyak dan harga yang murah telah menciptakan iklim persaingan yang ketat antar perusahaan.
Salah satu strategi yang ditempuh sebagian perusahaan untuk menghadapi situasi ini adalah
dengan mengurangi kualitas atau menaikan harga jual dari produk untuk menghemat biaya
pengeluaran. Namun terdapat alternative lain untuk menghemat biaya pengeluaran yaitu
dengan mengatur layout dan menentukan material handling yang tepat sehingga jarak
perpindahan material dapat diminimasi.
Penelitian diawali dengan mencari total jarak tempuh material dengan cara mengubah
layout awal menjadi blok layout, menggunakan metode rectilinear dan aisle dan Peta Dari- Ke-.
Selanjutnya mengusulkan layout usulan dengan ARC dan ARD, Routing Sheet, tabel luas
produksi dan fasilitas, metode rectilinear dan aisle, Peta Dari- Ke- dan tabel material handling.
Kemudian jarak layout awal dijadikan tolah ukur dalam mengusulkan layout usulan apakah
lebih baik atau tidak.
Dari hasil analisa jarak tempuh material layout awal sebesar 1430.9 meter sedangkan
jarak tempuh material pada layout usulan hanya 387.1 terjadi selisih jarak sekitar 1043.8 meter.
Dari segi biaya, biaya pemindahan bahan pada layout awal sebesar Rp 8.588,- per hari,
sedangkan pada layout usulan hanya Rp 3.871,- per hari.
Halhal
yang

mempengaruhi minimasi jarak pada layout usulan adalah pola aliran bahan, jenis material
handling yang digunakan dan jumlah mesin serta allowance-nya.

ke-. metode rectilinear dan aisle. ARD dan ARC. routing sheet. peta dari. pola aliran bahan .Kata kunci: Layout.

. Ir. Kartowisastro.. Ketua Jurusan Teknik Industri Universitas Bina Nusantara. R.Eng. Dr. Bapak Hendrik M.. selaku Dekan Falkutas Teknik Universitas Bina Nusantara.KATA PENGANTAR Dengan mengucapkan syukur kepada Tuhan Yang Maha Esa atas berkat dan karunianya sehingga penulis dapat menyelesaikan skripsi tepat pada waktunya. Wajong. M. Fajarindo Faliman Zipper yang telah meluangkan waktunya untuk menjadi pembimbing di lapangan selama penulisan dilakukan.. Mas Widodo Hadiwijoyo. Ph. 4. Bapak Prof.Sc. selaku Rektor Universitas Bina Nusantara.App. Ir. 2. Pak Jamal dari PT. Resley selaku Manager Personalia. Dimana tujuan dari pembuatan skripsi adalah sebagai salah satu syarat kelulusan yang harus dipenuhi oleh mahasiswa Teknik Industri Universitas Bina Nusantara untuk meraih gelar sarjana. Dalam menyusun skripsi ini. Untuk itu penulis ingin mengucapkan banyak terima kasih kepada: 1. 3.. Dosen pembimbing yang telah meluangkan waktu dan memberi saran dan kritikan kepada penulis. D. Pak Ratum. Mbak Itawati SE. Andre M. Bapak Gunawarman Hartono. Bapak Iman H. M. MBA. penulis telah banyak mendapat bantuan dan bimbingan. 5. Gerardus Polla.

7. baik berupa saran maupun kritik yang dapat bersifat membangun guna penyusunan laporan-laporan yang akan datang. Jakarta. Seluruh staf dan karyawan PT. Juli 2006 Penulis . Fajarindo Faliman Zipper yang telah memberikan informasi kepada penulis. Akhir kata penulis berharap laporan kerja praktek ini dapat bermanfaat dan berguna bagi pembaca dan semua pihak yang memerlukan. Penulis pun menyadari bahwa tidak terlepas dari kekurangan dan keterbatasan. dengan kerendahan hati penulis menantikan adanya masukkan.6. Begitupun dalam penyusunan skripsi. 8. Serta orang-orang yang membantu penulis baik secara langsung maupun tidak langsung yang tidak dapat disebutkan seluruhnya disini. Kedua orang tua saya dan teman-teman yang telah memberikan dukungan secara penuh baik mental maupun materiil.

................................................................... viii Daftar Tabel ..................................................................1 Latar belakang ................... v Kata Pengantar ...............iv Abstrak ..............DAFTAR ISI Judul .........4 Aisle..............7........ xiv Daftar Lampiran ........ 1 1................. vi Daftar Isi .............................................................................................................................. 44 2............................................ 5 2..............3 Ruang Lingkup.........................................................................3 Square Euclidean .. 1 1............................................................................................................................................................................... iii Lembar Persetujuan Dewan Penguji ..........................................................7.....................................................................................................7.......................................................................................................................... xv BAB 1 PENDAHULUAN ....................................................................2 Identifikasi dan Perumusan Masalah ..... i Lembar Persetujuan Hardcover ........................................................................................................................................................................................................2 Jarak Rectilinear .................................................................................................................. xii Daftar Gambar.............................................. 44 ... 4 1.................................................................................... 43 2............................................................................................................

..................................1 Profil Perusahaan ..... 15 ...........................................................................................5.............1.................... 9 1................................. 6 1......................5...................................3 Proses Produksi ....... 7 1................... 7 1................................................2 Struktur Organisasi .....4 Tujuan dan Manfaat ..........5....................................................5 Gambaran Umum Perusahaan.....................

................................................5..... 33 2....5 Diagram Keterkaitan Kegiatan (Activity Relation Diagram).........................................4 Aisle...5..............3 Tipe-tipe Layout..........1 Tata Letak Magic tape.. 44 2... 29 2..........5............................4 Pola-Pola Aliran Material ...............................3 Peta dari Ke...........7..................................................5......1 Pengertian dan Tujuan Perencanaan Tata Letak ....................................................... 29 2.............7......................5....................................................................................................2 Permasalahan Perencanaan Fasilitas ................................... 44 .1........................2 Operation Process Chart (OPC).......................... 20 1.......................5.................................................4.............................6 Diagram Alir ...4 Peta Keterkaitan Kegiatan (Activity Relation Chart) . 22 2............................5 Teknik-Teknik Analisis Konvensional ................... 34 2......................................................2 Jarak Rectilinear ...............................5.........5... 21 2............................2 Tata Letak Lantai Produksi ............................................. 24 2.................................................................... 32 2......3 Square Euclidean . 19 1................................................ 30 2...................... 27 2.......1 Assembly Chart ................................................5..7............ 43 2..............................................................(From to Chart).....................................4 Tata Letak Pabrik ....................................................... 36 2.............4................... 21 2........... 20 BAB 2 LANDASAN TEORI..........

......... 42 2....5..... 19 1........................................................................................ 44 2................................................. 38 2.......................... 41 2............................... 20 1..7........7..............................4 Tata Letak Pabrik .. 43 2.....................................................................................7 Ukuran Jarak ................5..........2 Jarak Rectilinear ........................ 44 ....7.........................7.................................. 19 1............4...............................................1.................................4 Tata Letak Pabrik .....4 Aisle..................................5......................................5.........................6 Rancangan Alternatif Tata Letak .........................1 Tata Letak Magic tape........................ 20 2....................................................1 Jarak Euclidean ...........3 Square Euclidean ......................1 Tata Letak Magic tape..........................................4...............

..................................................................................... 45 2...............................5 Adjacency .3 Pengumpulan Data .....................6 Kesimpulan dan Saran....................... 104 Lampiran .....................1 Pengumpulan data ............................................1...................5 Analisis Pengolahan Data ........................................1......................1 Flowchart Pemecahan Masalah ....................................................................... 105 ...........7....... 53 Daftar Pustaka ...1... 52 BAB 4 HASIL DAN PEMBAHASAN...1 Layout dan Proses Magic Tape ............................................1...................................1........................................................................................................................1........................ 50 3................ 46 BAB 3 METODE PEMECAHAN MASALAH .................... 49 3..........................8 Routing Sheet .................................................... 48 3................ 50 3..........................4 Pengolahan Data .................................................................................................... 49 3....................................... 53 4....................................2 Teknik Pengumpulan Data ................2 Studi Pustaka ................... 103 Daftar Riwayat Hidup ......................... 48 3.......................................................................2................................................... 49 3................................................................................................... 53 4........1 Identifikasi dan Perumusan Masalah ..................................................1...................................... 48 3.............................................................................

................2..................1.............................. 58 4......1 Pengelompokan dan Pengukuran Luas Departemen.......... Peralatan dan Frekuensi Pemindahan Material ......2 Jumlah dan Ukuran Mesin ..................................................1 Pengolahan Data Layout Awal.1.....4..........................................2 Pembahasan..............3 Tenaga kerja............. 63 4...... 63 .......1............ 56 4....... 63 4..........2...............

................................. 103 Daftar Riwayat Hidup ..5 Jarak Antar Departemen pada Layout Usulan.... 104 Lampiran ............................................2.................................. 65 4..........2........... 89 4.2............2.................................... Fasilitas dan Produksi ........ 94 4.........3................................................2............1 Analisa Tata Letak Mesin........................ 93 4............................2...............2.3 Luas Lantai GBB.................................. 73 4........... 69 4....................2.............2............ 94 4........................1 Peta Keterkaitan Kegiatan............1....................................2..........1......... Frekuensi Pemindahan dan Material handling ........................2............................................ 101 5...3 Analisa Jarak..4 Blok Layout Usulan ........ 74 4.. 101 5...................2.2........2......... 87 4..............2...... 105 ...............................2........ 69 4..................3........ 95 4.............................................................2....2 Pengukuran Jarak antar Departemen.........................................................................................1 Analisis Hubungan Aktivitas ...........................3 Analisa .................................................................. Fasilitas dan Aliran material .....................4.................2 Pengolahan Data Untuk Layout Usulan ..1 Kesimpulan ............3........3 Material Handling................ 85 4...........2 Diagram Keterkaitan Kegiatan...... GBJ..............2 Saran..................................1......................................................... 102 Daftar Pustaka ..................2 Analisa Jumlah Mesin yang Dibutuhkan . 96 BAB 5 Kesimpulan dan Saran ..................................................... 69 4............................................2 Routing Sheet ......

.. 79 ...................11 Routing sheet (lanjutan 2) ............................... 75 Tabel 4................6 Data minimum stock magic tape ...............2 Contoh lembar keterkaitan kegiatan ... 77 Tabel 4................................... 67 Tabel 4... 78 Tabel 4.................. 76 Tabel 4..........................1 Jenis dan jumlah mesin untuk produksi Magic tape saat ini.............................................................................................................5 Lembar keterkaitan kegiatan ...................................................1 Peta dari ke. 59 Tabel 4......................................................10 Routing sheet (lanjutan 1) .DAFTAR TABEL Tabel 2.................8 Kapasitas mesin rajut .............................................. 72 Tabel 4...3 From to chart jarak antar departemen (saat ini) ..........................2 Frekuensi pemindahan material ........................... 46 Tabel 4.....................................................................................................7 Kapasitas masing-masing mesin . 75 Tabel 4.......................... 68 Tabel 4.......3 Contoh tabel routing sheet ................................. 33 Tabel 2......... 56 Tabel 4...................................................................................................................................................4 Jarak perpindahan per hari ...........................................9 Routing sheet.... 35 Tabel 2.......................................................................

.......15 Routing sheet (lanjutan 6) .......................12 Routing sheet (lanjutan 3) ...................................16 Jumlah mesin yang dibutuhkan untuk membuat hook ........ 84 ...............Tabel 4..... 83 Tabel 4............. 82 Tabel 4.........................13 Routing sheet (lanjutan 4) ........... 80 Tabel 4.............................14 Routing sheet (lanjutan 5) .................................................................................................. 81 Tabel 4.................................................

...... 98 Tabel 4. 93 Tabel 4.................................................................. 97 Tabel 4............................... 86 Tabel 4................................................................18 Luas fasilitas pendukung..... 84 Tabel 4................................. 96 Tabel 4...................................28 Biaya pemindahan material (sekarang)................................... 92 Tabel 4.......... 85 Tabel 4...22 Frekuensi pemindahan material usulan....17 Jumlah mesin yang dibutuhkan untuk membuat loop.......21 From to chart jarak antar departemen (usulan) .............................................. 84 Tabel 4...........................26 Jarak yang ditempuh dengan cara pemindahan sekarang . 99 Tabel 4......25 Jarak yang ditempuh material (usulan) ..................17 Jumlah mesin yang dibutuhkan untuk membuat loop.........24 Jarak yang ditempuh material (saat ini) ................................................ 99 .........................Tabel 4...................................20 Titik pusat masing-masing departemen ...........................19 Luas lantai produksi ......................... 95 Tabel 4........................................23 Perbandingan jumlah mesin saat ini dan usu ....27 Biaya pemindahan material (usulan).................. 91 Tabel 4.......

..................................................................7 jarak Euclidean..................... 51 Gambar 4............................................. 46 Gambar 3...............1 Metodologi pemecahan masalah .....................2 Blok lantai produksi (awal ............................3 Titik pusat masing-masing departemen.........1 Struktur Organisasi.2 Peta rakitan .............................................. 31 Gambar 2..................................................................................................... 34 Gambar 2. 43 Gambar 2................................ 63 Gambar 4..................................................8 Jarak untuk aisle.................4 Peta keterkaitan Kegiatan................................................. 65 ................................................................................................................................3 Peta proses operasi ..................................8 jarak rectilinear ..........1 Macam-macam pola aliran bahan ........................... 28 Gambar 2...............DAFTAR GAMBAR Gambar 1.....................................................1 Layout saat ini ............ 30 Gambar 2............................................................................................ 54 Gambar 4......... 35 Gambar 2....................................... 9 Gambar 2......................... 44 Gambar 2......................6 Block Layout............... 38 Gambar 2.............................................. 42 Gambar 2........................................................9 Adjancency distance ..........................................5 Diagram Keterkaitan Kegiatan................

.... 71 Gambar 4............................ 89 ..............6 Blok layout usulan.........5 Diagram keterkaitan kegiatan................................................ 73 Gambar 4... 87 Gambar 4...........................................7 Titik pusat departemen usulan..........................................................4 Peta keterkaitan kegiatan....................................................Gambar 4.........................

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 109 Diagram aliran proses Loop ... 118 Surat pernyataan................................................................................................. 105 OPC Hook ................ 108 Layout saat ini .................................................................................................................................. 115 Diagram aliran proses hook (usulan).................................................................................................................DAFTAR LAMPIRAN OPC Loop.......................................................... 112 Peta aliran proses hook (usulan)...................................................................................................................... 119 ... 107 Peta aliran proses Hook................... 106 Peta aliran proses Loop ................................................. 111 Peta aliran proses loop (usulan) ......................................... 117 KMK ....................................................................................................................... 116 Data minimum stock ................................................. 113 Layout usulan ........... 110 Diagram aliran proses hook................................................................................................................................................... 114 Diagram aliran proses loop (usulan) .................................................................................................

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful