Anda di halaman 1dari 32

Eutanazia

Ankandi

Mjedisi

Klinikat q ofrojn kokteje pr vdekje t leht


NE FAQEN 15

Miliona dollar pr sendet e Mahatma Ghandit


NE FAQEN 14

Shpyllzimi, bomba atomike q po godet Haitin


NE FAQEN 20

Drejtor Kryeredaktor

BESNIK MYFTARI URIM BAJRAMI

Adresa e redaksis: Rr. Sami Frashri, Pallatet e Aviacionit, Nr. 4 Tel: 04 2 272 565 069 20 35 300 E-mail: info@gazeta-shqip.com

Viti IV - Nr. 63 (1074)

E diel, 8 mars 2009

E prditshme e pavarur

mimi 50 lek, 1.5 euro

www.gazeta-shqip.com

Ylli Pango ka marr n pun jasht rregullave 36 persona, nga 72 q ka gjithsej organika e Ministris s Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve

MTKRS, si bheshin rekrutimet ilegale


Raporti i Komisionit t Shrbimit Civil: Gjysma e t punsuarve u futn pa konkurs
PANGO DHE PANGOIZMI SI FENOMEN ZYRTAR
MENTOR KIKIA

Reportazh

Babylon

NJE LETER PLLANA, HISTORI RRETH KODRES "PUNK" PER TRI MESIME HISTORIE FATOS BAXHAKU
VETON SURROI

lli Pango sht duke luajtur skenn e fundit, t asaj q ai vet e cilsoi si telenoveln e tij. N fakt, bmat, apo dashurikat, e zotit Pango nuk do t duhej t na interesonin ne t tjerve, por derisa ato lidhen me karrigen e nj ministri, ather kjo telenovel duhet t shfaqet n publik. Pr ata q e njohin pedagogun e psikologjis, ato q u shfaqn n ekranin e 'Top Channel' nuk jan asgj...
NE FAQEN 8 NE FAQEN 4 NE FAQET 24-25

mbrriti letra. Ajo, pas kurtuazis s zakonshme dhe elozheve me adresim si aktor, si mendim e veprim, m shikon si t kaluar, histori. "Keni qen dshmitar...", "...me veprimin tuaj intelektual...", "...do t prfitonim prej prvojs tuaj...". M ftojn n nj Universitet t njohur amerikan pr nj ligjrat para studentve t Krkimeve Evropiane, n ciklin e ligjratave vjeshtore pr 20-vjetorin...
NE FAQEN 9

Krijohen dosjet elektronike

Reagon LSI, Braho: Nuk ka rndsi qndrimi i komisionit t KE-s, por vendimi i Gjykats Kushtetuese

Qeveria pranon krkesat ekonomike

Policia kompjuterizon t dhnat pr kriminelt


r her t par n historin e policis shqiptare duket se rrjedha ka qen pozitive pr ta, pasi po ndrtohet nj baz t dhnash, q do ndihmoj shum n zbulimin e krimeve t ndryshme. Ve kartave t identitetit, q jan n proces t Ministris s Brendshme, Policia e Shtetit ka filluar t...
NE FAQEN 11

Ndryshimet n Kushtetut, Venecia: OK


Ekonomi

Ndrtuesit i krkojn ndihm qeveris: Jemi n kriz


Pronat

TIA: ALUIZNI ka shum kompetenca


NE FAQEN 5

premten n drek, Kryeministri Sali Berisha akuzoi si gnjeshtar t gjith ata q dalin n prfundimin se vendi gjendet n kriz. "do dit, disa nga mediat e kontrolluara nga Edi Rama, flasin pr krizn...
NE FAQEN 6

Arsimi

Berisha dhe Rama shpalosin platformat


NE FAQEN 2

endimi i Komisionit t Vene cias kundr mbajtjes s ref erendumit n Shqipri pr ndryshimet n Kushtetut, i cili pritet t dal zyrtarisht s shpejti, duket se nuk do t gjej mbshtetje te LSI-ja dhe Komiteti pr Mbrojtjen e Kushtetuts. Duke mos dashur t bjn shum komente pr vendimin q pritet t publikohet zyrtarisht nga Komisioni i Venecias, drejtuesit e LSI-s jan shprehur se nuk sht...
NE FAQEN 3

Personat me aftsi t kufizuara dalin nga greva e uris

araplegjikt dhe tetraplegjikt ndrpresin grevn e uris pas lajmit t mir n dobi t interesave t tyre. Qeveria ka dgjuar krkesat e tyre, i ka shqyrtuar ato dhe ka marr vendimin pr plotsimin e sugjerimeve t ksaj kategorie pacientsh. Krkesa pr t cilat, pacientt ishin hedhur n grev. Pas pes ditsh...
NE FAQEN 22

Berat Policia: Dyshojm se atentati ka lidhje me detyrn e Dyrmos

BIG BROTHER 2

Personazh Aktorja, e paknaqur nga rrjedha e dramaturgjis shqiptare

Shprthim tritoli n shtpin e shefit t krimeve


j shprthim i fuqishm tronditi banort e nj lagjeje periferike t qytetit t Beratit mesnatn e s premtes, kur nj sasi tritoli u hodh mbi banesn e shefit t krimeve n komisariatin e ktij qyteti. Burime t Komisariatit t Policis s Beratit bjn t ditur se rreth ors 24:00 t nats s t premtes sht marr informacioni pr nj shprthim t ndodhur n lagjen Uznov t qytetit t Beratit...
NE FAQEN 12

Rrfehet Yllka Mujo: Jam e knaqur me rolet e nnave


ga nj rol n tjetrin, ajo krkon t vjel at q s'e ka gjetur m par. S fundmi, ka zhbiruar n karaktere t forta femrash, ish-prostituta, gra q ekuilibrojn forcn mashkullore, vajza q bjn pakt me mkatin e joshjes...Kto koh sht ulur n salln e provave pr t sjell nj nn. Teksa ka dhn e marr prej tyre, n kt dit q n t gjith botn u kushtohet femrave, me prjashtime...
NE FAQEN 29

Pavlini del nga shtpia, i pasigurt pr familjen


NE FAQEN 27

GAZETA SHQIP

P E R R E K L A M A K O N T A K T O N I N E N U M R A T: 0 6 9 2 0 5 0 4 2 0 F A X 0 4 2 7 2 5 6 7 0 6 9 2 0 5 0 4 5 8

marketing@gazeta-shqip.com

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE POLITIKE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Kryeministri: N Tiran, fmijt msojn n klasa me nga 40 nxns dhe 2/3 e shkollave nuk kan ngrohje
Detaje
SHKOLLAT
Kryeministri tha se jan rikonstruktuar 680 shkolla, por duke iu kundrvn kryetarit t Bashkis s Tirans theksoi se n kryeqytet situata sht e mjerueshme

Iniciativa

Vullnetart e G99, do t shtun nj aksion n lagjet e Tirans


rupi i vullnetarve t G99 pr komunitetin ia kushtoi paraditen e djeshme rehabilitimit dhe pastrimit t nj sheshi lodrash n lagjen numr 4 pran kryqzimit t Zogut t Zi. T rinjt, por dhe aktivistt e G99 si Erion Veliaj, Arbi Mazniku, Etjen Xhafaj dhe Olta Xhacka punuan pr pastrimin e fushs s basketbollit dhe lulishtes s lagjes, si dhe zvendsuan rrjetat e konsumuara t koshave t basketbollit dhe bn meremetime t rrjetave rrethuese. Pas aksionit, aktivistt e G99 patn mundsin t bisedonin me banort e lagjes mbi nevojat e komunitetit, por dhe t organizonin nj minikampionat basketbolli m fmijt. Gjat ktij aksioni, Veliaj tha se sht e trishtueshme q pas 18 vjetsh kemi vetm shkatrrim dhe duhet t pastrojm ne t rinjt at q kohrat e Berishs dhe Mets na kan ln pas. Sipas tij, duhet energji pozitive qytetare pr t prballur energjin negative t konventave budallaqe t mllefit pr t cilat shpenzohen fonde pa fund. Kto fonde do t duheshin pikrisht pr t rigjallruar lagjet dhe jetn n komunitete. Do t jemi do t shtun n aksione t tilla dhe mesazhi yn sot sht q puna vullnetare n komunitet nuk ka dal jasht mode.

PROGRAMI I PD
Rritje pagash, shkolla t reja, prmirsim t kushteve, internet n do shtpi pr do fmij dhe deri edhe strehime pr arsimtart, ishin premtimet e Berishs

Arsimi, Berisha shprthen me kritika ndaj Edi Rams


Kreu i bashkis t prcaktoj trojet pr ndrtimin e shkollave
ERJON AJAZI

Meta:

ryeministri Sali Berisha shfrytzoi ditn e m suesve pr t hedhur nj lum kritikash ndaj rivalit t tij politik, Edi Rams. Shefi i qeveris akuzoi kryetarin e bashkis se n kto vite ka ndrtuar vetm dy shkolla dhe ka rikonstruktuar vetm gjasht palestra, shum pak nga ajo q ai duhet t realizonte. Prisja m shum nga Rama, por kjo nuk ndodhi, sepse metamorfoza e ndrroi at n mister 15 prqindshin. Dhe si gjithnj faturn e paguajn fmijt. I bj thirrje q ti jap fund babzis dhe me urgjenc t prcaktoj trojet pr ndrtimin e shkollave t vendit, u shpreh Berisha, duke ngritur shqetsimin e mbipopullimit t nxnsve npr klasat e shkollave t kryeqytetit. Dita e Msuesit, 7 Marsi, i ka shrbyer Kryeministrit Sali Berisha t bj premtimet pr sektorin e arsimit, por edhe t sulmoj kryetarin e bashkis m t madhe t vendit. Berisha premtoi, se qeveria q do t dal nga zgjedhjet e 28 qershorit, do t tregoj katr her m shum interes pr arsimin sesa mandati aktual. Rritje pagash, shkolla t reja, prmirsim t kushteve, internet n do shtpi pr do fmij dhe deri edhe strehime pr arsimtart.

Mesazhi zyrtar i Kryeministrit pr msuesit tregoi edhe platformn e qeveris pr arsimtart pr vitet 2009-2013, n rast se arrin t siguroj votat e duhura pr t qndruar n pushtet. Gjat fjals s tij n nj takim t organizuar n mjediset e Pallatit t Kongreseve me rastin e ksaj dite,

duke shprehur nderimin e thell, dhe admirimin m t madh dhe t qeveris shqiptare pr msueset dhe msuesit dhe pedagogt e vendit, q kontribuuan n edukimin dhe formimin qytetar t fmijve shqiptar, Kryeministri vlersoi se shkolla sht vatra e dyt e ngroht familjare, vatra e dijes dhe e formim-

PS

Shamku: Mirnjohje t gjith msuesve t Shqipris

S-ja nprmjet kryetares s Komisionit t Edukimit, Ledi Shamku, ka uruar t gjith msuesit shqiptar pr festn e tyre t 7 marsit. Gjat nj komunikimi me mediat, Shamku sht shprehur se 7 Marsi sht dita q bashkon Shqiprin me dritn! Msuesit, ata q prej shekujsh e mbajn ndezur kt drit, meritojn sot ta dgjojn sa mirnjohje mban n zemr ky komb pr ta. I faleminderit kujtimit t gjith atyre msonjsve q nuk e lan kombin t humb identitetin e vet kulturor evropian. Respekti yn, tha Shamku, u shkon sot srish atyre msuesve t moshuar q nuk jan m n detyr e q rinin e vet ia blatuan pa kursim prparimit breznor t shqiptarve. Mirnjohja jon drejtohet n kt dit feste ndaj t gjith msuesve t Shqipris q i jan bindur pasionit pr t qen msues, edhe pse politika e mbrapsht arsimore e ktyre 18 vjetve nuk ka br q ky pasion t shuhej, sht shprehur Shamku. Pr PS-n, secili nga msuesit meriton mirnjohjen e do nxnsi q mori prej tyre dritn e arsyes, t gjith s bashku meritojn t rifitoni dinjitetin q, po prap t gjith s bashku, ne dhe ju, do t nisim ta ringrem me durim pas 28 qershorit.

it profesional t fmijve tan. Duke u ndalur n mbajtjen e premtimit pr dyfishimin e pagave t arsimtarve brenda mandatit t par t ksaj qeverie, Kryeministri Berisha u shpreh se do msues i ktij vendi sht i sigurt se m 1 maj t vitit 2009 rroga e tij do t jet dy her m e lart se n vitin 2005. Gjithashtu, Kryeministri shprehu zotimin se n mandatin e dyt, msuesi do t jet n piedestalin q i takon dhe rritja e madhe e rrogave dhe mundsit e tjera pr pun, kualifikim, strehim do t jen motoja jon. Katr vitet q vijn do t ket nj rritje t madhe t rrogave sesa rritja q patm n mandatin e par, tha Kryeministri. N fjaln e tij, Kryeministri u shpreh se Fati i madh i nj shoqrie, thot filozofi i madh, Jasper, prcaktohet nga mnyra se si ajo nderon msuesit e saj. Kjo shoqri meriton nj fat t bardh. Ne katr vjet m par u angazhuam se n mandatin ton t par do t dyfishonim rrogat e 44 mij arsimtarve dhe t pedagogve t shkollave t vendit. Duke hequr prgjegjsin e fajit nga vetja, Kryeministri ia faturoi gabimet q jan br deri tani m arsimin, kreut t Bashkis s Tirans. N Tiran srish fmijt msojn n klasa me nga 40 nxns, n Tiran 2/3 e shkollave nuk kan ngrohje, tha ai.

Paga e msuesve do t dyfishohet brenda mandatit


festn e 7 Marsit LSI ka paraqitur programin qeveriss pr arsimin prpara profesorve, pedagogve dhe msuesve t nderuar. Kryetari i LSI-s ka evidentuar prioritetet e LSI n kt sektor duke theksuar se paga e msuesve do t dyfishohet brenda mandatit t ardhshm qeveriss. Sipas Mets, reforma n arsim do t jet n funksion t punsimit, n mnyr q shkolla jon t prgatis njerz t aft t hyjn me dinjitet dhe sa m shpejt n tregun e puns. Gjithashtu, ai ka premtuar se brenda 4 viteve t ardhshme do te ristrukturoj mbi 80 pr qind infrastrukturn e shkollave. Nuk do t ket m shkoll n vend pa uj, pa drita, pa ngrohje, me xhama t thyera. N mnyr q t mos ket shkolla pa internet, n mnyr q mos ket shkolla dhe universitete pa laborator. Ky program do t jet nj ndr prioritetet kryesore t qeverisjes s LSI pas 28 qershorit. Ne, tha Meta, jemi forc e majt dhe progresiste. N kt drejtim pr LSI arsimimi i do fmije sht nj e drejt e tyre dhe nj detyrim i shtetit, shoqris dhe qeveris n radh t par. Jemi t shqetsuar se braktisja e shkolls prbn nj shqetsim t madh pr shoqrin. Analfabetizmi po arrin nivele t frikshme deri 10%.

Programi

Kryetari i PS-s te Msonjtorja: Shum fmij nuk din t shkruajn dhe lexojn

Rama: Do ofrojm libra dhe transport falas

ryetari i PS, Edi Rama, ka zgjedhur kohn dhe vendin e duhur pr t shpalosur programin e partis s tij pr arsimin. Ka qen pikrisht 7 Marsi dhe Msonjtorja e par shqipe q kan sjell n

Programi i PS-s synon krijimin e nj modeli unik pr sistemin arsimor shqiptar, q sht pikrisht prfaqsimi me modelet evropiane
Kor liderin socialist jo thjesht pr nj vizit n muze, por edhe pr t ndar nga afr me arsimtart e Kors n oborrin e Msonjtores pikat e programit t ksaj force politike pr arsimin kombtar. Kryetari i PS-s, Rama ka thn se ky

program i detajuar mbi t gjitha synon krijimin e nj modeli unik pr sistemin arsimor shqiptar, q sht pikrisht prfaqsimi me modelet evropiane. Ai tha se kjo sht nj dit simbolike q lidhet me aspektet m delikate pr t sotmen dhe t ardhmen e vendit ton, nisur nga fakti se sistemi arsimor sot krkon nj vmendje t veant n nj koh q po kalon n nj kriz t rnd, t goditjes nga braktisja e shkollave dhe nga ana tjetr nga analfabetizmi. Do t unifikojm programet msimore n nj program t prafrt evropian, duke pasur n konsiderat domosdoshmrin n t njjtn koh t unifikimit t modelit t programeve msimore me Kosovn, tha Rama. N fjaln e tij, kryetari i PS-s theksoi se Do t hartojm nj testim kombtar dhe do t ndrtojm nj sistem t prvitshm vlersimi pr arsimin dhe formimin profesional. Beteja m e vshtir sot sht ajo me injorancn, q po fiton terren n kushtet e hapsirs s dijes n vendin

ton, me nj sistem t degraduar arsimi q nuk garanton asgj pr individin. do vit e m shum fmij braktisin shkollat dhe ky sht br nj problem kronik. N kushtet e krizs, programi yn ofron ide t qarta me paket shkollore falas, q nga librat, mjetet shkollore dhe uniformat, por edhe transportin falas pr ata fmij q detyrohen t ecin m shum se 20

minuta n kmb pr t shkuar n shkoll. N takimin me arsimtart korar, Rama theksoi n Kor se prioritet i Partis Socialiste dhe programit t saj sht prdorimi i efektshm i burimeve njerzore e financiare prmes riorganizimit t shprndarjes s rrjetit shkollor, por edhe ofrimit t nj modeli evropian t kualifikuar. Ai preku edhe nivelin e ult t arsimit profesion-

al n vend, ndrsa duke iu referuar statistikave nuk ka ln t anashkaluar faktin se shum fmij nuk din ende t shkruajn e t lexojn mir gjuhn e tyre dhe se 50% e tyre braktisin arsimin e detyruar. Ai e quajti arsimin dhe investimin n t si politikn m t mir ekonomike, q sjell zhvillim nprmjet individve t kualifikuar. Nga ana tjetr, Rama theksoi se programi parashikon rritjen e kontributeve t buxhetit pr arsimin t paktn 5% dhe nj rivlersim t figurs s msuesit me krijimin e nj fryme t re pr arsimin kt her me ide t qarta, pas vet kontakteve me arsimtart gjat turit t tij Dialog me Shqiprin nga ku jan marr edhe sugjerime. Sipas Rams, ajo q e dallon kt program nga qeveria e sotme sht pikrisht vullneti. Po srish n ditn e djeshme n Kor sht prkujtuar shkolla e par shqipe. 122-vjetori i eljes s Msonjtores s Par Shqipe, vendi ku jan prqendruar t gjitha aktivitetet e 7 Marsit, nj dit simbol

pr arsimin kombtar q do t niste pikrisht nga godina ku dyert e hapura kan shpalosur jo vetm historin e shkolls s par, dokumentet zyrtare, por edhe ekspozitat e koleksionistve. Mijra vizitor q kan kaluar kt her

Kreu i PS-s theksoi se shum fmij nuk din ende t shkruajn e t lexojn mir gjuhn e tyre dhe se 50% e tyre braktisin arsimin e detyruar
edhe kufijt pr t qen n ambientet e godins s shkolls s par shqipe, kan par nga afr dhe jan njohur me faktet q mbahen t arkivuara, me klasat ku u msua pr her t par alfabeti i gjuhs son amtare.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE POLITIKE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Venecia: Ndryshimet n Kushtetut, OK


LSI, kundr. Nuk sht Komisioni i Venecias q shprehet pr krkesn ton, por Gjykata Kushtetuese

endimi i Komisionit t Venecias kundr mbajtjes s referendumit n Shqipri pr ndryshimet n Kushtetut, i cili pritet t dal zyrtarisht s shpejti, duket se nuk do t gjej mbshtetje te LSI-ja dhe Komiteti pr Mbrojtjen e Kushtetuts. Duke mos dashur t bjn shum komente pr vendimin q pritet t publikohet zyrtarisht nga Komisioni i Venecias, drejtuesit e LSI-s jan shprehur se nuk sht Komisioni i Venecias q shprehet pr krkesn e tyre, por Gjykata Kushtetuese. Nga burime jozyrtare

Gjykata Kushtetuese i kishte krkuar ktij Komisioni interpretimin e krkess s LSI-s

Kuvendi

Ndryshimet kushtetuese morn 115 vota pro


uvendi ka miratuar me 115 vota pro, 17 kundr dhe 3 abstenim paketn e plot pr ndryshimet n Kushtetut. Me konsensus t PD-PS sht prcaktuar n Kushtetut q sistemi zgjedhor n vend t jet ai proporcional rajonal, Presidenti i Republiks do t zgjidhet me shumic t thjesht votash n Kuvend 70+1, si dhe prcaktohet q Prokurori i Prgjithshm t ket nj mandat pesvjear. Po kshtu sht caktuar q t hiqet nga Kushtetuta Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dhe Kuvendi t shprndahet n rast se nuk miratohet mocioni i besimit t Kryeministrit pr kabinetin e tij. Si nj pakt i ardhur nga PD-PS, ndryshimet kushtetuese nuk kan pasur debate t shumta n salln e Kuvendit nga dy partit e mdha.

Rrzimi i krkess nga KQZ-ja nuk bie ndesh me parimin e sovranitetin popullor
msohet se raportert e Komisionit t Venecias kan prgatitur pr Gjykatn Kushtetuese t Shqipris, s cils iu krkua pak muaj m par nga Komiteti pr Mbrojtjen e Kushtetuts t shprehet pr mohimin q iu b krkess s tyre pr referendum nga KQZ-ja. Tre raportert e Komisionit t Venecias, n tri raporte t ndryshme, dhe t pandikuar nga njri-tjetri, dalin me t njjtat prfundime: se krkesa pr referendum nuk sht kushtetuese. Sipas raportit, rrzimi i krkess nga KQZ-ja nuk bie ndesh me parimin e sovranitetin popullor, t prcaktuar n nenin 2 t Kushtetuts dhe me nenin 150 t saj, q prcakton t drejtn pr referen-

dum. Pas ktij qndrimi, q pritet t bhet publik s shpejti nga Komisioni i Venecias, Gjykata Kushtetuese e Shqipris, i kishte krkuar ktij Komisioni interpretimin e krkess, pr t rrzuar krkesn pr referendum, t mbshtetur nga LSI. Pak koh m par, Komisioni i Venecias vlersoi se amendamentet kushtetuese t miratuara me konsensus nga

demokratt dhe socialistt, m 21 prill 2008, ishin n prputhje me standardet ndrkombtare. Ky vendim rrzon kundrshtit e partive politike q i quajtn ndryshimet kushtetuese nata e zez e 21 prillit. Por si pr ti vn kapak ksaj beteje, s shpejti, Komisioni i Venecias pritet t miratoj dokumentin m t ri pr Shqiprin, ksaj radhe pr Kodin Zgjedhor. N

gjuhn teknike, ky dokument quhet Rekomandime t Prbashkta t Komisionit t Venecias dhe OSBE/ODIHR pr reformn zgjedhore. Msohet se dokumenti do t prmbaj vlersime pozitive pr Kodin, duke u shprehur se Komisioni i Venecias lavdron aktort e procesit t reforms zgjedhore pr punn e kryer. Rekomandimet prfshijn sugjerime pr ndry-

shime, por Komisioni i Venecias sugjeron q kto t bhen n nj t ardhme tjetr. Deri ather, Kodi Zgjedhor konsiderohet nj baz e mir ligjore pr nj standard t ri zgjedhjesh n Shqipri. T gjitha kto dokumente t Komisionit t Venecias, mbyllin debatin juridik dhe kushtetues t nj viti t tr, pr ndryshimet kushtetuese dhe Kodin Zgjedhor.

Ngjarjet

LSI dhe PDK, kundr paktit PD-PS

Ndryshimet n Kushtetut, debati dhe greva e uris

Topi dekretoi ndryshimet n Kushtetut


as miratimit n Kuvend, Presidenti i Republiks ka dekretuar ndryshimet kushtetuese. Ato jan dekretuar nga Presidenti Topi pa hezitim, pavarsisht krkess s LSI-s dhe Komitetit pr Mbrojtjen e Kushtetuts pr t mos i miratuar ato. Ndryshimet ishin pr sistemin zgjedhor n vend, mnyrn e zgjedhjes s kreut t shtetit, mocionin ndaj Kryeministrit dhe mandatin pr Prokurorin e Prgjithshm t Republiks. Pas ksaj, drejtuesit e LSI-s nisn nj fushat pr mbledhjen e firmave pr realizimin e nj referendumi popullor, por ajo u rrzua nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve.

Amendimet e propozuara nga PD-ja synojn ti shtojn fuqit kushtetuese Kryeministrit Berisha

dryshimet kushtetuese t propozuara nga PD-ja tensionuan shum klimn politike n vend, duke shkaktuar nj debat t fort mes dy partive t mdha dhe partive t vogla. LSI-ja, e mbshtetur edhe nga partit e tjera t vogla, duke prjashtuar PR-n dhe PSD-n, kundrshtuan ndryshimet n Kushtetut, duke theksuar se po krkohet t dhunohet demokracia n vend. N qendr t sulmeve t LSI-s ka qen kryetari i PS-s, Edi Rama. Kryetari i LSI-s, Ilir Meta, gjat asaj kohe ka akuzuar kryetarin e PS-s Rama se n kmbim t pranimit t lists s mbyllur t kandidatve pr deputet, ka pranuar t jap mbshtetje pr ndryshimet n Kushtetut. Nuk mund t bhet Kushtetuta e Shqipris si KRRT-ja e Tirans, sht shprehur Meta, q ndryshon kur do Rama me Berishn pr interesa t mbyllura klienteliste. Nuk mund t bhet as si statuti i PS-s dhe i PD-s, q ndryshon sipas interesave t kryetarit t tyre. Ndaj Rams, n at koh, erdhn akuza edhe nga kreu i PAD-s, Ceka. Sipas tij, amendimet e propozuara nga PD synojn ti shtojn fuqit kushtetuese Kryeministrit Berisha. Pr t mbrojtur Kushtetutn dhe pr t mos lejuar miratimin e ndryshimeve t propozuara nga PD-ja, deputett e LSIs dhe t PDK-s u futn n grev urie n salln e Parlamentit. Ky precedent ndodhte pr her t par n Kuvendin e Shqipris. Greva zgjati gati dhjet dit, por q mund t thuhet me plot goj se nuk shrbeu pr asgj. Kjo, pasi dy partit e mdha, PD-ja dhe PS-ja i miratuan me shumic votash dhe me konsensus t gjitha ndryshimet n Kushtetut. M pas, ndryshimet u drguan n Presidenc, dhe pas dy javsh u dekretuan, pavarsisht thirrjeve t bra nga LSI-ja dhe PDK-ja pr mosdekretimin e tyre.

Nisma

LSI dshton n mbledhjen e firmave


a dshtuar prpjekja e LSIs pr t mbledhur 28 firmat e deputetve, e nevojshme pr t zhvilluar referendumin pr t shfuqizuar ndryshimet kushtetuese. I gjendur n kt pozit, nj dit prpara hyrjes n fuqi t pakets s votuar n Kuvend natn e 21 prillit, Ilir Meta ka zgjedhur nj rrug tjetr pr t zhvilluar referendumin q sht neni 150 i Kushtetuts. Ky nen legjitimon marrjen e firmave n popull. N fakt, Meta paralajmroi fillimin e protestave m 10 maj t 2008, prej nga ku do t fillonte edhe mbledhja e firmave t nevojshme pr t detyruar legjislativin t mos bnte ndryshime n Kushtetut. Pr kt duheshin t mblidheshin 50 mij firma, nism e cila dshtoi.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE POLITIKE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Gjysma e punonjsve, pa konkurrim


Raporti i Komisionit t Shrbimit Civil pr Ministrin e Kulturs dhe Turizmit
ARD KOLA

othuajse gjysma e punonjsve n Ministrin e Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve-MTKRS, kan hyr n pun pa iu nnshtruar rregullave t konkurrimit, sikurse e parashikon ligji i shrbimit civil. Administrata brenda n ministri prbhet nga 72 punonjs, ku 36 prej tyre jan marr n pun me kontrat, pra pa provim. Faktet zbulohen nga nj inspektim i kryer gjat vitit 2008 prej Komisionit t Shrbimit Civil, sipas t cilit n MTKRS jan evidentuar shkeljet m flagrante. Marrja e punonjsve me kontrat bie ndesh me urdhrin e kryetarit t Kshillit t Ministrave, nr. 41, dat 29 janar 2004, Pr ndrprerjen e menjhershme t kontratave t puns n shrbimin civil. Sipas raportit t grupit t puns n KSHC, nj pjes e mir e institucioneve kan marr punonjs me kontrat, duke shmangur konkurrimin, ku bie n sy Ministria e Turizmit, Kulturs, Rin-

Punonjsit me kontrat
MINISTRIT
45 sht numri i punonjsve t marr me kontrat nga tre ministri gjat viteve 07-08, ku prmendim 6 raste n Ministrin e Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta, 3 n Ministrin e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit t Ujrave dhe 36 raste n Ministrin e Turizmit dhe Kulturs

KONKURRIM FIKTIV BASHKIT


Mbi 50% e punonjsve me status t npunsit civil jan marr n pun pa konkurrim. Kshtu, n bashkin e Durrsit dhe Shkodrs 55% e stafit jan pa konkurrim, n qarkun e Durrsit rreth 70%, kurse t Shkodrs deri n 80% t punsuar me kontrat. Raste t tilla ka edhe te bashkit e tjera

MINIBASHKIT
N njsit bashkiake 5, 10 dhe 11 t Tirans, situata duket edhe m e rnd. Pothuajse 100% e punonjsve jan marr n pun pa kaluar n fazn e konkurrimit. Kta institucione nuk kan preferuar t zbatojn ligjin Pr statusin e shrbimit civil, duke thyer rregullat e konkurrimit

is dhe Sporteve. T gjitha pozicionet e puns ishin me statusin e npunsit civil, i cili detyrimisht krkon marrjen n pun sipas rregullave t prcaktuara n ligj dhe t zbatuara nga Departamenti i Administrats Publike. Kjo e fundit nuk i ka respektuar t gjitha nenet e ligjit, duke firmosur do krkes t paraqitur nga MTKRS-ja pr marrjen n pun me kontrat. Por, edhe te kontratat sht shkelur srish ajo hapsir e vogl e ligjit, ku n t thuhet se, punonjsit me kontrat nuk do t qndrojn n pun jo m shum se dy muaj. N fakt kjo nuk ka ndodhur. Rekrutimi Institucioni i MTKRS-s, e cila gjat vitit 2008 (dhe nj pjes t 2007-s) sht drejtuar nga Ylli Pango, ka marr n pun pa konkurrim 36 punonjs. Aktualisht kjo ministri ka n organik 72 punonjs, ku prve kabinetit t ministrit, i prbr nga 5 veta, q t gjith jan me status t npunsit civil. Sipas raportit t Komisionit t Shrbimit Civil, i cili pritet t diskutohet shum shpejt n Kuvendin e Shqipris, pjesa m e madhe e t rekrutuarve jan n pozicion drejtuesi, kurse shum pak jan specialist. Kshtu, 2 pozicione pune drejtor t prgjithshm, 5 drejtor drejtorie, 12 prgjegjs sektori dhe 17 specialist, jan emruar q t gjith pa kaluar n fazn e konkurrimit, por vetm me njohje. Nga kto, 14 kontrata jan lidhur n vitin 2007, kurse 22 jan lidhur n vitin 2008. Veprimet e Ministris s Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve kan tejkaluar do lloj afati q do t prbnte emergjenc n punn e nj institucioni, po t llogaritet afati maksimal q nevojitet pr t kryer nj procedur konkurrimi, e cila sht 3 muaj, thuhet n raportin e KSHC-s. Pr m tepr, vijon komisioni, n kt institucion jan 8 raste, kur Departamenti i Administrats Publike, si institucioni q prgjigjet pr menaxhimin e shrbimit civil, t administrats qendrore, e ka miratuar krkesn e institucionit, ndrsa pr 28 raste, DAP nuk ka qen dakord, pasi e ka gjetur t pajustifikuar at. KSHC-ja i quan veprimet e MTKRSs mjaft t rnda, n nj koh q e kishte paralajmruar gjat periudhave t mparshme.

Skema

inistria e Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve kryente manovra t ndryshme pr t marr njerz n pun. Ndr to ishte edhe CV-ja. Prgatitja teorike e kandidatve q marrin pjes n konkurrim sht nn nivelin mesatar dhe arrin 30-40 pik (t cilat n pjesn m t madhe t rasteve plotsohen nga CV-t dhe eksperienca n pun), me diferenc t madhe piksh nga fituesi. Kjo dshmon pr

Punsimi, CV-ja shmangte konkurrimin M

Nga 22 raste konkurrimi n Ministrin e Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve, 8 kandidat fitues kan qen ndrkoh t emruar n pozicione pune me kontrat

nj pjesmarrje fiktive n konkurrim, me qllim q t plotsohet numri i nevojshm i kandidatve. Sipas KSHC-s, n Ministrin e Turizmit, Kulturs, Rinis dhe Sporteve, ky konstatim sht br n konkurrimet pr pozicionet e puns, prgjegjs i sektorit t letrave, specialist i sektorit t integrimit, specialist i sektorit t prokurimeve, specialist i sektorit t koordinimit t turizmit dhe kulturs etj.

Sipas procedurave, vajza X dhe ish-ministri do t thirren pr dshmi n prokurori

Prokuroria: Dy dshmitar pr videon e Pangos

r t vrtetuar veprn penale t shprdorimit t detyrs dhe tentativs pr t kryer marrdhnie seksuale, prokuroria sht e detyruar q dy dshmitar t tregojn prmbajtjen e biseds mes ish-ministrit Ylli Pango dhe vajzs X, gazetares s emisionit investigativ Fiks Fare. Nse dshmitart tregojn pr nj rekrutim t ministrit ndaj nj vajze q krkon pun, ather ndaj tij do t filloj procedimi penal. Msohet se ditt pasardhse organi i akuzs do t drgoj fletthirrje ndaj ish-ministrit dhe vajzs n fjal. Nse argumentet e paraqitura prmbajn vepr penale pr rastin konkret, mund t filloj nj hetim i gjer. Kaseta audiovizive sht prova kryesore e organit t akuzs. Por, nuk prjashtohen as dshmit. Sipas ligjit, nj regjistrim q kryhet pa autorizimin e gjykats duhet t vrtetohet nga dy dshmitar q jan n dijeni t biseds, deklarojn burime nga organi qendror i akuzs. Por, n kt rast, ministri Pango ka deklaruar se nuk sht transmetuar e gjith biseda, ndrsa gazetarja, n nj intervist pr emisionin Top Story, deklaroi se biseda sht e qart. Tashm, krahas dnimit publik, prokuroria ka t drejtn pr t vrtetuar edhe veprn penale t konsumuar nga ish-ministri. Kaseta audiovizive ndodhet n zyrat e prgjimit n Prokurorin e Prgjithshme, ku po shihet nga inxhiniert prkats. Nse sht origjinale, ndaj Pangos mund t filloj hetimi pr shprdorim detyre, por nuk prjashtohet edhe nj hetim pr marrdhnie seksuale, duke shfrytzuar detyrn. s.obo

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE
Korrupsioni
Elementt q kan favorizuar korrupsionin me pronat jan krijimi i monopoleve dhe rritja artificiale e mimit t tregut t toks, konfliktet e pazgjidhura me pronn dhe legjislacioni i paplotsuar

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Gjykatat
Konfliktet e krijuara nga AKKP gjat procesit t privatizimit t objekteve shtetrore, kan kaluar pr trajtim nga gjykatat ku proceset gjyqsore zgjidhen n dm t pronarve t ligjshm t toks

Ankesat
Sipas TIA-s, 60 pr qind e ankesave adresohen pr shtjen e pronave ka tregon nivelin e lart t abuzimit. N raport theksohet se prve prmirsimeve n legjislacion sht shtuar konfuzioni te qytetart

ALUIZNI ka marr shum kompetenca Ksamili i


Tokat

Raporti i Transparency International: Ka prplasje me AKKP-n dhe Hipotekn t shoqruar, 2


ERJON AJAZI

paligjshm: 30 n pranga
rumbullimet e ban orve ksamiliot, shoqruar me bllokim t paligjshm t rrugs nacionale, si reagim ndaj prishjes s disa objekteve n kt zon, kan sjell reagimin e policis, q ka vn n pranga dy prej tyre. Pas shoqrimit n Komisariatin e Policis t rreth 30 shtetasve, banor nga Ksamili, dy prej tyre kan prfunduar n pranga. Sipas policis, shumica e tyre ishin shoqruar n komisariat pr t dhn sqarime, por pr dy prej tyre mesditn e djeshme sht prer fletarresti. Protesta e banorve t Ksamilit, q kan qen kundrshtues ndaj prishjeve q kan ekzekutuar inspektoratet ndrtimore t Tirans e Sarands mbi ndrtimet e tyre, q jan n proces legalizimi, kan vijuar dje pr t tretn dit radhazi. Protestat kan qen bllokuese pr rrugn nacionale n vendin e quajtur Harta e Ksamilit dhe Baxhua, shoqruar me bllokim t rrugs me prita gursh. Kjo ka nxitur edhe veprimin e policis s rendit, pr t mos lejuar veprime t tilla, q cenojn interesat e gjith komunitetit, deri t turistve q vizitojn Butrintin. Pr t frenuar veprimin destruktiv t disa personave, nga ana e policis jan shoqruar ditn e djeshme rreth 30 persona, ndrkoh q sht msuar se pr dy prej tyre sht kaluar n masn e arrestit. Sipas burimeve policore, sht br ndalimi i shtetasve Ardian Bufi dhe Ermal Fataj. Ndalimi i 28vjearit Ardian Bufi, banor i Ksamilit dhe 24-vjearit Ermal Fataj, edhe ky banor i Ksamilit, sht br pr veprn penale kundrshtim t punonjsit t policis dhe shkatrrim t prons, parashikuar nga neni 236/2 dhe 150 i Kodit Penal. Th.Nika

thimi i pronave vazhdon t ngelet nj shtje q i nxin faqen institucioneve shqiptare. Raporti m i fundit i Transparency International Albania ka piketuar nj seri problematikash q nisin q nga prplasja e kompetencave mes ALUIZNI-t dhe Agjencis s Kthimit dhe Kompensimit t Pronave, pr t vijuar me problematikat n zyrn e regjistrimit t pronave, konfuzionin n zyrat e shtetit dhe deri te korrupsioni me trojet. Ka mbivendosje t prgjegjsive n 2 ose m shum institucione, si sht rasti i ligjit t ri mbi legalizimin e ndrtimeve informale, i cili ka ngarkuar ALUIZNI-n me prgatitjen e listave t kompensimit, funksion ekzekutiv i AKKP-s ose me prgatitjen e kartels s regjistrimit t pasuris, funksion ekzekutiv i ZRPP, citohet n raportin e Transparency International Albania. TIA ka publikuar dje raportin paraprak pr shtjen e pronave, nj prej pikave kryesore ende t pazgjidhura prej qeverive shqiptare n kto 18 vitet e fundit.

Raporti

Probleme me zyrn e regjistrimit t pronave, konfuzion n administrat dhe korrupsion me trojet


Rekomandimet

TIA: 15 pikat pr t zgjidhur shtjen e pronave

Ka mbivendosje t prgjegjsive n 2 ose m shum institucione


N raport theksohet se Zyra e Regjistrimit t Pronave nuk ka prfunduar ende regjistrimin prfundimtar, kurse legjislacioni me gjith prmirsimet ka shtuar konfuzionin. Shqetsues mbetet edhe mnyra sesi prfaqsuesit e shtress s ish-pronarve nuk prfshihen n studimet q kryhen nga institucionet. Transparency Internacional Albania ka analizuar gjithashtu situatn e korrupsionit me pronat ku ka vn theksin kryesisht te hapsirat q krijon ligji pr abuzime. Sipas TIAs, 60 pr qind e ankesave adresohen pr shtjen e pronave ka tregon nivelin e lart t abuzimit. Megjithat, sipas TIA ka pasur prmirsime n legjislacion, por nga ana tjetr sht shtuar konfuzioni te qytetart. Nj fakt negativ sht mosprfundimi ende n koh i regjistrimit fillestar t pronave. T dhnat e TIA jan pjes e nj studimi q ky institucion ka par pr nivelin e korrupsionit me pronat. Sipas raportit, probleme shum t mdha jan evidentuar me pronat mbi tokat bujqsore, kullota e livadhe e veanrisht me pronat mbi toka bujqsore q ndodhen n zona turistike. Ligji Pr shqyrtimin e vlefshmris ligjore t krijimit t titujve t pronsis mbi tokn bujqsore, do t krijoj shum probleme veanrisht n lidhje me transaksionet e ligjshme. Nga ana tjetr, gjat zbatimit t ktij ligji do t krijohet pasiguri n tregun e toks, do t pengohen investimet serioze. Konfliktet e krijuara nga AKKP gjat procesit t privatizimit t objekteve shtetrore, kan kaluar pr trajtim nga gjykatat ku proceset gjyqsore jan t tejzgjatura dhe n shumicn e rasteve zgjidhen n dm t pronarve t ligjshm t toks.

N
SUGJERIMET

ZQRPP dhe ZVRPP-t t evidentojn, brenda nj afati t shkurtr t gjitha rastet e mbivendosjeve dhe t konflikteve me pronat si edhe t gjitha ndrtimet e paregjistruara ose t bllokuara, pr shkak t konflikteve t pronsis

ga analiza e fenomenit, shtrirja e tij dhe institucionet e prfshira, TIA sugjeron 15 pika pr t zgjidhur shtjen e pronave. Prmirsimi i kuadrit ligjor dhe respektimi i t drejts s prons si nj e drejt kushtetuese. Pastrimi i legjislacionit nga mbivendosja e kompetencave dhe plotsimi i tij me akte nnligjore dhe zbatimi me korrektsi dhe brenda afateve i ligjit Pr Rishikimin e Titujve t Pronsis jan pikat fillestare t dhnies drejtim t ktij fenomeni. Krkesat e radhs s TIA-s jan q t rritet shkalla e bashkpunimit institucional, ndrmjet t gjitha institucioneve qendrore dhe vendore q prodhojn, prdorin dhe administrojn dokumente pronsie, t eliminohet n maksimum kontakti personal, i personave t interesuar me sportelet e administrats qendrore dhe vendore, pr dokumente q kalojn nga nj institucion n tjetrin. Institucionet q disponojn dokumentet e nevojshme mbi origjinn e pronave, mbi lshimin e titujve t pronsis, mbi lejet e shfrytzimit t objekteve, t komunikojn institucionalisht ndrmjet tyre, sht nj tjetr sugjerim q veohet n raport. T rritet eficensa dhe prgjegjshmria e institucioneve duke marr prsipr zgjidhjen administrative t konflikteve. (Vetm rastet e domosdoshme t drgohen pr zgjidhje pran gjykatave), thuhet n raportin e TIA-s.

Bllokimi i procesit

Vizita

Pronart nuk e kan paguar taksn e infrastrukturs

Ministri i Mbrojtjes merr pjes n takimin e Zagrebit

Kora, asnj certifikat pronsie nga ALUIZNI


snj certifikat pronsie nuk sht shprndar deri m tani pr pronart q kan objekte t ndrtuara pa leje, por q kan aplikuar pran agjencis s legalizimeve. Sipas t dhnave nga ALUIZNI n Kor, kjo agjenci legalizimesh ka marr deri m tani n nivel rajonal 9000 vetdeklarime dhe pas prfundimit t procesit t verifikimit dhe plotsimit t formularve procesi duket se sht bllokuar n nj pik. Burimet zyrtare t ksaj agjencie bjn t ditur se procesi ka mbetur n mes, pasi vetdeklaruesit e ndrtimeve pa leje t procesit t legalizimit nuk kan br pagesn e takss s infrastrukturs. Sipas t dhnave, msohet se nj pjes e madhe e aplikantve nuk ka qen n dijeni t ksaj takse, por q n fakt pas brjes me dije nuk ka sjell ndonj prmirsim n kt aspekt, pasi kjo taks nuk sht derdhur ende. Sipas Agjencis s Legalizimeve n Kor, ajo q pengon dhnien e tapive edhe pse jan t identifikuara si ndrtime pa leje dhe q jan n procesin e legalizimit sht fakti se deri m tani asnj nga pronart e ktyre objekteve nuk e ka paguar taksn e infrastrukturs.

Oketa: Pas pak javsh jemi pjes e NATO-s


inistri i Mbrojtjes, Gazmend Oketa, ka marr pjes n takimin e ministrave t Evrops Juglindore n Zagreb t Kroacis ku ka parashtruar objektivat e Shqipris pas integrimit euroatlantik. N kt takim morn pjes ministrat e Mbrojtjes t 14 vendeve t Evrops Juglindore, prfaqsues t NATO-s etj. Ministrat diskutuan pr forcimin e siguris, stabilitetit dhe paqes n rajonin e Evrops Juglindore nprmjet integrimit euroatlantik, si dhe mbi operacionet n mbshtetje t paqes dhe menaxhimit t krizave n kontributet e vendeve t Evrops Juglindore. Ministri shqiptar i Mbrojtjes, Z. Gazmend Oketa, theksoi rndsin e ktij takimi q vjen n nj moment shum t veant dhe historik pr rajonin. Shqipria dhe Kroacia vetm n pak jav do t jen antar me t drejta t plota n Aleancn Atlantikut t Veriut. Nj tjetr moment i rndsishm sht se A3 tashm sht zgjeruar n A 5 me dy vende t tjera; Mali i Zi dhe Bosnj-Hercegovina, tha Oketa.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

EKONOMI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Ndrtuesit: Jemi n kriz, qeveria t na ndihmoj


Shoqata e Ndrtuesve thot se vuan nga rnia e shitjeve dhe mungesa e likuiditetit
GJERGJ EREBARA

Planet rregulluese

premten n drek, Kryeministri Sali Berisha akuzoi si gnjeshtar t gjith ata q dalin n prfundimin se vendi gjendet n kriz. do dit, disa nga mediat e kontrolluara nga Edi Rama, asin pr krizn m me pasion se Omar Khajami pr dashurin, - u shpreh Kryeministri. Dje, Shoqata e Ndrtuesve t Shqipris, nj institucion q prfaqson interesat e 2500 kompanive n vend, doli pr her t dyt n pak jav n nj konferenc pr shtyp, pr tu ankuar pr situatn alarmante t ekonomis. Shitjet gjat tremujorit t fundit 2008 n kt sektor kan rn ndjeshm, - tha Maksim Mui, drejtor ekzekutiv i shoqats. Sipas ndrtuesve, kjo industri po prton pak ose aspak nga investimet e buxhetit t shtetit n infrastruktur, pr shkak se pr vitin e dyt radhazi, shumica drrmuese e investimeve shkojn pr segmentin Rrshen-Kalimash. N vend sht krijuar nj stok prej mbi 4 mij apartamentesh, si dhe mijra metra katror zyra e ambiente tregtare t prfunduara, por q nuk jan shitur ende. Shkaqet e krizs Rnia e remitancave dhe ulja e kreditimit n ekonomi jan shkaqet kryesore t krizs s ndrtuesve. Shum shqiptar q punojn jasht vendit, jan goditur rnd nga kriza evropiane, kan humbur vendet e puns, apo kan dal nga biznesi n ndrtim. Aktualisht, ndrtimi po vuan mungesn e likuiditeteve dhe t financimeve, s pari, pr shkak t rnies s kreditimit bankar t ekonomis n prgjithsi dhe t ndrtimit n veanti dhe s dyti, pr shkak t rnies s remitancave t emigranteve si burim i rndsishm nancimi pr tregun shqiptar t ndrtimit, - thon ndrtuesit. Shoqata thot se vendi ka nevoj pr plan antikriz, ndryshe nga sa deklaroi Kryeministri se vendi e ka zbatuar planin antikriz q dy vjet m par. Prball nj realiteti t till shqetsues, Shoqata e Ndrtuesve t Shqipris i krkon qeveris t vlersoj drejt dhe n mnyr realiste situatn dhe mbi kt baz t prcaktoj nj strategji t qart e nj plan t detajuar antikriz, deklaroi dje Maksim Mui. T gjitha parat, n Rrshen-Kalimash Ndrtuesit ankohen se gjat vitit t fundit kan vn n pun vetm 50 pr qind t kapaciteteve t tyre teknike dhe njerzore, veanrisht pr shkak se investimet e buxhetit t shtetit n infrastruktur, t cilat arrijn n qindra milion euro n vit, vitin e kaluar kan shkuar pothuajse totalisht n segmentin Rrshen-Kalimash. Edhe kt vit, situata nuk pritet t ndryshoj. S paku 250 milion euro t tjera do t shkojn n kt segment. Qeveria t bj nj politik investimesh publike t strukturuar m mir dhe t shprndar m drejt. N kushtet e krizs sht e pa vend q t bhen investime t konsiderueshme vetm n nj objekt, - thon ndrtuesit. mimet n rnie, jo vetm prej krizs mimet e ndrtimit n Shqipri kan dhn shenja t forta rnieje n zonat periferike t Tirans, apo n qytetet e tjera. N blloqet e reja t banimit n zonn e Kasharit, mimet jan ulur deri n 380 euro pr metr katror. Ndrsa ky mim sht ende i lart pr rrogtarin mesatar shqiptar, ndrtuesit

Frika e ndrtuesve, ligji i ri sjell bllokim


hoqata e Ndrtuesve shprehu dje edhe shqetsimin se miratimi i nj ligji t ri pr planikimin e territorit do t krijoj hapsira pr vonesa n hartimin e planeve rregulluese, ndrsa ekziston mundsia q qeveria t mos respektoj afatet ligjore q ajo vet po miraton n dm t sektorit t strehimit n vend. Shoqata nuk u deklarua kundr ligjit n vetvete, por shprehu frikn se periudha kalimtare pr zbatimin e tij mund t shkaktoj vones disavjeare n lshimin e lejeve t ndrtimit. Ligji i ri krijon nj superstruktur nn varsin e qeveris, nj zyr q do t ket funksione t gjithanshme n t gjith territorin e vendit. Nse kjo zyr nuk kryen detyrat e veta ligjore, gj q sht e zakonshme pr institucionet shtetrore n Shqipri, ather bashkit dhe komunat nuk do t mund t hapin dyert pr lshimin e lejeve t ndrtimit. Tregu i ndrtimit u bllokua pr afro dy vjet n periudhn 2005-2007, si pasoj e mosmarrveshjes mbi kompetencat mes qeveris s djatht dhe bashkis s majt n Tiran. Prgjat t gjith vitit 2007 nuk u lshua pothuajse asnj leje ndrtimi, gj q solli rritjen e mimeve dhe munges oferte.
Berisha dhe ndrtuesit

thon se nuk qndron shum larg kostos, ndrsa besojn se mimet n qendr t Tirans apo n zonat populluara rishtas do t rezistojn edhe pr disa koh. Kostoja e ndrtimit n Shqipri vlersohet zyrtarisht n 250 euro, por mbi kt mim nuk llogaritet kostoja e toks, ndrsa nj pafundsi mimesh referuese t vendosura nga qeveria pr efekt taksash, kan fryr koston reale t ndrtimit. Gjithsesi, pr her t par pas tre vjetsh, n kryeqytet ofrohen apartamente t prfunduara me mim nn 400 euro pr metr

katror. mimet e apartamenteve n qendr jan ftohur ose kan ndaluar s rrituri. Kompanit e ndrtimit lluan fushat reklamash mbi produktet e tyre pr her t par n historin e vet, ndrsa qytetart nuk e kan pasur kurr m par mundsin t blejn apartamente t prfunduara. Ndrtuesit thon se mimet prcaktohen nga tregu, por ekspertt thon se me kt logjik, nuk prjashtohet mundsia q nj mall t shitet nn kosto. Teorikisht kjo sht e mundur, por pr shkak se qeveria ka vendosur mime

referuese pr shitjen e apartamenteve n t gjith vendin, kjo ka pak gjasa t ndodh. mimet referuese prcaktojn tatimin mbi timin, si dhe taksn mbi shitblerjen e pronave t paluajtshme. Qeveria duhet t heq dor nga politikat centralizuese dhe shtrnguese skale, duke shfuqizuar aktet ligjore n fuqi q kan t bjn me pagat referuese n ndrtim, me manualet e preventivimit n ndrtim, me mimet e referencs n materialet e ndrtimit, - thon ndrtuesit. Numri i rasteve kur mimet referuese po prdoren pr

efekte tatimore sht shtuar shum gjat viteve t fundit. Nj qeveri q premtoi liberalizm ekonomik, ka rn pre e kritikave t shumshta nga shoqatat e biznesit dhe nga vet Fondi Monetar Ndrkombtar pr shkak t paraplqimit t metodave afrofe n hartimin e faturave skale. FMN ka kritikuar s paku tri her publikisht praktikn e pagave referuese, si nj mas q ul rentabilitetin n pun. N shum analiza ekonomike, nj nga shkaqet kryesore t rrzimit t komunizmit, ishte mungesa e ballafaqimit t kostos s puns me vlern e saj.

Por vet ndrtuesit e pranojn se n shum zona, rnia e mimeve nuk lidhet vetm me krizn botrore dhe rnien e fuqis blerse. N blloqet e reja t banimit, n shum raste, mungon infrastruktura baz, mungojn kanalizimet, uji apo shkollat. Si pasoj e mungess s infrastrukturs, zona q m par konsideroheshin luksoze, tani jan nxjerr n shitje me mime periferie. Ndrtuesit ia hedhin fajin qeverive vendore apo qendrore, t cilat nuk kan investuar n infrastruktur.

Debati

Ministria e Ekonomis, ajo e Financave dhe vet Kryeministri akuzojn gjithknd pr sabotim

Qeveria n kundrsulm: N Shqipri nuk ka kriz


htimi i lajmeve negative mbi ecurin e ekonomis shqiptare dhe pasojat e krizs nanciare globale n vendin ton gjat javve t fundit ka br q qeveria t hidhet n kundrsulm pr t folur pr t kundrtn. Por ndrsa ministri i Financave, Ridvan Bode, flet pr pasoja t kuzuara nga kriza globale, Kryeministri Sali Berisha dhe zvendsministri i Ekonomis, Eno Bozdo, akuzojn median dhe opozitn si sabotator t ekonomis kombtare. Prej disa ditsh, eksponent t lart t PS-s dhe opozits n trsi, po tentojn t fusin verbalisht ekonomin shqiptare n kriz. sht nj aksion politik i kalkuluar dhe gjakftoht, q synon destabilitetin emocional t aktorve t tregut: biznesit, konsumatorve, - deklaroi t enjten zvendsministri Bozdo. Ata brtasin, brohorasin rroft kriza, rroft FMN se tha q Shqipria sht vend i varfr, - deklaroi Kryeministri Berisha. Un nuk mund t mohoj q n qoft se Shqipria do t prfshihet n vorbulln e krizs nuk do t ket pasoja, por mendoj q

e vendeve t varfra dhe hym n listn e vendeve me t ardhura t mesme, - tha Bode. N fakt, deklasikimi i Shqipris nga grupi i vendeve n tranzicion u krye n vitin 2004. Formalisht Banka Botrore, e cila sht prgjegjse pr kt klasikim, e hoqi Shqiprin nga lista n vitin 2006. Kriza sipas FMN Kriza n vendet si Shqipria do t transmetohet prmes katr rrugve kryesore, sipas vlersimeve t Fondit Monetar Ndrkombtar. Nga rnia e t ardhurave nga remitancat, nga volumi m i vogl i tregtis s jashtme, rnia e investimeve t huaja dhe vshtirsimi i aksesit n kreditim. Pr t gjith kta tregues, ka fakte statistikore q kriza ka mbrritur n Shqipri. Remitancat u ndaluan n gjashtmujorin e dyt t vitit t kaluar, qeveria ka shum muaj q po e rinancon me vshtirsi borxhin publik, volumi i tregtis s jashtme ra me mbi 10 pr qind n janar, ndrsa investimet e huaja kan ndaluar n disa sektor t rndsishm, si n industrin e nafts.

Shqipria sht ende larg ksaj vorbulle, - deklaroi ministri i Financave, Ridvan Bode. Sipas tij, n tre nga katr rrugt e transmetimit t krizs, rreziku q Shqipria t dmtohet, sht

i vogl. Bode tha gjithashtu se Shqipria nuk e ka vendin n listn e vendeve me t ardhura t vogla, q u morn n analiz nga FMN javn e kaluar. Ne dolm n koh krize, n janar nga lista

Qeveria nuk mund t ket nj plan antikriz, jo pr faj t vet, komentoi nj bankier i huaj n Tiran. Sipas tij, shkaqet e krizs nuk varen nga qeveria shqiptare dhe pasojat jan shum m t rnda nga sa mund t prballohen nga qeveria. Remitancat, t cilat gjat viteve t shkuara kan arritur deri n 1 miliard dollar, do t bien me shpejtsi kt vit, pr shkak se shum shqiptar n Greqi dhe Itali kan humbur vendet e puns. Edhe qeveria pranon se rnia e remitancave sht problemi m i madh pr ekonomin sot. Opozita dhe organizata t tjera joqeveritare kan kapur amurin e populizmit dhe kan hedhur n tryez propozime qartsisht t palogjikshme, prfshir krkesn pr rritje pagash dhe pensionesh 30 pr qind, apo ulje t TVSH-s. N kt pik, debati q duhej t qe thellsisht teknik, nse ka apo jo kriz dhe se far mund t bhet, po kthehet n nj debat t rndomt politik me akuza dhe kundrakuza, t cilat n fakt kan nj t prbashkt: nuk kan asnj lidhje as me krizn, as me ekonomin. Gj. Erebara

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE OPINION

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Zoti Pango apo kushdo tjetr, zyrtar, biznesmen, artist a fardo qoft, mund t ket nj harem me femra dhe femrat mund t ken nj harem me meshkuj dhe askush nuk ka pse ti paragjykoj. Por kur kto raporte kushtzohen me t drejtn e punsimit apo nj shrbimi fardo, ather skandali i Pangos nuk duhet t trajtohet m si nj gallat, me t ciln fshati yn i madh do t gajaset s qeshuri derisa t dal skandali tjetr

MENTOR KIKIA

lli Pango sht duke luajtur skenn e fundit, t asaj q ai vet e cilsoi si telenoveln e tij. N fakt, bmat, apo dashurikat, e zotit Pango nuk do t duhej t na interesonin ne t tjerve, por derisa ato lidhen me karrigen e nj ministri, ather kjo telenovel duhet t shfaqet n publik. Pr ata q e njohin pedagogun e psikologjis, ato q u shfaqn n ekranin e Top Channel nuk jan asgj e re dhe e papritur, pasi Pango ka br shum m shum se kaq. Nj prpjekje e tij n TV Klan, t enjten n mbrmje, pr tu shfajsuar, nuk bri asgj tjetr vese e thelloi skandalin edhe m tej, duke e shpn edhe n Fakultetin e Shkencave Sociale, ku ai disa vite m par e kishte ndihmuar vajzn pr ta futur n shkoll. Studentt dhe pedagogt e ktij fakulteti e din shum mir se far duhet t paguash te Pango pr tu futur n shkoll apo pr t marr provimet. Duke e ln mnjan faktin se edhe pse ka nj konkurs pr tu futur n shkoll, sht dekani Pango ai q vendos do t hysh apo jo, edhe pse ka nj konkurs pr tu futur n pun, srish sht ministri Pango ai q vendos, do t donim ta trajtonim pangoizmin si fenomen n Shqipri. Themi pangoinzmin, pasi Pango nuk sht i vetmi q e bn kt pun. Absolutisht, n do institucion, femrat t paktn vihen prball presionit pr tiu nnshtruar epsheve mashkullore t shefave. N shum institucione ka femra q i kan marr vendet e puns, duke futur n CV edhe paraqitjen e tyre

PANGO DHE PANGOIZMI SI FENOMEN ZYRTAR


qitet, pasi kishte kontaktuar m par n telefon dhe pronari i kompanis, q e kishte marr n pyetje, m shum se pr kurset e kualifikimit dhe gjuht e huaja, kishte qen i interesuar nse vajza kishte apo jo pasaport, si dhe kishte apo jo pengesa pr t udhtuar jasht vendit me shefin. Njoftimet pr vende pune shpesh shoqrohen edhe me kushtin q kandidatja (uditrisht kur flitet pr sekretare e asistente krkohen gjithmon femra) t jet e pashme, e lir, pa angazhime dhe e gatshme t udhtoj jasht vendit. Me ksi njoftimesh, kta horra nuk krkojn t punsojn npunse n siprmarrjet e tyre, por dashnore me pages. Pangoizmi si fenomen sht i prhapur kudo, n institucione sh-

t jashtme, edhe gatishmrin pr t qen e disponueshme seksualisht, apo si thoshte Pango, e guximshme pr t ar n jet. Pango e pagoi dhe do ta paguaj kt kusur, pasi ai me sa duket e mbushi kupn dhe po paguan hakn edhe t ndonj studenteje krejt t pafajshme moralisht, q ka qen e detyruar ti nnshtrohet atij pr t marr diplomn. Ndrsa t gjith ishin prfshir n diskutimet rreth skandalit Pango, nj kolegia jon tregoi pr nj shoqen e saj q ishte n krkim t nj pune, pasi ishte diplomuar pr Ekonomi vitin q shkoi. Ndrsa ndiqte njoftimet e gazetave, bie n kontaktet me krkesn e nj kompanie private q krkonte asistente. Me CV-n n dor ajo para-

tetrore, n siprmarrje private, n universitete, n shkolla e autoshkolla e madje edhe n byrektoret ku vihen njoftime Krkohet shitse n mosh t re. Prtej abuzimit seksual, q sht kriminal, ai sht i dmshm edhe n shum drejtime t tjera. S pari, ai sht i dnueshm si shkelje e t drejtave t njeriut, sht tregues flagrant i dhuns mbi femrn, t cils i krkohet t shes trupin pr t prfituar vendin e puns, apo pr t marr provimin. Kujtojm se pak vite m par, nj pedagog n Universitetin Elbasanit u rrah publikisht n auditor nga vllai i nj studenteje, vetm e vetm se i bnte presion asaj pr t pasur raporte intime n kmbim t nots kaluese. Por, Pangoizmi sht i dmshm edhe pr faktin se, fal tij, admin-

istrata mbushet jo me npunse t afta e t zonja, por me femra seksi e t paafta. Ashtu si ka vajza q mbeten jasht institucioneve, sepse nuk pranojn tu dorzohen si pre shefave t tyre, ka plot t tjera q nuk e kan pr gj, q paaftsin ta kompensojn me prostituimin modern, n prfitim t vendit t puns apo favoreve t tjera. Ja pse skandali Pango nuk duhet trajtuar thjesht si skandali i Ylli Pangos. Ish-ministri i Kulturs sht thjesht prfaqsuesi tipik i ksaj ushtrie maskarenjsh. Duhet t kuptohemi, secili sht i lir t bj t doj me jetn e tij, qoft burr apo grua. Zoti Pango apo kushdo tjetr, zyrtar, biznesmen, artist a fardo qoft, mund t ket nj harem me femra dhe femrat mund t ken nj harem me meshkuj dhe askush nuk ka pse ti paragjykoj. Por kur kto raporte kushtzohen me t drejtn e punsimit apo nj shrbimi fardo, ather skandali i Pangos nuk duhet t trajtohet m si nj gallat, me t ciln fshati yn i madh do t gajaset s qeshuri derisa t dal skandali tjetr. T enjten n Kuvend, Jozefina Topalli, m shum se si Kryetare apo politikane, reagimi plot mllef si grua dhe si nn, q u trembet ktyre maskarenjve pr fatin e vajzs s saj. Ndaj ky rast duhet t shndrrohet n flamur t lvizjeve ligjore pr t denoncuar funksionart tutor, kudo q jan. Shteti dhe shoqria duhet t krijojn shtratin ligjor dhe infrastrukturn e nevojshme, duke i nxitur viktimat ti denoncojn n mnyr konspirative dhe publike kto abuzime.

Nj mision i ln prgjysm
MIMOZA KOIU

politik, n dshiron q dika t thuhet, krkoja nj burri! Nse dshiron q ajo gj t bhet, krkoja nj gruaje! Edhe pse tingllon feministe, kjo thnie nuk sht aspak e till, veanrisht po t kihet parasysh se sht artikuluar nga ish-gruaja e hekurt e politiks britanike, Margaret Ther, e cila n nj terren maskilist ia doli mban t arrinte postin e Kryeministres, e me nj performanc t shklqyer. Vet kontakti q kan me realitetin e prditshm, si n familje ashtu edhe aty ku punojn, i pjekur me eksperiencn personale si bij, bashkshorte e nn, u ka dhn grave nj aftsi t veant pr t analizuar shoqrin, pr ti kuptuar problemet e pr ti zgjidhur n shumicn e rasteve me sukses. E prandaj thnia e ish-kryeministres britanike i prmbledh kto cilsi si nj dshmi se grat kan nj sens t fort prgjegjsie qytetare. Dhe sot, n ditn e tyre, kur triumfojn lulet, kur lokalet hapen vetm pr to, e kur dita me ritmin e fests e gzimit tipik femror, duket sikur sht thjesht nj shtje konsumi, shum pak e din origjinn e ksaj dite q t bn t mendosh prtej saj. N mars t vitit 1908 n Nju Jork, puntoret e sektorit tekstil nisn nj protest t fort sindikale q zgjati disa dit, por me nj bilanc t trisht: 129 puntore humbn jetn n fabrik pr shkak t nj zjarri Gjat viteve, emancipimi femror ka br shum hapa para, por ndoshta ato nuk jan t mjaftueshme. Vrtet sht arritur e drejta e vots, zgjedhja e karriers tashm sht krejt e natyrshme dhe flitet e veprohet pr t arritur barazin gjinore n vendimmarrje. Por pavarsisht shembujve t suksesshm q na ofrojn shum vende t bots, grat nuk kan arritur t bhen pjes e qensishme e prfaqsimit institucional politik. Dhe ky sht nj fenomen transversal q prek t gjitha vendet e bots pa dallim. Edhe n vet vendet e BE-s, prfshirja politike e grave sht e ult, me prjashtim t vendeve skandinave, ku fal ndrhyrjeve

konkrete grat jan shum m t pranishme n postet zyrtare politike. Kriza e institucioneve politike n mbar Evropn ka nxjerr si konkluzion se sistemet aktuale t prfaqsimit nuk i knaqin krkesat e qytetarve. Abstenimi i dukshm n proceset zgjedhore, ftohja e elektoratit, rnia e interesit pr debatin politik, jan simptomat m evidente t ksaj krize q nuk jan aspak t huaja edhe pr Shqiprin dhe pr t cilat ende nuk sht gjetur zgjidhja e duhur. Vende t Bashkimit Evropian si Spanja, Italia apo Franca dshmuan s fundmi se e kan kuptuar rndsin e prfshirjes s grave n vendimmarrje, pr t pasur institucione t cilat perceptohen n mnyr m t natyrshme nga qytetart. Presidenti Sarkozi dhe Kryeministri Berluskoni jan tejkaluar n prfaqsimin e tyre gjinor n qeverisje nga Kryeministri Zapatero, i cili 16 portofolat e qeveris s tij i ka ndar n mnyr absolutisht t

ravijzohen e madje t debatohen edhe emra. Futja me ligj e 30 pr qind t grave n listat e kandidatve pr zgjedhjet e ardhshme sht nj arritje. Sistemi proporcional rajonal me list t mbyllur i fiksuar pr tu prdorur m 28 qershor sipas Kodit t ri Zgjedhor, mundson vendosjen e rregullave pr nj prfaqsim t duhur t femrave n Parlament, duke i detyruar partit t alternojn emrat n listat e kandidaturave, nj ide kjo jo shqiptare. Por ligjrimi n kodin ton sht vetm 3 emrat e par t lists. Ndrsa renditja pr pjesn tjetr t 30 prqindshit, mbetet n vullnetin e kryetarve t partive Arsyet e mungess s grave n institucionet prfaqsuese t politiks jan t ndryshme dhe lidhen si me krizn e prfaqsimit, ashtu edhe me faktort social-kulturor. sht koha pr sensibilizim t opinionit publik mbi kt shtje, t modifikimit t kulturs politike, e cila sot e ksaj dite e konsideron burrin si protagonist legjitim t admin-

N 10 vitet e fundit n bot, pjesmarrja politike e grave sht rritur mesatarisht me 10 pr qind. Merita u takon qeverive dhe partive q kan futur sistemin e kuotave. Le ta bjm edhe n Shqipri. Shteti m i ri n bot, Kosova na e msoi kt gj, jo shum koh m par!
barabart mes grave dhe burrave, ndrsa q n vitin 1997 n partin e tij PSOE sht fiksuar kuota 50 pr qind e prfaqsimit t grave. Shembujt nuk mungojn edhe m larg dhe jan akoma m t hershme. N vitin 1970 n Norvegji partit vendosn sistemin e kuotave pr grat dhe sot t gjitha partit politike n kt vend e prdorin rregullisht sistemin e kuotave n zgjedhje dhe n formimin e organeve qeverisse t do niveli, jo t imponuar ligjrisht, sepse nuk e kan aspak t sanksionuar n ligj, por t vetimponuar vullnetarisht. Ndrsa pas nj amendamenti ligjor, q nga viti 1986 asnj qeveri norvegjeze nuk sht formuar me m pak se 40 pr qind gra. N Shqipri jemi n kohn e duhur pr zbatuar t n praktik barazin gjinore edhe n politik. Tre muaj prpara zgjedhjeve t prgjithshme parlamentare, listat e partive politike kan nisur t istrimit t shtetit. sht koha kur 30 prqindshi i arritur de jure, t realizohet edhe de fakto. Kur flitet pr nj prfaqsim t ult politik t grave n Shqipri, natyrisht q referenca e par sht parlamenti, si organi q prfaqson 51 pr qind t elektoratit vetm me 7 pr qind t prbrjes s tij. Por kjo statistik e zymt nuk prjashton rezultatet e prfaqsimit t suksesshm t grave n institucione t tjera. Dy vitet e fundit ato i kemi par t zgjidhen n institucione t rndsishme prfaqsuese. sht pr tu prshndetur, por edhe ndjekur nga t tjer shembulli i Presidentit t Republiks, q przgjodhi nj grua n krye t organit qendror t akuzs, nj risi absolute pr kt institucion n Shqipri; q przgjodhi nj tjetr grua n krye t Gjykats s Lart e akoma m tej, duke e uar n gjasht numrin e antareve gra n kt institucion q ka 16 antar.

sht koha q kjo praktik e nisur mjaft mir t vazhdoj, dhe t parat n lobim duhet t jen vet grat, e sidomos ato q e kan arritur kt prfaqsim e kjo, jo thjesht pr solidaritet femror, por pr t sjell natyrshm n vendimmarrje gjysmn tjetr t shoqris. Barazia pr t ciln flitet rndom mbetet nj fenomen abstrakt. Kjo pasi grat jan prezente, si t prfaqsuara n komb, gjysma e tij, por njkohsisht jan edhe t munguara, si prfaqsuese t popullit, q n fakt prbhet nga dy gjini e jo vetm nga nj. sht koha q grat t jen pjesmarrse n shrbimin publik, n administrimin e shtetit dhe vetm ather njerzimi do prfaqsohet me t dy prbrsit e vet. sht koha q t filloj t koincidojn prfaqsimi i realitetit dhe realiteti i prfaqsimit. Edhe pr kto arsye, rritja e numrit t grave n vendimmarrje nuk mund dhe nuk duhet konsideruar si nj detyrim ndrkombtar. Por edhe arsyetimi se vendosja e kuotave gjinore sht diskriminim ndaj grave e se barazia nnkupton edhe gar, tingllon dukshm si nj droje ndaj zvoglimit t domenit t burrave n vendimmarrje. Sakaq, t gjitha eksperiencat botrore dshmojn se thjesht pranimi i grave politikane nuk mjafton q grat t hyjn numerikisht n botn politike, por duhen marr masa provizore pr t rritur pranin e tyre. Eksperienca tregon se prqindja e grave n institucionet politike nuk rritet derisa nuk merren masa konkrete ad hoc si fushata speciale apo kuota gjinore. Kshtu sht vepruar edhe n Austri, Holand, Portugali, Angli, Zvicr, madje edhe n Afrikn e Jugut, ku n zgjedhjet e para demokratike m 1994, grat arritn menjher 36 pr qind, fal kuotave gjinore, si dhe t njjtit sistem zgjedhor q do t prdor Shqipria m 28 qershor. N 10 vitet e fundit n bot, pjesmarrja politike e grave sht rritur mesatarisht me 10 pr qind. Merita u takon qeverive dhe partive q kan futur sistemin e kuotave. Le ta bjm edhe n Shqipri. Shteti m i ri n bot, Kosova na e msoi kt gj, jo shum koh m par!

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

POLITIKE OPINION

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

VETON SURROI

1. M mbrriti letra. Ajo, pas kurtuazis s zakonshme dhe elozheve me adresim si aktor, si mendim e veprim, m shikon si t kaluar, histori. Keni qen dshmitar..., ...me veprimin tuaj intelektual..., ...do t prfitonim prej prvojs tuaj.... M ftojn n nj Universitet t njohur amerikan pr nj ligjrat para studentve t Krkimeve Evropiane, n ciklin e ligjratave vjeshtore pr 20-vjetorin e rnies s Murit t Berlinit, ku puqet edhe 10-vjetori i lirimit t Kosovs me ndrhyrjen ushtarake t NATO-s. Si duket, duhet t vij nj moment prerje, dhe kt u prpoq ta bj letra. T m tregoj se 20 vitet e kaluara shkuan, jan histori, krkojn rekapitulim, nevojitet t hyjn n ligjrat gjeneratave t reja, skeda, regjistr librash q do lexuar pr semestrin e ardhshm. T m tregoj, po ashtu, se jam i liruar prej tyre, se 20 vitet e kaluara tashm jan barr pr historin, mund ti prjetoj 20 t ardhshmet pa kt ngarkes, me kushtin e blerjes s bilets, e ajo sht t rrfyerit e historis, nxjerrja e konstatimeve, vlersimeve, ndrydhja qoft edhe e nj pike t menme nga ajo. Kjo pun e historis duhet t jet tashm serioze, meq m mbrriti edhe si porosi letre, dhe anipse deri sa ti vij koha ligjrats duhet t kalojn nj pranver e ver, mund t prdori ditt q vijn pr t, duke nxjerr msime edhe aty ku nuk vrehen me aq lehtsi, n roman. I zgjodha tri romane t lexuara n kt jav gripi, pr tri leksione t thjeshta n at q duhet t jet ligjrata ime historike, me m shum kso leksionesh t thjeshta. 2. Njeriu nuk ka ftes pr n histori. Hyn vet, pa trokitur, shum her i pavetdijshm se bhet fjala pr histori. Para 20 vjetsh, isha n Horizontin e tet t Miniers s Stan Trgut t Treps, pr t prcjell ditt e fundit t grevs s minatorve kundr ndryshimeve kushtetuese t Kosovs. Si gazetar, isha dshmitar i ndryshimeve t mdha q po bheshin, t shembjes s rregullit t Jugosllavis socialiste. Tet muaj m von, do t gjendesha n krye t grupit tjetr t puntorve, tash t ndrtimtarve t prjashtuar t Ramiz Sadikut me t cilt do t formonim sindikatn e par t pavarur n Kosov. N at vit, kur shembej Muri i Berlinit, n Kosov prjetonim val pas vale represioni

NJE LETER PER TRI MESIME HISTORIE


Anne Enright, Prpuqja, Dubravka Ugreshiq , Sforcimi i romanit-lum, Srgjan Valareviq , Komo dhe si t zbulohen liria, kujtesa dhe modestia
prej pushtetit t Serbis dhe prgjigja ndaj tij ishte krkesa pr m shum liri. Un shkruaja, shprehja mendimin, zbuloja lirin brenda vetes. Dika nga kjo ndjenje prjetova ndrsa lexoja n romanin e shklqyer Komo (Samizdat, B92, Beograd 2007) t shkrimtarit serb Srgjan Valareviq, procesverbalin e gjykimit t poetit rus Josif Brodski m 1963. Atbot u hodh n gjyq pasi u arrestua nga KGB sepse ishte i dmshm pr shtetin dhe jetonte jet paraziti duke shkruar poezi: GJYKATSI: far punoni? BRODSKI: Un shkruaj poezi, dhe prkthej, e besoj se... GJYKATSI: Ska ktu kurrfar besoj! Rrini drejt! Mos u mbshtetni pr muri, shikoni drejt gjykatsve! Prgjigjuni ndaj pyetjeve si u thuhet! A keni pun me orar t plot? BRODSKI: Mendoj se kam pasur pun me orar t plot. GJYKATSI: Prgjigjuni saktsisht! BRODSKI: Kam shkruar poezi dhe mendoj se do t botohen dhe besoj... GJYKATSI: Ne nuk na intereson se ka besoni ju....Prgjigjuni, pse nuk keni punuar? BRODSKI: Un punoj, shkruaj poezi. (....) GJYKATSI: Ku keni punuar? BRODSKI: N nj fabrik dhe n nj ekspedit gjeologjike. GJYKATSI: far sht specializimi juaj? BRODSKI: Poet. Poet dhe prkthyes. GJYKATSI: Kush ju ka emrtuar poet? Kush ju ka vn n rangun e poetit? BRODSKI: Askush. Kush m ka vn n rangun e njeriut? Brodski do t internohet, e pastaj, pas shum krcnimesh, do ti ofrohet ekzili. Do ta pranoj dhe me t do t vazhdoj rrugn n histori, t filluar at dit kur n gjykim do t ruante lirin e tij t brendshme, lirin e t besuarit n fjalt q i kishte t ruajtura n shkrim e ato q i kishte t ruajtura n zemr. M 1989, qindra miliona njerz u revoltuan n Evropn Qendrore e Lindore, e n mesin e tyre ishim edhe nj numr n Kosov, q thyem paragjykimin themelor t Gjykatsit t Brodskit. Ashtu si nuk kishte nevoj Brodski q dikush ti jap leje t jet poet, ashtu me qindra miliona njerz kuptuan se nuk ka kush nevoj tu jap leje t jen t lir, at e kan t lindur n natyr, por duhet thjesht ta zbulojn. 3. Historia sht n nj gar t prhershme jete pr vete. N nj drek me ambasadorin e athershm amerikan n Beograd Warren Zimermann, dr. Ibrahim Rugova dhe un bisedonim pr procesin e zhbrjes s Jugosllavis. Shikonim kontekstet historike: dr.Rugova shpjegonte gjendjen e krijuar pas Lufts s Dyt Botrore q e mbajti Kosovn n Jugosllavi, Zimermann fliste pr ngjarjen e madhe q po ndodh n tr Evropn Lindore e q po e rrzonte komunizmin, un flisja pr nj regjim kolonial q po e vendoste Serbia n Kosov dhe pr legjitimitetin lvizjes antikolonialiste, t vendosur q n tratativat e para t Revolucionit Amerikan. Zimmerman, q ishte profesor i historis na tha, para 20 vjetsh: Kosova, historikisht, nuk mund t mbahet e shtypur dhe do tia dal mban! Kto fjal nuk jan t shnuara. Rugova, njeriu q bri emr n Kosov fal librave e kritiks letrare, do t vdiste pa shnuar (ose s paku deri tani pa publikuar) kt ngjarje. E pashnuar, ngjarja ishte e vdekur. Deri n kt moment, kur rimori jet.Si do t t rimarr jet detaji tjetr i para dhjet vjetsh. I zhgnjyer me veprimet e disa antarve t delegacionit n Rambouillet, n salln e mbledhjeve t delegacionit t Kosovs von n mbrmje do t hyj ministri i jashtm gjerman Joschka Fischer, i prcjell nga dy diplomat gjerman. Do t na gjej vetm Blerim Shaln dhe mua. I brengosur thell e me shenja t qarta dshprimi, do t riprsris se far jan objektivat strategjik t Perndimit, do t ngris duart lart dhe t deklamoj, gati n form teatrale: Ju duhet ti vendosni velat e Kosovs n drejtimin e errave t Historis!. T pashkruara, kto momente t historis do t ishin t vdekura. Dhe si t ktilla, t vdekura, do ti bashkoheshin me

ABYLO

pjesve t panumrta q dikur ishin t gjalla por gjetn vdekjen e tyre. T natyrshme, me mosshnim. Apo edhe t panatyrshme, me prpjekje pr t fshehur kujtes. Si trheq vrejtjen shkrimtarja kroate Dubravka Ugreshiq n Sforcimin e romanitlum (August Cezarec, Zagreb 1989) nprmjet t gojs s nj personazhi dorshkrimet n histori m s shpeshti jan zhdukur sepse kt e ka dashur pushteti. T kthehemi n vitin e largt 213 p.e.s., n mbretrin e Shih-huang-ti, i cili urdhroi q t digjen pothuaj t gjith librat, duke konsideruar se kjo sht forma m e mir q historia t filloj prej tij. Ka ndonj ngjashmri me kohn ton? N fakt prpjekja e kinezit pr vendosjen e vitit t tij t pushtetit si vit 0 ka qen pothuaj prpjekje e prhershme e t gjitha regjimeve postkomuniste, n pothuajse t gjitha vendet postkomuniste. Gara e historis pr jet ende vazhdon. 4. Historia e humb rrugs modestin. Do t kujtohen momentet heroike, do t vizatohen tabllo epike, do t prdoren fjal t mdha e t forta kur t prshkruhen 20 vitet e kaluara, duke prfshir edhe ato vite t mrzitshme kur dy polic serb kontrollonin tr nj mhall shqiptarsh, apo kur nj milion shqiptar do t trhiqeshin zvarr npr balt e pranvers s vitit 1999, n Kosov, Shqipri e Maqedoni duke e mbajtur me lkurn e dhmbve pikn e fundit t dinjitetit Ndoshta sht pjes e kulturs son, mnyrs se si kemi msuar historin, qoft nprmjet t manipulimeve, qoft t nacionalizmit, qoft t komunizmit. Ndoshta sht pjes e kulturs s religjioneve monoteiste dhe librave t tyre t shenjt, q bjn t njjtn gj. Ndoshta sht pjes e natyrs njerzore, q t krkoj sensin heroik n do gj, n radh t par n nj jet e padinjitetshme dhe joheroike far sht jeta nn represion apo nn okupacion. Apo, ndoshta historis i mungon liria e cinizmit far mund ta ket letrsia. Sepse, sado heroike mund t m duken 20 vitet e kaluara, prpiqem t ruaj baraspeshn, duke krahasuar kthimin kah 20 vitet e kaluara me prshkrimin e t kthyerit n shtpi q bri shkrimtarja irlandeze Anne Enright n Prpuqja (Black Cat, New York, 2007), fituese e mimit Man Booker pr vitin 2007: Shtpia m njeh. Gjithnj m e vogl se duhej t ishte; muret jan m t prbashkuara e t ndrlikuara se i mban mend vetja. Vendi sht gjithnj tepr i vogl.

Shqipria n moshn e internetit


PELLUMB KARAMETA

E-SHKOLLAT N fundin e 2005, Berisha, jo pa mburrje, deklaronte: Qllimi kryesor i Programit t E-shkollave sht t mundsoj lidhjen me internetin e t gjitha shkollave publike nntvjeare dhe t mesme, ti pajis ato me laborator kompjutersh, si dhe t trajnoj msuesit pr ti menaxhuar ato dhe pr t dhn msim me nj kurrikulum bashkkohor (Master Plani pr Programin e E-shkollave n Shqipri). Nuk kaloi shum dhe me ligjin nr. 9661, dat 18.12.2006, Pr ratifikimin e kontrats financiare ndrmjet Republiks s Shqipris dhe Banks Evropiane t Investimeve pr projektin Cilsi dhe barazi n arsim, qeveria i dha jet sloganit Shqipria n moshn e internetit. Projekti filloi t zbatohet n dhjetor t atij viti dhe synoi t ndihmonte qeverin shqiptare n zbatimin e Strategjis Kombtare t Arsimit. N mnyr t veant, projekti ka synuar t prmirsoj cilsin e kushteve t nxnies pr t gjith nxnsit, t rris frekuentimin n arsimin e mesm t prgjithshm dhe t nxit reformn pr arsimin e lart. Kostoja totale e projektit u parashikua t ishte 75 milion dollar dhe do t bashkfinancohet nga Banka Evropiane e Investimeve, Banka e Investimeve e Kshillit t Evrops dhe nga qeveria shqiptare. Pjesa C, pika 6 e projektit specifikon dhnien e grandeve pr pajisjet e laboratorve t shkencs dhe informatiks, si dhe materiale t tjera shkollore. Termat si kto i bnin nder retoriks s fuqishme qeveritare e, si t mos mjaftonin as ato, n vitin 2007, Pollo e prforconte retorikn kur deklaronte n Kuvend: Viti 2008 do t jet viti i pajisjes s shkollave baz me TIKKabinete. Ndrsa n kurrikuln e ktij sistemi arsimor, pr her t par do t implementohet edhe lnda e informatiks n klasat 6-9, n mnyr q nxnsit t mund t marrin n shkoll at q marrin n internetkafet dhe n kurset private t prindrve. Pr implementimin e plot t projektit TIK-shkolla po punohet edhe pr trajnimin e msuesve t informatiks.

Prtej retoriks, m duhet t pohoj se me investimet n prmbajtjet dhe n infrastrukturn mbshtetse arsimore, ky projekt preku vet zemrn e sistemit arsimor: kurrikulin. Por, edhe pse kshtu, MASH nuk ka arritur t publikoj ende qoft dhe nj raport q certifikon arritjet e projektit (!). Ndrkaq, nga shtypi dhe burime t tjera msuam se 379 shkollat e mesme n mbar vendin jan pajisur me kabinet kompjutersh... Nj grup adoleshentsh vjedhin kompjutert n disa shkolla t Kors... Parashkollort n kopshtin e Bovills zhvillojn veprimtarit n laboratorin e informatiks... Msuesve, n mjaft fshatra t vendit, u krkohet t mbajn kompjutert n shtpit e tyre, pasi n shkolla ata nuk jan t sigurt... 96% e msuesve t shkollave tona 9-vjeare nuk din t prdorin kompjuterin... Kostoja mujore e prdorimit t internetit, ofruar nga Albtelekom pr paketn m t thjesht pr prdorim shtpiak ADSL 512/2, sht m e pakta 4000 lek n muaj. Gjithashtu, msuam se mjaft dhurues privat shprehn interesin dhe kontribuuan n projektin e Eshkollave. Qeveria kineze dhuroi 1360 kompjuter, Shoqata e Bankave Shqiptare, Korporata Western Union s bashku me Raiffeisen Bank dhuruan 132 mij dollar etj. (cituar sipas http://www.undp.org.al/ index.php?page=projects/project&id=92) etj. Arritjeve t pritshme t ktij Programi, tani, pran fundit t tij, u qaset dhe nj studim i UNICEF-it. UNICEF-i UNICEF-i (Fondi i Fmijve i Kombeve t Bashkuara) u krijua n vitin 1946. Q nga viti 1953, ai sht pjes e prhershme e Kombeve t Bashkuara me mandat t pakufizuar. UNICEF-i sht laureuar me mimin Nobel n vitin 1965 pr promovimin e vllazris ndrmjet kombeve. Ai punon sot n 190 vende nprmjet programeve vendore ose komiteteve kombtare. I mirnjohur pr nisma globale si Deklarata pr t Drejtat e Fmijve (1959) dhe Konventa pr t Drejtat e Fmijve (1989), Fondi punon, ndr t tjera, edhe pr prmirsimin e shrbimit arsimor. Jan t shumta projektet, q ka zbatuar ose vazhdon t zba-

toj UNICEF-i, n kt sektor, edhe n Shqipri. Prmend ktu projektin pr zhvillimin e politikave q reduktojn margjinalizimin e fmijve n arsim, at pr rritjen e kulturs s leximit dhe projektin pr rritjen e vetdijes mjedisore, q, n trsin e tyre, arrijn shifrn e 4 milion dollarve. Pjes e ktij investimi jan dhe studimet pr aspekte t ndryshme t arsimit. Kshtu, pak dit m par, UNICEF-i publikoi t dhnat e nj studimi q tregojn nivelin e njohjes pr internetin q kan fmijt shqiptar n disa prej zonave urbane dhe rurale m t rndsishme t vendit. Konstatohet se rreth 80% e fmijve t mostrs n studim, nuk kan dgjuar, pra nuk e njohin internetin. Ndrkaq, nj pjes e mir e atyre q deklarojn se e njohin (kryesisht n Tiran e ndonj qytet tjetr), e prdorin internetin pr lodrat elektronike, por jo si burim pr nxnie. ... DHE CA T TJER Ju, zotrinj qeveritar, q keni luksin t shpenzoni shuma marramendse nga fondet publike pr Programin E-shkollat, q prek vet zemrn e sistemit - kurrikulin - do duhet t dinit dhe t zbatonit konceptin menaxhues q integron, m s paku, 3 kritere ky: pilotimin e ides n nj mostr t caktuar; sigurimin e feedback-ut (dija se si po i qasemi objektivit t synuar); dhe, s fundi, informimin publik pr arritjet e synuara nprmjet raportit prfundimtar. Fatkeqsisht, produkte t tilla nuk ekzistojn, edhe pse jan pjes e detyrimit institucional t ekipit zbatues. Por, edhe po t ishin hartuar e publikuar, tani, pasi njihesh me t dhnat e studimit t UNICEF-it, shum-shum, kto produkte mund t shrbenin vetm pr t shoqrizuar n mendjet tona thnien e lasht pr ujkun dhe gjurmt. Ju, zotrinj administrator, q keni luksin t shpenzoni shuma marramendse pr t pajisur 1749 shkolla t arsimit baz dhe 384 shkolla t arsimit t mesm me kabinetet e informatiks, por q nuk arritt tu msonit nxnsve as kuptimin e termit Internet, do duhet t dini se kapaciteti juaj pr planifikim, menaxhim dhe ndryshim n arsim, n rastin

m t mir, cilsohet si i pavler. Planifikimit tuaj do mund ti shrbente, m s paku, prvoja e Estonis, nj vend i vogl ky si Shqipria. Vet Berisha duhet t jet mrekulluar me t kur e vizitoi at vend para disa muajve. N planin menaxhues, qeveria dhe MASH, t asistuar edhe nga donatort, ngritn nj grup pune kombtar dhe nnkomitete ekspertsh pr t orientuar zbatimin e Programit pr E-shkollat. Ekspertt e nnkomiteteve hartuan planet e puns sipas fushave t veanta t identifikuara. MASH organizoi edhe strukturat e saj n qarqe q t ndihmonte zbatimin e Programit. UNPD akordoi nj fond prej 829.373 dollarsh dhe ngriti njsin e zbatimit t projektit (PIU), q e vendosi n MASH, me autoritet dhe prgjegjsi pr zbatimin e Programit (referuar sipas Web-it t msiprm). Ndrkaq, prgjegjshmria pr milionat e dollarve t shpenzuar demonstrohet jo vetm me rezultatet e studimit t UNICEF-it, por edhe me fakte t thjesht, lehtsisht t provueshm. Kshtu, vet njsia q menaxhon Programin pr E-shkollat nuk arriti t bj funksional as Websajtin e saj (provoni t klikoni pr kt n sajtin e PIU <http:// www.eschools.org.al>), me t cilin t informonte, m s paku, pr punt e asaj morie komitetesh, nnkomitetesh dhe strukturash. Gjithsesi, por dhe prtej atyre q thon mediat, studimi i UNICEF-it e ndonj deklarat e belbzuar nga ministri i Arsimit pr shprndarjen e kompjuterve npr shkolla, produktet e programit E-shkollat jan aty, si hard dhe si soft. E, meq publiku dhe donatort presin t vlersohen produktet, MASH besojm se nuk do t vonohet ta plotsoj kt detyrim institucional (mos po krkojm shum?). Ndryshimi n arsim sht i thjesht vetm n retorikn e politikanve sharlatan. Realisht, ai sht proces i vshtir. Nse duam ta kthejm arsimin n faktor t begatis dhe t mirqenies shoqrore, pasi arsimimi i mir prmirson shanset e fmijve n jet, arritjet n reformimin e tij do duhet t jen t certifikuara dhe t prekshme. M s pari, nga vet fmijt.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

AKTUALITET

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

11

Uniformat blu: Kolegu nuk ka qen brenda n makinn ku u rrah 18-vjearja

Vajza e dhunuar, polici prjashtohet nga hetimi


G
rupi hetimor e ka shfajsuar kolegun e vet pr rrahjen e nj adoleshenteje n Tiran, e cila tentoi t vetvritet, duke u hedhur te ura e Lans, afr Rrugs s Elbasanit. Sipas policis, Hysni . nuk ka qen i pranishm n makin, ku sht goditur 18-vjearja me grushte, duke i shkaktuar fraktura t ndryshme, por ka shkuar n vendngjarje n momentin q ka dgjuar se protagonistt ishin njerz t familjes s tij. Policia tha llimisht se n makin ka qen edhe punonjsi i policis, por pas marrjes n pyetje t vajzs s dhunuar dhe vet t dyshuarit ka rezultuar se ai nuk ka qen aty. Pr kt ngjarje, policia tha se ka hetuar edhe SHKB-ja, e cila ka punuar pr t dokumentuar plotsisht kt ngjarje t rnd brenda familjes. Ngjarja tragjike sht regjistruar pikrisht mesditn e dy ditve m par te kryqzimi i Unazs me Rrugn e Elbasanit, pikrisht te vendi i quajtur Ura e Lans. Vajza e re, gjimnaziste te Myslym Keta, e cila njihet edhe si valltarja e shkolls, kishe marr leje n familje pr t festuar me rastin e 7 Marsit. Por, gjat ksaj feste, familjart e kan par vajzn e re dhe e kan marr me dhun, pasi nuk e pranonin nj fakt t till. Duke e goditur me pllmb n fytyr, e kan futur n makin dhe rrugs, kan nisur ta godasin edhe m shum, duke i shkaktuar plag n fytyr. Gjaku i ka mbuluar fytyrn nga plagt, ndrkoh q makina po afrohej drejt Urs s Lans. Aty, punonjsi i policis rrugore, i cili ishte me shrbim, ka vn re brenda makins vajzn e gjakosur, ndrkoh q nj nga dy personat, t cilt ishin brenda, e ka goditur n fytyr. Kaq ka mjaftuar dhe uniforma blu ka reaguar, duke br shenj q makina t ndaloj. Menjher, vajza q ndodhej n bord, ka hapur dern dhe sht ngjitur te parmakt e urs. Ajo ka krcnuar q do t hidhej n lum, por polici ka nisur negociatat me t, q mos t kryente nj veprim t till.

Policia, tani dosje elektronike pr kriminelt


Krijohet database me informacion t plot, nga shenjat e gishtave, deri tek ADN-ja
BLEDI GILAJ

Shqetsimi

r her t par n historin e policis shqiptare duket se rrjedha ka qen pozitive pr ta, pasi po ndrtohet nj baz t dhnash, q do ndihmoj shum n zbulimin e krimeve t ndryshme. Ve kartave t identitetit, q jan n proces t Ministris s Brendshme, Policia e Shtetit ka filluar t ndrtoj nj databaz, q do ndihmoj n punn e prditshme dhe n frikn e kriminelve pr t kryer nj krim. Nga t dhnat policore msohet se sht ndrtuar nj strategji pr t pasur nj baz t kompletuar me t dhnat e t gjith kontingjentit kriminal, duke prfshir ktu, gjith t dnuarit, t dyshuarit, apo edhe t arrestuarit konkret. Shenjat e gishtave Nga informacionet e strukturave t hetimit t krimeve, rezulton se kjo database prbhet nga disa faktor. Sipas t dhnave, nj ndr kta faktor jan shenjat e gishtave. Sipas policis, kjo ndihmon shum n zbulimin e krimeve. Shpeshher, policia tregon se sht prballur me vendngjarje t ndryshme, q nga krimet ordinere e deri tek ato m t sostikuarat, pavarsisht se t gjitha kan pasur shum rndsi pr dokumentimin e tyre, ku jan gjetur shenja gishtash, ose si cilsohen n gjuhn e policis, gjurm n vendngjarje. Megjithat, policia nuk ka pasur nj baz konkrete me t dhna t t dyshuarve dhe kjo ka sjell shum vshtirsi pr zbardhjen e tyre. N punn operative sht dashur q gjurmt e t dyshuarve, t merren n rrug jo t drejtprdrejta, me qllim realizimin nal t kapjes s tyre. Por, tashm, shum gjurm t ktij lloji do t jen n serverin qendror t policis shkencore. Kshtu, n momentin e zbulimit t tyre, ata do t merren pr krahasim me t dhnat q jan regjistruar dhe nse rezultojn t ndonj personi konkret, ather faktet do t jen m bindse edhe prball togave t zeza n gjykat, pr dnimin e tyre. Sipas informacioneve nga burimet e besueshme n polici, kto prova mund t gjenden m shpesh n ngjarjet e krimit t rrugs. Sipas tyre, ky lloj krimi ka qen tejet problematik pr policin, sidomos n kryeqytet. Shum vjedhje pa autor jan realizuar dhe ka qen tejet e vshtir, zbardhja e tyre. Por, me kt baz t dhnash, tashm ky hetim do t jet shum m i leht pr ocert e hetimit t krimit q t zbardhin ngjarje, t cilsuara si pa autor. Ndrsa AND-ja... Megjithat, shenjat e gishtave nuk jan t vetmet prova q i nevojiten policis, pr t dokumentuar nj ngjarje kriminale. Kur krimi sofistikohet, ose kur

Kjo mund t ul ndjeshm numrin e ngjarjeve ordinere

Metoda e re, mnyra m e mir pr t luftuar krimin e rrugs


K
jo baz t dhnash pritet t parandaloj ose t sjell zbulimin, sidomos t ashtuquajturit Krimi i rrugs. Si sht cilsuar edhe m par, qoft nga specialistt e policis, por i pasqyruar edhe n media, krimi i rrugs mbetet ende problematik pr kryeqytetin shqiptar, pavarsisht se koht e fundit, duket sikur sht kuzuar nprmjet disa masave t ndrmarra nga policia. Aq shqetsues mbetet ky fenomen, saq n analizn vjetore t policis pr vitin 2008, nuk u vu shum n dukje. Edhe vet policia e ka pranuar shpeshher se krimet e vogla, ose si njihet n zhargonin e prditshm, krimi i rrugs, ku futen q nga vjedhjet rrahjet, krcnimet apo edhe t tjera, kan shifra shqetsuese pr vet natyrn e tyre. Megjithat, ndryshimi ka ardhur sivjet. Zbulimi i ktyre veprave penale ka qen n shifra tejet t vogla, por duket se brenda nj muaji prqindja e zbulueshmris sht rritur. Kt fenomen, policia e ndan edhe sipas veprave penale, ku jan krijuar nj sr sektorsh dhe vendin ky e zn vjedhjet, duke u ndjekur m pas nga sherret banale me rrahje apo krcnime. Madje, pr kto lloj krimesh, policia ndrmori edhe nj sr masash me llimin e vitit 2009, sidomos n kryeqytet, ku ndryshuan edhe krert e uniformave blu. Sipas t dhnave nga policia, tashm jan shtuar shum patrullimet e policis n zonat problematike. Gjithashtu, agjentt kriminal jan shprndar n kto zona pr t mbajtur nn vzhgim personat problematik, apo edhe ata me precedent t mparshm n aktivitet kriminal. Gjithashtu, n muajin janar, Drejtoria e Policis s Tirans bri nj analiz, ku ndrmori edhe nj plan masash pr kt fenomen shqetsues. Madje, nga t dhnat zyrtare msohet se punonjsit e policis u urdhruan q t dyshojn numrin e patrullave, sidomos gjat nats. Por, policia shpreson n sensibilizimin e popullsis pr nj bashkpunim m t mir me ta, q deri tani sht n prqindje t vogl, pavarsisht se shifrat kan ardhur n rritje.

quhet krim i rnd, apo i organizuar, edhe mnyra e kryerjes s tij sht edhe m e sostikuar. N kto kushte, policia prdor bazn e t dhnave pr shenjat e gishtave edhe n krimet e rnda, q n Shqipri, m t prfolurat kan qen vrasjet e tipit maoz. Si dihet, n harkun kohor t 19 vjetve, ka pasur nj numr t madh vrasjesh, t cilat edhe gjat ditve t sotme, ende nuk jan zbuluar. Ato kan qen vrasje me mnyra t ndryshme, duke lluar me pages, apo edhe deri te krime pasioni ose t momentit. Por, edhe metodat e kryerjes s tyre kan ardhur duke u sostikuar, derisa autor t ndryshm

kan arritur t kryejn krime, duke prdorur eksploziv. Nga policia, kto njihen si krime pa prova, pr arsye se shprthimi i zhduk ato. Por n historit e krimit botror deklarohet se gjithmon nj gabim do t bhet. Kshtu, ky gabim pritet te t dhnat gjenetike t personave. ADN-ja ka qen nj ndr gjrat kryesore q policia dhe prokuroria ka krkuar prej vitesh, por pr shkak t shpenzimeve t larta q mund t ket, ende nuk sht realizuar plotsisht. Nj projekt i ambasads britanike n Shqipri, ka sjell nj laborator, por ende nuk ishte krijuar nj baz t dhnash. Kshtu,

policia ka filluar t krijoj nj dosje t veant t ktyre t dhnave, duke mbledhur dhe mos shkatrruar prova t vlefshme, t cilat n vite mund t sjellin shum prparsi n hetimin e nj krimi. Kto prova zakonisht konkretizohen n gjurmt q ln qimet e okve, pshtyma, apo edhe t tjera. Megjithat, kto prova zbulohen shum vshtir. Por, duke krijuar nj baz me to, nj dit mund t arrihet q duke pasur nj t dyshuar dhe duke br krahasimet e nevojshme, mund t sjellin zbardhjen e ngjarjeve t rnda, e mbase t atyre, q cilsohen krimet e shekullit.

Analiza

Hetimi shkencor zbuloi disa vrasje n vitin 2008


bledhja e t dhnave identikuese pr kontingjentin kriminal mbetet nj pun e vshtir pr policin. Duke mos dashur t shkelt t drejtat e njeriut, policia deklaron se sht nj pun kolosale pr t arritur n nj sukses. Megjithat, burimet nga specialistt e hetimit t krimeve bjn t ditur se me kto lloj metodash sht arritur q t zbardhen nj sr krimesh, e deri tek ato t cilsuara si ngjarje t rnda, q konkretizohen me disa vrasje. Burimet policore shpjegojn se gjat vitit 2008, kan pasur disa raste q kan zbardhur vrasje t vjetra, e kto t iniciuara pikrisht nga t dhna t policis shkencore. Megjithat, policia shpjegon se do veprim sht i lidhur zinxhir dhe hallkat nuk funksionojn pa njratjetrn. Por, plotsimi i ksaj hallke, sidomos gjat vitit 2008, solli nj sr suksesesh. Por, jo vetm pr ngjarjet e rnda. Numri i ktyre krimeve t bujshme, vrtet pati m sensibilizim te njerzit, ndrkoh q nj numr shum i madh pr krimet e rrugs u zbardhn, duke sjell nj besim m t madh n punn hetimore t policis. Madje, me zbardhjen e ktyre krimeve, duke prdorur metoda t policis shkencore, e duke iu prafruar standardeve pr luftn ndaj krimit, policia arriti shifra m t larta pr zbulimin e tyre, pavarsisht se mbeten t ulta, n krahasim me ngjarjet e ndodhura.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

12

POLITIKE AKTUALITET

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Berat, tritol shtpis s shefit t krimeve


Lnda plasse u hodh natn n tarrac, mbi dhomn e gjumit t Prparim Dyrmos

j shprthim i fuqishm tronditi banort e nj lagjeje periferike t qytetit t Beratit mesnatn e s premtes, kur nj sasi tritoli u hodh mbi banesn e shefit t krimeve n komisariatin e ktij qyteti. Burime t Komisariatit t Policis s Beratit bjn t ditur se rreth ors 24:00 t nats s t premtes sht marr informacioni pr nj shprthim t ndodhur n lagjen Uznov t qytetit t Beratit. N vendngjarje kan shkuar menjher ekspertt e policis, t cilt kan nisur hetimet e rastit. Nga hetimet e para msohet se nj sasi tritoli sht hedhur mbi tarracn e baness s shefit krimeve Prparim Dyrmo. Fatmirsisht, sasia e tritolit nuk ka shkaktuar dme n njerz, por vetm dme materiale, duke shembur nj pjes t solets si dhe t shkatrroj disa orendi shtpiake. Nga marrja n pyetje e familjarve, dy bashkshortt Dyrmo, si dhe dy fmijve t tyre, msohet se rreth ors 24:00, ndrsa ishin duke fjetur, kan dgjuar nj shprthim t fuqishm, i cili ka tronditur gjith ambientet e shtpis. T tronditur, t dy bashkshortt kan rendur te dhomat e fmijve, ndrsa ata jan gjendur t shokuar nga shprthimi. Pas ngjarjes, drejtori i Policis s Qarkut t Beratit, Bernard Caushi, sht shprehur se menjher pas marrjes s informacionit, strukturat e policis jan organizuar dhe nisn menjher hetimet pr zbardhjen e mo-

Fatmirsisht, sasia e tritolit nuk ka shkaktuar dme n njerz, por vetm dme materiale, duke shembur nj pjes t solets si dhe t shkatrroj disa orendi shtpiake

Malsi e Madhe

Makina godet pr vdekje kmbsorin

tiveve t ngjarjes kriminale. Po hetojm n disa pista dhe s shpejti autort e ktij krimi t turpshm do t goditen me forcn e ligjit, tha Caushi. Ai shtoi se nj nga pistat q po heto-

het sht atentati pr shkak t detyrs. N kt linj, policia dyshon te disa persona t prfshir n ngjarjet e vitit 1997 dhe q jan vn koht e fundit n shnjestrn e policis lokale, ku

shefi krimeve ka pasur nj rol aktiv. N polici jan shoqruar disa persona, ndrsa kemi gjetur disa gjurm, t cilat mund t ojn drejt autorve, emrat e t cilve do ti bjm publik, thot drej-

tori i policis. Kjo sht ngjarja e par e ktij lloji q ndodh n Berat dhe po punohet pr zbardhjen dhe vnien para prgjegjsis t autorve t saj.

Sarand

Digjet automjeti i policit t Kakomes


N
j automjet i parkuar n qendr t fshatit Shnvasil sht prfshir nga flakt n ort e para t s shtuns. Motivet nuk bhen ende t qarta, ndrkoh q sht msuar se pronari i tij shrben n policin private So Vip, q sht pajtuar pr t ruajtur kantierin e punimeve pr fshatin turistik n Kakome. Automjeti ka qen nj kamion transporti dhe djegia ka prfshir gjithka, q nga kabina deri te gomat, duke e shndrruar vetm n nj skelet hekuri. N Komisariatin e Policis s Sarands ka qen trsisht i rezervuar informacioni pr mediat mbi kt ngjarje, por sht msuar se automjeti ishte n pronsi t Fotaq Baxhakut, me detyr polic shrbimi n kompanin e policis private So Vip, e cila sht n mbshtetje t investimit pr fshatin turistik n Kakome. Punonjsit e policis private q ruan kantierin e Kakomes jan prplasur shpesh me banort e fshatit Nivic, por kjo ka ndodhur vetm n vendin e puns, gjat protestave t banorve. Th.Nika

j aksident i rnd me pasoj vdekjen e nj 53vjeari ka ndodhur dje rreth ors 13:30 n aksin rrugor Koplik-Bajz, n afrsi t fshatit Bajz. Sipas dshmitarve n vendin e ngjarjes, viktima Cel Halikaj sht prplasur nga nj makin tip Mercedes Benz, n momentin q kishte zbritur nga nj furgon dhe po tentonte t kalonte nga nj an e rrugs n tjetrn. Autori i ktij aksidenti, 18-vjeari Roland Dokaj, i ka dhn ndihmn e par t aksidentuarit, duke e drguar at n spitalin rajonal t Shkodrs. Por, pr shkak t plagve t rnda, 53vjeari ka ndrruar jet pak minuta m pas. Ndrkoh, policia ka shoqruar n polici 18-vjearin Roland Dokaj dhe po heton pr zbardhjen e plot t ngjarjes. Sipas hetimeve t para, aksidenti sht shkaktuar nga pakujdesia e viktims, ndrkoh q nuk prjashtohet edhe shpejtsia e madhe e makins q e prplasi. a.h.

Shkodr

Plagos tjetrin se e pa shtrembr


j grindje asti mes dy personave q mendonin se po shikonin shtrembr njri-tjetrin ka prfunduar me nj t plagosur me arm zjarri dhe nj t arrestuar. Ngjarja ka nisur fillimisht n nj lokal n lagjen Xhabije, n rrugn kryesore hyrse t qytetit t Shkodrs, ku dy persona kan nisur nj debat pr motive banale. M pas, ata jan prleshur me njri-tjetrin dhe sherri ka vazhduar n rrugn para lokalit. N sherr e sipr, 30vjeari me iniciale G.M. ka qlluar me arm zjarri dhe plagosur n kmb 22-vjearin me iniciale J.K., banues n lagjen Bahallk t Shkodrs. I plagosuri sht drguar me shpejtsi n spitalin rajonal t Shkodrs, ku i sht dhn ndihma e par mjeksore dhe ndodhet jasht rrezikut pr jetn. Ndrsa autori i plagosjes, i cili fillimisht sht larguar nga vendi i ngjarjes, sht vetdorzuar n polici pak minuta m pas. a.h.

Kuks

Vrau t ungjin n gjueti, arrestohet adoleshenti


olicia e Kuksit ka ndaluar mbrm shtetasin Halit Billa, 17 vje, nga fshati Vil, me akuzn e vrasjes s xhaxhait t tij, Kapllan Billa, para nj muaji e gjysm. Ngjarja ndodhi n bjeshkt e fshatrave t Komuns Bushtric, ku bn pjes edhe Vila, ku ai, s bashku me viktimn 43 vje, kishin dal pr gjah. Msohet se ata po gjuanin kafsh t egra n lartsin rreth 1700 metra mbi nivelin e detit, kur 43-vjeari mbeti i vrar. N at koh, viktima mbeti pr 24 or n bjeshk, ku trashsia e dbors ka qen e madhe, ndrsa moti i keq kishte vshtirsuar gjetjen. 17-vjeari kishte deklaruar pr policin se xhaxhai kishte vrar veten pa dashje. M pas u mor vesh se nipi kishte kryer vrasjen. Versioni zyrtar i policis flet momentalisht pr nj shkrehje t pavullnetshme t arms nga ana a nipit. Dyshimet e policis pr nj vrasje, n rastin konkret pa dashje, ekzistonin edhe m par, pasi nipi kishte fshehur pas vdekjes s xhaxhait armn e krimit, t ciln e kishte treguar vetm pas kmbnguljes s policis. Su.Di.

Durrs

Fier

Vjedh telin elektrik, l lagjen pa drita


apet i riu q shkaktoi ndrprerjen e energjis elektrike pr dhjetra banor t Shkozetit n Durrs. Burimet policore bn t ditur se arrestuan shtetasin Mirjan Hasanpapa, 27 vje, lindur n Tropoj dhe banues n Shkozet, lagjen periferike t Durrsit. Hasanpapa u kap n flagranc nga shrbimet e patrulls s prgjithshme t Komisariatit t Policis s Durrsit me 1500 metra tel elektrik, q i kishte vjedhur n nj zon t lagjes s tij. Vjedhja e kabllos elektrike kishte ln n errsir mbi 20 familje t zons. N momentin e arrestimit, 27-vjearit iu sekuestrua n cilsin e provs materiale jo vetm sasia prej 1500 metrash kabllo, por edhe nj automjet tip Ford Eskort me targ DR 1193 A, t cilin autori e kishte pa dokumente pronsie. Ai akuzohet pr veprn penale t vjedhjes dhe ndaj tij prokuroria e rrethit ka nisur hetimet edhe pr raste t tjera vjedhjesh. v.q.

Zjarri n nj magazin bari rrezikon cisternn e gazit


j zjarr ka rn mesditn e s shtuns n nj magazin t madhe ku prpunohej bar i that. Zjarri ka dje gur t gjith mallin e magazinuar, ndrkoh q flakt kan rrezikuar shprthimin e nj depozite t madhe gazi t nj njsie tregtare aty pran. Dy mjete zjarrfikse e kan pasur t pamundur lokalizimin e flakve, ndrsa sht dashur ndrhyrja e shum forcave t shptimit si dhe e banorve t zons. Pas m shum se dy orsh, situata sht vn nn kontroll. Dmet n magazin rezultojn t mdha. Zjarri msohet se ka rn rreth ors 12:10, n nj magazin q ndodhej prgjat rrugs q t shpie n fshatin Daullas t Komuns Qendr, pak metra larg nj ure dhe vetm dy kilometra larg nga qendra e qytetit t Fierit. Magazina konfirmohet se ishte pron e shtetasit Petrit Grmi dhe n t, n momentin e rnies s zjarrit, ndodheshin shum puntor. Forcat zjarrfikse dhe ato t policis, thon se shkak i zjarrit mund t ket qen pakujdesia e ndonj puntori. Ma.Tr.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

@
TRAGJEDIA

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

13

Shpyllzimi, "bomba atomike" e Haitit. Uraganet dhe stuhit q shkatrrojn fshatra e marrin jet njerzisht pr shkak t mungess s bimsis e gabimeve t bra nga njeriu q prej dhjetra vitesh NE FAQEN 20

Klinikat e posame ku mund t caktosh datn dhe mnyrn e ndrrimit t jets

KUNDRSHTIM

T vdessh, apo t mos vdessh nga eutanazia


Dy ant e nj shtjeje t shumdebatuar nga besimtart dhe ateistt

shin burr e grua, t dy t smur me kancer dhe t dy vendosn t vdisnin s bashku. Nj ift t moshuarish britanik vendosn t ndrronin jet me ndihmn e vetvrasjes me asistenc t mjekve, n klinikn zvicerane "Dignitas", q ofron kto lloj shrbimesh n prputhje t plot me ligjet e vendit. Kjo klinik eutanazie sht ndr t paktat n bot q e lejon kt shrbim. Aktualisht, eutanazia dhe vetvrasjet me asistencn e mjekve jan t ligjshme n Holand, Belgjik, Zvicr, por mbeten nj praktik e ndaluar dhe e paligjshme n pjesn m t madhe t bots. Lajmi sht dhn nga e bija e iftit n Londr, ku sipas ligjeve t vendit eutanazia sht e ndaluar, dhe t'i ndihmosh personat t vdesin, mund t t oj deri n nj dnim prej 14 vitesh burg. Por lajmi koincidon me vendimin e Gjykats s Lart britanike, q nj dispozit e till duhet "injoruar" trsisht si dhe me rregullat e reja t futura nga shoqata e mjekve, sipas t cilave nj mjek apo personel mjeksor duhet t marr parasysh dshirn e shprehur nga pacienti pr t mos zgjatur jetn e tij, pavarsisht se sht i smur rnd. Edhe pse koht e fundit qeveria e Gordon Braunit ka deklaruar se nuk ka ndrmend t ndryshoj ligjin n fjal, nj antar i Dhoms s Lordve ka reaguar duke thn se ka ndr mend t paraqes nj projekt pr t legalizuar eutanazin n vend. N mnyr t anasjellt, nj ishministr i Partis Konservatore akuzon se qndrimi i Gjykats s Lart sht ekuivalent me faktin q e lejon sot eutanazin, "duke e br q t hyj nga porta e pasme". Pr t rindezur debatin ka mjaftuar fakti se Peter e Penelope Duf, bashkshortt q zgjodhn t vdesin prmes...
NE FAQEN 15

FOTO FAKT Kjo skulptur e veant sht vendosur n San Diego. Ajo sht bazuar n foton e famshme t Alfred Eisenstaedt, "Marinari q puth infermieren n "Time Square", gjat festimeve pr fundin e Lufts s Dyt Botrore"

Zoti ata q e besojn dhe ata q nuk e besojn


ajmi i keq sht se Zoti nuk ekziston, ndrsa lajmi i mir sht se ai nuk ka nevoj pr nj gj t till. Mbishkrime t tilla u shfaqn s fundmi n Londr dhe n disa qytete spanjolle, por n Xhenova t Italis agjencia e transportit publik e ndaloi prhapjen e tyre npr syprinat e autobusve. Heqja ose vnia e mesazheve t ndryshme n lidhje me Zotin sht pjes e pyetjes s gjithkahershme t njerzimit: A ekziston Zoti? Kjo pyetje prej mijvjearsh ka futur n diskutime, debate, meditime, fetart, ateistt, njerzit e lerave, filozoft, shkenctart e njerzit e thjesht. Ku sht? N lidhje me misterin m t madh t t gjitha mistereve, at t prejardhjes s universit dhe t vet jets, dalin pafundsisht libra e bhen diskutime t vazhdueshme. Ka nga ata q shohin dorn e Zotit n formimin e funksionimin e galaktivake, e t tjer e shohin at m pran, te vetja, n formimin e funksionimin e trupit njerzor. Ka nga ata q pyesin vazhdimisht se prse Zoti nuk reagon ndaj vuajtjeve t banorve t ktij planeti, e nga ata q jan n krkim t vazhdueshm t provave t ekzistencs s t plotfuqishmit, si dhe nga ana q ua atribuojn zhvillimet e deritanishme n Tok jashttoksorve. Diskutimi dhe debatet...
NE FAQET 18-19

Ankandi i famshm i indianit dhe rebelimi i bashkkombsve

Paqsori Ghandi, milioner pas vdekjes


jyzlykt e njeriut q mishron edhe sot e ksaj dite paqen e pastrtin morale, u shitn t premten n nj ankand t zhvilluar n Nju Jork pr nj mal me dollar. Lajmi i nxjerrjes n shitje t disa sendeve personale t Mahatma Gandit n shtpin njujorkeze t ankandeve, "Antiquorum Auctioneers", kishte sh-

kaktuar nj val paknaqsie t fort n gjith Indin, sikur n Manhatan t qe nxjerr n treg nj cop e shpirtit indian. Kryeministri Manmohan Singh kishte kthyer prmbys ambasadn e vet n Shtetet e Bashkuara t Ameriks, n mnyr q t sigurohej...
NE FAQEN 14

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

14

Lajmi i nxjerrjes n shitje t disa sendeve personale t Mahatma Gandit n shtpin njujorkeze t ankandeve, "Antiquorum Auctioneers", kishte shkaktuar nj val paknaqsie t fort n gjith Indin, sikur n Manhatan t qe nxjerr n treg nj cop e shpirtit indian

i blen n Milioneri indian ilion m 8 1, r p rk Nju Jo hej n Indi dollar: Do t'i kt

jyzlykt e njeriut q mishron edhe sot e ksaj dite paqen e pastrtin morale, u shitn t premten n nj ankand t zhvilluar n Nju Jork pr nj mal me dollar. Lajmi i nxjerrjes n shitje t disa sendeve personale t Mahatma Gandit n shtpin njujorkeze t ankandeve, "Antiquorum Auctioneers", kishte shkaktuar nj val paknaqsie t fort n gjith Indin, sikur n Manhatan t qe nxjerr n treg nj cop e shpirtit indian. Mosmarrveshjet Kryeministri Manmohan Singh kishte kthyer prmbys ambasadn e vet n Shtetet e Bashkuara t Ameriks, n mnyr q t sigurohej se koleksioni i objekteve do t kthehej n atdhe. Ambika Soni, ministrja e Kulturs, kmbngulte n t njjtin drejtim: "Mundsia e fundit sht pjesmarrja n ankand". M pas, Gjykata e Lart e Delhit drgoi n Shtetet e Bashkuara t Ameriks urdhrin surreal pr ndalimin e ankandit, gj q e pengonte qeverin t merrte pjes si pal e interesuar pr t'i bler sendet. Q nga ai ast, nj ofert zyrtare shihej nga kjo gjykat "si prmim". Blersi miliarder Nderin indian e shptoi Vixhai Malia, manjati i pijeve alkoolike dhe linjave ajrore, padron i birrs "Kingfisher". Drgoi n ankandin e Nju Jorkut, Toni Bedin, nj zotri tipik indian, me mjekr t zbardhur, me turban t bardh, kpuc t verdha e syze t rrumbullakta, i cili e fitoi garn "kush ofron m shum", duke br prpara me shifrn 1.8 milion dollar, shum m e lart nga ajo e ofruar prej agjentit t ish-yllit t kriketit, Dalip Doshi. Fituesi i ankandit shtiu n dor syzet me skelet metalik t lar n flori, aq t njohura n fotot e shumta t Gandit, q qarkullojn sot n gjith botn; nj pal sandale lkure t konsumuara nga prdorimi; nj or xhepi t marks "Zenith", e vitit 1910, me numra t mdhenj e pak t ngrn nga koha; nj filxhan dhe nj pjat metalike. Ato syze Gandi ia kishte dhuruar n vitet tridhjet kolonelit Shiri D. Nawabin. "Prmes xhamit t tyre pash Indin e lir", i kishte thn ushtarakut, ndrsa ia zgjaste. Ktyre sendeve u qen shtuar edhe rezultatet e analizave t gjakut, t kryera nga Gandi n spitalin Irvin t Delhit, si dhe nj telegram i tij personal. Ai q e ktheu rastin e ankandit mbi objektet e Gandit n nj shtje ndrkombtare (e ngjashme me at t dy statujave t bronzta kineze t hedhura n treg nga Sen Loren, duke nxitur protestat e Pekinit kundr shtpis s ankandeve "Christie's") ishte regjisori i ri i dokumentarve, Xheims Otis, kalifornian e koleksionist. Regjisori pacifist Regjisori, shtatgjat, i holl, me

Shifra marramendse pr sendet e Gandit

flokt e prera shum shkurt, nuk krkoi t luante rolin e atij q te sendet e njeriut q e prmonte thellsisht materializmin t shihte vetm mundsin pr fitime materiale: "Fitimet nga shitja do t prdoren pr qllime pacifiste". Arriti deri n pikn sa t bnte nj propozim q do i cyste nervat edhe nj qeverie shum m t qet se ajo indiane: pranonte t'i dhuronte sendet e Gandit, por vetm n rast se Delhi pranonte t shtonte prqindjen e bilancit shtetror q shkon n ndihm t t varfrve, si dhe t propagandonte n selit qeveritare filozofin e Gandit. Ofronte edhe nj alternativ tjetr: nj tur relikesh pr promovimin e gandizmit n 78 vende. Kundrshtimet e shtetit indian U vuri tabeln "Ndal" ktyre krkesave nnsekretari i Punve t Jashtme, Anand Sharma, duke sqaruar se kto kushte dhunonin sovranitetin e Indis, madje kishte shtuar se edhe vet Gandi nuk do t'i kishte pranuar. Pran astit t finales s madhe t Manhatanit, Otis drgoi avokatin e vet pr t ndrprer ankandin, por pa sukses. Pr ironi, vet urdhri i Gjykats s Lart indiane pr ndrprerjen e ankandit tani nxjerr disa vshtirsi teknike pr rikthimin e sendeve n atdhe. Gjithsesi, n Indi t gjith jan t bindur se sendet do t'i kthehen shpejt vendit q i prkasin. Popullariteti i sotm i Gandit Tushar Gandi, strnipi i Mahtms (q do t thot "shpirti i madh") tha nga Mumbai pr t prditshmen amerikane "The New York Times": "Jam shum i lumtur. Tani ato sende do t kthehen n Indi". Duhet t jen n shtpi kt vit, pr 140-vjetorin e lindjes s apostullit kundr dhuns. Pavarsisht flaks patriotike t provokuar nga ankandi i Nju Jorkut, popullariteti i ksaj ikone t paqes sht zbehur disi n Indin e bumit t jashtzakonshm ekonomik. Mbetet nj ikon e pavarsis s vendit, por ka t ngjar t jet m pak popullore se Nehruja, ati i republiks. Nj sondazh televiziv i zhvilluar para pak vjetsh nxori n pah se shum prej parlamentarve indian nuk ia dinin emrin e plot, Mohandas Karamand Gandi. Fjalt e tij, "nuk duhet q si bretkosa n pus t mendojm se besimi yn fetar prfaqson t vrtetn e besimet e tjera jan false", jan vite drit larg nga nacionalizmi i sotm hindu, q ka br pr vete nj pjes t mir t borgjezis (jo rastsisht edhe vrassi i tij qe nj hindu radikal). Ashis Nandi, nj socio-psikolog indian brilant, por edhe provokator tepr i njohur, ka thn: "Sot tre ndjeksit m t mdhenj t Gandit nuk jan as indian e as hindu: Nelson Mandela, Aung San Su Kji dhe Dalai Lama".

Fituesi i ankandit shtiu n dor syzet me skelet metalik t lar n flori, aq t njohura n fotot e shumta t Gandit, q qarkullojn sot n gjith botn; nj pal sandale lkure t konsumuara nga prdorimi; nj or xhepi t marks "Zenith", e vitit 1910, me numra t mdhenj e pak t ngrn nga koha; nj filxhan dhe nj pjat metalike

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

15

Eutanazia dhe vetvrasjet me asistencn e mjekve jan t ligjshme n Holand, Belgjik, Zvicr, por mbeten nj praktik e ndaluar dhe e paligjshme n pjesn m t madhe t bots

T vdessh n klinikn e eutanazis


shin burr e grua, t dy t smur me kancer dhe t dy vendosn t vdisnin s bashku. Nj ift t moshuarish britanik vendosn t ndrronin jet me ndihmn e vetvrasjes me asistenc t mjekve, n klinikn zvicerane "Dignitas", q ofron kto lloj shrbimesh n prputhje t plot me ligjet e vendit. Kjo klinik eutanazie sht ndr t paktat n bot q e lejon kt shrbim. Aktualisht, eutanazia dhe vetvrasjet me asistencn e mjekve jan t ligjshme n Holand, Belgjik, Zvicr, por mbeten nj praktik e ndaluar dhe e paligjshme n pjesn m t madhe t bots. Lajmi sht dhn nga e bija e iftit n Londr, ku sipas ligjeve t vendit eutanazia sht e ndaluar, dhe t'i ndihmosh personat t vdesin, mund t t oj deri n nj dnim prej 14 vitesh burg. Por lajmi koincidon me vendimin e Gjykats s Lart britanike, q nj dispozit e till duhet "injoruar" trsisht si dhe me rregullat e reja t futura nga shoqata e mjekve, sipas t cilave nj mjek apo personel mjeksor duhet t marr parasysh dshirn e shprehur nga pacienti pr t mos zgjatur jetn e tij, pavarsisht se sht i smur rnd. Edhe pse koht e fundit qeveria e Gordon Braunit ka deklaruar se nuk ka ndrmend t ndryshoj ligjin n fjal, nj antar i Dhoms s Lordve ka reaguar duke thn se ka ndr mend t paraqes nj projekt pr t legalizuar eutanazin n vend. N mnyr t anasjellt, nj ish-ministr i Partis Konservatore akuzon se qndrimi i Gjykats s Lart sht ekuivalent me faktin q e lejon sot eutanazin, "duke e br q t hyj nga porta e pasme". Pr t rindezur debatin ka mjaftuar fakti se Peter e Penelope Duf, bashkshortt q zgjodhn t vdesin prmes eutanazis n Zvicr, kan qen nj ift shum i pasur dhe i njohur n vend. Ai ishte nj prodhues i rndsishm i vers, president i "International Wine Competitition" dhe promotor i Festivalit t Artit n Bath, qytet i Anglis juglindore, n t cilin jetonin prej shum vitesh. Zoti Duf, q ishte 80 vje, vuante nga kanceri n zorrn e trash, ndrsa e shoqja, q ishte 70 vjee, prej kohsh ishte prekur nga nj form shum e rrall e tumorit n stomak. "Prindrit e mi bn dika t bukur dhe shum t rndsishme", u tha gazetarve e bija, Helen. "sht nj histori e mrekullueshme, por pr momentin nuk mund t'u jap detaje t tjera, pr shkak t pasojave ligjore t lidhura me kt vendim", ka vazhduar m tej ajo. ifti Duf ndrroi jet m 27 shkurt n klinikn "Dignitas" n Zyrih, pr shkak t marrjes s nj doze t madhe barbituriksh. Sipas t dhnave, Duf-t jan ifti i dyt n Britani q kan zgjedhur t vdesin prmes ksaj metode n kt klinik n Zvicr. N vitin 2003 shkaktoi buj t madhe vdekja e nj ifti 50-vjearsh, ku ai vuante nga epilepsia, ndrsa ajo nga skleroza e shumfisht. Askush prej t dyve nuk ishte n pikn e vdekjes, por nuk duronin m t jetonin n ato kushte. Megjithat, sipas ligjeve zvicerane nuk sht e thn q personat, t cilt duan t vdesin prmes eutanazis, t jen n

SEMUNDJA

SPINA

T zbulosh n internet datn e vdekjes

KLINIKA
"Dignitas" sht nj klinik q "t ndihmon t vdessh". Ajo sht themeluar n Zyrih, n vitin 1998, nga Ludvig Minelli, ish-avokat dhe gazetar, sot nj pensionist 76 vje

Teknologjia ka ecur aq shum, sa mund t mbaj n jet edhe t smur n gjendje t rnd

SI FUNKSIONON
Ata q drejtohen n klinikn "Dignitas" jan zakonisht t smur me tumor, me Parkison, apo skleroz t shumfisht. Kjo struktur kujdeset edhe pr asistencn ligjore dhe bisedat konsultuese
"Llogarit n nj faqe interneti datn e vdekjes s tij dhe pson nj shok mendor". Viktima sht nj djal 12-vjear, i cili prej disa javsh ha pak dhe ka frik. Ishte gjyshja q, duke e par t sillej ndryshe nga zakonisht, e pyeti se far kishte ndodhur. "Di ditn, muajin dhe vitin kur do t vdes". Duke futur disa t dhna personale, sajti mund t t jap nj dat "t sakt" pr vdekjen. Policia e ka t pamundur t ndrhyj, sepse faqja e internetit sht e ligjshme dhe kjo gj nuk prbn krim.

ILAET
Klinika prshkruan nj koktejl ilaesh me barbiturik: nj i till, brenda pak minutash dhe pa dhimbje, ndrpret funksionin respirator dhe kardiak

momentet e fundit t jets. Bashkshortt Duf jan ifti i par britanik q kryejn nj "vetvrasje me asistencn e mjekve", q kur "Lordi Chef Justice", autoriteti m i lart gjyqsor n vend, ka thn se kush ndihmon nj t smur t vdes, nuk duhet t ndiqet penalisht, edhe pse ligji q i dnon rrethanat e tilla mbetet ende n fuqi. Sipas revists "Times", n Londr, vendimi u pasua nga rregulla t reja t aprovuara prej "General medical Council", ku mjekt lajmroheshin se mund t humbnin licencn nse do refuzonin t pezullonin trajtimet q u zgjasin jetn t smurve n fazn e fundit, edhe pse kta t fundit mund ta ken shprehur hapur se nuk duan t jetojn.

Ngjarja m e fundit e eutanazis ishte ajo q ndodhi n Itali me Eluann dhe betejn shumvjeare t t atit pr t'i hequr spinn q e mbante n jet. Ky rast i preku t gjith njerzit, turistt, botn katolike. Pas thuajse dhjet vjetsh, Gjykata e Apelit n Milano autorizoi ndalimin e ushqimit dhe mbrmjen e 9 shkurtit t ktij viti, n nj klinik n "Udineze", vajza 38-vjeare ndrroi jet. Debati mbi kt shtje prej vitesh ndez polemika t mdha. T vdessh njlloj Nse disa zgjedhin klinika eutanazie pr t vdekur n t njjtn dit dhe or, t tjer zgjedhin mnyra t tjera pr t vde-

RREGULLAT
Ata q krkojn t ndihmohen pr t vdekur, duhet t'i pijn ilaet prpara dshmitarve, pr t'i evituar kshtu kliniks pasojat ligjore. mimet? Deri n katr mij euro, por shpesh edhe falas pr ata q nuk kan mundsi

kur po n t njjtn or. Por, pavarsisht mnyrave, ajo q qndron n thelb t gjith ksaj sht dashuria pr njritjetrin. "E donin shum njri-tjetrin dhe asnjri nuk donte t ishte i pranishm n varrimin e tjetrit", tregon Helen, vajza e iftit Duf. Edhe pr psikologt, raste t tilla jan vrtet pr t'u shnuar. "Kur nj ift jeton s bashku pr 30 ose m shum vjet, ather humbja e njrit prej tyre sht e paprballueshme pr tjetrin. Dhimbja sht jashtzakonisht e madhe dhe n qendr t ksaj qndron dashuria dhe kujdesi pr njri-tjetrin", tregojn psikologt. Tamam si rasti kur filozofi Andre Gorz, miku i Sartrit, dhe bashkshortja e tij vendosn t vdisnin s bashku n t njjtn dit, por jo n nj klinik eutanazie. N der kishin ln nj letr ku shkruhej: "Lajmroni policin". Mngjesin e asaj dite, nj mik i tyre i pa dhe dha alarmin: Trupi e filozofit Andre Gorz dhe gruas s tij, Dorine, preheshin afr njri-tjetrit. Kishin vendosur t bnin at q kishin menduar dhe dshiruar gjithmon: t vdisnin s bashku pas 60 viteve q kishin jetuar, njlloj si kishte br dhe Artur Koestler me gruan e tij t tret, Cinthia. Kishin ln shum letra q ua kan adresuar miqve t tyre, por arsyet e ksaj vdekjeje t dyfisht n t njjtn koh jan prmbledhur n nj tregim rrqeths t publikuar nga Gorz nj vit m par, nj himn dashurie i thurur pr t shoqen. Nj tekst i papritur, i pamenduar t shkruhej nga ky burr. N fund t atij vllimi, Gorz shkruante se t dy nuk e imagjinonin dot jetn pa njri-tjetrin dhe se ishte duke menduar prej kohsh pr t gjetur nj mnyr q t mund t vdisnin s bashku.

shqip
E DIEL 8 MARS 2009

16

PROGRAMI DITOR I DIGITALB

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

FILM SHQIPT AR SHQIPTAR

KINEMA AUTOR

RUBRIKA: AVENTUR

DOK UMENT AR DOKUMENT UMENTAR

"NJERIU ME TOP"
Regjia dhe skenari: Viktor Gjika Aktort: Timo Flloko, Zef Bushati, Elida Cangonji, Thimi Filipi, Drita Pelingu, Aleksandr Prosi, Kadri Roshi, Stavri Shkurti Personazhe q mbetn t gdhendur n memorien kombtare, vepra t regjisorve q kaluan edhe kufijt e Shqipris. Filmat m t realizuar shqiptar me personazhe q kan ln gjurm n memorien e t gjithve...

"QENT ENDACAK"
ora 15.30 ORA: 21:30
Regjia: Marziyeh Meshkini Fitues i tre mimeve kinematografike. Dy fmij e gjejn veten n mes t katr rrugve n Afganistanin e pas lufts, bashk me nj qen endacak q kan gjetur n nj rrug t Kabulit. Ata shkojn t vizitojn nnn e tyre n burg dhe atje i lejojn t kalojn nj nat, por m pas i dbojn, pasi streha ishte...

DUBLANT T MENDUR-PJ. 33
ora 21.00
Nj hedhje spektakolare nga nj avion n 9100 metra lartsi. Nj tjetr ekstremist q prballet me shpejtsin e nj treni n lvizje. Nj skeitborder q lshohet drejt e n Grend Kenion Kto dhe shum t tjera do t provohen pr her t par n ciklin m t ri t Explorer 1. Atlet t sporteve ekstreme q provojn numra nga m t rrezikshmit dhe m t pabesueshmit!

TRUPROJA E RILLIT, PJ. 4


ora 22:00
Pr 18 vjet me radh, nga 1921 deri 1945, ai qe "hija" e Kryeministrit m t madh q ka pasur ndonjher Britania: Uollter Tompson, "bezdia e prjetshme" e Klementins, gruas s rillit, vjen me kujtimet e tij, n nj rrfim t jashtzakonshm. Uollteri pran Uinstonit S bashku ata bn udhtime t rrezikshme prej mijra kilometrash...

REPORT AZH REPORTAZH

THRILLER

AKSION

KOMEDI, ROMANC

"EXCLUSIVE - ROJET E SHQIPES"


Ora 20.05
Permbledhje: Ata jan 800 mij, nga t cilt, 110 mij kan lindur jasht. Pas problemeve t para me integrimin, emigrantt po hedhin nj vshtrim n Shqiprin q lan pas. Fmijt e shqiptareve q dikur msonin italisht dhe greqisht nga televizionet italiane e greke, sot msojn shqip nga televizionet shqiptare. N Top Channel personazhe t rritur e fmij, politikan dhe gazetar lokal, specialist dhe funksionar...

"FIGHT CLUB"
ora 21:00
Aktor: Bred Pitt Prshkrimi: Nj njeri i lodhur nga jeta e tij e rehatshme, prfshihet n organizatn e quajtur "Fight Club". Nj filozofi e pazakont jetese, q ka n qendr t saj vetshkatrrimin, humbjen e gjithkaje pr t qen i lir pr t br do gj...

"SPECIALISTI"
ora 19:30
Aktort: Sylvester Stallone, Sharon Stone, Eric Roberts PERMBAJTJA: Ai sht profesionist n vnien e bombave. Ajo... nj grua e mbushur me etjen pr hakmarrje. T dy do t arkitektojn nj plan t fsheht dhe nn shnjestrn e tyre do t jet djali i bosit m t madh t drogs...

"PAK NGROHTSI"
Ora 21.30
Aktort: Danny DeVito, Holly Hunter, Queen Latifah Xhudit Nelson ndrpret studimet pr mjeksi, pr t'u martuar e krijuar jet familjare. Vite m pas, i shoqi, tashm mjek, ndahet prej saj pr t'u lidhur me dik tjetr. Ky sht fillimi i aventurs s Xhudits...

HOROSKOPI
06.30 07.30 08:00 08.59 09.00 09.15 09:25 09.55 10.30 11.58 12.00 12.15 12.21 14.00 19.28 19.30 20.00 20.05 20.45 22.50 23.20 23.25 00.25 01.00 01.30 01.35 03.30 04.05 Dokumentar "Udhetime te pazakonta" pj.10 Info (Lajme, Flesh, Moti, Horoskopi) Reality Show ritr. "Extreme" Programi i dites Lajme Moti Film serial vizatimor "Oborri i fermes" pj.24 Film vizatimor ritr. "Spongebob" pj.7 Show Javor Prem. "Fans Club Big Brother 2" Programi i dites Lajme Moti Talk Show ritr. "Deja Vu" SHOW "E DIELL NE TOP CHANNEL" 24 Programi i dites Lajme Moti Reportazh "Exclusive" Premiere Show "PORTOKALLI" 2 Lajme Moti Film Serial Pr. "West Wing" pj.87 (sez.6/19) Newsroom Lajme Moti Film artistik ritr. "Oret e Hijes" 87 mins., LK Lajme e moti Muzike
Dita e sotme nis me nj urim pr t gjitha femrat e ksaj shenje. Yjet e ksaj periudhe parashikojn se fati do t jet n ann tuaj. Gjithashtu, fal vendosmris, guximit dhe sharmit q ju karakterizon, do t jeni fituese n do situat.

DASHI DEMI

Gzuar festn! Kur lind nn shenjn e Afrdits, si ju, n radh t par do ju duhet t fitoni harmonin dhe ekuilibrin n do sektor t jets. Gjithashtu ju nuk mund t jetoni n ambiente ku ka debate, frkime, mri ose m keq padrejtsi.

PESHORJA AKREPI

Gzuar festn edhe femrave t ksaj shenje! Martesa dhe familja q doni t formoni, ose e keni formuar, do t ket nj rol t rndsishm n jetn tuaj. I impononi vetes nj autodisiplin dhe vendosmri n do sektor t jets.

Gzuar festn! Karizmatike, e paqart, e komplikuar dhe sensuale, kto jan karakteristikat pr gruan Akrep. Do t jeni gjithmon e gatshme t reagoni sipas situatave dhe e dini mir se pas do vshtirsie ka gjithmon dika pr t msuar.

Gzuar festn! Jeni gjithmon t trhequr nga gjrat e reja dhe gjat ktij viti do t ket shum t tilla n t gjith sektort e jets. Fal instinktit tuaj, keni kuptuar se gjithka sht relative, prfshi ktu edhe marrdhniet sentimentale.

BINJAKET

Gzuar festn! T arratiseni nga rutina e prditshme pr ju sht nj nevojshmri m shum psikike, sesa sociale, sepse valvuli juaj i shfryrjes sht mnyra e vetme pr t'u mbijetuar ngjarjeve traumatizuese t jets.

SHIGJETARI BRICJAPI

E diel 8 Mars Miami @ Cleveland 01:30 Milan vs Atalanta 15:00 Fiorentina vs Palermo 15:00 Napoli-Lazio 15:00 Bologna vs Sampdoria 15:00 Catania vs Siena 15:00 Deportivo-Santander 17:00 Leverkusen-Bochum 17:00 Rennes-Auxerre 17:00 Sevilla-Almeria 19:00 Getafe-Malaga 21:00 St Etienne-Nantes 21:00 Naval-Benfica 21:15 E mart 10 Mars Istanbul-Muszyna 15:30 Zenit-Macerata 17:00 E Mrkur Dinamo-Vllaznia Elbasani-Tirana Besa-Shkumbini Panathinaikos-Unicaja 11 Mars 14:30 14:30 14:30 20:00

SS1 SSHD1 SS2 SS3 SS4 SS5 SS1 SS2 SS3 SS1 SS1 SS2 SS3

Gzuar festn! Krahasimet q prdoren shpesh pr t'ju prshkruar, jo gjithmon jan t prshtatshme, sepse kur doni, dini t jeni nj grua shum autoritare, ambicioze dhe posesive, sidomos n dashuri.

GAFORRJA LUANI

SS3 SS4

Gzuar festn! N astrologji pr ju thuhet se keni lindur mjaft e pjekur pr t'u rinuar n pjesn e dyt t jets. Besnike dhe konkrete shpesh martoheni shum shpejt dhe vini n kt martes t gjitha shpresat dhe energjit tuaja.

Gzuar festn edhe pr ju! Femrat e ksaj shenje jan impulsive, entuziaste, t qeshura dhe spontane. Kt vit, Hna n pozicion t mir me Afrditn ju dhuron ta kaloni festn e grave me dashuri dhe sensualitet.

Gzuar edhe pr ju. T lindur nn shenjn e idealeve humanitare dhe vllazris, besoni me vendosmri te drejtsia sociale, te miqsia dhe n lirin e do individi. Kto karakteristika jan pika juaj m e fort, kur bhet fjal pr dashurin.

UJORI

SS1 SS2 SS3 SS2

VIRGJERESHA
Gzuar festn! Femrat e ksaj shenje jan krijesa me t vrtet delikate. Nga nj grua e rezervuar, tashm keni nj forc t brendshme dhe nj impuls euforik pr t qen m joshse. Gjat ksaj dite t diel, do t ndjeheni paksa melankolike.

PESHQIT
Gzuar festn pr t gjitha femrat q i prkasin shenjs s Peshqve! T dashuruara pas gjrave t bukura, t kndshme, racionale dhe kokforta, kt vit do t jeni me fat dhe t knaqura n zhvillimin e do situate. Jeta sentimentale ju fal aste t shklqyera.

E enjte 12 Mars Hamburg - Galatasaray 18:00 Udinese - Zenit 20:45 Man. City - AaB 20:45 E premte LA Lakers @ San Antonio Frankfurt-Hoffenheim LA Lakers @ San Antonio 13 Mars 02:00 20:30 20:00

SS1 SS1 SS2

SSHD1 SS2 SS3

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

18

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

ajmi i keq sht se Zoti nuk ekzis ton, ndrsa lajmi i mir sht se ai nuk ka nevoj pr nj gj t till. Mbishkrime t tilla u shfaqn s fundmi n Londr dhe n disa qytete spanjolle, por n Xhenova t Italis agjencia e transportit publik e ndaloi prhapjen e tyre npr syprinat e autobusve. Heqja ose vnia e mesazheve t ndryshme n lidhje me Zotin sht pjes e pyetjes s gjithkahershme t njerzimit: A ekziston Zoti? Kjo pyetje prej mijvjearsh ka futur n diskutime, debate, meditime, fetart, ateistt, njerzit e lerave, filozoft, shkenctart e njerzit e thjesht.

Ku sht? N lidhje me misterin m t madh t t gjitha mistereve, at t prejardhjes s universit dhe t vet jets, dalin pafundsisht libra e bhen diskutime t vazhdueshme. Ka nga ata q shohin dorn e Zotit n formimin e funksionimin e galaktivake, e t tjer e shohin at m pran, te vetja, n formimin e funksionimin e trupit njerzor. Ka nga ata q pyes-

in vazhdimisht se prse Zoti nuk reagon ndaj vuajtjeve t banorve t ktij planeti, e nga ata q jan n krkim t vazhdueshm t provave t ekzistencs s t plotfuqishmit, si dhe nga ana q ua atribuojn zhvillimet e deritanishme n Tok jashttoksorve. Diskutimi dhe debatet n lidhje me Zotin kan qen t vazhdueshme, por gjithmon jan rishfaqur prmes formave t reja. Dikur ekzistenca e Zotit diskutohej m shum me terma filozofik e fetar. Sot e njjta tem debatohet edhe nga kndvshtrimi antropologjik, kozmologjik, biologjik dhe nga Kisha Katolike. Kjo sht e pashmangshme q kur n shekullin XIII Tomaso D'Aquino formuloi 5 provat mbi ekzistencn e Zotit jo mbi bazn e fes, por mbi bazn e nacionalitetit, t ekzistencs s hyjnores, humanizmit dhe njohjeve. N vitin 2009, provat pr ekzistencn e Zotit duhet t jen t denja pr koht moderne, sikundr edhe provat e atyre q e mohojn. Bibla nuk sht shkenc "Sot shkenca ia ka dal q t shpjegoj

Heqja ose vnia e mesazheve t ndryshme n lidhje me Zotin sht pjes e pyetjes s gjithkahershme t njerzimit: A ekziston Zoti? Kjo pyetje prej mijvjearsh ka futur n diskutime, debate, meditime, fetart, ateistt, njerzit e lerave, filozoft, shkenctart e njerzit e thjesht

parimin racional n t cilin bazohen universi, natyra dhe vet cikli jetsor i njeriut. "Pr t konceptuar nj qenie q n nivelin personal e konsiderojm Zot, shpjegon nj docent teologjie n Universitetin San Rafaele t Milanos, nuk duhet t jesh patjetr nj person q nuk ke t bsh me shkencn. Edhe vet Albert Ajnshtajni, i mrekulluar nga ligjet e universit, mendonte pr ekzistencn e nj "Plaku t madh" q qndron prapa t gjitha parimeve t fiziks. Ajo ka shkenctari i madh refuzonte, ishte Zoti n versionin e Bibls". Ndrsa pr nj filozof italian, "qenia supreme sht nj interpretim, nj iluzion i krijuar pr shkak t modeleve t posame njohse t njeriut, i cili krkon gjithmon nj shkak pr gjithka q ndodh". N observatorin astronomik t Vatikanit, 14 astronom jezuit e kan kuptuar mir distancn e madhe q ndan epokn ton me periudhn e errt t persekutimeve e inkuizicionit, kur ishte gjall i madhi Galileo Galilei. Sot shkenctart jezuit merren me galaktikat, bjn studime n

Zoti

lidhje me sistemet e tjer diellor q botohen n shtypin e specializuar. Ata thon se jan n nj linj me zbulimet aktuale t astronomis. Sipas njrit prej tyre, universi ka nj koh prej 14 miliard vitesh, Dielli 5 miliard dhe nuk e marrin fjal pr fjal at q shkruhet n Bibl, pasi sipas tyre, Bibla sht nj tekst teologjik, jo shkencor. Pr ta, Teoria e Big Bang-ut sht hipoteza m e vlefshme mbi origjinn e universit, q ve t tjerash prputhet shum mir edhe me figurn e Zotit si krijues i gjithkaje.

Alient shptimtar Ndr provat moderne racionale pr ekzistencn e Zotit sht edhe ajo e unicitetit t inteligjencs njerzore dhe faktit q kushtet specifike pr jetn n planetin ton jan gjithashtu unike. Por kto konsiderata po shndrrohen me kalimin e kohs n konsiderata t vjetra. S fundmi sht llogaritur se n kozmos ekzistojn 10 miliard galaktika, secila me rreth 100 miliard yje brenda. Shum nga kto galaktika kan planet brenda tyre,

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

19

Ata q e besojn dhe ata q nuk e besojn


pra mundsia e ekzistencs s jets, prvese n tok, sht pallogaritshmrisht e madhe. Shum i mundur sht fakti i ekzistencs s jets, madje edhe brenda universit e galaktiks son. Alient pra, nuk ka asnj udi q t ekzistojn, madje kt e kan pranuar edhe vet shkenctart e Vatikanit. Sipas tyre, edhe n shkrimet e shenjta nuk mungojn frazat n t cilat nnkuptohen edhe rezultatet e zbulimeve t reja shkencore. Pr disa prfaqsues t katolicizmit, "universi ka fund edhe pse nuk mund t prjashtohet ekzistenca e universeve paralele. Kjo do t thot q prtej Universit ndodhet vetm Hii dhe se Universi sht gjithka. Edhe pse brenda tij vihen re fenomene t rregullta, si prplasja e galaktikave e t tjer, universi vet karakterizohet nga nj racionalitet shum i madh. Ligjet e matshme t tij shpalosin vet nacionalitetin e Zotit. Supremja "Asgj" Pr nj astronome amerikane, Margarita Hack, gjrat qndrojn ndryshe: ligjet e universit ekzistojn, por n kozmos nj rol t dors s par luan edhe kaosi. "Nuk mund ta themi me bindje nse universi sht i fundm, por as se nga kemi ardhur dhe cili sht fillimi. far ekzistonte para Big Bang-ut? Kush, apo far krijoi kohn dhe hapsirn", do lloj prgjigje do t ishte e pamjaftueshme, por ajo ka i shkon m afr nj prgjigjeje racionale sht "asgjja", ose m mir "boshllku", boshllku n pikpamjen fizike, ku atomet me ngarkesa t kundrta eliminohen sa her q prplasen me njri-tjetrin, duke krijuar energji q m pas krijon atome t tjera n nj kontekst koh-hapsir t pafundm. Kjo nuk prjashton krijimin e zonave, si ajo ku ne jetojm e q e quajm univers. Pr sa i prket ides s multiversit, ajo nuk sht e verifikueshme dhe deri tani qndron n fushn e metafiziks. Por nse do t ishim dakord me kt shpjegim, ather pyetja q do t lindte sht: Nga vijn atomet apo thrrmijat e tjera m t vogla? Apo prse ndodhi Big Bang? Sipas astronomes, nse universi ka nj bilanc energjie globale t barabart me zero, ai

Lajmi i keq sht se Zoti nuk ekziston, ndrsa lajmi i mir sht se ai nuk ka nevoj pr nj gj t till. Mbishkrime t tilla u shfaqn s fundmi n Londr dhe n disa qytete spanjolle, por n Xhenova t Italis agjencia e transportit publik e ndaloi prhapjen e tyre npr syprinat e autobusve

mund ta ket zanafilln nga hii, pa dhunuar ligjet e ruajtjes s energjis. N nj univers si ai i shfaqur n vzhgimet moderne, energjia gravitacionale trsore sht zero. Ngarkesa elektrike zero (sepse do protoni i korrespondon nj elektron). Ve ksaj, nuk ka energji rotacioni, nse kjo do t ndodhte, do t vinim re ndryshimet n intensitet nga nj drejtim n tjetrin, n rrezatimet e fosileve, pra nga jehona e universit kur kishte moshn 400 mij vjeare. Ndoshta kto ide nuk jan shum bindse, por prfaqsojn prpjekjen e arsyes pr t gjetur nj shpjegim natyror q do t na ndihmonte shmangien n besimin e ekzistencs s nj njsie supreme, nj "babai t madh" q merret me t gjitha ato q shkenca ende nuk ia ka dal mban t'i shpjegoj. Ngrihu mikrob Edhe pse, sipas asaj q mbshtetet nga shum studioz, shkenca sot sht n gjendje q t jap nj shpjegim t prgjithshm pr at ka ndodhi vetm disa sekonda pas shprthimit t Big

Bang deri n ditt tona, "detajet" ende t paqarta nuk jan t nj rndsie q duhet nnvleftsuar. N fushn e biologjis, krkimet shkencore nuk kan dhn ende shpjegimet thelbsore n lidhje me origjinn e jets. Hipotezat jan t ndryshme dhe mbi t gjitha sht pranuar versioni i prditsuar i "sups prehistorike", por mbetet fakt pamundsia e krijimit qoft t nj qenieje t thjesht njqelizore, si bakteria, pr shembull, edhe duke u nisur nga element si ADN-ja. T mendosh se jeta n planetit ton sht pasoj e rastsis, thon studiuesit q besojn n Zot, sht si t besosh se nj er e fort mund t bj bashk pjes t ndryshme t nj avioni, t vendosura n nj pist n mnyr t till q t ndrtoj me prpikri avionin. Sipas llogarive, probabiliteti i krijimit rastsor i nj molekule t vetme proteinike sht n raportin 1 n 10.243. Krkuesit ateist kundrprgjigjen duke thn se formimit t qelizs s par n Tok i jan dashur nj miliard vjet. (Vijon n numrin e ardhshm)

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

20

NDRYSHE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

Shpyllzimi ka shkatrruar vendin dhe ka provokuar rrshqitje toke e prmbytje. OJQ-t e huaja po prpiqen t rindrtojn sistemin ekologjik t ishullit

Nj pem pr Haitin
arat e thella n krah t maleve rreth Gonaives, mbi brigjet veriperndimore t Haitit, jan shenjat e mbetura nga katastrofat q godasin vendin, duke shkaktuar kshtu edhe vdekjen e tmerrshme t qindra personave. Kto jan edhe shenjat e plagve t ishullit, t shkaktuara nga shpyllzimi pothuajse total i nj toke q dikur ishte nj mjedis i pasur tropikal. Uraganet q kan goditur Haitin nga mesi i gushtit t vitit t kaluar e deri n shtator, kan provokuar rrshqitje toke dhe prmbytje, duke shkaktuar vdekjen e qindra personave dhe zhdukjen e mijra t tjerve. Deri m tani, vendet e pasura nuk ia kan vn veshin ndihms q u ka krkuar ky komb i dshpruar, i konsideruar shpesh pa shpres. Kombet e Bashkuara kan krkuar 108 milion dollar ndihma urgjente pr Gonaives dhe nj qytet tjetr, Cabaret, q kan t zhytur nn miliona ton balt, gur dhe ujra t zeza. Periudha e fundit ka qen relativisht e qet: kan kaluar m shum se tri jav, q kur nj shkoll e ndrtuar keq n periferi t kryeqytetit, Port-auPrince, u shemb duke vrar 94 student dhe vizitues, dhe m shum se gjasht muaj q kur protestat pr ngritjen e mimeve t produkteve ushqimore uan n shkarkimin e Kryeministrit Jacques-Edouard Alexis. Por nga zonat rurale vijn lajme pr shum raste pa ushqyerje. Rreth 25 fmij kan vdekur urie n zonn e Baie d'Orange, n brigjet juglindore. Pr t lehtsuar varfrin e Haitit, sht vendosur q t'i bhet ball nj prej problemeve t tij m t mdha: shpyllzimit. Pa pem, edhe nj shi i leht mund t shkaktoj rrshqitje toke dhe prmbytje n qytet. Rrshqitjet e toks q ndodhn kt vit kan shkaktuar vdekjen e 300 personave. Kto nuk jan nj fenomen i ri: n vitin 2004, Gonaives, q ndodhet n nj pozicion jo t favorshm, u godit nga uragani tropikal Jeanne, q shkaktoi tremij viktima. Edhe liqeni Azuei, q ndodhet n zonn jugperndimore t Haitit, n kufi me Republikn Domenikane, rrezikon t dal nga shtrati pr shkak t shpyllzimit dhe grumbullimit t mbeturinave. "Ktu shihet qart raporti i ngusht mes degradimit ambiental dhe varfris ekstreme", pohon koordinatori i programit t Kombeve t Bashkuara pr ambientin n Port-au-Prince. Shpyllzimi, problemet e vrshimit t ujrave mbi siprfaqen e toks, sjellja e mbeturinave dhe ujrave t zeza

Rreth 25 fmij kan vdekur urie n zonn e Baie d'Orange, n brigjet juglindore. Pr t lehtsuar varfrin e Haitit, sht vendosur q t'i bhet ball nj prej problemeve t tij m t mdha: shpyllzimit

jan br t natyrshme... Pra, nuk nevojitet nj ngjarje e jashtzakonshme pr t provokuar nj katastrof. Sipas Agjencis amerikane pr Zhvillimin Ndrkombtar, vetm 1,5 pr qind e Haitit sht ende e mbuluar me pyje, n krahasim me 60 pr qind q ka qen n vitin 1923. 28 pr qind e Republiks Domenikane (n gjysmn tjetr t ishullit) sht ende e pyllzuar. Haiti rrezikon t humbas edhe ato pak pem q i kan mbetur. Zhdukja e pyjeve, s bashku me prishjen e bujqsis dhe terreneve t kultivueshme, e bjn vendin edhe m t prekshm ndaj forcave t jashtme. Edhe situata politike vazhdon t jet e paqndrueshme: pas ngritjes dramatike t mimeve t ushqimeve, protestat e vitit t kaluar e kan bindur Presidentin Rene Preval t shkarkoj Kryeministrin JacquesEdouard Alexis. Gabimet e bra ndr vite Pr momentin, agjencit humanitare dhe t zhvillimit po bjn eksperimente duke rimbjell pem dhe shkurre. Qllimi sht frenimi i dmeve t katas-

Nuk bhet fjal pr t ndaluar ndryshimet klimatike, por pr t kthyer n gjendjen e mparshme sistemin ekologjik natyror. Po prpiqemi t riparojm gabimet e bra ndr vite. Pa pem vazhdojm t bjm hapa pas dhe rrshqitjet e toks tregojn se deri n 'pik sht ekuilibruar sistemi

trofave natyrore, q do vit dobsojn gjendjen ekonomike t Haitit. Misionet e krishtera preferojn eukaliptet, ndrsa iniciativa t tjera si ajo e OKB-s pr zhvillimin e ambientit bazohen mbi aloet dhe barishtet e elefantve, t prshtatshme pr zonat m t thata prreth Gonaives. Fondacioni "Seguin", nj organizat pr ambientin, e mbshtetur nga Yele Haiti, financon programin "Ecole verte". "Lambi fund of Haiti", nj grup nga Uashingtoni, q bashkpunon me lvizjen "Green Belt" e mimit "Nobel", ka deklaruar se dshiron t mbjell m shum se nj milion pem. "Pyllzimi sht elsi i prballimit", ka deklaruar drejtoresha e "Lambi fund of Haiti". "Nuk bhet fjal pr t ndaluar ndryshimet klimatike, por pr t kthyer n gjendjen e mparshme sistemin ekologjik natyror. Po prpiqemi t riparojm gabimet e bra ndr vite. Pa pem vazhdojm t bjm hapa pas dhe rrshqitjet e toks tregojn se deri n 'pik sht ekuilibruar sistemi". N nntor t vitit t kaluar, Haiti festoi revoltn e skllevrve zezak, q n 1804-n solli pavarsin nga Franca, por sot, graviteti i problemeve qndron para syve t t gjithve. Dy muaj pas prmbytjes q goditi Gonaivesin, duke sjell tre milion mbeturina, vendi nuk sht pastruar ende nga mbeturinat dhe ujrat e zeza. Ve t tjerash, ato q e keqsojn edhe m shum situatn jan shishet e pafundme plastike, q e pengojn ujin t qarkulloj. "Sa her q bie shi, rikthehet kaosi", thot nj ushtar i forcave paqeruajtse t Kombeve t Bashkuara. "Balta e bn gjithka t pamundur. T notosh n lluc sht e pamundur, sepse mbytesh. E keqja sht se pr t mbjell pem dhe barishte parat vijn me shum vones, ndrkoh q dhit dhe bagtit e tjera vazhdojn t ushqehen, duke paksuar edhe ato pak barishte t mbetura. Vendi sht i krcnuar nga nj katastrof ekologjike: nse vazhdojm kshtu, do t zhdukemi, dhe ather t vdekurit nuk do t jen m 400, 700 apo 1000, por do t jen nj milion". Por n nj vend ku varfria dhe paqndrueshmria politike konsiderohen si "vudu" (sot njihet si feja e vendit), prpjekjet pr t luftuar dmet jan pothuajse t pamundura. "Situata krkon sforco dhe investime t mdha, prndryshe nuk do t jemi n gjendje t konsolidojm arritjet q kemi br", ka theksuar zdhnsja e OKB-s. Sot, edhe qeveria q prej kohsh e kishte humbur vullnetin politik pr t prballuar problemin, sht n favor t ksaj iniciative. Perre-Louis ka deklaruar se do t aprovoj ligje t reja pr t rindrtuar shtetin.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

BOTE

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

21

Rusia, pakt t ri strategjik me SHBA


Moska bri thirrje dje pr nj traktat t ri me Amerikn mbi armt nukleare
usia bri thirrje dje pr nj marrveshje t re me Shtetet e Bashkuara t Ameriks pr zvendsimin e traktatit strategjik pr reduktimin e armve nukleare t njohur si START-1, duke e konsideruar paktin e ri si prioritet pr rinisjen e marrdhnieve nga e para t krkuar nga Uashingtoni. Ministri i Jashtm rus, Sergei Lavrov, pas bisedimeve dypalshe t zhvilluara n Gjenev me sekretaren amerikane t Shtetit, Hillari Klinton, n nj konferenc pr armatimin u shpreh: Jemi t prgatitur, ashtu si sugjeruan partnert amerikan, t rinisim nga e para marrdhniet tona. Arritja e nj traktati ligjor rusoamerikan mbi armt ofensive strategjike mund t kthehet n hap prioritar n at drejtim. N nj konferenc shtypi t mbajtur pas takimit, Lavrov gjithashtu i bri thirrje Uashingtonit t merrte parasysh shqetsimet e rusve n astin kur rishikonte planet pr krijimin e sistemit mbrojts kundr raketave n Evropn Lindore. Lavrov vrejti se ky sistem nga Moska do t konsiderohej si krcnim. N rast se do t krijohet nj pozicion i tret n Evropn Lindore, kjo do t prbnte rrezik pr interesat strategjike t Federats Ruse. Do detyroheshim t merrnim masat tona pr ta zbutur kt rrezik, u shpreh Lavrov. Nga ana tjetr,

Shtetet e Bashkuara t Ameriks dhe disa prej aleateve t saj perndimore besojn se Irani po zhvillon n fshehtsi nj

arm nukleare nn justikimin e nj programi nuklear pr qllime civile. Lavrov, shteti i t cilit ka ndihmuar Iranin pr ndrti-

min e nj impianti nuklear pr prodhimin e energjis elektrike, i balancoi komentet mbi Lindjen e Mesme, duke thn se traktati

i mosproliferimit i garantonte shteteve t drejtn pr t prdorur energjin nukleare pr qllime civile.

Shkurt
Britani

Qeveria blen aksionet e nj banke tjetr

everia britanike konfirmoi dje lajmin se kishte bler buqetn kryesore t aksioneve t nj banke tjetr, n prpjekje pr ti ardhur n ndihm ekonomis s prekur rnd nga kriza globale. Tashm qeveria sht aksionere kryesore e Lloyds Banking Group, e treta bank q vihet nn kontrollin e qeveris pas Northern Rock dhe Royal Bank of Scotland. Prmes marrveshjes me Thesarin e Shtetit, Lloyds Banking Group do t jap hua rreth 40 miliard dollar gjat dy viteve t ardhshme.

Meksik

Trupa ushtarake n qytetin e drogs


reth 7 mij ushtar meksikan dhe forca t policis federale u vendosn kt jav n qytetin Kuidad Huarez, pran kurit amerikan, pr t rivendosur sigurin e cenuar rnd prej luftrave t tejzgjatura mes karteleve t drogs. Postblloqet e shpeshta, patrullat e ushtarve dhe policve t maskuar jan shenja m e dukshme e ksaj ndrhyrjeje masive t urdhruar nga Presidenti i Meksiks, pr shkak t dhuns e cila koht e fundit ka marr prmasa t papranueshme.

Rusia e konsideron kt traktat nuklear si gurin themeltar n fushn e kontrollit t armve pas Lufts s Ftoht
nuk do na plqente t lviznim n kt drejtim. Edhe Klinton kishte br me dije nj dit m par se pr Uashingtonin sht prioritet arritja e nj pakti t ri me Rusin pr zvendsimin e Traktatit START-1 (Reduktimi i Armve Strategjike) mbi paksimin e armve me rreze t largt veprimi, i negociuar gjat epoks s Lufts s Ftoht, afati i t cilit mbaron n dhjetor t vitit 2009. Rusia e konsideron kt traktat si gurin themeltar n fushn e kontrollit t armve pas Lufts s Ftoht dhe beson se skadimi i tij pa u zvendsuar nga nj traktat adekuat mund t acaroj baraspeshat strategjike. N konferencn e armatimit, Lavrov citoi edhe Presidentin, rus Dimitri Medvedev, sipas t cilit marrveshja e re nuk duhet t kuzohej vetm te kokat nukleare, por edhe te mjetet transportuese, raketat balistike interkontinentale, raketat balistike t nndetseve dhe bombarduesit e rnd. Administrata Bush, e cila qe prpjekur pa sukses t arrinte nj marrveshje pr zvendsimin e START-1, kmbngulte q n traktat t prfshiheshin vetm kokat nukleare. Lavrov prsriti edhe qndrimin rus q Lindja e Mesme t kthehet n nj rajon pa arm nukleare. Detyra pr ta kthyer rajonin e Lindjes s Mesme n nj zon pa prani armsh nukleare mbetet urgjente. Ne kemi mbshtetur vazhdimisht iden q kjo zon nuk duhet t ket arm nukleare, por njhersh t jet e pastr nga do lloj arme shkatrrimi n mas. Mendohet se Izraeli sht i vetmi shtet i ktij rajoni q zotron arsenal nuklear, megjithse nuk e ka pranuar kurr pranin e armve atomike e as testimin e tyre.

Ministri i Jashtm rus, Sergei Lavrov

Lindje e Mesme

Dy zyrtar t lart amerikan, zhvilluan nj vizit t rrall n Damask

Klinton nxit nga Ankaraja kontaktet mes Izraelit e Siris


ekretarja amerikane e Shtetit, Hillari Klinton, gjat vizits n Turqi, nxiti kontaktet e paqes mes Izraelit e Siris, ndrkoh q dy zyrtar t lart amerikan zhvilluan nj vizit t rrall n Siri, n shenj t prmirsimit t marrdhnieve mes Uashingtonit e Damaskut. Klinton, gjat ndaless n Ankara, prgzoi Turqin pr ndrmjetsimin e bisedimeve jo t drejtprdrejta mes Izraelit e Siris dhe bri me dije se Presidenti Barak Obama do t vizitoj Turqin muajin e ardhshm, e para n botn

Bregu Perndimor

Dorhiqet Kryeministri palestinez Fajad

Marrdhniet mes Siris e SHBA u prishn nn administratn Bush pas vrasjes s Kryeministrit libanez Hariri
myslimane. N nj konferenc shtypi, Hillari Klinton tha se Uashingtoni nuk e kishte marr ende vendimin pr caktimin e nj ambasadori t ri n Damask. Shtetet e Bashkuara t Ameriks e trhoqn t drguarin diplomatik n vitin 2005, pas vrasjes s ish- kryeministrit libanez, Rak al-Hariri. Duke prgzuar rolin ndrmjetsues t Turqis mes Siris dhe Izraelit, Klinton tha: Rndsia e ksaj rruge, e ksaj prpjekjeje n emr t paqes, nuk mund t mbetet pa u vlersuar. Siria e pezulloi zyrtarisht ndrmjetsimin turk vitin e shkuar gjat pushtimit t Gazs nga ana e Izraelit, por zyrtart sirian nuk e kan prjashtuar mundsin

ryeministri palestinez bri me dije t shtunn vendimin pr tu dorhequr n fund t muajit mars, me shpresn se nj veprim i till mund tu jepte shtys bisedimeve mes fraksioneve rivale Fatah dhe Hamas. Por Presidenti palestinez, Mahmud Abaz, i cili vendosi Fajadin n postin kryeministror n vitin 2007, njoftoi se i ka krkuar t qndroj n detyr deri n mbylljen e bisedimeve mes dy fraksioneve, t cilat po zhvillohen me ndrmjetsimin e zyrtarve egjiptian.

Irani

Pro takimit me SHBA n Afganistan

B
Sekretarja amerikane e shtetit, Hilari Klinton

e rinisjes s bisedimeve, edhe pse n Izrael, sot sht n fuqi nj qeveri e djatht. Ministri i Jashtm turk, Ali Babaan, tha n konferencn e prbashkt pr shtyp se Ankaraja ishte e gatshme t riniste ndrmjetsimin n rast se dika e till krkohej nga t dyja palt. Marrdhniet mes Siris

dhe Shteteve t Bashkuara t Ameriks u prishn nn administratn Bush pas vrasjes s Kryeministrit libanez Hariri. Tensionet u ashprsuan pr shkak t mbshtetjes nga ana e Damaskut t grupit palestinez Hamas dhe t lvizjes libaneze Hezbollah, si dhe t akuzave q Siria lejoi inltrimin n Irak t

lufttarve islamik dhe dyshimet pr pranin e nj programi t fsheht nuklear edhe ky i fundit i mohuar nga Damasku. Por Presidenti Barak Obama ka ndrmend t rishikoj politikn ndaj Siris dhe nj shenj e till erdhi me vizitn e djeshme t dy zyrtarve t lart amerikan n Damask.

urime zyrtare bn me dije se Irani sht i gatshm t marr parasysh ftesn e br nga Shtetet e Bashkuara t Ameriks pr nj takim dypalsh n Afganistan. Gjithashtu u njoftua se Teherani qe i gatshm ti vij n ndihm vendit fqinj n luftn kundr talebanve. Shtetet e Bashkuara t Ameriks kishin deklaruar t enjten se administrata e Presidentit Barak Obama kishte vendosur ta ftonte Iranin t merrte pjes n nj konferenc ndrkombtare q do t mbahet kt muaj n Afganistan.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

22

SOCIALE

Tetraplegjikt fitojn t drejtat


Qeveria pranon kushtet, bie dakord pr rritjen e pagess. Ndrpritet greva
araplegjikt dhe tetraplegjikt ndrpresin grevn e uris pas lajmit t mir n dobi t interesave t tyre. Qeveria ka dgjuar krkesat e tyre, i ka shqyrtuar ato dhe ka marr vendimin pr plotsimin e sugjerimeve t ksaj kategorie pacientsh. Krkesa pr t cilat, pacientt ishin hedhur n grev. Pas pes ditsh grev, tre ministrat q kan vizituar grevistt, kan arritur t gjejn gjuhn e prbashkt nga e cila kategoria e paraplegjikve dhe tetraplegjikve ka dal e fituar. Kjo kategori do t ket rritje t pagess higjieno-sanitare dhe siguracion pr kujdestart. Grevistt sqaruan se qeveria ka rn dakord pr rritjen e ksaj pakete me 40 pr qind, ashtu si kishin krkuar ata, si dhe t njoh siguracionin pr shoqruesit e ksaj kategorie. Greva Paraplegjikt dhe tetraplegjikt kan ndrprer dje grevn e uris, e cila nisi t hnn, n ambientet e godins s shoqats s tyre n Laprak, Tiran. Vendimi pr pezullimin e grevs, erdhi pas takimit me tre ministra t kabinetit qeveritar. Grevistt bn t ditur se qeveria ka rn dakord pr rritjen e pakets higjieno-sanitare me 40 pr qind, si dhe t njoh siguracionin pr shoqruesit e ksaj kategorie. Organizatort e grevs deklaruan se i kishin ln afat qeveris pr bisedime deri t premten. Dy dit m par, grevistt u vizituan nga ministrja e Shndetsis, Anila Godo, ministrja e Integrimit, Majlinda Bregu, dhe ministri i Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta, Anastas Duro. Nj grup pacientsh paraplegjik dhe tetraplegjik hyn n grev urie ditn e hn. Prej disa kohsh ata protestonin pr rritjen e pagess pr paketn higjienike, rritjen e pagess s kujdestaris dhe dhnien falas t nafts. Mbi 15 veta paraplegjik dhe tetraplegjik hyn n grev urie, pas protestave pr vite me radh ku ngrinin zrin pr rrije t pagess s kujdestaris, rimbursimin e nafts dhe rritjen e pagess pr paketn higjienike. Pas protestave t vazhdueshme, n muajin dhjetor, ata patn nj takim me zvendskryeministrin, Genc Pollo, i cili u premtoi realizimin e krkesave t tyre. Pas protestave q bn vitin e kaluar, ata u takuan me Pollon m 8 dhjetor. N takim ai i premtoi se t gjitha kto krkesa do t realizoheshin dhe pr kt do t dilte nj vendim qeverie n fund t vitit 2008, por q nuk u mor. Pacientt Shrbimi Social ka nisur tu jap statusin e invalidit dhe deri tani jan regjistruar pr t marr kt status 4500 vet. Kategoria e paraplegjikve dhe tetraplegjikve krkuan rritjen e kompletimit pr paketn higjienike, rritjen e pagess pr personin kujdestar n masn e pags minimale aktuale, pagimin e sigurimeve shoqrore dhe dhnien nga shteti t 80 litrave naft, pavarsisht nga mimi q mund t ket n treg. Ndrkoh q kta pacient po pajisjen nga Shrbimi Kombtar Social me statusin e invaliditetit. Deri tani, kt status e kan fituar 4500 persona, t cilt marrin pension invaliditeti. Sakaq, do tetra-paraplegjik ka nevoj pr person kujdestar, q zakonisht sht nj person i familjes, i cili e shoqron gjat gjith kohs. Lorina Mixha

Opinion

Kam frik q 8 Marsi t m gjej n Shqipri!


ANISA PRODA

Marrveshja

Ministrja Godo takon homologun n Ohr

Shqipri-Maqedoni, shkmbim favoresh n shndetsi


S
pecialistt e Shndetit Publik shqiptar dhe maqedonas, herahers do t mblidhen pr t diskutuar pr smundjet infektive. Kjo ka qen epiqendra e bisedimeve mes ministres shqiptare t Shndetsis, Anila Godo, dhe homologut t tij n Maqedoni, Bujar Osmani. N forumin e shndetsis publike marrin pjes mbi 70 ekspert nga sfera e shndetsis n Maqedoni, Shqipri dhe vende t tjera, ku do t bisedohet rreth statusit dhe sfidave t shndetsis publike, bashkpunimit ndrkufitar pr kontrollim t smundjeve ngjitse, e kshtu me radh. Ve ksaj, bashkpunimi mes dy vendeve do t vazhdoj t forcohet edhe m tej. Ktu bhet fjal pr shkmbimet e favoreve mes dy vendeve fqinje. Konkretisht, nj marrveshje pr 20 pacient shqiptar t smur me veshka, vazhdon t jet n fuqi pr sa i takon shfrytzimit t aparaturave t dializs. Ndrkoh q pacientt e vegjl maqedonas vazhdojn t priten me dashamirsi nga Pediatria e Specialiteteve n Tiran. Ministrja Godo mori pjes n forumin ballkanik, t mbajtur n Ohr t Maqedonis. Dy vendet do ta thellojn edhe m tej bashkpunimin n sfern e shndetsis publike, pas nnshkrimit t nj deklarate mes ministrave t Shndetsis s dy vendeve, Anila Godo dhe Bujar Osmani. Me kt deklarat, e cila u nnshkrua n Ohr, Shqipria dhe Maqedonia angazhohen pr thellim t bashkpunimit t mtutjeshm. Maqedonia dhe Shqipria kalojn n faz t njjt ekonomike dhe sociale, por edhe n t njjtn faz t reformave n sistemin shndetsor, ndaj bashkpunimi mes dy vendeve sht m se i nevojshm. Lo.Mi

Nisma

Banort do t japin ndihm pr pacienten

Maraton sensibilizimi pr voglushen e smur


odrat e Liqenit Artificial do t mbledhin qytetart e Tirans n nj maraton sensibilizuese. Kt her, projekti Ndryshimi fillon nga ty, nn kujdesin e fituesit t edicionit t par t Big Brother, do t shrbej pr t ndihmuar voglushen 18 muajshe Sarah, nga nj problem n zemrn e saj. Sot, n orn 11:00, n kodrat e liqenit, organizohet nj maraton e cila do t mbledh s bashku banor t kryeqytetit, t cilt nse do t ken mundsi dhe dshir, do t kontribuojn me donacione. I gjith fondi do t shrbej pr t ndihmuar voglushen t kryej nj ndrhyrje kirurgjikale jasht vendit, pr t ndihmuar ecurin normale t zemrs s saj. Nn moton Ndryshimi fillon nga ty dhe me sloganin Vrapojm pr nj shndet m t

mir, pr t hequr stresin dhe pr tu bashkuar me rrahjet e zemrs s voglushes Sarah, sot do t zhvillohet nj nga maratonat m t veanta. Tani Sarah sht 18 muajshe. Nj vit m par, ajo iu nnshtrua nj ndrhyrjeje kirurgjikale n Gjermani, pasi n Shqipri ende nuk realizohen nj pjes e operacioneve kardio-pediatrike. M datn 16 t ktij muaji, ajo duhet t kryej edhe nj tjetr ndrhyrje, n mnyr q zemra e saj t mos ket asnj vshtirsi gjat procesit t puns. Kt 8 Mars, kodrat e liqenit nuk do t jen t mbushura vetm me fmij, t cilt prpiqen t kpusin mimoza pr nnat e tyre. 8 Marsi i vitit 2009 do t mbahet mend si nj dit e veant edhe pr organizimin dhe gjestet e qytetaris s banorve t Tirans. Lo.Mi

o t ngrihesha rrmbimthi nga karrigia ime me rrota nse kmbt e mia do t ecnin. Me shpejtsin e ers do t hapja t gjitha dyert pr t dal jasht ksaj bote t poshtr e vocrrake nse duart e mia do t m prgjigjeshin. Do t shikoja me prmim prtej do dritareje xham-akullt e ekrani LCD t aparateve televizive nse syt e mi nuk do t ishin t verbt. T gjitha kto dshiroj mendurisht ti bj do 8 Mars q gjendem n Shqipri, ashtu si edhe sot. Nuk dua kurrsesi t prlyej festn tuaj as me mllefin tim pr paradokset e vjetra e t reja, as me dhimbjen e t qenurit person fizikisht i kufizuar, por dua tu them se festat mund t mos jen vetm motiv pr t festuar, prkundrazi ndonjher do t vlenin m shum si motiv pr t kujtuar. E t kujtosh! T kujtosh, t mendosh, t mbash vesh far mund t dgjohet nse ulet pr pak ajo muzik shurdhuese kur grat bjn harem mes vedi. N taverna ku nginjen me ver pr t knaqur orekset dhe bllokuar epshet, sepse grat kan zgjedhur t rrin me grat, por jo me t gjitha. Edhe sot kur burrat kan liruar doganat e liris, t gjymtuarat nuk dalin dot. M kot jan lodhur qytetrimet, revolucionet, ideologjit apo filozoft t propagandojn vllazri. Biologjia thot se receptort fillojn dhe mbarojn brenda lkurs son. Askush nuk do tia dij pr tjetrin, aq m tepr kur ky i fundit sht shfaqur n sken me minus. Me sa duket, empatia ssht gj tjetr vese koncept teorik. Sot, n ditn ndrkombtare t 8 Marsit, grat me aftsi t kufizuara fizike ndjejn nevojn pr t rizgjuar vllazrin nse kjo ekziston ende te njeriu. Ne duam tu bashkohemi atyre me t cilat ngjajm prej natyre, prballojm njsoj vshtir rolin e bashkshortes dhe t nns n nj shoqri ku pak t drejta njerzore e sociale gzohen, ku detyrat pr shumknd peshojn rnd, po pr disa edhe m tepr. Na diferencon vetm nj detaj. Veshjet vezulluese e makijazhet e shumngjyrta mbulojn realitetin e errt pr t ashtuquajturat normale. I dhurojn qytetit pamje zbavitse. Grat q sfilojn pr gra, duke formuar nj rreth vicioz, nuk arrijn t shohin pikn e rndess s pushtetit mashkullor nn t ciln ato prkunden t bindura e t vilanosura. Paraplqej t mos u drejtohem veanrisht burrave, institucioneve, shtetit apo ndonj t forti tjetr, sepse besoj te prirja e tyre e lindur pr t komanduar dhe as pak pr t menaxhuar. Dua t ftoj n gjykim kdo q ndihet femr dhe q ka provuar ndonjher t qenurit e diskriminuar. Dyshoj q t ftuarit jan shum. Ju prisni 8 Marsin, prisni pr t festuar, duke u prpjekur ti dhuroni vetes shumka t munguar gjat nj viti t tr. Krkoni t rivendosni barazin q nuk arritt asnjher ta prdorni, qoft edhe si aktor politik n shtetin tuaj mikroskopik familjar. Krkoni t merrni vmendjen q meritonit, krkoni t fitoni knaqsit e humbura. Doni tu tregoni burrave dhe do kundrshtari tjetr se pushteti sht i ndar n deg dhe m shum se kurr, sot ai zhvendoset pr nga ju. E tr kjo maraton krkimi flet qart pr diskriminim. Kushdo e njeh. E risolla vetm pr t kujtuar hendekun q ekziston midis asaj ku duhet t ishit dhe pozicionit real. Duket sikur grat me

aftsi t kufizuara fizike i prjashtova nga ky realitet diskriminues. N fakt, ato jan t prjashtuara vetvetiu. Hendeku i tyre midis reales dhe prfytyrimit sht dyfish m i madh. Ju prpiqeni t integroheni n shoqri, ndrsa ne prpiqemi t integrohemi mes grave. Nuk e teproj kur pohoj se edhe vet grat na shohin si t huaja n lloj, duke na etiketuar si inferiore dhe pse pa dashur. M shum se sa pabarazia fizike, diferencimi social dhe barrierat mendore jan ato q ndajn grupin ton t madh n dy gjysma. Pr se ktu feministet reshtin s luftuari pr t drejta? Mund t gjenden vendosur n rolin e burrave tashm dhe ne jemi shndrruar n pren e tyre pr ushtrim pushteti e autoriteti. Ne presim q grat t jen aleate e mbshtetse pr t rrzuar s bashku perceptimet e gabuara e stereotipat negativ pr t arritur nivelin e dshiruar t nj statusi shoqror. Ne presim q ju t jeni me ne n krkesat tona pr ta br m t leht mangsin ton fizike dhe jetn ton sociale. Ne presim t forcojm zrin e lutjes, duke qen s bashku. Mos harroni q sht e dhimbshme t mshirohesh nga i mshiruari. Ju smund t na ndihmoni me keqardhje, as me lmosh dhe fjale ngushlluese kur ne ngjajm thuajse njsoj, jo vetm fizikisht, por edhe historikisht n mnyrn se si trajtohemi. Kam frik q 8 Marsi t m gjej n Shqipri, sepse sjam dot grua, por monumenti i mshirs q duhet t duroj shkarkesat emocionale e turbullirat mendore t t gjith atyre t cilve u vjen keq apo vetshpallen kontrollues t gjithkaje. Kam frik q 8 marsi t m gjej n Shqipri, kur qendrat tregtare luajn symbyllurazi me mua, duke m ftuar me reklama hipokrite ti vizitoj dhe nga ana tjetr m przn me pretekstin se pengoj qarkullimin me karrigen time me rrota. M vjen t qaj e t qesh q diku n Perndim, paraplegjikve u respektonin edhe jashtqitjen, duke u siguruar tualete t veanta e ku slejohej askush tjetr ti prdorte. Pikrisht n qendrat tregtare, reklamat e t cilat vrtet jan ftesa e nuk vjellin paturpsisht as hipokrizi, as degradim t njeriut si n Shqiprin ton t modernizuar, fatkeqsisht shterp. Kam frik q 8 marsi t m gjej n Shqipri, kur fjala vllazri sht herezi, pasi grat skan dot koh t prmbushin misionin e ksaj dite proteste pr tu tubuar pr t drejtat e tyre dhe t miat. Aleatet e mia neglizhente, gabimisht aktivizojn kuzhiniert e restoranteve n vend t ligjvnsve e zbatuesve t politikave. Duke mos llogaritur q pjata t shijshme din t prgatisin edhe vet, ndrsa t drejtat fitohen me trysnin e grupeve t interesit e protesta t sinqerta pa elemente paradash mode. Kam frik q 8 marsi t m gjej n Shqipri, kur kronikat e edicioneve informative vn prball lokale t dyndura me festat e tejlumtura t grave dhe politikan q shpallin rritjen e ndihms sime sociale me 2 pr qind. M duket vetja e nprkmbur nga t nprkmburit dhe m vjen turp. M duket sikur Migjeni ka folur me gjuhn time qysh n vitet tridhjet kur thoshte. do her shoh qarte e m qarte. E vuaj thell e m thell. Ja pra, edhe njher kuptojm se ndryshon vetm forma sepse shpirti sht i njjti, i ndjeshm, i dobt.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

24

REPORTAZH&HISTORI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

AFER &LARG
Prena Pjetr Jaku Pre Mark Bela Mark Vuka Pjetr Jaku

PLLANA Histori rreth kodrs punk


FATOS BAXHAKU

ikur ishte njri prej lokaleve m t frekuentuara t krejt Veriut. do makin q kalonte kndej, pr n Shkodr, e kishte thuajse t detyruar ndalesn te Uji i Ftoft, n an t rrugs s vjetr n Zejmen. Tani, rruga q i lidh kto an me Shkodrn kalon tej, n mes t fushs s madhe, dhe pakkush kujtohet t ndaloj te lokali i vjetr. Si pr forc zakoni pikrisht n kt lokal historik takojm miqt tan, Pjetr Jaku dhe Mark Vuka. T dy jan nga Pllana, nga fshati q shtrihet prtej asaj kodrs s lart q na del prpara sa her q kalojm mbi Urn e Matit. Errat e forta q fshikullojn kto an, e kan katandisur keq kodrn. Vetm pak pisha mbahen ende n majn e saj. Sidomos n perndim, kur dielli nis t fshihet matan fushs s Bregut t Mats, kodra duket e uditshme, njsoj si e qethur punk, fort n mod n Perndim deri pak vjet m par. Miqt tan Pjetri dhe Marku na thon se vendasit kodrn punk e quajn Zinur. Prkthimi mes turqishtes dhe shqipes sht: hije e zez. Sipas t parve t tyre, ushtrit e shumta q kan kaluar kndej kt kodr e kishin fort pr zemr. N fakt, q nga maja e saj kontrollohet i gjith territori rreth e qark dhe lugina e Matit deri thell n Lindje. Kshtu, duke vendosur atje armatimet dhe adrat e tyre, ushtrit e huaja i jepnin nj nur t zi vendit. Nga kjo kodra jon punk mban emrin tragjik Zinur. Pllana sht nj fshat me 2600 banor. Ajo shtrihet n 13 kilometra katror. Esht 52 kilometra larg nga Tirana dhe 12 nga Lezha. Nga Tit Livi te Princi i Mirdits Marku dhe Pjetri asin me gjallri pr historin e fshatit t tyre. Duket sikur t dy bjn gar kush e kush t thot sa m shum fakte e ndodhira q i kan dgjuar nga pleqt apo i kan lexuar ndr libra. T dy jan larguar q hert nga shtpit prindrore. Fati ka dashur q t jetojn gjetiu. Pr fat t mir jo shum larg Pllans. Marku ka punuar n llim n Portin e Shngjinit dhe m pas si elektricist n Rubik. Pjetri sht ekonomist, punon dhe banon n Lezh, por kthehet shum shpesh n shtpin e gurt t prindrve. Pjetri prqendrohet nj her sikur t doj ta shmang zhurmn q vjen nga bisedat e burrave dhe pastaj nis t na rjeshtoj disa ngjarje t vjetra, aq t vjetra saq disa prej tyre na duken si t mbshtjella nga mjegulla e harress. Sipas miqve tan, Bassania ka qen emri i vjetr i Pllans s sotme. Tit Livi, historiani i famshm romak e prmend n kohn e luftrave maqedono-romake t vitit 172 para Krishtit. Sipas Livit, Genti u orvat ta bnte pr vete Bassanian me an dhuratash, por banort e saj nuk u trhoqn nga aleanca me Romn. Genti e pushtoi qytetin, porse vetm pr pak

Kisha e Shna Anibales

Varrezat e reja t Pllans, kodra punk dhe lumi i Matit

Kisha e Shna Barbulls

koh. Pretori romak, Anici, rendi pr ti ardhur n ndihm t Bassanias. I ndjekur nga romakt, Genti u mbyll n Shkodr ku edhe iu dorzua timtarve me kokn ulur. Kaq ishte, Bassania nuk prmendet m n tekstet e vjetra. Pas ksaj del Mbdhana-Bdhana-Pllana. Duket sikur nj dor e ka fshir vetm me nj t kaluar historin e nj qyteti q asokohe dhe m von thuhej se kishte deri n 700 shtpi. E dgjojm edhe nj

her at shprehjen q thuhet kudo npr Shqipri: dikur ktu kalonte macja ati m ati Pjetri na rrfen se ekziston nj gojdhn n kto an, sipas s cils, shum koh m par Pjetri prmend edhe nj vit 1347 nj epidemi e rnd e goditi fort qytetin e vjetr. Duket se q prej asaj kohe Bassania e dikurshme nuk e pati m at madhshtin e par. Pak nga pak nisi t shndrrohej n nj fshat q u popullua m von me t ardhur nga

krahinat rreth e rrotull. Mirpo prse miqt tan jan kaq t bindur se Bassania e dikurshme ndodhet pikrisht ku sht Pllana e dikurshme? Neritan Ceka, pr shembull mendon se Bassania duhet t jet Bushati i sotm. Nuk sht as koha e as vendi pr t hapur diskutime t gjata akademike. Pyetjes nse Pllana lidhet me Mirditn apo me ndonj krahin tjetr t dy miqt i prgjigjen aty pr aty: Pllana

ka ken gjithnji bajrak m vete. Zakonet i kemi t prafrta me Mirditn, porse ne jemi m vete. Bajraktar ka qen Mark Pre Bela, ndrsa shtpi e par Prend Sena. Edhe nga dialekti ndryshojm. N Mirdit pr shembull thon lugji, ne themi lugu. Historit vazhdojn n an t rrugs s vjetr n Zejmen teksa shiu dhe era e fort e lugins s Matit fshikullojn xhamet. Bashk me miqt tan vendosim ti biem nj her rreth e qark kodrs ton punk. Ktu i thon vendi ku asht vra Pasha, bn me dor drejt nj vendi andej nga hekurudha Pjetri. N kt vend tani pa asnj shenj dalluese sht vrar Preng Bib Dod Pasha n marsin e 1919. Ai ishte Princi i Mirdits dhe kishte qen disa her zvendskryeministr dhe ministr n qeverit e para shqiptare. Pasha ishte dikur mik me malsort q ishin vendosur n kto an deri n Lezh mbi 160 vjet m par. T shtrnguar, ca nga taksat e rritura t Turqis dhe ca nga rritja natyrale, nj pjes e mir e familjeve q dimronin n ver n kto ultsira u vendosn prfundimisht ktu. I pari i tyre, Ded Coku nga Malsia e Madhe kishte miqsi me Pashn. Ky i kishte rekomanduar nj njeri t vetin q ta mbante si shrbtor. Mirpo, nj dit prej ditsh Ded Coku e ofendoi rnd shrbtorin e tij. Nj shuplak ishte nj gj q nuk durohej asokohe. Ded Coku, i pari i malsorve mbeti i vrar nga shrbtori, i cili zuri streh dhe mbrojtje te njri nga njerzit e Pashs. Kaq duhej. Nga miq Cokt dhe njerzit e Pashs tashm ishin n gjak. Nj paradite marsi t 90 vjetve m par Cokt i zun pusi automobilit me t cilin udhtonte Princi i Mirdits. Preng Bib Doda mbeti i vrar, konsulli anglez Eden, i llahtarisur shptoi vetm me nj plag t leht. Asokohe, ngjarja pati br buj t madhe. N an t shinave ne mundohemi se si mund t ket qen ky vend afr nj shekull m par. Shiu vazhdon t fshikulloj peiza-

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

REPORTAZH&HISTORI

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

25

Ura e Zogut me harkun e prishur nga minat gjermane

zhin gri t fushs s madhe. Kishat e Pllans Krejt afr rrugs, q lidh Pllann me qendrn e komuns n Zejmen, na bn prshtypje nj kish e madhe, hijernd. nd. Esht njra nga tri kishat ekzistuese e t Pllans, ajo e Shna Anibales. Ndrtimi imi i saj ka prfunduar n 2000. Tre vjet m par, ngjitur me t, ishte inauguguruar shkolla e murgeshave Bijat e Zellit ellit Hyjnor. T dyja jan ndrtesa t forta orta prej guri. Madhshtia e tyre bn kontrast rast me peizazhin rreth e rrotull, t lodhur hur nga shiu. Miqt tan na shoqrojn n ann nn perndimore t Zinurit. Ktu shohim him vetm nj impiant zifti t ndryshkur kur kaher. Ktu ka qen Kisha e Korpit it t Krishtit. Kjo ka qen kisha jon m kryeryesore, sepse edhe fshati ka si fest kryesore sore pikrisht Korpin dhe Gjakun e Krishtit htit q i bie t dieln ose t enjten e par pas Rrshajave thot Pjetri pas pushtimit mit osman kisha u pat shndrruar n xhami ami e m pas vet xhamia u shkatrrua a q nga themelet. Tash shikojeni vet. . Corpus Domini sht nj nga festat stat m t rndsishme t krishterimit. Dita e shnuar u shpall q n 1264 nga Papa apa Urbani V. N kt dit besimtart t t prir nga klerikt shtisin npr rrugt ugt e vendit t tyre nj oste t shenjt. Buka uka dhe vera, trupi dhe gjaku i Krishtit, jan an dy gjrat m t shenjta pr at dit. Prball t kuqes s ndryshkut dhe t zezs ezs s ziftit t impiantit t harruar neve e na kujtohen diskutimet q vazhdojn ende nde n Itali pr ta shpallur kt dit fest zyrtare. Vet Papa do t meshoj sivjet m 11 qershor n kujtim t Corpus Domini. ni. Ca m tutje, n maj t nj kodre tjetr etr n Lindje t Zinurit hasim n nj kish sh fort t vjetr. Posht nesh rrjedh Mati me at ngadalsin e tij t pamposhtur, tur, prball kemi krifn punk t Zinurit, rit, posht jan shtpit e Pllans. Nj lagje, gje, Vukaj, sht krejt n an t nj prroi i q mban emrin e fshatit. Pr pak minuta jemi n Kishn e Shn hn Barbulls, kshtu e kan quajtur jet t e mot pllanort Shn Barbarn, shenjtojtoren nga Izmiri t cils ia pat prer kokn kn vet i ati n shekullin e III pas Krishtit. htit. Kisha sht e rrethuar nga nj varrez rez q tashm duket se nuk ka m vend pr t vdekur t tjer. Jasht oborrit t saj aj t vogl komuna ka rrethuar nj pjes t territorit. M par pllanort ktij vendi ndi jasht kishs i thoshin Vorret e Lidhuna. Ishte vendi ku jan varrosur austriak, italian, njerz t mbetur kndej nga nj luft q as q e kan kuptuar. N hyrje t kishs jan vizatuar Shn Mhilli dhe Shn Gjergji. Aleksandr Meksi, q e ka datuar kishn si t shekullit XIII-XIV-t, ka par n to llimet e kalimit nga piktura bizantine n Rilindjen e hershme. Nj plak i gjat e i holl vjen t na takoj. Esht 80-vjeari Pre Mark Bela, djali i bajraktarit t fundit. Ky na rrfen se kur jan kryer punimet restauruese nn dyshemen e kishs jan gjetur nj mori skeletesh t varrosura bashk. Mos kemi t bjm me at historin e asaj smundjes s tmerrshme q shfarosi popullsin? Krejt afr nesh, thik prmbi lumin e Matit lartsohet nj tjetr kodr, Gurthi, legjenda thot se kjo kish duhej t ndrtohej mbi at kodr, porse ustallart u zun n hall, sepse sa her q drgonin qeresten lart n maj, aq her e gjenin at n mngjes n vendin ku u ndrtua Kisha e Shna Barbulls. Mesazhi hyjnor ishte i qart: kisha duhej

ndrtuar aty ku sht sot. Pas kishs shtrihet nj rrafshin e gjer q zbret ngadal posht n prrua. Kjo quhet Tranga. Pikrisht kjo lagje thuhet se u shua brenda 24 orve nga ajo smundja enigmatike. Duhet t ket qen nj rac e pashme. Nuk ka si djemt e Trangs, thon ende sot e ksaj dite n Pllan. Prball nesh, matan prroit, duket nj kish e vogl. Esht Kisha e Shna Ndout, edhe kjo e vjetr. Kisha i prkiste m par nj manastiri franeskan q u ndrtua n shekullin XVII mbi tokn e dhuruar nga nj mysliman vendas, Myhtar Halebi. N qeln e ksaj kishe sht ndrtuar nj shkoll ku jepej msim edhe n shqip. Kjo ka ndodhur m 1628. Dhjet vjet m von kjo shkoll u shndrrua n seminar me konvikt. do vit diplomoheshin 25 student. Shqipja, sigurisht ishte e pranishme. Prndryshe prse do duheshin librat e Budit dhe t t tjerve?, thot Pjetri me syt e ngulur n faqen e malit prball kishs. Pllana ka nj tradit shum t fort t shkolls. Fshati ka nxjerr shum t arsimuar. Marku e ka me merak t na kujtoj: Arsimtarja e par n Lezh ka qen nga fshati jon. Quhej Polikroni Vukaj. U kthye nga Zagrebi n 1933 dhe lloi pun si msuese. Bajraktari i fundit na shoqron deri prtej Vorreve t Lidhuna. A e respektojn edhe sot bajraktarin pllanort si dikur?, e pyesim plakun e urt. Po tash ja kena lan trive ndor at pun, prgjigjet ai duke vn buzn n gaz. Marku nuk rresht s treguari bunker t vjetr t kohs s Italis: Ja edhe nji ktu, shife ate atje! Mali prball asht ken shpue krejt e ba me tunele tgjana sa qi hyshin edhe kamionat e rand n to. Xheniert italian duhet ta ken pasur punn m t sigurt. Mbrojtsja e tyre, Shna Barbulla ishte fare afr, n kishn e vjetr. Shn Barbara (Shna Barbulla) sht mbrojtsja e xhenierve, xhenierve minatorve dhe njerzve q kan t bjn me eksplozivt. Nj rrufe e dnoi me vdekje t atin vetm pak koh pasi i kishte prer kokn s bijs. Q asokohe shenjtorja nga Izmiri i mbron njerzit nga shprthimet. Nj e treta e pllanorve jan mysli-

man t vjetr. Nj pjes syresh jan p pasuesit e familjeve vendase t islamizua islamizuar, t tjer, edhe kta fort t vjetr, jan jan banor t shprngulur nga zona af afr Shkodrs, t ikur nga konfliktet me m bejlert pr pun tokash. Duket se my mysliman e katolik kan shkuar jet e m mot mir me njri-tjetrin. Ktu termi bash bashkjetes fetare nuk sht nj shpikje e kohve tona. T part tan edhe kan kan festuar bashk, mysliman e katolik. katolik Ata na kan treguar se mishi i derrit dhe dh i dashit ziheshin n t njjtn tenxhere, tenxher pastaj secili merrte mishin q i tat konte fes s vet, thot Pjetri. Mark Marku tund kokn n shenj pohimi. Baba Bab jem ka pas pi gjak me nji myslima mysliman, shok i tij i fminis thot pr p gjith jetn e kan rujt miqsin. miqsin Ishin ba vllazn. Gjermant n fshat E bjm nj shtitje n lagjen lagje q duket q nga rruga. Na tregotreg jn j nj shtpi, q dikur ka qen jn qen qendra q ndra e komuns. N kohn e qe Zogut Zogut Pllana ishte komun m m vete. ve ete. Krejt ngjitur nj burr l punt brenda. pu unt e tija dhe na fton brend Esht Esh h t Pashk Llesh Gjoka. I ati, at Lleshi, Lles shi, ishte tregtar, kishte nj dyqan dyqa n oborrin oborrin e shtpis. Shtpia e tij ka a qen pr disa koh vendndodhja vendndodh e komands gjermane. Shtpia e gurt, gu urt, krejt n ngjyr gri, mbahet mbah ende me en nde mir. N oborrin e shtpis m Urn rrfen Ur Ur rn e Zogut prball Pashku rrfe histori nga hi h ist s ori t kohs s Lufts. Andej ng fundi i nandorit 1944, gjermant e kishin kish minuar urn po na skena dit gja. De Deri nditn q nji italian, q punonte si xh xhenier me gjermant, i ka thn babs q n ne t ikim prej shpiet dhe ti lam t gjitha gjith dyer e penxheret hapt. Masandej asht as dgju nji shprthim i fort sa a tund tan tan vendi. v ndi. Kur jena kthy e kena gjet shpin e ve paprekun. pa p aprekun. Gjermant kishin hedh ner ne nji nji nga harqet e urs. Po ta shifni edhe edh sot e ka nji hark ma pak. Shna BarBa bulla duket se edhe kt her i k ka ruajtur admiruesit e saj. Biseda pr gjermant i fresfre kon kujtimet Markut. Maj M men edhe un nji histori histo kur kam qen 11 vje nis n t tregoj kah vera e 1944 ken kena ken ndr ara posht. Nji avion gjergje

man fluturote ult sipr nesh. Ndrec Brozi ka marr pushken dhe ka gjujt mbi avionin. Ky bani nji kthes t shpejt dhe ka mitralu posht. Ndreca met i vram. Nji pend qe t axhs tem kan pas met tvrame nmes t ars. Kemi mbrritur n shtpin atrore t Pjetr Jakut. Esht nj shtpi e gurt dykatshe. Pyetjes se kur sht ndrtuar kjo shtpi Pjetri i prgjigjet me nj ngritje supesh dhe me nj disashekullore t thjesht. Shtpia sht djegur dy her nga turqit dhe nj her n 1914 nga trupat e Haxhi Qamilit. Asokohe pllanort nuk pranuan ti jepnin ndihm rebelave. Nj plak e imt na pret n hyrje t shtpis, sht Prena Pjetr Jaku, 85-vjeare, halla e Pjetrit. Si instinktivisht bisedat shkojn srish n kohn e gjermanve. Andej nga funi gjermant ishin ba shum tegr. Krkoshin san pr kuajt e mushkat gjithanej. Po t mos e gjeshin kishin me nis pushkatimet. Pr fat e kan gjet vet te nji ksoll q kishim ktu posht e kshtu kan ik. Na pshtume. Iu ka ndihmuar Shna Bargulla, i themi gjysm me shaka. Po pasha Zotin, prgjigjet plaka krejt serioze. N bised kujtohet edhe nj person tjetr. Ky sht dshmori i vetm zyrtar i Pllans, Gjin Geg Jaku. Askush nuk e dinte, deri n llim t viteve 70 t shekullit t kaluar, se edhe Pllana kishte nj partizan t vrar n luft deri kur eshtrat e Gjinit t shkret mbrritn nga Jugosllavia. Deri n at koh gruaja e tij dhe t tjert nuk e dinin se kishte ndodhur me t. Pr pushtetin e kohs ai ishte thjesht nj i arratisur. Familja e psoi persekutimin e njohur pr vite me radh. Vetm kur Gjini u shpall zyrtarisht dshmor, vetm kur u msua se kishte dhn jetn diku nga Bosnja, ather familja nisi t marr frym lirisht. Damka e t arratisurit u hoq. Gruaja, tashm vejush, kishte t drejt t rimartohej. Kemi zbritur posht n rrug. I hedhim edhe nj sy Urs s Zogut, t ndrtuar m 1928, me at harkun q i mungon q nga koha e Lufts, pastaj kalojm te vendi q quhet Shkalla e Pllans. Esht nj shkmb i madh q zbret drejt e n Mat. Nj burim uji n kmbt e tij vazhdon t rrjedh furishm. Pjetri na thot se ky burim e ka ndryshuar rrjedhn disa her derisa ka zn vend ne zemr t shkmbit. Ca m tej, n lagjen e re t Pllans, na tregojn vendin ku shtrihej dikur pazari m i madh i ktyre anve. Ende sot e ksaj dite quhet Zalli i Dyqaneve. Porse dyqane nuk ka m. Disa makineri t mdha vazhdojn t prpunojn zhavorrin e marr nga shtrati i Matit, ndrsa m posht vazhdojn shtpit e reja t pllanorve. Ka nisur t erret. Mbi kodrn punk vazhdon t bjer shi i parreshtur. Ne e kthejm edhe nj her kokn nga ajo. Tani jemi njohur. Ia dim ca histori, ndaj na duket m pak e uditshme se m par. Autori falnderon posarisht zotrinjt Viktor Gjikola dhe Fran Gjoka pr ndihmn e dhn gjat realizmit t ktij reportazhi. (Pr m gjer shih: Pal Trashaj, Pllana n rrjedhn e historis, Bassania, Lezh 2008; G. Hoxha, L. Przhita, F. Cavallini, Monumente historike t kultit t krishter n Dioqezn e Lezhs, Lezh 2007; Aleksandr Meksi, Arkitektura e kishave t Shqipris (shekujt VIIXV), Tiran 2004; Neritan Ceka, Ilirt, Migjeni, Tiran 2005).

Zinuri, i par nga Shna Barbulla

shqip shqip
E DIEL, DIEL,88 MARS 2009 MARS 2009

27

SPEKTAKEL

27

& TELEVIZION

Pavlini u largua dje nga shtpia e "Big Brother". Humbi lojn, por njkohsisht sht i pasigurt nse do t rifitoj familjen. N nj videomesazh, bashkshortja i ka thn se fmijt, Meri dhe Mario, jan duke e pritur, ajo gjithashtu

Pavlini l shtpin e Big Brother


ig Brother surprizon srish. Puntata e pest e spektaklit t madh ka sjell shum emocione e t papritura pr publikun. Tashm, Big Brother nuk sht m vetm nj reality show e as nj spektakl televiziv, sht kthyer n nj ngjarje t rndsishme shoqrore n vend. Tre kan qen t kandiduae ksaj jave, N studio, gjat rit Arjoni, Aida biseds me d h e Pa v l i n i . Njri prej tyre opinionistt, u largua nga e Big Pavlini pranoi se shtpia Brother Albavajza q i kishte nia. Publiku vendosi q ngjallur pikrisht djanga Thethi, ndjesi seksuale li Pavlini, t dal brenda shtpis s prfundimisht nga shtpia "Big Brother", m e famshme vend. Ai kiishte Zhulieta n shte hyr n shtpin e Big Brother sepse dshironte t tregonte historin e jets s tij, t jepte nj mesazh pozitiv prmes saj, si dhe t fitonte mimin e madh pr t elur nj zyr informacioni pr zonn e Thethit.

ndrra e tij prfundon ktu, ndrsa i hapet rrug shpress pr nj ribashkim me familjen. Prgjat ksaj jave n Big Brother, publiku ka pasur mundsi t njihet me nj mori ndodhish. Mesida, konkurrentja m e re, duket se ka thyer disa ekuilibra t ndrtuara mir mes banorve t shtpis m t madhe n vend. Gjat mbrmjes s djeshme, publiku sht njohur me reagimet, por edhe me banoren m t re brenda shtpis s Vllait t Madh. Ndrkoh q surpriza ka patur edhe pr vajzat brenda shtpis me rastin e fests s 8 marsit. Bashkshortja e Pavlinit, ftes pr bashkim Banort n shtpi, por edhe publiku jasht saj, kan diskutuar gjat mbi situatn familjare t Pavlinit. Atij i sht dhn mundsia t shprehej mbi vshtirsit q haste kur dshironte t takonte fmijt dhe t shoqen. Gjat spektaklit t mbrmshm, Arbana tha se Big Brother ka menduar t mbshtes Pavlinin me dshirn e mir pr ta ndihmuar ta thjeshtonte disi situatn e komplikuar mes tyre. E n kt mnyr, sht mbrritur edhe tek nj e vrtet tjetr. Arbana ka thrritur Pavlinin n dhomn e rrfimit dhe i komunikoi atij se do t fliste pr dika shum delikate. Ajo i tha se

Vllai i Madh dshironte ti bnte nj surpriz dhe pr kt arsye ka kontaktuar me nnn e fmijve t tij. N videomesazhin e transmetuar, gruaja i thot Pavlinit se Kanuni nuk ka ekzistuar asnjher mes nesh, fmijt t presin dhe duan t t shikojn. Ne jemi familja jote e vetme. Arbana i thot se, ndrsa stafi ka br kt surpriz pr Pavlinin, kan zbuluar se Meri dhe Mario nuk ekzistojn t regjistruar n gjendjen civile. Ndrsa ai ka thn se Meri (vajza) sht e regjistruar, ndrsa Mario, (djali), ka lindur pak dit para se t bhej pjes e Big Brother dhe nuk ka pasur mundsi ta regjistronte. Ai ka pohuar se familja e bashkshortes nuk i ka uar fjal pr gjak. Ndrsa Pavlini, pasi ka par videomesazhin, tha se ishte nj surpriz e lezetshme. Surpriza pr Qetsorin Gjat ksaj jave, Qetsori ka br disa akuza t rnda. Nprmjet prmbledhjes javore, e cila u transmetua dje gjat spektaklit, Arbana ka krkuar t qartsohet me Qetsorin. Ajo i krkon atij t shkoj te kutia postare. Big Brother ka vendosur ti bj atij nj surpriz, e cila e qetson dhe e lumturon at n t njjtn koh. Vllai i Madh, brenda nj zarfi, i ka drguar ekografin e fmijs s tij. Bebi sht mir, e shtatznia e bashkshortes s

Qetsorit po shkon po aq mir. Big Brother ka vendosur ti jap mundsin Qetsorit ta ndjek n do hap shtatznin e s shoqes nga shtpia. Megjithat, arsyeja se prse Arbana krkoi t fliste me t ishte fakti se gjat javs ai ka br disa supozime t rnda n lidhje me letrn q Bjordi mori prej t atit. Qetsori ka thn se ajo nuk ishte e vrtet dhe se Vllai i Madh kishte zgjedhur tia drgonte Bjordit, vetm pr t br show. Qetsori ka vn n dyshim transparencn e ktij programi dhe v n dyshim besueshmrin e tij. Po tani q mori ekografin prej s shoqes? Akuzat e Qetsorit jan t rnda, jo vetm pr publikun q ndjek me kureshtje ngjarjet n shtpin m t famshme n vend, por edhe t vet stafit q i prkushtohet ktij programi. Arbana i referon Qetsorit se Big Brother sht duke reflektuar mundsin e marrjes s masave pr sa i prket mungess s besimit nga ana e tij. Qetsori pranon se bri gabim pr gjith sa ka thn mbi letrn e babait t Bjordit. Kam analizuar vetm njrn an t medaljes, ka thn ai, ndrsa pohon se bri gabim q mendoi se letra nuk ishte e vrtet. Kjo surpriz q ju m bt, ishte thik me dy presa, por mendoj se ekografia, sht e vrtet, tha ai.

Adelajda feston 7 Marsin me nxnsit Me rastin e fests s 7 Marsit, Zysha e shtpis s Big Brother e ka kaluar at n shoqrin e nxnsve. Arbana i ka thn Adelajds se Big Brother e ka marr parasysh kt fest jo vetm sepse sht nj detyr fisnike dhe e vshtir, por sepse Adelajda, n jetn reale punon msue- Arbana ka thrrse. Loja q Big itur Pavlinin n Brother kishte menduar pr t dhomn e rrfimit ishte nj ndrrim rolesh. K- dhe i komunikoi se saj here ishin Vllai i Madh nxnsit ata q morn n py- dshironte ti bnte etje Adelajdn. Ata ndodhe- nj surpriz dhe pr shin te tunekt arsye ka konli. Pasi Adela shkon te zona e taktuar me nnn e oborrit, zhvillohet edhe takimi fmijve t tij me nxnsit, t cilt, pasi e kan ndjekur n Big Brother, kan prgatitur disa pyetje pr t. Adels i sht dashur ashtu si gjat nj ore msimi t shpjegoj. Ksaj here ka shpjeguar kuptimin e fjalve dashuri, loj, liri, evolucion.

shqip shqip
E DIEL, DIEL,88 MARS 2009 MARS 2009

28

28

e rinj LIBRAT
abriela Mistral ishte emri i saj i artit. Zgjodhi kt pseudonim si nj homazh pr dy poett e saj m t dashur: Gabriele d'Annunzio dhe Frdric Mistral. Lucila de Mara del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga ishte nj vajz nga Kili, e cila lindi m 7 prill t vitit 1889. Ishte poetesh, msuese, e nj feministie kiliane. Temat qendrore t poezive t Mistralit, jan dashuria, ajo pr njeriun e zemrs, pr nnn... jan kujtimet e saj t dhimbshme, trishtimi, por edhe shrimi. Sot, ndoshta shum pak e njohin veprn e Gabriela Mistral, por poetesha nga Kili ishte autorja e par latinoamerikane q fiton nj mim Nobel pr letrsin dhe vazhdon t mbetet ende gruaja e par q ka mundur ta fitoj at. Jeta dhe poezia e saj shenjohen nga nj ngjarje dramatike: vetvrasja e dashuris s saj t par, ndoshta edhe t vetme. Ajo do t vazhdoj t kndoj gjat gjith jets pr at djalosh me trndafil t kuq mes flokve... q largohet n prjetsi, e shpreh kt dhimbje sidomos n Sonetos de la mueste (Sonetat e vdekjes, 1914), t cilat i kushtohen trsisht atij. Babai, Juan Gernimo Godoy Villanueva, e braktis familjen kur Mistral ishte vetm tre vjee. E megjithat, edhe pse e vetme n moshn 14-vjeare, poetesha arrin t mbaj financiarisht veten por edhe nnn e saj, Petronila Alcayaga, duke punuar si ndihmsmsuese. sht tepr e lidhur me nnn, nj dashuri e cila vihet re qart kur n vdekjen e saj n vitin 1929, Gabriela i kushton pjesn e par t librit Tala. N 1904 ajo publikon disa prej poemave t saj t para, duke prdorur pseudonime t ndryshme. N vitin 1906, pikrisht ndrsa vazhdon t punoj si msuese, takohet me Romeo Ureta, nj puntor hekurudhe, i cili do t vras veten n vitin 1909. Prezenca e dhimbjes n poezin e Mistral, e cila i kushtohet gjersisht tems s vdekjes, pr shkak t ksaj ngjarjeje tragjike n jetn e saj, do t arrij kulmin, m shum se kushdo n poezin latinoamerikane, Gabriela do t prdor at. Nj tjetr influenc e fuqishme n letrsin e saj sht edhe mnyra pasianonte me t ciln Mistral gjithnj do t vazhdoj miqsit e saj. Shenjat e para t suksesit i prkasin dhjetorit t vitit 1914, kur vlersohet me vendin e par n nj konkurs kombtar letrsie, me poezin Sonetos de la Muerte. Duke nisur q nga ai moment e n vazhdim, ajo gjithnj e m shum do t prdori pseudonimin Gabriela Mistral. N vitin 1922 e drgojn n Meksik nga Ministria e Edukimit si pjes e nj plani t reforms n arsim. Publikon Desolacin dhe me t mbrrin edhe fama ndrkombtare. nj vit m pas boton edhe Lecturas para Mujeres, nj vllim n proz dhe vargje kushtuar mmsis, kujdesit pr fmijt dhe nacionalizimit. Me tu kthyer n Kili, i dorzohet titulli akademik profesor i gjuhs spanjolle n Universitetin e Kilit. Tashm ishte e njohur prtej kufijve t vendit t saj ajo ndrmerr nj udhtim ku prezanton poezin e saj n bot. E nis me Shtetet e Bashkuara t Ameriks e m pas edhe n Evrop n vitin 1924.

ISIDOR KOTI

Beteja e shpirtit
Botoi: Emal mimi: 400 lek llimi poetik Beteja e shpirtit 100 poezi. Kritiku i artit, prof. dr. Adriatik Kallulli e quan poetin Isidor Koti herolirik, sepse kur krijuesi sht n ekstazn poetike-artistike, ai nuk prfaqson vetm vetveten, por heroin lirikpoetik. Ky hero, ashtu si del n vllim sht i tri brenda realitetit t sotm. Ai na sjell poezi tr nerv, t cilat lindin nga nj shpirt i shqetsuar, q nuk e kundron jetn e do dite me indiferenc, me ftohtsi, apo me pragmatizm dhe llogaritje t neveritshme. Ai e shikon, e prjeton jetn si nj njeri thellsisht njerzor, si nj mm virtytesh dhe vlerash. Ky vllim sht me t vrtet nj debutim serioz, gj t ciln ka pr ta zbuluar edhe lexuesi prmes vargjeve, thekson kritiku Kallulli.

Dashuria thuret prtej vdekjes

KAREN ARDIFF

Sekreti i fytyrs sime


Botoi: Dituria mimi: 700 lek erenika Broderik, 14-vjeare ka kaluar nj jet t qet pa trazime. Pr m tepr, fytyra e saj e shfytyruar e ka br gati memece. Pas vizits s doktorit t ri, Geraghty, kur ajo dgjon pr her t par mundsin e nj ndryshimi, magjepset, arratiset nga shtpia drejt nj jete tjetr, pran kushrinjve t saj t pasur n Dublin, q e presin krahhapur. Por naiviteti i Veroniks nuk i qndron dot asaj shoqrie t sostikuar dhe ajo llon t luaj nj loj t rrezikshme. Sekreti i fytyrs sime, sht nj rrm i fort pr dashurin dhe tragjedin, ngjarjet e t cilit jan vendosur n Dublinin e viteve 30.

Gabriela Mistral

Pr her t par e shkel kt kontinent e megjithat menjher vendos nj lidhje t fuqishme aq sa n Madird publikon librin e ri Ternura, nj koleksion poezish t shkruara kryesisht pr fmij, por q shpesh jan t prqendruara mbi trupin e femrs. Vitin pasardhs, kthehet n Amerikn Latine me vizita n Brazil, Uruguai dhe Argjentin. M n fund edhe n Kili. Mes viteve 1925 dhe 1934, jeton mes Francs dhe Italis. Gjat ktyre viteve ajo punon pr League for Intellectual Co-operation. Jep leksione n Barnard College t Columbia University, si dhe n Vassar College e University of Puerto Rico. Njsoj si edhe shum artist e intelektual t tjer t Ameriks s Jugut, Mistral bhet konsull i Kilit duke nisur nga viti 1932 e deri kur ndrron jet, duke e kryer detyrn e saj n Napoli, Itali, Madrid, Spanja, Petrpolis n Greqi, Nizza n Franc, Lisbona, Portugali, Los Angeles e Santa Barbara n SHBA, Veracruz, Meksik, kthehet srish n Itali, n Napoli pr t prfunduar n Nju Jork. N vitin 1938, n Buenos Aires, fal edhe ndihms s mikeshs s saj t vjetr, Victoria Ocampo, publikon veprn e saj t re t titulluar Tala. Fitimet prej shitjes s ktij vllimi jepen n bamirsi pr fmijt e mbetur jetim prej Lufts Civile Spanjolle. N kt vllim prfshihen poema t ndryshme, t cilat nxjerrin n pah folklorin e Ameriks s Jugut dhe t Evrops Mesdhetare. N gushtin e vitit 1943 edhe Juan Miguel, nipi i saj asokohe 17-vjear, vetvritet. Edhe kjo ishte nj humbje tragjike pr Mistral, duke qen se nipin e kishte rritur vet, sikur ta kishte fmij. Kjo vdekje si dhe shprthimi i tensioneve mes Evrops dhe Ameriks n t ashtuquajturn Lufta e Ftoht, jan objekti i vllimit t saj t fundit me poezi i cili u botua vetm pas vdekjes n vitin 1954 dhe q u titullua Lagar. Nj tjetr vllim me poezi Poema de Chile, q do t dal nn kujdesin e mikes s saj, Doris Dana, n vitin 1967. Ky vllim prshkruan kthimin e saj shpirtror n Kil, nn shoqrin e nj djaloshi indian nga shkrettira e Atacama-s dhe e nj qukapiku nga Andet. N 15 nntor t vitit 1945, ajo fiton mimin Nobel pr letrsin. sht e para grua nga Amerika e Jugut q arrin t fitoj nj mim kaq t rndsishm. Pas saj, n vitin 1971 sht poeti Pablo Neruda, nga Kili i cili vlersohet me t njjtin mim. Kjo sht nj pik e prbashkt mes tyre, pika tjetr sht se pikrisht Gabriela, kur ishte msuese e shtyu djaloshin Neruda t vazhdonte rrugn e tij n fushn e poezis. N vitin 1951, i dorzohet n vendin e saj mimi kombtar pr letrsin. Shndeti i saj prkeqsohet gjithnj e m shum ka vshtirson edhe udhtimet e poetes. Gjat viteve t fundit t jets qndron n Nju Jork ku edhe do t ndrroj jet pas nj beteje t gjat me tumorin m 10 janar t vitit 1957. Ishte 67 vje. Trupi i saj kthehet n Kili nnt dit m von. Qeveria deklaron tri dit zie kombtare. Mijra qytetar bjn homazhe. Ar.He

EQREM BASHA

Shtpia e Mallit
Botoi: Ideart mimi: 500 lek

r albanologun Robert Elsie, Eqrem Basha i ka ofruar prher lexuesit nj vshtrim qytetar mbi realitetin dhe shijon absurditetet e jets s prditshme. I lindur n Dibr, Basha sht poet, tregimtar, romancier, skenarist, kritik i arteve gurative, prkthyes nga frngjishtja, italishtja e gjuht sllave. sht autor i dhjet vllimeve me poezi, katr vllimeve me tregime dhe tri romaneve (i treti n dorshkrim). Shtpia e njohur frnge Fayard n vitin 1999 botoi nj vllim me tregime t zgjedhura (Les ombres de la nuit Hijet e nats) q pati mjaft jehon n shtypin frng dhe i hapi rrugn e pjesmarrjes n shum takime e festivale evropiane t letrsis.

STEVEN SCOTT

Njeriu m i pasur n kohra


Botoi: Max mimi: 800 lek librin Njeriu m i pasur n kohra, Scott-i beson dhe u bindet ligjeve t Solomonit n rrugn drejt pasurimit, ndrkoh q mosdgjimi i kshillave t tij pason me fryte t dobta, deri n rrnim (si ndodhi edhe me vet Solomonin, kur shkeli rregullat e tij). Sipas interpretimit q u bn Scott-i msimeve t Solomonit, pasuria, suksesi dhe lumturia jan fryt i veprave tona. Libri ofron kshilla mbi veprimet q duhet dhe nuk duhet t ndrmerrni q tia dilni mban. Krijoni nj vizion t qart, hartoni nj plan t sakt, zbatojeni n praktik me prpikri, si dhe shmangni pengesat dhe grackat gjat rrugs.

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

PERSONAZH

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

29

Nga nj rol n tjetrin, ajo krkon t vjel at q se ka gjetur m par. S fundmi, ka zhbiruar n karaktere t forta femrash, ish-prostituta, gra q ekuilibrojn forcn mashkullore, vajza q bjn pakt me mkatin e joshjes... Kto koh sht ulur n salln e provave pr t sjell nj nn. Teksa ka dhn e marr prej tyre, n kt dit q n t gjith botn u kushtohet femrave, me prjashtime, aktorja e sheh femrn shqiptare jo shum t kultivuar. Ka nj lloj harbutrie q nuk u shkon femrave si qenie t brishta. Ndonjher na qllon t shohim femra si meshkuj, femra q tregojn forcn, por ka nj list t gjat edhe me femra t sofistikuara. N sken ka provuar ti bj t dyja, ndrsa i mbetet parimit se duhet t pasurohesh gjithmon

Yllka Mujo

Jam e knaqur me rolet e nnave


OLIVERTA LILA

eatris, Frida Frest, Xhemi, Filumena Marturano...Jan katr personazhe femra, t ngjashme po aq sa t ndryshme, t cilave Yllka Mujo u ka dhn z. N m shum se nj vit e gjysm ka jetuar me to. N kt ngrthim zbulimesh, marrjesh e dhniesh, ka prjetuar nj periudh intensive aktrimi. Ka provuar t jet nj grua shtpie te Pamje nga ura e Millerit, nj Frida Frest q ka pranuar kompromisin e nj drejtori banke pr t joshur klientt n kmbim t parave te Franku i pest, nj pronare vajzash q prostituojn n Poshtprpjetat e dashuris dhe s fundmi nj Filumena Marturano, nj ish-prostitut q lufton pr fmijt, pr dashurin, pr familjen. Nuk i krkoj un rolet, m jan propozuar. Gjithka varet nga veprat q zgjidhen dhe nga regjisort. Personazhet e realizuara s fundmi i kam pranuar pr karakteristikat e tyre t veanta dhe t ndryshme. Kan qen figura t bukura femrash q m kan trhequr pr ti interpretuar. Mbrmjeve vazhdon t jet Filumena Marturano, nj heroin, si Mujo e quan, nj figur q tenton t ndryshoj mentalitetin e nj shoqrie t caktuar. Ajo sht gruaja q nuk heq dor nga qllimet. Ndrsa paraditeve sht ulur srish n salln e provave. Pr nj tjetr personazh. Nj nn nga Tenes Williams. S jashtmi duket se nj grindje personazhesh do shprthej.

Por Mujo shprehet e qet pr kt an. Eksperienca bn q ti menaxhoj mir rolet. Kto mendime do ti prkisnin vajzs s re, asaj q ngjitej n skena festivalesh e studionte pr kanto, teksa teatri ishte instinkt q e thrriste s brendshmi. Por ishte filmi q do ta hidhte n rrugn e pakthyeshme t aktores. Pikrisht roli i Alms n I teti n bronz me regjisorin e ndjer Viktor Gjika. Tashm, kur ka kaluar m shum se gjysmn e karriers, personazhet e Yllka Mujos jan nj laborator q dshmojn procesin krijues t aktores. Nj galeri q vazhdon t pasurohet, ndonse n vend t vajzave t reja, vajzave lozonjare, shprfaqen bot t mdha e t ndrlikuara femrore. E kam knaqsi q m kan ardhur rolet e nnave. Mosha bn t vetm, un nuk jam m vajz e re dhe do t ishte gabim t mendoja ndryshe. T jesh nn, prve sakrificave, mundit, lodhjes, ndonjher edhe deprimimit, sht knaqsi e jashtzakonshme. Pr m tepr, q t ndihmojn t prsosesh edhe vet si nn, shprehet aktorja, s cils prtej skens, n jetn reale, i sht dashur t prkujdeset pr dy fmij, Elia dhe Amos. N udhtimin ku ajo beson se sht rritur me ta, duket se ata kan marr nga pasioni i saj. T dy kan provuar t aktrojn. Pr do prind, fmija sht dashuria m e madhe. T gjith njerzit kan mnyrat e tyre pr t edukuar fmijt. Un i kam edukuar me dashuri. Edhe i kam kontrolluar, kam qen e shqetsuar dhe vazhdoj akoma t shqetsohem, por nuk i kam tronditur me t folurn egr dhe t ashpr. Ata e kuptojn q kan t bjn me nj nn aktore. E din kur kam shqetsime pune dhe jan treguar tolerant. Deri tani jemi tri miq, nuk i fshehim gj njri-tjetrit. Bjm biseda filozofike, bjm humor, jemi sa t rritur aq edhe foshnje, shpre-

het Mujo. E teksa shikon hapat e par t fmijve t saj, por edhe t aktorve t rinj, natyrshm bn nj paralelizm n koh. Njkohsisht edhe dallimin e brezave. Shprehet se dikur, ata kan

"E kam knaqsi q m kan ardhur rolet e nnave. Mosha bn t vetm, un nuk jam m vajz e re dhe do t ishte gabim t mendoja ndryshe"

punuar me shum prkushtim. Synimi i vetm ishte teatri dhe ata prqendronin gjith energjit pr t arritur atje. Koht kan ndryshuar dhe t rinjt sot i marrin gjrat m leht. Kan shum interesa njkohsisht dhe po kshtu i shprndajn energjit. Por kjo ndoshta vjen edhe ngaq aktrimi ende nuk u sht kthyer n nj domosdoshmri, shprehet ajo. Ndrsa vet, sht ende n krkim t pasurimit t shumsis s karaktereve, bots psikologjike dhe fizike q ka gjetur n personazhet e saj. Ka shum role q do ende ti luaj. Dramaturgjia sht e jashtzakonshme, mjafton t krkosh dhe gjen role pa fund q do t doja ti bja. Filumena sht nj prej atyre q do ta dshironte do aktore. E pata un shansin ta interpretoja, shprehet ajo, teksa ktu nuk mund t mos bhet lidhja me politikat kulturore q domosdoshmrisht, n zinxhirin krijues prcaktojn edhe mundsit q u jepen aktorve. Mungesa e financimeve, trupave private, e nj teatri tjetr e rrjedhimisht edhe e konkurrencs, jan disa nga problemet q rreshton Mujo. Gjithsesi, n kto role q i ofrohen, ende mungon personazhi shqiptar. N dramaturgjin shqiptare ende nuk po na del nj dramaturgji e mirfillt q t godas. Shkruhen disa lloj komedish apo ka nj tendenc pr t shkruar ndonj monodram, por nuk kemi par ndonj pjes t arrir. Streha e t harruarve, nj dram e thell sociale, u vu disa vite m par, por duket se zhvillimi i drams kombtare ka shkuar n kah t kundrt. Mund t veohet Stefan apaliku, i cili nuk sjell thjesht nj vepr, por nj subjekt mbi t cilin mendohet, thekson aktorja. Galeris s saj t personazheve i mungon ende personazhi i monodrams. Shprehet se po t gjente dika t prshtatshme

do ta interpretonte, por deri m tani nuk ka ndodhur. Dikur kam pasur nj projekt me Fadil Hysn, Zri njerzor, nj monodram tronditse me t ciln punuam, por nuk arritm ta shfaqim. Ishte koha kur ministri i athershm i Kulturs, Edi Rama, u zvendsua nga Esmeralda Urui, e cila e anuloi kt projekt, kush e di pr far arsyesh. Nse ndonjher do t m josh ndonj monodram, pa dyshim q do ta bj. Kto koh, ditt e Yllka Mujos jan t mbushura pothuajse me aktrim, por ndodh q t ket edhe periudha t gjata pushimi, t cilat kur zgjaten prbjn nj rrezikshmri pr aktorin. Ndonse duket se pr t sht koha e art e teatrit, ajo nuk sht distancuar nga filmi. Prvoja e fundit sht xhirimi n filmin Muaj mjalti, me regjisorin serb Goran Paskaljevi, i cili ende nuk sht shfaqur premier. E konsideron si nj prvoj me nj regjisor, i cili t ofronte pr t msuar jo vetm nga ana profesionale, por edhe nga etika njerzore dhe e puns. Nuk brtiti kurr, nuk bri asnj gjest t shmtuar. E nuhaste nga larg se me far aktori kishte t bnte dhe e onte rolin atje ku atij i prshtatej, shprehet Mujo. N teatr ende nuk i sht dhn mundsia t punoj me regjisor t huaj. Por prtej ksaj, pr t, thirrja m e madhe duhet ti drejtohet menaxhimit t kulturs n vend, q nj dit t mos themi: na ishte njher nj teatr, na ishin njher ca aktor, na ishin njher regjisor....

shqip shqip
E DIEL, DIEL,88 MARS 2009 MARS 2009

30

30

SPORT
Shkurt
AUSTRI

SUPERIORE / JAVA 23
REZULTATET Tirana-Lushnja 2-1 Memelli 25, Muka 64 / ela (11m) 82 Dinamo-Apolonia 3-1 Sefa 41, Bakaj 77, Plaku 90 / E. Haxhibuli 85 Vllaznia-Bylis 0-0 Shkumbini-Flamurtari 1-1 13 Mustafaj / Veliu 83 Teuta-Partizani 3-2 Vila 48, (11m) 83, Hysa 90+2 / Ngjela 36, Karapici (11m) 71 Besa-Elbasani 1-1 Leci 64 / Pema 25 KLASIFIKIMI 1. Tirana 2. Vllaznia 3. Dinamo 4. Shkumbini 5. Besa 6. Teuta 7. Elbasani 8. Flamurtari 9. Partizani 10. Apolonia 11. Bylis 12. Lushnja N 23 23 23 23 23 23 23 23 23 23 23 23 P 44 42 41 37 33 32 26 26 25 24 22 19

Shprthen Salihi, dygolsh pr Ried


amdi Salihi konfirmon momentin e mir q po kalon me austriakt e Ried. Sulmuesi i kombtares ishte protagonisti absolut n fitoren 2-0 q skuadra e tij arriti n fushn e saj prball Austria Karnten. 25-vjeari ishte autori i t dy golave, nga nj n do pjes: ai prshndeti rrjetn n t 24n, ndrsa kur kronometri tregonte 64 minuta loj, realizoi edhe golin e siguris. Tashm, lojtari i Kombtares sht ngjitur n kuotn e 6 golave n 15 ndeshje t zhvilluara n tipp3Bundesliga, ndrkoh q Ried ngjitet n kuotn e 36 pikve n 25 takime. Me kt paraqitje, Salihi konfirmoi formn e mir, pas golit t realizuar n Kupn e Austris vetm 4 dit m par, n barazimin 2-2 me Trenkualder Admira. N at ndeshje, Salihi realizoi edhe n gjuajtjet e penalltive, gjithsesi Ried u eliminua nga aktiviteti. e. kodheli

Bardheblut kalojn me vshtirsi 2-1 Lushnjn, Dinamo regjistron fitoren e katrt radhazi n kampionat nn drejtimin e Mus

Vllaznia bn harakiri, shkputet Tirana


Shkodrant barazojn pa gola n Loro Borii me Bylisin e vendit t parafundit
ERALD KODHELI

BUNDESLIGA

Gjermani, dit e zez pr shqiptart

Kriza

uhej t ishte java e tri pikve t lehta, por ndeshjet e para t fazs s tret rezer vuan mjaft surpriza. Mbi t gjitha n kreun e Kategoris Superiore. Edhe pse luante me Bylisin, nj kundrshtar q n letr sht dukshm m inferior, edhe pr vendin e parafundit n klasifikim, Vllaznia nuk arrin t marr m shum se barazimi 0-0. Ky rezultat, i cili u regjistrua n debutimin e Dervish Haxhiosmanovi n stolin e skuadrs, i shkput kuqeblut me 2 pik nga Tirana. Me nj pjes t par pr t harruar dhe me fatin kundr n pjesn e dyt t takimit n Loro Borii, n kampin shkodran u konfirmua momenti i vshtir, q filloi me shkatrrimin 4-0 n fushn e Teuts, e shkaktoi largimin e trajnerit Agim Canaj. Dy pikt e humbura kan ardhur si nj dhurat pr Tirann, pas debatit disaditor pr kreun e klasifikimit n prfundim t fazs s dyt t kampionatit. Bardheblut, n ann tjetr, nuk i lejuan vetes asnj hap fals prball Lushnjs, duke fituar mes vshtirsive me rezultatin 2-1. Memelli hapi serin e golave n t 25-n, duke shnuar golin e tet n portn e lagunarve n pes prballje t ktij sezoni mes kampionatit dhe Kups (7 gola i ka shnuar n 180 minuta n Kup). Sulmuesi, kartoni i t cilit zotrohet nga suedezt e Gais ishte protagonist edhe n golin e dyt t 23 her kampionve, kur i vetm me portierin preferoi t pasonte te kapiteni Muka, q me portn e boshatisur nuk e kishte t vshtir ta shtynte topin n rrjet. Miqt nuk u dorzuan dhe n t 82-n, krijuan iluzionin se e rihapn ndeshje, pas penalltis s realizuar nga ela. Hapin e t besuarve t Agustin Kols vazhdon ta mbaj edhe Dinamo. Q prej emrimit t Shklqim Mus n krye t skuadrs, blut njohin vetm triumfe. Pas 3-1 kundr Apolonis, ata e rrisin n katr numrin e fitoreve radhazi n kampionat (5 n total, duke llogaritur edhe fitoren 2-1

Elbasani ka harruar t fitoj


lbasani vazhdon krizn e rezultateve. Verdheblut morn nj pik me shum vlera n fushn e Bess, por nga java n jav po krijohet bindja se skuadra ka harruar si tohet. Trium i tyre i fundit n Kategorin Superiore sht regjistruar m 31 janar: 2-1 n fushn e Teuts, n takimin e vlefshm pr javn e 18-t. Pavarsisht shpenzimeve t mdha n merkaton e janarit, me blerjen e shtat futbollistve dhe emrimit t Faruk Sejdinit n krye t skuadrs, n javn e 20-t, ata nuk tojn prej katr ndeshjesh (pes s bashku me ereknalen e Kups kundr Tirans). Skuadra e Xhaxhit ka regjistruar deri m tani 3 barazime dhe nj humbje me Partizanin n elitn e futbollit shqiptar, duke grumbulluar vetm 3 pik pas largimit t Mirel Joss. e. kodheli

n Shkodr n erekfinalen e par t Kups). Me kto tri pik, blut i afrohen edhe m shum Vllaznis s vendit t dyt, me 1 pik diferenc. Treshja sulmuese Sefa-Plaku-Bakaj vazhdon t jet

shum efikase prpara ports, me nga nj gol secili n sfid e djeshme, ndrkoh q pr fierakt kjo ishte humbja e katrt radhazi. Mbyllen n barazime 1-1 dy takimet Shkumbini-Flamurtari

dhe Besa-Elbasani. Ndeshje mjaft emocionuese ishte edhe ajo n Durrs, ku Teuta arrin t fitoj 3-2 me Partizanin n sekondat e fundit t kohs shtes. Me dy gola t Emiljano Vils dhe nj t

t riut tjetr, Vilfor Hysa, t besuarit e Starovs prmbysn dy her avantazhin e prkohshm t miqve, q fillimisht shnuan me Ngjeln, ndrsa me pas me Karapicin.

utbollistt shqiptar q luajn n kampionatin gjerman kan qndruar n hije n ndeshjet e ksaj jave. Ervin Skela dhe Energie Kotbus jan mposhtur n fushn e tyre nga Herta e Berlinit. 3-1 ishte rezultati final i takimit, n t cilin fantazisti vlonjat sht aktivizuar pr 83 minuta. Edmond Kapllani ka ngrohur stolin prgjat gjith 90-minutshit ku Karlsruhe humbi 1-0 n fushn e Volfsburgut. Trajneri Beker vazhdon ta injoroj sistematikisht sulmuesin, q prej mosaktivizimit ka humbur edhe vendin n Kombtare. Ashtu si ishte paralajmruar, Altin Lala nuk ka qen i grumbulluar humbjen 5-1 t Hanover me Bajernin. Fundjav e keqe edhe pr Skerdilajd Currin, q u ndshkua me karton t kuq vetm pas 18 minutave loj, ndrsa Aue humbi 2-0 n fushn e saj me Shtutgarter Kikers. e. kodheli

UKRAIN

KATEGORIA I / JAVA 21
REZULTATET SknderbeuBilisht S. 2-0 PogradeciLai 0-0 TurbinaAda 2-1 SopotiNafttari 2-0 DajtiBurreli 0-0 GramoziBeslidhja 4-2 KastriotiSkrapari 3-0 TrbuniLufttari * 0-2 (* Lufttari ton n tavolin) KLASIFIKIMI N 1. Sknderbeu 21 2. Lai 21 3. Kastrioti 21 4. Gramozi 21 5. Burreli 21 6. Dajti 21 7. Turbina 21 8. Lufttari 21 9. Sopoti 21 10. Skrapari 21 11. Beslidhja 21 12. Ada 21 13. Pogradeci 21 14. Bilisht S. 21 15. Nafttari 21 - Trbuni* (* Trbuni sht prjashtuar) P 46 43 41 37 33 30 30 29 28 25 24 23 21 18 16 -

Kategoria I

Korart fitojn derbin me Bilisht Sport dhe prfitojn nga ndalesa e Lait n Pogradec

Krivbas, humbje n syt e Ari Han


rivbas Krivji Rig humbet 2-0 n fushn e saj prball ernomorets Odesa, n takimin e javs s 19-t t Vyscha Ligas. Didenko dhe Vasin nnshtruan skuadrn ku militojn tre shqiptart Isli Hidi, Ervin Bulku dhe Dorian Bylykbashi. Kjo ndeshje u ndoq edhe nga trajneri i Kombtares, Ari Han, i cili ka filluar turin e vzhgimeve pr shqiptart q militojn n Ukrain. N qendr t vmendjes ishte fantazisti elbasanas, Bylykbashi, q shihet si kandidat potencial pr nj fanell kuqezi. Sot trajneri holandez do t jet n stadiumin e Kievit, ku Dinamo luan me Vorskla Poltavn. Aty Han do t shoh nga afr formn e Debatik Currit dhe Armend Dallkut, ndrkoh q kjo sfid do ti shrbej pr t krijuar nj ide edhe pr sulmuesin e talentuar t Shpresave, Ahmed Jonuzi. e. kodheli

Sknderbeu i Fortuzit tenton "arratisjen" e radhs drejt elits


knderbeu fiton 2-0 derbin me Bilisht Sport dhe tenton nj tjetr shkputje nga ndjekset e tjera n Kategorin e Par. Skuadra e drejtuar nga Indrit Fortuzi kalon pa vshtirsi n Kor, duke hedhur pas krahve humbjen 4-1 t msuar n mesjav n fushn e Lait. Bardhekuqt prfituan edhe nga hapi fals i skuadrs s drejtuar nga Edi Martini, q u frenua n barazim 0-0 n fushn e Pogradecit. Me kt rezultat, laiant humbasin dy pik n garn kundr Sknderbeut, ndrsa tashm duhet t

tregohen t kujdesshm edhe pr skuadrat q renditen m posht. N fakt, pas fitores 3-0 me Skraparin, Kastrioti i vendit t tret ndodhet vetm dy pik larg vendit t dyt. Spektakl n Ersek, ku sfida e Gramozit me Turbinn ka prodhuar emocione dhe gjasht gola. skuadra surpriz e ktij sezoni ka fituar 4-2, duke u konsoliduar n vendin e katrt n klasifikimin, i cili do ti siguronte nj vend n ndeshjet play-out pr tu ngjitur n Kategorin Superiore. Sopoti mposht 2-0 Nafttarin, duke regjistruar fitoren e katrt n po kaq

prballje historike me kuovart. Ndrkoh q, Dajti dhe Burreli ndajn nga 1 pik n Kamz, duke mos prshndetur rrjetn, pavarsisht rasteve t shumta pr shnim. N javn e 21-t t Kategoris s Par, Lufttari merr 3 pik komode: gjirokastritve nuk u sht dashur t udhtojn drejt Puks dhe kan fituar 2-0 sfidn n tavolin me Trbunin. Kta t fundit jan prjashtuar nga kampionati pr shkak t dhuns ndaj gjyqtarit Mentor Sopjani dhe asistentve t tij vetm pak dit m par. e. kodheli

shqip
E DIEL, 8 MARS 2009

SPORT
Mesfushori Milani

PER ME SHUME www.gazeta-shqip.com

31

Juventusi, 6.7 milion euro pr Deko

Galiani: Bekham hoqi dor nga parat

P
ELSI

Anglezt jan zhgnjyer nga forma e lojtarit, pr t cilin paguan 8 milion euro te Barcelona

ortugezi Deko i sht shtuar lists s Juventusit pr merkaton e vers. Sipas mediave britanike, bardhezinjt krkojn t blejn mesfushorin e elsit, t cilin e shohin si pasardhsin e Pavel Nedved, q do t largohet nga futbolli n moshn 36-vjeare. Zonja e Vjetr shpreson ta blej lojtarin e prfaqsueses luzitane pr afro 6.7 milion euro (6 milion sterlina). Deko luan n Stemford Brixh prej llimit t ktij sezoni, kur u transferua nga Barcelona, pasi u krkua me ngulm nga Luis Felipe Skolari, por loja e 31-vjearit nuk ka qen n nivelet e pretenduara nga drejtuesit e klubit londinez.

P
ANGLEZI

Pr t qndruar n Itali, Devid Bekham hoqi dor nga afro 2 milion euro t rrogs vjetore

asi i siguroi Milanit shrbimet e Devid Bekham deri n fund t sezonit, Adriano Galiani zbuloi prapaskenat e marrveshjes. N futboll, jan t pakt lojtart q kan hequr dor nga nj mal me para. Bekham sht njri prej tyre, ishin fjalt e numrit 2 t kuqezinjve. Edhe pse akordi nuk sht br ende zyrtar, ai tregoi se n bisedimet me Los Anxhelos Galaksi, vullneti i lojtarit rezultoi deciziv: Anglezi di si ta shpreh n mnyr bindse lidhjen dhe afrimitetin q ka me nj klub. Pr ecurin jo t mir t Milanit, Galiani shtoi: Dmtimet jan arsyeja kryesore, edhe nesr (sot) me Atalantn, kemi 8-9 mungesa.

Trajneri i Manester Junajted nuk sht ende i bindur nse ka ardhur koha t largohet nga posti n Olld Traford

BUNDESLIGA

Ferguson, i friksuar nga pensioni


Kam punuar kaq gjat n futboll, sa mund t mos ambientohem dot me jetn e re
rajneri i Manester Junajted, Sr Aleks Ferguson, ka pranuar frikn prej largimit nga futbolli, por pranon se tashm ai sht n fazn nale t karriers. N sezonin 2001/02, skocezi kishte br publik synimin pr t dal n pension, por pas kmbnguljes s klubit, ai ndryshoi mendim, duke vazhduar aventurn te Djajt e Kuq. Gjat qndrimit 22-vjear (prej nntorit 1986) n Olld Traford, ai ka tuar nj numr mjaft t madh trofesh, duke prfshir ktu dhjet tituj n Premiership, pes FA Cup, tri Kupa t Ligs, dy Liga Kampionesh dhe Botrorin pr Klube. Spekulimet pr lamtumirn e tij nga drejtimi i stolit t kryesuesve n Premiership vazhdojn dhe sipas pohimeve t Ferguson, kontratat e ardhshme do t jen vetm 1-vjeare. Gjithsesi, 67-vjeari tregon se n vendimin pr tu trhequr do t ndikojn tre faktor, duke pranuar edhe shqetsimin pr daljen n pension. Kur arrita moshn 60 vje, i bra vetes pyetjen nse do tia vlente t vazhdoja m tej, tha ai pr francezen LEquipe. Isha pran largimit. Por, me ndihmn e familjes sime, shum shpejt kuptova se po bja nj gabim. Aktualisht i trembem ides s largimit nga futbolli. Kam qndruar pr shum koh n fushat strvitore, e n momentin e shkputjes mund t mos ambientohem dot me jetn e re. Kam vendosur q t mos e pyes m veten pr t ardhmen. Arsyet prej t cilave mund t trhiqem, jan tre: gjendja shndetsore; nse loja nuk do t m dhuroj m knaqsi dhe nse nuk do t kem fuqi pr tu prballur me sda t reja. Prpara do llimsezoni i mendoj kto tri gjra. Shkoj rregullisht t vizitohem te doktori dhe ai m thot trajner, jeni 67 vje, dhembjet e shpins do t shtohen edhe m shum. Ndonjher nuk do ta kesh t leht as t ngrihesh nga krevati. Tashm, po planifikoj gjuajtjen e penalltive n karriern si trajner. Kt e kam t qart. Por, momentin e lamtumirs do ta vendos vetm un. Skuadra Ferguson ka folur edhe pr dy shtje t brendshme t skuadrs. E para sht e ardhmja e 25-vjearit Karlitos Tevez, pr t cilin trajneri ka folur qart: Kontrata e Tevez nuk ka lidhje me zgjedhjet e mia teknike. Gjithka q sht prfolur jan vetm spekulime t mediave. Argjentinasi po luan m pak n kto momente, vetm sepse mendoj se Berbatov sht m mir zikisht. Sr Aleks foli edhe rreth Kristiano Ronaldos, t cilin pothuajse t gjith gurat e kampionatit anglez e kan cilsuar arrogant. do lojtar i madh n histori ka qen pak arrogant, shpjegoi Fergi. Ata kan kuraj kur kan topin, gjithka kalon nga kmbt e tyre. Nuk shoh asgj t keqe. M plqen mnyra sesi Kristiano luan, kam paguar mbi 14 milion euro pr kt.

REZULTATET
Bajern-Hanover 5-1 Van Bujten 20, Klose 25, Altintop 34, Podolski 73, Demikelis 89 / Shtajner 15 Kotbus-Herta 1-3 Kagdas 21 / Voronin 34, 44, 88 Hofenhaim-Verder 0-0 Mgladbah-Hambu. 4-1 Frojnd 24, Levels 42, Bruvers 54, Marin (11m) 65 / Petri 29 Shtutgart-Borusia 2-1 Elson 10, Gomez 62 / Valdez 52 Volfsburg-Karlsru. 1-0 Xheko 38

SERIA A

FUTBOLLI
Fergi do t largohet nga futbolli pr tri arsye: gjendja shndetsore, mungesa e knaqsis dhe nse nuk do t ket fuqi pr sda t reja

K. RONALDO
E akuzojn se sht arrogant? T gjith lojtart e mdhenj jan nga pak. Por, m plqen mnyra e tij e lojs dhe jo m kot e afrova n skuadr

TEVEZ
Sipas trajnerit t Manesterit nuk ekziston asnj shtje Tevez dhe mosaktivizimi i tij lidhet me formn m t mir t bullgarit Berbatov

REZULTATET
Roma-udineze 1-1 Vuini 61 / Felipe 55 Xhenoa-Inter 0-2 Ibrahimovi 2, Baloteli 61

LA LIGA

REZULTATET
Barcelona-A.Bilbao 2-0 Burgos 17, Mesi (11m) 31 Real M-At.Madrid 1-1 Huntelar 57 / Forlan 38

FA CUP

REZULTATET
Koventri-elsi 0-2 Drogba 15, Aleks 73 Fulham-Man. UTD 0-4 Tevez 20, 35, Runi 50, Park 81

PREMIERSHIP

REZULTATET TROFET
Gjat qndrimit 22-vjear n Olld Traford, Ferguson ka tuar dhjet tituj kampion n Premiership, pes FA Cup, tri Kupa t Ligs, dy Liga Kampionesh dhe Botrorin pr Klube Sandrlend-Totenhe. 1-1 Riardson 3 / Kin 89

Shkurt
MotoGP

Pedroza: Shpresoj t jem n garn e Katarit


Dani Pedroza doli nga spitali Dekseus i Barcelons, ku u operua pas rnies gjat provave n Losail. Piloti spanjoll i Honds sht shprehur optimist pr prezencn n garn e par t MotoGP 2009 n Katar: kyi i dors nuk e shqetson, ndrsa situata me gjurin sht delikate. Shpresoj t jem gati pr garn e 12 prillit, edhe pse do ta kem t vshtir. Do t jem nn kontrollin e vazhdueshm t mjekve, pr t vazhduar punn me programin e rikuperimit.

Deklarata

Ironia

Katalant synojn t blejn kapitenin e Arsenalit n ver

Pr ish-drejtuesin e Juves, Seria A nuk ka ndryshuar

Laporta: esk Fabregas ka Barcelonn n zemr


P
residenti i Barcelons, Joan Laporta, beson se esk Fabregas do t bhet nj prej lojtarve t mdhenj t Barcelons, nse vendos t rikthehet n Kamp Nou. Mesfushori u largua nga katalant n moshn 16-vjeare, pr t vazhduar karriern me Arsenalin n Premiership, klub ku mban shiritin e kapitenit. Sipas spekulimeve t merkatos, Bara synon ti bj nj ofert t majme topinjve n fund t sezonit, pr t bler 21-vjearin. Edhe pse luan me nj klub tjetr, gjithmon e kam vlersuar Fabregasin, deklaroi Laporta pr Punto Radio. Ai ka lindur n Katalunj dhe sht prmirsuar dukshm q prej periudhs kur u largua nga skuadra. Por mendoj se djaloshi e ka kt klub n zemr. Ai praktikon futbollin me shum pasime, ashtu si na plqen edhe neve. Nuk e di nse sta teknik do t krkoj afrimin e tij, megjithat nuk kam asnj dyshim se Fabregas do t ishte nj lojtar i madh pr Barcelonn. Aktualisht mesfushori po rehabilitohet nga nj dmtim n gju, n dhjetor 2008.

Luiano Moxhi: Murinjo mund t bhet avokati im


N
situatn e tensionuar, q sht krijuar n Serin A pas deklaratave t Hoze Murinjos, Luiano Moxhi shfrytzoi momentin dhe ironizoi me trajnerin e Interit. Ish-drejtuesi i Juventusit, i cili ishte n qendr t skandalit Calciopoli, vazhdon t ndjek zhvillimet e kampionatit, edhe pse sht dnuar pr t qndruar gjasht vjet larg futbollit. Pr Telecaprin, Moxhi deklaroi: Murinjo mund t bhet avokati im. Askush m mir se ai po tregon se Seria A nuk ka ndryshuar aspak. Big Luiano mendon se tekniku portugez dhe Interi nuk kan t drejt t ankohen rreth gabimeve t gjyqtarve, pasi zikaltrit jan klubi q kan prtuar m shum se t tjert gjat ktij sezoni. Edhe nj skuadr si Interi, q sht favorizuar nga arbitrat, gjen gjithsesi mnyrn q t ankohet, shtoi Moxhi. Ai prtoi nga zhvillimet e javve t fundit pr t justikuar edhe veten: Kjo tregon se nuk ka ekzistuar asnj sistem, gabimet e paqllimshme n kampionatin italian jan gjithmon n favor t t mdhave.

Kriza

Valencia, rrogat e lojtarve ende pezull


Kriza financiare e Valencias vazhdon, edhe sepse dje n mngjes she ekzekutiv i klubit, Havier Gomez, i ka thn futbollistve se nuk dihet ende kur do tu paguhen rrogat. Problemet n bilancet e klubit spanjoll kan nxitur spekulimet se lojtart m t mir n Mestaja, David Vija, David Silva dhe Hoakin mund t shiten, por trajneri Unai Emeri u shpreh optimist pr t ardhmen, duke thn se lojtart do t shiten vetm po mos t ket asnj rrugzgjidhje.