Anda di halaman 1dari 6

ANALISIS ITEM ( INDEKS KESUKARAN )

Ciri pertama yang dapat menentukan kualiti sesuatu item ujian ialah indeks kesukaran item(item difficulty index) (p). Indeks ini dapat menunjukkan aras kesukaran sesuatu item, iaitu sama ada sesuatu item itu mudah dijawab atau susah dijawab. Bagi ujian berbentuk objektif (betul/salah, isi tempat kosong, padanan, beraneka pilihan), indeks ini dikira dengan menggunakan nisbah bilangan calon yang memberi jawapan betul bagi item tertentu kepada jumlah calon yang menjawab item tersebut. Pengiraannya adalah seperti persamaan berikut:

= Bilangan calon yang memberi jawapan betul Jumlah calon yang menjawab

Sebagai contoh, satu soalan dapat dijawab dengan betul oleh 30 orang pelajar daripadasejumlah 40 orang pelajar yang menjawab soalan tersebut. Nilai p bagi soalan ini ialah 30/40 = 0.75. Nilai p ialah antara 0.00 hingga 1.00. Sekiranya tiada seorang pelajar pun dapat menjawab dengan betul, maka nilai p akan menjadi 0 (soalan amat sukar), tetapi jika semua pelajar dapat menjawab dengan betul, nilai p akan menjadi 1 (soalan terlalu mudah). Justeru, item yang sukar mempunyai nialai p yang rendah, sebaliknya item yang mudah mempunyai nilai p yang tinggi.

Dari segi kesesuaian soalan ujian rujukan norma, pembina soalan perlu diingatkan bahawa soalan yang terlalu mudah (p > 0.85) atau soalan yang terlalu sukar (p < 0.15) tidak dapat memberikan maklumat psikometrik (ukuran psikologi) yang bermakna. Ini adalah disebabkan soalan yang terlalu mudah akan dapat dijawab oleh hampir semua pelajar, sementara soalan yang terlalu sukar tidak akan dapat dijawab oleh hampir semua pelajar. Justeru, soalan-soalan tidak dapat membezakan pelajar yang lebih rendah keupayaan dengan yang lebih tinggi keupaayaan. Bagi ujian objektif, indeks kesukaran menggambarkan peratusan pelajar yang menjawab sesuatu item dengan betul. Lagi tinggi peratusan pelajar menjawab sesuatu item dengan betul, lagi mudahlah item tersebut (Wood, 1960). Item yang dijawab dengan betul oleh 85% pelajar akan mempunyai nilai p = 0.85, manakala item yang dijawab dengan betul oleh 50% pelajar akan mempunyai nilai p = 0.50.

Sebaliknya, indeks kesukaran item boleh memberi jangkaan peratus pelajar yang dapat menjawab item tersebut dengan betul. Misalnya, jika indeks kesukaran bagi sesuatu item ialah 0.65, ini bermakna 65% pelajar akan dapat menjawab item tersebut dengan betul. Sebagai ingatan, nilai p merupakan nilai yang relatif kepada sesuatu kumpulan pelajar yangmengambil ujian. Nilai ini boleh berubah mengikut keupayaan kumpulan pelajar tersebut, dan seterusnya boleh berubah sekiranya kumpulan calon yang sama menduduki ujian kali kedua. Sebagai contoh, item manakah lebih sukar antara Siapakah Tunku Abdul Rahman Putra AlHaj? dan Siapakah Tun Dr.Mahathir??. Kita tidak boleh menyatakan item mana yang lebih sukar selepas membaca soalan ini. Kita hanya boleh menentukan kesukaran soalan ini selepas kita mentadbirkannya kepada sekumpulan pelajar dan mengira nilai p bagi soalan ini. Bagi item subjektif (esei); yang markahnya mengambil nilai 0, 1, 2, 3, ; indeks kesukarannya boleh dikira sebagai nisbah markah purata (markah min) kepada julat markah penuh seperti berikut (Nitko, 2004: 317): Indeks kesukaran item (p) = __Markah Purata__ Julat Markah Penuh Sebagai contoh, suatu item ujian esei berjawapan pendek diberi markah minimum 0 dan maksimum 10. Sepuluh (10) orang pelajar (P) telah menjawab soalan ini dan mendapatmarkah seperti dalam jadual di bawah. Jumlah markah bagi 10 orang pelajar ialah 63.0. Pengiran indeks kesukaran item ialah seperti berikut:

Markah Purata

= Jumlah markah / Jumlah pelajar= 63.0/10 = 6.30

Julat Markah Penuh = Markah maksimum Markah minimum = 10 - 0 = 10 Indeks Kesukaran = Markah Purata / Julat Markah Penuh = 6.3/10 = 0.63 = 63%

Berbeza daripada indeks kesukaran item objektif, indeks kesukaran item subjektif dapat menggambarkan markah purata bagi sesuatu item dalam peratus. Contohnya, markah purata 6.3 (daripada 10) ialah 63% (iaitu sama dengan indeks kesukaran dikalikan dengan 100).

Seterusnya, indeks kesukaran item yang dapat menghasilkan indeks diskriminasi item (akan dibincangkan kemudian) yang maksimum ialah antara 0.50 hingga 0.85, bergantung kepada format item. Indeks kesukaran tersebut ialah 0.50 bgi item berjawapan pendek/melengkap, 0.70 bagi item objektif lima-opsyen, 0.74 bagi item objektif empat-opsyen, 0.77 bagi item objektif tigaopsyen, dan 0.85 bagi item objektif dua-opsyen (betul/salah) [Lord (1952) dalam Mehrens & Lehmann (1991)]. Selain itu, Nitko (2004: 323) menyatakan indeks kesukaran bagi item-item ujian yang mengukur satu jenis keupayaan (contohnya, membaca) haruslah antara 0.16 dan 0.84 (iaitu ada item-item mudah, sederhana sukar dan sukar); sementara bagi item-item ujian yang mengukur dua jenis keupayaan (contohnya, membaca dan menulis) haruslah mempunyai indeks kesukaran item antara 0.40 hingga 0.60 (item-item sederhana sukar). Selain menjadi panduan semasa membina item supaya indeks diskriminasi menjadi maksimum.

Tujuan Indeks Kesukaran 1. Mengenal pasti konsep yang perlu diajar semula, iaitu apabila guru mendapati soalansoalan berkenaan tidak dapat dijawab oleh sebahagian besar pelajar (soalan sukar) 2. Mengenal pasti dan melaporkan kekuatan dan kelemahan bahagianbahagian kurikulum, iaitu yang boleh dikuasai pelajar dan yang tidak boleh dikuasai pelajar 3. Memberi maklum balas kepada pelajar tentang kekuatan dan kelemahan mereka bagi setiap tajuk pengajaran yang diuji 4. Mengenal pasti soalan yang bias kepada sesuatu kandungan (content bias), seperti kandungan yang ditekankan semasa pengajaran (misalnya, diberi latih tubi/ulangan)

ANALISIS ITEM ( INDEKS DISKRIMINASI ) Salah satu daripada tujuan ujian ialah untuk mengenal pasti calon/pelajar yang berkeupayaan tinggi, untuk matlamat tertentu, seperti melanjutkan pengajian dalam bidang tertentu. Item/soalan yang baik akan dapat membezakan/mendiskriminasikan antara mereka yang berkeupayaan rendah dan yang berkeupayaan tinggi. Indeks yang diguna untuk menentukan perbezaan keupayaan pelajar ini ialah indeks diskriminasi item. Indeks Diskriminasi boleh dikira melalui langkah-langkah Mehrens & Lehmann, (1991) dan contoh berikut: Membahagikan pelajar kepada tiga (3) kumpulan, iaitu pelajar berpencapaian rendah (27% pelajar berpencapaian terrendah), pelajar berpencapaian sederhana (46% pelajar berpencapaian antara terendah dan tertinggi) dan pelajar berpencapaian tinggi (27% pelajar berpencapaian tertinggi). Mengira bilangan pelajar yang menjawab dengan betul di kalangan pelajar berpencapaian rendah (RL - Right Lower), bilangan pelajar yang menjawab dengan betul di kalangan pelajar berpencapaian tinggi (RU Right Upper) dan jumlah pelajar berpencapaian rendah dan tinggi (T (L+U) Total) Indeks Disckriminasi boleh dikira dengan membahagikan perbezaan (RU RL) dengan separuh T(L+U) seperti berikut: Indeks Diskriminasi (d) = (RU RL) / (1/2 T (L+U)) Sebagai contoh, andaikan seramai 200 orang pelajar menjawab soalan tertentu. Setelah 54 orang (27% daripada 200) pelajar berpencapaian tinggi dikenalpasti, didapati 45 orang daripada mereka dapat menjawab soalan tersebut dengan betul (RU = 45). Seterusnya, daripada 54 orang pelajar berpencapaian rendah, seramai 15 orang dapat menjawab dengan betul (RL = 15). Dalam contoh ini, jumlah pelajar berpencapaian rendah dan tinggi ialah 108 orang (T(L+U) = 54 + 54 = 108). Indeks Diskriminasi boleh dikiraseperti berikut: Indeks Diskriminasi = (RU RL) = (45 15) = 30 = 0.56 (1/2 T (L+U) (1/2 x 108) 54 Dalam contoh ini, Indeks Diskriminasi boleh bernilai 1.00, sekiranya semua pelajar berpencapaian tinggi dan tiada seorang pun pelajar berpencapaian rendah dapat menjawab soalan ini dengan betul (RU RL = 54 0 = 54): Indeks Diskriminasi = (RU RL) = (54 0) = 54 = 1.00 (1/2 T (L+U)) (1/2 x 108) 54 Indeks Diskriminasi boleh bernilai 0.00, sekiranya bilangan pelajar berpencapaian tinggi dan rendah yang dapat menjawab soalan ini dengan betul adalah sama (RU RL = 0). Indeks Diskriminasi = (RU RL) = (0) = 0 = 0.00 (1/2 T(L+U)) (1/2 x 108) 54 Akhirnya, Indeks Diskriminasi boleh bernilai -1.00, sekiranya semua pelajar berpencapaian rendah dan tiada seorang pun pelajar berpencapaian tinggi dapat menjawab soalan ini dengan betul (RU RL = 0 - 54 = -54). Indeks Diskriminasi = (RU RL) = (0 54) = -54 = -1.00 (1/2 T(L+U))(1/2 x 108) 54

Justeru, daripada contoh yang diberikan di atas, kita dapat melihat Indeks Diskriminasi boleh bernilai antara -1.00 hingga 1.00. Secara amnya, item yang mempunyai Indeks Diskriminasi positif menunjukkan pelajar berpencapaian tinggi lebih ramai dapat menjawab sesuatu soalandengan betul daripada pelajar berpencapaian rendah. Secara logiknya, kita memang mengandaikan lebih ramai pelajar berpencapaian tinggi akan dapat menjawab sesuatu soalan dengan betul berbanding pelajar berpencapaian rendah. Ini menjadikan nilai Indeks Diskriminasi hampir kepada 1.00, yang juga bermakna soalan tersebut adalah baik untuk Penilaian Rujukan Norma (PRN) sebab ia dapat membezakan (discriminate) pelajar berpencapaian tinggi/pandai daripada pelajar berpencapaian rendah/lemah.

Seterusnya, bagi soalan-soalan yang mempunyai Indeks Diskriminasi positif yang menghampiri 0.00, soalan-saolan ini dikatakan tidak baik untuk PRN, sebab ia tidak berupaya membezakan pelajar pandai daripada pelajar lemah. Akhirnya, bagi soalan-soalan yang mempunyai Indeks Diskriminasi negatif yang menhampiri -1.00, soalan-saolan ini dikatakan tidak baik untuk PRN,sebab ia secara songsang membezakan pelajar pandai daripada pelajar lemah, iaitu lebih ramai pelajar lemah dapat menjawab soalan-soalan ini dengan betul daripada pelajar pandai. Justeru, pembina soalan perlu memperbaiki/menggantikan soalan yang mempunyai Indeks Diskriminasi yang rendah atau pun negatif.

Menurut Hanna dan Dettmer (2004: 252), soalan-soalan yang dibina oleh guru hanya mempunyai Indeks Kesukaran antara 0.00 hingga 0.50. Bagaimanapun, menurut Mehrens dan Lehmann (1991), Indeks Diskriminasi untuk soalan-soalan ujian di bilik darjah perlu melebihi 0.20, sekiranya pencapaian pelajar dibahagikan kepada dua (separuh berpencapaian rendah, separuh berpencapaian tinggi). Indeks ini sepatutnya lebih tinggi daripada 0.20, sekiranya pelajar dibahagikan kepada 27% berpencapaian rendah dan 27% berpencapaian tingggi. Seterusnya, Nitko (2004: 323) menyatakan item yang boleh dipilih untuk sesuatu ujian hendaklah mempunyai Indeks Diskriminasi melebihi 0.30. Justeru, sebagai kesimpulan, item/soalan yang baik untuk sesuatu ujian perlu mempunyai Indeks Diskriminasi melebihi 0.30. Bagaimanapun, Indeks Diskriminasi yang lebih tinggi diperlukan untuk ujian-ujian PRN.

Tujuan Indeks Diskriminasi 1. Mengenal pasti konsep yang perlu diajar semula, iaitu apabila guru mendapati soalansoalan berkenaan tidak dapat dijawab oleh sebahagian besar pelajar pandai 2. Mengenal pasti dan melaporkan kekuatan dan kelemahan bahagianbahagian kurikulum, iaitu yang tidak boleh dikuasai pelajar pandai 3. Memberi maklum balas kepada pelajar pandai tentang kelemahan mereka bagi setiap tajuk pengajaran yang diuji 4. Mengenal pasti soalan yang bias kepada sesuatu kandungan, seperti kandungan yang tidak ditekankan semasa pengajaran atau langsung tidak diajar 5. Mengenal pasti pelajar-pelajar yang berpencapaian tinggi untuk melanjutkan pengajian dalam bidang-bidang tertentu