Anda di halaman 1dari 3

01.10.

13

Antepli Ak Hasan Hseyin zerine Bir Aratrma - Yazlar

30 Eyll 2013 Pazartesi ana sayfa trk szleri trk notalar trk hikayeleri gnl verenler balama-nota ozanlarmz halk mzii konser-tv kitaplk yazlar szlk ariv linklerimiz grleriniz site iinde ara tavsiye edin Gnce lle m e le rde n habe rdar olm ak iin e -m ail liste m ize ye olunuz. sim : E-m ail:
Gnder

ANTEPL AIK HASAN HSEYN ZERNE BR ARATIRMA

**

Sava EKC* Gaziantep ve civar halk kltr konusunda alan birok aratrmacya geni bir alma alan olmutur. Halk kltr konusundaki bu almalarn byk bir ounluu Gaziantepin merkezinde ve daha ok barak airetinin yerletii ileler olan Nizip ve Ouzeli blgesinde yaplmtr. Blge folklorunun en ok allan konularndan birisi de halk mziidir. Fakat Gaziantepte yaplan mzik almalarnn byk bir ounluu barak blgesi mzik kltr zerine yaplmtr. Gaziantep yresi barak airetinin trkleri, gerek alnlar gerekse sylenileri bakmndan zel bir tavr oluturmas nedeni ile Trk halk mzii repertuar ierisinde olduka nemli bir yere sahiptir. Fakat burada Gaziantepin mziinin sadece barak mziinden ibaret olmadn da belirtmek gerekir. Barak mzii, Gaziantep mzik kltr ierisinde olduka nemli ve etkin bir yere sahip olmakla birlikte; ehir merkezindeki mzik kltr tamamen farkl bir yapya sahiptir. Islahiye ve Nurda blgesinde ise Barak mziinin etkileri grlmekle birlikte kltrel yap daha farkldr.1 Bu nedenle Gaziantep yresi halk mziini ehir merkezi, Islahiye ve Nurda blgesi ile barak blgesi olmak zere corafi blgeye ayrarak incelemek doru bir yaklam olacaktr. Bunun ile birlikte Gaziantep aklk gelenei veya ak mzii bakmndan da zengin bir yredir. Fakat bu konu ile ilgili yaplm eitli almalar bulunmakla birlikte ak mzii Gaziantep mzik kltr ierisinde ok fazla n plana kamamtr. Gaziantep evresinde trl ak gze arpar. Bunlardan en popleri iskn aklardr ve evrede ok hrmet ve itibar grrler. skn aklarnn ilham kaynaklar eski gebe hayat, g yaantlar, mertlik, airet arpmalar, iki airet bann eitli menkbeleri, gnlk hayata ait trk vaka ve nice olaylardr. kinci olarak gezginci her blgede rastlanlan ve Anadoluda ok grlen halk airleridir.Gelip konakladklarnda hayli ilgi grrlerse de blgede ok kalmayp giderler. Gaziantepin kuzey blgelerinde rastlanlan daha ok Kahramanmara, Adyaman ili hudutlarnda rastlanlan tarikat airleri vardr ara sra aa blgelere indikleri grlr. lham kaynaklar tasavvuftur.2 Gaziantepte 20.yyn bana kadar olan dnemde yaayan aklar; Kele Hasan, Kul Hasan, Mecigin Mehmet, k Veli, Hafz Hapba, Kul Rza, k Sleyman, Ak Hac, Ali Paa, Hac Baba, Harda, Alu Bee, k Veysi, Hac, Mehmet, brahim, spirolu, Bey Haydar, Bezmi, Elbeyolu, Harde, Krt Aa, Hasan Paa, Mehmet Bey, Mamo Mehmet, Tahir Efendi, Kul Mustafa, Mustafa, Berbadnolu, Klolu, Beyolu, Deliboran, Ak Cuma, Sefil Ali, Dervi Ali, Gndeolu, kszolan, Hseyin, Hacnalolu, gzolu, Miskin Ali, Dervi Hac, Mail Bey, Sefil Molla, Dademir, Kul Habe, Kul Hseyin, Deli erif, Fatma Hanm, Ulalolu, Miskin Ali, Klolu, Menuri, Nalolu, h Efendi, Mehmet Bey, Bayram Ali, Hasan Aa, ve k Cuma3 dr. Gnmzde ise; Ak Mehmet Ekrem eken(Sah), kke Dehmenolu, Mehmet Ylmaz(Mzarl Mehmet), Ak Yusuf Karata, Ahmet Yiit(Gl Ahmet), Ali Nurani(Nurani),Ak Hseyin ve Ak Hasan Hseyin Gaziantepteki tannm aklardan bazlardr. Yukarda adn saydmz veya adn sayamadmz bir ok ak kendi yaadklar dnemde toplumun gren gz, dinleyen kula ve syleyen dili olmutur. Greceklerini grmler, duyacaklarn duymular fakat dedikleri halkn hafzasna ve gnlne kaznm olmal ki dedikleri yllardan beri dillerde trk olup sylene gelmi ve anonim halk mzii eserleri arasna girmitir. Bu aklardan birisi de Antepli Ak Hasan Hseyindir. Fakat burada unu belirtmek yerinde olur o da; Gaziantepte 20.yy.da yaam olan ve yre mzik kltrne kaynaklk etmi ada olan tane Hseyin vardr. Bunlar; Ak Hseyin, Hseyin Krmzgl ve almamza esas olan Ak Hasan Hseyindir. Bunlardan Ak Hseyin; 1920 ylnda Gaziantepin Yavuzeline bal eski ad Mseyri yeni ad Bykgz kynde domutur. Babas ve dedeleri hep saz airidirler. Bir gz iek hastalndan kr olmutur. Daha nceleri usta mal sylerken bir kza sevdalanmas sonucu kendi trklerini sylemeye balamtr. Adana, Ankara ve stanbulu dolamtr.Adana Halkevinde, Ankara Radyosunda ve Konservatuarda alm, ald eserler plaklara kaydedilmitir. Okuma yazma bilmeyen Ak Hseyinin trkleri vezinsiz ve kafiyesizdir. Trklerinin bir ounu sevgilisi iin sylemitir.4 Grld gibi Ak Hseyin ile almamza konu ettiimiz Ak Hasan Hseyin arasnda 20 yl gibi bir zaman bulunmaktadr. Bunun ile birlikte Ak Hasan Hseyin daha ok cem trenlerinde deyilerini alp sylemi ve zakirlik yapmtr. Fakat Ak Hseyin alevi ozan olmasna ramen bu tr

www.turkuler.com/yazi/antepli_asik_hasan_huseyin.asp#_*

1/3

01.10.13

alp sylemi ve zakirlik yapmtr. Fakat Ak Hseyin alevi ozan olmasna ramen bu tr almalar olduuna dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadr. Hseyin Krmzgl ise; Gaziantepin Sarlar kynde domutur. Ankara Devlet Konservatuar tarafndan dzenlenen derleme almalar srasnda Muzaffer Sarszen (muhtemelen 1938 ylnda) Gnl Gurbet Ele Varma adl trky derlemitir. almamza konu olan Ak Hasan Hseyin; 1901 ylnda Gaziantep merkeze bal apal kynde domutur. Herhangi bir eitim almamtr. Gaziantepte yaad dnem ierisinde; Antepli Ak Hasan, Kel Hasan Hseyin ve Hasan Hseyin Dede adlar ile tannmtr. Geimini aklk yolu ile srdrmtr. Herhangi bir dne giderek saz alp trk sylememitir. Bununla birlikte gittii cem trenlerinde ihtiyalar ky halk tarafndan karland da edindiimiz bilgiler arasndadr. Deyilerini balama eliinde sylemitir. Yetitii dnem ierisinde ustalarnn kim olduu, balama almay kimden nasl rendii bilinmemektedir. Fakat baz eserlerindeki icrasndan kendisi ile ada olan Ak Veyselden etkilendii grlmektedir. Eserlerinin bazlarnda Hseyni bazlarnda ise Hasan mahlasn kullanmtr. Kendi deyileri ile birlikte yredeki dier trk ve uzun havalar da icra etmitir. Uzun zaman alevi-bektai cem trenlerinde zakirlik de yapmtr. Malatya, Mara ve Antep, civarnda yaam, 55-60 yalarnda yerlemi olduu skenderunda 1973 ylnda lmtr. Ak Hasan Hseyin birbirinden ayrlmadan drt evlilik yapm ve her evliliinde kendi soyadn deitirmitir. Bu soyadlarndan Caniki ve imek bazlardr.5 Gafil Gezme akn adl trk; Yavuz Top tarafndan derlenerek TRT Trk Halk Mzii Repertuarna kazandrlm, fakat trknn hangi tarihte derlendii ve kim tarafndan notaya alnd belli deildir. Ak Hasan Hseyinin 1938 li yllarda Odeon Plak da karm olduu ve 3618 sral plktaki icrasnda; trk ktalarnn ikinci satrndaki Ya Alim Ya Alim szlerinin yerine notaya Leyli Leyli eklinde yazlmtr. Bu trknn szleri yledir; Gafil gezme akn bir gn lrsn Dnya kadar maln Ya Alim Ya Alim Ya Alim olsa ne fayda Syleyen dillerin sylemez olur Blbl gibi dilin olsa ne fayda Sen sylersin sz iinde szn var Hasan szn var alarsn arparsn Ya Alim Ya Alim Ya Alim olun kzn var u dnyada be arn bezin var Cmle dertler senin olsa ne fayda Kul Himmet stadm gelse otursa Hakkn kelamn Ya Alim Ya Alim Ya Alim dile getirse Dnya benim deyi zapta geirse Karun kadar maln olsa ne fayda Bir gn getirirler seni evinden Ozan evinden Hakkn kelamn Ya Alim Ya Alim Ya Alim kesme dilinden Kurtulu yok azrailin elinden Trl trl fendin olsa ne fayda Ak Hasan Hseyinin tannm fakat TRT Trk Halk Mzii Repertuarnda bulunmayan dier bir trks ise; Yolumuz urad mah-i gzele Gzel iin gzel bakmak gzeldir. Gzelin buyruu emri zere Gzel ilen yola gitmek gzeldir Hal byle byle, halm arzeyle, var yare syle Beni mecnun etti,sen oldun Leyla Mecnun Leylasn bulmaz m dostum Gzel alar gzel gler naznan Gzel alar gzel syler saznan Gzel doar gzel bahar yaznan Baharda alan gller gzeldir Hal byle byle, halm arzeyle, var yare syle Beni mecnun etti,sen oldun Leyla Mecnun Leylasn bulmaz m dostum Gzel giyer gzel al abay Gzel gezer gzel eli obay

Antepli Ak Hasan Hseyin zerine Bir Aratrma - Yazlar

www.turkuler.com/yazi/antepli_asik_hasan_huseyin.asp#_*

2/3

01.10.13

Antepli Ak Hasan Hseyin zerine Bir Aratrma - Yazlar

Gzel gezer gzel eli obay Gzel doar gzel Muharrem ay Gzel iin matem tutmak gzeldir Hal byle byle, halm arzeyle, var yare syle Beni mecnun etti, sen oldun Leyla Mecnun Leylasn bulmaz m dostum TRT Trk Halk Mzii Repertuarnda, Ak Hasan Hseyin veya Hasan Hseyin ad ile geen kiiler ayn kiilerdir. Ak Hasan Hseyinden; Muzaffer Sarszen, Mehmet zbek ve Yavuz Top tarafndan derlenerek, TRT Trk Halk Mzii Repertuarna kazandrlm Gaziantep yresine ait ikisi uzun hava olmak zere yedi adet trk bulunmaktadr. Bunun ile birlikte yaad dnem ierisinde Sahibinin Sesi plak irketinde 52 adet plak yapm, fakat bu plaklardan 15 adet trk ve uzun havann ses kayd elimizde bulunmakla birlikte ou kaybolmutur. En tannm trkleri; Bu Kadar Cevretme, Gafil Gezme akn, Yolumuz Urad Mahi Gzele adl krk havalar ile Diyarbekir Dolar imdi ve Bende u Dnyaya Geldim Geleli adl uzun havalardr.
KA YNA KA EKC , Sava; Islahiye le si Dn Ade tle ri e re ve sinde Halk Mzii,I.Trk Halk Kltr Aratrm a Sonular Se m pozyum u Bildirile ri II,s.68,Kltr Bak anl Yaynlar:1800,HAGEM Yaynlar:227,Se m ine r Kongre Bildirile ri Dizisi:46,Ank ara,1996. GNEYLGL, Erol;Gaziante p Folk lor Yaants,Gaziante p Kltr De rgisi, C .11, s.135,Gaziante p,1969. ETN, Yrd.Do.Dr.sm e t; Gaziante p Ak lk Ge le ne i, O sm anl Dne m inde Gaziante p Se m pozyum u, s.347,Gaziante p,2000. NLER , Ali Nadi; Ak Hse yin, Bapnar Aylk Ede biyat ve Kltr Me cm uas,C .3,S.5657,s.15,Gaziante p,1944. KA YNA K KLER: Ad Soyad Hse yin Gye tm e z(Torunu)

Ya 62

Doum Ye ri Gaziante p

Me sle i Se rbe st

Eitim i O rtaok ul Me z.

1) Konu ile ilgili daha ge ni bilgi iin; Sava EKC , Islahiye le si Dn Ade tle ri e re ve sinde Halk Mzii,I.Trk Halk Kltr Aratrm a Sonular Se m pozyum u Bildirile ri II,s.68,Kltr Bak anl Yaynlar:1800,HAGEM Yaynlar:227,Se m ine r Kongre Bildirile ri Dizisi:46,Ank ara,1996, e se re bak nz. 2) GNEYLGL,Erol; Gaziante p Folk lor Yaants,Gaziante p Kltr De rgisi,C .11,s.135, Gaziante p, 1969. 3) ETN, Yrd.Do.Dr.sm e t; Gaziante p Ak lk Ge le ne i, O sm anl Dne m inde Gaziante p Se m pozyum u, s.347, Gaziante p,2000. 4) NLER , Ali Nadi; Ak Hse yin, Bapnar Aylk Ede biyat ve Kltr Me cm uas,C .3,S.56-57, s.15,Gaziante p,1944. 5) Ak Hasan Hse yin hak k ndak i bilgile r, torunu Hse yin Gye tm e zde n re nilm itir. Hse yin Gye tm e z; 62 yanda, O rtaok ul m e zunu ve Gaziante p doum ludur.

*) Gaziante p nive rsite si, Trk Mzii De vle t Konse rvatuar, Sanat re tim Ele m an. **) Bu alm a; Gaziante p Tarih Kltr De rgisi, s.52,S.22,Gaziante p,2009. Ese rde yaynlanm tr.

anasayfa l notalar l szle r l balam a l hik aye le r l gnl ve re nle r halk m zii l ozanlar l yazlar l k itaplk l k onse r-tv l link le rim iz l grle riniz He rhangi bir k onuda yazm ak iin: turk ule r@turk ule r.com

www.turkuler.com/yazi/antepli_asik_hasan_huseyin.asp#_*

3/3