Anda di halaman 1dari 32

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

1.0

PENGENALAN su kewangan adalah sesuatu isu !ang sering kali di "erbin#angan di dalam mana$mana

as"ek sekali"un% Saban tahun& "ihak kerajaan telah meran#ang "elbagai "elan "eran#angan ke#emerlangan dan juga telah membelanjakan berjuta$juta ringgit bagi meningkatkan kualiti "endidikan di negara ini% William Gladstone "ernah berkata ' (agaimana "entingn!a "erut untuk manusia & begitulah "entingn!a kewangan bagi sesebuah negara) % Penda"at ini menunjukkan ke"ada kita bahawa walau bagaimana sekali"un "eran#angan !ang diran#ang& tan"a kewangan !ang men#uku"i atau "eran#angan "engurusan kewangan !ang e*isien nes#a!a ban!ak "rogram dan "eran#angan !ang diran#ang akan menemui jalan buntu dan kegagalan% Di +ala!sia& kerajaan telah membelanjakan jutaan ringgit untuk membangunkan *i,ikal sekolah& membina kurikulum dan mengenal "asti ke"erluan sumber tenaga "engajar% +as,uria Adam& A,uraida Shahadan& +uhammad -ai,al A%.hani dan Shahril/0haril +ar,uki 122283 men!etujui "enda"at tersebut dengan men!enaraikan tiga sebab menga"a "ersekutuan ber"eranan utama dalam "en!ediaan "endidikan ke"ada mas!arakat% Pertaman!a& bagi memastikan dasar kerajaan da"at disam"aikan ke"ada rak!at melalui "embinaan kurikulum ber"usat% Keduan!a& kurangn!a "ihak swasta sama ada di "eringkat indi4idu mahu"un berkum"ulan untuk men!ediakan "endidikan "ada kadar harga !ang rendah% Ketigan!a& matlamat kerajaan untuk men!ediakan "endidikan se#ara "er#uma ke"ada mas!arakat% Selain itu& kesungguhan kerajaan "ersekutuan dalam men!ediakan "eluang "endidikan da"at digambarkan menerusi trend "embia!aan "endidikan di +ala!sia !ang sentiasa meningkat% Peningkatan tersebut disebabkan jaminan kerajaan untuk memastikan mas!arakat da"at menikmati "endidikan se#ara sekata% (agi men#a"ai hasrat tersebut& agensi kerajaan menerusi Kementerian Pelajaran +ala!sia 1KP+3 ber"eranan menguruskan "eruntukan wang tersebut% Peruntukan tersebut akan diagihkan ke sekolah dan "engetua akan bertindak sebagai "engurus dalam hal ehwal mengenai kewangan sekolah dengan #eka" dan berkesan% Akta A#ara Kewangan 1556 menjelaskan "eranan "engetua se"erti mana berikut ' "egawai "engawal dikehendaki mengawal "erbelanjaan berkenaan dengan satu "erkhidmatan !ang di"eruntukkan

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

dalam ke"ala atau ke"ala$ke"ala anggaran di bawah kawalann!a su"a!a 4ot bagi "erkhidmatan itu tidak melam"au) 1Perbendaharaan& 1552& hlm% 273 8leh itu& tuntutan ke"ada akauntabiliti dalam "engurusan kuasa bukan sahaja di dalam "engurusan kewangan teta"i juga dalam "engurusan organisasi se#ara men!eluruh% 9an"a akauntabiliti& "engurusan akan dilihat sebagai "en!erahan kuasa tan"a menggariskan a"a !ang se"atutn!a dihasilkan dari"ada "en!erahan kuasa tersebut% :usteru itu& "eran#angan kewangan !ang e*isien terbentuk dari"ada salah satu *aktor !ang utama iaitu akauntabiliti kewangan di sektor "engurusan% ni dikaitkan dengan sika" indi4idu !ang menguruskan urusan kewangan di sesuatu bahagian% :ika dilihat "ada "engurusan kewangan di sekolah& "elbagai as"ek "engurusan kewangan !ang "erlu diberikan "erhatian agar akauntabiliti kewangan di sekolah da"at dijaga dan "eran#angan !ang diran#ang da"at dilaksanakan dengan berja!a%

2.0

KONSEP AKAUNTABILITI DALAM PENGURUSAN KEWANGAN


2

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

2.1

PENGURUSAN KEWANGAN Pengurusan Kewangan adalah "roses !ang melibatkan jentera "entadbiran dan

kaedah$kaedah di mana dana untuk membia!ai "erbelanjaan awam di "erolehi& dibelanjakan dan di"erakaunkan% 9ermasuklah "roses$"roses !ang melibatkan "eran#angan& "embentukan dan "elaksanaan dasar$ dasar mengenai "en#ukaian& belanjawan& "erbelanjaan& "erolehan& "erakaunan dan lain$lain !ang berkaitan dengann!a%1Khalijah& 22253% (erasaskan Pekeliling Perbendaharaan (il% 6 9ahun 2228& berbelanja se#ara berhemah dikaitkan dengan tanggungjawab "egawai untuk memastikan segala dasar "erbelanjaan kementerian atau jabatan dilakukan se#ara teliti& #eka"& berkesan& mem"un!ai value for money, berjimat dan ber"egang ke"ada amalan terbaik su"a!a "engurusan kewangan berada "ada taha" terkawal dan telus% Dalam "ada itu& "engurusan kewangan juga melibatkan "roses "eran#angan& "elaksanaan dan "engawalan "enggunaan aset dan sumber ; sumber kewangan% Proses tersebut merangkumi "eruntukan "emba!aran& "emberian& "engawalan& "engelolaan wang dan aset awam serta tanggungjawab "engurusan mematuhi akta$akta dan "eraturan$ "eraturan kewangan !ang berkuat kuasa selaras dengan dasar$dasar kerajaan% Selain itu& ia juga meru"akan suatu "roses di mana jentera "entadbiran menggunakan kaedah$kaedah tertentu bagi mem"eroleh dana untuk ke"erluan awam dengan menguruskan dengan #eka" dan berkesan mengikut keutamaan bagi men#a"ai objekti* !ang telah diran#ang%

2.2

MAKSUD AKAUNTABILITI
3

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Konse" akauntabiliti adalah tanggungjawab Pengurus Sekolah atau indi4idu !ang menjalankan tugas menguruskan sumber$sumber awam melalui "erwakilan kuasa% +ereka !ang menerima kuasa "erlu mela"orkan ke"ada "ihak !ang mewakilkan kuasa mengenai segala urus niaga dan "erubahan !ang berlaku mengikut tem"oh !ang diteta"kan% Akauntabiliti adalah memikul amanah untuk menjalankan akti4iti !ang ditentukan se#ara bertanggungjawab ke atas keja!aan atau kegagalann!a% Akauntabiliti juga meru"akan salah satu "rinsi" utama dalam "engurusan kewangan% a ber*ungsi sebagai alat kawalan jauh dalam men!ediakan sistem kerja !ang tersusun dan memastikan semua sumber digunakan dalam keadaan teran#ang& e*isien dan berhemah bagi melindungi ke"entingan semua "ihak !ang terlibat% Akauntabiliti juga "enting dalam memastikan bahawa undang$undang& "eraturan dan arahan berkaitan kewangan di"atuhi serta menjamin integriti dalam la"oran kewangan dan "en!elenggaraan !ang disediakan% Accountability is the fundamental pre-requisite for preventing the abuse at delegated power and for ensuring instead the power is directed towards the achievement of broadly accepted national goals with the greatest degree of efficiency, effectiveness, probity and prudence% 1:abbral& Dwiredi& 22223% A"akah !ang dimaksudkan dengan akauntabiliti< Aristotle mengatakan dalam The Politics bahawa ome officials handle large sums of money! it is, therefore, necessary to have other officials to receive and e"amine the accounts# These inspectors must administer no funds themselves# $ifferent cities call them e"aminers, auditors, scrutini%es and public advocates& Kamus Pengurusan Perniagaan Dewan (ahasa dan Pustaka memberi "engertian bahawa maksud akauntabiliti sebagai ke"ertanggungjawaban% Webster's (ew )iverside *niversity $istionary "ula men!atakan bahawa akauntabiliti sebagai to be answerable for ones misdeeds'# ni bermaksud tanggungjawab indi4idu !ang diamanahkan adalah

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

besar dan "erlu dilindungi serta sekiran!a berlaku sebarang kesalahan akan di"ersalahkan% 8leh itu& konse" akauntabiliti dari as"ek "engurusan kewangan sekolah boleh dide*inisikan sebagai tanggungjawab seseorang !ang diberi kuasa untuk menguruskan sesuatu dan dan "erlu mengetahui tentang tiga "erkara ini% a% b% #% Polisi a"akah !ang diamalkan dalam "engurusan dana< (agaimanakah dana itu digunakan< Setakat manakah keberkesanan "enggunaan wang tersebut<

9an Sri shak 9adin 115853 men!atakan& Public accountability means the answerability and responsibility of persons+ authorities+ public organi%ation for the public resources entrusted to them and their obligation to report at regular intervals to the owner ,the public- on the transactions and charges that may have ta.en place during the course of their guardian# Di dalam konteks sektor awam& akauntabiliti ditakri*kan sebagai tanggungjawab indi4idu atau organisasi !ang menjalankan tugas dan tanggungjawab menguruskan sumber$sumber awam melalui "erwakilan kuasa% +ereka !ang menerima kuasa itu "erlu mela"orkan balik ke"ada "ihak !ang mewakilkan kuasa segala !ang di#a"ai melalui kuasa !ang diterima% +ereka juga adalah accountable untuk bagaimana kuasa !ang diwakilkan ke"adan!a digunakan% Selain itu& mengikut =ewis 122273 akauntabiliti bermaksud financial accountability as a moral or legal duty, placed on an individual, group or organi%ation to e"plain how funds, equipment or authority given by third party has been used&# 8leh itu& akauntabiliti ini berkaitan dengan sika" dan "eranan indi4idu !ang dilantik melaksanakan tugas mereka sebagai "engurus kewangan !ang diamanahkan oleh "ihak atasan%

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Setia" "eran#angan !ang dibuat "erlu dibuktikan melalui la"oran bagi menilai sejauh mana taha" keberkesanan "eran#angan !ang dibuat dan akauntabiliti mereka !ang melaksanakan% ni disokong oleh *nited tates-based /inancial Accounting tandard 0oard's ,/A 0- 1222>3& the ob1ective of general purpose e"ternal financial reporting is to provide information that is useful to present and potential investors, creditors and others in ma.ing investment, credit and similar resource allocation decisions# +aka& akauntabiliti ialah obligasi seseorang untuk memberi jawa"an dan "enjelasan mengenai tindakan dan "restasin!a ke"ada "ihak !ang berhak untuk menda"atkan jawa"an dan "enjelasan tersebut% 1 ?9A?& 22253

2.3

TIGA E DALAM KONSEP AKAUNTABILITI

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

+enurut Dr% Abdul @ahman Aashim dan .urde4 Singh 122253& konse" akauntabiliti berkait ra"at dengan "engurusan wang dan aset awam dengan jujur dan #eka"% :usteru itu& kita "erlu merujuk ke"ada tiga as"ek berikut 2conomy 1Ekonomi3& 2fficiency 1E*isiensiBKe#eka"an3 dan 2ffectiveness 1Keberkesanan3%

@ajah 2%2 9iga unsur dalam akauntabiliti 17E3 Unsur 2conomy Penjelasan Cang "erlu digunakan dengan se"atutn!a untuk membeli barang !ang betul$betul di"erlukan% Aarga barang atau "erkhidmatan !ang dibeli itu mestilah ber"atutan dengan kuantiti baranganB"erkhidmatan !ang 2ffiency 2ffectivenes s dibekalkan ,worth the money?isbah in"ut 1kos !ang terlibat untuk melaksanakan sesuatu "rogram3 ke"ada out"ut 1keberkesanan "rogramBke"uasan "elanggan3 Sesuatu ukuran "en#a"aian% m"ak "enggunaan wang iaitu "en#a"aian ekoran dari"ada "rogram dan akti4iti !ang dijalankan% Di sekolah& out"ut biasan!a diukur dari segi "en#a"aian "elajar dalam "e"eriksaan% Dr% Abdul @ahman Aashim and .urde4 Sigh 122253 www% audit$#ommision%go4%ukBnationalstudiesBlo#algo4BPagesB4aluablelessons%as"eD 2. !ENIS " !ENIS AKAUNTABILITI #ANG DITUNTUT DARIPADA SEORANG PEN!AWAT AWAM

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Akauntabiliti dikategorikan ke"ada tiga kelas !ang saling berkaitan antara satu sama lain& iaitu Akauntabiliti -iskal& Akauntabiliti Pengurusan dan Akauntabiliti Program 1 ?9A?& 22253% 2%E%1 Akauntabiliti -iskalBKewangan Akauntabiliti ini menuntut seseorang "engurus kewangan untuk mematuhi undang$undang& "eraturan dan arahan berkaitan kewangan& serta mem"un!ai integriti dalam la"oran kewangan dan tahunan% 2%E%2 Akauntabiliti Pengurusan Akauntabiliti "engurusan menekankan ke"ada ke#eka"an dan keberkesanan "ihak "engurusan dalam menggunakan sumber$sumber awam se"erti wang& tenaga manusia dan sumber$sumber lain bagi men#a"ai objekti* !ang telah diteta"kan% 2%E%7 Akauntabiliti Program Akauntabiliti "rogram mementingkan kos e*isien% a memberi tum"uan ke"ada "elaksanaan "erjanjian "rogram khususn!a s"esi*ikasi out"ut dan im"ak se"erti !ang telah di"ersetujui dengan "ihak "engurusan atasan dan "ihak berkuasa kewangan% Akauntabiliti "rogram juga menitikberatkan "en#a"aian sasaran ;sasaran !ang telah diteta"kan di awal "rogram%

3.0

MODEL$MODEL BERKAITAN 3.1 MODEL PELAN TINDAKAN PEMBANGUNAN PENGURUSAN

SEKOLA% OLE% BR#SON &2003'


8

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

+odel men!enaraikan bebera"a "eringkat se"erti mana berikut dan "erlu di"atuhi oleh ke"im"inan sekolah% i% Pra "eran#angan ; "ada "eringkat "ertama ini& "ihak ke"im"inan sekolah seharusn!a mengenal "asti ke"erluan akti4iti atau "embelian harta dengan mengambil kira as"ek berikut iaitu baki "eruntukan di (uku 9unai& menentukan kuantiti dengan mengambil kira ke"erluan warga sekolah dari sudut stok !ang masih ada& kegunaan "urata sebulan& kekera"an "enggunaan dan tarikh bekalan dan man*aat "embelian ke"ada sekolah% Peran#angan tersebut seharusn!a dibuat se#ara akti* oleh :awatankuasa Pengurusan Kewangan dan Akaun% ii% Aala tuju Sekolah ; setia" ke"utusan mengenai bajet !ang dibuat turut mengambil kira hala tuju sekolah% +isaln!a& 4isi dan misi sekolah memberikan tum"uan ke"ada ke#emerlangan akademik% :usteru& "astin!a bajet menjurus ke"ada akti4iti "eningkatan ke#emerlangan akademik% iii% Analisis Persekitaran ; Setia" ke"utusan mengenai bajet turut mengambil kira "ersekitaran dalaman dan luaran sekolah% (agi "ersekitaran dalaman sekolah& as"ek kekuatan dan kelemahan !ang dimiliki turut di"ertimbangkan oleh "ihak ke"im"inan sekolah% +anakala& "ersekitaran luaran sekolah melibatkan "eluang dan an#aman !ang akan diterima sekiran!a sesuatu ke"utusan dibuat% i4% Pen!ediaan "elan tindakan ; setia" ke"utusan !ang diambil "erlu diteta"kan misi& 4isi& objekti*& matlamat dan KP berbentuk jadual% 4% Pelaksanaan tindakan ; "eruntukan !ang dibelanjakan "erlu mene"ati "elan tindakan !ang telah dibina dengan mengambil kira as"ek$as"ek sebelum ini%

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

4i% Penilaian "restasi ; Perbandingan di antara "eran#angan se"erti mana di dalam "elan tindakan dengan "en#a"aian sebenar akan menghasilkan "restasi "erbelanjaan "eruntukan dari"ada bajet !ang di"eruntukkan% Se#ara umumn!a& "erbelanjaan "eruntukan dari"ada bajet sekolah seharusn!a digunakan ber"andukan jadual "elan tindakan se"erti mana diringkaskan dalam @ajah 1%
Penilaian Tindakan Pelak anaan Tindakan Penyediaan Pelan Tindakan !nali ekitaran [Type ia Per quote from the "alatu#u $r%ani a i Pra&Peran'an%an

@ajah 1% +odel Pelan 9indakan Pembangunan Pengurusan Sumber Sekolah% (r!son& :%+ 122273% trategic and Action Planning for public and non-profit organi%ation# ?F: :osse! Press%hlm%27%

3.2

MODEL KNIG%T &1((3' +odel ini men!atakan bahawa "engurusan kewangan tidak boleh bero"erasi

dalam suatu keadaan !ang tidak mem"un!ai objekti* !ang ingin di#a"ai% +odel ini
10

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

meru"akan suatu model !ang ber"usat ke"ada "eranan "engurus di dalam sesuatu organisasi% Kebiasaann!a "engurus mengetahui kedudukan mereka sebagai seorang "engurus namun mereka tidak mengenali "eranan mereka !ang sebenar dan keadaan kewangan sekolah !ang "erlu ditadbir% +ereka sering kali mengangga" bahawa sumber kewangan datang dari sumber$sumber tertentu teta"i tiada mengenalin!a dan tidak melaksanakan tugas dengan sewajarn!a% Perlu di*ahami bahawa "engurus kewangan di sekolah iaitu "engetua adalah orang !ang ber"eranan dan bertanggungjawab serta mem"un!ai nilai akauntabiliti dalam menguruskan soal kewangan sekolah !ang berkaitan dengan aset& kemudahan& harta dan "engurusan kewangan serta mengenal "asti dan melantik indi4idu !ang di"er#a!ai untuk membantu$dalam "engurusan kewangan di sekolah% ()P!*T+),T
& )du'ator )(./!T0$, & 2earner 7"i%h 1'hool9 the ma#ority9 & Parent 7mem8er in 5$(6 1/"$$2 3$4)*,+),T

(agi membantu "ihak "engetua mentadbir & "ead $ffi'e $ffi'ial &,onuntuk tea'hin% taff kewangan sekolah dengan
& (i tri't $ffi'e #eka"& telus $ffi'ial dan berkesan& model Knight ini menerangkan dari segi 'system thin.ing& & Prin'ipal

!ang mana sekiran!a semua ahli dalam organisasi melaksanakan tugas mereka dengan e*ekti* dan berkesan maka "engurusan kewangan akan berjalan dengan lan#ar%
1/"$$2 -0,!,/) /$++0TT)) & )du'ator & Parent on 135

Selain itu& model ini membantu ahli$ahli !ang terlibat dalam "engurusan kewangan sekolah untuk mengorganisasikan tugasan$tugasan ke"ada ahli$ahli "embantu di bawahn!a% Sistem komunikasi !ang baik da"at mewujudkan suasana kerja !ang & ,on tea'hin% 1taff harmoni dan menda"at maklum balas !ang membina% & Parent from the
'ommunity

1'hool -ee /ommittee

-undrai in% /ommittee

5ud%et /ommittee

Tu'k hop /ommittee

1'hool +aintenan' e /ommittee

2earnin% : 11 1upport +aterial /ommittee

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

*a#ah : A System Model for School Financial Management

3.3

MODEL SUTTON +enurut +ark Sutton 1155>3& ke"utusan !ang dibuat di dalam "engurusan

kewangan dilakukan mengikut hierarki kedudukan ahli$ahli di dalam sesuatu organisasi%

12

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

?amun& terda"at bebera"a model !ang din!atakan boleh dia"likasikan di dalam "engurusan kewangan sekolah mengikut keadaan !ang sesuai%

i%

3entrali%ed 4odel Di dalam sistem ber"usat& ke"utusan dibuat oleh suatu badan tunggal%

Pembuat ke"utusan "erlu memiliki& mengasimilasikan dan menilai semua maklumat !ang berkaitan untuk membuat ke"utusan !ang berkesan dan menggunakan sumber$ sumber !ang ada untuk memenuhi objekti* mereka% Ke"utusan akan dibuat mengikut kedudukan hierarki di dalam organisasi% 8leh itu& mereka "erlu memastikan bahawa maklumat$maklumat !ang di"erolehi disam"aikan ke"ada ahli$ahli organisasi agar mereka da"at meren#ana akti4iti untuk men#a"ai objekti* organisasi !ang telah diran#ang% Perbin#angan di dalam kum"ulan dibuat bagi menda"atkan ke"utusan !ang terbaik ii% $ecentrali%ed 4odel Ke"utusan di dalam organisasi di kawal oleh seorang indi4idu !ang ber"eranan sebagai "emegang amanah 1#ontoh: guru3% 9erda"at "elbagai kebaikan dari "endekatan ini !ang mana ia telus& adil dan berlaku "erubahan dalam sistem "engurusan kewangan sekiran!a berlaku "enambahan bilangan "elajar di sekolah tersebut% ?amun& sekolah boleh kehilangan sumber kewangan jika tiada "enilaian& tiada akauntabiliti dan soal jangkaan ke"ada objekti* !ang ingin di#a"ai oleh organisasi

iii%

A!bid Sistem ini dilaksanakan mengikut ke"erluan sesuatu sekolah%

Keban!akkan sekolah akan men#am"uradukkan mengikut ke"erluan struktur


13

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

organisasi& ga!a "engurusan& objekti* "endidikan dan ke"erluan ke"ada "erkembangan% Sistem ini menum"ukan soal "en!usunan "erbelanjaan untuk "embangunan organisasi% (agi sistem #entrali,ed& ke"utusan boleh dibuat oleh guru besar manakala bagi !ang lain ke"utusan boleh dibuat mengikut jawatankuasa dan kakitangan organisasi
.

3.3

MODEL PENGURUSAN KEWANGAN #ANG BERKESAN &BISS)%O** + MESTR#, 2003' +odel menggariskan bebera"a as"ek dalam membantu untuk membentuk sistem "engurusan kewangan !ang berkesan% As"ek$as"ek !ang di maksudkan se"erti berikut: i% Pengurus organisasi dan ahli$ahlin!a "erlu jelas akan "eranan dan batasan& tanggungjawab dan kemam"uan dalam membuat ke"utusan% ii% Peruntukan !ang dirangka "erlu berkaitan dan memberi kesan ke"ada ke#emerlangan "elajar dan membantu ke"ada kawalan kewangan !ang berkesan% iii% Pihak organisasi "erlu mengambil "eranan mengenai maklum balas dari ahli ; ahli organisasi mengenai keberkesanan sistem "engurusan kewangan !ang dijalankan bagi membantu ke"ada "eningkatan mutu "engurusan% i4% Pihak sekolah "erlu berhati$hati ke"ada *aktor$*aktor an#aman kewangan #ontoh kes$kes merosakkan harta benda kerajaan& ke#urian dan "eni"uan% 4% Pihak sekolah juga "erlu memastikan "entadbiran kewangan di "ejabat berjalan lan#ar dan mengikut "rosedur !ang telah diteta"kan% 4i% Setia" keluar masuk harta benda sekolah di#atatkan dan dibuat la"oran 4ii% Pihak sekolah "erlu mengenal "asti "engeluaran bajet sekolah mengikut "elaksanaan akti4iti disekolah !ang tidak membebankan sekolah menangung kosn!a%

14

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

4iii% Pihak sekolah juga "erlu mengawal "eti tunai sekolah dan sumber kewangan sekolah "erlu di labelkan sebagai dana awam%

.0

KONSEP AKAUNTABILITI DALAM PENGURUSAN KEWANGAN

DISEKOLA% .1 DE*INISI PENGURUSAN KEWANGAN SEKOLA% Satu "roses !ang melibatkan "eran#angan& "engagihan dan "enggunaan tenaga manusia& wang tunai& barangan 1aset3 dan "erkhidmatan bagi memenuhi matlamat sesebuah organisasiBsekolah 1 Shadah&22123% Setia" "eran#angan !ang dirangka akan memberi kesan ke"ada "engurusan kewangan sesebuah sekolah% Sekolah dita*sirkan sebagai sebuah institusi mas!arakat !ang diwujudkan bagi memberikan "erkhidmatan khususn!a dari as"ek "endidikan% Di sekolah& "engetua meru"akan indi4idu !ang dilantik ber"eranan sebagai "engurus kewangan sekolah hendaklah memahami dan mematuhi segala "rosedur kewangan !ang dilaksanakan di sekolah% +enurut brahim +amat 122213& "engurusan !ang tidak jelas mengikut "eraturan kewangan akan menjejaskan "erjalanan sekolah se#ara keseluruhann!a% Sehubungan dengan itu& ' proper management of school finance is pivotal to success of all educative teaching endeavors of any school& 1 ke Gaba& 22123% Keja!aan sesebuah sekolah adalah se#ara tidak langsung hasil dari"ada strategi "engurusan kewangan sekolah dan keberkesanan nilai akauntabiliti di"raktikkan di dalam organisasi sesebuah sekolah% Dalam konteks "engurusan kewangan di sekolah& konse" akauntabiliti melibatkan hubungan antara dua "ihak% Satu "ihak ialah !ang mewakilkan kuasan!a iaitu
15

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Kementerian Pelajaran +ala!siaB :abatan Pelajaran ?egeri manakala "ihak kedua iaitu "engurus sekolah B Pengetua !ang bersetuju menerima kuasa itu dan melaksanakann!a% Adalah menjadi tanggungjawab "ihak kedua untuk mela"orkan kembali ke"ada "ihak "ertama tentang #ara ia melaksanakan kuasa itu% :usteru itu& dalam menentukan akauntabiliti& Pengurus sekolah atau Pengetua "erlu: a% +ematuhi Akta 9ata#ara Kewangan 1556& Arahan Perbendaharaan& Pekeliling dan Surat Pekeliling Perbendaharaan& 9ata#ara Pengurusan Kewangan dan Perakaunan Kum"ulan Cang Sekolah serta arahan$arahan dari KP+% b% +ewujudkan struktur organisasi !ang sesuai dan mengadakan sistem kawalan dalaman untuk menjalankan tanggungjawab dengan berkesan% Antara as"ek utama dalam "engurusan kewangan di sekolah adalah: a% b% #% d% e% *% g% h% Sistem "erakaunan sekolah Pengurusan sumber "enda"atan Pentadbiran (elanjawan Pembelian dan Pemba!aran Pengendalian buku tunai dan "anjar wang run#it Pen!ediaan buku kewangan tahunan Kehilangan ha"us kira dan "elu"usan Pengauditan kewangan

+aka& akauntabiliti ialah obligasi seseorang untuk memberi jawa"an dan "enjelasan mengenai tindakan dan "restasin!a ke"ada "ihak !ang berhak untuk menda"atkan jawa"an dan "enjelasan tersebut 1 ?9A?& 22253%

16

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

.2

PI%AK #ANG TERLIBAT DALAM PENGURUSAN KEWANGAN

SEKOLA% DAN PERANAN Di sekolah& "engetua ber"eranan sebagai "engurus kewangan& !ang mana antara tugas berkenaan adalah se"erti: i3 Pen!ediaan Pen!ata Kewangan: Pengurus Sekolah hendaklah men!ediakan Pen!ata Kewangan 9ahunan bagi tahun berakhir 71 Disember setia" tahun mengikut "rinsi" "erakaunan !ang telah diteta"kan% ii3 Kemukakan Pen!ata Kewangan: Pen!ata Kewangan 9ahunan hendaklah dihantar ke"ada Ketua :abatan dan seterusn!a diserahkan ke"ada (ahagian Audit Sekolah tidak lewat dari"ada 71 +a# tahun berikutn!a bagi tujuan "engauditan% iii3 Perlantikan :uruaudit Dalaman: Pengurus Sekolah "erlu melantik :uruaudit Dalaman bagi tujuan mengkaji kelemahan dalam sistem Pengurusan Kewangan Sekolah% :uruaudit Dalaman hendaklah terdiri dari"ada guru !ang tidak terlibat dalam urusan menandatangani #ek ba!aran% i43 Penubuhan :awatankuasa Pengurusan Kewangan dan Akaun: Pengurus Sekolah hendaklah melantik :awatankuasa Pengurusan Kewangan dan Akaun bagi membantu Pengurus Sekolah untuk: a% mengawasi& mengesan dan men!elia semua urusan kewangan dan akaun mengikut "eraturan !ang berkuat kuasa meli"uti "engurusan "erbelanjaan& "erakaunan& "ungutan dan tunggakan hasil& "en!ediaan dan "embentangan Pen!ata Kewangan dan =a"oran 9ahunan sekolah% b% meneliti dan mengambil tindakan susulan terhada" =a"oran Audit% #% meran#ang latihan untuk kakitangan !ang mengurus hal$hal kewangan

17

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Ahli$Ahli terdiri dari"ada:$ $ Pengerusi 1Pengurus Sekolah3 $ Setiausaha 1KP9BP9 Kewangan3 $ Ahli "ula terdiri dari"ada semua Penolong KananBKetua (idangBKetua PanitiaB:uruaudit DalamB.uru PrasekolahB.uru Pendidikan KhasBPegawai lain !ang sesuai% +es!uarat hendaklah diadakan sekurang$kurangn!a tiga bulan sekali% 43 Pemeriksaan +engejut: Pengurus Sekolah atau :uruaudit Dalam hendaklah mengadakan "emeriksaan mengejut se#ara berkala terhada" "eti besi atau wang tunai& setem atau barang$barang lain !ang berharga% Pemeriksaan hendaklah dijalankan tidak kurang dari sekali dalam enam bulan dan hasil "emeriksaan hendaklah direkodkan dalam (uku Pemeriksaan +engejut 1Am 283% (utiran !ang "erlu di#atat adalah:$ H tarikh dan masa "emeriksaan H nama "egawai !ang bertanggungjawab men!im"an wang tunai dan setem H amaun wang dan setem !ang diamanahkan ke"adan!a H hasil "emeriksaan H tandatangan dan jawatan "egawai "emeriksa 4i3 Perlantikan Pem4erikasi Stok dan Pegawai Pemeriksa: Pengurus Sekolah hendaklah menamakan se#ara bertulis sekurang$kurangn!a dua orang sebagai Pem4erikasi Stok dan Pegawai Pemeriksa 1"egawai tidak terlibat se#ara langsung dalam "engurusan stor3 dan mengemukakan nama$nama tersebut ke"ada Pegawai Pengawal melalui PPD untuk tujuan "erlantikan%

4ii3 Pen!ediaan @ekodBDokumen Kewangan Untuk Pengauditan: (agi tujuan "engauditan Pen!ata Kewangan& Pengurus Sekolah hendaklah:$ a% +en!edia dan mengemukakan semua rekodBdokumen kewangan ke"ada (ahagian
18

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Audit Sekolah b% +emberi "enjelasan atau maklumat !ang di"erlukan #% +embenar dan memberi kerjasama semasa "engauditanB"emeriksaan dijalankan 4iii3 :awa"an Ke"ada =a"oranBPertan!aan Audit: Pengurus Sekolah hendaklah memberi jawa"an terhada" la"oran atau "ertan!aan Audit dalam tem"oh satu bulan dari tarikh la"oran atau "ertan!aan Audi Se#ara ringkasn!a terda"at tiga "ihak !ang terlibat iaitu:$ i3 Pemberi tanggungjawab ii3 Penerima tanggungjawab iii3 (ukti tanggungjawab dilaksanakan 1dinilai oleh "ihak ketiga se"erti (ahagian Audit Sekolah& Audit Dalam& ?a,ir dan :abatan Audit ?egara3

.3

*AKTOR " *AKTOR #ANG MEN#UMBANG KEPADA PENGURUSAN

KEWANGAN #ANG )EKAP DAN BERKESAN DI SEKOLA%. Pengurusan kewangan !ang #eka" bagi sesebuah sekolah akan dikaitkan dengan akauntabiliti ahli ;ahli organisasi dalam melaksanakan tugas !ang diamanahkan untuk men#a"ai objekti* "engajaran !ang telah diran#ang% Di sekolah& tugas meran#ang kewangan sekolah diberikan ke"ada "engetua sekolah% Keja!aan melahirkan Sekolah (erkesan bermula dari keberkesanan "engurusan kewangan% 0otton dan Cikelund 122213 serta Saedah Siraj& +uhammad -ai,al A% .hani dan ?or*ari,a +ohd @ad,i 122123 menggambarkan ken!ataan tersebut dengan men!atakan satu amalan !ang kurang sihat
19

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

sekiran!a seseorang majikan lebih menum"ukan hasilan sesuatu tugas tan"a mengambil kira *aktor se"erti kawalan berbelanja di "eringkat organisasi% ni disebabkan hasilan !ang berkualiti tidak da"at di#a"ai tan"a *aktor$*aktor !ang berkaitan dilaksanakan se#ara berhemah& #eka" dan berkesan% a% Ke"im"inan Pengetua !ang Pro*esional Pengetua bertindak sebagai "emim"in di sesebuah sekolah !ang menjadi nadi ke"ada keja!aan sekolah% 0orak ke"im"inan !ang "ro*esional "enting agar segala arahan dan "eran#angan da"at diikuti oleh guru dan "elajar dengan berkesan% Seorang "engetua seharusn!a bersika" a##ountable dengan kuasa dan autoriti !ang dimiliki dalam menguruskan kewangan sekolah mereka% Akauntabiliti dengan kuasa dan autoriti !ang dimiliki dalam menguruskan sekolah bermaksud satu "roses !ang melibatkan "engetua dan warga sekolah dalam meran#ang& mengagihkan dan menggunakan sumber manusia& wang tunai& harta awam dan "erkhidmatan bagi men#a"ai matlamat organisasi % 1 Kementerian Pelajaran +ala!sia& 22253% Pengetua hendaklah mematuhi setia" arahan mengenai "engurusan kewangan se"erti menurut +uhammad -ai,al A% .hani dan Shahril/0haril +ar,uki 122123& "engetua melalui kuasa dan autoritin!a "erlu mematuhi arahan mengenai "engurusan kewangan !ang termaktub dalam Arahan Perbendaharaan& Pekeliling dan Surat Pekeliling Perbendaharaan& 9ata#ara Pengurusan Kewangan dan Perakaunan Kum"ulan Sekolah serta arahan dari Kementerian Pelajaran +ala!sia% (erikut adalah #ontoh ; #ontoh arahan !ang "erlu di"atuhi: a% Penurunan kuasa Pegawai kewangan atau guru !ang dilantik untuk menguti" tunai dari"ada warga sekolah "erlu disahkan "erlantikan tersebut melalui surai rasmi b% (uku resit

20

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Setia" "enerimaan tunai dalam bentuk wang atau"un #ek "erlu disusuli dengan dokumen bukti "enerimaan !ang di"anggil resit% (uku resit "erlu dida*tarkan dan mem"un!ai nombor siri% #% (uku 9unai Setia" "enerimaan dan "emba!aran !ang melibatkan tunai dalam bentuk wang atau"un #ek "erlu direkodkan "ada setia" hari dan ditutu" "ada setia" bulan% Di sam"ing itu juga& seorang "engetua "erlu mem"un!ai ilmu berkaitan "engurusan kewangan sekolah% +as,uria Adam et al% 122283& +uhammad -ai,al A% .hani dan Shahril/0haril +ar,uki 122123& Shahril/0haril +ar,uki 122253 serta Iaidatol Akmaliah =o"e Pihie 115513 menda"ati antara "un#a kegagalan sesebuah menguruskan kewangan adalah disebabkan ke"im"inan sekolah khususn!a "engetua kurang memiliki ilmu teran#ang& mengorganisasikan& memim"in sekolah% m"likasin!a& mereka men!erahkan tugas ke"ada kerani kewangan tan"a men!emak se#ara ter"erin#i%

b% Peningkatan Peranan Unit Audit Dalaman As"ek audit dan "engauditan meru"akan satu as"ek !ang "enting dalam "engurusan sesebuah organisasi% Antara bidang "engurusan !ang utama adalah bidang kewangan% Pengurusan kewangan tidak da"at di"isahkan dengan konse" akauntabiliti% +uhammad -ai,al A% .hani dan Shahril/0haril +ar,uki 122123 men!etujui bahawa ke"im"inan organisasi 1 se"erti sekolah3 !ang menguruskan kewangan se#ara a##ountable "erlu memenuhi segala arahan bertulis dari "ihak berkuasa 1misaln!a& KP+3 dan "engurusan tersebut "erlu berdasarkan ke"ada sistem kawalan dan struktur organisasi !ang jelas% Di "eringkat sekolah& "engauditan menjurus ke"ada kewangan !ang melibatkan sumber kewangan kerajaan% Sumber Cang Kerajaan lebih
21

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

dititikberatkan berbanding dengan sumber kewangan !ang lain% Peranan "engauditan kewangan di sekolah dijalankan oleh Unit Audit Dalaman 1UAD3% UAD meru"akan satu badan bebas !ang bertujuan untuk menasihati "ihak sekolah mengenai akti4iti !ang telah diran#ang agar berlaku "enambahbaikan 1.li#kman& 22213% Dalam konteks di +ala!sia& akti4iti "engauditan dalaman biasan!a dilakukan oleh guru !ang dilantik oleh "engetua% (iasan!a guru ini mem"un!ai kemahiran dan "engalaman dalam mata "elajaran Prinsi" Akaun atau Perdagangan 1Kementerian Pelajaran +ala!sia& 22253% 8leh itu& "roses audit dan "engauditan meru"akan as"ek "enting dalam "engurusan sesebuah organisasi se"erti sekolah% ?amun& ian!a han!a akan membantu sekiran!a terda"at kolaborasi dalam kalangan "ihak dalaman dan luaran sesebuah organisasi itu%

#% Pelaksanaan Akti4iti Selaras Dengan Kelulusan Peruntukan +emandangkan "eruntukan bagi tahun 2212 telah mengalami "engurangan seban!ak 11%2J berbanding "eruntukan bagi tahun 2225& "ihak ke"im"inan sekolah dikehendaki untuk memastikan "erbelanjaan awam dibuat dengan berhemah& #eka" dan berkesan% :usteru& "elaksanaan sesuatu akti4iti "erlu mene"ati as"ek berikut iaitu selaras dengan jumlah "eruntukan !ang telah diluluskan& tiada "eruntukan tambahan ke#uali keadaan tertentu dan "elaksanaan konse" trade$o** dengan Dasar Sedia Ada terhada" liabiliti dan ke"utusan baru% Dengan kata lain& semua "erbelanjaan hendaklah dibuat "eran#angan dengan teliti su"a!a tidak melebihi "eruntukan !ang disediakan dan mengelakkan "emba,iran% Amalan ini berte"atan dengan Akta 9ata#ara Kewangan 1556 1Akta 15>13& Arahan Perbendaharaan dan konse" =et +anagers +anage dalam
22

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

"elaksanaan Sistem (elanjawan Diubahsuai !ang memerlukan ke"im"inan sekolah untuk berbelanja se#ara berhemah& #eka" dan berkesan serta ber"egang ke"ada sahsiah !ang baik agar "engurusan kewangan da"at dilaksanakan "ada taha" terkawal dan telus 1 Pekeliling Perbendaharaan (il% 6& 9ahun 22283%

d% Pembangunan dan Peruntukan (ajet Fang Diluluskan (erdasarkan Pelan 9indakan Di negara maju se"erti Amerika S!arikat dan United Kingdom "erubahan dilakukan dalam sistem "endidikan mereka untuk memastikan bidang tersebut men#a"ai taha" kualiti !ang tinggi% +isaln!a& "erubahan sistem "endidikan ber"usat ke"ada Pentaksiran (erasaskan Sekolah 1P(S3% ?amun& bagi memastikan taha" kualiti !ang tinggi ter#a"ai& "elbagai "endekatan telah dilaksanakan se"erti "elan tindakan% Da4ies 1222E3 mende*inisikan "elan tindakan sebagai taha" "eran#angan !ang tertinggi dalam melihat hala tuju organisasi "ada sesuatu jangka masa akan datang% :usteru itu& berasaskan ke"ada man*aat melaksanakan "elan tindakan& "ihak ke"im"inan sekolah "erlu men!ediakan "elan tindakan bagi setia" "eruntukan !ang diluluskan% ni berte"atan dengan "andangan Aairuddin +ohd Ali dan +uhammad (ustaman Abdul +ana* 122253 mengenai ke"entingan "en!ediaan "elan tindakan bagi setia" "eruntukan kewangan !ang diterima%

PERANAN DASAR$DASAR KERA!AAN DALAM MEMBANTU KEPADA

PENGURUSAN KEWANGAN SEKOLA% #ANG BERKESAN DAN )EKAP

23

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Dalam usaha merealisasikan Cawasan 2222 negara dan dalam usaha negara untuk mengharungi #abaran abad ke$21% Cawasan 2222 telah dilan#arkan "ada 28 -ebruari 1551% Kerajaan telah mem"erkenalkan em"at tonggak "enting untuk menja!akann!a iaitu .agasan 1+ala!sia& Program 9rans*ormasi Kerajaan 1?K@A3& Pelan Strategik nterim 1KP+3& @an#angan +ala!sia ke ; 12 1@+Ke ; 123 dan +odel (aru Ekonomi 1+(E3% a% .agasan 1+ala!sia Konse" .agasan 1+ala!sia telah di"erkenalkan bertujuan men!atu"adukan rak!at +ala!sia dengan *ikiran dan tindakan menjurus ke"ada satu matlamat umum% =a"an 183 nilai !ang ditera"kan dalam konse" 1+ala!sia ialah buda!a ke#emerlangan& ketabahan& rendah hati& "enerimaan& kesetiaan& meritokrasi& "endidikan dan integriti% ni se#ara tidak langsung memberikan suatu nilai "erlu dijadikan sebagai "anduan untuk mewujudkan suasana mas!arakat !ang harmoni dan "ersekitaran serta buda!a kerja !ang "rodukti* agar matlamat negara untuk menjadi negara maju tahun 2222 ter#a"ai% b% (idang Keberhasilan Utama ?egara Pendidikan 1?K@A3 Selaras dengan as"irasi kerajaan untuk meningkatkan kadar keberhasilan "elajar dan men!ediakan ke"erluan akses !ang berkualiti ke"ada "elajar se#ara men!eluruh% Pada11 :ulai 2225& FA( Perdana +enteri DatoK Seri +ohd ?ajib bin 9un Abdul @a,ak telah mengumumkan ?K@A "endidikan !ang mana salah satu elemenn!a adalah tawaran baru ke"ada "engetua dan guru besar% 9awaran ini dijadikan sebagai "erangsang ke"ada "engetua dan guru besar untuk meningkatkan ke#emerlangan sekolah masing$masing% Penekanan ini diberikan ke"ada "engetua dan guru besar su"a!a "engetua dan guru besar men!edari akan ke"entingan
24

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

mereka dalam membantu ke"ada "eningkatan "en#a"aian murid melalui "engurusan sekolah !ang berkualiti% #% Pelan Strategik nterim KP+ 12211$ 22223 'Setia" murid ber"otensi untuk berja!a) menjadi matlamat ke"ada "eran#angan KP+ dengan ke!akinan bahawa semua murid mem"un!ai "eluang dan "otensi untuk berja!a% Setia" murid ber"otensi untuk berja!a bermaksud murid !ang memiliki "engetahuan dan kemahiran& mengamalkan nilai murni !ang tinggi& ber*ikiran kreati* dan ino4ati*& mengamalkan sika" bersatu "adu dalam mas!arakat dan ga!a hidu" sihat% (agi memastikan matlamat ini da"at di#a"ai& dua 123 "endekatan utama dalam Pelan Strategik telah dikenal "asti iaitu: L Pemanta"an keu"a!aan inisiati* sedia ada untuk mema#u "erubahan dalam sistem "endidikan% L Pembaharuan dan lonjakan dimensi $ dimensi baru bagi men#a"ai ke#emerlangan dan "endidikan !ang berkualiti% d% @an#angan +ala!sia ke ; 12 1@+Ke ; 123 Pendidikan meru"akan elemen utama !ang menjadi asas untuk merealisasikan as"irasi negara% Perubahan !ang berlaku di "eringkat global memberi #abaran terhada" "eran#angan "endidikan negara% Kesan globalisasi& liberalisasi dan "erkembangan teknologi maklumat di seluruh dunia memerlukan Kementerian Pelajaran +ala!sia 1KP+3 membuat "en!esuaian dan "enambahbaikan terhada" sistem "endidikan !ang sedia @+Ke$12 "enting dalam mem"erkukuh sistem "endidikan bermula dari"ada "endidikan awal kanak$kanak sehingga ke "engajian tinggi% Perkara ini terkandung dalam satu 113 dari"ada lima 153 teras strategik ke arah men#a"ai matlamat @+Ke$12% Demi membangunkan dan mengekalkan modal insan bertara* dunia& kerajaan memberi "enekanan ke arah "en#a"aian as"ek meningkatkan kualiti guru& meningkatkan bilangan sekolah ber"restasi tinggi& mem"erkenalkan sekolah amanah& meningkatkan "en!ertaan murid dan kesaksamaan "endidikan%
25

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

e% +odel (aru Ekonomi 1+(E3 +odel (aru Ekonomi meru"akan tunjang "enting !ang dibentuk khusus untuk memberi "erkhidmatan ke"ada mas!arakat "ada masa akan datang% +odel !ang melibatkan tiga 173 "rinsi" hasil dari"ada la"oran +ajlis Perundingan Ekonomi ?egara1+PE?3 iaitu& 13 ber"enda"atan tinggi& 23 kema"anan dan 73 keterangkuman akan mema#u kemajuan ekonomi negara menjadi sebuah negara !ang membangun se"enuhn!aM meletakkan kedudukan negara !ang berda!a saing se#ara strategik di dalam ekonomi serantau dan global& "ersekitaran !ang ma"an dan kualiti kehidu"an se#ara men!eluruh%

*% Program trans*ormasi Program !ang dilan#arkan oleh FA( Datuk Seri +ohd% ?ajib 9un Abdul @a,ak& Perdana +enteri +ala!sia& "ada 2 A"ril 2212 "ula memberi "enekanan ke"ada keberkesanan dalam "en!am"aian "erkhidmatan dan tanggungjawab atas keberhasilan !ang memberi keutamaan ke"ada rak!at% Dengan adan!a "erubahan dalam "erkhidmatan& nes#a!a ia da"at membentuk "ersonaliti dan keberhasilan rak!at !ang "rodukti* dan ino4ati*%

-.0

KONSEP KEWANGAN PUSAT TANGGUNG!AWAB &PT!' Da"at dilihat bahawa konse" kewangan "usat tanggungjawab ialah suatu "roses

desentralisasi kuasa dan tanggungjawab membuat ke"utusan berkaitan "engurusan sekolah ke"ada sesebuah sekolah itu sendiri !ang dilaksanakan se#ara ber"eringkat dan sistematik& di
26

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

mana setia" ke"utusan tentang "engurusan sekolah itu masih lagi terikat ke"ada "eraturan dan arahan "erbendaharaan& kurikulum& "olisi$"olisi dan akauntabiliti !ang telah diteta"kan di "eringkat "usat 1(rian :% 0aldwell& 22253% Konse" ini da"at membantu dalam membuat re*ormasi dan melakukan ino4asi dalam bidang "endidikan !ang memberikan kuasa dan kebebasan membuat ke"utusan mengenai hal "engurusan akademik dan kewangan ke"ada "engurus sekolah 1(oonmee ?en!od& 22263% Di dalam "elaksanaan "rogram "engurusan kewangan P9:& kuasa diturunkan ke"ada "engetua atau guru% Pusat P9: kadang kala diuruskan bersama oleh ibu ba"a dam mas!arakat setem"at !ang menjadi ahli #ontohn!a Persatuan bu (a"a dan .uru 1P (.3 !ang juga dikenali sebagai chool 4anagement 3ommittees atau chool 3ouncil , The World 0an., 22263% Selain itu& menurut Strauss N 0urr! 122223 dan Perin 1155>3 bahawa terda"at se"uluh "rinsi" P9: !ang boleh di*ahami iaitu: i3 ii3 iii3 i43 43 4i3 4ii3 4iii3 iD3 D3 mem"un!ai "eran#angan strategik dan telus mengenai sumber$sumber !ang ada melaksanakan *ungsi$*ungsi berdasarkan misi dan 4isi organisasi mem"un!ai kuasa autonomi !ang jelas dan berakauntabiliti "ada autoriti !ang membuat ke"utusan dengan #e"at tan"a melalui kerenah birokrasi mem"un!ai data !ang lengka"& kemas kini dan boleh diakses "ada bila$bila masa% mengawal "erbelanjaan mengikut "rosedur kewangan !ang berkuat kuasa melaksanakan *leksibiliti untuk memberi keutamaan 1"rioriti3 ke"ada "rogram$ meningkatkan buda!a keusahawanan su"a!a "enda"atan bertambah dan kos mam"u memberi man*aat ke"ada ramai orang dan kom"rehensi* men!ediakan la"oran "restasi akti4iti !ang dijalankan% :usteru itu& da"at disim"ulkan bahawa Konse" Pengurusan Kewangan Pusat 9anggungjawab 1P9:3 membantu dalam memberikan garis "anduan ke"ada "engurus kewangan sesebuah sekolah dalam meren#anakan dengan baik "elan "elaksanaan
27

diberikan%

"rogram !ang memberi im"ak !ang tinggi% dikurangkan%

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

kewangan mereka% Selain itu& "engurus kewangan haruslah menum"ukan da!a usaha mereka ke arah menambah baik "engurusan kewangan mereka bagi men!ediakan "ersekitaran "embelajaran !ang terbaik bagi setia" murid dan ini merangkumi as"ek$ as"ek kurikulum& kokurikulum& "erkembangan "ro*esional guru dan menda"atkan sokongan dari ibu ba"a%

..0

KEPENTINGAN AKAUNTABILITI DALAM PENGURUSAN KEWANGAN 9untutan akauntabiliti meru"akan "ras!arat dalam "enerusan kuasa bukan sahaja dalam

"engurusan kewangan teta"i juga dalam "engurusan se#ara keseluruhann!a% 9an"a akauntabiliti& "erwakilan kuasa han!a akan meru"akan "en!erahan kuasa sahaja tan"a menggariskan a"a !ang se"atutn!a dihasilkan melalui "enggunaan kuasa untuk menggunakan dan mengagihkan "eruntukan !ang diberikan ke"ada sesuatu agensi& "rogram atau akti4iti% 8leh itu akauntabiliti meru"akan suatu bahagian !ang "enting dalam sistem "enurunan kuasa% @ingkasn!a& akauntabiliti "erlu setara dengan "enurunan kuasa% Aan!a melalui akauntabiliti& Perbendaharaan akan da"at menjalankan "eranan kawalan "erbelanjaan dalam konteks kelonggaran s!arat ; s!arat "usat !ang kini mengawal "erbelanjaan dan dalam konteks "enurunan kuasa 1 ?9A?& 22253% Di +ala!sia& akauntabiliti awam adalah s!arat undang$undang se"erti !ang terkandung dalam Perlembagaan& undang$undang dan "eraturan dan arahan Perbendaharaan% Peruntukan !ang diagihkan ke"ada sesuatu agensi& "rogram dan akti4iti meru"akan wang awam% Setia" anggota "erkhidmatan awam adalah bertanggungjawab untuk menentukan bahawa wang awam
28

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

ini dibelanjakan mengikut a"a !ang telah diran#ang dan dianggarkan mengikut sistem& "rosedur dan "eraturan !ang diteta"kan% Akauntabiliti meru"akan jaminan bahawa wang awam adalah diuruskan dengan #eka" 1 ?9A?& 22253% Proses dan mekanisme akauntabiliti akan menentukan sama ada seseorang anggota "erkhidmatan awam telah: +embelanjakan "eruntukan !ang diberikan ke"ada agensi& "rogram& akti4iti atau "rojek mengikut "eran#angan dan anggaran& sistem& "rosedur& dan "eraturan% +enguti" hasil dengan #e"at dan #eka" +enda"at "ulangan terbaik bagi setia" ringgit !ang dibelanjakan +en!enggarakan aset dan stor di bawah kawalan !ang baik 1 ?9A?& 22253 9an"a akauntabiliti dalam "engurusan& bebera"a kesan negati* boleh timbul dalam sesebuah jabatan se"erti berikut: KekuranganBkemerosotan amaun kuti"an hasil Pemba,iran "enggunaan sumber kewangan& tenaga kerja dan "enggunaan masa Kelewatan men!ia"kan sesuatu "rojek atau melaksanakan sesuatu "rogram atau akti4iti atau memberikan sesuatu "erkhidmatan Pemesanan atau "enerimaan barang atau "erkhidmatan !ang kurang berkualiti Pen!enggaraan aset dan stor dengan kurang sem"urna sehinggakan aset dan stor !ang di "erolehi tidak sesuai untuk tujuan ia dibeli& usang& lu"ut jangka ha!at kegunaann!a& hilang& rosak dan sebagain!a% Kesemua ini sudah tentu akan merugikan kerajaan dari segi "emba,iran wang !ang digunakan untuk membeli aset dan stor% +elum"uhkan "engurusan "erkhidmatan awam memandangkan "engurusan kewangan !ang #eka" dan berkesan meru"akan teras dan tunjang ke"ada "engurusan "erkhidmatan awam !ang bermutu +embuka "eluang dan ruang untuk rasuah& salah guna kuasa dan "en!elewengan% 1 ?9A?& 22253
29

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

Kesemua kesan$kesan !ang negati* ini akan meningkatkan kos "erbelanjaan "erkhidmatan awam%

/.0

PERBANDINGAN AKAUNTABILITI DALAM PENGURUSAN KEWANGAN DI

MALA#SIA DAN LUAR NEGARA Amalan "enera"an nilai akauntabiliti di negara lain adalah berbe,a dan telah memberikan kesan !ang berlainan ke"ada as"ek "engurusan kewangan% Sekiran!a kita membandingkan amalan "engurusan kewangan di sekolah$sekolah di +ala!sia dengan amalan "engurusan kewangan di luar negara& se#ara jelas da"at dilihat bahawa "engurus kewangan di luar negara mem"un!ai kuasa autonomi !ang lebih besar dan se#ara tidak langsung mem"un!ai taha" akauntabiliti !ang lebih tinggi% Sebagai #ontoh& "engurus kewangan luar negara misaln!a di Amerika S!arikat dan United Kingdom mem"un!ai autonomi untuk membuat ke"utusan bagi menambahkan "enda"atan institusi dengan menda"atkan tajaan dari"ada "ihak swasta% Keban!akan dana mengurus sekolah di luar negara di"eroleh dari"ada ibu ba"a dan ahli mas!arakat !ang ber"engaruh% +ereka dibenarkan untuk mengenakan kos se#ara langsung bagi sesuatu "rogram dengan s!arat la"oran "restasi !ang lengka" disediakan untuk "rogram tersebut dan disemak oleh +ajlis Pengelola Sekolah% Pihak "engurusan han!a akan mengadakan "rogram$"rogram !ang telah dikenal "asti menguntungkan dan ekonomik sele"as diluluskan oleh +ajlis Pengelola Sekolah 1 Strauss N 0urr!& 2222M +ohamad Kamaludin bin 9aib& 22263%

30

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

9aha" akauntabiliti di sekolah ; sekolah di UK dan USA diukur dari segi "enggunaan wang !ang #eka"& "engurusan sumber manusia !ang bijaksana dan !ang "aling "enting sekali& "en#a"aian sekolah dan "restasi "elajar% Dana !ang diberikan oleh kerajaan ke"ada sekolah ; sekolah di dua buah negara ini tern!ata berkadar langsung dengan taha" akauntabiliti !ang di"antau mengikut suatu sistem "emantau !ang ber"usat di "eringkat "engurusan "usat% 0ontohn!a adalah S"e#ialist S#hool Programme di UK% Pengurusan sekolah s"e#ialist di"antau dari semasa ke semasa selama em"at tahun dan sekiran!a tidak menunjukkan "eningkatan dari segi "en#a"aian sekolah dan "restasi "elajar& status sekolah tersebut akan ditarik balik dan "eruntukan khas seban!ak 122&222 1UK "ounds3 tidak lagi diagihkan ke"ada sekolah tersebut% Di +ala!sia& akauntabiliti lebih diukur dan di"antau dari segi "erbelanjaan teran#ang& mematuhi "rosedur dan "eraturan semasa& "enguti"an hasil 1se"erti kuti"an SUCA3 dengan #e"at dan #eka"& "en!elenggaraan aset dan stor di bawah kawalan "egawai !ang bertanggungjawab dengan baik 1 ?9A?& 22253% Sekolah di +ala!sia lebih bersika" akauntabiliti ke"ada Pejabat Pelajaran Daerah 1PPD3& :abatan Pelajaran ?egeri 1:P?3 dan sebagain!a dengan mela"orkan "restasi "erbelanjaan "eruntukan a"abila di minta dalam tem"oh !ang telah diteta"kan% 8leh !ang demikian& terda"at jurang "erbe,aan !ang ketara sekali% Di +ala!sia& akauntabiliti ke"ada murid dan ibu ba"a serta mas!arakat di"antau se#ara akti*% 9eta"i kemerosotan dalam "restasi murid dalam "e"eriksaan awam tidak akan menjejaskan amaun "eruntukan kerajaan !ang diberi ke"ada sekolah% +emang tidak da"at dina*ikan terda"at sekolah di +ala!sia !ang ber"restasi rendah masih da"at bero"erasi dengan "eruntukan dari kerajaan 1Publi# +one!3 tan"a sebarang "enambahbaikan% Senario ini berlainan dengan sistem "endidikan di UK dan USA !ang mana sekolah$sekolah kurang bergantung "ada "eruntukan !ang diberikan oleh kerajaan& sebalikn!a sebahagian besar dana adalah disumbangkan oleh bu (a"a% :adi tidak hairanlah bahawa sekolah di luar negara memikul beban !ang besar untuk meningkatkan "en#a"aian "elajar dari semasa ke semasa%

31

Kertas Kerja : Akauntabiliti Sekolah dalam Pengurusan Kewangan

EDU5812

0.0

PENUTUP Saban tahun& kerajaan telah membelanjakan sejumlah amaun !ang ban!ak bagi

meningkatkan tahan "endidikan rak!at se#ara men!eluruh% Sumber kewangan !ang utama adalah dari"ada kerajaan "usat% Peruntukan ini akan diagihkan ke"ada sekolah$sekolah berdasarkan "ermohonan dan ke"erluan melalui "embentukan bajet% +enurut Shahril/0haril +ar,uki 12225&22283& "eruntukan kewangan terhada" "endidikan di +ala!sia adalah dari"ada kuti"an #ukai% :usteru itu& di "eringkat sekolah "engurus kewangan "erlulah memastikan agar keberkesanan "engurusan dengan memberi "enekanan terhada" kawalan "eruntukan organisasi% Sebagai #ontoh& "engetua itu sendiri haruslah memiliki "ersonaliti dan sahsiah diri !ang baik misaln!a akauntabiliti dalam menguruskan kewangan sekolah% Sahsiah itu da"at di#a"ai dengan "engetahuan dan ke*ahaman mengenai bidang "endidikan% Segala "eran#angan negara tidak akan berja!a sekiran!a "elaksana !ang diberikan ke"er#a!aan dan amanah tidak melaksanakann!a dengan #eka"& telus dan berkesan% Keadaan ini akan memberikan kesan se#ara jangka "endek dan jangka "anjang ke"ada masa de"an negara% Akhirn!a& setia" "eran#angan !ang dilakukan "erlulah dimulakan dengan suatu "engetahuan& ke*ahaman& sika" dan tanggungjawab !ang men!eluruh agar kesan !ang diingini da"at dinikmati dan memberikan man*aat ke"ada semua "ihak%

32