Anda di halaman 1dari 17

RENCANA PELAKSANAAN PEMBELAJARAN (RPP) Mata Pelajaran Kelas/Semester Pertemuan KeAlokasi !

o"ik S"# A# Kom"etensi $nti 1$ )$ Men%&a'ati (an men%ama kan ajaran a%ama 'an% ain'a Men%emban%kan peri aku *jujur+ (i!ip in+ tan%%un% ja,ab+ pe(u i+ !antun+ rama& in%kun%an+ %-t-n% r-'-n%+ kerja!ama+ .inta (amai+ re!p-n!i/ (an pr-akti/0 (an menunjukan !ikap !eba%ai ba%ian (ari !- u!i ata! berba%ai perma! a&an ban%!a (a am berinterak!i !e.ara e/ekti/ (en%an 1$ in%kun%an !-!ia (an a am !erta (a am menempatkan (iri !eba%ai .erminan ban%!a (a am per%au an (unia Mema&ami+ menerapkan+ men%ana i!i! pen%eta&uan /aktua + k-n!eptua + pr-!e(ura ber(a!arkan in%inta&un'a tentan% i mu pen%eta&uan+ tekn- -%i+ !eni+ bu(a'a (an &umani-ra (en%an ,a,a!an kemanu!iaan+ keban%!aan+ kene%araan (an pera(aban terkait /en-mena (an keja(ian+ !erta menerapkan pen%eta&uan pr-!e(ura pa(a bi(an% kajian 'an% !pe!i/ik !e!uai (en%an bakat (an minatn'a untuk mem.a&kan ma!a a& 4$ Men%- a&+ mena ar+ men'aji (an men.ipta (aam rana& k-nkret (an rana& ab!trak terkait (en%an pen%emban%an (ari 'an% (ipe ajarin'a (i!ek- a& !e.ara man(iri+ (an mampu men%%unakan met-(e !e!uai kai(a& kei muan$ B# Kom"etensi %asar 1$ Memi iki m-ti2a!i interna + kemampuan bekerja!ama+ k-n!i!ten+ !ikap (i!ip in+ ra!a per.a'a (iri+ (an !ikap t- eran!i (a am perbe(aan !trate%i berpikir (a am memi i& (an menerapkan !trate%i men'e e!aikan ma!a a&$ )$ Mampu mentran!/-rma!i (iri (a am berpri aku jujur+ tan%%u& men%&a(api ma!a a&+ kriti! (an (i!ip in (a am me akukan tu%a! be ajar Teknik E ektr-nika$ aktu : KESELAMATAN DAN KESEHATAN KERJA : X/1 : 4 : 5 x 45 menit : Menerapkan buku petunjuk buku manua pera atan !e!uai

1$ Menunjukkan !ikap bertan%%un% ja,ab+ ra!a in%in ta&u+ jujur (an peri aku pe(u i in%kun%an$ 4$ Menerapkan buku petunjuk buku manua pera atan !e!uai S"# 5$ Mema&ami .ara memba.a buku manua pera atan !e!uai S"# C# $n&iktor 1$ Memba.a buku manua pera atan !e!uai S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 )$ Membuat S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 1$ #enu i!a S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 %# 1$ )$ 1$ 4$ !ujuan Pem'elajaran Sete a& !e e!ai pembe ajaran+ (i&arapkan !i!,a (apat 3 Si!,a (apat menje a!kan /un%!i (an tujuan (ari S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 Si!,a (apat membuat S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 Si!,a (apat me ak!anakan penu i!an S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0 Si!,a (apat me ak!anakan S"# * Stan(ar -pera!i-na pr-.e(ure 0

E# Mo&el/Meto&e Pem'elajaran #en(ekatan Met-(e/Strate%i #embe ajaran (# Ke)iatan Pem'elajaran 3 Delivery System 3 PICTURE AND PICTURE

KE*$A!AN

%ESKR$PS$ KE*$A!AN 1$ Me akukan pembukaan (en%an !a am pembuka (an ber(-a untuk memu ai pembe ajaran )$ Memerik!a ke&a(iran pe!erta (i(ik !eba%ai !ikap (i!ip in

AL+KAS$ AK!,

Pen&a-uluan

1$ Men'ampaikan tujuan pembe ajaran 'an% akan (i.apai 4$ Me akukan aper!ep!i (en%an men%ajukan pertan'aan *ma!a a&0 untuk men%ara&kan !i!,a ke materi 'an% akan (ipe ajari 1$ 4uru menje a!kan tentan% materi 'an% akan (i !ampaikan kepa(a !i!,a )$ 4uru memberikan i.e breakin% !ebe um !i!,a men%erjakan LKS 1$ Se ama ma!in% 5 ma!in% !i!,a men%%rjakan LKS %uru men(-r-n%

15 menit

Ke)iatan $nti

(an mem-ti2a!i !emua !i!,a a%ar k-n!entra!i men%erjakan LKS Catatan: Se ama pembe ajaran ber an%!un%+ %uru men%amati !ikap !i!,a (a am pembe ajaran 'an% me iputi !ikap3 (i!ip in+ ra!a per.a'a (iri+ berperi aku jujur+ tan%%u& men%&a(api ma!a a& tan%%un% ja,ab+ ra!a in%in ta&u+ pe(u i in%kun%an0 1$ Si!,a (iminta men'impu kan tentan% materi 'an% (iajarkan )$ 4uru meberikan ke!impu an tentan% materi 'an% (iajar 1$ Si!,a (iminta untuk mempe ajarai materi 'an% akan (ipe ajari pa(a pertemuan berikutn'a

156 menit

Penutu"

45 menit

*# MA!ER$ AJAR

S+P-JSA STANDARD OPERATING PROCEDURE (SOP) Da am meran.an% !uatu Standard Operating Procedure *S"#0+ (iper ukan !uatu pema&aman tentan% (e/eni!i (ari S"# ter!ebut+ /un%!i (an tujuan S"#+ Man/aat S"#+ maupun bentuk (an .ara pembuatan S"#$ 7erikut penje a!an (ari &a 8&a 'an% (i !ebut (i ata! 3 %e.enisi Standard Operating Procedure 1$ A(a ban'ak (e/eni!i tentan% Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& !uatu pan(uan 'an% menje a!kan !e.ara terperin.i ba%aimana !uatu pr-!e! &aru! (i ak!anakan$ )$ Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& !eran%kaian in!truk!i 'an% men%ambarkan pen(-kumenta!ian (ari ke%iatan 'an% (i akukan !e.ara beru an% pa(a !ebua& -r%ani!a!i$ 1$ Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& !ebua& pan(uan 'an% (ikemukakan !e.ara je a! tentan% apa 'an% (i&arapkan (an (ii!'aratkan (ari !emua kar'a,an (a am menja ankan ke%iatan !e&ari8&ari$ 4$ Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& !eran%kaian in!truk!i 'an% (i%unakan untuk meme.a&kan !uatu ma!a a&$ (un)si %an !ujuan Standard Operating Procedure 9un%!i Dan Tujuan Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& untuk men(e/eni!ikan !emua k-n!ep (an teknik 'an% pentin% !erta per!'aratan (ibutu&kan+ 'an% a(a (a am !etiap ke%iatan 'an% (ituan%kan ke (a am !uatu bentuk 'an% an%!un% (apat (i%unakan - e& kar'a,an (a am pe ak!anaan ke%iatan !e&ari8&ari$ S"# 'an% (ibuat &aru! men'ertakan an%ka& ke%iatan 'an% &aru! (ija ankan - e& !emua kar'a,an (en%an .ara 'an% !ama$ " e& !ebab itu+ S"# (ibuat (en%an tujuan memberikan kemu(a&an (an men'amakan pre!ep!i !emua -ran% 'an% berkepentin%an !e&in%%a (apat ebi& (ipa&ami (an (imen%erti$ Man.aat Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure *S"#0 (ibuat (en%an mak!u( (an tujun tertentu+ !e&in%%a memberikan man/aat ba%i pi&ak 'an% ber!an%kutan$ 7erikut beberapa man/aat (ari S"# 3

Menje a!kan !e.ara (etai !emua ke%iatan (ari pr-!e! 'an% (ija ankan$

Stan(ari!a!i !emua akti/ita! 'an% (i akukan pi&ak 'an% ber!an%kutan$ Membantu untuk men'e(er&anakan !emua !'arat 'an% (iper ukan (a am pr-!e! pen%ambi an keputu!an$

Dapat men%uran%i ,aktu pe ati&an karena keran%ka kerja !u(a& (i!tan(arkan$ Membantu men%ana i!a pr-!e! 'an% ber an%!un% (an memberikan feed ac! ba%i pen%emban%an S"#$

Dapat menin%katkan k-n!i!ten!i pekerjaan karena !u(a& a(a ara& 'an% je a!$ Dapat menin%katkan k-munika!i antar pi&ak8pi&ak 'an% terkait+ terutama pekerja (en%an pi&ak manajemen$

Bentuk %an Cara Pem'uatan Standard Operating Procedure Bentuk Standard Operating Procedure Tujuan utama (ari pembuatan Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& memberikan kemu(a&an ba%i para -ran% 'an% berkepentin%an (a am memba.an'a+ !e&in%%a -ran% ter!ebut (apat men%erti (an (apat menja ankan pr-!e(urn'a (en%an benar$ " e& !ebab itu (iper ukan !uatu pertimban%an untuk (apat menentukan bentuk S"# 'an% (i%unakan+ 'aitu jum a& keputu!an 'an% akan (iambi (an jum a& an%ka& 'an% akan (i akukan (a am !uatu pr-!e!$ 7erikut ma.am8ma.am bentuk S"# 'an% (apat (ipi i& untuk (i%unakan 3 1. Simp e Step! 7entuk S"# ini (ipakai untuk pr-!e(ur rutin 'an% !in%kat (an ti(ak ter a u membutu&kan ban'ak keputu!an$ ". #ierarc$ica Step! 7entuk ini (ipakai untuk pr-!e(ur 'an% .ukup panjan% * ebi& (ari 16 an%ka&0 tetapi ti(ak memer ukan ban'ak keputu!an$7entuk ini memu(a&kan -ran% 'an% !u(a& berpen%a aman karena ba%ian (ari ma!in%8ma!in% pr-!e(ur ter!ebut$ %. Grap$ic Procedure! 7entuk ini (ipakai untuk pr-!e(ur 'an% .ukup panjan% * ebi& (ari 16 an%ka&0 tetapi ini ti(ak memer ukan ban'ak keputu!an+ !ama !eperti "ierarc#ical Steps$ 4ra/ik (apat membantu men'e(er&anakan !uatu pr-!e! (ari bentuk 'an% panjan% menja(i bentuk 'an% !in%kat$ 4ambar ataupun (ia%ram ju%a (apat (i%unakan untuk men%i u!tra!ikan apa 'an% menja(i tujuan (ari !uatu pr-!e(ur an%ka& (ije a!kan !e.ara terperin.i$ Se(an%kan untuk -ran% baru+ (apat memu(a&kan untuk mempe ajari

&. ' o(c$art %lo&c#art merupakan %ra/ik !e(er&ana 'an% menje a!kan an%ka&8 an%ka& pr-!e(ur (a am pembuatan !uatu keputu!an$ 7entuk / -,.&art (i%unakan untuk pr-!e(ur 'an% memi iki ban'ak keputu!an$ Da am pembuatan S"# bentuk flo&c#art ini (iper ukan !imb- 8!imb- 'an% (apat membantu menje a!kan !etiap an%ka&$ 7erikut !imb- 8 !imb- 'an% (i %unakan$ 4ambar 3 Simb- 8!imb- %lo&c#art 7erikut uraian bentuk (an kriteria S"# 3 Tabe 3 7entuk (an kriteria S"# 7an'ak Keputu!an : Ti(ak Ti(ak ;a ;a Lebi& (ari 16 an%ka& Ti(ak ;a Ti(ak ;a 7entuk S"# Simple Steps "ierarc#ical atau 'rap#ic %lo&c#art %lo&c#art

Se ain bentuk S"#+ a(a &a 8&a 'an% ju%a pentin% untuk (i!ertakan (a am pembuatann'a+ 'aitu ju(u &aru! je a! (an (apat men%%ambarkan apa 'an% menja(i tujuan (ari pr-!e(ur ter!ebut+ nama -ran% atau unit 'an% bertan%%un% ja,ab ter&a(ap pr-!e(ur ter!ebut+ tan%%a ber akun'a pr-!e(ur ataupun &a!i re2i!in'a$ Penulisan Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure *S"#0 (apat (ikaitkan baik jika !emua 'an% tertu i! (i(a amn'a (apat (iba.a (an (imen%erti - e& !etiap -ran% 'an% men%%unakann'a$ " e& !ebab itu (iper ukan !uatu .ara 'an% benar (a am pembuatan Standard Operating Procedure$ 7erikut .ara e/ekti/ (a am membuat Standard Operation Procedure 3 Menu i!kan !etiap ta&apan pr-!e! pa(a !uatu pr-!e(ur (a am ka imat 'an% pen(ek$ Ka imat 'an% panjan% ebi& !u!a& (imen%erti$ Menu i!kan !etiap ta&apan pr-!e! pa(a !uatu pr-!e(ur (a am bentuk ka imat perinta&$ Ka imat perinta& menunjukan an%!un% apa 'an% &aru! (i akukan$ Men%k-munika!ikan (en%an je a! !etiap kata 'an% (i%unakan pa(a !uatu pr-!e(ur$ Men%%unakan i!ti a&8i!ti a& atau !in%katan 'an% meman% !u(a& umum (i%unakan (a am ke%iatan !e&ari8&ari$ #embuatan Standard Operating Procedure &aru! (en%an /-rmat 'an% k-n!i!ten+ !e&in%%a pi&ak 'an% men%%unakan menja(i terbia!a (an mu(a&$

Mema&ami Standard Operating Procedure 'an% (imak!u($ 7erikut !u!unan i!i Standard Operating Procedure 3 1$ Lembar Data D-kumen *Document Data S#eet0$ 7eri!i tentan% !emua in/-rma!i 'an% me,aki i (-kumen itu !en(iri+ antara ain nama (-kumen+ !iapa 'an% membuat+ kapan (-kumen (i!etujui+ !iapa 'an% men'etujui+ rin%ka!an (ar i!i (-kumen+ ( $ )$ Tujuan (an Ruan% Lin%kup$ 7eri!i tentan% penje a!an tujuan (ibuatn'a pr-!e(ur (an a a!an men%apa pr-!e(ur ter!ebut (ibutu&kan !erta penje a!an bata!an8bata!an (an area pemba&a!an pr-!e(ur 'an% (ibuat$ 1$ #r-!e(ur #r-!e(ur merupakan ba%ian utama (ari (-kumen$ #r-!e(ur 'an% (ibuat merupakan %ambaran (ari !uatu pr-!e! 'an% menje a!kan (a am (etai !etiap urutan pr-!e!n'a$%orm 'an% (i%unakan pa(a !uatu pr-!e! ju%a (ije a!kan$ 4$ Tu%a! (an Tan%%un% Ja,ab 7eri!i tentan% tu%a! (an tan%%un% ja,ab ma!in%8ma!in% pi&ak 'an% terkait (a am !uatu pr-!e!$ Pelaksanaan Standard Operating Procedure A(a tuju& ta&apan atau an%ka& 'an% (apat (i%unakan untuk membuat !uatu pr-!e(ur 'an% baik (an memak!ima kan !emua p-ten!i 'an% a(a+ antara ain !eba%ai berikut 3 1$ Menentukan tujuan 'an% in%in (i.apai$ Lan%ka& a,a 'an% &aru! (i akukan a(a a& menentukan tujuan 'an% in%in (i.apai$ Suatu pr-!e(ur akan berja an (en%an baik apabi a (iran.an% (en%an tujuan 'an% !pe!i/ik 'an% in%in (i.apai$ Se anjutn'a menentukan tujuan ak&ir - e& peru!a&aan me a ui manajemen 'an% baik (en%an S"# 'an% !u(a& (ibuat$ )$ Membuat ran.an%an a,a Sete a& tujuan !e e!ai (ibuat+ an%ka& !e anjutn'a a(a a& menentukan bentuk S"# 'an% akan (i%unakan$ Jika bentuk a,a n'a a(a a& flo&c#art+ an%ka& a,a n'a a(a a& menentukan p-int utama 'an% menja(i p-k-k perma!a a&an$ Se anjutn'a+ menentukan keputu!an tentan% apa 'an% (ibutu&kan - e& pekerja untuk (i akukan (an tin(akan penan%anann'a$ Da am membuat ran.an%an a,a (i!arankan ti(ak membuat !e.ara (etai + !ampai (i(apatkan pr-!e(ur 'an% benar8benar !e!uai (en%an ken'ataan$ 1$ Me akukan e2a ua!i internal

Sete a& pr-!e(ur !e e!ai (ibuat+ akukan e2a ua!i (en%an .ara men'era&kan pr-!e(ur kepa(a -ran%8-ran% 'an% ber!an%kutan$ Den%an men'era&kan ter!ebut (i&arapkan (apat menerima !aran8!aran perbaikan !e&in%%a (apat (i akukan perbaikan !upa'a menja(i (ipa&ami (an ebi& akurat$ 4$ Me akukan e2a ua!i e!sternal Ha 'an% pa in% pentin% (a am me akukan e2a ua!i ek!terna a(a a& kebera(aan tim pena!e&at 'an% bera!a (ari peru!a&aan$ Tim pena!e&at ter!ebut akan meni ai (an men%e2a ua!i !e.ara murni ber(a!arkan i mu 'an% (imi iki (an &a!i perban(in%an (en%an peru!a&aan ain 'an% !ejeni!$ 5$ Me akukan uji .-ba Satu8!atun'a .ara untuk men%eta&ui pr-!e(ur 'an% (ibuat !u(a& e/ekti/ 'aitu (en%an men.-ba menja ankan an%!un% pr-!e(ur ter!ebut$ Sete a& (ija ankan an%!un%+ maka akan (iketa&ui apaka& a(a an%ka&8 an%ka& pa(a pr-!e(ur 'an% ti(ak benar (an ti(ak !e!uai (en%an tujuan 'an% in%in (i.apai$ <$ Menempatkan #r-!e(ur pa(a unit terkait Sete a& (i akukan uji .-ba+ S"# (i etakan pa(a ba%ian atau unit 'an% terkait$ #e etakan S"# !ebaikn'a pa(a tempat 'an% memun%kinkan !etiap -ran% 'an% berkepentin%an (apat me i&at (en%an mu(a&$ Jika memun%kinkan+ pr-!e(ur (i.etak (a am ukuran 'an% be!ar !e&in%%a para -perat-r (apat (en%an mu(a& me i&at (an memba.an'a$ =$ Menja ankan #r-!e(ur 'an% !u(a& (ibuat Lan%ka& terak&ir 'an% &aru! (i akukan (a am pembuatan S"# a(a a& menja ankan pr-!e(ur 'an% !u(a& (ibuat !e!uai (en%an ran.an%an 'an% !u(a& (ibuat$ #a!tikan !emua pi&ak ber!an%kutan men%erti men%apa pe ak!anaan S"# &aru! benar8benar (ija ankan$ Konse" )or* In!truction ( $)

(or! Instruction *>?0 men'e(iakan !e uru& 'an% (ibutu&kan !e.ara (etai untuk me akukan pekerjaan 'an% !pe!i/ik (en%an benar (an !e!uai !tan(ar 'an% baku$ (or! Instruction *>?0 menunjukan ba%aimana -r%ani!a!i men%&a!i kan !uatu pr-(uk atau men'e(iakan pe a'anan (an !'!tem .-ntr- untuk menin%katkan !'!tem kua ita! (ari pr-(uk ter!ebut a%ar !e!uai (en%an !tan(ar$ (or! Instruction *>?0 merupakan ba%ian (ari Standard Operating Procedure*S"#0$ #embuatan >-rk ?n!tru.ti-n *>?0&aru! je a!+ akurat+ (an !e a u (i(-kumenta!ikan !erta ti(ak b- e& men%an(un% penje a!an 'an% mera%ukan$ >? &aru! men%%ambarkan kenapa >? ter!ebut (ibuat+ kapan &aru! !e e!ai+ apa 'an% &aru! (ikerjakan+ per en%kapan apa !aja 'an%

akan (ipakai+ (an kriteria apa !aja 'an% &aru! (ipenu&i$ #en'u!unan >? membuat berba%ai k-mp-nen (i(a amn'a+ 'aitu !eba%ai berikut 3 1$ Lembar Data D-kumen *Document Data S#eet0$ 7eri!i tentan% !emua in/-rma!i 'an% me,aki i (-kumen itu !en(iri+ antara ain nama (-kumen+ !iapa 'an% membuat+ kapan (-kumen (i!etujui+ !iapa 'an% men'etujui+ rin%ka!an (ari i!i (-kumen+ ( $ )$ Tujuan (an Ruan% Lin%kup$ 7eri!i tentan% penje a!an tujuan (ibuatn'a (-kumen (an a a! an men%apa (-kumen ter!ebut (ibutu&kan !erta penje a!an bata!an8bata!an (an area pemba&a!an pr-!e(ur 'an% (ibuat$ 1$ #e-!e(ur #r-!e(ur merupakan ba%ian utama (ari (-kumen$ #r-!e(ur 'an% (ibuat merupakan %ambaran (ari !uatu pr-!e! 'an% menje a!kan (en%an (etai !etiap urutan pr-!e!n'a$ %orm 'an% (i%unakan pa(a !uatu pr-!e! ju%a (ije a!kan$

J+B SA(E!/ ANAL/S$S Sa a& !atu .ara untuk men.e%a& ke.e akaan (i tempat kerja a(a a& (en%an menetapkan (an men'u!un pr-!e(ur pekerjaan (an me ati& !emua pekerja untuk menerapkan met-(e kerja 'an% e/i!ien (an aman$ Men'u!un pr-!e(ur kerja 'an% benar merupakan !a a& !atu keuntun%an (ari menerapkan J-b Sa/et' Ana '!i! *JSA0 5 'an% me iputi mempe ajari (an membuat ap-ran !etiap an%ka& pekerjaan+ i(enti/ika!i ba&a'a pekerjaan 'an% !u(a& a(a atau p-ten!i *baik ke!e&atan maupun ke!e amatan0+ (an menentukan ja an terbaik untuk men%uran%i (an men%e imina!i ba&a'a ini$ JSA (i%unakan untuk meninjau met-(e kerja (an menemukan ba&a'a 'an% 3 1$ Mun%kin (iabaikan (a am a'-ut pabrik atau ban%unan (an (a am (e!ain perme!inan+ pera atan+ perkaka!+ !ta!iun kerja (an pr-!e!$ )$ 1$ Memberikan peruba&an (a am pr-!e(ur kerja atau per!-ne $ Mun%kin (ikemban%kan !ete a& pr-(uk!i (imu ai$

Pen)ertian Jo' Sa.et0 Anal0sis JSA merupakan i(enti/ika!i !i!tematik (ari ba&a'a p-ten!ia (i tempat kerja 'an% (apat (ii(enti/ika!i+ (iana i!a (an (irekam$ Ha 8&a 'an% (i akukan (a am penerapan JSA 3

1$

?(enti/ika!i ba&a'a 'an% ber&ubun%an (en%an !etiap an%ka& (ari pekerjaan 'an% berp-ten!i untuk men'ebabkan ba&a'a !eriu!$

)$ 1$ 4$

Menentukan ba%aimana untuk men%-ntr- ba&a'a$ Membuat perkaka! tertu i! 'an% (apat (i%unakan untuk me ati& !ta/ ainn'a$ 7ertemu (en%an pe ati& "SHA untuk men%emban%kan pr-!e(ur (an aturan kerja 'an% !pe!i/ik untuk !etiap pekerjaan$

Keuntun%an (ari me ak!anakan JSA a(a a& 3 1$ )$ 1$ 4$ 5$ <$ =$ @$ A$ Memberikan pe ati&an in(i2i(u (a am &a ke!e amatan (an pr-!e(ur kerja e/i!ien$ Membuat k-ntak ke!e amatan pekerja$ Memper!iapkan -b!er2a!i ke!e amatan 'an% teren.ana$ Memper.a'akan pekerjaan ke pekerja baru$ Memberikan in!truk!i pre8j-b untuk pekerjaan uar bia!a$ Meninjau pr-!e(ur kerja !ete a& ke.e akaan terja(i$ Mempe ajari pekerjaan untuk penin%katan 'an% memun%kinkan (a am met-(e kerja$ Men%i(enti/ika!i u!a&a per in(un%an 'an% (ibutu&kan (i tempat kerja$ Super2i!-r (apat be ajar men%enai pekerjaan 'an% mereka pimpin$

16$ #arti!ipa!i pekerja (a am &a ke!e amatan (i tempat kerja$ 11$ Men%uran%i ab!ent$ 1)$ 7ia'a k-mpen!a!i pekerja menja(i ebi& ren(a&$ 11$ Menin%katkan pr-(ukti2ita!$ 14$ A(an'a !ikap p-!iti/ ter&a(ap ke!e amatan

Men)em'an)kan Se'ua- JSA a# Memili- Pekerjaan #ekerjaan (en%an !ejara& ke.e akaan 'an% buruk mempun'ai pri-rita! (an &aru! (iana i!a ter ebi& (u u$ Da am memi i& pekerjaan 'an% akan (iana i!a+ !uper2i!-r !ebua& (epartemen &aru! memenu&i /akt-r berikut ini 3

+re*uen!i *ece a*aan. Sebua& pekerjaan 'an% !erin% ka i teru an% ke.e akaan merupakan pri-rita! utama (a am JSA$

Ting*at cedera ,ang men,e-a-*an cacat.

Setiap pekerjaan 'an% men'ebabkan .a.at &aru! (ima!ukan ke (a am JSA$

*e*era!an poten!i 7eberapa pekerjaan mun%kin ti(ak mempun'ai !ejara& ke.e akaan namun mun%kin berp-ten!i untuk menimbu kan ba&a'a$

Pe*er.aan -aru JSA untuk !etiap pekerjaan baru &aru! (ibuat !ebi!a mun%kin$ Ana i!a ti(ak b- e& (itun(a &in%%a ke.e akaan atau &amper terja(i ke.e akaan$

mende*ati -a$a,a #ekerjaan 'an% !erin% &ampir terja(i ba&a'a &aru! menja(i pri-rita! JSA$ a# Mem'a)i Pekerjaan

Bntuk memba%i pekerjaan+ pi i& a& pekerja 'an% benar untuk me akukan -b!er2a!i$ #i i& a& pekerja 'an% berpen%a aman+ mampu (an k--perati/ !e&in%%a mampu berba%i i(e$ Je a!kan tujuan (an keuntun%an (ari JSA kepa(a pekerja$ "b!er2a!i per/-rma pekerja ter&a(ap pekerjaan (an tu i! an%ka& (a!ar JSA$ Rekaman 2i(epekerjaan (apat (i%unakan untuk peninjauan (i ma!a men(atan%$ #ertan'akan an%ka& a,a pekerjaan (i anjutkan an%ka& !e anjutn'a (an !eteru!n'a$ '# $&enti.ikasi Ba-a0a &an Potensi Ke1elakaan Kerja Ta&ap berikutn'a untuk men%emban%kan JSA a(a a& i(enti/ika!i !emua ba&a'a terma!uk (a am !etiap an%ka&$ ?(enti/ika!i !emua ba&a'a baik 'an% (ipr-(uk!i - e& in%kun%an (an 'an% ber&ubun%an (n%an pr-!e(ur kerja$ Tan'akan pa(a (iri ma!in%8ma!in% pertan'aan berikut untuk !etiap ta&ap3 1$ a(aka& ba&a'a m-%-k+ akan m-%-k atau k-ntak 'an% berba&a'a (en%an -bjek pekerjaan: )$ 1$ Dapatka& pekerja meme%an% -bjek (en%an aman: Dapatka& %erakan men(-r-n%+ menarik+ men%an%kat+ menekuk atau memutar 'an% (i akukan men'ebabkan kete%an%an: 4$ 5$ <$ A(aka& p-ten!i ter%e in.ir atau ter!an(un%: A(aka& ba&a'a jatu& ketika pekerja bera(a (i tempat tin%%i: Dapatka& pekerja men.e%a& ba&a'a !aat k-ntak (en%an !umber i!trik (an k-ntak putu!: =$ Apaka& in%kun%an berba&a'a ba%i ke!e amatan (an ke!e&atan: A(aka& k-n!entra!i %a! bera.un+ a!ap+ kabut+ uap+ (ebu+ pana! atau ra(ia!i:

@$

A(aka& ba&a'a e(akan: 1# Men)em'an)kan Solusi

Lan%ka& terak&ir (a am JSA a(a a& men%emban%kan pr-!e(ur kerja 'an% aman untuk men.e%a& keja(ian atau p-ten!i ke.e akaan$ 7eberapa !- u!i 'an% mun%kin (apat (iterapkan3 1$ )$ 1$ 4$ Menemukan .ara baru untuk !uatu pekerjaan Men%uba& k-n(i!i /i!ik 'an% menimbu kan ba&a'a$ Men%uba& pr-!e(ur kerja+ Men%uran%i /rekuen!i pekerjaan$

2# Alat/Me&ia/Sum'er Pem'elajaran Alat / Me&ia 1$ #-,erp-int )$ 1$ embar kerja embar peni aian

4$ Lapt-p (an ?n/-.u!

Sum'er Belajar :

1$ ?nternet )$ M-(u ke!e amatan (an ke!e&atan kerja *K10 1$ 7uku ke!e amatan (an ke!e&atan kerja *K10 $# Penilaian : S+AL 3 1$ )$ 1$ 4$ Apa (e/ini!i (ari !tan(ar( -peratin% pr-.e(ure *S"#0: Apa /un%!i (an tujuan (ari !tan(ar( -peratin% pr-.e(ure *S"#0: Sebutkan beberapa man/aat (ari !tan(ar( -peratin% pr-.e(ure *S"#0: Je a!kan apa 'an% (imak!u( (en%an / -,.&art:

5$

Sebutkan !u!unan i!i (ari !tan(ar( -peratin% pr-.e(ure *S"#0: Kun1i Ja4a'an

1$

Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& !eran%kaian in!truk!i 'an% men%ambarkan pen(-kumenta!ian (ari ke%iatan 'an% (i akukan !e.ara beru an% pa(a !ebua& -r%ani!a!i$

)$

9un%!i Dan Tujuan Standard Operating Procedure *S"#0 a(a a& untuk men(e/eni!ikan !emua k-n!ep (an teknik 'an% pentin% !erta per!'aratan (ibutu&kan+ 'an% a(a (a am !etiap ke%iatan 'an% (ituan%kan ke (a am !uatu bentuk 'an% an%!un% (apat (i%unakan - e& kar'a,an (a am pe ak!anaan ke%iatan !e&ari8&ari$

1$

7eberapa man/aat (ari S"# Menje a!kan !e.ara (etai !emua ke%iatan (ari pr-!e! 'an% (ija ankan$ Stan(ari!a!i !emua akti/ita! 'an% (i akukan pi&ak 'an% ber!an%kutan$ Membantu untuk men'e(er&anakan !emua !'arat 'an% (iper ukan (a am pr-!e! pen%ambi an keputu!an$

Dapat men%uran%i ,aktu pe ati&an karena keran%ka kerja !u(a& (i!tan(arkan$ Membantu men%ana i!a pr-!e! 'an% ber an%!un% (an memberikan feed ac! ba%i pen%emban%an S"#$

Dapat menin%katkan k-n!i!ten!i pekerjaan karena !u(a& a(a ara& 'an% je a!$ Dapat menin%katkan k-munika!i antar pi&ak8pi&ak 'an% terkait+ terutama pekerja (en%an pi&ak manajemen$

4$

%lo&c#art merupakan %ra/ik !e(er&ana 'an% menje a!kan an%ka&8 an%ka& pr-!e(ur (a am pembuatan !uatu keputu!an$ 7entuk / -,.&art (i%unakan untuk pr-!e(ur 'an% memi iki ban'ak keputu!an$ Da am pembuatan S"# bentuk flo&c#art ini (iper ukan !imb- 8!imb- 'an% (apat membantu menje a!kan !etiap an%ka&

5$

Su!unan i!i (ari S"# 1$ Lembar Data D-kumen *Document Data S#eet0$ 7eri!i tentan% !emua in/-rma!i 'an% me,aki i (-kumen itu !en(iri+ antara ain nama (-kumen+ !iapa 'an% membuat+ kapan (-kumen (i!etujui+ !iapa 'an% men'etujui+ rin%ka!an (ar i!i (-kumen+ ( $ )$ Tujuan (an Ruan% Lin%kup$

7eri!i tentan% penje a!an tujuan (ibuatn'a pr-!e(ur (an a a!an men%apa pr-!e(ur ter!ebut (ibutu&kan !erta penje a!an bata!an8bata!an (an area pemba&a!an pr-!e(ur 'an% (ibuat$ 1$ #r-!e(ur #r-!e(ur merupakan ba%ian utama (ari (-kumen$ #r-!e(ur 'an% (ibuat merupakan %ambaran (ari !uatu pr-!e! 'an% menje a!kan (a am (etai pr-!e!n'a$%orm 'an% (i%unakan pa(a !uatu pr-!e! ju%a (ije a!kan$ 4$ Tu%a! (an Tan%%un% Ja,ab 7eri!i tentan% tu%a! (an tan%%un% ja,ab ma!in%8ma!in% pi&ak 'an% terkait (a am !uatu pr-!e!$ !etiap urutan

Rana- Ko)niti. #eni aian ter&a(ap ke%iatan pembe ajaran 'an% te a& (i akukan berupa te! tertu i!$

Ni ai C Rana- A.ekti.

x 166

Keakti/an bertan'a+ (i!ku!i (an menja,ab pertan'aan 'an% (iberikan - e& %uru$

!a'el Kriteria Penilaian A.ekti. 5:

N1$ )$ 1$
4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.

Nama Si!,a A(itama Rama(&an Ana& R-!a ina 7a%a! Ar'a ;u(antDan(' R-'&an Dita Apri ia D,i #ermata !ari D,i Saputra Ek- 7u(ia'antEk- ;u iant9a.&r' Hammam Diputra 9ai!a Ma ik 9e(rian Nur.a&'4e!ta 4autama Harr' An('!a Ha'unin% E i!ta ADarti ?(a 7a%u! Tri!ana ,ija'a ? &am Ra&kman Rie/(a Ji&an K&airunni!a Lin(a 9ebian Mar%aretta L'(a Mau ana Li!an!&i(Ei Ma'a Fin(&-'-na Mu&ama( MuDaki Mu&ama( Gu&a Mu&ama( Er an( Hernan(a Nenen% Sumarni Ra&ma Lina Na2i!a Ran%%a Gian.' #ra!et'a Reka &ar(ian!'a& Reka puji'ani Samb-ja pan%e!tu

A!pek #eni aian Akti/ 7ertan'a Akti/ 7er(i!ku!i *A8E0 *A8E0

Keteran%an

16.

17. 18. 19.

)6$ )1$
22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31.

Keteran%an b-b-t ni ai 3 A C !an%at baik 7 C baik F C .ukup baik D C kuran% baik E C !an%at kuran%

!a'el Kriteria Penilaian A.ekti. 6: A!pek #eni aian ?n(ikat-r 'an% ?n(ikat-r 'an% (i!ampaikan 1 ) (i.atat Ni ai A/ekti/ *A8E0 Keteran%an

N-

Nama

#eni aian An%ka 3

#eni aian A/ekti/ 3 A C A68166 7 C @68@A F C =68=A D C <68<A E C I <6 C !an%at baik C baik C .ukup baik C kuran% baik C !an%at kuran%

Jakarta+

"kt-ber )611

Men%eta&ui/Men'etujui+ Ke"ala Sekola*uru Pen)ajar

%ra# 2j# A# Er0atun Kos4ara# MP& N?#$1A<)1)6@1AA=61)661

Ra-ma& misin# S#P& N?#$