Anda di halaman 1dari 13

SATUAN ACARA PENYULUHAN PELATIHAN DALAM PRAKTEK KEPERAWATAN GERONTIK TENTANG ROM AKTF DAN ROM PASIF PADA

LANSIA WISMA ISOLASI PANTI SOSIAL TRESNA WHERDA YOGYAKARTA UNIT BHUDI LUHUR

Disusun Oleh:
KELOMPOK III 1. Marini Tarida, S.Ke ". Ani'a Linan()*n(, S.Ke +. Fe-riani.a P*r/anin(r*0, S.Ke 1. Wi/i) Pri2a.0a/a.i , S.Ke 3. De4i D/i A riana, S.Ke 7. Ga.8. Her0a/an, S.Ke ,. Y*9i A'.*.i, S.Ke %. N*r San*ri A:andi, S. Ke !"#1"1#"#$#$%& !"#1+1#"#$##,& !"#1+1#"#$#+,& !"#1+1#"#$#,"& !"#1+1#"#$#""& !"#1+1#"#$#11& !"#1+1#"#$#,1& !"#1+1#"#$#$"&

$. Mar.2a A5* Ra620ad2ani, S.Ke !"#1+1#"#$#3"&

PENDIDIKAN PROFESI NERS PROGRAM STUDI ILMU KEPERAWATAN SEKOLAH TINGGI ILMU KESEHATAN ;AISYIYAH YOGYAKARTA

"#1+ SATUAN ACARA PENYULUHAN (SAP) ROM Aktif dan ROM Pasif
I. IDENTIFIKASI MASALAH Latihan e!ak sendi "an #e#un kinkan k$nt!aksi dan %e! e!akan $t$t& di#ana klien #en e!akkan #asin '#asin %e!sendian sesuai den an e!akan a(n$!#al (aik e!ak sendi ini untuk #enin katkan atau se)a!a aktif #au%un %asif* Tu+uan da!i

#e#%e!tahankan fleksi(ilitas atau kekuatan $t$t& #e#%e!tahankan fun si +antun dan %e!na%asan& #en)e ah k$nt!aktu! dan kelakuan %ada sendi* ,e!akan da%at dilihat se(a ai tulan "an di e!akkan $leh $t$t atau%un a"a ekste!nal lain dala# !uan e!akan #elalui sendi* -ila te!+adi e!akan& #aka selu!uh st!!uktu! "an te!da%at %ada %e!sendian akan te!%en a!uh& "aitu $t$t %e!#ukaan sendi& ka%sul sendi& fasia& %e#(uluh da!ah& dan sa!a%* .akt$!'fakt$! "an da%at #enu!unkan ROM "aitu %en"akit'%en"akit siste#ik& sendi& neu!$l$ is& atau%un $t$t aki(at %en a!uh )ede!a atau %e#(edahan* Da!i sudut te!a%i aktifitas ROM di(e!ikan untuk #e#%e!tahankan #$(ilitas %e!sendian dan +a!in an lunak untuk #e#ini#alkan kehilan an kelentu!an +a!in an dan %e#(entukan k$nt!aktu!* Teknik ROM tidak te!#asuk %e!e an an "an ditu+ukan untuk #e#%e!luas !uan e!ak sendi* -e!dasa!kan $(se!/asi dan %en a#atan #ahasis0a %!$fesi sela#a ku!an le(ih satu #in u di !uan is$lasi dida%atkan (ah0a da!i 12 lansia "an (e!ada di !uan is$lasi 2 dianta!an"a st!$ke dan 3 (e!isik$ te!+adin"a st!$ke* Maka da!i itu& #ahasis0a #en a#(il te!a%i aktifitas kel$#%$k ROM aktif dan ROM %asif den an tu+uan untuk #elatih %a!a lansia e!akan $t$t a a! tidak te!+adi kekakuan* II. PENGANTAR -idan Studi T$%ik Su( T$%ik Sasa!an Ha!i5tan 8a# al : 4e%e!a0atan ,!$ntik : Pelatihan ROM Aktif dan Pasif : ROM Aktif dan Pasif : Lansia : Selasa& 16 +anua!i 3716 : 17*77 9:-

9aktu Te#%at

: 27 #enit : Ruan :s$lasi

III.

TU<UAN INTRUKSIONAL UMUM Setelah #en ikuti ke iatan %endidikan kesehatan sela#a 27 #enit& diha!a%kan %a!a Lansia da%at #e#%!aktekkan latihan ROM Aktif #au%un latihan ROM Pasif

I=. TU<UAN INTRUKSIONAL KHUSUS Setelah #en ikuti ke iatan %en"uluhan sela#a 27 #enit& diha!a%kan %a!a lansia da%at #e#aha#i dan #en+elaskan tentan : 1* Pen e!tian latihan !entan e!ak %asif dan aktif

3* Tu+uan latihan e!ak aktif dan %asif 2* #ende#$nst!asikan ke#(ali lan kah ; lan kah latihan e!ak %asif dan aktif

=. MATERI Te!la#%i!

=I. METODE 1* Ce!a#ah 3* Tan"a +a0a(

=II. MEDIA 1* Mate!i SAP 3* leaflet

=III. KEGIATAN N8 Wa).* 1 2 Menit Ke(ia.an Pen5*9*2an Pe#(ukaan : a* Me#(e!i Sala# (* Men+elaskan tu+uan %en"uluhan )* Men"e(utkan #ate!i5%$k$k (ahasan "an akan disa#%aikan Pelaksanaan5 %en"a#%aian #ate!i : 1* Pen e!tian latihan !entan e!ak %asif dan aktif 3* Tu+uan latihan e!ak aktif dan %asif 2* #ende#$nst!asikan ke#(ali lan kah Ke(ia.an Pe'er.a Men+a0a( sala# Menden a!kan dan #e#%e!hatikan #ate!i "an disa#%aikan Men"i#ak dan #e#%e!hatikan

37 Menit

lan kah latihan e!ak %asif dan aktif

< Menit

3 Menit

E/aluasi : a* Me#(e!i kese#%atan %ada %a!a lansia Menden a! dan untuk (e!tan"a* #e#%e!hatikan* (* Me#inta %a!a lansia untuk #en+elaskan ulan tentan : Pen e!tian ltihan !entan e!ak aktif dan %asif Tu+uan latihan e!ak aktif dan %asif Mend$#$nst!asikan ke#(ali lankah ; lan kah latihan e!ak %asif dan aktif Penutu% : Men akhi!i %e!te#uan den an #en u)a%kan #en+a0a( sala#* te!i#aksih dan sala#

I>.

PENGESAHAN Y$ "aka!ta& 16 8anua!i 3716 Sasa!an Pe#(e!i Mate!i&

( Lansia )

(4el$#%$k ::: )

Men etahui D$sen %e#(i#(in &

Nu!ul Hanifah >. E=ALUASI Met$de E/aluasi : #e#%!aktekkan ulan

>I. LAMPIRAN MATERI ROM AKTIF DAN PASIF

A. PENGERTIAN
Latihan ROM aktif dan %asif adalah suatu ke(utuhan #anusia untuk #elakukan %e! e!akan di #ana %e! e!akan te!se(ut dilakukan se)a!a (e(as* Latihan aktif dan %asif da%at dilakukan ka%an sa+a di#ana keadaan fisik tidak aktif dan disesuaikan den an kedaan %asien. B. TU<UAN Untuk #e#eliha!a fun si dan #en)e ah ke#undu!an Untuk #e#eliha!a an #enin katkan %e! e!akan da!i %e!sendian Untuk #e!an san si!kulasi da!ah Untuk #en)e ah kelainan (entuk Untuk #e#eliha!a dan #enin katkan kekuatan $t$t C. LANGKAH ? LANGKAH LATIHAN AKTIF DAN PASIF@ ROM 1* LAT:HAN PAS:. AN,,OTA ,ERA4 ATAS a* ,e!akan #enekuk dan #elu!usan sendi (ahu Tan an satu %en$l$n #e#e an siku& tan an lainn"a #e#e an len an Lu!uskan siku naikkan dantu!unkan den an siku teta% lu!us

(*

,e!akan #enekuk Pe an an len an atas den an len an satu& ten an lainn"a #enekuk dan #elu!uskan siku

)*

,e!akan #e#uta! %e! elan an tan an Pen an an len n (a0h den an tan an satu tan an lainn"a #en tela%ak tan an %asienn"a Puta! %e! elan an tan an %asien ke a!ah lua! (te!lentan ) dan ke a!ah dala# ( telun ku%) en a#

d*

,e!akan #enekuk dan #elu!uskan %e! e!akan tan an Pe an len an (a0ah den an len an satu tan an lainn"a #e#e an tan an %asien Tekuk %e! elan an tan an ke atas dan ke (a0ah

e* f*

,e!akan #e#uta! i(u +a!i Pe an tela%ak tan an dan kee#%at +a!i den an tan an satu tan an lainn"a #e#uta! i(u +a!i lainn"a ,e!akan #enekuk dan #elu!uskan +a!i ; +a!i tan an Pe an %e! elan an tan an den an tan an satu& tan an lainn"a#enekuk dan #elu!usan +a!i ; +a!i tan an

". La.i2an a'i: an((8.a (era) -a/a2 a* ,e!akan #enekuk dan #elu!uskan %an kal %aha Pe an lutut den an tan an satu dan tan an lainn"a #e#e an tun kai Naikkan dan tu!unkan kaki den an lutut teta% lu!us (* )* d* ,e!akan #enekuk dan #elu!uskan Pe an lutut den an tan an satu tekuk dan lu!uskan lutut ,e!akan untuk %an kal %aha ,e!akan kaki %asien #en+auh dan #endekati (adan ,e!akan #e#uta! %e! elan an kaki Pe an tun kai den an tan an satu& tan an lainn"a #e#uata! %e! elan an kaki 2* Latihan aktif an a* Latihan %e!ta#a An kat tan an "an lu#%uh #en unakan tan an "an sehat keatas $ta e!ak atas dan (a0ah

Letakkan tan an diatas kedua ke%ala

4e#(alikan tan an ke %$sisi se#ula (* Latihan dua An kat tan an "an lu#%uh #ele0ati dada kea!ah tan an "an sehat )* Latihan ti a An kat tan n "an le#ah #en 4e#(ali se%e!ti se#ula d* Latihan e#%at Tekuk siku "an lu#%uh #en unakan tan an "an sehat unakan tan an "an sehat keatas

Lu!uskan siku ke#udian an kat ke atas Letakkan ke#(ali tan an "an lu#%uh dite#%at tidu! e* Latihan li#a Pe an %e! elan an tan an "an lu#%uh #en an kat ke atas dada Puta! %e! elan an tan an kea!ah dala# dan kea!ah lua! unakan tan an "an sehat&

INTER=ENSI RANGE OF MOTION 1* Melatih $t$t "an te! an u

3* Melakukan (e(e!a%a e!akan "an sakit5 lu#%uh

2* Latihan

e!ak sendi (ahu dan siku

6* Latihan e!ak kaki

<* Latihan e!ak %in

ul

=* Latihan e!ak tu#it

>* Latihan e!ak tela%ak kaki

>II.

DAFTAR PUSTAKA

1* -a us& ida* 1??@* Memahami Kesehatan Reproduksi Wanita. 8aka!ta: Geriatri (Ilmu kesehatan usia lanjut ). 8aka!ta : .4U:* 3* 9id"astuti& Yani& Anita Rah#a0ati& Yuliasti& E* 377?* Kesehatan Reproduksi* Y$ "aka!ta* 2* M$dul 4esehatan Re%!$duksi* 377@* De%a!te#en 4esehatan R:* 8aka!ta*
6* Enn" Mul"atsih& 3772& st!$ke: Petun+uk P!aktis -a i Pen asuh dan 4elua! a

Pasien Pas)a St!$ke* 8aka!ta:Unit Pe!a0atan 4husus St!$ke Su%a!d+$ R$esta# RSCM*