Anda di halaman 1dari 12

y

c u -tr a c k

.c

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

(gaybbet)

..

(tlib)

..

(nzl)

..

(servet)

..

(sl)

..

(shnet)

..

ARAPA SMLERDE KEYFYET (MENNESLK-MZEKKERLK)

Arapada isimlerin erkek ve dii olmak zere ayr kullanm ekilleri vardr. simlerin dii
iin kullanlanna mennes, erkek iin kullanlanna mzekker denilir. Dii iin kullanlan kelimeler bir takm ayrc belirtiler gsterirler. Erkekler iin kullanlanlarda cinsiyeti
gsteren zellikler bulunmaz.
Kelimelerin erkek ve diilik zellikleri tamlamalar iin olduka nemlidir. Arapada
tamlayan ve tamlanan kelimeler cinsiyet bakmndan ayn olmak zorundadr.

Menneslik Almetleri

Dii kelimelerde diilik almeti olmak zere ya kelimenin sonunda kapal te (


ksa elif veya uzun elif bulunur. Bunlar, mennes ekiller yledir:

Kapal te harfi ()

) harfi, ya

Sonunda kapal te harfi bulunan isimler mennestirler. Bu harfe t-i merbte veya t-i
tens ad da verilir. Osmanl Trkesinde kapal te ( ) ekli kullanlmaz. Onun yerine ak
te (
) harfi veya ha-i resmiye ( ) ad verilen ekli kullanlr.

( muallim)
mezkr
ir

edb

fzl

ceml

hric
dhil

asker

( muallime)
mezkre

ire (kadn air)

edbe

fzla

cemle

hriciyye
dhiliyye

askeriyye
simlerden baka, sonu kapal te ( )ile biten masdarlar da mennestirler.

87

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

88

Osmanl Trkesi-I

mutbakat

muvenet

beyttet (gecelemek)

suhulet (kolaylk)

fikret (dnme)

gayret

cehlet

Sondaki tenin asl harf olduu durumlarda kelime mzekkerdir. Mesel:


(semt),
(skt),
(iltift) gibi.

Ksa elif ()

( vakt),

Kelime sonunda zid olarak bulunup ye ( ) eklinde yazlp (a) sesiyle okunan eliftir.
Buna elif-i maksre ad verilir. Zid elif-i maksre ile yazlan kelimeler mennes kabul
edilirler.

dav
fetv

r
takv

Ancak elif-i maksre kelimenin asl harfi ise o zaman menneslik almeti olarak kabul
(man),
(mers) gibi.
edilmez:
sm-i tafdil vezni olan ef al (
) vezninin dii ekli olan ful (
) vezninden olan
kelimeler elif-i maksre ile yazlrlar.

ekber

ahsen
asgar

hsn
sugr

kbr

Uzun elif ()

Elif-i memdde ad verilen uzun elif ile yazlan kelimeler de mennestirler. Kelimenin
sonundaki elif harfinden sonra hemze ( ) bulunur. Osmanl Trkesinde az kullanlr ve
kullanlan kelimelerde hemze gsterilmez.

sahr
beyd (l)

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

gd

uar

evliy

) in mennes

Renk ve bozukluk bildirmeye yarayan sfat- mebbehe vezni ef al(


hli olan fal (
) veznindeki kelimeler bu ekildedir:

esmer

ebyaz
ahmer
esved

ahdar

ahmak

semr

beyz

hamr

sevd

hadr
hamk

Manev Mennesler

Kendilerinde herhangi bir menneslik belirtisi bulunmayp da mennes kabul edilen kelimelere mennes-i manev veya itibr mennesler ad verilir. Bunlar itibar olarak mennestirler. Mennes kabul edilen kelimeler u ekilde gruplandrlabilirler:
a. Btn kadn isimleri ve kadn cinsi ile ilgili kelimeler:
Meryem,
Zeyneb,
Glsm, mm (anne),
bint (kz),
uht (kzkarde).
b. lke, ehir, kable isimleri:
Msr,
m,
Kurey gibi.
c. Harflere verilen isimler: elif, be, te, elif-i memdde, h-y resmiyye, t-i mdevver
gibi.
d. nsan ve hayvanlarda, ift olarak bulunan organ isimleri:
yed (el),
ayn
(gz),
keff (avu),
kadem (ayak)
e. Cem-i mzekker-i slim haricindeki btn cemler:
vezif,
deftir,
ktb gibi.
f. Gvdesinde ekleme harf bulunan btn mcerred masdarlar ve btn mezdnfih
masdarlar.

Sem Mennesler

Arapada ekil ve mana bakmndan herhangi bir menneslik belirtisi ve zellii tamayan baz kelimeler vardr. Mennes olduklar ancak iitilerek veya szlklerden renilir.
Bunlara sem mennesler ad verilir. Altm kadar isimden ibarettirler. Bunlarn bir ksm
daima mennes kabul edilirler:
firdevs (cennet),
sinn (ya),
kavs (yay),
nr (ate),
arz (yer), gibi.
Bir ksm sem mennesler de bazen mennes, bazen mzekker olurlar:
lisn,
kaz,
silh,
srt (yol),
unk (boyun) gibi.

89

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

90

Osmanl Trkesi-I

Aadaki kelimelerden mennes olanlar mzekker, mzekker olanlar mennes hle eviriniz.

mezkre

..

mutasarrf

..

hmil

..

mezbr

..

ekber

..

asgar

..

sevd

..

ahmer

..

Okuma almas

Aadaki paray okuyunuz. Anlamn bilmediiniz kelimeleri szlkten bakarak reniniz


Resim 6.1

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

ARAPA KELMELERDE OKLUK

Arapa isimler say bakmndan ekilde bulunurlar.


1. Tekil. Buna mfred ad verilir.
2. kili. Buna tesniye denilir.
3. ve ten fazla. Buna da cem denilir.
Mfred olan kelimeler tekil nesneleri ifade eder. Tesniye ise kelimenin bahsettii nesnenin
iki tane olduunu gsterir. Cem ise kelimenin gsterdii eyin ikiden fazla olduunu gsterir.

Tesniye

Tesniye Arapaya mahsus say durumunu bildiren okluk ekildir. Dier dillerde iki ve
ikiden fazlas oul kabul edilirken, bunlar arasnda ayrm yaplmaz. Ancak Arapada
ve ten fazlas oul kabul edilir. kili okluk iin ayr bir oaltma ekli uygulanr. Bunun iin kelimenin sonu stnl okunarak peine cezmli ye ve nun ( = -eyn) harfleri getirilir:

devlet

mark
taraf
vlid
bahr

berr
Harem

devleteyn (iki devlet)

markeyn (dou ve bat)


tarafeyn (iki taraf)

vlideyn (baba ve anne)

bahreyn (iki deniz-Akdeniz ve Karadenizi ifade eder)


berreyn (iki kara-Rumeli ve Anadoluyu ifade eder)

Haremeyn (Mekke ve Medine)


Osmanl Trkesinde sonu kapal te ile bitip ha-i resmiye ( = -a, -e) eklinde okunan kelimelerdeki okunmayan te ( ) harfi tesniye yapldnda okunur:

leyle

sene

sefne
belde

leyleteyn (iki gece)


seneteyn (iki yl)

sefneteyn (iki gemi)


beldeteyn (iki ehir)

Bundan baka bir de ardna elif ve nun ( = -n) getirilerek tesniye yaplr. Ancak Osmanl Trkesinde bu tesniye ekli pek fazla tercih edilmez:

sls
nm

melv

slsn (te iki)

nmn (iki isimli)

melevn (gece ve gndz)

91

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

92

Osmanl Trkesi-I

Cem (okluk)

Trkede lar, ler ekiyle yaplan cemin (okluk) Arapada iki trl ekli vardr. Birincisi
tekil kelimenin sonuna ek getirmek sretiyle yaplan okluklardr ki, kyas olarak elde edilirler. Bu tr okluklara cem-i slim ad verilir. Dieri ise tekil kelimeye zid harfler ilve edip
kelimenin veznini deitirmek suretiyle yaplr. Bu tr okluklara cem-i mkesser ad verilir.
Slim olan oullarn mzekker ve mennes olmak zere iki ekli vardr. Mzekker olanlarna cem-i mzekker-i slim, mennes olanlarna cem-i mennes-i slim denilir.

Cem-i Slim
Cem-i Mzekker-i Slim

Slim mzekker cemler iki ekilde yaplr. Birincisi, tekil kelimenin sonuna ye ve nun (
= n) getirilerek elde edilir. Dieri ise vav ve nun getirilerek ( = n) yaplr. Arapada
her ikisi de eit olarak kullanlrsa da
= n getirilerek yaplan cem ekli Osmanl Trkesinde daha yaygndr. Gsterdikleri husus insanlarla ilgili olan (zevil-ukl) sfatlarn
okluu slim mzekker olarak yaplr.

mmin

memr
sbir

muallim
mazl

merkm
hzr

mminn (mminler)

memrn (memurlar)
sbirn (sabrllar)

muallimn (ilim retenler)


mazln (azledilenler)

merkmn (ad geenler)

hzrn (hazr olanlar)

Cem-i Mennes-i Slim

Arapada diilik belirtisi tayan gerek mennes kelimeler ve sonunda te ( ) ve -e ( )


sesi bulunan gerek olmayan menneslerin okluuna cem-i mennes-i slim ad verilir.
Slim mennes okluk tekil kelimedeki diilik almeti kaldrldktan sonra kelimenin sonuna elif ve te harfleri (
= -t) getirilerek yaplr.

inyet

muallime

muhkeme
mkleme
ryet

ikyet
inet

inyt (yardmlar)

muallimt (bayan retmenler)


muhkemt
mklemt
ryt

ikyt

int

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

Ekleme harf alan baz sls mcerred masdarlar ve btn mezdnfih masdarlarn
okluu bu ekilde yaplr.

teml

tekl

teklt

keml

kemlt

vuk

vukt

terennm

temlt

terennmt
Gsterdikleri husus insanlarla ilgili olmayan isim ve sfatlar bu ek getirilerek oul yaplr.

mahlk

malm

mevcd
kin

mektb

mahlkt

malmt

mevcdt
kint

mektbt

sm-i mensblarn okluklarnn yaplmas da yine bu ek ile olur: sm-i mensblar ile
baz sls mcerred masdarlarn okluu yaplrken t eki getirilmeden nce bir eddeli ye ( ) harfi eklenir:

hiss
edeb

lisn
ner

sarf
sevk
nakl

Cem-i Mkesser

hissiyyt
edebiyyt

lisniyyt
neriyyt

sarfiyyt

sevkyyt
nakliyyt

Tekil kelimenin veznini deitirerek elde edilir. Hem mzekker hem de menneslerden
cem-i mkesser yaplabilir. Tekil kelimelerin hangi vezinde oul yaplabilecei konusunda herhangi bir kural yoktur. Bu nedenle semdirler. Yani kelimenin hangi vezinde okluk yaplaca ancak iitilerek veya szlk vastasyla renilebilir. Arapada pekok vezni
mevcuttur. Osmanl Trkesinde sk kullanlan vezinler unlardr:

93

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

94

Osmanl Trkesi-I


(Ful)
deyn- dyn (borlar), harf- hurf, emr (i)- umr
(iler), resm- rsm (resimler, vergiler),
hadd- hudd, tayrtuyr (kular), kayd- kuyd, ayn- uyn (gzler), beyt-
byt (evler),
hakk- hukk
( Ef l)

ferd- efrd, gayr- ayr (yabanclar, dierleri), vakt-


evkt, kavm- akvm, vakf- evkf, vezn- evzn, nr-
envr, zevc- ezvc (iftler, eler), levn- elvn (renkler), lafz- elfz.

Hemze ile balayan kelimelerde (mehmzl-f) vezin l (
) eklindedir:
eser- sr, emel- ml, edeb- db.
Nkslarda ve hemze ile biten kelimelerde (mehmzl-lam) vezin ef ( )eklindedir: cz- ecz, eb- ab, ad- ad,
( Fil):

bahr- bihr, habl- hbl, abd- ibd, tell- till,


cebel- cibl, sehm- sihm, kerem- kirm, kiber- kibr,
recl- ricl, azm- izm, kubbe- kbb, kala- kl,
hayme- hym.
( Efil):

ekber- ekbir, efham- efhim, evvel- evil, ekrem ekrim, azam- ezim, efdal- efzl, evsat-
evst, kurb- ekrib, erzel- erzil, echel- echil,
esfel- esfil.

( Efl):
iklm- eklm, slb- eslb, stz- estz,
akvl- ekvl, hads- ehds, stre- estr,
btl- ebtl, ucube- ecb.
( Fual):

erf ref, sefr- sfer, hekm- hkem, zarf- zref.


Ayn zamanda fil veznindeki kelimelerin bir ksm da bu vezinde oaltlr: slih suleh, ir- uar, chil- chel, fzl- fudal.
Fal veznindeki kelimelerin bir ksmnn cemi iin bu vezin kullanlr.

( Faale):

ktib- ketebe, chil-


kefere, hdim- hademe,

sm-i fillerin bir ksm bu vezindendir:


cehele,
vrisverese,
kfir-

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

tlib- talebe, zlim- zaleme, ciz- aceze, tbi-


tebea, hmil- hamele (tayanlar, yklenenler).
Nks kelimelerde vezin fut ( ) eklindedir: s- ust, kd kudt, gz- guzt, vl- vlt.
( Fal)

raiyye- rey, atiyye- aty, kazyye- kazy, bakyye- baky


Fale veznindeki nkslarn cemi iin kullanlr:

( Ef il)
karb- akrib, ak- eky, gan- aniy, vel-
evliy, zek- ezkiy, saf- asfiy, kav- akviy. Muzaflarda
vezin efill ( )eklindedir: tabb- etbb, habb- ehibb,
err- eirr
( Ef ile)
zamn- ezmine, mekn- emkine, cevb- ecvibe, sl- esile, dev- edviye, libs- elbise, silh esliha, kum- akmie. Muzaflarda vezin efille ( )eklindedir:
imm- eimme, cell- ecille, dell- edille.
( Ful)

ktib- kttb,
kfir- kffr, hcc- huccc, nzr- nuzzr, hkimhkkm, tlib- tullb, tcir- tccr, hzr-
huzzr, hdim- huddm, hsid- hussd
Bu vezin de ounlukla fil vezninin cemi iin kullanlr:

( Feil)
hakkat- hakik, netce- netic, risle- resil,
aret- air, fazlet- fezil, hadka- hadik,
sahfe- sahif, vsta- vesit, vazfe- vezif,
( Fevil)

kbet- avkb, cmi- cevmi, sbka- sevbk,


rza- avrz, tbi- tevbi, shil- sevhil,
lem- avlim, cnib- cevnib, kide- kavid, hid-evhid.

( Fevl)
knn- kavnn, trh- tevrh, fns- fevns,
dvn- devnn, hkn- havkn, htn- havtn

95

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

96

Osmanl Trkesi-I

( Felil)
Rubalerin okluu iin kullanlr: asker- askir, dirhem-
derhim, kevkeb- kevkib, cevher- cevhir, unsur ansr, defter- deftir, silsile- selsil, terceme tercim, heykel- heykil, blbl- belbil

( Fell)
Rub ve humslerin okluu iin kullanlr: kandl- kandl,
dkkn- dekkn, ruhbn- rehbn, sandk- sandk,
cumhr- cemhr, krts- karts, eytn-
eytn, bostn- bestn, sultn- seltn, firdevs ferds (cennetler).
( Mefil)

Genellikle mimli masdarlar ile ism-i zamn, ism-i mekn, ism-i let gibi mimli vezinlerin okluklar iin kullanlr:
meclismeclis,
mektebmektib,
memleketmemlik,
meskenmeskin,
mefharetmefhir,
manzaramenzir,
meselemesil,
menfaatmenfi,
madenmadin,
mabedmebid.
Nkslarda ve hemze ile biten kelimelerde (mehmzl-lm) vezin mef (
) eklindedir:
mebdemebd,
mecrmecr,
mebnmebn.

( Mefl)
Mef l ve mif l veznindeki kelimelerin okluu bu vezinde olur: mecnn mecnn, mifth- mefth, mahzr- mehzr,
mkrz- mekrz, mektb- mektb, mihrb-
mehrb, mehr- mehr, mikdr- mekdr,
macn- mecn, mihrb- mehrb

( Tefl)
) bbndaki kelimeler bu vezinde oaltlr: takrrTef l ( ) ve tif l (

tekrr, teklf- teklf, tasvr- tesvr, tasnf tesnf, timsl- temsl, timsh- temsh, tesbihtesbh, terkb- terkb, tebr- tebr,
( Fial)

) vezninin okluu iin kullanlr: nimet- niam, hle fiten, hikmet- hikem, kymet- kyem,
kta- kta, frka- frak, illet- ilel

Genellikle filet (
hiyel,
fitnemihnetmihen,

( Efile)

stz- estize, iblis- eblise, kisr- eksire

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

97

6. nite - Arapa Kelimelerin Yaps

( Ef ul)
necm- encm, nefs- enfs, ehr- ehr, nehr-
enhr, bahr- ebhur, ayn- ayn
( Fual)

rteb, kubbe-
bhe- beh,
sret- sver.
kuvvet- kuv

ounlukla fulet (
) vezninin okluu iindir:
rtbekubeb,
tuhfetuhaf (hediyeler),
devletdvel,
mmetmem,
zmrezmer,
cmlecmel,
Nkslarda vezin fu (
/
) eklindedir:
karye- kur,

Aadaki kelimeleri karlarnda yazan ekle eviriniz ve anlamlarn reniniz.

mnkir

cem-i mzekker-i slim

..

mtekellim cem-i mzekker-i slim

..

muhakkk

cem-i mzekker-i slim

..

vilyet

tesniye

..

memleket

tesniye

..

cezre

tesniye

..

ihrc

cem-i mennes-i slim

..

tebeddl

cem-i mennes-i slim

..

matb

cem-i mennes-i slim

..

kavl

cem-i mkesser-ef l vezni

..

shil

cem-i mkesser-fevil vezni

..

kandl

cem-i mkesser-fell vezni

..

almet

cem-i mkesser-feil vezni

..

erk

cem-i mkesser-fual vezni

..

meclis

cem-i mkesser-mefil vezni ..

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c

y
o

c u -tr a c k

.c

98

Osmanl Trkesi-I

zet
1

Osmanl Trkesinde Bulunan Arapa Kelimelerin Yapsn Tanmak


Arapa bknl dil grubundandr. Bu tr dillerde, kelimenin kk belirli bir dzende, deiiklik yapmak
suretiyle yeni kelimeler oluturulur. Kkteki deiiklik, kkn bana, ortasna, sonuna sesler ilvesiyle
olur. Arapada kelimeler gruba ayrlr. 1- Fiiller, 2simler, 3- Harf (Edat). Fiil ekimleri Osmanl Trkesinde kullanlmaz. simler kapaca ikiye ayrlr: a)
asl isim (ism-i cmid) , b) tremi isim (ism-i mtak. Asl isim, zel isimler, cins isimleri, say isimlerinden oluur. Tremi isimler ise masdarlar, ism-i
fil, ism-i mef l, sfat- mebbehe, mblaa-i fil,
ism-i tafdl, ism-i zamn, ism-i mekn, ism-i let,
ism-i tasgr ve ism-i mensb eklinde gruplandrlr.
Bunlarn bir ksm isimdir, bir ksm ise sfattr.

( ) harfi kullanlr. 2- Ksa elif (elif-i maksre). Keli-

)eklinde yazlp a okunan harf, 3-Uzun elif ( )bulunmas. Arapa aslnda eliften sonra hemze ( )de bulunmaktadr. Ancak
me sonunda zaid, ye (

Osmanl Trkesinde hemze iareti gsterilmez. Bunlar gerek mennestirler. Kendisinde herhangi bir menneslik alameti bulunmad hlde mennes kabul edilen kelimeler de vardr. Bunlara mennes-i manev veya
itibr mennes denir. Btn kadn isimleri ve kadn
cinsi ile ilgili kelimeler, lke, ehir, kabile isimleri, ekleme harf alan mcerred masdarlar ve mezidnfih masdarlar gibi. Bunlardan baka bir de ekil ve mana bakmndan herhangi bir menneslik belirtisi gstermeyip,
yine de mennes kabul edilen kelimeler vardr ki, bunlara sem mennes denilir. Kelimelerin mennes ve mzekkerlikleri tamlamalar iin nemlidir. Tamlayan ve

), ikincisi ayn (), ncs lam (), varsa dier asli harfler de lam ( )iaretleri ile gsterilir. Zaid
fe (

olan harfler aynen alnr. Kelimedeki harekeler de


ayn sra ile yazldnda ortaya kan kelime verilen

kelimenin vezni olur. Mesel: krn (


) kelimesinin veznini karmak iin asl harflerini kar-

)kef ( )re ( )harflerini buluruz. Bunlarn yerine srasyla , ve yazarz.


Zaid olan elif ( )ve nun ( )harfini de ikinci asl harfmaya alrsak, n (

ten sonraki yerine ayn ekilde yerletirip tmnn

)
kelimesi kar. te bu kelime krn (
) keharekelerini yazdmzda karmza fuln (

limesinin veznidir.

)harfi veya e, -a sesi veren he

si tarlar. 1- Kapal te ( ) harfi. Osmanl Trkesinde bunun yerine te (

Arapa Kelimelerdeki Vezinleri Kavramak ve Kelimelerin Vezinlerini karmak


Arapada yeni kelime yapmak kkte bir takm deiikliklerle gerekleir. Bunun iin kkn bana, ortasna,
sonuna baz sesler eklenir. Zid harfler ad verilen bu
sesler unlardr:
Bu sesler belirli kalplar ierisinde kke uygulanarak
yeni kelimeler elde edilir. Kelime trlerinin hepsi kalplara sahiptir. Bu kalplara vezin ad verilir. Kelimelerin ierisinde bulunduklar vezinleri karabilmek iin kelimenin asl harflerinin ve zaid harflerinin
bilinmesi gerekir. Kelimede bulunan asl harflerin ilki

Arapa simlerdeki Cinsiyet Yapsn Tanyabilmek


Arapada isimler ok az istisnasyla birlikte, mennes (diil) ve mzekker (eril) olarak iki ekilde bulunurlar. Mzekker kelimelerde cinsiyet belirtisi bulunmazken, mennes kelimeler 3 trl diilik belirti-

tamlanan kelimelerin cinsiyetlerinin ayn olmas gerekir.


Arapa kelimelerde Tesniye (kilik), Cem (okluk) Ya4

plarn Tanyabilmek ve Ska Kullanlan okluk Vezinlerini renip Kullanabilmek


Arapa kelimeler say bakmndan 3 durumdan biri ile
ifade edilirler. 1- Tekil (mfred) hl, 2- kilik (tesniye)
hli, 3- oul (cem) hli. Tesniye, kelimenin bahsettii nesnenin iki tane olduunu gsterir.

(eyn) veya

(n) ekiyle yaplr. Osmanl Trkesinde eyn


eki kullanlr. Tamlamalarda isme getirilen sfatlara da
ayn ek ilve edilir. Mesel: Haremeyn-i muhteremeyn.
Cem ise veya daha fazla olmay ifade eder. okluk
iki ksma ayrlr. 1- Salim okluk, 2- Mkesser okluk.
Salim okluun mennes (diil) ve mzekker (eril) olmak zere iki ekli vardr. Her ikisi de eklerle yaplr.

( -t) ekiyle o

Tekil hli mennes olan kelimeler,

(n) ve
(n)
ul yaplr. Mzekker kelimeler
ile oul hle getirilir. Mkesser okluk ise kalplar
(vezinler) ile elde edilen okluklardr. Semdirler, yani
hangi kelimelerin hangi vezinden okluunun yaplaca ile ilgili belirli bir kural yoktur. Bir kelime birden
fazla vezinle de oaltlabilir. Baz mkesser vezinleri
Osmanl Trkesinden olduka ilektir: Mesel: faale,
ef l, fuul, fual, mefil, mefl.

.d o

.d o

lic

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

O
W

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

O
W

F-

h a n g e Vi
e

PD

XC

er

F-

c u -tr a c k

.c