Anda di halaman 1dari 60

1. 2. 3. 4. 5.

Si t planifikojm nj or msimore.
FORMAT I PLANIT MSIMOR DITOR

Data _______ Lnda: ______ Klasa:_________ Tema msimore: _________________________________________________________________ Objektivat e ors s msimit: (prcaktohen far do t msohet; far duhet t bj nj nxns dhe jo nj grup nxnsish) __________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 6. Procedura e ors s msimit: ( prshkrimi i asaj q do t bjm pr t shpjeguar msimin duke prfshir edhe nj prshkrim t asaj se si do t paraqesim msimin, far teknikash msimore do t prdorim dhe si do t prfundojm msimin. Zakonisht kjo pjes e planit msimor mund t paraqitet me nj tabel skematike si m posht.) Nr. 1. 2. 3. 4. 5. Veprimtarit Hyrje Pun e udhhequr Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi Metodat Pun me grupe Bashkbisedim Ese Koha 5 min 15 min 5 min 15 min 5 min

7. T dhnat paraprake: ( tregojn far duhet t din nxnsit ose duhet t bjn n mnyr q ora e msimit t jet e suksesshme. Kjo etap prfshihet tek hyrja. ) 8. Materiale dhe mjete: ( sht mir q n planin msimor t parashikohen mjetet dhe materialet msimore ndihmse si dhe mnyra e prdorimit t tyre, nse ato nuk jan mjetet tradicionale t ors s msimit si p.sh., kur bhet fjal pr prdorimin e projektorit, mjeteve audiovizuale etj.) 9. Vlersimi: (prshkruhet se si do t prcaktojm masn e prfitimit t objektivit msimor nga ana e nxnsve. Kjo lidhet ngusht me ato detyra q kemi paraqitur n fillim t ors s msimit.) 10. Aktivitete plotsuese: (ktu mund t prshkruajm veprimtari dhe materiale t tjera pr t prforcuar dhe zgjeruar msimin. Gjithashtu futen detyrat e shtpis dhe projekte t ndryshme.)

MODELE MSIMORE.
TEKSTI POETIK (16 OR MSIMI MODEL)

MODEL MSIMOR 1

TEMA: Teksti poetik dhe llojet e tij Integrim lndor


OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t prdor informacionin e marr rreth vargzimit pr t treguar veorit e tekstit poetik; T shkruarit: - t gjej/ konkretizoj me shembuj t llojeve t ndryshme t krijimeve n vargje duke karakterizuar secilin; T folurit: - t diskutoj rreth koncepteve mbi vargun dhe organizimit n vargje duke dhn shembuj nga njohurit e marra; T dgjuarit: - t shpjegoj me goj idet e dgjuara gja ors s msimit; T vshtruarit: - t shpjegoj mnyrn se si fjalt, tingujt dhe imazhet prcjellin nj mesazh t caktuar n krijimet poetike. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Pun me grupeBrainstorming Di Dua t di Msoj Teksti poetik dhe llojet e tij Ditari dy pjessh Shkrimi i lir

KOHA
5 min 15 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

10 min 15 min min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Pr t zhvilluar kt or msimi integrues msuesi duhet t nxit nxnsit t sjellin n mendje njohurit e tyre t mparshme rreth poezis dhe krijimeve n vargje. Pr kt mund t shrbejn pyetje si: - sht poezia? - Cilat jan disa nnga llojet e krijimeve poetike? - Si klasifikohen veprat e shkruara n vargje? - Cili sht dallimi mes poezis lirike dhe asaj epike? Klasa ndahet n 3 grupe rastsore dhe secilit prej tyre i jepet nj detyr pr t rifreksuar njohurit rreth ktyre koncepteve: a) Poezia si nocion b) Poezia lirike c) Poezia epike Veprimtaria punohet prmes tabels s koncepteve: Di- Dua t di Msoj Nse ka vshtirsi n kt teknik, ather rekomandohet punimi n tekst ( t lexuarit) e informacionit t ri n faqen 13- 15. Pas ksaj veprimtarie sht msuesi q plotson dijet dhe/ose i saktson ato.

metri Ritmi

Tematika e dashuris

Baladat Ngjarj e histori ke

Poezia si nocion

Rim a

Efekti
Poezia lirike

Ndjenj

Eposet

Poezia epike

varg u

strofa

Uni lirik

Muzikalitet

Personazh e

Rrfi mi

N tabel secili grup i paraqet informacionet dhe bhet diskutimi rreth ktyre nocioneve q kan nxnsit ashtu si i kan msuar n shkolln 9-vjeare. Ktu mund t shtohen informacionet me ndihmn e msuesit ose duke i nxitur nxnsit t kujtojn drejtime, vepra dhe autor duke prfshir edhe letrsin shqipe. b2 N pjesn e dyt t msimit, prmes tekniks DDM (Di Dua t di Msoj), punohet materiali i tekstit faqe 13- 15 Ky prbn edhe informacionin e ri. Msuesi nuk sht e nevojshme t jap njohurit shteruese rreth tij, pasi n ort n vazhdim do t plotsohen njohurit me analiza, studime teksti dhe diskutime t pjesve dhe fragmenteve konkrete. E rndsishme sht t shihet shkalla e njohurive t nxnsve dhe nxitja e tyre pr t marr nj informacion t plot t cilin do e prdorin n fazn tjetr t ors s msimit. Msuesi duhet t punoj n mnyr t till q t orientoj nxnsit rreth problematiks q do t ket teksti poetik n vazhdimsi, duke prmendur edhe veprat, autort dhe fragmentet prkatse me t cilat do t punohet.

c) Veprimtari e pavarur:
Prmes tekniks Ditari dy pjessh, krkohet nga nxnsit t punojn n mnyr t pavarur pr t analizuar poezit Ajkuna qan Omerin dhe/ose Atdheut t Gjergj Fishts n faqen me lexime plotsuese t tekstit (faqe 279 281). Nxnsit do t reagojn me shkrim ndaj pjess s lexuar, nga njra an e flets do t shnojn citime nga poezia dhe nga ana tjetr do t bjn komentet e tyre pr at citim duke argumentuar veorit lirike ose epike t tekstit. Disa prej detyrave me shkrim do t lexohen, diskutohen dhe vlersohen gjat ors s msimit. Msuesi duhet t nxit nxnsit t jen sa m t pavarur dhe krijues.

d) Minitesti:
Cila sht veoria themelore e teksteve poetike? a) organizimi ritmik b)organizimi n vargje c) primi i ndjenjs d) rrfimi epik

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Pyetje 6 faqe 16 6. Sillni shembuj t veprave q keni studiuar ose lexuar dhe tregoni llojin e tyre.

MODEL MSIMOR 2

Tema: Safo Anakreonti ora e par


Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbatoj strategji t t lexuarit q jan efektive pr t kuptuar tekstet e dhna; T shkruarit: - t analizoj karakteristikat, strukturn, dhe veorit e gjuhs s tekstit t dhn pr ti zbatuar kto njohuri n shkrimet e veta; T folurit: - t luaj role t ndryshme n nj diskutim: rolin e moderatorit, rolin e drejtuesit, rolin e dgjuesit etj; T dgjuarit: - parafrazoj informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; T vshtruarit: - t zbuloj tipare t prbashkta dhe dalluese mes teksteve t dy autorve n lidhje me tematikn e prbashkt, lidhjen e ndrmjetme etj. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Lexim dhe pyetje Letrsia antike greke Diskutim

KOHA
5 min 15 min 10 min 10 min 5 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet kontrolli dhe vlersimi i detyrave t shtpis dhe njohurive nga ora e kaluar. b2 Lexim dhe pyetje: Ora e par e msimit prqendrohet tek t lexuarit dhe kuptimi. Leximi mund t kryhet n heshtje pr disa minuta dhe m pas lexim nga disa nxns, ndpshta edhe interpretim. Bhet kujdes tek leximi shprehs dhe me intonacionin e duhur. b3 Punohen ushtrimet:
I. Dashuria, vuajtja, malli, dshprimi, lumturia, brenga jan n prgjithsi motivet e liriks erotike greke. Cilat prej tyre do t veonit n kt poezi t Safos? II. Kjo poezi e Safos sht nj himn q poetesha ia kushton perndeshs Afrdit. Krijimi sht nj form lutjeje, t ciln Safo ia drejton perndeshs s dashuris pr ta ndihmuar t fitoj zemrn e atij q dashuron. Pr ta kuptuar m mir e ndani poezin n kto pjes prbrse: Thirrja: Strofa 1-2-3 Rrfimi: Strofa 4 5 6 Lutja: Strofa 7

Veprimtaria zhvillohet me ndihmn e msuesit, i cili orienton nxnsit rreth zbrthimit t kuptimit t teksteve, duke u ndalur tek gjuha dhe elementt e stilit. (Nse nuk ka mundsi ose koh, poezit e Anakreontit punohen orn e dyt).

c) Informacioni i ri
N kt pjes t msimit, nse e sheh t arsyeshme, msuesi mund t jap ndonj informacion rreth zhvillimit t poezis n antikitet. Letrsia greke u zhvillua n dy periudha t mdha: periudha klasike q nis me Homerin dhe shkon deri n shekullin IV p.e.s. dhe periudha helenistike, nga fundi i shekullit IV p.e.s. deri n shekullin VI p.e.s. N periudhn e par u zhvillua poezia epike, me dy poemat e mdha t Homerit, Iliada dhe Odisea. N shekujt VII dhe VI u zhvillua me nj bukuri t rrall poezia lirike me prfaqsuesit e saj m t mdhenj, poett Arlikolu, Alkeu, Safo, Anakreonti, Simonidi, Pindari etj. Kjo poezi shprehu ndjenjat dhe mendimet e njeriut, u kndoi emocioneve dhe shqetsimeve t dashuris, gzimit t jets n shfaqjet e saj m fisnike. Gjinia e tret letrare, dramaturgjia, ashtu si poezia epike dhe ajo lirike, njohu lulzim t shklqyer dhe shnoi kulmet e saj me tri nga figurat m t larta t letrsis antike greke. Ajo u zhvillua kryesisht n shekullin V p.e.s. Ishte koha kur shoqria greke shnoi kthesa t mprehta q vetm nj gjini letrare si dramaturgjia mund ti pasqyronte. Duke filluar nga shekulli V e kndej, qendr kryesore kulturore, artistike dhe filozofike pr mbar Greqin u b Athina. Ktu jetuan dhe krijuan dramaturgt e mdhenj: Eskili, Sofokliu, Euripidi, Aristofani. Lirika monodike Zhvillim t madh njohu poezia lirike monodike te fisi i Eolve, veanrisht n ishullin e Lesbos, prej nga ishin poett e lasht Terpandari dhe Arioni, i cili i takon jo vetm historis, por edhe legjends. Grekt kan qen sshum t ndjeshm ndaj s bukurs n prgjithsi dhe ndaj melodive muzikore, veanrisht, q i kan patur shum t larmishme. Muzika ishte e lidhur shum ngusht me poezin, aq sa lirika n fillim u quajt melik, nga fjala melos =kng. Vendi ku lindi melika ishte ishulli i madh i Lesbos, nj nga vendbanimet e fisit t Eolve, t cilt asi kohe kishin arritur nj shkall t lart kulture dhe qytetrimi. N kt ishull lindn, jetuan dhe krijuan dy nga poett m t shquar t poezis greke, Alkeu dhe Safo. Lirika korale Kjo lloj lirike u zhvillua kryesisht n shekujt VI dhe V p.e.s. n fisin e dorve. Poezia korale u kndua nga nj grup njerzish, n mes t popullit dhe n vende publike, shprehte ndjenja, mendime, dshira t prbashkta pr tr qytetin. N festat popullore fetare, n dasma dhe funerale, n lojra olimpike pr nder t hyjnive t ndryshm, koret madhshtore t dorve ushtonin npr rrugt e qytetit duke vallzuar dhe duke knduar me nj stil solemn. Atje merrnin pjes atlet nga t gjitha krahinat e Greqis. Kto lojra ktheheshin n festa t vreta popullore dhe fituesit nderoheshin n atdheun e tyre gati si hyjni. Prfaqsuesi m i madh i liriks korale dhe nj nga poett m t shquar t antikitetit sht Pindari, i cili ka jetuar midis shekullit VI dhe V p.e.s. Heroizmi dhe lavdia jan dy shtyllat kryesore mbi t cilat ngrihet poezia e Pindarit.

c) Veprimtari e pavarur:
c1 Pjesa e fundit e ors s msimit zhvillohet prmes nj diskutimi rreth pyetjeve t rubriks T folurit dhe t Dgjuarit. Ushtrimet punohen n formn e diskutimit. - Ushtrimi V - Si do t gjykonit ju lidhjen e poeteshs me Perndeshn Afrdit?
a) lidhje fisnore b) lidhje shpirtrore c) lidhje miqsore d) lidhje hyjnore

- Ushtrimi X - X. Cila prej prgjigjeve t mposhtme prcakton m sakt konceptin q ka Safoja pr dashurin?
a. b. c. d. dashuria sht nj ndjenj hyjnore dashuria sht nj ndjenj njerzore dashuria sht nj ndjenj e mendur dashuria sht nj ndjenj e dhimbjes

d) Minitesti:
Poezia Afrdita trajton temn e: a) miqsis mes njerzve c) dashuris njerzore b) adhurimit t hyjnive d)dashuris hyjnore

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Punohet ushtrimi IV faqe 19.
N poezin Afrdits, forca emocionuese ndrthuret me elegancn dhe mblsin e shprehjes q arrin kulmin n strofn e gjasht. Shpjegoni kuptimin e ksaj strofe.

MODEL MSIMOR 3

Tema: Safo Anakreonti ora e dyt


Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbatoj strategji t t lexuarit q jan efektive pr t kuptuar tekstet e dhna; T shkruarit: - t analizoj karakteristikat, strukturn, dhe veorit e gjuhs s tekstit t dhn pr ti zbatuar kto njohuri n shkrimet e veta; T folurit: - t luaj role t ndryshme n nj diskutim: rolin e moderatorit, rolin e drejtuesit, rolin e dgjuesit etj; T dgjuarit: - parafrazoj informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; T vshtruarit: - t zbuloj tipare t prbashkta dhe dalluese mes teksteve t dy autorve n lidhje me tematikn e prbashkt, lidhjen e ndrmjetme etj.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Lexim dhe pyetje Studim teksti Epiteti Ditari i t nxnit Shkrimi i lir

KOHA
5 min 5 min 5 min 10 min 5 min 10 min 5 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet kontrolli dhe vlersimi i detyrave t shtpis dhe njohurive nga ora e kaluar. b2 Lexim dhe pyetje: Kjo teknik do t zhvillohet pr t punuar poezit tu bj thinjave dhe Fuqia e dashuris. Nxnsit lexojn poezit dhe bjn pyetje rreth saj duke iu dhn prgjigje mes tyre. M von ata mund ti prdorin pyetjet dhe prgjigjet si ndihmse pr studimin e mtejshm t fragmenteve. N kt faz sht e nevojshme ndrhyrja e msuesit pr t dhn sqarime dhe plotsime.

b3 Studim teksti: Gjat ksaj etape punohen pyetjet e ushtrimeve t rubriks T folurit dhe t dgjuarit faqe 20.
VI. Sqaroni kuptimin e vargjeve t mposhtme t poezis s Anakreontit, Fuqia e dashuris.

Perndit ai i sundon, Ai mortart i nnshtron.

N kto vargje shprehet bindja se dashuria sht nj fuqi toksore dhe qiellore q ka pushtet t pakufishm tek njerzit, po aq sa edhe tek perndit.
VII. Poezin tu bj thinjave poeti e shkroi kur ishte mbi 80 vje. Por, ndonse n mosh t madhe, ai dashurohet. - A sht njerzore ndjenja q pushton poetin? - A sht i sinqert poeti n shprehjen e ndjenjs s tij?

Pranohet dolloj prgjigjeje nga nxnsit duke zhvilluar n kt veprimtari teknikn: PO JO.
VIII. Cili sht shqetsimi m i madh q shpreh poeti n poezin tu bj thinjave? a) dashuria b) xhelozia c) malli d) mosha

c) Informacioni i ri:
Prqendrohet kjo etap tek informacioni pr epitetin. Veprimtaria zhvillohet n formn e nj pune individuale duke punuar ushtrimin IX.
Epiteti sht figura m e prdorur n poezin e Safos. Gjeni disa prej epiteteve dhe plotsoni tabeln. Intrepretoni vlern stilistikore t ktij prdorimi dhe ndaluni te ndrtimi dhe forca shprehse e tyre n prcjelljen e ndjenjave.
Epitetet

frontstolisur ________________

e amshuar _________________

tinzarja _________________

e mendura _________________

hyjnore _________________

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit prmes tekniks Ditari i t nxnit, krkohet nga nxnsit t punojn n mnyr t pavarur pr t parashtruar mendimet e tyre n nj ese t shkurtr konceptin e tyre pr dashurin ose nj krijim tjetr. Kjo veprimtari mund t lihet edhe detyr shtpie.

e) Minitesti:
N cilin prej vargjeve t mposhtme vini re figurn e epitetit? a) po hapet qielli, lindi dielli c)n driza jan gjarpinjt e zez b) e kisha zrin si er/ dhe duart si shkmbinj d) frikshm u fut n errsirn e nats s fundit

f) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Si detyr shtpie mund t lihet pr tu realizuar eseja e shkrimit t lir ose dika tjetr q msuesi e shikon t arsyeshme.

MODEL MSIMOR 4

Tema: Safo Anakreonti fjalt e parme dhe t prejardhura


Objektivat:
N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t analizoj prdorimin e gjuhs s figurshme n tekste t ndryshme dhe vepra letrare; T shkruarit: - t parafrazoj poezin duke ruajtur elementt thelbsor t saj; T folurit: - t parafrazoj komente t prezantuara me goj, pr t sqaruar kndvshtrimin e tij; T dgjuarit: - t prmbledh informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; T vshtruarit: - t gjej veori t prbashkta dhe dalluese midis formave t ndryshme artistike, p.sh.: poezis dhe pikturs.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Kontrolli dhe vlersimi i detyrave t shtpis Teknika: Kundrshti akademike Njohuri gjuhsore Rrjeti i diskutimit Pun n ift - Shkrimi i lir

KOHA
5 min 5 min 10 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

10 min 10 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: Gjat ksaj do t punohet pr t prmbledhur konceptet e trajtuara n ort e kaluara, pr t plotsuar boshllqet dhe realizimin e objektivave t orve t mparshme dhe n varsi t nivelit t klass dhe ecuris s nxnsve msimi mund t prqendrohet tek problematika q ka hasur klasa. Pyetjet m t zakonshme mund t prqendrohen tek leximi dhe kuptimi i poezive t trajtuara. Trajtohet koncepti i epiteti dhe dallimi i tij n pjest dhe detyrat e zhvilluara. b2- Kontrolli dhe vlersimi i detyrave t shtpis: Kjo etap sht e lidhur me pjesn e par t msimit, por n t trajtohen problematikat e dala nga punimet e detyrave t shtpis prej nxnsve. Msuesi prve vlersimit mund t prdor edhe teknikn e vlersimit t punve nga vet nxnsit duke nxitur nj diskutim ku t rrahen mendime dhe ide rreth mnyrs se si sht konceptuar nga nxnsit detyra e shtpis. Teknika m e prshtatshme do t ishte kundrshtia akademike e cila synon n nj veprimtari bashkpunuese pr t diskutuar shtje pr t cilat ka mendime t ndryshme ose t kundrta. Roli i msuesit sht drejtues dhe orientues duke u prpjekur t mos ndikoj me gjykimin e tij mendimet e nxnsve. N fund ai mund t bj plotsimet dhe saktsimet e nevojshme si dhe vlersimin.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri prqendrohet n njohurit gjuhsore. Nxnsit kan disa njohuri rreth fjalformimit, por ktu mund t saktsohen dhe qartsohen njohurit prmes bashkbisedimit ose diskutimit.

d) Veprimtari e pavarur:
d1- N pjesn e dyt t ors s msimit kalohet tek puna e pavarur n tekst pr t zhvilluar ushtrimet:
XIII. N poezit e msiprme gjeni t tjera fjal jo t parme dhe i shkruani ato n fletore bashk me togfjalshat e thniet ku prdoren. Shkruani me fjalt tuaja kuptimin e tyre dhe si lidhen ato me temat fjalformuese prkatse. XIV. Pr seciln prej fjalve me t pjerrta n tekstin e mposhtm gjeni temn fjalformuese dhe lidhjet kuptimore q kan mes tyre.

d2 Nisur nga niveli dhe ecuria e puns n klas mund t planifikohet edhe diskutimi pr ushtrimin XI ku do t diskutohet edhe n formn e nj loje thnia: Liroje trimin dhe jo qenin.

d) Minitesti:
Cili nga epitetet e mposhtm sht fjal e parme? a) njomzak b) sandalelarm c) i kaltr d) hyjnore

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie:
DETYR: faqe 22 E ktheni n nj proz t shkurtr poezin Afrdits t Safos.

MODEL MSIMOR 5

Tema: Virgjili Nata e fundit e Trojs Eneida


Objektivat: T lexuarit: T shkruarit: T folurit: vetjake; T dgjuarit: N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft t: - t ndaj fragmentin sipas rrjedhs logjike t rrfimit pr t lehtsuar kuptimin e tij; - t shpjegoj me shkrim kuptimin e shprehjeve frazeologjike t dhna; - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimin duke e mbshtetur at n argumentet - t mbaj shnime q demonstrojn t dgjuarit e qllimshm;

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim DRTA & Ditari i t nxnit Eneida subjekti i saj Diskutim Minitest

KOHA
5 min 15 min 10 min 10 min 5 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Nxnsve u paraqitet fragmenti i ri dhe ju krkohet q t lexojn at n heshtje duke pasur si detyr ndarjen e tij n pjes. Pr kt punohet ushtrimi 1 faqe 26.
1. Pasi ta keni lexuar tekstin e dhn, ndajeni at n tri pjes sipas logjiks s rrfimit. Ritregoni me fjalt tuaja prmbajtjen e do fragmenti, duke zbatuar krkesat e parafrazimit.

Tri pjest e mundshme t ndarjes s fragmentit do t jen: a) Rrfimi i Eneas (Enea tek Didona) vargjet 1 23 b) Rrfimi pr Trojn (Kali i Trojs) vargjet 24 67 c) Rrfimi pr Laokoontin ( Laokoonti) vargjet 68 89 Veprimtaria mund t zhvillohet edhe prmes tekniks DRTA
Veprimtaria e t menduarit dhe t lexuarit t drejtuar sht nj veprimtari, gjat s cils lexuesit nxiten t mendojn e t parashikojn rreth asaj q lexojn. Ata do t mendojn gjat kohs q lexojn, do t parashikojn dhe do ti mbajn shnim parashikimet e tyre. Ky aktivitet ndrtohet n baz t tri pyetjeve: 1. mendoni se do t ndodh m pas? 2. far provash keni? 3. Si ndodhi n t vrtet? N mnyr grafike ky aktivitet organizohet kshtu: mendoni se do t ndodh? far provash keni? Si ndodhi n t vrtet?

Pr t plotsuar tabeln, msuesi bn pyetje, t cilat e prqendrojn vmendjen e lexuesve n titujt ose ilustrimet e zgjedhura. Msimi mund t filloj me nj diskutim pr titullin e librit ose t historis dhe duke u bazuar n pyetjet: Pr far mendoni se bn fjal kjo histori / libr? Pse mendoni kshtu? Parashikimet shkruhen n ndarjen e par t tabels ose n drrasn e zez. Msuesi duhet t pranoj t gjitha parashikimet e bra nga ana e nxnsve. Pas ktyre diskutimeve fillestare, nxnsit do t lexojn n heshtje historin / tekstin, deri n momentet e prcaktuara q m par nga msuesi, pr t nxjerr pikat apo provat q tregojn nse parashikimet e tyre jan t sakta apo jo. N kt pik, diskutimi vazhdon me parashikime t tjera t dhna nga nxnsit, bazuar n leximin e tyre deri n kt faz. Kto veprime prsriten derisa historia apo teksti t mbaroj.

Pas ksaj veprimtarie punohet ushtrimi 2 faqe 26 prmes tekniks s ditari t t nxnit, kur secili nxns n fletoren e vet shkruan mendimin e tij rreth komentimit t vargjeve 50 69.

c) Informacioni i ri
Informacion i ri mund t punohet edhe n fillim t ors. Ai konsiston n analizn e veprs Eneida duke e njohur at me subjektin e saj, heronjt, llojin e saj etj. Nisur nga niveli i nxnsve mund t krkohet q njohurit e reja t sillen nga nxnsit dhe t diskutohen n klas.

d) Veprimtari e pavarur:
Gjat ksaj veprimtarie do t punohet ushtrimi VIII faqe 28.
VIII. Rishkruani me fjalt tuaja thniet e dhna t shkputura nga fragmenti i msiprm, duke ruajtur iden origjinale t autorit. a) kjo zemr ndien trishtim t thell duke kujtuar gjith ato t zeza b) Ather e gjith Eukria u lirua prej ankthit t gjat; u hapn portat; c) Laokoonti ndizet prej zemrimit

e) Konkluzione/Vlersime Minitesti:
Cili nga pohimet do t prcaktonte m sakt figurn e Laokoontit? Pr do alternativ q do t zgjidhni argumentoni prgjigjen tuaj. a) simboli i liris dhe pavarsis c) simboli i drejtsis dhe paansis b) simboli i fjals s lir dhe zri i s vrtets d) simboli i trimris dhe vigjilencs

DETYR SHTPIE USHTRIMI IV FAQE 26


far simbolizon Kali i Trojs? Lexoni thniet e mposhtme ku prdoret shprehja Kali i Trojs. Duke u nisur nga to, shpjegoni me kuptime prdoret kjo shprehje n gjuhn shqipe: e prdor si Kal Troje dik a dika; e bn Kal Troje dik; e cilson Kal Troje; sht Kal Troje; e quan Kal Troje; e fut Kalin e Trojs diku; hyn si Kal Troje diku; luan rolin e Kalit t Trojs dikush; e pranon si Kal Troje dik etj.

MODEL MSIMOR 6

Tema: Virgjili Nata e fundit e Trojs Personazhi mitologjik


Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft t: T lexuarit: - t prdor tabela dhe diagrame pr t memorizuar informacionin dhe pr t monitoruar procesin e t kuptuarit; T shkruarit: - t portretizoj me shkrim figurn e Laookoontit duke zbatur rregullat e prshkrimit; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimin duke e mbshtetur at n argumentet vetjake; T dgjuarit: - t vlersoj besueshmrin e folsit gjat diskutimit n klas; T vshtruarit: - t zbuloj t veantat dhe t prbashktat e dy burimeve: skulpturs dhe tekstit poetik n karakterizimin e Laokoontit.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Rrjeti i diskutimit Personazhi mitologjik Diskutim

KOHA
10 min 10 min 10 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Gjat pjess s par t ors s msimit punohen dhe vlersohen detyrat e shtpis. b2 N varsi t nivelit t klass, kjo etap e ors s msimit mund t zhvillohet si lexim, por mund t prdoret edhe teknika e Rrjetit t diskutimit.
Rrjeti i diskutimit sht nj teknik e msimdhnies gjat s cils bhet organizimi grafik i informacionit, gjithashtu mund t "orkestrohet" nj msim i ndrlikuar. Kjo veprimtari i bn q nxnsit t jen t vmendshm n leximin e tekstit pr t kuptuar prmbajtjen dhe iden kryesore t tij. Pjesmarrja e nxnsve n kt aktivitet sht maksimale dhe argumentet e produktet e saj mjaft rezultative. Msuesi harton nj pyetje binare (Pyetje q pranon prgjigje pozitive, ose negative) q prek direkt thelbin e shtjes q trajtohet n tekst. Ai u krkon nxnsve q t argumentojn pse jan pro, ose kundr shtjes duke i shnuar n organizuesin grafik. Mendimet do t shkmbehen n dyshe e n Jo Po Pse ? katrshe. Klasa do t pozicionohet n dy grupe, ku nxnsit do t prcaktojn pozicionin e tyre. Bhet nj raportim para klass pr arsyet q jan zgjedhur pro ose kundr shtjes. Pr do paraqitje caktohet nj kufi kohor prej nj minute. Gjat kohs q dy grupet raportojn arsyet e tyre, nxnsit mund t ndryshojn pozicion dhe t shkojn n grupin q ka arsyet m bindse.

Rrjeti i diskutimit prdoret n fazn e realizimit t kuptimit, ose t reflektimit. Nga diskutimet q kryhen n klas do nxns kupton se cili sht thelbi, shtja e msimit, shkruajn es argumentuese dhe jan prfshir t gjith n diskutim. Diskutimi vazhdon pr rreth 15-20 minuta. Zhvillimi i ksaj veprimtarie u siguron fmijve lirshmri maksimale n dhnien e mendimeve, shprehje mendimesh me z t lart, shkrim argumentesh n favor t nj shtjeje, prpjekje pr t bindur kundrshtart, lirshmri n ndrrimin e vendeve gjat debatit etj.

Me kt teknik punohet ushtrimi III faqe 26.


2. A duhej ta pranonin trojant kalin e drunjt? Pasi t diskutoni dhe t vendosni se n cilin grup do t qndroni (po ose jo), plotsoni tabeln e mposhtme duke dhn arsyet pse trojant e pranuan kalin e drunjt dhe pse nuk duhej ta pranonin.

A duhej ta pranonin trojant kalin e drunjt? Po Jepni arsyet ishin t lodhur nga lufta Jo Jepni arsyet

c) Informacioni i ri
Informacioni i ri prqendrohet tek Personazhi mitologjik , faqe 27.

d) Veprimtari e pavarur:
Gjat ksaj veprimtarie do t punohet ushtrimi VI faqe 27.
VI. Kjo fotografi paraqet nj statuj t mermert t shek. I p.K., t titulluar: Laokoonti dhe djemt e tij luftojn me gjarprinjt . 1. Prshkruani me fjalt tuaja pamjen e ksaj skulpture. Vini re detajet n kompozimin e saj. 2. far ndjenje ju ngjall ajo? 3. Ja disa vargje t shkputura nga poema Eneida, (libri II, vargjet 364 -371), q prshkruajn astin e fiksuar n skulptur: Por edhe Laokoonti n t njjtn koh prpiqet tia kpus me duar ato rrath, ashtu i zhytur me gjith at jarg si dhe me helm t zi te kordelet, tmerrsisht grthet deri nkup t qiellit, tamam si nj dem q i therur n altar, pllet e nis t vrapoj e shkul spatn, q nuk sht ngulur fort aty n zverk.

Si shprehet kjo dinamik e lvizjeve dhe ndjenjave me an t artit figurativ? far mjetesh ka prdorur skulptori pr t prcjell kt gjendje?

e) Konkluzione/Vlersime
DETYR SHTPIE
VII. Duke u nisur nga figura dhe fragmenti i dhn n tekst prpiquni bni nj portretizim t Laokoontit.

MODEL MSIMOR 7

Tema: Virgjili Nata e fundit e Trojs Njohuri gjuhsore - Sinonimet


Objektivat: T lexuarit: sinonimis; T shkruarit: - t prdor rregullat drejtshkrimore t gjuhs standarde pr t redaktuar tekste t dhna; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimin duke e mbshtetur at n argumentet vetjake; T dgjuarit: - t diskutoj me goj idet e dgjuara n klas; T vshtruarit: - t zbuloj t veantat dhe t prbashktat e dy burimeve: poems dhe nj tekstit poetik tjetr n karakterizimin e Laokoontit. N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft t: - t ndrgjegjsohet pr pasurin shprehse t gjuhs shqipe nprmjet dukuris gjuhsore t

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Informacioni i ri Pun e drejtuar Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Sinonimet Pun n dyshe Diskutim

KOHA
10 min 20 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet kontrolli i detyrave t dhna orn e kaluar. Gjithashtu diskutohen edhe pyetje apo paqartsi q kan lindur gjat puns me fragmentin. b2 Informacioni i ri: Pr kt pjes t msimit mund t prdoret teknika e quajtur Minimsimi.
Minimsimi sht nj term i ri q ka filluar t prdoret koht e fundit n shkolln ton. Ai ka t bj me disa porosi e kshilla apo informacione fillestare, t cilat i japin mundsi msuesit q n pak minuta, ti ndihmoj nxnsit e tij n rast se mendon se ata kan nevoj pr t dhe n rast se sht i bindur q ata nuk din shum pr shtjen q ai trajton. Minimsimi zgjat shum pak, 2-5 minuta dhe zhvillon disa aftsi specifike t munguara te nxnsit, t cilat msuesi i ka vrejtur m par dhe q nuk jan t plota pr temn q do t zhvilloj.

prmes ksaj teknike punohet informacioni i ri faqe 28-29 (Leksikologji Sinonimet) b3 Studim teksti: N pjesn e dyt t msimit, punohen ushtrimet IX, X faqe 29. Pr t racionalizuar kohn ushtrimet punohen me teknikn e puns me grupe dyshe ose n ift.

c) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit prmes diskutimit punohet ushtrimi i drejtshkrimit faqe 30.
XI. N vargun e tet t fragmentit pr analiz prdoret mbiemri i tmerrshm, q shkruhet me bashktinglloren rr. Plotsoni listn me fjal t tjera q shkruhen me kt bashktingllore n fragment e dhn.

Fjal t tjera q shkruhen me rr nga fragmenti jan: - t drrmuar; - terr; - burrash; Ky ushtrim zhvillon aftsin e t lexuarit t vmendshm dhe sht nj teknik e mir pr t memorizuar shkrimin e shkronjs rr. N kt pjes t msimit nga msuesi prmenden rregullat e shkrimit t ksaj shkronje dhe n varsi t nivelit t klass mund t jepen edhe detyra specifike t redaktimit t punve t vet nxnsve.

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet rreth arritjes s objektivave dhe vlersimi. Detyr shtpie:
Duke u mbshtetur n rrfimin e Eneut, n fotot me Kalin e drunjt dhe Laokoontin, filmat dhe njohurit q keni marr, bni nj prshkrim t historis s lufts s Trojs.

MODEL MSIMOR 8

Tema: L. Poradeci : Studim teksti Vallja e yjeve. Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t realizoj leximin shprehs prmes leximit t thelluar t poezis; T shkruarit: - t shkruaj nj shkrim t shkurtr shpjegues pr t dhn mendimin e tij rreth motivit t poezis; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimit n klas; T dgjuarit: - t parafrazoj informacionin e prezantuar nga shokt gjat diskutimit n klas; T vshtruarit: - t shpjegoj prdorimin e fjalve dhe tingujve n prcjelljen e imazheve poetike.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Diskutim Lexim shprehs Studim teksti Shkrim i lir

KOHA
5 min 10 min 15 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- diskutimim:

N pjesn e par t msimit sht e kshillueshme t zhvillohet nj bashkbisedim me nxnsit rreth Lasgush Poradecit dhe poezis s tij. Pr kt qllim mund t prdoret materiali n faqen 31 ose dhe njohurit e vet nxnsve pr kt poet. b2 Leximi shprehs: M pas nxnsit do t ushtrohen n nj lexim me z t poezis duke u ndihmuar nga msuesi pr t ruajtur intonacionin dhe ritmin e duhur t poezis. Kjo etap mund t realizohet edhe prmes recitimit t poezis nga nxns t ndryshm (gjithmon me dshir). Etapa e tret e ors s msimit do t prqendrohet n studimin e tekstit. Kjo veprimtari do t zhvillohet prmes tekniks Mendo/Puno dyshe/Tregoju t tjerve Kjo teknik i bn nxnsit t reflektojn mbi tekstin dhe tu japin form mendimeve t tyre. Pr realizimin e ksaj teknike msuesi shkruan ose prgatit me par disa pyetje t hapura (me m shum se nj prgjigje) dhe krkon nga nxnsit q t japin prgjigje me shkrim rreth tyre. Pr t pasur prgjigje sa m t sakta, nxnsit punojn n grupe dyshe dhe prpiqen t arrijn s bashku prgjigje sa m t sakta. N prfundim do grup dysh prfaqsohet me nj diskutim, ku prezanton idet e veta rreth prgjigjeve pr pyetjet e dhna. - Cila sht tema q trajton autori? - Cili sht koncepti i tij pr dashurin? - Si e prshkruan ai dashurin? - far prfaqson n mnyr simbolike vallja e yjeve? - Poezia e Lasgushit karakterizohet nga skema e ngritjes emocionale n formn e piramids. Si realizohet kjo skem n kt krijim? - Po sintagma dashuri pr llaftari far kuptimi ka?

c. Informacioni i ri:
Thelbi filozofik i ksaj poezie ka t bj me shpjegimin e teoris s krijimit t sistemeve qiellore. Pr kt arsye ajo mund t quhet nj poezi kozmogonike. Ktu e prqendron edhe iden poeti, e cila prcillet dhe te lindja e ndjenjs s dashuris. Pa shkak u krijua bota, pa shkak lind dashuria. Kto koncepte do t prpunohen edhe prmes zhvillimit t ushtrimeve I, II, III. N ushtrimin II, faqe 33 do t plotsohet tabela e koncepteve me fjalt q shprehin lvizjen, nocionin e hapsirs dhe me fjalt q shprehin emocionalitet. Vihet theksi ktu tek epiteti i llaftaruar q sht i pranishm n gjith krijimtarin e poetit. Ai shpreh shkalln m t lart t ndjenjs, q arrin n ekstrem: dashuri skterr, ku vuajtja dhe lumturia jan n t njjtin nivel. Fjalt me emocionalitet t lart realizojn pasionin e dashuris dhe njkohsisht shprehin konceptin e dashuris si nj energji q mposht ftohjen, plakjen, vdekjen etj.

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t msimit, nse sht arritur analiza trsore e poezis, mund t kalohet tek shkrimi i lir i cili do t realizohet n formn e nj eseje ku t shprehet mendimi vetjak lidhur me pyetjen e ushtrimit III faqe 33. Shkrimi nuk duhet t kaloj m shum se 200-300 fjal, pra gati nj gjysm faqe fletoreje.

e) Minitest
Cili sht motivi i ksaj poezie, ve atij t dashuris? a) i pasjets b) filozofik c) kozmogonik d) i natyrs

f) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi.

MODEL MSIMOR 9

Tema: L.Poradeci : Studim teksti Vallja e yjeve Ritmi dhe llojet e tij Objektivat:
N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t prcaktoj vargjet ku poeti identifikon veten me nositin; T shkruarit: - t dalloj fjalt me t cilat shprehet dashuria n kt krijim t Poradecit; T folurit: - t argumentoj me hollsi nga poezia si realizohet harmonia mes forms dhe prmbajtjes; T dgjuarit: - t dalloj si harmonizohen rimat, ritmi i vargjeve, asonancat, aliteracionet pr te realizuar kt poezi t prsosur estetikisht; T vshtruarit: - t krahasoj figurat dhe t argumentojn llojet e imazheve q prcjellin ato.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Studim teksti Di Dua t di Msoj Ritmi dhe llojet e tij Ditari i t nxnit Shkrimi i lir

KOHA
5 min 15 min 10 min 10 min 5 min

b)Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit vlersohen detyrat e shtpis apo detyrat e lna nga ora e kaluar. b2 Studim teksti: Kjo etap shum e rndsishme e ors s msimit mund t zhvillohet prmes tekniks Di Dua t di Msoj .
Nj form e ngjashme e tekniks INSERT sht teknika Di/ Dua t di/ Nx, skema e t cils sht kjo:

Di

Dua t di

Nx

N kolonn e par, Di, nxnsit do t shkruajn at informacion q nga leximi u duket si i njohur N kolonn e dyt, Dua t di, do t shkruhen pyetje, ose krkesa t nxnsve, rreth shtjeve pr t cilat ata krkojn t din m tepr. N kolonn e tret, Nx, nxnsit do t shkruajn nj prmbledhje t informacionit t ri q prvetsuan nga tekst

Kjo teknik do t prforcoj njohurit e ors s kaluar duke u mbshtetur tek interpretimi i poezis varg pas vargu dhe duke u krkuar nxnsve t shpjegojn domethniet e fshehura pas nnteksteve poetike.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri do t prqendrohet tek faqja 34 e tekstit, por mund t prdoren edhe informacione te tjera sipas mundsive q t krijon klasa. Informacioni nuk sht i detyruar t msohet apo t trajtohet si njohuri e domosdoshme, por si nj kultur e nevojshme pr t gjykuar nj tekst poetik.

d) Veprimtari e pavarur:
Veprimtaria e pavarur sht e ngjashme si e ors s kaluar dhe nxnsve do tu krkohet t shpjegojn me shkrim vargjet sipas krkess s ushtrimit VII faqe 35. Pr nxns t niveleve t avancuara mund t krkohet t punohen ushtrimet V dhe VI faqe 33.

e) Minitesti:
Prsritja e rrokjeve t barabarta nga njra zanore e theksuar tek tjetra brenda nj vargu krijon: a) rimn b) ritmin c) theksin ritmik d) strofn

f) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. MODEL MSIMOR 10

Tema: Lasgush Poradeci : Vallja e yjeve Leksikologji Antonimet Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t ndrgjegjsohet pr pasurin shprehse t gjuhs shqipe nprmjet dukuris s antonimis; T shkruarit: - t analizoj karakteristikat dhe veorit e gjuhs s teksteve t ndryshme pr ti zbatuar kto njohuri n shkrimet e veta; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimit n klas; T dgjuarit: - t vlersoj besueshmrin e folsve (shokve t klass) gjat diskutimit; T vshtruarit: - t shpjegoj prdorimin e fjalve, tingujve dhe imazheve n mesazhet q ato prcjellin n kt poezi.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Studim teksti Antonimet / Antonimet kontekstuale Mendo/Puno dyshe/ Shkmbe mendime

KOHA
5 min 10 min 10 min 20 min

b) Veprimtari e drejtuar:
Ora e tret e trajtimit t poezis s Poradecit do t ket n fokus njohurit gjuhsore nga leksikologjia, antonimin (antonimet dhe antonimet kontekstuale). Pr t prmbledhur gjith analizn e tekstit sht e nevojshme t diskutohen edhe njher njohurit dhe konceptet q jan trajtuar duke u mbshtetur tek ato probleme q kan dal gjat orve t mparshme dhe nga vshtirsit e hasura nga nxnsit n interpretimin e poezis.

c) Informacioni i ri:
Informacioni gjuhsor i faqes 35 trajton njohurit gjuhsore nga leksikologjia. Nxnsit e kan t njohur konceptin e antonimis dhe pr kt mund t shfrytzohen njohurit e tyre prmes pyetjeve dhe bashkbisedimit. M pas zgjerohen njohurit duke trajtuar antonimet kontekstuale dhe shembuj t ndryshm.

d) Veprimtari e pavarur
Prmes tekniks Mendo/Puno dyshe/Tregoju t tjerve do t punohen ushtrimet VIII, IX faqe 36.
Mendo / puno n dyshe / tregoju t tjerve

Kjo teknik i bn nxnsit t reflektojn mbi tekstin dhe tu japin form mendimeve t tyre. Pr t pasur prgjigje sa m t sakta, nxnsit punojn n grupe dyshe dhe prpiqen t arrijn s bashku prgjigje sa m t sakta. N prfundim do grup dysh prfaqsohet me nj diskutim, ku prezanton idet e veta rreth prgjigjeve pr pyetjet e dhna.

e) Minitesti:
Gjej antonimin e togfjalshit frazeologjik: me kmbt e para : a-me bisht prpjet b- me krah hapur c- me zemr n dor d- me dor n zemr

f) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie Punohet rubrika Mendoni prpara se t shkruani Ky ushtrim mund t shrbej edhe si nj mnyr pr tu prgatitur pr prezantime individuale me goj. Prezantimi krkon kohn e vet pr prgatitje, kshtu q nxnsve u jepet koha e nevojshme. MODEL MSIMOR 11

Tema: D. Agolli : Studim teksti ndrr e prer


Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t realizoj leximin shprehs t poezis (ose ta recitoj at); - t prdor informacionin e tekstit t ri pr t zbuluar nntekstin dhe pr t nxjerr prfundime; T shkruarit: - t shkruaj fjali t thjeshta dhe t prbra pr t shprehur mendime t caktuara; T folurit: - t zgjedh fjalt e duhura pr t shprehur mendimet e tij n diskutimet me goj; T dgjuarit: - t diskutoj me goj idet e dgjuara; ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur

METODAT
Bashkbisedim Lexim shprehs (recitim) Stilema Diskutim Mendo/Puno dyshe

KOHA
5 min 5 min 10 min 5 min 10 min 10 min

5.

Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1 - N fillim t ors s msimit, pasi jan vlersuar detyrat apo ushtrimet e lna nga orta e kaluar, paraqiten shtjet e ors s msimit dhe autori i ri. Zhvillohet nj bashkbisedim rreth njohurive q kan vet nxnsit pr D. Agollin duke u prqendruar tek krijimtaria e tij dhe tek poezit apo veprat e tjera q mund t ken lexuar nga ky autor. b2 Kalohet tek poezia ndrr e prer t ciln nxnsit e lexojn n heshtje dhe m pas me z ose recitim sipas mundsive q ka klasa. sht e rekomanduar t lexohet edhe nga msuesi m intonacionin e duhur. M pas mund t punohen ushtrimet 1 dhe 2 faqe 38.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri lidhet organikisht me pyetjen e ushtrimeve duke u br t qart nxnsve kuptimin e stilems. Stilemat kan disa veti: jan njsi t prbra, q prcaktohen n marrdhnie brenda nj teksti, duke hyr n opozicion (kan afri, ngjashmri ose kontrast me dika tjetr). Stilemat nuk jan asnjanse, por kan nj informacion plotsues prve atij themelor, duke lejuar t nnkuptohen edhe lidhje gjuhsore.

d) Veprimtari e pavarur:
d1 - Nxnsit do t punojn t pavarur prmes tekniks Mendo/Pun dyshe ushtrimet VIII dhe IX faqe 40.
VIII.N pozin ndrr e prer kemi prdorimin e disa simboleve. Gjeni disa prej simboleve dhe shkruani domethnien e tyre.

SIMBOLI

KALI Simboli i ecjes,udhs

PATKOI Simboli i mbrojtjes

ANIJA Simboli i udhtimit, argtimit

VELAT simboli i orientimit, drejtimit

IX.Krijoni stilema t tjera t fjals ndrr q prftohen nga kto imazhe: nj hapsir e kaltr ( ndrr e elur) nj rrug pa drit, e errt (ndrr e pernduar) nj maj e lart, kulm - (ndrr lakmitare) nj pem e thar, e vyshkur (ndrr mashtruese) etj.

d2 - Diskutim. Diskutimi do t prqendrohet tek Ushtrimi II faqe 38


II.Sipas jush, far nnkupton autori kur thot: Ne ndrronim nj vdekje m t mir: Duke vdekur, fytyrat tona ti shihnim n pikn e vess.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie Ushtrimi X faqe 40. Shnim! Nxnsve u jepet si detyr edhe prezantimi individual faqe 41, n mnyr q ata t ken koh t prgatiten pr ort n vazhdim. Pr kt detyr lihet nj afat i caktuar sipas mundsive dhe krkesave q prcakton msuesi.

MODEL MSIMOR 12

Tema: Dritro Agolli : Studim teksti ndrr e prer Shprehsia tingullore n poezi
Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t zbuloj funksionin artistik t gjuhs s figurshme t prdorur n poezi; T shkruarit: - t interpretoj efektin e krijuar nga prsritja e tingujve d, t, k ; T folurit: - t prmbledh prfundimet e diskutimit pr t nxjerr n pah qllimin e autorit; T dgjuarit: - t tragoj mnyrn sesi zgjedhja e fjalve krijon bukurtingllimin e poezis; T vshtruarit: - t shpjegoj mnyrn sesi fjalt, tingujt prcjellin mesazhe n poezi. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Tabela e koncepteve Shprehsia tingullore Rrjeti i diskutimit

KOHA
5 min 10 min 5 min 10 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet nj bised e shkurtr rreth detyrave t ors s kaluar dhe koncepteve t trajtuara. Gjat ksaj pjese t msimit sht e rndsishme t trajtohen pyetjet e nxnsve dhe paqartsit e tyre. b2 Tabela e koncepteve: Kjo pjes e msimit do t trajtoj poezin jo m nga prmbajtja, por nga forma e saj pr t dal tek prmbajtja dhe idet q ajo trajton. Ushtrimi III faqe 38 ndihmon pr kt. Ky ushtrim mund t punohet duke prdorur nj tabel t till: NDRRA 2 strofa 1 strof 0 strofa REALITETI 1 strof 1 strof 2 strofa

PJESA I PJESA II PJESA III

Vet tabela jep iden sesi ndrra fillon dhe zbehet dhe realiteti bhet m i pranishm. Tani sht puna e msuesit dhe nxnsve n bashkpunim pr t komentuar kt struktur n fuknsion t prmbajtjes.

c)

Informacioni i ri:

informacioni i ri prqendrohet tek shprehsia tingullore n poezi faqe 39.

d)Veprimtari e pavarur:
Punohen ushtrimet IV dhe V faqe 38-39.

Diskutimi zhvillohet duke par perceptimin e nxnsve pr tingullimin e poezis, por duhet orientuar diskutimi pr t kuptuar se tingujt jan n funksion t prmbajtjes dhe qllimit q ka autori. Intonacioni ka ngjashmri t nj knge me iso dhe tingujt m t prsritur jan tingujt zanor.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie
VII. Bni skemn ritmike t strofs s pest. Vini re prdorimin e tingujve bashktingllor. far efekti krijon prsritja e tingujve d ,t dhe k?

MODEL MSIMOR 13

Tema: Jeronim de Rada : Analiz vepre Kngt e Milosaos Fabula e poems


Objektivat: N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : - t t nxjerr prfundime me shkrim duke u bazuar n materialin e dhn; - t dalloj informacionin thelbsor nga ai jothelbsor; T shkruarit: - t shkruaj fjali t thjeshta pr t shprehur mendime rreth sfondit historik ku zhvillohen ngjarjet e poems; T folurit: - t zotroj aftsit pr t prezantuar mendimet dhe idet e tij; T dgjuarit: - t prqendroj vmendjen n mnyr t prgjegjshme mbi folsin dhe mesazhin; T vshtruarit: - t prdor tekste dhe informacione t marra nga burime t ndryshme mediatike. T lexuarit: ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Brainstorming INSERT Fabula e poems Shkrim i lir

KOHA
5 min 10 min 10 min 10 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Analiza e veprs krkon q konceptet dhe veorit e saj t trajtohen n nj shtrirje prej 6 ose 7 orsh. Pr kt informacioni i ri grshetohet me njohurit e nxnsve dhe me studimin e tekstit. Ora e par krkon q nga nxnsit t sillen materiale apo informacione q ata din rreth De Rads dhe Kngve t Milosaos. Kjo detyr u sht dhn m par n mnyr q t zhvillohet ora e msimit. Teknika e Brainstroming duket se sht m e prshtatshme.
Teknika stuhi mendimi (breinstorming) sht nj teknik, e cila u krkon nga nxnsit t tregojn gjithka q din rreth nj teme, ose ideje t veant, e cila nis tu rikujtoj atyre njohurit mbi t. Nxnsit nuk mendohen shum por mendimet dhe idet q u vijn n mendje ata i shprehin ashtu si i rikujtojn pa u menduar mir nse jan t drejta, ose t gabuara. Nxnsit mund t punojn n mnyr individuale, ose n ift, n fillim duke i hedhur t gjitha idet q kan e, m pas, duke i shkmbyer me shokun ose antart e tjer t grupit. Msuesi i hedh t gjitha idet n drrasn e zez. Duke dgjuar mendimet e t tjerve, nxnsve mund tu kujtohen gjra t tjera, ose mund tu shtohet informacion i ri n kujtesn e tyre. Kjo teknik prdoret kur nxnsit kan ca njohuri rreth nj teme t caktuar. sht nj veprimtari e mir pr fillimin e msimit. Mbi informacionin q zotrojn nxnsit,t cilin msuesi e njeh prmes ksaj teknika ai organizon hapat e tjera pr msimdhnien.

b2 INSERT1: Pas ksaj veprimtarie punohet materiali msimor i tekstit n faqet 42 43 me teknikn e INSERT it.
INSERT sht nj metod q i lejon nxnsit ta kontrollojn gjallrisht shkalln e tyre t t kuptuarit gjat leximit. Nprmjet ksaj teknike sigurohet pjesmarrje e qndrueshme e fmijve n msim dhe nj teknik q siguron nj t nxn t shndetshm pr nxnsit. Gjat leximit nxnsit udhzohen q t vendosin shenjat e mposhtme:
+ vendoset shenja (kontrollo), nse dika q lexoni pohon at q dini ose mendoni se dini. vendosni nj + (plus), nse nj pjes e informacionit q ndeshni sht i ri pr ju.

vendosni nj (minus), nse nj ose disa prej informacioneve q lexoni kundrshton ose sht e ndryshme nga ajo q dini ose mendoni se e dini. ? vendosni nj ? (pikpyetje), nse ka informacion q sht i paqart pr ju ose ka dika q ju duhet t dini m shum rreth ktij informacioni. Informacioni i shenjuar, hidhet m pas n tabeln INSERT sipas shenjave prkatse.

c) Veprimtari e pavarur:
S bashku me veprimtarin e drejtuar t msiprme nxnsve u jepet detyr t shkruajn n fletore: - Cilat jan temat kryesore dhe nntemat e poems? - Cili sht sfondi historik i ksaj poeme?

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. MODEL MSIMOR 14

Tema: Jeronim de Rada : Studim teksti Kngt e Milosaos Knga I Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t lexoj rrjedhshm dhe me shqiptimin e duhur tekstin e dhn; - t prdor njohurit e kontekstit historiko-letrar pr t prcaktuar kuptimin e fjalve; T shkruarit: - t t mbledh informacione nga t dhnat historike pr t shpjeguar sfondin historik t poems; T folurit: - t zgjedh fjalt e duhura pr t shprehur idet n prezantimin me goj; T dgjuarit: - t vlersoj prmbajtjen dhe mnyrn e prezantimit gojor; T vshtruarit: - t analizoj aspektet e tekstit (Knga I) q mbshtesin qndrimin e autorit.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Lexim dhe pyetje Studim teksti

KOHA
5 min 5 min 10 min

INSERT - Interactive Noting System for Effective Reading and Thinking (shkronjat e para).

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

Personazhi romantik dhe natyra Ditari i t nxnit Shkrimi i lir

10 min 10 min 5 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet nj bised e shkurtr rreth zhvillimit t detyrave t ors s kaluar. Bashkbisedimi zhvillohet rreth pyetjeve t prgjithshme pr veprn:
1. 2. 3. 4. 5. 6. Cilat jan temat kryesore dhe nntemat e poems? far konfliktesh pasqyron autori n t? Si zgjidhen ato? far veorish ka stili i De Rads n portretizimin e personazheve? Si realizohet uniteti i ksaj poeme? Cili sht sfondi historik ku zhvillohen ngjarjet e poems? A i prgjigjet realiteti i pasqyruar dhe personazhet q veprojn n poem sfondit historik?

b2 Lexim dhe pyetje: Pjesa e dyt e msimit realizohet prmes leximit t drejtuar t kngs I. Gjat ksaj etape do t punohen ushrimet I, II, III faqe 47. sht e rndsishme t drejtohen nxnsit pr t kuptuar tekstin dhe m pas teknikn romantike t poems. Vargjet: bota kish ndrruar lisa jan nj himn pr natyrn e rilindur n pranver, ku shtrihet ideja e ringjalljes s poezis shqipe me at t rilindjes shpirtrore t njeriut prmes dashuris. Knga e par sht kshtu nj paralajmrim i dashuris ndrmjet Milosaos dhe Rins. Vargjet e para, me nj koncizitet mahnits rizbulojn natyrn dhe botn para syve tan; lisat dhe valt e detit, kto dy elemente aq t nohura t natyrs shqiptare dhe arbreshe, bartin nj kuptim t thell filozofik, duke simbolizuar prtritjen e pafund t natyrs. Kuptimi simbolik i vargjeve t mposhtme t ushtrimit II lidhet me frymzimin poetik. Pllumbi i Anakreontit simbolizon ktu frymzimin poetik, i cili sht i lasht dhe nuk u zhduk te populli yn, me gjith shekujt e vshtir. De Rada mendon se po prtrit, mbas shum shekujsh, poezin shqipe.

c)

Informacioni i ri :

Nj nga elementt me rndsi te Knga e Milosaos sht natyra, pothuajse gjithnj e shkrir me ndjenjat e personazheve. Shqetsimin e djalit gjat gridjes me t dashurn ai e jep me lvizjen e deleve npr vath, kurse dhimbjen e tij t thell pr vdekjen e gruas, e jep prmes kontrastit me prtritjen e prhershme t natyrs.

d) Veprimtaria e pavarur:
N pjesn e fundit t msimit n formn e puns s pavarur do t punohet prmes tekniks Ditaret e t nxnit.
Ditart e t nxnit jan ditar dy ose tri pjessh, q prdoren pr t nxitur nxnsit t lexojn n mnyr t qllimshme, t lidhin ngusht materialin e tekstit me kureshtjen dhe prvojat e veta. N lndn e gjuhs shqipe dhe veanrisht gjat t lexuarit shrbimi i tyre sht i pazvendsueshm me teknika t tjera,pasi ditart i bjn nxnsit t reflektojn rreth mesazheve,ideve dhe problematikave q prcjellin tema t caktuara n kto lnd. Zbrthimi dhe prdorimi i ditarve Pr ta br ditarin dypjessh, hiqet nj vij vertikale n mes t flets s fletores. N ann e majt shkruhen ato pjes t tekstit q i trheqin m shum vmendjen nxnsit. Ndoshta ato q kujtojn dika, e cila i intrigon m shum, ose ndoshta ato mendime dhe opinione me t cilat nuk pajtohen. N ann e djatht t flets shkruhen komente pr pjesn: Citati Komenti Pyetje ndihmse pr nxnsit jan ushtrimet III, IV, V faqe 47.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie
Shkruani n fletore brendin e ksaj knge duke i kthyer vargjet n proz dhe n gjuhn letrare. Prpiquni q pjess s dhn ti gjeni nj titull.

MODEL MSIMOR 15

Tema: Jeronim de Rada : Studim teksti Knga II Takimi i t rinjve Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : - t realizoj leximin shprehs n prshtatje me llojin e tekstit; - t prdor tabeln pr t analizuar tekstin dhe pr t monitoruar t kuptuarit; T shkruarit: - t analizoj karakteristikat dhe veorit e vargjeve t dhna pr t zbuluar n to veorit e stilit; T folurit: - t zotroj aftsit pr t prezantuar mesazhin e vet; T dgjuarit: - t plotsoj me goj idet e dgjuara gjat diskutimit n klas; T vshtruarit: - t analizoj aspekte t tekstit q mbshtesin qndrimin e autorit. T lexuarit:

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Pun n grupe Tabela e koncepteve Portretizimi Ese Shkrim i lir

KOHA
5 min 5 min 15 min 5 min 15 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t msimit vlersohet detyrat e shtpis dhe bashkbisedohet rreth koncepteve t ors s kaluar. M pas kalohet tek knga II dhe leximi i saj n heshtje nga nxnsit. b2 Pun n grupe t vogla ( Tabela e koncepteve) Kjo teknik do t zhvillohet pr t punuar kngn. Nxnsit lexojn at dhe bjn pyetje rreth saj duke diskutuar mes tyre pr t identifikuar shtresat kuptimore t fjalve dhe domethnien e takimit n krua si nj element i mbshtetjes s autorit n krijimtarin popullore dhe ndikimi nga folklori. Pyetje: - Cila sht tema e ksaj knge dhe vend z ajo n vepr? - Cili sht mjedisi ku takohen t rinjt? Punohen detyrat I, II faqe 50. N formn e nj bashkbisedimi. Pr nxns t veant mund t jepet si detyr n klas pr pun t pavarur ushtrimi II, kurse me pjesn tjetr realizohet veprimtaria e puns me grupe mbshtetur tek ushtrimi III faqe 50.

PORTRETIZIMI I RINS:
Tipare fizike Tipare shpirtrore Gjendja psikologjike

E prveshur Grshet t pleksur Gjifryr E bukur (plot hije)

E lumtur E ndershme E thjesht Puntore etj.

E ndrojtur E mbyllur E qeshur Etj.

Secili grup merr si detyr pr t zbuluar prmes vargjeve tiparet e Rins dhe m pas ato shkruhen n tabel ose n nj flet letre pr tua paraqitur nxnsve t tjer n klas. Si informacion i ri jepet koncepti pr Portretizimin si nj form e prshkrimit q prdoret shum edhe n teksin letrar sidomos at poetik.

c) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit prmes tekniks shkrim i lir, krkohet nga nxnsit t punojn n mnyr t pavarur pr t parashtruar mendimet e tyre pr ushtrimin IV faqe 50.
Est dhe shkrimet e lira prdoren si teknika t cilat ndihmojn pr te sistemuar nxnsit mendimet e tyre prmes t shkruarit Gjat shkrimit t lir nxnsit shkruajn pa u ndalur,me qllim q t shkruarit e tyre t buroj n mnyr t till q ata t mos ken frik nga kritikat dhe korrigjimet Shkrimet e lira t ksaj natyre e prgatisin nxnsit pr veprimtari krijuese t shkruar. Ato shrbejn si thesare krijimtarie Shum msues plqejn shkrimet e lira pr ti prdorur n zgjedhjen e ideve interesante pr nj es t re.

d) Minitesti:
far kuptoni me portretizim? a) prshkrimin e natyrs prshkrimin e personazheve b) prshkrimin e ngjarjes d) prshkrimin e nj procesi c)

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet rreth arritjes s objektivave dhe vlersimi. Detyr shtpie:
Shkruani n fletore nj portretizim t Rins duke u mbshtetur tek knga e msiprme.

MODEL MSIMOR 16

Tema: Jeronim de Rada : Studim teksti Knga V Dita e Arbrit Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : - t zbuloj funksionin artistik t gjuhs s figurshme t prdorur n kngn V; - t dalloj informacionin thelbsor nga ai jothelbsor n kt kng; T shkruarit: - t analizoj argumentet deduktive dhe induktive duke prdorur tabeln e koncepteve; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar ndaj diskutimeve n klas; T dgjuarit: - t vlersoj diskutimet e dgjuara me goj; T vshtruarit: - t analizoj aspekte t tekstit q mbshtesin qndrimin e autorit. T lexuarit:

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Pun n grupe Tabela e koncepteve Heroi lirik - Milosao Diskutim n grupe t vogla

KOHA
5 min 5 min 15 min 10 min 10 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t msimit vlersohet detyrat e shtpis dhe bashkbisedohet rreth koncepteve t ors s kaluar. Gjat ksaj kohe mund t punohet edhe pr t dgjuar prezantimet individuale me goj q kan prgatitur nxnsit pr temn e dhn. b2 Pun n grupe t vogla ( Tabela e koncepteve) Nxnsit do t punojn prmes leximit t qllimshm pr t plotsuar tabeln e ushtrimit II faqe 52 dhe pr tiu prgjigjur pyetjeve t ushtrimit I. sht nj nga kngt m t bukura ku shfaqet dilema e heroit lirik t poems - Cili sht nnteksti i pyetjes retorike n fillim t kngs? - far krkon t zbuloj prmes saj autori?

Mendimet e Milosaos
- shqetsimet pr afrimin e lufts - mendimet pr vdekjen n luft - ajo q do t ndodh pas vdekjes

Dshirat e Milosaos
- dshira pr t shijuar jetn - dshira pr t qen me Rinn - lumturia pran shtratit familjar

c) Informacioni i ri:
Pas zhvillimit t etaps s par t msimit, msuesi prgjithson informacionin dhe e plotson at me njohuri rreth heroit lirik t poems, Milosaon. Milosaoja sht edhe hero lirik edhe personazh veprues. Ai mishron heroin romantik me bot t gjer shpirtrore, q ngrihet m lart se mjedisi; njkohsisht edhe njeriun q kryen nj faj tragjik dhe disi, zbeht, nga fundi, edhe heroin lufttar. E dashura e tij, Rina, mishron idealin romantik t vajzs s dashuruar, t bashkshortes dhe nnn ideale, po ka edhe disa tipare reale t fshatares arbreshe. Ajo sht e ndrojtur, e mbyllur dhe mendon vetm pr lumturin e saj familjare. Gjithashtu ajo sht e pafuqishme pr ti br ball provave t jets. Nna e Milosaos dhe e motra jan m tepr silueta se sa personazhe, po q t mbeten n mendje. E para mishron aristokracin patriote dhe prandaj dallohet si nga atdhetarizmi, ashtu edhe nga konservatorizmi. Motra e Milosaos mishron vetmohimin e lart dhe t heshtur t motrs pr vllan.

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit, pas trajtimit t ktyre koncepteve do t punohen ushtrimet III dhe IV. Kjo veprimtari n varsi t kushteve t klass dhe nivelit t nxnsve mund t punohet si nj diskutim n grupe t vogla pr dy shtjet e trajtuara nga ushtrimet III dhe IV.

e) Minitesti
Cili prej vargjeve t poems shpreh m mir dhe m qart dilemn e heroit lirik, Milosaos? a) Erdhi dita e Arbrit/ Doemos do t vdesim b) Ve n sy t shihemi/ Pa dhe bota t prmbyset c) Prse t ven n det/ mendimet o zemra ime d) Tani q nata e zez/ kudo i prbalti udht

f) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet rreth arritjes s objektivave dhe vlersimi. Detyr shtpie:
Komentoni me shkrim vargjet e mposhtme: Doemos do vdesim n shtrat, n mos rnim prpara shtpive tona. Cili sht mesazhi q prcjellin ato?

TEKSTI PRSHKRUES (7 OR MSIMI MODEL) MODEL MSIMOR 1 TEMA: Faik Konica Ans liqenit Eseja OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbuloj funksionin artisitk t gjuhs s figurshme t prdorur nga autori; T shkruarit: - t vlersoj si ndikojn mbi audiencn elemente t tilla si: stili, przgjedhja e fjalve, etj; T folurit: - t shfrytzoj pasurin leksikore dhe semantike t shqipes, pr t shprehur sakt mendimet n diskutim; T dgjuarit: - t parafrazoj informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; T vshtruarit: - t shpjegoj sesi fjalt prcjellin nj mesazh ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Brainstorming Lexim i drejtuar sht eseja? T menduarit kritik

KOHA
5 min 10 min 10 min 5 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Duke qen se kjo sht ora e par e njohjes me tekstin eseistik sht e nevojshme q nga msuesi t zhvillohet nj bised rreth objektivave q duhet t arrijn nxnsit n kt kapitull dhe pr tu njohur me konceptin e eses pr t cilin nxnsit kan njohuri nga shkolla 9 vjeare. Pr kt do t zhvillohet teknika e brainstorming. kuptojm me esen?

Pas zhvillimit t ktij diskutimi paraqitet informacioni i ri n faqen 63. b2 N pjesn e dyt t msimit, kalohet tek leximi i drejtuar i eses s Konices duke punuar ushtrimet: I dhe II faqe 62.

c) Veprimtari e pavarur:
Veprimtaria e pavarur do t zhvillohet duke punuar ushtrimet III, IV, V dhe VI. Autori bn nj prshkrim t nj liqeni dhe prcjell prmes tij edhe prshtypjen zotruese t nj ndjenje malli dhe melankolie. Detajet q mund t veohen pr kt jan: rnia e nats, drita q tretet, ngjyra manushaqe, hijet dhe errsira dhe yjet q piklojn drit. Detaje t tjera jepen edhe tek prshkrimi i liqenit me uj t ndenjur prkundrejt liqeneve t pastra dhe me uj t kulluar t Shqipris. Pr kt veprimtari pritet nga nxnsit dhe pranohet dolloj mendimi, mjafton q ata ta ken t argumentuar dhe t mbshtetur n detaje nga teksti (eseja).

d) Minitesti:
Cila prej karakteristikave t mposhtme NUK sht veori e prshkrimit? a) zgjedhja konkrete e hollsive q do t prshkruhen b) prdorimi i argumenteve dhe kundrargumenteve c) organizimi i elementve konkret dhe t detajeve d) prdorimi i fjalorit t duhur sipas qllimit

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Punohet ushtrimi VI faqe 62.
VI.far shpreh paragrafi i fundit? Si e kuptoni ju simbolikn e fjalis s fundit: Po nj er e ngadalt (oh, shum e ngadalt!) unjet mbi liqen e i zhubravit faqen. Diskutoni mendimet tuaja n klas.

MODEL MSIMOR 2 TEMA: Faik Konica Ans liqenit Eseja dhe llojet e saj OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbuloj funksionin artistik t gjuhs s figurshme t prdorur n kt ese; T shkruarit: - t shkruaj tekste (paragraf) t cilt bjn prmbledhjen me nj rrjedh logjike; T folurit: - t luaj role t ndryshme n diskutimin n klas; T dgjuarit: - t zgjeroj me goj idet e dgjuara n klas; T vshtruarit: - t zbuloj aan t prbashkta dhe dalluese pr mnyrn si forma t ndryshme mediatike (fotografia dhe arti i fjals) shtjellojn tema t njjta. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim

KOHA
5 min

3. 4.

Informacioni i ri Pun e pavarur

Vlersimi i detyrave Diskutim Hulumtimi i prbashkt far do t thot t shkruash nj ese? Shkrimi i lir Rrjeti i diskutimit Pun me grupe

5 min 10 min 5 min 10 min 10 min

5.

Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Veprimtarit msimore t ksaj ore jan vazhdim i ors s mparshme dhe si t tilla nuk mund t shihen t shkputura nga njra tjetra, pr kt arsye sht e nevojshme t fillohet me diskutimin e detyrave t lna nga ora e kaluar si dhe pyetjeve apo problemeve t parealizuara n orn e mparshme. N kt faz diskutohen dhe vlersohen detyrat e kryera nga nxnsit dhe m pas kalohet n pjesn tjetr t msimit q ka t bj me informacionin e ri, i cili rrjedh natyrshm nga diskutimi i detyrave t shtpis. b2 - Informacioni i ri do t thot t shkruash nj ese? Prmes tekniks s leximit t drejtuar, nxnsit lexojn dhe studiojn me vmendje materialin teorik t faqes 62 - 63 duke br pyetje me njri tjetrin dhe m pas edhe duke i drejtuar n klas. N kt veprimtari sht e rekomanduar q roli i msuesit t jet drejtues, monitorues dhe vlersues, por jo parsor. Nga msuesi mund t zgjerohen njohurit pr esen dhe llojet e saj t cilat mund t konkretizohen edhe me shembuj t ndyshm.
Fjala ese sht e vshtir pr tu prkufizuar. Si emr, ajo do t thot n thelb nj prpjekje ose orvatje pr t br dika. N kt kuptim prdorej n shekujt XVI dhe XVII pr shkrimet q diskutonin n shtje t prgjithshme nga nj kndvshtrim i kufizuar dhe shpesh personal. Shkrime t tilla ishin ese (prpjekje, orvatje) pr t trajtuar nj tem, por pa pretenduar trajtimin shteruaes t do aspekti t saj dhe shpalljen e t vrtetave prfundimtare pr t. n shqip termi ese gjendet i shqipruar n formn sprov. Dika nga kuptimi i par i ksaj fjale, si prpjekje, mbetet edhe n prdorimin e sotm t fjals ese: nj shkrim n proz relativisht i shkurtr, i plot n vetevete, q trajton shtje faktesh, bindjesh apo mendimesh. sht e vshtir q ky term t saktsohet apo ngushtohet prtej ktij kufizimi t lirt, dhe ndoshta as nuk ka ndonj dobi t madhe t bhet nj gj e till. Madje ky emrtim i lirt mund t jet i dobishm, sepse na lejon t prfshijm n t nj numr t madh gjrash. b3 N pjesn e tret t msimit, punohet n bashkpunim me msuesin ushtrimi VIII faqe 63.

c) Veprimtari e pavarur:
c1- N pjesn e fundit t msimit do t punohet ushtrimi VII n mnyr t pavarur. Duhet pasur parasysh q edhe pse fotografia n tekst mund t mos dallohet mir, mund t punohet me nj fotografi apo mnyr tjetr t paraqitjes s nj tabloje apo fotografie e cila mund t sillet nga nxnsit apo msuesi n klas. N kt pjes t msimit mund t punohet edhe teknika e Imagjinats s drejtuar
Shum ide q shkruhen nga nxnsit jan fryt i imagjinats s tyre. Imagjinata ndrion prvojat e nxnsve. Imagjinata e drejtuar sht nj teknik e cila nxit fantazin Si mund ta konkretizojm? Ndiqni kto hapa: Errsojeni klasn; Vendosni prapa ders shnimin Mos na shqetsoni; lejoni nj vij melodik shum t leht t dgjohet n klas. U krkoni nxnsve t ulin kokn dhe t mbyllin syt; Krkoni t marrin frym tri her, ngadal, jo shpejt; Pastaj krkoni nga nxnsit t kujtuar prvoja t ndryshme nn drejtimin tuaj: Msuesi flet:

sht dikush q e shihni prdit, por nuk e njihni, nuk i dini emrin A mund ta pikturoni at? (Mos flisni me goj) provoni t kujtoni n mendjen tuaj. sht atje pran teje, vetm ti mund ta shohsh. Shikoje me kujdes. Kujto tri gjra rreth vendit ku sht personi. far dgjon? far po bn personi? E takuat biseduat far that? Si prfundoi biseda juaj? M pas krkoni q nxnsit t hapin syt. Krkoni t tregojn ngjarjen q krijuan n imagjinatn e tyre. Jepuni koh m pas ta shkruajn at. I lini t lir nxnsit t shkruajn at q pan n mendjen dhe imagjinatn e tyre

Shnim! Kjo detyr mund t zhvillohet duke prdorur pamje t tjera apo edhe filmime t cilat mund t shihen n orn e msimit nga nxnsit. Ashtu si edhe n veprimtarin e mparshme, nxnsit mund t lihen t lir t zgjedhin vet nj tablo, piktur apo peizazh pr ta prshkruar. Ktu mund t shfrytzojn lndt Arte q n program trajton modulin e Artit figurativ, n t cilin jepen njohuri dhe informacione pr artin figurativ.

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Punohet ushtrimi X faqe 64. MODEL MSIMOR 3 TEMA: Faik Konica Ans liqenit Eseja dhe llojet e saj (2) OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t dalloj informacionin thelbsor nga ai jothelbsor; T shkruarit: - t vlersoj si ndikojn mbi audiencn elemente t tilla si: stili, mjetet letrare, przgjedhja e fjalve; T folurit: - t zgjedh fjalt e duhura pr t shprehur idet n diskutimet me goj; T dgjuarit: - t diskutoj me goj idet e dgjuara; ZHVILLIMI I MSIMIT: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit

NR.
1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Bashkbisedim Vlersimi i detyrave t shtpis Diskutim Hulumtimi i prbashkt Llojet e eses Shkrimi i lir

KOHA
5 min 5 min 10 min 5 min 20 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Ashtu si ora e mparshme, planifikimi i ksaj teme sht vazhdim i temave t kaluara. E reja n kt or ka t bj me konceptet e llojeve t eses dhe me ndrtimin e nj paragrafi hyrs. N kt tem i kushtohet nj rndsi m e madhe vlersimit t deryrave t shtpis dhe punimit t ushtrimeve t orve t kaluara. Kjo tem shrben edhe si nj or prforcuese pr njohurit e marra rreth tekstit eseistik. Msuesi v n dukje njohurit e reja, arritjet e objektivave t prcaktuara dhe planifikon punn nisur nga to. b2 Diskutimi Punimi i ushtrimit IX shoqrohet me nj diskutim rreth detajeve prbrse t nj paragrafi.
IX. Analizoni ndrtimin e paragrafit t par t ksaj eseje,duke e ndar at sipas pjesve prbrse t nj paragrafi. a) Fjalia kryesore:

Nata po afrohet.
b) Fjalit e trungut t paragrafit:

Drita e dits tretet dalngadal,e,mbi tjegullat e shtpive,mbi drrasat e rrugve,mbi flett e pemve,mbi trupat e ept t upave,q shkojn,nj ngjyr manushaqeje nj ngjyr gushpllumbi,si thon n ca malet tona shtrihet e i mbshtjell. Mbasandaj,pak nga pak manushaqet shfletohen. Hijet bhen m t dendura,m t zeza. Njri pas tjetrit,yjt shpojn qiellin e piklojn drit.
c) Fjalia prmbyllse:

Nata u afrua. Nata erdhi.

Ndrtimi i ktij paragrafi dhe identifikimi i fjalive prbrse t tij ka shum rndsi, pasi u sugjeron nxnsve se si t ndrtohet nj paragraf dhe cilat jan fjalit prbre t tij. sht mir q ushtrimi t zhvillohet prmes nj diskutimi kkur t jepen mendime t ndryshme pr ndarjen e fjalive sipas pjesve prbrse t paragrafit.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri do t mbshtetet tek njohurit e marra nga ushtrimi i msiprm duke shtuar njohurit pr llojet e eses t cilat mbshteten tek llojet e paragrafve. Po ashtu si edhe paragrafi, edhe eseja prbhet nga pjest e saj prbrse: Hyrja (fjalit e hyrjes) Trungu (fjalit e trungut) Mbyllja (fjalia/t prmbyllse). Fjalit e trungut t eses jan ato q i japin formn eses dhe e identifikojn at si nj lloj t veant eseje: prshkruese, argumentuese, informuese, shpjeguese.

d) Veprimtaria e pavarur:
Veprimtaria e pavarur do t zhvillohet duke punuar ushtrimin X XI faqe 64. Sipas niveleve t nxnsve jepen edhe detyrat. Niveli minimal mund t punoj ushtrimin X pr t plotsuar paragrafin e dhn me fjalt e duhura; Niveli mesatar punon ushtrimin XI pr t identifikuar mjetet shprehse t tekstit t Konics; Niveli i avancuar mund t punoj detyrn e rubriks Mendoni prpara se t shkruani; Pas zhvillimit t ksaj veprimtarie bhet vlersimi i punve dhe jepen kshillat ee duhura duke dhn edhe detyrat pr n shtpi.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.

MODEL MSIMOR 4 TEMA: M. Frashri Pasurit e Shqipris Studim teksti OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t vlersoj t veantn e tekstit prshkrues t msiprm; - t prdor njohurit e mparshme, pr t br parashikime dhe pr ti verifikuar ato; T shkruarit: - t redaktoj shkrimin e vet duke prmirsuar organizimin dhe qartsin e tyre; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar ndaj diskutimit n klas; T dgjuarit: - t diskutoj me goj idet e dgjuara; T vshtruarit: - t zbuloj an t prbashkta dhe dalluese pr mnyrn si forma t ndryshme mediatike shtjellojn tema t njjta. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Mendo/Puno dyshe/Tregoju t tjerve Eseja prshkruese Tabela e koncepteve

KOHA
5 min 15 min 5 min 15 min 5 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Pas vlersimit t detyrave t ors s kaluar dhe diskutimit t shtjeve t mbetura nga ora e kaluar, msuesi prezanton temn e re. Kalimi nga njri tekst tek tjetri nuk duhet realizuar si nj tem e re, por si nj tekst tjetr tek i cili do t shtjellohen konceptet dhe njohurit pr tekstin prshkrues dhe njkohsisht pr studimin e tekstit eseistik. b2- Pjesa e dyt e ors kalon me leximin e eses duke punuar n dyshe ushtrimet: I, II, III faqe 68.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri do t mbshtetet tek teksti, rubrika Pr t zgjeruar njohurit, faqe 69, Eseja prshkruese. Nga msuesi sht e rndsishme t kuptohet se njohurit pr esen prshkruese nuk jan shteruese, por vetm plotsuese. Aato do t plotsohen vit pas viti dhe n vazhdimsi. E rndsishme sht t vihet re dallimi mes llojeve t ndryshme t teksteve eseistike duke dhn veorit dalluese t tekstit prshkrues.

d) Veprimtari e pavarur:
d1- Veprimtaria e pavarur do t zhvillohet duke punuar ushtrimin XII prmes tekniks s tabels s koncepteve. Nxnsit lexojn dhe plotsojn kt tabel e cila synon pasurimin e fjalorit dhe njkohsisht shrben si nj mnyr pr t shprehur edhe njher teknikn e ndrtimit t teksteve prshkruese dhe prdorimin e emrave sipas fushave leksikore t koncepteve apo objekteve q prshkruhen.

MODEL MSIMOR 5 TEMA: M. Frashri Pasurit e Shqipris Studim teksti Prshtypja zotruese OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t vlersoj cilsin e informacionit t przgjedhur nga autori i eses; T shkruarit: - t prcaktoj temn pr t ciln shkruan; - t shkruaj nj paragraf prshkrues duke respektuar kriteret e ndrtimit t tij; T folurit: - t zgjeroj diskutimet duke i pasuruar dhe ilustruar me mendime vetjake; T dgjuarit: - t prmbledh informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; T vshtruarit: - t zgjedh nj format mediatike t prshtatshme pr qllimin e lexuesit. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Veprimtari e drejtuar Informacion i ri Veprimtari e pavarur Vlersime

METODAT
Lexim dhe pyetje Bashkbisedim Prshtypja zotruese Diskutim Rrjeti i diskutimit

KOHA
5 min 10 min 10 min 5 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
Ora e dyt e ksaj teme do t thelloj njohurit e studimit t tekstit prmes zhvillimit t ushtrimeve IV, V, VI dhe VII. Punimi i ktyre ushtrimeve synon q t nxit t lexuarin e kujdesshm dhe me vmendje t tekstit eseistik pr t kuptuar mendimin e autorit dhe domethnien e mesazheve t tij.
IV. far duhet sipas autorit,pr ta br Shqiprin t begat dhe t lulzuar?

Pr t arritur nj t ardhme t mir dhe q t shohim t elet nj fatbardhsi e shklqyer, do t kemi nevoj q t punojm dhe t prpiqemi pak m shum nga kemi punuar dhe jemi prpjekur deri m sot. (paragrafi 9)
V. Teksti prfshihet nga nota entuziaste dhe tone optimiste. Cili sht qllimi i ktij prshkrimi?

Qllimi i tij sht t nxit tek shqiptart dashurin pr vendin e t parve dhe nevojn pr t punuar q t shfrytzohen pasurit e Shqiprs.
VI. far mesazhi do t na prcjell autori prmes tij? Prsa i prket mesazhit sht mir t lihen nxnsit t shprehin mendime t ndryshme, por thelbi i tyre duhet t shpreh atdhedashurin dhe vlersimin e puns si e vetmja mnyr pr t br Shqiprin si Zvicra e Ballkanit. VII. Cili sht sipas autorit faktori m i rndsishm n zhvillimin e nj vendi? a) investimet e huaja b) pasurit nntoksore c) arsimimi i njerzve d) punimi i toks Argumenti: Tham n krye t ktyre shnimeve, se vlera dhe e ardhmja e nj kombi varet n dy cilsi: cilsit morale dhe cilsit

materiale; padyshim t parat kan nj rndsi m t madhe, meqense morali, shpirti dhe mendja, urdhrojn dhe shtyjn trupin. Nj kujdes dhe vrejtje e veant pra krkon vepra morale, zhvillimi mendor dhe intelektual.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri do t prqendrohet tek veoria themelore e tekstit eseistik prshkrues q ka t bj me prshtypjen zotruese. sht e rndsishm q ky koncept t trajtohet me kujdes pasi nuk sht e leht t kuptohet. Pr kt mund t shrbej teksti eseistik i Mithat Frashrit nga i cili vet nxnsit kan nxjerr iden dhe mesazhin dhe njkohsisht n pjesn e par t msimit kan diskutuar rreth mesazheve q prcjell autori.

d) Veprimtari e pavarur:
Veprimtaria e pavarur do t zhvillohet me ann e tekniks Rrjeti i diskutimit. Pr realizimin e tij do t punohen ushtrimet VIII dhe IX faqe 68.

e) Konkluzione/Vlersime:
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie do t punohet ushtrimi X faqe 68. Prmes tij nxnsit do t prgatitin nj form prezantimi ose miniprojekt ku t paraqesin prmes formave t ndryshme si: fotografi, album, prezantim powerpoint apo dokumentar temn: Shqipria turistike. Shnim! Kjo veprimtari mund t zhvillohet duke punuar n t njjtn mnyr pr t pasqyruar vendlindjen dhe vlerat turistike t saj. MODEL MSIMOR 6 TEMA: T.Zavalani Kandili i s vrtets Studim teksti OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t lexoj rrjedhshm (me shpjetsi,saktsi, shprehsi) dhe me shqiptimin e duhur tekstin e dhn ; - t analizoj tekstin e dhn si form e ligjrimit eseistik; T shkruarit: - t analizoj karakteristikat, strukturn dhe veorit e gjuhs s tekstit pr ti zbatuar kto njohuri n shkrimet e veta; T folurit: - t parafrazoj komente t prezantuara me goj nga t tjert pr t sqaruar kndvshtrimin e tyre; T dgjuarit: - t prmbledh informacionin e prezantuar me goj nga t tjert; ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar

METODAT
Kllaster Veprimtari e leximit t drejtuar (VLD) Paragraft e eses Diskutim

KOHA
5 min 10 min 10 min 5 min 15 min

3. 4. 5.

Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Pjes e par e ors s msimit zhvillohet duke prdorur teknikn e kllasterit.
Pema e mendimit ose grupimi i mendimeve q, n literatur emrtohet "harta e mendimeve" ose edhe pema e mendjes, sht nj teknik q i nxit nxnsit t mendojn lirshm dhe hapur rreth nj shtjeje, i bn ata t mendojn pr t krijuar lidhje midis fakteve. Ajo shrben si nj mjet i fuqishm pr fillimin e procesit t t shkruarit, sidomos pr ata nxns q u mungon nj dshir e till. Gjithashtu sht nj teknik q nxit analizn rreth koncepteve fakte dukurive dhe shrben mjaft gjat msimit t gjuhs shqipe, po ashtu dhe n rubrika q lidhen me kt lnd si: t folurit, t shkruarit, gramatika etj.

Hapat pr realizimin e kllasterit jan t thjesht dhe t leht pr t'u mbajtur mend. Kshtu: Shkruhet nj fjal n qendr t flets (drrass s zez, apo siprfaqe ku mund t shkruhet). Shkruhen fjal apo fraza q vijn n mend rreth ksaj fjale apo teme t zgjedhur, pa gjykuar rreth tyre. Kur idet vijn n mend dhe shkruhen, fillohet t lidhen idet me njra-tjetrn. Shkrimi i ideve ndrpritet vetm kur mbaron koha e caktuar. Ndrkoh nxnsit nuk duhet t shqetsohen pr sforcimet n shkrim apo shqiptim. Prvoja e zbatimit t kllasterit, ka treguar se kjo teknik mund t prdoret n fazn e evokimit dhe t reflektimit, dhe me do mosh nxnsish. Mund t prdoret pr t stimuluar t menduarit, prpara se t studiohet pjesa, ose pr t br prmbledhjen e asaj q sht studiuar, si nj rrug pr t ndrtuar lidhje apo grafik t rinj q paraqesin arsyetim t ri.
N pamje t par kllasteri duket sikur ngjan me breinstorming, pasi t dyja kan t bjn me hedhjen e ideve rreth nj teme ose shtje t caktuar. Kur prdorim kllasterin, gjat kohs q hidhen idet, bhet grupimi i tyre, n nnshtje, ose nntema. Ndodh shoqrimi i mendimeve, ideve t dhna. Nga ana tjetr, nj gj e till nuk ndodh me breinstoming. Idet hidhen pa br asnj lidhje apo shoqrim ndrmjet tyre.

Kllasteri realizohet duke vendosur titullin e eses kandili i s vrtets n qendr t diskutimit dhe duke pritur mendimet q do t japin nxnsit se si e kuptojn at. Gjithashtu n kt pjes mund t punohen ushtrimet I, II, III faqe 73. b2 - Veprimtaria me Lexim t Drejtuar (VLD) sht nj strategji e ndrtimit t kuptimit t nj teksti pr t drejtuar leximin n heshtje t nxnsve, me pyetje t nivelit t t kuptuarit. Nxnsit lexojn tekstin eseistik n heshtje dhe pasi jan punuar ushtrimet e para, kalohet n ushtrimi IV faqe 73 74 ku plotsohet tabela e cila krkon analizn e eses sipas paragrafve ndrtues.
Eseja Pjest prbrse t eses - HYRJA - TRUNGU I ESES - MBYLLJA Paragraft prkats

123 4567

-8

b3 N pjesn e tret t msimit, nga msuesi ose edhe nga nj nxns paraqitet informacioni i ri i cili ka t bj me disa njohuri rreth paragrafve t eses. Informacioni gjendet n tekst faqe 75.

c) Veprimtari e pavarur:
c1- N pjesn e fundit t msimit gjat puns s pavarur punohet ushtrimi V ddhe VI faqe 74. Qllimi i ktyre ushtrimeve sht aftsimi i nxnsve pr t analizuar paragrafin dhe pr t aftsuar ata n t kuptuarit e tij.
I. Lexoni paragrafin (5). a. Cila sht shtja q trajton ai? Mundimet dhe prpjekjet e flamurtarve t s vrtets b. Cila sht pikpamja e autorit pr kt shtje? Duhet t respektojm dhe vlersojm prpjekjet e ktyre flamurtarve. c. far argumentesh sjell ai pr t mbrojtur pikpamjet e tij?

Detyra jon sht sot t prulemi me respekt dhe t marrim shembull nga ata gjeni t lart q pranuan, pr hir t nj ideali, t luanin prpara sunduesve t kohs komedin e pa denj t skllavit mbi arenn e egrsirave, q u katandisn vullnetarisht t luanin role poshtruese pr dinjitetin e njeriut, t futen n kallpe t turpshme pr ti shrbyer njerzimit duke mos ln t shuhet fare kandili i s vrtets.
d. Cili sht mendimi juaj pr kt shtje? Kjo pik realizohet me an t diskutimit t lir n klas ose me grupe prmes teksniks s rrjetit t diskutimit.

II.

Nprmjet paragrafit (7), autori krkon t prcjell mendimin se: Idet e mdha duhet t prfaqsohen nga gjenit.

Por vjen nj dit kur kjo ide e re q sht destinuar ta shpjer njerzimin prpara shklqen n shpirtin e nj gjeniu, i jep atij guximin e heroit, e ndez me flakn e vetmohimit dhe t dashuris njerzore. Ather ai e vendos at kandil mbi zemr dhe kalon prmes luanve.
Idet e mdha q sjellin ndryshimin lindin nga shpirti i popujve. Idet e mdha sht e vshtir t realizohen nga nj popull i pashkolluar. Idet e mdha prfaqsohen prej njerzve t mendur ose poetve. Diskutoni zgjedhjet tuaja duke u mbshtetur tek argumentet e tekstit

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Punohet ushtrimi 2 faqe 98. MODEL MSIMOR 7 TEMA: T. Zavalani Kandili i s vrtets Paragraft e eses OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t prdor parafrazimin dhe aftsit organizuese pr t prmbledhur informacionin e marr; T shkruarit: - t analizoj strukturn e paragrafit pr ta zbatuar at n shkrimet e veta; T folurit: - t vlersoj prfundimet e diskutimit t zhvilluar n klas; T dgjuarit: - t parafrazoj informacionin e prezantuar me goj nga shokt gjat diskutimit; T vshtruarit: - t analizoj prparsit dhe mangsit e reklamimit pamor dhe gojor. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Hulumtim i prbashkt Diskutim Paragraft e eses Analiz paragrafi

KOHA
5 min 10 min 10 min 5 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Ora e msimit fillon n mnyra t ndryshme dhe n varsi t situatave dhe niveleve t klass, por sht e rndsishme q n do or msimi t fillohet me problemet dhe shtjet e paprfunduara apo t vshtira t ors s mparshme. Mund t fillohet edhe nga detyrat e shtpis apo ushtrime t cilat nuk jan prfundura. Pr t dhn nj orientim se si mund t vazhdoj m tej procedura e ors s msimit do t japim nj model i cili i konsideron t prfunduara shtjet e ors s msimit brenda 45 minutave. Gjat ksaj ore nxnsit prmes tekniks s Hulumtimit t prbashkt do t lexojn esen dhe do t prqendrohen tek njohurit gjuhsore pr togfjalshin. Punohet ushtrimi X n faqen 76.
X. Nga teksti i msiprm nxirrni togfjalshat emr+mbiemr (si: Roma e vjetr, sken komike, instikte shtazore, skllav i mjeruar, aren e prgjakur etj.). pasi ti keni nxjerr gjith togfjalshat e mundshm, i ndani n dy grupe:

togfjalsha me kuptim t drejtprdrejt dhe togfjalsha me kuptim t figurshm, duke plotsuar tabeln e mposhtme:

Me kuptim t figurshm

Me kuptim t drejtprdrejt

egrsirat e fryra skllavi fatzi egrsirat e fryra kapakt e rnduar (t syve) stomak fisnik fuqi e verbr

festa e madhe rr e holl koh moderne njeri i ndershm komik i madh brezat e rinj

Ky ushtrim synon t aftsoj nxnsit pr t dalluar prdorimin e figurshm t fjals, por edhe t vnies n dukje t dallimit mes epitetit dhe mbiemrit t thjesht. b2 - Diskutim Pas trajtimit t ushtrimeve t msiprme kalohet n nj faz tjetr t ors s msimit ku nxnsit prmes diskutimit do t trajtojn shtjen e ushtrimit VII- VIII faqe 74, tek linja T folurit dhe t dgjuarit.
VII.A mendoni se sht e rndsishme q pr hir t nj ideali t lart ia vlejn t gjitha sakrificat? VIII. Paragrafi i fundit i eses prmbledh problematikn dhe mendimin q autori shtjellon n kt ese. Lufta mes s mirs dhe t keqes, sipas tij, sot e n t gjitha kohrat, zhvillohet si luft mes arsyes dhe drejtsis nga njra an dhe dhuns e mashtrimit nga ana tjetr. Sa aktuale sht n ditt tona kjo luft? Si shfaqet ajo n shoqrin e sotme? Diskutoni mendimet tuaja n klas duke sjell shembuj nga jeta juaj.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri prqendrohet tek Paragraft e eses. Informacioni gjendet tek faqja 75. Synimi sht t sqarohet kuptimi i paragrafit dhe roli i tij n ndrtimin e eses.

d) Veprimtari e pavarur:
c1- N pjesn e fundit t msimit do t punohen nga nxnsit n mnyr t pavarur ushtrimet IX dhe XI faqe 76-77.

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.
DETYR Shkruani nj ese me tem:

Rruga drejt s vrtets sht nj kalvar i gjat dhe i mundimshm q kalon nprmjet rrpirave.

TEKSTI RRFIMTAR (11 OR MSIMI MODEL)

MODEL MSIMOR 1 TEMA: M. Kuteli Nat vjeshte t tret Studim teksti OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbuloj origjinn e fjalve si nj mjet pr t kuptuar domethnien e tyre; T shkruarit: - t analizoj veorit e gjuhs s tekstit pr ti zbatuar n shkrimet e veta; T folurit: - t zgjedh nj paragraf pr t zbuluar temn q trajton ai; T dgjuarit: - t diskutoj me goj idet e dgjuara nga shokt n klas; T vshtruarit: - t krijoj prazantime mediatike dhe raporte t shkruara q prdorin burime multimediale me imazhe, grafik, muzik, efekte tingujsh t cilat paraqesin nj ide. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Lexim i drejtuar INSERT Llojet e prozs Diskutim

KOHA
5 min 10 min 10 min 10 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Faza e par e ors s msimit do t zhvillohet prmes tekniks s Leximit t drejtuar dhe INSERT.
INSERT sht nj metod q i lejon nxnsit ta kontrollojn gjallrisht shkalln e tyre t t kuptuarit gjat leximit. Nprmjet ksaj teknike sigurohet pjesmarrje e qndrueshme e fmijve n msim dhe nj teknik q siguron nj t nxn t shndetshm pr nxnsit. Gjat leximit nxnsit udhzohen q t vendosin shenjat e mposhtme:
+ vendoset shenja (kontrollo), nse dika q lexoni pohon at q dini ose mendoni se dini. vendosni nj + (plus), nse nj pjes e informacionit q ndeshni sht i ri pr ju.

vendosni nj (minus), nse nj ose disa prej informacioneve q lexoni kundrshton ose sht e ndryshme nga ajo q dini ose mendoni se e dini. ? vendosni nj ? (pikpyetje), nse ka informacion q sht i paqart pr ju ose ka dika q ju duhet t dini m shum rreth ktij informacioni. Informacioni i shenjuar, hidhet m pas n tabeln INSERT sipas shenjave prkatse. + ?

Kjo teknik prdoret n fazn e realizimit t kuptimit. Zbatimi i saj zgjat rreth 20- 25 minuta. Prdoret n do lnd e me do mosh fmijsh. Kjo teknik i prshin nxnsit n veprimtari t gjra t nxni,pasi ata gjat ushtrimit t ksaj teknike iu duhet t lexojn t shkruajn dhe t flasin. Kjo teknik mund t zhvillohet n mnyr individuale nga nxnsit,por edhe n pun me grupe, kur kemi tekste dhe informacione t gjata. N ort e gjuhs shqipe dhe t lexuarit, kryesisht gjat dhnies s informacioneve t reja ka vlera t jashtzakonshme.

Meqnse teksti ka nj pasuri leksikore dhe gjuhsore t mjaftueshme e cila krkon vmendjen, mund t punohet me kt teknik dhe m pas me ushtrimet I, II, III faqe 90.
I. Lexoni me kujdes tekstin e dhn, si dhe shpjegimet e fjalve n fund t do faqeje. A gjett fjal t tjera n tekst, t cilave nuk ua dini kuptimin? I nnvizoni ato dhe krkoni ndihmn e msuesit pr ti shpjeguar ose prdoni fjalort shpjegues t shqipes pr t msuar sakt prejardhjen dhe kuptimin e tyre. II. Vreni shkuresat q prdoren para shpjegimit t fjalve posht do faqeje: bised. (bisedore, fjal q prdoret n t folurin bisedor); vjet. (e vjetruar, fjal q nuk prdoret m); turq. (turqizm, fjal me burim nga tuqishtja); hist. (historizm, fjal q sht prdorur n nj periudh t caktuar historike); krahin. (krahinore, fjal q prdoret n nj krahin t caktuar). Gjeni fjal t tjera n tekst dhe para shpjegimit t kuptimit u vini shkurtesat q mendoni ju. III. lidhje kan mes tyre fjalt: HAPS, HAPSAN, HAPSANIK? Gjeni kuptimin e tyre duke nxjerr nga teksti shembujt ku jan prdorur kto fjal. M pas e zgjeroni rrethin e fjalve q kan lidhje t tilla.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri pr kt or do t trajtoj konceptet e tekstit rrfimtar q jan dhn n fillim t kapitullit faqe 81, 82, 83. Informacioni i ri nuk sht dika e panjohur, por nj rifreskim dhe saktsim i disa koncepteve q vet nxnsit i kan marr gjat shkolls 9 vjeare. sht e rekomanduar q pr kt pjes t msimit t punohet me teknikn e Kllasterit ose Brainstorming.

d) Veprimtari e pavarur:
c1- Diskutim. Zhvillohet diskutimi i msiprm pr ushtrimin V faqe 90.
V. Lexoni me kujdes paragrafin (6) pr t msuar se cilat jan pikpamjet e rrfimtarit dhe pastaj prgjigjjuni pyetjeve t mposhtme: Cila sht shtja? Cila sht pikpamja e rrfimtarit? far provash gjenden aty q vrtetojn se kjo sht pikpamja e rrfimtarit? Cili sht mendimi juaj pr shtjen q trajtohet? pikpamje mund t jen shprehur aty? Ushtrimi thellon njohurit e marra pr paragrafin dhe studimin e tij.

c2- Pun individuale me shkrim do t punohet ushtrimi X faqe 91.


X. Pasi keni lexuar gjith pjesn e shkputur nga rrfenja me titullin Nat vjeshte t tret, prpiquni t gjeni nj titull pr fragmentin e dhn. I shkruani n drras gjith titujt e gjetur dhe pastaj diskutoni n grupe dhe bashkrisht se cili sht titulli m i prshtatshm, duke dhn argumentet e duhura.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.

MODEL MSIMOR 2

Tema: M. Kuteli Nat vjeshte t tret Studim teksti Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t analizoj sesi teskti i nj periudhe kohore t caktuar reflekton kushtet dhe ngjarjet historike t kohs; T shkruarit: - t skicoj nj ide duke e mbrojtur at me nnide dhe organizim cilsor; T folurit: - t marr pjes n mnyr aktive n diskutime t llojeve t ndryshme pr t ndar me t tjert mendimet e tij; T dgjuarit: - t mbaj shnime t tilla q demonstrojn t dgjuarit e qllimshm; T vshtruarit: - t shpreh ndjenjat, q provon nga fragmenti dhe ilustrimi.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Lexim dhe pyetje Studim teksti Rrfimtari Ditari i t nxnit Shkrimi i lir

KOHA
10 min 5 min 10 min 5 min 5 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet diskutimi rreth detyrave t ors s kaluar dhe vendosjes s nj titulli tjetr pr tregimin. Duke dgjuar mendime t ndryshme, arrihet n nj prfundim pr titullin m t prshtatshm dhe m t argumentuar. b2 Lexim dhe pyetje: Kjo teknik do t zhvillohet pr t lexuar me vmendje tekstin duke ju prgjigjuar pyetjeve t ndryshme dhe duke zhvilluar ushtrimin IV faqe 90. Ushtrimi mund t krkoj ndihmn e fjalorit por mund t punohet edhe duke pasur parasysh kontesktin dhe njohurit e nxnsve. sht mir q nga msuesi tt sqarohen kto prdorime si pasuri e shqipes edhe pse mund t jen fjal t vjetruara ose edhe t huazuara. Gjat ksaj etape zhvillohet edhe ushtrimi VI VII VIII faqe 91.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri ka si objekt Rrfimtarin . Ky informacion gjendet n tekst, por edhe mund t pasurohet m tej sipas nivelit t nxnsve dhe nevojave t tyre. RAPORTET RRFIMTAR PERSONAZH-LEXUES N roman funksionon sistemi rrfimtar-personazh-lexues. prfaqsojn n vetvete hallkat e ktij sistemi? pozicione marrin ato pr t realizuar nj vepr letrare? Kur rrfimin e mban autori, ai organizon gjith sistemin e subjektit, kompozicionin , figurat vepruese, prpunon situatat e konfliktit etj. Ndrsa kur vepron nj rrfimtar i trilluar, ai v n lvizje nga fillimi deri n fund tekstin e rrfimit. RAPORTI RRFIMTAR AUTOR LEXUES Autori sht neutral, qndron larg lexuesit.

Kjo mnyr thekson distanc midis personazheve dhe atij q rrfen. RAPORTI RRFIMTAR PERSONAZH LEXUES Rrfimtari personazh krijon intimitet me lexuesin dhe krijon nj komunikim t veant. RAPORTI RRFIMTAR AUTOR PERSONAZH Pozita e rrfimtarit mund t jet e ndryshme; ai mund ta vzhgoj, ta ndjek personazhin n do moment, duke shkaktuar nj shkrirje q on n dobsimin e imazhit t rrfimtarit. RAPORTI RRFIMTAR PERSONAZH PERSONAZH Rrfimtari personazh komunikon me personazhet e tjera; ai shfaqet n skenn e prbashkt, ndrsa lexuesi sht spektator q ndjek ngjarjen. Personazhi rrfimtar n kt rast zvendson autorin, prandaj luan rol n organizimin e veprs.

d) Veprimtari e pavarur:
Gjat ksaj etape do t punohet ushtrimi XII faqe 92 i cili do t mbshtetet tek informacioni pr mjetet lidhse t fjalis.
XII. Gjeni n paragrafin (7) mjetet lidhse dhe plotsoni tabeln e mposhtme. MJETET LIDHSE T FJALIS S PRBR

Lidhzat
Semantike
po, e

Sintaksore
Kshtu...kshtu,

Premrat lidhor
q, se, kush,

Ndajfoljet

Fjalt korrelative

Kur, pastaj, ku,

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi.
DETYR Bni me shkrim nj portretizim moral dhe fizik t protagonistit t ktij rrfimi.

Shnim! Ora e tret e ktij fragmenti do t zhvillohet duke pasur parasysh objektivat e parealizuara dhe punimin dhe thellimin e koncepteve te marra. MODEL MSIMOR 3

Tema: Migjeni : Studim teksti ...Bukn ton t prditshme... Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t prdor materiale udhzues si fjalori, pr t pasuruar fjalorin e vet; T shkruarit: - t prdor njohurit e gjuhs standarde pr t redaktuar shkrimin e tekstit; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar ndja diskutimit n grup; T dgjuarit: - t zgjeroj me goj idet e dgjuara; T vshtruarit: - t zgjedh format mediatike t prshtatshme pr qllimin e lexuesit.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit

NR.
1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
T lexuarit e drejtuar DRTA Tipi dhe tipizimi Redaktim Shkrim i lir

KOHA
5 min 15 min 10 min 10 min 5 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim N fillim t ors s msimit, pasi jan vlersuar detyrat e lna nga ora e kaluar, zhvillohet nj diskutim i shkurtr pr Migjenin dhe krijimtarin e tij. sht e rndsishme t prqendrohen tek tematika e mjerimit e cila do t dal edhe tek kja novel. Kjo etap mund t shrbej si motivim pr pjesn tjetr t ors s msimit. b2 Lexim i fragmentit dhe pyetje: Pjesa themelore e ors s msimit zhvillohet me teknikn DRTA
Veprimtaria e t menduarit dhe t lexuarit t drejtuar sht nj veprimtari, gjat s cils lexuesit nxiten t mendojn e t parashikojn rreth asaj q lexojn. Ata do t mendojn gjat kohs q lexojn, do t parashikojn dhe do ti mbajn shnim parashikimet e tyre. Ky aktivitet ndrtohet n baz t tri pyetjeve: 4. mendoni se do t ndodh m pas? 5. far provash keni? 6. Si ndodhi n t vrtet? N mnyr grafike ky aktivitet organizohet kshtu: mendoni se do t ndodh? far provash keni? Si ndodhi n t vrtet?

Pr t plotsuar tabeln, msuesi bn pyetje, t cilat e prqendrojn vmendjen e lexuesve n titujt ose ilustrimet e zgjedhura. Msimi mund t filloj me nj diskutim pr titullin e librit ose t historis dhe duke u bazuar n pyetjet: Pr far mendoni se bn fjal kjo histori / libr? Pse mendoni kshtu? Parashikimet shkruhen n ndarjen e par t tabels ose n drrasn e zez. Msuesi duhet t pranoj t gjitha parashikimet e bra nga ana e nxnsve. Pas ktyre diskutimeve fillestare, nxnsit do t lexojn n heshtje historin / tekstin, deri n momentet e prcaktuara q m par nga msuesi, pr t nxjerr pikat apo provat q tregojn nse parashikimet e tyre jan t sakta apo jo. N kt pik, diskutimi vazhdon me parashikime t tjera t dhna nga nxnsit, bazuar n leximin e tyre deri n kt faz. Kto veprime prsriten derisa historia apo teksti t mbaroj. Msuesi duhet t jet i ndrgjegjshm q ndalesat e teprta t pjess mund t cenojn t kuptuarin e prmbajtjes. Aktiviteti i t menduarit e t lexuarit t drejtuar (DRTA) mund t prdoret mjaft mir n fazn e realizimit t kuptimit. Realizohet kryesisht n lndn e leximit, por mund t realizohet me sukses edhe n lnd t tilla si historia dhe dituria e natyrs. Zgjidhen tema prmbajtja e t cilave ka n qendr nj problem, nj personazh, ose nj ngjarje q ndryshon papritur rrjedh. Kohzgjatja ndryshon nga 20-25 minuta. Prdorimi i ksaj teknike mban gjall kureshtjen e fmijve deri n fund t zbulimit t prmbajtjes s pjess. Nxnsit kryejn disa procese gjat ksaj faze. Ata lexojn me vmendje dhe nj nga nj seksionet e pjess, nxjerrin provat mbshtetse t paragrafit q lexojn dhe parashikojn se mund t ndodh m tej n tregim. Pr fmijt e moshs s vogl, msuesi mund ta lexoj vet pjesn, ngjarjen, historin dhe t krkoj nga nxnsit t japin mendimet prkatse. N kt rast kemi t bjm me veprimtarin e t menduarit e t dgjuarit t drejtuar-DLTA. Fazat e zbatimit jan njsoj si t veprimtaris DRTA.

Gjat zhvillimi t ksaj veprimtarie punohet i ndrthurur me leximin ushtrimi I faqe 96:

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri ka n qendr konceptet e realizmit t krijuara nga Balzaku: Tipi dhe Tipizimi. sht e nevojshme q ato t njihen pr t kuptuar realizmin e Migjenit dhe pr t trajtuar n ort n vazhdim Balzakun me Evgjeni Granden.

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit prmes redaktimit do t punohet me shkrim redaktimi dhe prshtatja n gjuhn standarde shqipe paragrafi 110 (ose edhe nj paragraf tjetr). Ndrkoh q pr nxns t tjer mund t vazhdohet me t lexuarit dhe t kuptuarit.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet rreth arritjes s objektivave dhe vlersimi. Detyr shtpie: Nxnsve u krkohet t paraqesin n forma t ndryshme nj pun individuale n t ciln t paraqesin si e perceptojn ata mjerimin. Kjo detyr mund t paraqitet me forma nga m t ndryshmet. (Ese, grafik, fotografi, ose forma t tjera mediatike). MODEL MSIMOR 4

Tema: Migjeni : Studim teksti ...Bukn ton t prditshme... Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft: T lexuarit: - t prdor njohurit e origjins s fjalve si dhe t dhnat e kontekstit pr t prcaktuar kuptimin e fjalve t fushave t caktuara; T shkruarit: - t shkruaj nj paragraf vlersues rreth prdorimit t gjuhs s figurshme; T folurit: - t prmbledh prfundimet e diskutimit t zhvilluar n klas; T dgjuarit: - t vlersoj besueshmrin e folsit gjat diskutimit; T vshtruarit: - t vlersoj besueshmrin e prmbajtjes s mesazheve t ndryshme mediatike.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Diskutim Lexim dhe pyetje Studim teksti Drejtshkrim Mendo/Puno dyshe

KOHA
5 min 5 min 10 min 10 min 15 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- diskutimim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet diskutimi rreth kryerjes s detyrave t shtpis dhe njohurive rreth elementve modern t nj proze. Dallojm figuracionin e pasur, fjalorin i veant, psikologjin specifike t personazhit, nntekstin e fuqishm, konceptimin e ri, etj. b2 Lexim dhe pyetje: Kjo teknik do t zhvillohet pr t punuar fragmentin ..Bukn ton t prditshme... Nxnsit lexojn tekstin dhe identifikojn elementt modern q do t vn re. Diskutojm rreth titullit dhe prcaktojm simbolikn e tij. Gjat ksaj veprimtarie punohen ushtrimet II, III, IV, V dhe VI. Nse gjat ksaj ore nuk do t jet e mundur t punohen t gjitha ato do t punohen orn ee tret.

Ushtrimet kan si qllim thellimin e t kuptuarit. Msuesi gjat puns do t ndalet tek disa element t stilit t Migjenit, si jan prshkrimi i mjediseve dhe sjelljes s nns. Risia q sjellin ushtrimet ka t bj me konceptim Fakt dhe Opinion i cili duhet sqaruar shum mir. FAKT 1. Ngjarje a veprim q ka ndodhur n t vrtet; dika q ekziston objektivisht e realisht, dika q sht e vrtet. 2. Dshmi a dika tjetr q njihet e pranohet si e vrtet dhe shrben pr t argumentuar, pr t provuar a pr t kundrshtuar nj mendim, nj tez etj. Ose pr t arritur nj prfundim. 3. Dshmi e vrtet, dika q dihet a q sht provuar dhe sillet n gjyq pr t mbshtetur akuzn ose pr ta kundrshtuar at. Fakt juridik. OPINION - 1. Mendimi i prgjithshm a i nj kolektivi t caktuar pr nj shtje, pr veprimet e dikujt etj.; mendimi q mbizotron n nj shoqri, n nj kolektiv etj. 2. Mendim q kemi formuar pr dik a pr dika, gjykimi e vlersimi yn pr t; bindja se dikush a dika sht ashtu si e njohim ose si e mendojm. Mbi bazn e ktij dallimi do t punohet ushtrimi II faqe 96. Msuesi duhet t ket parasysh konceptin artistik t krijimtaris s Migjenit sipas s cils mjerimi social shndrrohet n nj mjerim moral dhe shpirtror. Nj familje vdes kur: - i mungojn kushtet m t domosdoshme pr mbijetes; - kur secili nga bashkshortt i dorzohet fatit; - kur ndrmjet burrit dhe gruas mungojn marrdhniet intime; - kur fmija nuk sht i lumtur. Kto ide do t diskutohen apo duhet t prpiqet q msuesi duhet ti ket parasysh gjat diskutimit pr t motivuar ndrtimin artistik t veprs dhe prgjigjet e ushtrimeve.

c) Informacioni i ri:
Pjesa e dyt e msimit do ti kushtohet njohurive gjuhsore t prqendruara tek Drejtshkrimi i shenjave t piksimit brenda fjalis.

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e dyt t msimit punohet ushtrimi VIII. Shnim! Ndarja e veprimtarive msimore mund t bhet edhe duke respektuar njohurit gjuhsore dhe letrare duke punuar orn e par konceptet letrare dhe orn e dyt ato gjuhsore. Kjo i lihet msuesit n dor duke u mbshtetur n nivelin dhe ecurin e klass.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie Ushtrimi IX, faqe 99

MODEL MSIMOR 5

Tema: Balzak : Studim teksti Evgjeni Grande Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft: T lexuarit: - t lexoj rrjedhshm (me shpejtsi, saktsi, shprehsi, kuptimin) dhe me shqiptimin e duhur tekstin e dhn; - t zbuloj marrdhniet ndrmjet personazheve duke u mbshtetur n fragmentin e dhn; T shkruarit: - t shkruaj fjalit e cituara nga fragmenti, t cilat shprehin ironin dhe krcnimin e plakut Grande; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar ndaj diskutimit n klas; T dgjuarit: - t mmbaj shnime t tilla q demonstrojn t dgjuarit e qllimshm;

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Bashkbisedim Lexim n heshtje Studim teksti Subjekti i romanit Pun n ifte

KOHA
5 min 10 min 10 min 10 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Bashkbisedim: N pjesn e par t ors s msimit zhvillohet nj bised e shkurtr rreth njohurive q kan nxnsit pr Balzakun dhe veprat e tij. Paraqitet tema e re e msimit q ka t bj me analizn e romanit Evgjeni Grande. Pa u dhn asnj informacion, u krkohet nxnsve t lexojn fragmentin n faqet 102 106 n heshtje. Pas ktij leximi t kujdesshm, i cili mund t zhvillohet edhe z, kalohet tek veprimtaria e dyt ku punohet ushtrimi I faqe 106 dhe ushtrimi II faqe 106.
I.far tregohet n kt fragment? Cilt jan personazhet dhe cila sht lidhja mes tyre? II.Fragmenti sht ndar n dy pjes. Ritregoni me fjalt tuaja prmbajtjen e secils pjese.

N tabel punohet skema e mposhtme e cila paraqet pothuj gjith lidhjet dhe subjektin e romanit.
KARLI

ZNJ. GRANDE

EVGJENI A

PLAKU GRANDE

NANOJA

c) Informacioni i ri:
N vazhdim t ors s msimit, nisur edhe nga ndihma q mund t jap skema, ritregohet shkurtimisht subjekti, ose duke pyetur nxnsit q e kan lexuar, ose duke u ritreguar nga vet nxnsit.

sht e rndsishme t shpjegohet prej msuesit skema e cila tregon gjith marrdhniet dhe ndrtimin e subjektit t romanit.

d) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t msimit nxnsit do t punojn n ifte (sipas bangave) pr t zhvilluar ushtrimin XI faqe 109.
XI. N zrin e Grandes n fragmentin e dhn ka ironi, por edhe krcnim. Shkruani fjalit ku shprehen kto qndrime emocionuese dhe plotsoni tabeln.

Toni i Grandes

Ironia
-Ah, ah, paski festuar ardhjen e nipit tuaj! Mir, mir, shum mir. S`ka ku vete m mir! tha pa belbzuar dhe pastaj shtoi: -Kur macja bredh mbi ati, minjt hedhin valle n dysheme. (Vini re prdorimin e trajts s habitores!) -Kto grat, o nipi im, po t`i lsh, jan n gjendje t plakitin gjith qytetin pr ju. Kur t mbaroni, do t shkojm bashk n kopsht, se kam ca gjra pr t`ju thn e q s`jan aspak t mbla. -Ta-ta-ta, -ia preu plaku, -Hopaa! Filluan budallallqet! S`m vjen hi mir, nipi im, kur ju shoh me ato duar t bukura dhe t bardha.

Krcnimi
-Ku djall e gjett gjith kt sheqer? (Sheqeri sht makthi i Grandes, pasi sht i vetmi mall t cilin duhat ta blej shtrenjt. Ai n at koh vinte nga kolonit dhe turbulliarat n Franc e kishin shtrenjtuar mimin e tij. -Po ti grua, pse s`ha? ( A thua se Grandeja sht i shqetsuar pr oreksin e gruas s tij, apo do ti tregoj asaj se far gabimi kishte br?)

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi. Detyr shtpie
VII.Lexoni me kujdes dialogun e Karlit me Evgjenin, paragrafi 2. far veorish shfaqin prmes ktij dialogu kta personazhe? far kuptojm pr mnyrn e tyre t jetess dhe t edukimit? A ndikon mjedisi n t cilin jan rritur n formimin e tipareve t tyre? Diskutoni n klas mendimet tuaja dhe m pas plotsoni tabeln.

MODEL MSIMOR 6

Tema: Balzak : Studim teksti Evgjeni Grande Objektivat:


N fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft : T lexuarit: - t identifikoj karakteristikat prmbajtsore t tekstit, pr t karakterizuar personazhet; T shkruarit: - t shkruaj nj tekst shpjegues- argumentues pr t paraqitur mendimin vetjak rreth personazhit t plakut Grande; T folurit: - t shfrytzoj pasurin leksikore dhe semantike t shqipes, pr t shprehur sakt mendimet n diksutimet n grupe t vogla;

T dgjuarit: - t prqendroj vmendjen n mnyr t prgjegjshme mbi folsin ose mesazhin; T vshtruarit: - t gjej veori t prbashkta mes dy personazheve(Karlit dhe Evgjenis), duke analizuar dialogun mes tyre .

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Tabela e koncepteve Subjekti dhe fabula Veprimtari sipas niveleve

KOHA
5 min 10 min 10 min 20 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Pas vlersimit t detyrave t shtpis dhe problemeve t ors s kaluar, punohet ushtrimi III faqe 106 n t cilin, nxnsit t ndar n grupe ose n ifte do t karakterizojn Karlin sipas shtjeve t dhna n tabel.
III.N nj atmosfer mikpritse dhe me nj pamje t lirt, Karli shfaq moskokarjen e tij, sjelljet e tij, dhe tekat e tij, si t nj fmije t prkdhelur. Plotsoni tabeln e mposhtme me detajet t cilat prdor autori pr t karakterizuar Karlin.

Portretizimi i Karlit
Veshja Sjellja Qndrimet Mendimet -

Cili sht qllimi i ktij prshkrimi?

Ushtrimi synon t zhvilloj imagjinatn dhe t krijoj nj portret sa m t plot t Karlit dhe prmes tij dhe modn, shijen, stilin e jetess t kohs. Pr kt mund t krkohet paraprakisht ose t jepet si detyr krkimore pasqyrimi i kohs, epoks, prmes veshjeve, sjellve dhe stilit t jetess. Kjo veprimtari mund t jepet si nj miniprojekt ose edhe mund t zhvillohet nj projekt lndor.

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri do t ket si qllim prcaktimin dhe saktsimin e koncepteve fabul dhe subjekt. Thelbi i ktij prcaktimi jan pyetjet: Fabula i prgjigjet pyetjes far?, kurse subjekti si?

d) Veprimtari e pavarur:
Kjo etap e ors s msimit synon t krijoj mundsin q nxnsit t punojn t pavarur sipas niveleve t arritjeve dhe mundsive t tyre. Pr kt arsye edhe ora e msimit do t organizohet duke ndar nivelet dhe detyrat si p.sh.: a) Niveli I Punohet ushtrimi V faqe 107 b) Niveli II Punohet ushtrimi IV faqe 107 (karakterizimi i personazhit t plakut Grande)

c) Niveli III Punohet ushtrimi VII faqe 107 (krahasimi i personazheve) Shnim! sht e rndsishme t kuptohet se gjat ksaj veprimtarie nuk sht e nevojshme q nxnsit t ndahen n grupe, por t lihen t zgjedhin vet se cilin ushtrim do t punojn. Nga msuesi krkohet t sqarohet vlersimi sipas niveleve, pasi jo do detyr pr prgjigje t sakt mund t ket t njjtin vlersim. Pasi jan dhn detyrat nxnsit do t punojn dhe n pjesn e fundit bhn edhe diskutimet pr zhvillimin e detyrave dhe diskutimi i tyre. Kjo veprimtari do t vazhdoj edhe n shtpi ose edhe n orn e ardhshme, n varsi t ecuris n klas.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet rreth arritjes s objektivave dhe vlersimi. Detyr shtpie: Mund t jepen kto dy ushtime (sigurisht me zgjedhje)
VIII. Si e kuptoni mendimin q shpreh Karli kur thot: N Paris, kur duan ta vrasin nj njeri me fjal, i thon: Ai sht zemrmir. Kto fjal kan kt kuptim: I shkreti djal, sht i trash nga mendja, shte gomar!. Ky sht nj konstatim i Karlit apo nj mendsi e kohs? IX. Etja pr tu pasuruar prbn tr qenien e Grandes. Kjo prirje i ka zhvilluar atij nj shqis t gjasht, me ann e s cils ai ndien ekzistencn e fitimit. A mendoni ju se kto jan tipare individuale t Grandes apo nj prgjithsim i autorit? A ndikon mjedisi ku jeton Grandeja n zhvillimin e karakterit t tij? Cilat veori t krijimtaris s Balzakut vihen n dukje ktu?

MODEL MSIMOR 7

Tema: Balzak : Studim teksti Mngjesi i Karlit Drejtshkrim Objektivat:


fund t ors s msimit nxnsi t jet i aft: T lexuarit: - t interpretoj kuptimet e figurshme t fjalve si pasuri e shprehjes artistike n tekstin letrar; T shkruarit: - t prdor rregullat e piksimit t gjuhs standarde n shkrimet e tij; T folurit: - t shfrytzoj pasurin leksikore dhe semantike t shqipes pr t shprehur sakt mendimet n diskutimin n klas; T dgjuarit: - t vlersoj prmbajtjen dhe mnyrn e zhvillimit t detyrave t shtpis; T vshtruarit: - t krijoj rubrika vlersimi pr t gjykuar efektivitetin e mesazheve t ndryshme gojore dhe pamore.

Zhvillimi i msimit: a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3. 4. 5.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi

METODAT
Vlersimi i detyrave t shtpis Studim teksti Rrjeti i diskutimit Drejtshkrim Lexo/Puno dyshe

KOHA
10 min 10 min 10 min 5 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:

b1- Vlersimi i detyrave t shtpis. Kjo or e msimit do t shrbej pr t prmbledhur t gjitha konceptet q jan trajtuar gjat dy orve t mparshme. Prmes detyrave t shtpis apo ushtrimeve t zhvilluara nga nxnsit n ort e kaluara, msuesi v theksin n veorit e stilit t Balzakut duke i prmbledhur ato si dhe duke i shqyrtuar nga zhvillimi i detyrave t nxnsve. b2 Lexim dhe pyetje: sht e rndsishme q gjat leximit dhe studimit t tekstit t theksohen kryetemat balzakiane, nj ndr t cilat sht edhe rritja e rolit t paras n jetn shoqrore e cila sjell ndryshime rrnjsore n zakonet dhe psikologjin e njerzve. Vendin e njeriut n shoqri nuk e prcaktojn m as prejardhja shoqrore, as aftsit dhe vlerat individuale, por dika q ndodhet jasht njeriut, dika q quhet para. Kjo ndodh edhe tek romani Evgjeni Grande. Shohim aty sesi Plaku Grande nuk ka asnj lloj ndjenje njerzore prball paras dhe fitimit; nuk ka pr t fatkeqsi m t madhe sesa falimentimi, pasi pr kt njeri e vetmja vler q ekziston ka emrin para. Kjo i ka errsuar syt, i ka thar shpirtin dhe tashme sht kthyer vetm nj skllav i paras. Viktim e ksaj shoqrie sht Evgjenia, e cila beson tek vlerat njerzore dhe tek dashuria. Kjo sht edhe arsyeja pse ky romat titullohet Evgjeni Grande., sepse prmes ktij titulli Balzaku krkon t theksoj tragjedin e njeriut me ndjenja t vrteta njerzore n nj mjedis t molepsur nga kreu n fund nga mania e prfitimit material. Kti ide do t trajtohen edhe gjat diskutimit Po-Jo n punimin e ushtrimeve VIII dhe IX faqe 108 q jan dhn si detyra shtpie dhe ushtrimit X pr t punuar n klas.
X. Nga qndrimi i Evgjenisa para t atit vm re se ajo e ka shum frik at. Ju si mendoni, n marrdhniet me prindrit a ka vend frika? Si i keni ndrtuar ju marrdhniet me prindrit tuaj? A bazohen ato te mirkuptimi dhe mirbesimi? Cilat jan shkaqet m t shpeshta t konflikteve me prindrit? Diskutoni n klas rreth marrdhnieve tuaja me prindrit duke sjell prvojat tuaj jetsore.

Ky ushtrim do t shrbej pr t aktualizuar problemin n kushtet e sotme duke shfrytzuar prvojat vetjake t nxnsve.

c) Informacioni i ri:
Njohurit gjuhsore Drejtshkrimi pr shenjat e piksimit faqe 109-110. Ky material mund t punohet duke u nisur nga njohurit ee nxnsve pr t prdorur shenjat e piksimit: pikapresja-dy pikat presja. M pas lexohen dhe saktsohen rastet ose kalohet tek veprimtaria praktike duke punuar ushtrimin XII.

d) Veprimtari e pavarur:
Prmes puns individuale t pavarur nxnsit do t redaktojn tekstin e dhn (ushtrimet XII XIII) duke zbatuar rregullat e piksimit t msuara, por edhe ato q i kan njohur m par. Nse pr arsye kohe nuk mund t punohet n klas kjo veprimtari mund t kaloj si detyr shtpie.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet pr arritjen e objektivave si dhe vlersimi.

MODEL MSIMOR 8

TEMA: Viktor Hygo Shn Mria e Parisit Analiza e romanit OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t identifikoj karakteristikat prmbajtsore t veprs n fjal; T shkruarit: - t mbledh informacione nga burime t ndryshme pr t trajtuar krijimtarin e Viktor Hygoit; T folurit: - t prdor prmbajtjen e prshtatshme nga informacionet e marra pr autorin dhe veprn duke e prezantuar at me goj; T dgjuarit: - t vlersoj prmbajtjen dhe mnyrn e prezantimit gojor gjat diskutimeve n klas; T vshtruarit: - t zbuloj nnkuptime q fshihen pas imazheve statike (fotografi, piktura) me pamje nga katedralja. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit NR.


1. 2. 3.

VEPRIMTARIT
Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri

METODAT
Brainstorming Bashkbisedim Prezantim Leksioni Analiza e romanit Katedralja e Parisit Video prezantim Rrjeti i diskutimit

KOHA
5 min 5 min 10 min 10 min

4. 5.

Pun e pavarur Vlersimi

5min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Kjo sht ora e par e analizs s veprs e cila do t trajtohet pr rreth 6 or. N orn e par sht e rekomandueshme t paraqitet vepra dhe autori duke u fokusuar n subjektin e saj dhe n njhurit q kan nxnsit, qoft ata q kan lexuar veprn, qoft ata q mund t ken disa njohuri t prgjithshme apo kan par filma ose pjes t tjera me personazhet e vepre. sht mir q prmes tyre t motivohen dhe t nxiten nxnsit pr t shprehur mendimet e tyre rreth saj. Msuesi duhet t saktsoj konceptet themelore t veprs q kan t bjn me romantizmin dhe veorit e stilit t Hygoit. b2 Faze e dyt e msimit ka t bj me Ndrtimin e njohurive. Nxnsve u sht dhn detyr m par t sjellin n klas materiale dhe informacione pr Viktor Hygon. Nse ata e kan realizuar kt detyr, ather pjesa I e msimit do t zhvillohet n formn e nj bashkbisedimi rreth autorit, jets, veprs dhe romanit. Nse nuk ka qen e mundur, do t punohet duke lexuar materialet e tekstit faqe 112- 113.

c) Informacioni i ri:
Pas zhvillimit t veprimtarive t pjess s par t msimit, saktsohen njohurit prmes dhnies s informacionit rreth veprs duke plotsuar nj sked studimi: - Koha e ngjarjeve: shekulli XV - Koha e rrfimit: Shekulli XIX - Fabula: - Tematika: Tabloja e Parisit n shekullin XV dhe tabloja e shekullit XV tek Parisi. - Subjekti: Linja kryesore e subjektit: - Dashuria e Klod Frolit dhe Kuazimodos pr Esmeraldn. - Personazhet: Esmeralda, Kuazimodo, Klod Froloi, Febysi etj.

c) Veprimtari e pavarur:
N pjesn e fundit t ors s msimit mund t punohet duke prezantuar foto ose nj material filmik rreth katedrales. sht e rndsishme t krijohen disa imazhe t Katedrales si nj vend shum i rndsishm n t cilin do t zhvillohen ngjarjet. Pamjet apo filmi mund t sigurohet nga nxnsit por edhe nga msuesi prmes internetit. Pas shfaqjes s tij, zhvillohet rrjeti i diskutimit pr t realizuar reflektimin e nxnsve rreth asaj q kan par. - far ndjesie ju prcolln kto pamje? - Cili sht funksioni i tyre? - far vlersh mbart n vetvete ky monument kishtar? Punohet edhe pyetja 6 faqe 117.
Shn Mria sht nj vepr e prkryer dhe interesante e ktij tipi. do faqe, do gur i ksaj prmandoreje sht jo vetm nj faqe e historis s Francs,po edhe e historis s shkencs dhe artit.
Diskutoni rreth ktij mendimi t Hygoit duke argumentuar se cilat jan vlerat e ktij monumenti kishtar. Kemi t bejm vetm me vlera fetare dhe arkitektonike apo ka rndsi edhe pr vlera t tjera.

d) Minitesti:
Romani Katedralja e Parisit sht nj vepr letrare q i prket drejtimit letrar t: a) realizmit b)romantizmit c) klasicizmit d)sentimentalizmit

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.

MODEL MSIMOR 9 TEMA: Viktor Hygo Katedralja e Parisit Studim teksti / izmja spanjolle OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t realizoj leximin shprehs n prshtatje me llojin e teksti; - t identifikoj gjendjen psikologjike t Esmeralds dhe t karakterizoj tiparet e saj; T shkruarit: - t prshkruaj portretin e Esmeralds duke prdorur detajet e fragmentit; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimit n klas; T dgjuarit: - t zgjeroj me goj mendimet e dgjuara nga t tjert gjat diskutimit n klas; T vshtruarit: - t krahasoj si sht dhn prmes filmit figura e Esmeralds me prfytyrimin e krijuar pr t. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit


NR. 1. 2. 3. VEPRIMTARIT Hyrje Veprimtari e drejtuar Informacioni i ri METODAT Bashkbisedim/Lexim i drejtuar Heronjt romantik KOHA 20 min 10 min

4. 5.

Diskutim / Shkrim i lir Vlersimi

Shikim i fragmentit nga filmi Kurrizoja i Notr Dam Portretizmi i Esmeralds

10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Ora e msimit fillon n forma t ndryshme sipas objektivave t realizuara nga ort e mparshme, por sht e rekomandur t fillohet me vlersimin e detyrave t shtpis. Kjo mnyr mund t ndihmoj edhe n nxitjen e nxnsve pr t hyr n orn e re ku n qendr do t jet Esmeralda. b2 Pjesa e dyt e msimit pas vlersimit dhe diskutimit t detyrave t shtpis, do t zhvillohet prmes Leximit t drejtuar, ku tek fragmenti izmja spanjollefaqe 123 do t zbulohet portreti i Esmeralds. Gjat ksaj pjes t msimit, prmes leximit, qoft n heshtje, qoft me z, nxnsit do t nxiten q t vn re edhe hollsit q flasin pr veorit e Esmeralds. Gjat ksaj etape mund t punohen ushtrimet I, II, III, IV faqe 125. I. Cila sht gjendja e Esmeralds? II. Si e jep autori kt gjendje? far mjetesh prdor ai? III. qendrim mban autori ndaj Esmeralds? IV. far provash gjeni aty q vrtetojn qndrimin e autorit?

c) Informacioni i ri:
Informacioni i ri ka t bj me heronjt romantik . ky informacion gjenden n tekst n faqen 115, por msuesi mund t shfrytzoj edhe materiale t tjera n varsi t krkesave t nxnsve. Nse nga msuesi ose edhe nxnsit mund t sigurohen pamje nga filmi, ato shfaqen si pjes e konkretizimit dhe m pas nxnsit plotsojn portretin e Esmeralds sipas diagramit t ushtrimit V-VI faqe 126.

d) Veprimtari e pavarur:
Veprimtaria e pavarur sht pjes e puns s nxnsve q ose t ndar n grupe, ose duke u nisur nga niveli klass, mund t punojn portretizimin me shkrim t Esmeralds ose t diskutojn pyetjet e ushtrimit VII faqe 126. A mendoni ju se dhuna e tjetrson njeriun? Diskutoni kt mendim n klas nisur edhe nga situata e paraqitur n kt fragment. Ushtrimi VIII, duke qen se ka nj shkall vshtirsie m t madhe mund t punohet me dshir nga nxns t nivelit mbimesatar ose t avancuar.

d) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.
DETYR Zhvilloni me shkrim temn e mposhtme:

Nuk ka asnj lloj torture q t mposht shpirtin e popullit. MODEL MSIMOR 10 - 11

TEMA: Viktor Hygo Katedralja e Parisit Studim teksti / ngjlli shptimtar OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t zbbuloj vlerat artistike t fragmentit prmes leximit t vmendshm t tij; - t prdor parafrazimin pr t prmbledhur informacionin e marr (ngjarjen) e fragmentit; T shkruarit: - t mbledh informacione nga burime t ndryshme duke prfshir edhe tekstin, filmin etj, pr t br portretizimin e Kuazimodos; T folurit: - t mbaj nj qndrim t caktuar gjat diskutimit n klas; T dgjuarit: - t prqendroj vmendjen n mnyr t prgjegjshme mbi folsi dhe mesazhin; T vshtruarit: - t analizoj prdorimin e elementeve romantike t ndrthurur me ato realist n fragmentin e dhn duke shprehur mendimin vetjak pr kt. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit


VEPRIMTARI N GRUPE SIPAS AFTSIVE: A . Veprimtaria e drejtuar: - a) Leximi i drejtuar a1- Niveli minimal Parafrazimi i ngjarjes s paraqitur n fragment a2 Niveli mesatar identifikimi i veorive romantike a3 Niveli i avancuar interpretimi i qndrimit t autorit dhe analiza e stilit t Hygoit B. Veprimtaria e pavarur: - b) Shkrimi i lir b1 - Niveli minimal - Portretizimi i Kuazimodos b2 Niveli mesatar Ese argumentuese Ushtrimi V faqe 131 ( Nga anon simpatia e V. Hygoit b3 Niveli i avancuar Ese argumentuese/shpjeguese Ushtrimi VIII IX faqe 132

b) Veprimtari e drejtuar:
Si shihet, tema e msimit pr kt fragment do t zhvillohet n dy or msimore. Ndarja e puns orn e par do t bhet sipas aftsive dhe mundsive t vet nxnsve, t cilve do tu krkohet q n fund t ors s dyt t dorzojn punn prmbledhse sipas detyrave t dhna. Ora e par prqendrohet tek leximi i drejtuar dhe punimi i ushtrimeve I IV faqe 130 131. N fragment vmendja duhet prqendruar tek prballja e dy heronjve romantik dhe mjeshtria e prshkrimit romantik t Hygoit. Prballja e tyre dhe kontrasti i thell duhen vn n dukje nga msuesi. Paragrafi m i bukur i gjith fragmentit sht ai (19), ku prmes nj rrfimi thellsisht realist, Hygoi shpreh prballjen mes dy personazheve dhe na bn t ndjejm simpati pr kt mjeran t shmtuar, por me zemr t madhe dhe pr voglueshen e mjer q tashme duket se ka gjetur shptim n Katedrale. Nj tjetr pik e rndsishme e ors s msimit sht mir t trajtohet afrimi i Esmeralds dhe Kuazimodos dhe raporti mes tyre, duke vn n dukje foljet e prdorura. Ja dhe fazat se si realizohen kto marrdhnie: Faza I: Esmeralda mbyll syt kur sheh Kuazimodon dhe megjithat portreti tij nuk i ndahet. Faza II. Pasi ai flet ajo e shikon, i afrohet, i flet, (Ejani, ejani...) e fton t vij pran saj. Faza III: Doli nga qelia, e zuri pr krahu, krkoi ta afronte, deshi ta fuste n qeli. Faza IV: Esmeralda ulet n shtrat dhe t dy bashkbisedojn; filloi t msohej me t, thirri (i shkreti), nuk i bri zemra t thoshte asnj fjal.
Kurse tek paragrafi (19) vm re prdorimin e figurave letrare si m posht:

Dhimbja e Kuazimodos sht shum e madhe. Ai prqas pamjen e vet me at t Esmeralds dhe nga ky kontrast theksohet akoma dhe m shum tragjizmi i ksaj figure. Prdorimi i epiteteve: i mjer, e llahtarshme, i vrazhd, i shmtuar, i prmuar, shprehin intensitetin e dhimbjes dhe rrisin emocionalitetin e shprehjes. Ndrkoh inversioni: kurr se kisha ndjer kaq fort shmtimin tim sa tani, epiteti metaforik: ai sht prbindshi i mjer, krahasimi: si egrsir, sendrzimi (dika- send), enumeracioni: rrezja e diellit, cirk e vess, knga e bilbilit, polisindeti: as njeri dhe as kafsh dhe shkallzimi zbrits bashk me krahasimin: m i vrazhd, m i shmtuar, m i prmuar se i nj cop gur, i shrbejn pikrisht thellimit t ktij kontrasti dhe tregojn ndjeshmrin dhe botn e brendshme t ktij njeriu. Fataliteti q mbulon figurn e tij bhet dhe m i dukshm prball bukuris s Esmeralds. Mos harrojm ktu edhe prdorimin e aforizmit: Bufi nuk mund t hyj n folen e laureshs; si dhe parimet romantike q prcillen ktu. Parimi I. Heronj t jashtzakonshm t vendosur n situata t jashtzakonshme. T dy, edhe Kuazimodo edhe Esmeralda (bufi dhe lauresha) jan personazhe t jashtzakonshm dhe ndodhen n nj situat po aq t jashtzakonshme. Kuazimodo sht i jashtzakonshm pr shkak t prudnimit t jashtm dhe bukuris s brendshme. Esmeralda sht e jashtzakonshme pr shkak t bukuris absolute fizike dhe shpirtrore dhe fatit t saj t veant. Rrethanat n t cilat ata lidhen si, prballja me turmn dhe ngujimi n katedrale, jan t jashtzakonshme. Ose I jashtzakonshm sht edhe fakti q, mirsin q zotrojn, t dy personazhet e vn n shrbim t t tjerve. Parimi II Prdorimit t kontrasteve t mdha pr krijimin e efekteve tronditse Parimi III Parimi i kultit t ndjenjs. Kemi t bjm me nj ndjenj, e cila i kaprcen kontrastet e jashtme. Etj.

c) Prfundime. Konkluzione.
DETYR Shpjegoni me shkrim n formn e nj eseje si i kuptoni ju fjalt e Kuazimodos:

Ju do tju vrisnin dhe un d t vdisja


far cilsi t Kuazimodos shfaqen aty?

TEKSTI ARGUMENTUES (10 OR MSIMI MODEL) MODEL MSIMOR 1 TEMA: Branko Merxhani Kultura dhe qytetrimi Studim teksti OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t analizoj tekstin si form e ligjrimit eseistik duke veuar dallimet dhe t prbashktat mes tekstit letrar dhe joletrar; T shkruarit: - t mbledh informacione nga burime t ndryshme pr t qartsuar kuptimin e konceptit kultur; T folurit: - t shfrytzoj pasurin leksikore e semantike t shqipes, pr t shprehur sakt mendimet gjat diskutimit n klas; T dgjuarit: - t prqndroj vmendjen n mnyr t prgjegjshme mbi folsin; T vshtruarit: - t krijoj prezantime mediatike dhe raporte t shkruara q prdorin burime multimediale me imazhe, grafik, muzik, efekte tingujsh, t cilat paraqesin nj kndvshtrim. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit


NR. 1. 2. 3. 4. VEPRIMTARIT Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur METODAT Brainstorming Teksti letrar dhe joletrar Veprimtari e drejtuar e leximit Diskutim Diagrami i Venit KOHA 5 min 10 min 10 min 10 min 10 min

5.

Vlersimi

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Zhvillimi i msimit mund t filloj me nj stuhi mendimeshpr t mbledhur nga nxnsit mendime rreth konceptit kultur dhe qytetrim. Nga msuesi do t pranohen dhe shnohen n tabel t gjitha mendimet, edhe sikur ato t jen larg kuptimit t vrtet. M pas ato do ti nnshtrohen gjykimit pr t par se cilat prej mendimeve jan t sakta dhe m afr s vrtets. Nisur nga prkufizimi i marr nga fjalori pranohen si t sakta prgjigjet q i afrohen shpjegimit. Do t pranohen nga nxnsit prgjigje t cilat mund t jen mbledhur nga burime t ndryshme si : fjalori, interneti, librat, enciklopedit etj. KULTUR
1. Trsia e arritjeve t nj populli dhe t gjith njerzit, n fushn e prodhimit dhe n zhvillimin shoqroi e mendor; shkalla e ktyre arritjeve dhe e ktij zhvillimi n nj etap t caktuar; fusha e zhvillimit shoqror q prfshin krijimtarin e gjithanshme n gjuh, n art, n letrsi, n shkenc dhe n tr jetn shpirtrore. 2. Shkalla e zhvillimit q ka arritur nj popull, nj grup shoqror a nj njeri n nj fush t caktuar t veprimtaris. 3. Trsia e njohurive dhe e shprehive t sjelljes a t edukats q prvetsuar a e prvetson nj njeri n shkoll ose n jet; zhvillimi i veprimtaris kulturore e artistike. 4. bujq. Puna q bhet pr rritjen e bimve, t pemve etj., kultivim; bim a pem q kultivohet.

QYTETRIM

1. Veprimi sipas kuptimeve t foljeve QYTETROJ, QYTETROHEM. 2. Trsia e arritjeve n fushn e kulturs materiale e shpirtrore dhe n zhvillimin shoqror, q karakterizojn nj formacion ekonomiko-shoqror ose nj popull a vend t caktuar; shkall e lart e ktij zhvillimi 3. ek. Periudha e tret e zhvillimit t shoqris s lasht, pas egrsis e barbaris, n t ciln njeri e ngre n nj shkall m t lart prodhimin dhe kulturn.

c) Informacioni i ri
Informacioni i ri do t mbshtetet tek dallimi mes tekstit letrar dhe atij joletrar. Kjo pjes e msimit mund t zhvillohet prmes bashkbisedimit pasi nxnsit kan njohuri dhe jan t aft t shprehin dallimin mes ktyre teksteve. Tabela e mposhtme jep nj ide t ktij krahasimi. Teksti letrar: 1- Qllimi: - t transmetoj nj mesazh, emocione, gjendje shpirtrore, t tregoj ngjarje, vende etj.; 2. Gjuha: - ka prdorim kryesisht t figurshm dhe shpesh me nntekst; 3. Forma: - shkruhet n vargje, proz ose dialog; Teksti joletrar: 1. Qllimi: - t prshkruaj, shpjegoj, informoj apo bind; 2. Gjuha: - prgjithsisht sht e drejtprdrejt, e qart dhe e sakt, pa nnkuptime apo nntekste; 3. Forma: - organizohet n paragraf sipas nj struktur t mirprcaktuar.

d) Veprimtari e pavarur:
VLD veprimtaria e leximit t drejtuar krkon leximin e vmendshm t tekstit Kultura dhe qytetrimi dhe punohen njkohsisht prmes diagramit t Venit ushtrimet I, II, III faqe 143 144.
I. II. III. KULTURA Kombtare, Jeta e nj populli, Harmoni e shfaqjes s jets shoqrore, Ndrgjegjja shoqrore etj. far problemi trajtohet n kt ese? far t prbashkta kan mes tyre kultura dhe qytetrimi? Plotsoni diagramn e mposhtme me dallimet mes kulturs dhe qytetrimit. QYTETRIMI Ndrkombtar, Socializimi i shum popujve, Diversitet kulturor, Mbrritja apo mendja etj.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi. Detyr shtpie: Mund t punohen ushtrimet e mposhtme n faqen 144.
VII. Duke u nisur nga ky prkufizim,prmendni disa prej elementeve t kulturs son kombtare. Ndaluni tek arti,letrsia,muzika,piktura,etnografia etj. VIII. A kan ndikuar qytetrimet e ndryshme n krijimin e kulturs son kmbtare?

Shnim! Detyra e shtpis mund t realizohet me forma t ndryshme mediatike duke prdorur edhe imazhe, prezantime Power Point apo aplikacione t tjera.

MODEL MSIMOR 2 TEMA: Branko Merxhani Kultura dhe qytetrimi Studim teksti OBJEKTIVAT: N fund t ors s msimit nxnsi duhet: T lexuarit: - t dalloj informacionin thelbsor nga ai jothelbsor duke analizuar paragrafin (7); T shkruarit: - t analizoj argumentet deduktive dhe induktive t paragrafit (5), duke gjetur t paktn 5 prej tyre t lidhura me shtjen e trajtuar; T folurit: - t prmbledh me goj prfundimet e diskutimit n jo m shum se 2 minuta;

T dgjuarit: - t mbaj shnime q tregojn t dgjuarit e qllimshm duke renditur n fletore t paktn 5 prej argumenteve t diskutuara; T vshtruarit: - t krijoj prezantime q prdorin burime multimediatike me imazhe q paraqesin nj kndvshtrim rreth elementeve t kulturs kombtare. ZHVILLIMI I MSIMIT:

a) Hyrja Paraqitja e shtjeve t ors s msimit


NR. 1. 2. 3. 4. 5. VEPRIMTARIT Hyrje Pun e drejtuar Informacioni i ri Pun e pavarur Vlersimi METODAT Lexim i drejtuar Analiz paragrafi Eseja argumentuese Diskutim Vlerat KOHA 5 min 10 min 10 min 10 min 10 min

b) Veprimtari e drejtuar:
b1- Pjesa e par e msimit do t filloj me rifreskimin e njohurive t trajtuara nga ora e mparshme dhe me vlersimin e detyrave t shtpis. M pas pjesa m e madhe e ors s msimit i kushtohet leximit t kujdesshm dhe me vmendje (n heshtje ose me z), por duke pasur si qllim analizn e paragrafve t prcaktuar edhe n objektiva (5) dhe (7). Pyetje: 1. far teme trajton autori n tekstin e dhn? 2. kuptojm me kultur? Po qytetrim? b2 Leximi i drejtuar mund t realizohet edhe si pun n ifte gjat t cilit t krkohet analiza e paragrafve (5) dhe (7). Klasa ndahet n grupe ose punohet me ifte duke i dhn secilit grup detyrn ushtrimi V VI pr t punuar. Pas puns individuale t nxnsve do grup paraqet me goj argumentet e prdorura. Secili grup i paraqet kto argumente, kurse pr grupin tjetr lihet detyra t mbaj shnime rreth argumenteve t dgjuara pr t strvitur t dgjuarit e qllimshm. N fund t diskutimit nj ose disa nxns nga grupet e dgjuesve japin mendimet e tyre ose pyeten rreth argumenteve q kan dgjuar dhe u krkohet edhe gjykimi i tyre apo vlersimi i tyre. Gjat ktij procesi mund t bhen edhe vlersime me not pr nxns t ndyshm.
I. Cila nga formulimet e mposhtme shrben si prfundim i paragrafit (7)? a) Zhvillimi i kulturs s nj kombi sht nisja drejt qytetrimit. b) Zhvillimi i shpejt i qytetrimit shkatrron kulturn kombtare. c) Kultura kombtare nuk ndikohet nga zhvillimi i qytetrimit. d) Sa m e lart kultura kombtare,aq m i fuqishm sht nj popull. Lexoni me kujdes paragrafin (5).

II.

Cila sht shtja themelore q trajton autori n t? Gjuha dhe roli i saj shoqror far mendimi shfaq ai pr kt shtje? Gjuha sht nj sistem i gjall q ndryshon sipas zhvillimit t shoqris. Si e argumenton mendimin e tij? - Fjalt dhe rregullat e gjuhs ndrrojn vetvetiu. Prpara ktij ndrrimi ne jemi vetm shikues. Ajo q mund t bjn individt n gjuh sht ti shtojn disa terma t reja. Po mendimi juaj ,cili sht? Si do ta shpjegonit ju karakterin kolektiv t gjuhs?

c) Informacioni i ri
Informacioni i ri do t trajtohet sipas materialit q gjendet n faqen 145. Ai mund t lexohet ose t ddiskutohet nga nxnsit pr t sqaruar kuptimin e tekstit argumentues Msuesi mund t shtoj edhe informacione t tjera nse e sheh t arsyeshme.

d) Veprimtari e pavarur:
d1- Bashkbisedim far jan vlerat? Bashkbisedimi zhvillohet i lir duke i mundsuar secilit nxns t shpreh mendimin e tij pr konceptin q ka pr vlerat. Msuesi duhet t sqaroj se vler sht ajo pr t ciln ia vlen sakrifica. N kt kndvshtrim ddo t punohet ushtrimi 2 faqe 145 n formn e nj loje. 1. Cilat jan disa nga vlerat tuaja kulturore? 2. Vendosni sipas rendit t rndsis q kan pr ju vlerat e mposhtme. Argumentoni zgjedhjen tuaj. Vlerat:

Miqsia
Solidarteti

Sinqeriteti Puna Toleranca

Paqja Demokracia

Drejtsia

Siguria ekonomike Liria

Nga renditja e tyre nxnsit shfaqin edhe nj konceptim t tyre. Kjo renditje mund t shrbej si objekt diskutimi duke u krkuar nxnsve t japin sqarime apo argumentime se pr far arsyeje, p.sh., e kan zgjedhur Miqsin si vlern m t rndsishme, e kshtu me rradh. d1- Nxnsve do tu krkohet t prgatitin nj material pr prezantim n t cilin t paraqesin vlera t kulturs son kombtare n fusha t ndryshme duke krkuar q rezultatet e vzhguara t prmblidhen me shkrim. Kjo detyr mund t jepet pr tu realizuar n shtpi, por si detyr shtpie mund t zhvillohet edhe ushtrimi IX faqe 144.

I.

Si shfaqet ky ndikim sot? Prmendni shembuj t ndryshm. Kujtoni qytetrimin antik greko romak; qytetrimin bizantin; qytetrimin oriental dhe at t sotm perndimor.

e) Prfundime. Konkluzione.
N fund t ors s msimit bhen konkluzionet e objektivave, arritjet dhe mosarritjet si dhe vlersimi.