Anda di halaman 1dari 16

Paket Satuan Acara Penyuluhan

Peran Keluarga Dalam Penatalaksanaan Kegawatdaruratan Psikiatri

Disusun oleh : Tim PKRS

Rumah Sakit Umum Dr. Saiful Anwar Malang Jalan Jaksa Agung Su ra to !" Malang # Jawa timur $el %!&'() &*"(!( + &*"(!"

Paket Satuan Acara Penyuluhan

Peran Keluarga Dalam Penatalaksanaan Kegawatdaruratan Psikiatri

Disusun oleh : Kelompok 20 Ayu Purwanasari (1303012) Soni Wi aya (13030!1)

Tu"a#us $umam A (13030!%)

Program Profesi ,ers Sekolah $inggi -lmu Kesehatan ke an.en Prodi S( Ke erawatan Jalan $runo.oyo (* anggungre.o/ ke an.en + malang $el !&'(#&01*''

2alaman Pengesahan Satuan Acara Penyuluhan Peran Keluarga Dalam Penatalaksanaan Kegawat Daruratan Psikiatri

&isusun oleh : 1' Ayu Purwanasari (1303012) 2' Soni Wi aya (13030!1)

3' Tu"a#us $umam A (13030!%)

Telah &ise(u ui pa&a (an##al :

Pem"im"in# )ns(i(usi

Pem"im"in# *ahan

Anik +ulian(i S'Kep ,ers ,)K'

Sai-ullah S.Kep ,ers ,)P'

KA/R Ruan# 23 Psikia(ri

Rus +ulia(i S.Kep ,ers ,)P'

SAT/A, A0ARA P1,+/*/$A, (SAP) Peran Keluar#a Dalam Pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri

1. Topik : Peran Keluar#a Dalam Pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri 2. Tu uan a' Tu uan umum Se(elah men#iku(i penyuluhan selama 1223 meni(. &iharapkan keluar#a klien men#er(i pena(alaksanaan ke#awa(&arura(an psikia(ri Tu uan Khusus 4 Peser(a mampu menye"u(kan pen#er(ian Keperawa(an ke#awa(&arura(an 4 Peser(a mampu menye"u(kan pen#er(ian Psikia(ri 4 Peser(a mampu menye"u(kan per#er(ian Ke#awa(&arura(an Pskia(ri 4 Peser(a mampu menye"u(kan enis4 enis ke#awa(&arura(an Pskia(ri - Peser(a mampu 5enye"u(kan penye"a" &an (an&a4#e ala &ari enis4 enis ke#awa(&arura(an Psikia(ri

- Peser(a mampu 5enye"u(kan pen#er(ian Peran Keluar#a - Peser(a mampu 5enye"u(kan peran keluar#a &alam Pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri - Peser(a mampu 5enye"u(kan man-aa( &ari (erapi keluar#a 3. Wak(u 4. $ari6(an##al 5. Tempa( 6. Sasaran : 1 2 23 meni( : Kamis. 7 8uli 2013 : RS/ &r SA)9/* A,WAR 5alan# &i Ruan# 23 Psikia(ri' : Peser(a yan# a&a &i Ruan# 23 Psikia(ri (pasien. keluar#a. &an pen#un un#) 7. 5e(o&e 8. 5e&ia 9. Pelaksana : 0eramah &an (anya awa" : *em"ar "alik. *ea-le( : Ayu Purwanasari Soni Wi aya Tu"a#us $umam 10. 5a(eri : (erlampir

11. Sra(e#i Pelaksanaan ,: 1 WAKT/ K1;)ATA, P1,+/*/$A, 3 5eni( Pem"ukaan: 5emperkenalkan &iri 5enye"u( salam &an men&en#arkan 5en&en#arkan K1;)ATA, P1S1RTA

5en elaskan (u uan &ari penyuluhan

5elakukan kon(rak wak(u 5enye"u(kan ma(eri penyuluhan yan# akan &i"erikan

5en&en#arkan

men&en#arkan

10 5eni( Pelaksanaan : 5en elaskan (en(an# pen#er(ian ke#awa(&arura(an psikia(ri 5en elaskan enis4 enis ke#awa(&arura(an psikia(ri 5en elaskan penye"a" &an (an&a #e ala enis4 enis ke#awa(&arura(an psikia(ri 5en elaskan pen#er(ian peran keluar#a 5en elaskan peran keluar#a &alam pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri 5en elaskan man-aa( &ari (erapi keluar#a 5em"erikan kesempa(an pa&a keluar#a klien un(uk "er(anya 5en&en#ar &an memperha(ikan

5en&en#ar &an memperha(ikan

5en&en#ar &an memperha(ikan

5en&en#ar &an memperha(ikan 5en&en#ar &an memperha(ikan

5en&en#ar &an memperha(ikan <er(anya

3 5eni(

1=aluasi : 5enanyakan pa&a keluar#a klien (en(an# ma(eri yan# &i"erikan &an rein-or>emen( 5en awa" &an men elaskan per(anyaan

kepa&a keluar#a klien "ila &apa( men awa" ? men elaskan kem"ali per(anyaan6ma(eri 7 2 5eni( Teriminasi : 5en#u>apkan (erimakasih kepa&a keluar#a klien 5en#u>apkan salam 5em"alas salam 5en&en#arkan

12. 5a(eri 13. 1=aluasi

: Terlampir :

a' Kri(eria S(ruk(ur : Peser(a keluar#a klien yan# a&a &iruan# 23 Psikia(ri Rs' Dr Sai-ul Anwar Penyelen##araan penyuluhan &ilakukan &iruan# (empa( penyuluhan (ruan# 23 Psikia(ri). Rs' Dr Sai-ul Anwar 5alan# Pen#or#anisasian penyelen##araan penyuluhan &ilakukan se"elum &an saa( penyuluhan' "' Kri(eria Proses : Keluar#a klien an(usias (erha&ap ma(eri penyuluhan' Keluar#a klien men&en#arkan penyuluhan' Keluar#a klien men#a ukan per(anyaan &an men awa" per(anyaan se>ara len#kap &an "enar

>' Kri(eria $asil : Keluar#a klien men#e(ahui pen#er(ian ke#awa(&arura(an psikia(ri Keluar#a klien men#e(ahui enis4 enis ke#awa(&arura(an psikia(ri Keluar#a klien men#e(ahui penye"a" &an (an&a #e ala enis4 enis ke#awa(&arura(an psikia(ri Keluar#a klien men#e(ahui pen#er(ian peran keluar#a Keluar#a klien men#e(ahui Pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri Keluar#a klien men#e(ahui man-aa( &ari (erapi keluar#a

3AMP-RA, MA$4RKonse Kegawat Daruratan Psikiatri (. Pengertian Ke erawatan Kegawatdaruratan Keperawa(an Ke#awa( Darura(an a&alah "a#ian &ari keperawa(an &imana perawa( mem"erikan asuhan kepa&a klien yan# se&an# men#alami kea&aan yan# men#an>am kehi&upan karena saki( a(au ke>elakaan'

". Pengertian Psikiatri Psikia(ri a&alah spesialisasi me&is yan# "erkenaan &en#an s(u&i #an##uan men(al &an &ia#nosis. mana emen. perawa(an. &an pen>e#ahan #an##uan men(al' &. Pengertian Kegawatdaruratan Psikiatri Ke#awa(&arura(an Psikia(rik merupakan aplikasi klinis &ari psikia(rik pa&a kon&isi &arura(' Kon&isi ini menun(u( in(er=ensi psikia(riks seper(i per>o"aan "unuh &iri. penyalah#unaan o"a(. &epresi. penyaki( ke iwaan. kekerasan a(au peru"ahan lainnya pa&a perilaku' '. Jenis#Jenis Kegawatdaruratan Psikiatri a. Perco5aan 5unuh diri Per>o"aan "unuh &iri ialah se#ala per"ua(an seseoran# yan# &apa( men#akhiri hi&upnya sen&iri &alam wak(u yan# san#a( sin#ka( (5aramis. 1@@!: 731)' Penye5a5: masalah keluar#a. s(res &i sekolah. masalah peker aan. penyaki( &an usia (ua $anda# tanda 1. 5en#asin#kan &iri &ari lin#kun#an so>ial 2. ke"iasaan makan &an (i&ur yan# "eru"ah 3. sikapnya "eru"ah 4. mulai serin# (erli"a( &alam ke#ia(an yan# mem"ahayakan 5. serin# menyalahkan &iri sen&iri &an merasa (i&ak "erhar#a 6. serin# men#un#kapkan "ahwa ia in#in ma(i sa a

5. Perilaku kekerasan Perilaku kekerasan a&alah sua(u kea&aan &imana seseoran# melakukan (in&akan yan# &apa( mem"ahayakan se>ara -isik "aik (erha&ap &iri sen&iri. oran# lain maupun lin#kun#an' $al ini &ilakukan un(uk men#un#kapkan perasaan kesal a(au marah yan# (i&ak kons(ruk(i-' (S(uar( &an Su&&en. 1@@3) $anda dan ge.ala
1. muka merah 2. pan&an#an (a am 3. o(o( (e#an# 4. na&a suara (in##i &an keras 5. "er&e"a( 6. memaksakan kehen&ak 7. memukul &an men#amuk 8. 5a(a merah 9. 1kspresi marah saa( mem"i>arakan oran# 10. pan&an#an (a am'

c. Psikosis Psikosis a&alah #e ala #an##uan men(al "era( &i mana seseoran# kehilan#an kemampuan un(uk men#enali reali(as a(au "erhu"un#an &en#an oran# lain &an mereka "iasanya "erperilaku &en#an >ara yan# (i&ak (epa( &an aneh' 0iri4>irinya : Disorien(asi proses pemikiran

;an##uan emosional Disorien(asi wak(u. ruan#. oran# Serin# "erhalusinasi d. Ketergantungan dan enyalahgunaan o5at Penyalah#unaan o"a( (er a&i pa&a semua kelompok sosial4ekonomi &an melipu(i #olon#an pen&i&ikan (in##i &an oran#4oran# pro-esional maupun mereka yan# (i&ak "erpen&i&ikan &an (i&ak "eker a' :ran# yan# ke(er#an(un#an o"a( serin# merasa ren&ah &iri. (i&ak &ewasa. mu&ah -rus(asi &an memiliki kesuli(an &alam menyelesaikan masalah pri"a&i &an kesuli(an &alam "erhu"un#an &en#an lawan enisnya' e. 6angguan ke ri5adian 6angguan ke ri5adian a&alah #an##uan psikolo#is kronis yan# san#a( mempen#aruhi kehi&upan seseoran#' 5emiliki #an##uan kepri"a&ian ne#a(i&apa( mempen#aruhi peker aan seseoran#. keluar#a. &an kehi&upan sosial seseoran#' Penye"a" se>ara pas(i "erkem"an#nya #an##uan awal (i&ak &ike(ahui se>ara pas(i. akan (e(api gangguan ke ri5adian mun>ul &iperkirakan merupakan kom"inasi "e"erapa -ak(or yan# "er"e&a (iap in&i=i&u' ;an##uan kepri"a&ian &apa( mun>ul &alam keluar#a. -ak(or #ene(ik. harapan yan# (i&ak (er>apai &an se"a#ainya' f. Kecemasan *aAarus (1@B@). ke>emasan merupakan sua(u respon &ari pen#alaman yan# &irasa (i&ak menyenan#kan &an &i iku(i perasaan #elisah. khawa(ir. &an (aku(' Ke>emasan merupakan aspek su" ek(i- &ari emosi seseoran# karena meli"a(kan -ak(or perasaan yan# (i&ak menyenan#kan yan# si-a(nya su" ek(i-

&an (im"ul karena men#ha&api (e#an#an. an>aman ke#a#alan. perasaan (i&ak aman &an kon-lik &an "iasanya in&i=i&u (i&ak menya&ari &en#an elas apa yan# menye"a"kan ia men#alami ke>emasan' g. Pelecehan Pelecehan &i&e-inisikan se"a#ai sua(u pola perilaku menyeran# yan# (ampak "er(u uan (i&ak "aik (erha&ap oran# yan# men a&i sasarannya. "iasanya ((api (i&ak selalu) &en#an (u uan un(uk men#an>am a(au men#in(imi&asi (ar#e( u(amanya' 7. Pengertian Peran keluarga Peran a&alah sua(u pola a(au sikap &an (u uan yan# &iharapkan seseoran# "er&asarkan posisinya &imasyaraka(' Keluar#a a&alah uni( pelayanan &asar &i masyaraka( &an u#a merupakan CPerawa( u(amaC "a#i an##o(a keluar#a ( 8unai(i. 1@@3) *. Peran Keluarga Dalam Penatalaksanaan Kegawatdaruratan Psikiatri Keluar#a a&alah oran#4oran# yan# san#a( &eka( &en#an pasien &an &ian##ap palin# "anyak (ahu kon&isi pasien ser(a &ian##ap palin# "anyak mem"eri pen#aruh pa&a pasien' Sehin##a keluar#a san#a( pen(in# ar(inya &alam perawa(an &an penyem"uhan pasien' Peran keluar#a men##am"arkan seperan#ka( perilaku in(erpersonal. si-a(. ke#ia(an yan# "erhu"un#an &en#an in&i=i&u &alam posisi &an si(uasi (er(en(u' $al4hal yan# perlu &ike(ahui oleh keluar#a &alam pena(alaksanaan Ke#awa(&arura(an Psikia(ri: a' Pasien yan# men#alami #an##uan iwa a&alah manusia yan# sama &en#an oran# lainnyaD mempunyai mar(a"a( &an memerlukan perlakuan manusiawi "' Pasien yan# men#alami #an##uan iwa mun#kin &apa( kem"ali ke masyaraka( &an "erperan &en#an op(imal apa"ila men&apa(kan &ukun#an yan# mema&ai

&ari seluruh unsur masyaraka(' Pasien #an##uan iwa "ukan "erar(i (i&ak &apa( Esem"uhC >' Pasien &en#an #an##uan iwa (i&ak &apa( &ika(akan Esem"uhC se>ara u(uh. (e(api memerlukan "im"in#an &an &ukun#an penuh &ari oran# lain (&an keluar#a) &' Tu uan perawa(an a&alah : 5enin#ka(kan Keman&irian pasien Pen#op(imalan peran &alam masyaraka( 5enin#ka(kan kemampuan meme>ahkan masalah

e' Pasien memerlukan pemenuhan ke"u(uhan ak(i=i(as sehari4hari seper(i makan. minum &an "erpakaian ser(a ke"ersihan &iri &en#an op(imal' Keluar#a "erperan un(uk mem"an(u pemenuhan ke"u(uhan ini sesuai (ahap4(ahap keman&irian pasien -' Ke#ia(an sehari4hari seper(i melakukan peker aan rumah (rin#an). mem"an(u usaha keluar#a a(au "eker a (seper(i oran# normal lainnya) merupakan salah sa(u "en(uk (erapi pen#o"a(an yan# mun#kin "er#una "a#i pasien #' <erilah peran se>ukupnya pa&a pasien sesuai &en#an (in#ka( kemampuan yan# &imiliki' Pem"erian peran yan# sesuai &apa( menin#ka(kan har#a &iri pasien h' <erilah mo(i=asi pa&a pasien sesuai &en#an ke"u(uhan ((i&ak &i"ua(4"ua() &alam ran#ka menin#ka(kan moral &an har#a &iri i' Kem"an#kan kemampuan yan# (elah &imiliki oleh pasien pa&a wak(u yan# lalu' Kemampuan masa lalu "er#una un(uk mens(imulasi &an menin#ka(kan -un#si klien se&apa( mun#kin

(! Manfaat $era i keluarga a' 5emper>epa( proses penyem"uhan "' 5emper"aiki hu"un#an in(erpersonal >' 5enurunkan an#ka kekam"uhan

DA8$AR PUS$AKA

De=i&o--. *' 1@@1' Psikologi Suatu Pengantar' Alih <ahasa :leh 5ira 8unia(i' 1&isi Ke&ua' 8akar(a: 1rlan##a *uana ,an(in#kaseh. 200%. Skizofrenia dan Gangguan Psikotik Lainnya' Dalam h((p:66www'i&i ak"ar'>om &iakses (an##al 23 5ei 2011 5akalah 6i"nu'"lo#spo('>om6200!6136psikolo#i &an keseha(an men(al Roan. W'5' 1@%@' Ilmu Kedokteran i!a "Psikiatri#. 1&isi Per(ama' 8akar(a: PT' ;elora 8aya S(uar( ? Sun&een' 1@@!' $uku Saku Ke%era!atan i!a& edisi 3' 8akar(a: 1;0 S(uar( ? Sun&en' 1@@!' Ke%era!atan 'i!a (disi III ' 8akar(a : 1;0