Anda di halaman 1dari 18

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]


Pengenalan

Kanak-kanak adalah saintis secara semula jadi. Mereka melakukan apa yang saintis lakukan, tetapi mungkin kerana beberapa sebab yang sedikit berbeza dan kurang sedar. Mereka sangat memahami dunia sama seperti orang dewasa. Ada yang betul-betul menarik, tetapi mengelirukan, dunia yang penuh rangsangan di sekeliling mereka. Kerana mereka meneroka, kanak-kanak menganjurkan apa yang ada di sekeliling mereka, membina skim mereka sendiri dan struktur dan konsep. Teori-teori kanak-kanak membina, sama ada mereka betul atau salah tidak berubah - ubah. Mereka sering logik dan rasional, dan tegas berdasarkan bukti dan pengalaman. Pengalaman yang mungkin tidak mendalam dan cukup luas, keupayaan berfikir tidak mungkin cukup untuk merumuskan apa yang kita panggil teori saintifik, tetapi proses di mana kanak-kanak membentuk idea-idea ini adalah sesungguhnya sangat saintifik.Sesetengah

dipanggil idea-idea awal kanak-kanak yang membentuk miskonsepsi. Miskonsepsi (Fisher, 1983) juga mungkin dirujuk sebagai pendahulu tanggapan (AndersonSmith, 1983), kepercayaan intuitif (McCloskey, 1983), teori naif (Caramazzaet.al, 1983), konsep campuran, atau salah faham konsep. Pada asasnya, dalam bidang sains ini adalah kes di mana sesuatu kanak-kanak tahu dan percaya tidak sepadan dengan apa yang dikenali sebagai betul dari segi sains. Kebanyakan kanak-kanak yang memegang miskonsepsi yang tidak sedar bahawa idea-idea mereka adalah salah. Apabila mereka hanya diberitahu mereka salah, mereka sering sukar untuk menerima tanggapan mereka itu salah terutamanya jika mereka mempunyai tanggapan salah untuk masa yang lama.

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]


PUNCA MISKONSEPSI

Terdapat beberapa punca yang menyebabkan berlaku miskonsepsi di kalangan pelajar.Antara punca punca miskonsepsi pelajar adalah tidak semua pengalaman yang dialami oleh pelajar membolehkan mereka membuat kesimpulan yang tepat atau pun mereka dapat melihat sesuatu daripada pelbagai aspek. Apabila pelajar bertanya kepada ibu-bapa atau ahli keluarga yang lain tentang sesuatu fenomena mereka kadangkala memberi maklumat yang kurang tepat sebab mereka pun kurang tahu tetang fenomena itu Penerangan yang mereka dapat daripada pelbagai sumber seperti media cetak dan elektronik dimana kadangkala kesahihan faktanya boleh diragui. Pengalaman kanak-kanak terhad. Jadi hanya sebahagian bukti yang dijumpai oleh kanak-kanak. Kanak-kanak hanya beri perhatian kepada aspek yang didapati melalui deria meraka dan tidak berdasarkan pemikiran logik. Kanak-kanak yang muda hanya boleh fokus kepada satu-satu ciri sahaja semasa mengkaji sesuatu fenomena atau objek. Kanak-kanak tidak mahu melepaskan idea mereka sebab tidak terdapat penerangan lain yang logik pada mereka Miskonsepsi ini boleh dikategorikan sebagai Preconceived notions iaitu pembentukan konsep yang berakar umbi daripada pengalaman seharian.Contohnya setiap hari mereka akan melihat awan bergerak sewaktu mereka bergerak di luar rumah seolah olah awan tersebut bergerak mengikutinya..

CARA MENGENAL PASTI MISKONSEPSI

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Miskonsepsi boleh dikenalpasti atau ditaksir dengan pelbagai cara.. Di antaranya; melalui temubual di mana guru memilih beberapa konsep yang dianggap sukar dan abstrak oleh kanak-kanak. Kemudian, kanak-kanak diajak untuk mengekspresikan idea mereka mengenai konsep-konsep di atas. Dari sini kita akan dapat mengerti latar belakang munculnya miskonsepsi yang ada dan sekaligus ditanyakan dari mana mereka memperoleh miskonsepsi tersebut. Selain itu,guru juga boleh menggunakan teknik penyoalan untuk mengenal pasti miskonsepsi yang timbul di kalangan pelajar.Guru boleh menyediakan soalan-soalan yang telah dibina dan minta kanak-kanak menjawab secara jujur dan tegaskan kepada mereka bahawa ujian itu bukan untuk digred.Guru boleh gunakan bentuk soalan esei atau objektif. Ujian objektif akan mengandungi soalan-soalan yang mengandungi miskonsepsi yang biasa wujud di kalangan kanak-kanak. Soalan berbentuk esei atau soalan terbuka boleh juga digunakan. Soalan bentuk ini mungkin sesuai kalau anda ingin meneroka untuk memahami cara pemikiran kanak-kanak Melalui pemerhatian juga dapat membantu guru dalam mengenalpasti miskonsepsi pelajar.Guru boleh memerhati dan mendengar perbualan kanak-kanak semasa mereka berbincang dalam kumpulan atau semasa mereka menjalankan eksperimen.

CARA MENGATASI MISKONSEPSI Terdapat beberapa cara bagi membantu guru menangani miskonsepsi murid ini.Secara umumnya untuk membantu pelajar mengatasi miskonsepsi ini adalah mencari bentuk

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

kesalahan yang dimiliki pelajar,mencari sebabnya dan menemukan cara yang sesuai untuk mengatasinya Perkara pertama yang harus dilakukan guru adalah memahami kerangka berfikir kanak-kanak Hal yang dapat dilakukan guru adalah memberi kesempatan pada kanak-kanak untuk menceritakan idea dan pemikirannya mengenai bahan yang sedang dibincangkan secara lisan atau tertulis.Guru juga perlu bertanya kepada kanak-kanak tentang konsep yang biasanya membuat kanak-kanak keliru dan kanak-kanak diminta menjawab secara jujur.Guru boleh mengajak kanak-kanak untuk berbincang tentang bahan tertentu yang biasanya mengandung miskonsepsi, dan guru membiarkan kanak-kanak berbincang dengan bebas.

CARA MENGATASI MISKONSEPSI YANG DISEBABKAN OLEH PELAJAR

Beberapa cara yang dapat dilakukan guru untuk meningkatkan minat belajar kanakkanak.Antara lain guru mengajar dengan menggunakan pelbagai kaedah pembelajaran sehingga kanak-kanak tidak bosan dan senang dengan pembelajaran. Guru menjelaskan kegunaan konsep dalam kehidupan seharian, terutama dalam konteks kehidupan kanak-kanak.Guru berinteraksi secara akrab dengan kanak-kanak untuk menjadikan kanak-kanak suka belajar.Guru juga perlu menunjukkan pada kanakkanak bahwa sesungguhnya kanak-kanak dapat belajar.Guru perlu lebih bersabar dalam menghadapi kanak-kanak terutama yang memiliki kemampuan yang kurang dalam pembelajaran

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Dalam menghadapi miskonsepsi ini,guru boleh menyediakan soalan-soalan secara lisan atau bertulis dan meminta pelajar menjawab soalan yang diberikan secara jujur.Guru perlu menegaskan bahawa soalan soalan yang dikemukakan bukan untuk diambil markah.Soalan soalan tersebut adalah untuk membantu guru memahami tanggapan murid berdasarkan pengetahuan sedia ada mereka.Dalam masalah ini guru seharusnya memberi kesempatan kepada pelajar untuk menerangkan idea dan pemikiran mereka berkaitan tajuk yang dibincangkan secara lisan mahupun bertulis. Contohnya

A) Bulatkan jawapan yang betul

i.

Adakah awan bergerak?

Ya / Tidak

B) Hitamkan jawapan yang sesuai

i.

Mengapakah awan bergerak?

a. Mengikut kita bergerak b. Angin bertiup

Murid menjawab soalan yang dikemukakan berdasarkan pengetahuan sedia ada mereka.Mereka akan berkeliru apabila diberikan soalan berbentuk konsep.Apabila disoal berkaitan pergerakan awan,murid akan menjawab bahawa awan itu bergerak apabila mereka bergerak.Di sini guru dapat mengesan bahawa miskonsepsi telah berlaku di kalangan pelajar.

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Guru perlu penjelaskan kepada pelajar kepada pelajar bagaimana awan terbentuk dan bagaimana awan tersebut bergerak.Di sini guru boleh menerangkan kepada murid melalui tayang video atau melalui eksperimen berkaitan pembentukan awan dan factor yang mempengaruhi awan bergerak. Contoh penerangan guru

Apakah awan? Awan adalah koleksi besar titisan yang sangat kecil kristal air atau ais. Titisan yang begitu kecil dan ringan yang mereka boleh terapung di udara.

Bagaimana awan terbentuk? Udara semua mengandungi air, tetapi yang dekat dengan tanah biasanya dalam bentuk gas yang tidak kelihatan yang dipanggil wap air. Apabila udara panas naik, ia mengembang dan menyejuk. Udara sejuk tidak boleh mengadakan seberapa banyak wap air seperti udara panas, jadi beberapa memeluwap wap ke serpihan-serpihan kecil debu yang terapung di udara dan bentuk titisan kecil sekitar setiap zarah debu. Apabila berbilion titisan berkumpul bersama-sama mereka,maka awan akan kelihatan.

Bagaimana awan bergerak? Awan bergerak dengan angin. Tinggi awan sirus telah ditolak bersama oleh aliran jet, kadang-kadang bergerak dengan lebih daripada 100 batu per jam. Apabila awan adalah sebahagian daripada ribut petir mereka biasanya bergerak pada 30 hingga 40 bsj.

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Guru juga boleh mempamerkan gambar jenis jenis awan kepada murid dan memberi penerangan proses pembentukan awan.

Contoh penerangan guru Pembentukan awan berlaku hampir keseluruhannya pada bahagian bawah atmosfera yang dikenali sebagai Troposfera. Awan terbahagi kepada dua kumpulan besar : iaitu yang berbentuk kumulus (cumiliform) dan yang berbentuk berlapis-lapis(stratiform). Saiz, bentuk dan warna awan berubah mengikut kandungan kelembapan dan kesetabilan Atmosfera pada amnya dibahagi kepada tiga atmosfera. peringkat didifinasikan

mengikut garis lintang, paras ketinggian dan kekerapan kewujudan awan-awan tertentu seperti berikut:

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Peringkat

Kawasan Tropika

Kawasan Berhawa Sederhana

Kawasan Kutub

Tinggi

6 18km

5 13 km 2 7 km Dari paras muka bumi ke 2 km

3 8 km 2 4 km Dari paras muka bumi to 2 km

Pertengahan 2 8 km Rendah Dari paras muka bumi ke 2 km

Terdapat 10 genera awan. Enam daripadanya tergolong ke dalam peringkatperingkat tersebut diatas seperti berikut:

1. Awan peringkat rendah

: Stratokumulus dan stratus.

2. Awan peringkat pertengahan : Altokumulus.

3. Awan peringkat tinggi

: Sirus, Sirokumulus, dan Sirostratus.

Genera selebihnya tidak tergolong kedalam peringkat peringkat tersebut diatas sepenuhnya. Awan-awan ini mempunyai kecenderungan mengembang dari satu peringkat ke peringkat lain seperti berikut:

i.

Altostratus biasanya terjadi pada peringkat pertengahan tetapi boleh mengembang ke peringkat tinggi

ii.

Nimbostratus berkembang dari peringkat pertengahan ke peringkat tinggi dan rendah .

iii.

Awan-awan Kumulus dan Kumulonimbus lazimnya mempunyai tapak di peringkat rendah tetapi mengembang ke peringkat pertengahan dan tinggi.

SCE3102

[MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS]

Guru juga boleh meminta murid sendiri membuat pemerhatian di luar bilik darjah berkaitan pergerakan awan.Di mana meminta murid sendiri melihat sama ada awan tersebut bergerak semasa mereka berdiri di luar bilik darjah atau tidak?Atau sememangnya awan bergerak sama mereka bergerak atau tidak.Di sini guru

perlu memperbetulkan miskonsepsi yang selama ini timbul dalam diri pelajar di mana awan tetap akan bergerak walaupun mereka tidak bergerak kerana awan akan bergerak disebabkan tiupan angin.

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS


Contoh contoh Awan

Kumulonimbus

Kumulus Kongestus

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

10

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS

Kumulus Humilis

Stratokumulus

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

11

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS

Altokumulus

Altostratus

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

12

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS

Sirus

Sirus beralun

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

13

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS

Sirokumulus

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

14

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS


PENUTUP Bukanlah sesuatu yang mudah untuk mengubah miskonsepsi murid kerana kajian telah menunjukkan bahawa murid berpegang teguh dengan miskonsepsi mereka (Mestre 2002). Miskonsepsi ini akan diubah oleh murid sekiranya ada kelainan dalam pengajaran guru di bilik darjah. Walau bagaimanapun, kajian ada menyatakan, hanya sebahagian miskonsepsi mampu diubah manakala sebahagiannya masih kekal (Dunlop 1999). Jika miskonsepsi diabaikan, murid mungkin akan keliru dan tidak dapat menerima pengajaran guru (Mestre 2002). Murid mungkin akan menghafal fakta untuk lulus peperiksaan. Oleh sebab fakta ini tidak digabungkan dengan pengetahuan sedia ada murid, fakta ini hanya akan dapat diingat dalam jangkamasa yang singkat(Dunlop 1999). Ini bermakna, walaupun murid lulus cemerlang, miskonsepsi murid tidak berubah. Untuk membantu murid mengubah dan membina semula konsep sedia ada mereka, guru perlu memberi galakan kepada mereka membuat penyiasatan ke atas fenomenafenomena sains yang menarik. Dunlop 1999 mencadangkan guru memberikan bukti bahawa konsep asas yang dikemukakan oleh saintis pada masa kini adalah lebih tepat untuk menerangkan sesuatu fenomena semulajadi. Hal ini membolehkan murid menghubungkan fenomena, idea dan pengalaman baru dengan konsep sedia ada mereka. Guru perlu mengenalpasti miskonsepsi murid, merancang strategi untuk menangani miskonsepsi ini dan membina teknik penilaian yang mengambil kira sejauh mana murid dapat menyerap konsep sains yang diajar(Trumper 1991).

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

15

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS


Guru juga perlu mengubah peranannya daripada penyampai maklumat kepada penyelidik dan pemudahcara.sebagai penyelidik, guru mengenalpasti pengetahuan sedia ada murid. Sebagai pemudahcara, guru membimbing murid agar dapat mempelajari sesuatu yang bermakna( Bahagian Pendidikan Guru 1995). Guru tidak boleh dianggap sebagai pakar yang cuba menyumbatkan pengetahuan ke dalam minda murid sebaliknya peranan guru adalah sebagai perangsang sifat ingin tahu murid, pencabar konsep sedia ada murid, sumber maklumat dan rakan penyiasat (Roslijah A. Samad 2004). Maksudnya, murid bertanggungjawab sepenuhnya terhadap aktiviti pembelajaran.zol Azlan (2000) berpendapat, perubahan peranan guru sebegini akan memberi peluang kepada murid membina potensi diri dan kreativiti dalam segala aspek.

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

16

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS


REFLEKSI Alhamdulillah syukur ke hadrat Ilahi,dengan limpah dan kurniaNya,saya dapat menyiapkan tugasan ini dalam masa yang ditetapkan.Setinggi tinggi terima kasih buat Pn Yusmarini Bt Yusoff selaku Pensyarah Pembelajaran Sains Kanak kanak di atas bimbingan dan tunjuk ajar sepanjang saya menyiapkan tugasan ini.Ucapan terima kasih juga buat semua rakan rakan sekelas dan rakan rakan di sekolah yang sudi membantu saya mencari bahan serta memberi idea dalam saya menyiapkan tugasan. Dalam tempoh menyiapkan tugasan ini,di peringkat awalnya saya mengalami kesukaran keran tidak memahami kehendak soalan tugasan.Namun,dengan pertolongan dan penerangan yang diberikan,akhirnya saya dapat jua menyiapkannya.

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

17

MISKONSEPSI PELAJAR DALAM PEMBELAJARAN SAINS


BIBLIOGRAFI 1) Miskonsepsi Pembelajaran Sains di ambil atas talian : http://www.scribd.com/doc/47149075/miskonsepsi-pembelajaran-sains 2) Pembentukan awan di ambil atas talian : www.instun.gov.my/.../107-berita-falak-212007 3) Children misconception in science dia ambil atas talian : http://www.scribd.com/doc/14207212/children-misconception-in-science

Mariati Binti Ahmad PPG Sains 801103-06-5182 0212/2876

18