Anda di halaman 1dari 22

Fonemik ialah cabang fonologi yang menitikberatkan analisis system bunyi sesuatu bahasa secara sinkronik,khususnya untuk mengenal

pasti fonem fonem dalam bahasa tersebut dan menghasilkan system tulisan.

Fonemik mengkaji bunyi bunyi


yang penting dalam sesuatu bahasa. Bunyi itu penting kerana ia mempunyai fungsi atau

ciri pembeza

FONEM / FONEMIK

Fonem adalah unit penggalan bahasa yang terkecil

yang dapat membezakan makna. Banyak bunyi boleh diujarkan oleh alat artikulasi dan digolongkan kepada beberapa bunyi yang penting sahaja. Bunyi bunyi yang tergolong ke dalam keluarga yang sama dikenali sebagai fonem. Setiap fonem itu mempunyai anggota anggota yang terdiri daripada fon fon yang mempunyai ciri ciri fonetik yang sama

Fonem Segmental Bahasa Melayu


Sebanyak 36 fonem dalam bahasa Melayu, iaitu 27

fonem asli dan 9 fonem pinjaman (kesemuanya geseran). Daripada jumlah fonem asli ini, terdapat 6 fonem vokal, 18 fonem konsonan dan 3 fonem diftong. Fonem Vokal Bunyi vokal bahasa Melayu terbahagi kepada tiga, iaitu vokal hadapan, vokal tengah dan vokal belakang.

Contoh Vokal 1)Vokal [i]


AWAL Ibu ipar 2) Vokal [e] TENGAH pita tidur AKHIR kiri jari

AWAL alur aku

TENGAH mata baju

AKHIR sama siapa

3)Vokal []
AWAL [mpat] [mak] TENGAH [tpat] [gra k] AKHIR -

4)Vokal [u ]
AWAL ubat ulat TENGAH sudu pukat AKHIR buku biru

5)Vokal [O]
AWAL otot obor TENGAH tokoh kota AKHIR koko pidato

Fonem Konsonan Bunyi bunyi konsonan dalam bahasa Melayu boleh dibahagikan kepada dua jenis, iaitu: i) konsonan asli yang berasal daripada bahasa Melayu. ii)konsonan pinjaman yang dipinjam daripada bahasa bahasa asing. Konsonan Asli bahasa Melayu Konsonan asli bahasa Melayu terdiri daripada 18 konsonan yang memang sedia ada dalam sistem bunyi bahasa Melayu. Berdasarkan cara pengeluaran dan daerah daerah artikulasi,konsonan konsonan asli bahasa dapat dibahagikan kepada tujuh jenis, iaitu:

Letupan atau plosif


Letusan atau afrikat Geseran atau frikatif

Getaran atau fril


Sisiran atau lateral Sengau atau nasal Separuh vokal

Konsonan Letupan Bunyi bunyi konsonan letupan dapat dibahagikan kepada empat jenis, iaitu a)Konsonan letupan dua bibir : i)Letupan dua bibir tak bersuara [p]

AWAL

TENGAH

AKHIR

papan
paku

bapa
jumpa

gelap
redup

ii) Letupan dua bibir tak bersuara [b]:


AWAL bawa TENGAH tabah AKHIR azab

bakul

ubat

darab

b) Konsonan Letupan Gusi: i) Letupan gusi tak bersuara [t]:

AWAL tali
takut

TENGAH hitam
K tat

AKHIR sakit
tamat

ii) Letupan gusi bersuara [d]


AWAL duga data TENGAH cadar buda AKHIR tekad jasad

c) Konsonan Letupan Lelangit Lembut -)Letupan lelangit lembut tak bersuara [k] AWAL TENGAH AKHIR

kurus kami

paka bakar

kritik politik

ii) Letupan lelangit lembut bersuara [g]


AWAL gatal gulai TENGAH segak tagih AKHIR dialog beg

d) Konsonan Letupan Glotis

AWAL

TENGAH

AKHIR

kaka
saat

gaga
P ti

adi
R ta

Konsonan Geseran
c) Konsonan Geseran Gusi [s]
AWAL suka satu TENGAH rasa jasa AKHIR bebas atas

b) Konsonan Geseran Glotis [h] AWAL TENGAH AKHIR

hakis halia

mahal jahat

titah tanah

Konsonan Getaran Gusi Bersuara [r]


AWAL rumah rambut TENGAH marah kurau AKHIR lapar pagar

Konsonan Sisian Gusi Bersuara [l]

AWAL lancar

TENGAH hala

AKHIR kapal

lali

kulat

pukal

Konsonan Sengau

c)Sengau dua bibir bersuara [m]


AWAL makan mula TENGAH lama semut AKHIR siram taam

b) Sengau Gusi Bersuara [n] AWAL nasi nanas TENGAH benih kena AKHIR depan tahan

Konsonan Separuh Vokal


c)Konsonan separuh vokal dua bibir [w]
AWAL wujud wajib TENGAH kawal mawar AKHIR takraw -

b) Konsonan separuh vokal lelangit keras [y]

AWAL

TENGAH

AKHIR

yuran yakin

bayar bayam

ii) Konsonan Pinjaman Dalam Bahasa Melayu


Dalam bahasa Melayu, terdapat beberapa konsonan

yang dipinjam daripada bahasa asing seperti bahasa Arab, Sanskrit dan Inggeris. Contoh : g)Konsonan Geseran Bibir Gigi Tak bersuara [f]

g)Konsonan Geseran Bibir Gigi Tak bersuara [f]


AWAL fajar Fasih TENGAH lafaz hafaz AKHIR arif saf

b) Konsonan Geseran Bibir Gigi Bersuara [v]

AWAL
variasi van

TENGAH
novel aktiviti

AKHIR

) Konsonan Geseran Gusi lelangit Keras Tak Bersuara [

] Contoh perkataan:
arikat
arat

Ma arakat
Mu kil

) Konsonan Geseran Lelangit Lembut Tak Bersuara [x] Contoh perkataan: xatam xiamat baxil tarix

RUMUSAN
Fonem adalah unit penggalan bahasa yang terkecil

yang dapat membezakan makna. Fonem segmental bahasa Melayu terdiri daripada vokal, konsonan dan diftong. Vokal bahasa Melayu terbahagi kepada vokal hadapan, vokal tengah, dan vokal belakang.

Konsonan bahasa Melayu terdiri daripada konsonan asli dan konsonan pinjaman.
Konsonan bahasa Melayu terbahagi kepada jenis jenis letupan, letusan, geseran, getaran, sisian, sengau, dan separuh vokal. Diftong adalah rentetan dua vokal yang dihasilkan dengan satu hembusan nafas sahaja dan mempunyai satu puncak kelantangan. Fonem supra-segmental bersifat fonemik dan terdiri daripada unsur unsur tekanan, panjang-pendek, tona, dan persendian.