Anda di halaman 1dari 10

KEMENTERIAN PENDIDIKAN MALAYSIA

INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS TEMENGGONG IBRAHIM JALAN DATIN HALIMAH ,80350 JOHOR BAHRU , JOHOR DARUL TAKZIM

BMM 3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

NAMA NO. KAD PENGENALAN ANGKA GILIRAN OPSYEN PENSYARAH PEMBIMBING JABATAN TARIKH SERAHAN TUGASAN

MUHAMMAD IMRAN BIN IBRAHIM 920326-06-5309 2012121340016 5 PISMP BM/PJ/PM MOHD ARIS BIN ANIS JABATAN PENGAJIAN MELAYU 20 MAC 2014

1.0 GRAFIK GOLONGAN KATA

Kata Nama
Kata Nama Khas: Hidup - Manusia : Nina,Jamil,Rubi - Bukan a Manusia : Si Belang , FTompok,Comel Tak hidup Proton Saga,Pasir Mas Kata Nama Am: Konkrit - konsep kebendaan ; tangan,rumah,ayam Abstrak -bukan kebendaan ; mimpi,roh,idaman

Kata Kerja
Kata Kerja Transitif Aktif Ali membeli buku. Pasif Buku dibeli oleh Ali.

Kata Adjektif
Sifat baik,jahat,cerdik warna putih,kuning,biru ukuran panjang,pendek bentuk bulat,bundar.leper pancaindera sedap,cantik,merdu waktu cepat,spontan cara cepat,laju perasaan rindu,geram,asyik jarak nyaris,jauh,dekat

Kata Tugas
Kata Sendi nama ; di,ke,dari,dengan Kata Tanya ; bila , bagaimana Kata Arah ; atas,bawah,dalam Kata Nafi ; tidak ,bukan Kata Perintah ; sila,tolong,harap Kata Penguat ; sangat,amat,paling Kata Pembenar ; ya ,benar,betul Kata Pembenda ; -nya Kata Penekan ; -nya Kata Hubung ; dan,atau,tetapi Kata seru ; wah,amboi Kata bantu ; akan,sudah,pernah Kata Penegas ; -lah,-tah Kata Pemeri ; ialah,adalah

Kata Kerja Tak Transitif Berpelengkap beransur (pulih) menjadi (guru) berbuat (baik) Tak berpelengkap bangun tumbang berjalan

Kata Ganti Nama Tunjuk; sini,situ,sana Diri orang - pertama ; saya - kedua ; kamu - ketiga ;dia Diri Tanya ; siapa,apa,mana

2.0

PENGENALAN

Abdullah Hassan

menyatakan definisi morfologi dalam buku Linguistik

Am,2007 : 117 , morfologi ialah bidang linguistik yang mengkaji bagaimana perkataan dibina.Kajian ini dilakukan terhadap unsur-unsur yang membentuk perkataan, prosesproses membentuk perkataan dan bentuk bentuk perkataan ialah morfem dan kata.Manakala, Nik Safiah Karim dan rakan rakannya dalam buku Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga, 2011 berpendapat morfologi ialah bidang ilmu bahasa yang mengkaji struktur , bentuk dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang yang turut menjadi unit bahasa yang bermakna.

Oleh yang demikian, bahasa Melayu merupakan bahasa yang sangat unik serta boleh menerima pelbagai proses untuk menjadikannya lebih baik selari dengan sifat bahasa itu yang dinamis. Melihat kepada proses penggandaan merupakan proses terpenting yang berlaku dalam bahasa Melayu. Terdapat pelbagai jenis proses penggandaan berdasarkan pendapat beberapa ahli bahasa seperti Nik Safiah Karim (2011) dan Asmah haji Omar (2009)..

Walaupun setiap ahli bahasa atau penulis mendefinisikan bentuk kata ganda atau penggandaan ini dengan hampir sama definisinya, tetapi terdapat perbezaan dalam proses penggandaan terutama dari segi golongan kata. ,Nik Safiah Karim (2011) membahagikan kata ganda kepada tiga bentuk utama iaitu penggandaan penuh, penggandaan separa dan pengandaan berentak atau berirama berdasarkan Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga, Asmah Haji Omar (2009) pula membahagikan kata ganda kepada 9 bentuk menurut bukunya Nahu melayu Mutakhir. Walaupun terdapat perbezaan daripada segi bentuk dan istilah, tetapi bentuk gandaan kata masih mempunyai persamaan.

Penulisan ini akan membincangkan perbandingan dan persamaan yang jelas tentang aspek kata ganda menurut dua buah buku yang dikaji iaitu Tatabahasa Dewan dan Nahu Melayu Mutakhir . Berdasarkan penulisan daripada ahli bahasa dan penulis buku tersebut, persamaan dan perbezaan yang dikaji akan dikupaskan dengan lebih terperinci.

3.0

DEFINISI DAN KONSEP

Nik Safiah Karim (2011) serta rakan-rakannya dalam buku Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga menyatakan bahawa proses penggandaan dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar .Hal yang demikian membawa maksud bahawa kata dasar boleh mengalami tiga jenis penggandaan iaitu penggandaan penuh , penggandaan separa serta penggandaan berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu.

Manakala menurut Asmah Haji Omar (2009) dalam bukunya Nahu

Melayu

Mutakhir iaitu gandaan adalah kata yang dihasilkan oleh penggandaan.Penggandaan didefinisikan sebagai proses mengulangi sesuatu perkataan,seluruhnya atau pada bahagian-bahagian tertentu , maka pengulangan berlaku pada unsur kata yang berkenaan, dan unsur ini boleh merupakan suku kata (satu atau lebih) atau rentetan bunyi-bunyi ( vokal dan/atau konsonan ) yang tidak bertaraf suku kata.Beliau pula telah membahagikan penggandaan kepada sembilan jenis. 4.0 PERBANDINGAN TATABAHASA DEWAN DENGAN NAHU MELAYU MUTAKHIR

Perbandingan bagi kedua-dua buah buku boleh dilihat daripada segi persamaan dan perbezaan khususnya bagi bentuk kata ganda. Terdapat banyak penulis yang membincangkan berkenaan jenis-jenis kata ganda.Sebagai contoh bagi kedua-dua buah buku ini ,setiap penulis menerangkan penggandaan mempunyai maksud yang khusus.Namun demikian,realitinya mendukung makna yang hampir sama, mungkin cara pemikiran sahaja yang berbeza.Dalam kata lain, kata ganda dihasilkan melalui proses pengulangan kata dasar serta proses penggandaan membolehkan kata dasar bagi kesemua jenis kata ganda mempunyai makna dan maksud yang tertentu. 4.1 Persamaan bentuk kata ganda mengikut Tatabahasa Dewan dengan Nahu Melayu mutakhir.

Penggandaan penuh dengan penggandaan seluruh kata mempunyai proses binaan gandaan yang hampir sama iaitu pengulangan pada kata tunggal. Kata tunggal diulang sepenuhnya bagi membentuk kata ganda penuh (kata tunggal) dan gandaan seluruh .

Persamaan dari segi tanda baca pula adalah kedua-dua kata ganda penuh dan kata ganda seluruh memerlukan tanda baca sempang (-) untuk memisahkan kata yang digandakan.

Selain itu, kata ganda penuh dan kata ganda seluruh mempunyai persamaan daripada segi golongan kata. Kata tunggal atau dasar yang membentuk kata ganda seluruh terdiri daripada kata nama. Misalnya kura-kura merupakan kata nama yang merujuk kepada sejenis binatang. Kata nama juga merupakan salah satu golongan kata yang terbentuk dalam kata ganda penuh. Sebagai contoh buku merupakan kata nama dan apabila digandakan akan menjadi buku-buku. Asmah Haji Omar (2009:274) menambah lagi, kata gandaan asal dianggotai oleh kata kerja dan kata sifat selain daripada kata nama. Kata ganda penuh dianggotai oleh golongan kata nama, kata kerja, kata sifat dan kata adverba (Asmah Haji Omar 2009:252).

Tatabahasa Dewan Golongan Kata Peggandaan Penuh

Nahu Melayu Mutakhir Gandaan seluruh kata

Kata Nama

Rumah-rumah, orang-orang, permainan-permainan Putus-putus, buat-buat, mainmain, makan-makan Baik-baik, tajam-tajam, sukarsukar, tinggi-tinggi

Paru-paru, biri-biri, agar-agar, anai-anai Pura-pura, olok-olok, ragu-ragu

Kata Kerja

Kata Sifat

Renyai-renyai, was-was, mulukmuluk, sepoi-sepoi

Rajah 1.0 Persamaan kata ganda penuh dan kata ganda seluruh.

Asmah Haji Omar (2009:261) menjelaskan penggandaan dapat berfungsi sebagai penetap golongan atau pengubah golongan. Kenyataan ini dikukuhkan dengan contoh yang diberikan oleh Ahmad Khair (2012) dalam bukunya. Berdasarkan contoh yang diberikan terdapat persamaan berkenaan fungsi gandaan iaitu sebagai penetap dan pengubah golongan kata. Gandaan penuh apabila digandakan akan menyebabkan golongan kata tetap kekal dan juga berubah, manakala bagi kata ganda seluruh, golongan kata masih kekal.

Hal ini kerana apabila dipisahkan, sesuatu kata tidak membawa makna dan kalau ada sekalipun ia membawa makna yang lain daripada kata yang digandakan. Misalnya agar-agar merujuk kepada benda iaitu sejenis makanan. Apabila dipisahkan ianya akan menjadi agar yang merujuk kepada kata hubung pancangan keterangan. Asmah Haji Omar (2009:252) menyatakan proses gandaan penuh boleh mengubah golongan kata daripada kata nama kepada kata sifat, kata nama kepada kata adverba, kata nama kepada kata harapan, kata kerja kepada kata adverba, kata sifat kepada adverba dan kata nafi kepada kata sifat. Contohnya hati (KN) bila digandakan akan menjadi hati-hati (KA). 4.2 Perbezaan bentuk kata ganda mengikut Tatabahasa Dewan dengan Nahu Melayu mutakhir.

Seterusnya,antara perbezaan yang dapat dilihat ialah pada pada jenis penggandaan separa ( Tatabahasa Dewan ) dengan penggandaan menyaling ( Nahu Melayu Mutakhir ) . Dinyatakan dalam penggandaan menyaling, unsur yang diulang itu ditandai dengan awalan me- . Contohnya, tawar menawar , pandang memandang , bunuh- membunuh. Jika diperhatikan pada contoh yang telah diberi, kebanyakan frasa yang terbentuk darinya merupakan frasa kerja menyaling.Oleh yang demikian , penggandaan jenis ini dinamakan penggandaan menyaling.Seterusnya, penggandaan ini juga hanya boleh berlaku pada dua golongan kata sahaja iaitu kata nama dan kata kerja .Contoh pengunaannya dalam kata nama juga hanya dua contoh iaitu sebeleh-menyebelah dan seberang menyeberang. Manakala contoh bagi kata kerja telah dinyatakan pada sebelumnya.

Agak berlainan pula menurut Tatabahasa Dewan iaitu dinyatakan dalam proses penggandaan separa , bentuk ganda itu boleh diletakkan di-belakang atau di hadapan kata dasar.Aspek imbuhannya juga berbeza melihat kepada penggandaan separa kata kerja berawalan iaitu boleh menerima berbagai imbuhan awalan seperti ber- , ter-, di- dan meN- dan tidak hanya terbatas kepada imbuhan awalan me- seperti yang dinyatakan dalam Nahu Melayu Mutakhir. Contoh-contohnya adalah seperti berikut : berlari-lari, tersenyum-senyum, dimarah-marah, mencari-cari atau cari-mencari. Penggandaan jenis ini pula boleh berlaku pada tiga jenis golongan kata iaitu kata nama,kata kerja dan kata adjektif berbanding Nahu Melayu mutakhir yang hanya dua golongan kata sahaja.

Di samping itu juga, berdasarkan Nahu Melayu Mutakhir, terdapat jenis penggandaan dengan Ber- iaitu dikatakan wujud oleh frasa anak beranak dan adik beradik. Kata gandaan anak beranak ini pada mulanya digunakan secara bersahaja untuk merujuk kepada keluarga yang terdiri dari ibu bapa dan anakanak mereka.Kini ,gandaan ini telah dipopularkan dalam penamaan firma dan syarikat yang mempunyai & Sons sebagai namanya .Dari firma itu,maka dikenal dalam bahasa Melayu sebagai Abdullah Anak Beranak. Agak janggal apabila proses gandaan jenis ini tidak terdapat tanda baca sempang ( - ) bagi memisahkan kata yang digandakan itu.

Hal ini berbeza jika dilihat dalam Tatabahasa Dewan yang menyatakan bentuk penggandaaan separa boleh menerima imbuhan awalan ber- bagi kata berimbuhan khususnya golongan kata kerja. Misalnya, berlari-lari , berkata-kata, berbisik-bisik dan sebagainya.Selain itu , boleh juga menerima imbuhan apitan iaitu ber- -an . Contohnya , bersalam-salaman,berkasih-kasihan,bertikamtikaman. Jika diamati, bagi proses penggandaan ini masih terdapat tanda baca sempang ( - ).

Selain itu,berdasarkan Nahu Melayu Mutakhir juga , penggandaan dengan sisipan dinyatakan struktur gandaannya iaitu A B dimana B terdiri dari A yang mendapat sisipan em. Sebagai contoh, talitemali dari golongan kata nama , jari-jemari juga golongan kata nama dan gilang-gemilang bagi golongan kata sifat. Kesemua contoh tersebut memperlihatkan bahawa unsur keduanya tidak dapat berdiri sendiri sebagai kata sempurna. Sebaliknya, pada contoh perkataan gilang-gemilang unsur pertamanyalah yang tidak dapat berdiri sendiri sebagai kata sempurna.Selain itu,dikatakan frasa yang terbit dari proses penggandaan jenis ini yang masih terdapat dalam bahasa Melayu sekarang ini adalah peninggalan bahasa Melayu yang lebih tua.

Manakala , lain pula yang disampaikan oleh Tatabahasa Dewan iaitu penggandaan berentak dilihat berbeza bentuk penggandaan dengan sisipan. Hal ini kerana , penggandaan berentak membawa maksud proses yang terhasil daripada pengulangan kata dasar berdasarkan rentak bunyi tertentu dalam kata dasar .

Sebagai contoh , penggandaan berentak bagi kata adjektif gilang-gemilang yang melalui proses penggandaan berentak persamaan bunyi vokal iaitu mengikut rentak bunyi pada awal fonem kata dasar tersebut iaitu (gi)lang(gemi)lang.Berbeza pula menurut Nahu Melayu mutakhir yang mengatakan proses penggandaan bagi perkataaan gilang-gemilang tersebut mendapat sisipan em.

5.0

RUMUSAN

Kesimpulannya, walaupun berbeza dari segi istilah tetapi kaedah pembentukannya adalah masih hampir sama. Proses pembentukan kata ganda di antara kedua-dua buah buku ini hampir sama walaupun istilah yang digunakan berbeza. Contohnya, buku Tatabahasa Dewan (2011), proses penggandaan dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar .Hal yang demikian membawa maksud bahawa kata dasar boleh mengalami tiga jenis penggandaan iaitu penggandaan penuh , penggandaan separa serta penggandaan berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu.

Begitu juga dengan kata ganda disebut sebagai penggandaan di dalam buku Nahu Melayu Mutakhir dan membawa definisi sebagai proses mengulangi sesuatu perkataan,seluruhnya atau pada bahagian-bahagian tertentu. Dalam pada itu ia juga membahagikan kata ganda kepada 9 bentuk iaitu gandaan seluruh kata, penggandaan kata dasar,penggandaan suku kata pertama, penggandaan berima, penggandaan menyaling, penggandaan suku kata akhir, penggandaan dengan bentuk kean,penggandaan dengan sisipan dan yang akhir sekali penggandaan dengan Ber-.

Walau bagaimanapun, dalam proses pembentukan kata melalui kata ganda atau penggandaan ini terdapat perbezaan dari segi huraian dan pengistilahan.Contohnya Nik Safiah (Tatabahasa Dewan) menerangkan perkataan gilang telah melalui proses gandaan berentak persamaan bunyi vokal lalu membentuk perkataan gilang-gemilang. Berlainan pula yang diterangkan Asmah Hj. Omar (Nahu Melayu Mutakhir) iaitu perkataan gilang telah melalui proses penggandaan sisipan lalu struktur gandaannya telah mendapat sisipan em dan kemudiannya terbentuklah perkataan gilang gemilang.

Hakikatnya,Asmah Haji Omar (2009) melihat bahasa secara eklektik. Melalui pendekatan seperti itu, maka cara pemaparan butir-butir bahasa bersifat maksimalis dan dengan demikian memberi kemungkinan menerangkan setiap butir yang berlaku dalam bahasa berdasarkan teori utama dan teori tunjangan yang diterapkan.Buku Tatabahasa Dewan pula merakamkan sistem bahasa Melayu yang merupakan salah satu korpus utama bahasa Melayu dan menjadi pegangan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.Keseragaman dalam setiap aspek bagi semua bahasa di dunia ini memang agak sukar dicapai. Namun begitu, perlunya sebuah buku yang menjadi pegangan dan panduan bagi pengguna seperti buku Tatabahasa Dewan agar tidak tersasar dan menyimpang jauh dari peraturan atau sistem bahasa yang betul.

Oleh itu, dapatlah disimpulkan bahawa kedua- dua buku ini ada banyak perbezaan pendapat dan huraian tentang pembentukan kata ganda atau menerbitkan perkataan di dalam bahasa Melayu. Walau bagaimanapun, terdapat sedikit persamaan dalam sesetengah huraian dan penerangan untuk membentuk kata ganda ini. Walau bagaimanapun, kedua- dua buku ini amat bermanfaat dan dapat membantu dalam mempelajari proses pembentukan kata bahasa Melayu serta boleh dijadikan pegangan dalam mempelajari dan mendalami tatabahasa bahasa Melayu khususnya dalam bidang morfologi.

RUJUKAN

Abdullah Hassan, 2007. Linguistik Am. Kuala Lumpur : PTS Publication & Distributors Sdn. Bhd.

Ahmad Khair Mohd Nor, 2012. Pembentukan Kata Dalam Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Percetakan Salam Sdn. Bhd.

Asmah Haji Omar, 2009. Nahu Melayu Mutakhir. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Nik safiah Karim, Farid M. Onn, Hashim haji Musa dan Abdul Hamid Mahmood, 2011. Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Yoo kee Jiar, Rohaini Kamsan, 2000. Tatabahasa Bestari . Selangor: Pearson Education Malaysia Sdn Bhd.