Anda di halaman 1dari 313

Menerangi hidup anda

Berganding bahu membangunkan


Negara selama tahun
Peristiwa
Penting
1949-2009
PEMALAYSIAAN
yang dilatih untuk mengambilalih
jawatan-jawatan penting profesional
dan teknikal dalam CEB.
Proses pemalaysiaan ini membuka satu
lembaran bersejarah apabila Dato
Kurnia Jasa Haji Osman Taib menjadi
anak watan pertama yang dilantik
sebagai Pengerusi CEB pada tahun
1960. Ini disusuli dengan perlantikan
Raja Tan Sri Zainal Raja Sulaiman
sebagai Pengurus Besar pertama pada
tahun 1964.
Sejurus selepas Negara mencapai
kemerdekaan pada 1957, Lembaga
Lektrik Pusat (Central Electricity Board
atau CEB) yang di tubuhkan pada
1 September 1949, adalah antara
institusi Kerajaan yang paling awal
menyertai proses pemalaysiaan selaras
dengan semangat kebangsaan pada
masa itu. Berkat dari program pendidikan
bersepadu dan yang dirancang rapi,
ramai penuntut telah dihantar untuk
melanjutkan pelajaran di institusi-
institusi terkemuka di United Kingdom.
Mereka merupakan kumpulan perintis
Pada 1965, CEB mula dikenali dengan
nama baru Lembaga Letrik Negara
( LLN) . Pada tahun 1968, proses
memalaysiakan LLN telah berjaya
dilaksanakan dalam tempoh 12 tahun
daripada 20 tahun yang dirancang pada
awalnya dahulu apabila 80 ekspatriat
yang memegang jawatan penting telah
diganti oleh anak-anak Malaysia yang
berkelayakan.
60
tahun
MENYINARI HIDUP RAKYAT SELAMA
ELEKTRIFIKASI
bandar . Bekal an t enaga kepada
kawasan l uar bandar memai nkan
peranan utama dalam merealisasikan
kesaksamaan sosial. Ia membantu
mengurangkan jurang antara golongan
yang berada dan yang miskin. Ia juga
memberi peluang kepada petani dan
nelayan mendapat faedah daripada
mekani sasi dan aut omasi unt uk
memper t i ngkat kan pr odukt i vi t i ,
menembusi pasaran dan menyertai
proses pengkomersialan. Elektrifikasi
juga merangsangkan pertanian ala
perl adangan besar-besaran serta
agroindustri dan menjadikan pertanian
salah satu sektor utama ekonomi
Malaysia hingga ke hari ini.
Usaha mengelektrifikasikan negara
bermula dengan nyata sejak tamat
Perang Dunia Kedua. Industri getah dan
bijih timah yang maju secara mendadak
pada era pasca perang menimbulkan
cabaran besar kepada CEB untuk
memenuhi permintaan elektrik yang
semakin meningkat. Agenda utama CEB
adalah membina Grid Elektrik Nasional
satu rangkaian yang merentasi
seluruh negara dan membekal tenaga
dari loji janaelektrik kepada pelanggan.
Selepas Merdeka, elektrifikasi kawasan
luar bandar diberi keutamaan untuk
merangsang pembangunan negara,
membasmi kemiskinan dan meningkat-
kan taraf hidup rakyat Malaysia di luar
Program elektrifikasi luar bandar TNB
telah mendapat pengiktirafan masa
zaman LLN dahulu dari Bank Dunia
(World Bank), pemberi pinjaman utama
projek tersebut, yang menyifatkan LLN
sebagai sebuah perbadanan milik
Kerajaan yang dikendali secara pintar
dengan kedudukan kewangan yang
kukuh. Kejayaan program elektrik luar
bandar Malaysia telah dijadikan teladan
oleh negara-negara sedang membangun.
Secara keseluruhannya, program ini
telah dapat membekalkan elektrik
kepada 99 peratus kawasan di luar
bandar di Semenanjung Malaysia.
PENGINDUSTRIAN
Bi l a Negar a ber t ambah maj u,
pembangunan industri di Malaysia
turut meningkat canggih dan berjaya
menarik industri berteknologi tinggi,
industri berasaskan pengetahuan dan
intensif modal serta aktiviti nilai
tambah yang tinggi.
TNB adalah penyumbang langsung
kepada pembangunan industri Malaysia
yang sudah mencapai kejayaan besar
sejak program industrialisasi dimulakan.
Rangkaian elektrik TNB yang luas
Pada peringkat awalnya, program
industrialisasi di Malaysia diperkenalkan
untuk tuj uan memaj ukan i ndustri
penggantian import. Fokusnya mula
beralih pada tahun 1970an kepada
penggalakan industri intensif buruh dan
yang berorientasikan eksport. Tujuan
utamanya ialah mencipta peluang
pekerjaan serta menangani kesan-
kesan negatif harga komoditi utama
yang tidak menentu dan perolehan
eksport ekonomi negara.
adalah salah satu faktor utama yang
menarik pelaburan asing ke Malaysia.
Syarikat memainkan peranan penting
dalam memastikan bekalan elektrik
yang stabil dan selamat dan terus
menyuluhi perjalanan negara ke arah
industrialisasi. Pertumbuhan prasarana
yang dianggap sebagai sesuatu yang
amat diperlukan untuk pembangunan
ekonomi kini pula menjadi pemangkin
dan per angs ang per t umbuhan
industrialisasi yang lebih pesat di
Malaysia.
60
tahun
MENYINARI HIDUP RAKYAT SELAMA
PENSWASTAAN
yang intensif modal. Pada tahun 1990,
Lembaga Letrik Negara diperbadankan
sebagai Tenaga Nasional Berhad (TNB)
dan pada tahun 1992, mula disenaraikan
di Kuala Lumpur Stock Exchange (yang
sekarang di kenal i sebagai Bursa
Malaysia).
Didorong oleh semangat keusahawanan
dan daya saing, TNB terus mengorak
l angk ah s ebagai badan y ang
diswastakan dan sejak itu juga telah
diiktiraf sebagai salah satu contoh
utama kejayaan dasar penswastaan
Kerajaan. TNB kini adalah antara
syarikat terbesar di Bursa Malaysia dan
Penswastaan mula diumumkan oleh
Keraj aan pada tahun 1983 untuk
merintis jalan ke arah penyertaan sektor
swast a yang l ebi h l uas dal am
pembangunan negara. Di samping
memudahkan pertumbuhan ekonomi,
penswastaan juga bertujuan untuk
mengurangkan beban kewangan dan
pentadbiran Kerajaan, menyederhanakan
kehadiran Kerajaan dalam ekonomi,
menurunkan perbelanjaan awam, dan
meni ngk at k an k ec ek apan dan
produktiviti.
Antara sektor yang dikenalpasti untuk
tujuan penswastaan ialah sektor elektrik
antara majikan swasta terbesar dengan
warga kerja lebih kurang 25,000 orang.
Kerana kecemerlangan prestasinya,
TNB telah ditempatkan sebagai antara
Tiga Majikan Terunggul di ASEAN.
Pada tahun 2008, TNB termasuk dalam
senarai Platts 250 sebagai salah satu
syarikat tenaga terunggul di dunia.
Pada tahun itu juga, TNB menduduki
tempat ke-575 daripada tempat ke-681
tahun lalu dalam senarai syarikat
terbesar dan yang paling berjaya di
dunia Forbes 2000.
PEMPELBAGAIAN
perkakas suis tertebat gas dan voltan
tinggi, pemutus litar dan pemisah. TNB
juga menyediakan perkhidmatan dan
k hi dmat pak ar r undi ng dal am
pengurusan dan pembangunan projek
sistem penyejukan daerah (District
Cooling), penjanaan bersama (co-
generation) dan pengurusan tenaga
bangunan, tenaga boleh diperbaharui
kecil serta perkhidmatan pembaikan
dan penyelenggaraan bagi peralatan
loji janaelektrik.
Di samping kepakarannya dalam bisnes
teras iaitu penjanaan, penghantaran,
dan pembahagian elektrik, TNB juga
telah mempelbagaikan portfolionya
dengan menceburi bidang pembuatan,
perkhi dmatan dan khi dmat pakar
runding serta pendidikan.
Menerusi anak-anak syarikatnya, TNB
dapat mengeluarkan produk-produk
seperti alat ubah sistem pembahagian,
kabel-kabel elektrik, wayar optikal
tanah, kabel voltan rendah, pengalir,
TNB turut berganding bahu dengan
para penyedi a pendi di kan dal am
Negara dengan membangunkan modal
insan negara melalui anak syarikat
milik penuhnya iaitu Universiti Tenaga
Nasional Sdn Bhd (UNITEN), yang
menawarkan kursus dalam bidang
kejuruteraan, teknologi maklumat,
pengurusan perniagaan dan perakaunan.
60
tahun
MENYINARI HIDUP RAKYAT SELAMA
GLOBALISASI
Pada November 2005, TNB menerusi
sebuah konsortium di antara Arab Saudi
dan Malaysia telah menandatangani
perjanjian untuk menyertai Projek
Tenaga dan Air Bebas (Independent
Water and Power Project atau IWPP)
terbesar di dunia, Shuaibah III yang
bernilai sebanyak AS2.45 bilion.
TNB terus meneroka peluang-peluang
lain yang berpotensi menghasilkan
perkongsian dan kerjasama dengan
s y a r i k a t a n t a r a b a n g s a d a l a m
perkhidmatan utiliti. Menerusi TNB
TNB mul a mencebur di r i dal am
perniagaan luar negara pada tahun
1995 menerusi TNB Liberty Power,
sebuah penjana bebas (Independent
Power Producer atau IPP) yang berjaya
men dapatkan projek untuk menjana dan
membekal elektrik kepada Water and
Power Development Authority (WAPDA)
di Daerah Ghoki , Provi nsi Si ndh,
Pakistan. TNB Liberty Power kini
diiktiraf sebagai salah satu daripada
organisasi bisnes penjanaan tenaga
yang paling baik dari segi pengendali-
annya di Pakistan.
Integrated Learning Solution Sdn. Bhd.
I L SAS, TNB t er us member i
perkhidmatan latihan untuk syarikat-
syarikat tenaga di negara-negara
sedang membangun termasuk Vietnam,
Yemen, Mongolia, Laos, Indonesia,
Thailand, Nepal, Mesir dan Pakistan.
TNB juga mengeksport kepakarannya
dal am pembai kan kerosakan dan
penyel enggaraan kepada pasaran
serantau melalui anak syarikat milik
penuhnya, TNB Repair and Maintenance
Sdn Bhd (TNB REMACO).
Berbakti kepada Rakyat
selama tahun
MISI
VISI
Kami beriltizam untuk mencapai kecemerlangan dalam produk
dan perkhidmatan
Untuk menjadi di antara badan korporat yang terunggul di dunia
dalam bisnes tenaga dan yang berkaitan
MENTAATI AMANAT ORGANISASI
12 Misi
12 Visi
14 Mengenai Kami
15 Sorotan Kewangan Penting
16 Sorotan Anugerah Korporat
22 Notis Mesyuarat Agung Tahunan
25 Penyata Mengiringi Notis Mesyuarat Agung Tahunan
MEMPERKUKUHKAN PRESTASI
26 Sorotan Penting
27 Sorotan Prestasi Lima Tahun
28 Carta Prestasi Korporat
30 Hasil Teras TK2009
31 Kalendar Kewangan 2009
32 Statistik Operasi
33 Prestasi Harga Saham
MEMPERKASAKAN KEPIMPINAN
36 Utusan Pengerusi Kepada Pemegang Saham
44 Ulasan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
ULASAN OPERASI
54 Penjanaan
66 Penghantaran
74 Pembahagian
82 Kewangan Kumpulan
88 Hal Ehwal Korporat
92 Bahagian Sumber Manusia
96 Perancangan
100 Teknologi Maklumat & Komunikasi
106 Perolehan
110 Perkhidmatan Korporat
116 Sabah Electricity Sdn Bhd
MEMBENTANGKAN MAKLUMAT KORPORAT
124 Maklumat Korporat
126 Struktur Korporat Kumpulan
128 Struktur Organisasi
130 Kalendar Peristiwa
136 Sorotan Media
MENYINARKAN KETELUSAN
138 Penyata Urus Tadbir Korporat
149 Pengurusan Risiko Perusahaan
152 Penyata Kawalan Dalaman
155 Laporan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
158 Penyata Fungsi Audit Dalaman
159 Terma Rujukan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
MENJANA KECEMERLANGAN
164 Lembaga Pengarah
166 Profil Lembaga Pengarah
172 Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan JTK
173 Jawatankuasa Pembekalan Tenaga JPT
174 Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan JEK
MENYALURKAN TENAGA KAMI
176 Tanggungjawab Sosial Korporat
186 Perkhidmatan-Perkhidmatan Lain Pengurusan Produktiviti
Dan Kualiti (PQM)
187 Laporan Keselamatan Dan Kesihatan Pekerjaan
190 Penyata Alam Sekitar
ANGKA MENCERMINKAN KEKUATAN
194 Penyata Kewangan
PETUNJUK-PETUNJUK UTAMA
308 Analisis Pegangan Saham
311 Senarai Hartanah
Borang Proksi
MENERANGI HIDUP RAKYAT
Kulit buku Laporan Tahunan ini direka khas sempena sambutan
ulang tahun ke-60 TNB. Sejak tahun 1949, TNB telah menggerakkan
kemajuan hidup jutaan rakyat Malaysia. Sepanjang 60 tahun
yang amat bermakna ini, keazaman, kekuatan dalaman dan
keupayaan Syarikat untuk menghadapi perubahan telah
membolehkan TNB terus menyumbang kepada pembentukan
Malaysia sebagai sebuah negara yang moden dan progresif. Kini,
TNB sedang mengorak langkah untuk muncul sebagai sebuah
syarikat bertaraf dunia. Jika didalami sejarah silam, kedudukan
masa kini dan masa depan Syarikat, jelas sekali bahawa TNB
mempengaruhi kehidupan setiap rakyat. Sesungguhnya, TNB
bukan sekadar pembekal elektrik. Peranannya ialah untuk
Menerangi Hidup Rakyat.
KANDUNGAN
Tenaga Nasional Berhad (TNB) merupakan syarikat
utiliti elektrik terbesar di Malaysia dengan aset
hampir RM71.4 bilion. Disenaraikan di papan utama
Bursa Malaysia, TNB mempunyai kira-kira 29,149
warga kerj a ( Kumpul an) dan menyedi akan
perkhidmatan kepada lebih kurang 7.6 juta
pelanggan di Semenanjung Malaysia, Sabah dan
Labuan. TNB memainkan peranan yang utama untuk
kemakmuran nasional, ekonomi dan sosial dengan
menyediakan perkhidmatan-perkhidmatan yang
cekap dan berdaya harap.
Bisnes teras TNB adalah penjanaan, penghantaran
dan pembahagian tenaga elektrik. TNB merupakan
penyumbang utama kepada kapasiti industri total di
Semenanjung Malaysia menerusi enam stesen haba
dan tiga janakuasa hidro utama. TNB juga mengurus
dan mengendalikan rangkaian penghantaran yang
komprehensif, iaitu Grid Nasional. Merentasi
Semenanjung, rangkaian grid ini menghubungkan
stesen-stesen janaelektrik TNB dan Penjana Bebas
(IPP) dengan rangkaian sistem pembahagian. Grid
ini juga disambungkan dengan sistem penghantaran
Thailand di Utara dan sistem penghantaran
Singapura di Selatan. Rangkaian pembahagian TNB
pul a di uruskan menerusi satu si stem yang
komprehensif serta pusat-pusat perkhidmatan
pelanggan dan pusat-pusat pengurusan panggilan.
Hari ini, TNB juga terlibat dalam pelbagai aktiviti
yang berkaitan dengan industri tenaga. Melalui
subsidiarinya, TNB juga terlibat dalam pengeluaran
alatubah, perkakas suis bervoltan tinggi dan kabel;
perkhidmatan perunding profesional, seni bina,
perkhidmatan kejuruteraan awam dan elektrikal,
penyenggaraan dan pembaikan kerosakan dan juga
penyelidikan dan pembangunan; pembangunan
har t anah; dan per khi dmat an- per khi dmat an
pengurusan projek.
Dalam pembangunan modal insan, Universiti Tenaga
Nasional (UNITEN) ditubuhkan untuk melahirkan
individu-individu yang berbakat dalam pelbagai
bidang. Sebahagian besar tanggung jawab sosial
korporat Syarikat dalam pendidikan, tajaan dan
sumbangan, disalurkan menerusi sebuah badan
amanah, iaitu Yayasan Tenaga Nasional.
Bagi memastikan Syarikat terus menyediakan
perkhidmatan yang cemerlang dan menyokong visi
strategik kepimpinan global, kompetensi warga
kerja TNB dipertingkatkan secara berterusan
menerusi program-program yang tersusun. Sebagai
warga korporat yang bertanggungjawab, TNB juga
menitikberatkan perhubungan komuniti demi
memastikan masyarakat umum mendapat faedah
dan manfaat sewajarnya daripada usaha-usaha
yang dilaksanakan.
MENGENAI
KAMI
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 14
SOROTAN
KEWANGAN PENTING
TAHUN KEWANGAN 2008
(RMJUTA)
TAHUN KEWANGAN 2009
(RMJUTA)
Hasil 24,755.3 28,785.6
Perbelanjaan Operasi (21,508.1) (25,443.9)
Pendapatan Operasi Lain 603.8 357.2
Lebihan Operasi 3,851.0 3,698.9
Kos Kewangan (1,095.8) (1,126.8)
Pendapatan Kewangan 191.0 177.1
Keuntungan/(Kerugian) Translasi (19.1) (61.4)
Keuntungan Sebelum Cukai &
Keuntungan/(Kerugian) Translasi
2,972.0 2,720.9
Keuntungan Bersih Sebelum Keuntungan/
(Kerugian) Translasi
2,540.8 2,095.7
Keuntungan/(Kerugian) Translasi 53.2 (1,177.8)
Keuntungan/(Kerugian) bagi Tahun 2,600.4 853.0
Keuntungan/(Kerugian) diagihkan kepada:
Pemegang Ekuiti 2,594.0 917.9
Kepentingan Minoriti 6.4 (64.9)
2,600.4 853.0
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 15
SOROTAN
ANUGERAH KORPORAT
KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF (CEO) TERBAIK DI MALAYSIA TAHUN 2008
Dato Sri Che Khalib Mohamad Noh, Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif TNB
dianugerahi Ketua Pegawai Eksekutif (CEO) Terbaik di Malaysia Tahun 2008
(Malaysias CEO Of The Year 2008) oleh Business Times sebagai pengiktirafan
kepada beliau atas kepimpinan korporat yang berwawasan.
Pengadilan bagi anugerah CEO Terbaik di Malaysia Tahun 2008 oleh Business
Times ini adalah berdasarkan enam bahagian kritikal iaitu:
Mengenai CEO: Bagi kecemerlangan dalam mempamerkan kualiti
kepimpinan yang berwawasan serta keupayaan untuk menerajui
syarikat.
Pengurusan Kewangan: Bagi kecemerlangan dalam pengurusan aset,
liabiliti dan ekuiti syarikat.
Pengurusan Pemasaran: Bagi kecemerlangan dan kejayaan dalam
pemasaran dan kedudukan syarikat di dalam dan luar negara.
Pengurusan Operasi: Bagi mempromosikan kesedaran dari segi kualiti dan
kecemerlangan dalam produktiviti.
Pengurusan Pembangunan: Bagi mempromosikan kecemerlangan warga
kerja melalui program-program latihan dan penggunaan teknologi yang
kreatif untuk meningkatkan semangat untuk bersaing.
Tanggungjawab sosial korporat: Bagi komuniti dan/atau projek-projek dan
aktiviti-aktiviti persekitaran yang menyumbang ke arah pembangunan
negara.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 16
TNB terima Business of the Year Award
2007
TNB telah diiktiraf dengan anugerah Business of
the Year Award 2007 Superior Company
Category di Majlis 3rd Business Of The Year
Awards 2007. Anugerah ini telah ditaja oleh SMI
& SME Worldwide Network.
Anugerah ini disampaikan kepada syarikat-syarikat
SMI, SME, GLC, MNC, syarikat-syarikat tersenarai,
syarikat-syarikat asing dan antarabangsa yang
telah menunjukkan halatuju yang jelas dan berjaya
mengekalkan pencapaian cemerlang dalam bisnes
yang diceburinya bagi tempoh tiga tahun yang
lalu. Objektif utamanya adalah bagi meningkatkan
imej dan mempromosikan jenama organisasi yang
mengambil bahagian agar terus berkembang dan
berdaya saing.
Di majlis yang sama juga, Universiti Tenaga
Nasional (UNITEN) turut menerima anugerah
Business of the Year Award 2007 Emerging
Company Category.
TNB disenarai pendek untuk Platts 2008
Global Energy Awards
TNB menerima satu pengiktirafan peringkat global
dengan tersenarainya Syarikat dalam Platts Top
250 Company 2008.
Anugerah ini disampaikan kepada syarikat yang
telah menunjukkan prestasi yang cemerlang dari
segi kewangan dan pengurusan. Proses penilaian
adalah berdasarkan formula khas yang ditentukan
oleh Platts. TNB berada di kedudukan ke-100 dari
senarai 250 syarikat tenaga terkemuka di dunia
pada tahun 2008.
Majlis anugerah yang diadakan buat kali ke-4 ini
merupakan pengiktirafan terhadap para pengamal
perhubungan pelaburan yang terbaik di kalangan
syarikat-syarikat Asia Tenggara. Penganugerahan
ini diberi berdasarkan keputusan sesi kajiselidik
secara menyeluruh yang dilaksanakan oleh sebuah
pertubuhan bebas terhadap penganalisis dan
pengamal perhubungan pelaburan dari syarikat-
syarikat yang terlibat dengan menemuramah
mereka mengenai kualiti kerja pasukan perhubungan
pelaburan korporat serta sumbangan yang diberi
oleh pengurusan atasan masing-masing.
Top 3 Most Admired ASEAN Enterprise in
Employment Category
TNB diiktiraf sebagai Top 3 Most Admired ASEAN
Enterprise in Employment Category di mana
Syarikat merupakan salah satu dari tiga syarikat
yang mengamalkan pengurusan sumber manusia
terbaik di ASEAN bagi tahun 2007/2008.
Pengiktirafan ini berdasarkan kelebihan Syarikat
dari segi aspek berikut:
Perancangan Sumber Manusia
Pelaksanaan Sistem Pengurusan Prestasi
(PMS)
Penubuhan universiti persendirian (UNITEN)
Penyertaan TNB buat julung-julung kalinya ini
adalah atas jemputan ASEAN Business Council.
TNB telah dicalonkan sebagai finalis dalam
Employment Category bagi syarikat besar bagi
seluruh ASEAN.
Di peringkat Asia/Australia pula, TNB berada di
kedudukan ke-18 dari jumlah 59 syarikat-syarikat
Asia dan Australia yang disenaraikan dalam Platts
Top 250 Global Company 2008. Kedudukan ini
merupakan satu peni ngkatan yang ti nggi
berbanding kedudukan ke-32 pada tahun 2007 dan
ke-43 pada tahun 2006.
SESB terima anugerah Human Resources
Minister Award bagi kategori Big Employers
(Services)
Sabah Electricity Sdn. Bhd. (SESB) memenangi
anugerah Human Resources Minister Award 2008
bagi kategori Big Employers (Services), sekaligus
menjadikan syarikat dari negeri Sabah yang
pertama memenangi anugerah seumpama ini di
Persidangan Pembangunan Sumber Manusia
Berhad (PSMB) dengan tema Re-Engineering Of
Human Capital To Achieve Competitive Advantage.
Anugerah ini adalah berdasarkan penilaian dari
Kementerian Sumber Manusia bagi aktiviti-aktiviti
sumber manusia yang telah diadakan pada tahun
sebelumnya.
Unit Perhubungan Pelabur dan Pelaporan
Pengurusan diiktiraf Best IR in the Singapore
Market
Uni t Perhubungan Pel abur dan Pel aporan
Pengurusan TNB telah dianugerahkan Best Investor
Relations in the Singapore Market for a Malaysian
Company sempena majlis IR Magazine South East
Asia Awards 2008.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 17
SOROTAN
ANUGERAH KORPORAT (SAMB.)
Majlis penganugerahan ASEAN Business Award
telah berlangsung sempena Conference of ASEAN
Heads of State di Thailand. ASEAN Business
Award mula dilaksanakan sejak dua tahun yang
lepas untuk memberi pengiktirafan kepada syarikat-
syarikat ASEAN untuk anugerah Most Admired
dalam empat kategori iaitu Growth, Innovation,
Employment dan Corporate Social Responsibility.
Malaysia HR Award 2008-2009
Setelah memenangi anugerah Top 3 Most Admired
ASEAN Enterprise Employment Category, TNB
sekali lagi dikurniakan Silver Award di bawah
kategori kecemerlangan sumber manusia bagi
Anugerah Sumber Manusia Malaysia (Malaysia
HR Award). Pengiktirafan pada kali ini adalah
berdasarkan amalan sumber manusia yang efektif
dan cemerlang bagi industri berkaitan.
Majlis anugerah tersebut dianjurkan oleh Institut
Pengurusan Sumber Manusia Malaysia yang
bertanggungjawab menubuhkan Jawatankuasa
Anugerah Sumber Manusia Malaysia untuk
melaksanakan penilaian dan mengenalpasti
pemenang-pemenang berkaitan.
TNB disenaraikan sebagai syarikat ke-12
terbaik dalam Corporate Governance Survey
2008
TNB telah disenaraikan sebagai syarikat ke-12
terbaik dalam Corporate Governance Survey 2008,
yang dijalankan oleh Badan Pengawas Pemegang
Saham Minoriti Berhad (Minority Shareholder
Watchdog Group (MSWG)) dengan kerjasama
Nottingham University Business School (NUBS).
Anugerah Pekerja Cemerlang Eksekutif dan
Bukan Eksekutif
Dua warga kerja TNB telah membawa pulang
penghargaan kepada Syarikat di Majlis Perhimpunan
Hari Pekerja 2009 Peringkat Kebangsaan dengan
memenangi Anugerah Pekerja Cemerlang bagi
Tahun 2009. Ir. Dr. Sazali P. Abdul Karim, Pakar
Teknikal Kanan, Bahagian Penghantaran memenangi
Anugerah Pekerja Cemerlang bagi Kumpulan
Eksekutif, manakala Encik Hakimi Osman, Pentadbir
Sistem Kanan, Bahagian Pembahagian telah
membawa pulang Anugerah Pekerja Cemerlang
bagi Kumpulan Bukan Eksekutif.
Makmal Pengujian Minyak Alatubah TNB
Research terima pengiktirafan antarabangsa
tiga tahun berturut-turut
Makmal Pengujian Minyak Alatubah (Transformer
Oi l Lab) TNB Resear ch t el ah mener i ma
pengiktirafan antarabangsa sebagai Makmal
Cemerlang daripada Institute of Interlaboratory
Studies (IIS) bagi tiga tahun berturut-turut. Setiap
tahun IIS, yang berpusat di The Hague, Netherlands
menganjurkan program pengujian antara makmal
yang melibatkan kira-kira 50 makmal pengujian
minyak alatubah dari seluruh dunia. Anugerah
Makmal Cemerlang hanya diberikan kepada
makmal yang telah mencapai tahap kualiti dan
kompetensi yang tinggi dan konsisten, yang mana
hasil pengujian ke atas sampel yang tidak
diketahui (unknown sample) mestilah kurang
1-sigma daripada nilai sebenar. Makmal yang
beroperasi sejak 1994, kini merupakan Makmal
Pengujian Minyak Alatubah yang terunggul di
Malaysia.
Kaji selidik ini diadakan bagi mengenal pasti
tahap pematuhan seluruh syarikat tersenarai (PLC)
di Bursa Mal aysi a terhadap pengamal an
pentadbiran korporat yang diiktiraf, di bawah
Malaysia Code on Corporate Governance (Code).
Audit Dalaman Kumpulan terima anugerah
2008 Corporate Awards Tier 2, Category 1
Audit Dalaman Kumpulan TNB telah diumumkan
sebagai pemenang anugerah 2008 Corporate
Awards Tier 2, Category 1 oleh Institute of
Internal Auditors Malaysia (IIA Malaysia).
Pemberian anugerah ini adalah berdasarkan
komitmen padu yang diberikan terhadap Continuous
Professional Development (CPD) bagi tempoh
Januari hingga Disember 2007.
South East Asia Growth Strategy Leadership
Award
Malaysia Transformer Manufacturing Sdn Bhd
( MTM) , sebuah anak syari kat TNB tel ah
memenangi South East Asia Growth Strategy
Leadership Award for Distribution Transformer
Market dari Frost & Sullivan di majlis 2009
Frost & Sullivan South East Asia Industrial
Technologies Awards. Anugerah tahunan ini
disampaikan kepada syarikat yang mempamerkan
strategi pertumbuhan jangka panjang yang luar
biasa di dalam industri berkaitan. Kategori
alatubah ini diperkenalkan buat pertama kali dan
MTM merupakan pemenang pertama.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 18
Tiga Emas di ITEX 2009
Universiti Tenaga Nasional (UNITEN) memenangi
tiga pingat emas, empat pingat perak dan tiga
pingat gangsa di 2009 Invention, Innovation and
Technology Exhibition (ITEX 2009) anjuran
Malaysian Invention and Design Society (MINDS).
UNITEN menghantar sebanyak sepuluh penyertaan
iaitu tujuh dari Kolej Kejuruteraan dan tiga dari
Kolej Teknologi Maklumat.
Selain tiga pingat emas, UNITEN juga dianugerahkan
Anugerah Emas untuk Reka Bentuk Gerai Pameran
Terbaik di pameran tersebut.
Perodua Eco-Challenge 2009
UNITEN telah berjaya mencapai kejayaan berganda
di dalam pertandingan Perodua Eco-Challenge
2009. Pertandingan ini menjurus kepada kepakaran
setiap pasukan di dalam mengubah suai sebuah
kereta PERODUA MyVi 1.3L dengan matlamat
untuk mengurangkan penggunaan petrol serta
mengurangkan kadar pencemaran alam sekitar.
UNITEN berjaya mendapat tempat ketiga bagi
kategori persembahan (presentation), di mana
setiap pasukan perlu memberi taklimat yang
meliputi idea, ciri-ciri pengubahsuaian, rekabentuk,
serta penyertaan para penyokong.
Anugerah Ketua Pengarah MPC diberikan kepada
syarikat yang telah menunjukkan komitmen yang
tinggi dari segi pembabitan warga kerja dalam
Peningkatan Mutu Kerja (WIT) dan penyertaan
yang berterusan serta merangkul kejayaan dalam
Konvensyen ICC Peringkat Wilayah dan Peringkat
Kebangsaan MPC. Setakat ini TNB mempunyai
lebih dari 700 pasukan WIT ICC yang aktif.
Tujuh Pasukan WIT-ICC TNB berjaya dengan
cemerlang dan mendapat anugerah Emas 3
Bintang di mana Pasukan Sinar dan Pasukan
Smart UPJ mendapat pengiktirafan di antara 10
pasukan terbaik. Berikut adalah pasukan-pasukan
berkenaan:
1. SINAR dari Pejabat Senggaraan Aset, Johor
Bahru, Bahagian Penghantaran
2. MUAFAKAT dari Pejabat TNB Kuala Pilah,
Bahagian Pembahagian
3. SMART UPJ KL dari Pejabat TNB Kuala
Lumpur, Bahagian Pembahagian
4. VOLT dari Stesen Janaelektrik Sultan Ismail,
Paka, Terengganu
5. GEN FORCE dari Stesen Janaelektrik
Gelugor, Pulau Pinang
6. N 95 dari Pejabat Senggaran Aset, Seremban,
Bahagian Penghantaran
7. EVOL UTI ON X- TREME dar i Pej abat
Pembangunan Aset Butterworth, Bahagian
Penghantaran
Malaysias Top 50 Most Valuable Brands
TNB di tempat ke-3
TNB berjaya menduduki tangga ketiga dalam
Malaysias Top 50 Most Valuable Brands.
TNBR menerima pengiktirafan oleh PTM
TNB Research Sdn. Bhd. (TNBR) memperolehi satu
lagi pengiktirafan melalui Building Energy
Performance Audit Programme anjuran Pusat
Tenaga Malaysia (PTM). Bangunan TNBR telah
mendapat Kelas A bagi pencapaian penggunaan
tenaga yang cekap dan penj i matan yang
optimum.
Malaysia Productivity Corporation (MPC)
Competitiveness Partner
TNB telah dipilih sebagai Competitiveness Partner
bagi MPC sempena maj l i s MPC I ndustry
Appreciation Night 2009 yang dianjurkan sebagai
tanda menghargai sokongan dan penyertaan aktif
organisasi-organisasi dalam program peningkatan
produktiviti dan kualiti.
Anugerah Ketua Pengarah MPC dan Anugerah
Emas 3 Bintang
TNB telah diiktiraf dengan satu lagi anugerah
iaitu, Anugerah Ketua Pengarah MPC pada majlis
Penutupan Konvensyen ICC MPC Kebangsaan
2009. Ini merupakan kali kedua TNB menerima
pengiktirafan tersebut.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 19
Pencapaian dalam Pensijilan 5S MPC
TNB Research Sdn. Bhd. (TNBR) telah berjaya
memperbaharui Persijilan Berkualiti (5S) buat
kali ke-4
Pejabat Pengurus Besar Negeri Kelantan,
Bahagian Pembahagian
TNB Melaka berjaya memperbaharui Pensijilan
5S dengan rating yang cemerlang
TNB Pj Cj kekal kan Pensi j i l an Amal an
Persekitaran Berkualiti 5S
Jabatan Pembangunan Aset (Utara), Bahagian
Penghantaran
Pejabat Pengurus Besar Negeri Pahang
SJSAS, Manjung memperolehi Pensijilan
Amalan 5S
Pejabat Pengurus Besar Kanan (Jabatan
Senggaraan Aset Ibu Pejabat), Bahagian
Penghantaran
Jabatan Pengurusan Ganjaran Faedah &
Pentadbiran, Bahagian Sumber Manusia
Pejabat Pengurus Kawasan (Banting)
Pejabat Pembangunan Aset (Utara), Bahagian
Penghantaran
Jabat an Pengur usan Aset , Bahagi an
Penghantaran
Jabatan Pembangunan Aset (Ibu Pejabat),
Bahagian Penghantaran
Pej abat Pembangunan Aset ( Sel atan) ,
Bahagian Penghantaran
Jabatan Senggaraan Aset (Ibu Pejabat),
Bahagian Penghantaran
Pej abat Pembangunan Aset ( Tengah) ,
Bahagian Penghantaran
Pejabat Senggaraan Aset (Tengah-Kuala
Lumpur), Bahagian Penghantaran
UNITEN penerima Certificate of Excellence
Quality Management
UNITEN dengan bangganya telah menerima
Certificate of Excellence Quality Management
sempena majlis Industry Excellence Awards 2008.
Anugerah ini merupakan pengiktirafan terhadap
usaha UNITEN dalam memartabatkan kualiti dan
kecemerlangan bidang pengajian tinggi.
UNITEN juga menunjukkan peningkatan yang baik
dalam pengurusan kualiti melalui jaminan kualiti
dan si stem pemantauan prestasi , hi ngga
membolehkan mereka menerima pensijilan MS
ISO 9001:2000. Penglibatan aktif dan pengalaman
UNITEN dalam inisiatif pengurusan kualiti sejak
tiga tahun lalu telah menjadikan institusi tersebut
sebagai universiti tempatan yang pertama
menerima Anugerah Amalan Persekitaran Berkualiti
Peringkat Kebangsaan (5S) bagi Kategori Terbuka,
anjuran MPC.
I nnovat i ve and Creat i ve Ci rcl e ( I CC)
Convention
Wilayah Timur
Anugerah Emas
WIT SINAR dari Pejabat Senggaraan Aset
(Johor Bahru), Bahagian Penghantaran
WIT G-FORCE dari Stesen Janakuasa Sultan
Azlan Shah, Manjung
WIT MUAFAKAT dari TNB Kuala Pilah,
Bahagian Pembahagian
Pejabat Senggaraan Aset Dungun & Jabatan
Kejuruteraan, Bahagian Penghantaran
Pej abat Pengurus Cawangan, Jabatan
Senggaraan Aset (Utara 2 Alor Star)
Pejabat Pengurus Kawasan TNB Johor Bahru
Pejabat Pengurus Wilayah (Timur), Jabatan
Pembangunan Aset, Bahagian Penghantaran
Pejabat Pengurus Kawasan (KL-Selatan),
Bahagian Pembahagian telah memperolehi
pensijilan cemerlang tanpa bersyarat
Pejabat Pengurus Besar (Kuala Lumpur),
Bahagian Pembahagian telah memperolehi
pensijilan cemerlang tanpa bersyarat
Pej abat Pengurus Kawasan ( KL-Barat) ,
Bahagian Pembahagian
Pejabat Pengurus Wilayah (Selatan), Bahagian
Penghantaran telah memperolehi pensijilan
cemerlang
Jabatan Senggaraan Aset (Johor Bahru),
Bahagian Penghantaran telah memperolehi
pensijilan cemerlang
Jabatan Pengurusan Produktiviti & Kualiti
(PQM)
Pejabat Pengurus Cawangan (Langkawi)
adal ah st esen per t ama di Bahagi an
Pembahagian TNB Kedah yang berjaya dalam
sesi audit tersebut
Pejabat Pengurus Kawasan (Kemaman)
memperbaharui pensijilan
Pejabat Pengurus Cawangan Kecil (Kerteh)
memperbaharui pensijilan
Pengurus Cawangan Senggaraan Aset
Melaka, Bahagian Penghantaran
Jabatan Kewangan, Bahagian Penghantaran
Pejabat Senggaraan Aset (Butterworth)
SOROTAN
ANUGERAH KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 20
Wilayah Sabah/Sarawak
Anugerah Emas
WIT EVOLUTION X-TREME dari Pejabat
Pembangunan Aset (Bandar PERDA, Pulau
Pinang) Bahagian Penghantaran
WIT FIBERJAYA dari Tenaga Cable Industries
Sdn. Bhd. (TCI)
Wilayah Utara
Anugerah Emas
SMART UPJKL dari Pejabat Pengurus Besar
Kuala Lumpur, Bahagian Pembahagian
AKSIA dari Bahagian Penghantaran
Aura dari TNB Integrated Learning Solution
ILSAS
OLTC dan Wira Senggaraan, Bahagian
Pembahagian Pulau Pinang
Anugerah Perak
Pasukan Burung Bayan, Bahagian Pembahagian
Pulau Pinang
Wilayah Tengah
Anugerah Emas
Pasukan WIT ICC Volt dari Stesen Janaelektrik
Sultan Ismail, Paka, Terengganu
Pasukan Revolution dari Stesen Janaelektrik
Chenderoh, Perak
Wilayah Selatan
Anugerah Emas
Kumpulan N95 dari Pejabat Senggaraan Aset
(Seremban), Bahagian Penghantaran
Kumpulan Gen Force dari Stesen Janaelektrik
Gelugor, Pulau Pinang
Anugerah Safety Excellence Management
System (SEMS) 5 Bintang
Stesen Janaelektrik Chenderoh, Bahagian
Penjanaan TNB telah mencatat kejayaan
dengan mengekalkan SEMS 5 Bintang untuk
kali kesembilan berturut-turut sejak tahun
2001 bagi Kategori Bahagian Penjanaan
TNB Melaka dengan pemarkahan 95.11%
merupakan markah yang paling tinggi pernah
dicatatkan dalam Anugerah SEMS
Pejabat Pengurus Besar Negeri (Kelantan)
dengan pemarkahan 93.15% merupakan
markah yang paling tinggi pernah dicatatkan
oleh pejabat ini
Pejabat Pengurus Besar Negeri (Terengganu)
dengan pemarkahan 91.45%
Pejabat Pengurus Besar Negeri (Perak) dengan
pemarkahan 99.88% merupakan markah yang
paling tinggi pernah dicatatkan oleh pejabat
ini
TNB Johor Bahru
Pejabat Senggaraan Aset (Butterworth)
dengan pemarkahan 93.7%
MSOSH 2008 Occupational Safety and Health
Award
1. Stesen Janaelektrik Putrajaya Grand
Award
2. Stesen Janaelektrik Chenderoh Grand
Award
3. Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar Gold
(Class I)
4. Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud, Kenyir
Gold (Class I)
5. Stesen Janaelektrik Sultan Ismail Paka
Gold (Class I)
6. Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught
Gold (Class I)
7. Stesen Janaelektrik Gelugor Gold (Class I)
8. Stesen-Stesen Janaelektrik Cameron
Highlands Gold (Class I)
9. TNB Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur,
Bahagian Pembahagian Gold (Class I)
10. TNB Janamanjung Sdn. Bhd. Stesen
Janakuasa Sultan Azlan Shah Manjung
Gold (Class I)
11. Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar
Gold (Class II)
12. Stesen-Stesen Janaelektrik Sg. Perak
Silver
13. Stesen Janaelektrik Sultan Ismail Petra
Silver
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 21
NOTIS
MESYUARAT AGUNG TAHUNAN
DENGAN INI DIMAKLUMKAN BAHAWA Mesyuarat Agung Tahunan Kesembilan
Belas Tenaga Nasional Berhad akan diadakan pada hari Selasa, 15 Disember
2009, pada pukul 10.00 pagi di Dewan Serbaguna, Kompleks Sukan TNB, Jalan
Pantai Baru, 59200 Kuala Lumpur untuk menjalankan urusan-urusan berikut:-
5. Memilih semula Tetuan Pricewaterhouse-
Coopers, yang bersetuju untuk dilantik
sebagai Juruaudit Syarikat dan berkhidmat
sehingga berakhirnya Mesyuarat Agung
Tahunan yang akan datang dan memberi
kuasa kepada Pengarah-pengarah untuk
menetapkan ganjaran mereka.
Resolusi Biasa 7
SEBAGAI URUSAN KHAS:-
Mempertimbangkan dan jika difikirkan sesuai,
meluluskan Resolusi-resolusi Biasa berikut:-
6. Kuasa khusus bagi Pengarah-pengarah
menerbitkan saham menurut Skim Opsyen
Saham Pekerja II
BAHAWA menurut Skim Opsyen Saham
Pekerja II (ESOS II) Tenaga Nasional
Berhad seperti yang diluluskan pada
Mesyuarat Agung Luar Biasa Syarikat yang
telah diadakan pada 29 Mei 2003, kelulusan
adalah dan dengan ini diberi kepada
Pengarah-pengarah untuk menerbitkan
saham biasa Syarikat pada bila-bila masa
selaras dengan terma-terma dan syarat-
syarat skim tersebut.
Resolusi Biasa 8
7. Cadangan untuk memperbaharui kuasa bagi
pembelian saham sendiri oleh Syarikat
menurut Akta Syarikat, 1965 (Akta).
BAHAWA tertakluk kepada peruntukan
Akta, Tatacara dan Tataurus Syarikat,
Keperluan Penyenaraian Pasaran Utama
Bursa Malaysia Securities Berhad dan
semua undang-undang, garis panduan-garis
panduan dan peraturan-peraturan berkenaan
yang berkuatkuasa pada masa ini atau
dipinda dari semasa ke semasa, serta
kelulusan semua pihak berkuasa yang
berkenaan, dengan ini Syarikat diberi kuasa
untuk membeli saham biasa dalam modal
terbitan dan modal berbayar Syarikat pada
harga RM1.00 sesaham melalui Bursa
Malaysia Securities Berhad menurut terma-
terma dan syarat-syarat di mana menurut
pertimbangan Pengarah-pengarah Syarikat
(Lembaga Pengarah) adalah wajar dan
perlu untuk kepentingan Syarikat, sekiranya
bahawa:-
(a) bilangan agregat saham yang dibeli
menurut resolusi ini tidak melebihi
sepuluh peratus (10%) daripada
jumlah modal terbitan dan modal
ber bayar Syar i kat ( Cadangan
Pembelian Balik Saham);
SEBAGAI URUSAN BIASA:-
1. Penerimaan Penyata Kewangan Yang Telah
Diaudit bersama-sama dengan Laporan
Pengar ah dan L apor an Jur uaudi t
mengenainya bagi Tahun Kewangan berakhir
31 Ogos 2009.
Resolusi Biasa 1
2. Meluluskan pengisytiharan dividen kasar
akhir sebanyak 10.0 sen sesaham biasa
ditolak cukai pendapatan sebanyak 25%
dan di vi den yang di kecual i kan cukai
sebanyak 2.3 sen sesaham biasa bagi Tahun
Kewangan berakhir 31 Ogos 2009.
Resolusi Biasa 2
3. Meluluskan pembayaran elaun Pengarah
berj uml ah RM538, 150. 00 bagi Tahun
Kewangan berakhir 31 Ogos 2009.
Resolusi Biasa 3
4. Memilih semula Pengarah-pengarah berikut
yang bersara menurut Artikel 135 Tataurus
Syarikat:-
(i) Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid
Resolusi Biasa 4
(ii) Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau
Yen Beng
Resolusi Biasa 5
(iii) Dato Mohammad Zainal bin Shaari
Resolusi Biasa 6
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 22
(b) jumlah maksimum dana yang akan
digunakan untuk tujuan Cadangan
Pembelian Balik Saham hendaklah
ti dak mel ebi hi agregat untung
tertahan dan/atau akaun premium
saham yang telah diperuntukkan oleh
Syarikat pada masa pembelian bagi
Cadangan Pembelian Balik Saham
tersebut;
(c) kuasa yang diberi di bawah resolusi
ini akan bermula dengan serta merta
berikutan kelulusan resolusi ini dan
akan terus berkuatkuasa sehingga:-
(i) berakhirnya Mesyuarat Agung
Tahunan Syarikat yang akan
datang di mana kuasa itu akan
luput melainkan diperbaharui,
sama ada tanpa syarat atau
bersyarat, melalui resolusi
biasa yang diluluskan oleh
pemegang-pemegang saham
Syar i kat pada mesyuar at
agung;
(ii) tamat tempoh yang ditetapkan
ol eh undang- undang bagi
mengadakan Mesyuarat Agung
Tahunan yang akan datang;
(iii) kuasa itu dimansuh atau diubah
melalui resolusi biasa yang
diluluskan oleh pemegang-
pemegang saham Syarikat pada
mesyuarat agung,
yang mana terdahulu.
NOTIS KELAYAKAN DAN PEMBAYARAN
DIVIDEN AKHIR
DENGAN INI DIMAKLUMKAN BAHAWA
tertakluk kepada kelulusan Ahli-ahli di Mesyuarat
Agung Tahunan Syarikat yang Kesembilan Belas
pada 15 Disember 2009, dividen akhir sebanyak
10.0 sen sesaham biasa ditolak cukai pendapatan
sebanyak 25% dan dividen yang dikecualikan
cukai sebanyak 2.3 sen sesaham biasa bagi Tahun
Kewangan berakhir 31 Ogos 2009 akan dibayar
pada 24 Disember 2009 yang mana namanya
berdaftar di dalam ROD setakat 16 Disember
2009.
INGIN DIMAKLUMKAN JUGA BAHAWA Pendeposit
adalah layak untuk menerima dividen hanya:-
(a) saham-saham yang yang dipindahkan ke
akaun sekuriti pendeposit sebelum jam 4.00
petang pada 16 Disember 2009 bagi
pindahan biasa; dan
(b) saham-saham yang dibeli di Bursa Malaysia
Securities Berhad atas dasar kelayakan
menurut peraturan-peraturan Bursa Malaysia
Securities Berhad.
DENGAN PERINTAH LEMBAGA PENGARAH
Nor Zakiah binti Abdul Ghani
(LS 0008795)
Setiausaha Syarikat
Kuala Lumpur
18 November 2009
DAN BAHAWA Lembaga Pengarah dengan
ini diberi kuasa untuk menentukan menurut
budibicara mereka, sama ada saham biasa
yang dibeli oleh Syarikat akan disimpan
sebagai saham perbendaharaan atau
membatalkannya atau kedua-dua sekali
dan/atau menjual semula saham-saham
tersebut melalui Bursa Malaysia Securities
Berhad dan/atau mengagihkannya sebagai
dividen-dividen saham.
DAN BAHAWA Lembaga Pengarah dengan
ini diberi kuasa untuk mengambil tindakan
bagi menyempurnakan Cadangan Pembelian
Balik Saham dengan berkuasa penuh untuk
meluluskan apa-apa syarat, modifikasi,
variasi dan/atau pindaan yang mungkin
dikenakan oleh pihak berkuasa berkenaan
dan/at au mengambi l t i ndakan at au
melakukan perkara-perkara yang menurut
pertimbangan Lembaga Pengarah wajar dan
perlu untuk kepentingan terbaik Syarikat.
Resolusi Biasa 9
8. Menjalankan sebarang urusan lain di mana
notis telah diberikan menurut Akta.
SELANJUTNYA DIMAKLUMKAN BAHAWA
bagi tujuan menentukan Ahli yang layak untuk
menghadiri Mesyuarat Agung yang Kesembilan
Belas, Syarikat akan meminta Bursa Malaysia
Depository Sdn. Bhd. (Bursa Depository) untuk
mengeluarkan bagi Mesyuarat Agung, Rekod
Pendeposit (ROD) bertarikh 9 Disember 2009
selaras dengan Artikel 87(B)(1) Tatacara dan
Tataurus Syarikat dan Seksyen 34(1) Securities
Industry (Central Depositories) Act 1991 (SICDA).
Hanya pendeposit yang mana namanya berdaftar
di dalam Buku Daftar Syarikat/ROD setakat
9 Disember 2009 dibenarkan untuk menghadiri
Mesyuarat tersebut atau melantik proksi-proksi
bagi menghadi ri dan/atau mengundi bagi
pihaknya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 23
NOTIS
MESYUARAT AGUNG TAHUNAN (SAMB.)
NOTA PENJELASAN MENGENAI URUSAN
KHAS
(i) Resolusi Biasa 8: Kuasa kepada
Pengarah-pengarah untuk menerbitkan
saham-saham menurut ESOS II.
Cadangan Resolusi Biasa ini, jika diluluskan,
adalah untuk memberi kuasa kepada
Pengarah-pengarah untuk menerbitkan
saham dalam Syarikat menurut terma-terma
dan syarat-syarat ESOS II yang telah
diluluskan pada Mesyuarat Agung Luar
Biasa Syarikat yang telah diadakan pada 29
Mei 2003.
(ii) Re s o l u s i Bi a s a 9 : Ca d a n g a n
Pembaharuan Kuasa Bagi Pembelian
Balik Saham.
Cadangan Resolusi Biasa ini, jika diluluskan,
akan memberi kuasa kepada Pengarah-
pengarah untuk membeli saham-saham
Syarikat sehingga 10 peratus (10%) daripada
jumlah modal terbitan dan modal berbayar
Syarikat dengan menggunakan dana yang
diperuntukkan daripada keuntungan tertahan
dan akaun premium saham Syarikat. Kuasa
ini akan luput pada Mesyuarat Agung
Tahunan Syarikat akan datang melainkan
dimansuh atau diubah pada mesyuarat
agung.
Makl umat l engkap/penuh berhubung
Cadangan Pembaharuan Kuasa Bagi
Pembelian Balik Saham dinyatakan secara
terperinci di dalam Kenyataan kepada
Pemegang-pemegang Saham berhubung
pembaharuan kuasa bagi pembelian balik
saham bertarikh 18 November 2009 yang
dihantar bersama-sama dengan Laporan
Tahunan Syarikat 2009.
(v) Instrumen perlantikan proksi atau proksi-
proksi hendaklah sampai di Symphony Share
Registrars Sdn. Bhd., Tingkat 26, Menara
Multi-Purpose, Capital Square, No. 8, Jalan
Munshi Abdullah, 50100 Kuala Lumpur,
Malaysia tidak kurang daripada empat
puluh lapan (48) jam sebelum waktu yang
ditetapkan untuk Mesyuarat.
MAKLUMAT TAMBAHAN KEPADA
RESOLUSI-RESOLUSI BIASA 4 HINGGA 6
Makl umat Tambahan mengenai Buti r-buti r
Pengarah-pengarah yang akan bersara seperti
yang disyaratkan di bawah Lampiran 8A, Keperluan
Penyenaraian Pasaran Utama Bursa Malaysia
Securities Berhad diterangkan secara terperinci
dalam Laporan Tahunan.
NOTA:-
Pendaftaran Ahli/Proksi
Pendaftaran Ahl i /Proksi untuk menghadi ri
Mesyuarat ini bermula dari pukul 7.30 pagi pada
har i Mesyuar at . Ahl i /Pr oksi di kehendaki
mengemukakan dokumen pengenalan diri untuk
pendaftaran.
PROKSI
(i) Mana- mana ahl i yang l ayak unt uk
menghadiri dan mengundi pada Mesyuarat
ini adalah layak untuk melantik proksi untuk
menghadiri dan mengundi bagi pihaknya.
Proksi tidak semestinya seorang Ahli
Syarikat.
(ii) Instrumen perlantikan proksi perlu dibuat
secara bertulis dan ditandatangani oleh
orang yang melantik atau peguamnya yang
dilantik di bawah surat kuasa wakil.
Di mana instrumen perlantikan proksi atau
proksi-proksi diuruskan oleh sesebuah
perbadanan, surat ini hendaklah dimeterai
atau ditandatangani oleh seorang pegawai
atau peguam cara yang dilantik di bawah
surat kuasa wakil.
(iii) Menurut Artikel 105(4) Tataurus Syarikat,
seorang Ahli adalah layak melantik tidak
lebih daripada dua (2) proksi, dan jika
seorang Ahli melantik dua (2) orang proksi,
perlantikan itu tidak sah melainkan peratus
pegangan saham yang diwakili oleh setiap
proksi itu ditetapkan.
(iv) Sebuah perbadanan yang menjadi Ahli
Syarikat, boleh, melalui resolusi Pengarah-
pengarahnya atau badan pengawasan yang
lain, memberi kuasa kepada seseorang yang
difikirkan sesuai untuk bertindak sebagai
wakilnya dalam Mesyuarat ini menurut
Artikel 107(6) Tataurus Syarikat.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 24
PENYATA MENGIRINGI
NOTIS MESYUARAT AGUNG TAHUNAN
(Mengikut Peruntukan Perenggan 8.27 (2) Keperluan Penyenaraian Pasaran Utama Bursa Malaysia Securities
Berhad)
Pengarah-pengarah yang bersara menurut Artikel 135 Tataurus Syarikat dan menawarkan diri untuk dipilih semula
pada Mesyuarat Agung Tahunan yang Kesembilan Belas:
1. Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid;
2. Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng;
3. Dato Mohammad Zainal bin Shaari.
Maklumat lanjut mengenai ketiga-tiga Pengarah yang menawarkan diri untuk dipilih semula boleh didapati pada profil masing-masing di bawah Profil Lembaga
Pengarah di muka surat 166 hingga 171 dalam Laporan Tahunan ini.
Butiran mengenai sebarang kepentingan di dalam sekuriti Syarikat atau anak-anak syarikatnya (jika ada) yang dipegang oleh Pengarah-pengarah tersebut
dinyatakan di muka surat 198 Penyata Kewangan yang telah diaudit dalam Laporan Tahunan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 25
SOROTAN
PENTING
Pertumbuhan Permintaan Unit
-3.2%
-2.6%
Kumpulan
TNB
Pertumbuhan Hasil +16.3%
Peningkatan sebanyak 24.7% dalam kos
Penjanaan
Perbelanjaan Operasi 18.3%
Peningkatan dalam perbelanjaan
penyenggaraan pencegahan
Keuntungan Bersih Yang Diagihkan
kepada Pemegang-pemegang Ekuiti
RM917.9 juta Penurunan sebanyak 64.6%
Margin EBITDA 25.2% 29.9% tahun lepas
ROA 4.0% Berdasarkan keuntungan bersih dilaras
Capex RM4.5 bilion RM4.9 bilion tahun lalu
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 26
SOROTAN
PRESTASI LIMA TAHUN
KEWANGAN 2009 2008 2007 2006 2005
KUMPULAN (RMJUTA)
Jumlah Hasil 28,785.6 24,755.3 23,320.4 20,384.2 18,977.5
Keuntungan Sebelum Cukai dan Zakat
#
1,543.1 3,025.2 4,765.9 2,756.8 1,818.9
Hartanah, Loji dan Kelengkapan 59,080.6 58,333.4 57,257.9 55,201.3 54,721.0
PENJANAAN
Keupayaan Penjanaan Terpasang (MW) 12,233.0 11,941.8 11,514.5 11,464.8 11,497.8
JUALAN ELEKTRIK
Jumlah Unit Dijual (GWj) 87,780.4 90,650.2 86,545.0 82,214.8 78,933.4
Hasil Jualan (RMjuta) 28,083.8 24,190.1 22,384.0 19,707.4 18,326.4
PELANGGAN
Jumlah Bilangan 7,593,684 7,329,727 7,068,329 6,814,523 6,582,374
PEKERJA (KUMPULAN)
Jumlah Pekerja 29,149 29,210 28,822 28,067 27,727
PEMEGANG SAHAM
Jumlah Pemegang Saham Bumiputra 6,061 6,177 5,865 5,943 5,971
Jumlah Pemegang Saham Bukan Bumiputra 21,728 22,467 17,516 17,318 14,935
Jumlah Pemegang Saham Institusi 566 600 539 586 577
Jumlah Pemegang Saham Asing 1,091 1,116 1,242 1,067 1,379
Jumlah Pemegang Saham Agensi Kerajaan 27 24 26 28 35
Jumlah Pemegang Saham Syarikat Nominee 4,278 4,153 3,656 3,814 6,080
DIVIDEN (KASAR) 17.8 sen 20.0 sen 36.3 sen 14.8 sen 16.2 sen
NISBAH KEWANGAN
#
Nisbah Hutang-Ekuiti (Selepas ditolak Tunai) 0.67 0.68 0.78 1.19 1.69
Perolehan Sesaham (sen) 21.18 59.87 94.92 52.52 32.01
Aset Bersih Sesaham (sen) 600 592 554 470 499
# Kewangan bagi tahun 2005 tidak dilaraskan bagi peruntukan FRS 101 Pengemukaan Penyata-penyata Kewangan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 27
CARTA
PRESTASI KORPORAT
KEUNTUNGAN SEBELUM CUKAI# DAN KEUNTUNGAN BERSIH (KUMPULAN)
KEUNTUNGAN SEBELUM CUKAI# DAN KEUNTUNGAN BERSIH (SYARIKAT) HARTA, LOJI DAN KELENGKAPAN (KUMPULAN)
# Kewangan bagi tahun 2005 tidak dilaraskan bagi peruntukan FRS 101 Pengemukaan Penyata-penyata Kewangan.
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000
08
09
07
06
05
RMJuta
TK2009 TK2005-TK2008
Keuntungan Sebelum Cukai
1,543.1
3,025.2
4,765.9
2,756.8
1,818.9
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000
08
09
07
06
05
RMJuta
TK2009 TK2005-TK2008
Keuntungan Sebelum Cukai
1,686.7
3,104.0
4,124.4
2,000.6
1,601.4
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000
08
09
07
06
05
RMJuta
TK2009 TK2005-TK2008
Keuntungan Bersih
917.9
2,594.0
4,061.1
2,126.9
1,280.0
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000
08
09
07
06
05
RMJuta
TK2009 TK2005-TK2008
Keuntungan Bersih
1,070.7
2,663.6
3,514.5
1,535.9
1,163.6
0 10,000 20,000 30,000 40,000 50,000 60,000
08
09
07
06
05
RMJuta
TK2009 TK2005-TK2008
59,080.6
58,333.4
57,382.9
55,201.3
54,721.0
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 28
PRODUKTIVITI (KUMPULAN)
0 500 1,000 1,500 2,000 2,500 3,000 3,500
08
07
06
05
Unit/MWj
TK2009 TK2005-TK2008
Unit Dijual/ Pekerja (Dalam Unit/MWj)
3,011.4
3,103.4
3,002.7
2,929.2
2,846.8
09
0 5,000 10,000 15,000 20,000 25,000 30,000
08
07
06
05
Bilangan Pekerja
TK2009 TK2005-TK2008
Bilangan Pekerja (Bil.)
09 29,149
29,210
28,822
28,067
27,727
9,000
10,000
11,000
12,000
13,000
14,000
15,000
16,000
Sept
08
Okt
08
Nov
08
Dis
08
Jan
09
Feb
09
Mac
09
Apr
09
Mei
09
Jun
09
Jul
09
Ogos
09
13,503 13,529
13,350
12,965
12,720
13,330
13,111
13,607
13,826
14,029
13,798
14,245
PERTUMBUHAN PERMINTAAN MAKSIMUM (MW)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 29
HASIL TERAS
TK2009
TK2009 Jumlah RM28,785.6
TK2008 Jumlah RM24,755.3
Semenanjung Malaysia
91.7%
SESB
3.3%
PRODUK DAN PERKHIDMATAN
1.2%
PENDAPATAN TERTANGGUH
1.2%
EGAT
0.1%
2.6%
LPL
2.5%
}
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 30
KALENDAR KEWANGAN 2009
2008 2009
14 OKTOBER 2008
Penutupan buku bagi menetapkan kelayakan pembayaran faedah yang
kesembilan sebanyak 3.05% bagi 5 Tahun Pegangan Sekuriti Pendapatan Boleh
Tebus Boleh Tukar Tidak Bercagar 2004-2009 (CRIS).
19 JANUARI 2009
Pengumuman keputusan kewangan yang belum diaudit bagi suku Tahun
Kewangan pertama berakhir 30 November 2008.
11 NOVEMBER 2008
Tarikh pembayaran faedah kesembilan bagi CRIS.
10 APRIL 2009
Penutupan buku bagi menetapkan kelayakan pembayaran faedah akhir untuk
CRIS.
18 NOVEMBER 2008
Notis Mesyuarat Agung Tahunan Kelapan Belas dan pengedaran Laporan
Tahunan bagi Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2008.
15 APRIL 2009
Pengumuman keputusan kewangan yang belum diaudit bagi suku Tahun
Kewangan kedua berakhir 28 Februari 2009.
26 NOVEMBER 2008
Penutupan buku bagi menetapkan kelayakan untuk dividen akhir.
28 APRIL 2009
Penutupan buku bagi menetapkan kelayakan untuk dividen interim.
11 DISEMBER 2008
Mesyuarat Agung Tahunan yang Kelapan Belas.
8 MEI 2009
Notis matang bagi CRIS.
23 DISEMBER 2008
Tarikh pembayaran bagi dividen akhir sebanyak 10.0 sen sesaham biasa ditolak
cukai pendapatan sebanyak 25% untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos
2008.
11 MEI 2009
Tarikh pembayaran faedah akhir bagi CRIS.
22 MEI 2009
Tarikh pembayaran dividen interim yang dikecualikan cukai sebanyak 2.0 sen
dan 2.0 sen lagi yang ditolak cukai pendapatan sebanyak 25% sesaham biasa
bagi Tahun Kewangan yang akan berakhir pada 31 Ogos 2009.
22 JULAI 2009
Pengumuman keputusan kewangan yang belum diaudit bagi suku Tahun
Kewangan ketiga berakhir 31 Mei 2009.
26 OKTOBER 2009
Pengumuman keputusan kewangan yang belum diaudit bagi suku Tahun
Kewangan keempat berakhir 31 Ogos 2009.
18 NOVEMBER 2009
Notis Mesyuarat Agung yang Kesembilan Belas.
15 DISEMBER 2009
Mesyuarat Agung yang Kesembilan Belas.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 31
STATISTIK
OPERASI
Industri 39.27%
RM11,028.6
Perdagangan 39.36%
RM11,053.2
Domestik 17.54%
RM4,924.9
Pertanian 0.32%
RM89.9
Perlombongan 0.03%
RM.9.3
Lampu Awam 0.84%
RM236.0
Eksport 0.14%
RM38.2
Lain-lain (TNB LPL) 2.50%
RM703.7
Industri 42.53%
37,331.0
Perdagangan 33.39%
29,313.0
Domestik 20.46%
17,954.3
Pertanian 0.27%
239.5
Perlombongan 0.05%
46.9
Lampu Awam 1.28%
1,125.3
Eksport 0.19%
166.8
Lain-lain (TNB LPL) 1.83%
1,603.6
Industri 0.3753%
28,502
Perdagangan 16.1880%
1,229,261
Domestik 82.7420%
6,283,166
Pertanian 0.0131%
996
Perlombongan 0.0002%
15
Lampu Awam 0.6814%
51,744
JUALAN TENAGA ELEKTRIK
(RMJuta) (KUMPULAN)
JUALAN TENAGA ELEKTRIK
(GWj) (KUMPULAN)
BILANGAN PELANGGAN
Mengikut Klasifikasi (KUMPULAN)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 32
PRESTASI
HARGA SAHAM
KLCI TNB
0
1.00
2.00
3.00
4.00
5.00
6.00
7.00
8.00
9.00
0
1

S
e
p

0
8
0
6

S
e
p

0
8
1
1

S
e
p

0
8
1
6

S
e
p

0
8
2
1

S
e
p

0
8
2
6

S
e
p

0
8
0
1

O
k
t

0
8
0
6

O
k
t

0
8
1
1

O
k
t

0
8
1
6

O
k
t

0
8
2
1

O
k
t

0
8
2
6

O
k
t

0
8
3
1

O
k
t

0
8
0
4

D
i
s

0
8
1
2

D
i
s

0
8
1
9

D
i
s

0
8
3
0

D
i
s

0
8
0
7

J
a
n

0
9
1
4

J
a
n

0
9
2
1

J
a
n

0
9
3
0

J
a
n

0
9
1
0

F
e
b

0
9
1
7

F
e
b

0
9
2
4

F
e
b

0
9
0
3

M
a
c

0
9
1
1

M
a
c

0
9
1
8

M
a
c

0
9
2
5

M
a
c

0
9
0
1

A
p
r

0
9
0
8

A
p
r

0
9
1
5

A
p
r

0
9
2
2

A
p
r

0
9
2
9

A
p
r

0
9
0
7

M
e
i

0
9
1
4

M
e
i

0
9
2
1

M
e
i

0
9
2
8

M
e
i

0
9
0
4

J
u
n

0
9
1
1

J
u
n

0
9
1
8

J
u
n

0
9
2
5

J
u
n

0
9
0
2

J
u
l

0
9
0
9

J
u
l

0
9
1
6

J
u
l

0
9
2
3

J
u
l

0
9
3
0

J
u
l

0
9
0
6

O
g
o

0
9
1
3

O
g
o

0
9
2
0

O
g
o

0
9
2
7

O
g
o

0
9
R
M
K
L
C
I
0
200
400
600
800
1,000
1,200
1,400
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 33
Berdedikasi demi Negara
selama tahun
kira dividen kasar interim sebanyak 4.7 sen bagi
seti ap syer bi asa sel epas di tol ak cukai
pendapatan, jumlah dividen kasar akhir yang
dibayar adalah bersamaan dengan 13.07 sen bagi
setiap syer biasa. Oleh itu, jumlah nilai dividen
yang dibayar/perlu dibayar bagi TK2009 adalah
sebanyak RM576.8 juta atau 54.4% daripada
aliran tunai bebas TNB.
KECEMERLANGAN PERKHIDMATAN
Tahun ini genap 60 tahun TNB berbakti kepada
negara dan rakyat. Selama tempoh tersebut,
Kumpulan serta organisasi-organisasi terdahulunya
amat berbangga kerana dapat berperanan sebagai
pemangkin pembangunan ekonomi Malaysia dan
akan terus memainkan peranan utama untuk
menerangi kehidupan rakyat di negara ini.
Sepanjang tempoh enam dekad, Syarikat telah
berkembang daripada berfungsi semata-mata
sebagai pembekal elektrik kepada sebuah badan
korporat yang mengutamakan kecemerlangan
dalam memastikan perkhidmatan bekalan elektrik
yang disediakan kepada jutaan rakyat di seluruh
Malaysia adalah berdaya harap dan berterusan.
Sebagai syarikat yang menghasilkan produk yang
amat diperlukan dalam kehidupan seharian setiap
pelanggan, kualiti perkhidmatan dan kesejahteraan
pelanggan tetap diutamakan. Teknologi baru akan
terus diperkenalkan untuk mengautomasi,
mempertingkat dan memudahkan pelbagai proses,
sistem dan aplikasi yang berkaitan dengan
pelanggan. Dalam hal ini, banyak kemajuan telah
dicapai. Namun begitu, Syarikat juga akan tetap
member i f okus kepada l angkah- l angkah
mendampi ngi pel anggan dan pi hak yang
berkepentingan melalui pelbagai aktiviti dan
dengan menggunakan pelbagai kaedah dan
saluran komunikasi.
PRESTASI KEWANGAN
Bagi Tahun Kewangan 2009 (TK2009), hasil
pendapatan Kumpulan meningkat sebanyak
16.3% kepada RM28,785.6 juta berbanding
RM24,755.3 juta pada tahun sebelumnya.
Peningkatan ini disebabkan terutamanya oleh dua
pelarasan tarif yang masing-masing berkuatkuasa
pada 1 Julai 2008 dan 1 Mac 2009. Namun
begitu, keuntungan bersih Kumpulan sebelum
mengambil kira kerugian tukaran asing telah
menurun sebanyak 17.5% kepada RM2,095.7 juta
ber bandi ng RM2, 540. 8 j ut a pada t ahun
sebelumnya. Penurunan keuntungan bersih ini
disebabkan terutamanya oleh harga purata arang
batu yang lebih tinggi, iaitu sebanyak AS90.2
per tan metrik (mt) pada tahun ini berbanding
AS85 per tan metrik di bawah pelarasan tarif
yang berkuatkuasa pada Mac 2009. Akibatnya,
margin EBITDA menurun kepada 25.2% (TK2008:
29.9%) sementara Pulangan Aset menurun
kepada 4.0% (TK2008: 4.6%). Kumpulan juga
menanggung pembayaran kapasiti tambahan
kepada Pengeluar Tenaga Bebas baru, iaitu
Stesen Janaelektrik Jimah.
PEMBAYARAN DIVIDEN
Dasar dividen Kumpulan menetapkan supaya
pulangan yang stabil dan mampan disediakan
untuk pemegang saham di samping memastikan
struktur modal adalah cekap dan peruntukan
kewangan adalah mencukupi untuk pembangunan
masa depan Syarikat. Bagi TK2009, Lembaga
Pengarah mencadangkan dividen kasar akhir
sebanyak 10 sen bagi setiap syer biasa (TK2008:
10 sen) selepas ditolak cukai pendapatan
sebanyak 25% dan dividen bebas cukai sebanyak
2.3 sen bagi setiap syer biasa tertakluk kepada
kelulusan pemegang saham di Mesyuarat Agung
Tahunan yang akan datang. Setelah mengambil
UTUSAN PENGERUSI
KEPADA PEMEGANG SAHAM
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 36
Pemegang Saham Sekelian,
Bagi pihak Lembaga Pengarah Tenaga
Nasional Berhad (TNB), saya sukacita
melaporkan bahawa walaupun
terpaksa menghadapi persekitaran
operasi yang mencabar disebabkan
oleh harga bahan api yang lebih
tinggi, pertumbuhan permintaan
elektrik yang negatif, pembayaran
kapasiti tambahan kepada syarikat
Pengeluar Tenaga Bebas baru serta
kerugian tukaran asing, Kumpulan
telah berjaya mencatatkan prestasi
yang memuaskan bagi tahun
kewangan berakhir 31 Ogos 2009.
TAN SRI LEO MOGGIE
Pengerusi
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 37
dan Syarikat dijangka akan berhadapan dengan
kemungkinan bekalan gas yang berkurangan. Jika
ini berlaku, Syarikat mungkin perlu meningkatkan
penggunaan arang batu, malah setakat tertentu
juga minyak, dalam campuran penjanaan bagi
menampung kekurangan bekalan gas. Ini akan
mengakibatkan peningkatan kos penjanaan
disebabkan harga bahan api tersebut yang tidak
menentu. Syarikat-syarikat tenaga akan terus
menghadapi cabaran kos bahan api yang tidak
menentu ini selagi mekanisme pelarasan harga
bahan api secara automatik tidak dilaksanakan.
Walaupun belum terdapat ketetapan yang jelas
dari sudut kawal selia mengenai perkara ini,
namun Syarikat berasa lega dengan kesediaan
pihak Kerajaan untuk mengkaji dan menyemak
kos bahan api setiap enam bulan.
Terma Perjanjian Pembelian Tenaga
Sehingga kini, TNB terus menanggung beban
kewangan akibat pembayaran untuk kapasiti
tetap yang tinggi kepada Pembekal Tenaga
Bebas. Keadaan menjadi bertambah rumit dengan
kapasiti penjanaan kini melebihi 50% disebabkan
pertumbuhan ekonomi yang lembab beberapa
tahun kebelakangan ini. Lebihan kapasiti ini amat
tinggi menurut piawai industri dan menyebabkan
TNB terpaksa menanggung kos yang membebankan.
Syarikat mengalu-alukan prospek semakan yang
realistik ke atas terma-terma Perjanjian Pembelian
Tenaga oleh pihak pengawal selia industri.
Semakan tersebut bukan sahaja berupaya
meringankan beban kewangan TNB tetapi lebih
penting lagi akan dapat memastikan tarif elektrik
yang munasabah dapat diwujudkan untuk manfaat
pengguna.
Kelestarian Industri dan Alam Sekitar
Walaupun TNB mengambil pelbagai langkah
untuk memastikan keselamatan bekalan elektrik
sentiasa terpelihara untuk peringkat jangka
panjang, Syarikat juga terus peka terhadap isu-
isu kelestarian alam sekitar. Berpegang kepada
kesedaran ini, Syarikat sentiasa memastikan
pembinaan stesen-stesen janaelektrik mematuhi
sepenuhnya perundangan dan amalan-amalan
terbaik alam sekitar. Keutamaan yang diberikan
TNB kepada isu kelestarian alam sekitar ini perlu
dihebahkan untuk membendung tanggapan salah
orang ramai. TNB kini menggunakan teknologi
arang batu bersih yang moden dan dapat
mengurangkan emisi karbon. Begitu juga dengan
hidro. Walaupun tenaga hidro menjana tenaga
bersih yang boleh diperbaharui serta berpotensi
dan besar manfaatnya, namun TNB sentiasa
Walaupun usaha-usaha terus diambil untuk
mencapai Kecemerlangan Perkhidmatan menjelang
2010, kami berasa begitu terangsang kerana
langkah-langkah yang telah dilaksanakan setakat
ini telah menepati sasaran berdasarkan keputusan
mantap bagi petunjuk-petunjuk teknikal utama
pada tahun ini. Juga, pelbagai anugerah dan
pengiktirafan bagi kecekapan operasi yang
diterima oleh Syarikat adalah bukti jelas bahawa
prestasi pengurusan Syarikat telah meningkat.
Anugerah dan pengiktirafan ini akan merangsang
kami untuk terus memperbaiki kaedah pengurusan
TNB dan cara mengekalkan struktur kos Syarikat.
Bagi membol ehkan penj i matan kos serta
mengekalkan keberuntungan, Syarikat telah
melancarkan Ops Trim-X di seluruh TNB bagi
mengoptimumkan kos dan nilai, tanpa menjejaskan
kualiti produk dan perkhidmatan atau keupayaan
operasi Syarikat. Dalam pada itu, sebagai langkah
ke hadapan dalam usaha Syarikat untuk diiktiraf
sebagai salah sebuah syarikat terunggul di rantau
ini menjelang 2010, kami akan terus memantau
rapi Petunjuk Prestasi Utama (KPI) dan ukur rujuk
prestasi TNB dengan syarikat-syarikat pembekal
elektrik berprestasi tinggi di negara-negara maju.
ISU DAN CABARAN INDUSTRI
Pertumbuhan Permintaan Elektrik
Kemelesetan ekonomi yang dihadapi Negara
pada awal tahun kewangan turut menjejaskan
pertumbuhan sektor industri. Berikutan ini, hasil
pendapatan Syarikat turut terjejas akibat
permintaan elektrik yang berkurangan. Walau
bagaimanapun, mulai Mac 2009, tanda-tanda
positif mula kelihatan dengan angka-angka
permintaan elektrik terus meningkat sehingga
mencatat paras permintaan tertinggi sebanyak
14,245 MW di Semenanjung Malaysia pada 12
Ogos 2009. Berikutan ekonomi dunia yang diramal
kembali pulih, satu petanda baik untuk TNB
mengorak langkah ke hadapan ialah arah aliran
per t umbuhan per mi nt aan yang di j angka
meningkat.
Keselamatan Bekalan Tenaga
Keselamatan bekalan tenaga amat penting dan
sentiasa diberi keutamaan oleh TNB. Namun
hakikat ini merupakan satu cabaran besar kepada
Syarikat terutamanya kerana gas menguasai lebih
daripada separuh campuran bahan api TNB.
Dalam hal ini, cabarannya ialah apabila rangkaian
bekal an gas negar a menj al ani pr oses
pembaharuan besar-besaran pada tahun depan
UTUSAN PENGERUSI
KEPADA PEMEGANG SAHAM (SAMB.)
pri hati n terhadap al am seki tar dan akan
memastikan projek-projek hidro yang dibangunkan
mematuhi keperluan penilaian impak alam
sekitar.
LANGKAH KE HADAPAN
Bagi menangani cabaran-cabaran yang akan
dihadapi oleh Malaysia dan industri tenaga
negara, suatu dasar yang merangkumi perspektif
jangka panjang serta rangka kerja kawal selia
yang menyokong pembahagian kos yang seimbang
bagi penyedi aan bekal an el ektri k kepada
pelanggan, perlu digubal. Dasar tersebut perlu
mengambil kira kos benar bekalan tenaga dan
mengandungi satu mekanisme pelarasan kos
bahan api secara automatik dalam struktur tarif
untuk membendung kesan harga bahan api yang
tidak menentu. Pengenalan semula mekanisme
pelarasan kos bahan api secara automatik ini
akan membantu memantapkan kedudukan
kewangan industri bekalan tenaga Negara.
Tumpuan yang lebih banyak juga perlu diberikan
kepada kecekapan tenaga untuk mengelakkan
pembaziran. Dalam hal ini, TNB akan terus
mendampingi dan mendidik pelanggan Syarikat
yang terdiri daripada isi rumah dan industri
mengenai cara menggunakan tenaga dengan
bijak melalui penggunaan sistem tenaga pintar.
Melalui penekanan yang diberikan kepada
pengurusan penggunaan tenaga (demand side
management), Syarikat dapat menggalakkan
amalan langkah-langkah kecekapan tenaga.
Sebagai langkah ke hadapan, Syarikat sedang
giat meneroka sumber-sumber tenaga alternatif,
khususnya sumber-sumber tenaga bol eh
diperbaharui (RE) seperti suria, angin dan
biodiesel. Walau bagaimanapun, memandangkan
teknol ogi RE masi h pada peri ngkat awal
pembangunannya dan kos kemasukan pula adalah
tinggi, satu tempoh yang agak panjang diperlukan
sebelum sumber-sumber ini boleh menjadi
sumber tenaga alternatif yang berdaya maju.
Justeru itu, buat masa ini prospek RE sebagai
penyumbang utama kepada rangkaian Grid
Nasi onal masi h keci l . Mal aysi a per l u
mempertimbangkan insentif kewangan yang
sesuai untuk menyokong dan menggalakkan
perluasan penggunaan sumber-sumber RE selaras
dengan arah aliran penggalakkan teknologi hijau
di peringkat dunia pada ketika ini. Berdasarkan
sasaran 5% penggunaan RE dalam campuran
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 38
TADBIR URUS KORPORAT
Di TNB, kami tetap komited dalam melaksanakan
amalan-amalan tadbir urus yang baik dalam
setiap aspek operasi Syarikat. Bagi memastikan
ketelusan proses pemerolehan, kami telah
mengambil langkah-langkah memperkemaskan
proses dan di mana wajar akan meningkatkan
penggunaan sistem e-perolehan. Jawatankuasa
Audit Lembaga serta jawatankuasa-jawatankuasa
lain terus melaksanakan peranan dan tanggung-
j awab dengan berkesan. Juga, terdapat
keseimbangan dalam Lembaga Pengarah yang
kini dianggotai oleh ahli-ahli yang berpengalaman
dan berkepakaran l uas yang akan terus
memper t i ngk at k an k eber k es anan dan
profesionalisme Lembaga.
tenaga negara di bawah Rancangan Malaysia
Kesembilan (2006-2010) dan dengan tertubuhnya
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air,
Syarikat menaruh sepenuh harapan bahawa
Malaysia akan mencapai matlamat tersebut
dalam masa terdekat.
Sementara itu, opsyen meneroka tenaga nuklear
sebagai sumber penj anaan tenaga perl u
dipertimbangkan. Sebuah unit khas telah
di t ubuhkan di TNB sebagai per sedi aan
menghadapi kemungkinan penjanaan tenaga
nuklear diperkenalkan di Malaysia. Walaupun
wujud kebimbangan mengenai isu pembuangan
sisa, namun keprihatinan dunia yang semakin
meningkat terhadap emisi karbon telah mendorong
minat baru dalam penjanaan tenaga nuklear.
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT
TNB terus melaksanakan amalan korporat yang
bertanggungjawab dan memberi kuasa kepada
pelbagai pihak berkepentingan melalui inisiatif-
inisiatif tanggungjawab sosial korporat (CSR)
yang berkesan. Tumpuan Syarikat adalah terhadap
pendidikan dan pembangunan sumber manusia,
pengayaan kualiti hidup masyarakat setempat
serta pemuliharaan alam sekitar.
Yayasan Tenaga Nasional terus memainkan
peranan dengan memberi bantuan kewangan dan
biasiswa kepada pelajar-pelajar cemerlang dan
yang layak untuk melanjutkan pelajaran di
institusi-institusi pengajian tinggi tempatan dan
luar negeri. Kami juga terus memberi sokongan
penuh kepada UNITEN, projek PINTAR (Promoting
Intelligence, Nurturing Talent and Advocating
Responsi bi l i ty) di sekol ah-sekol ah serta
menyumbang kepada projek motivasi untuk
pelajar-pelajar di luar bandar, di samping
membantu kanak-kanak istimewa.
UTUSAN PENGERUSI
KEPADA PEMEGANG SAHAM (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 40
Sebanyak RM1.9 bilion telah dibelanjakan pada
tahun 2008 untuk program mendampi ngi
masyarakat, termasuk dalam bentuk derma dan
penajaan, diskaun tarif, subsidi dan margin
simpanan lebihan. Kesemua ini sekali gus
menjadikan TNB antara penyumbang CSR terbesar
dalam Negara. Melalui program tahunan Syarikat
untuk memperbaiki rumah bagi rakyat termiskin,
kami juga membantu meningkatkan taraf hidup
dan kualiti hidup masyarakat luar bandar.
Komitmen kami terhadap amalan pemuliharaan
alam sekitar yang baik kekal sebagai sebahagian
yang penting dalam keputusan dasar Syarikat.
Sama ada Syari kat menyumbang kepada
pemuliharaan tempat perlindungan burung atau
koloni kelip-kelip atau memberi sokongan kepada
projek RE yang canggih, yang penting bagi kami
ialah untuk membawa impak yang positif
t er hadap al am seki t ar ser t a membant u
memelihara alam sekitar demi manfaat generasi
akan datang.
TINJAUAN HADAPAN
Terdapat tanda-tanda bahawa ekonomi negara
dan dunia akan kembali pulih, walaupun secara
beransur-ansur. Selaras dengan ini, Lembaga
Pengarah TNB berpendirian berhati-hati tetapi
optimis terhadap prospek masa depan Syarikat.
Walaupun faktor-faktor luaran akan sedikit
sebanyak memberi kesan kepada prestasi
Kumpulan pada tahun kewangan hadapan, TNB
akan mengambil langkah-langkah perlu untuk
menangani kos-kos operasi yang tidak menentu
dan pada masa yang sama mempertingkatkan
kecekapan oper asi . Lembaga j uga akan
menumpukan perhatian kepada usaha-usaha
mempertingkatkan asas pendapatan Syarikat
dengan meneroka peluang-peluang pelaburan di
luar negeri. Negara-negara sedang memuncul
(emerging nations) merupakan prospek yang
menarik, begitu juga peluang-peluang di Timur
Tengah dan rantau lain yang boleh diteroka
setelah kajian berhemat dan penilaian profesional
di j al ankan t er hadap r i si ko- r i si ko dan
keberuntungan yang terlibat.
PENGHARGAAN
Bagi pihak Lembaga Pengarah, saya ingin
merakamkan penghargaan kepada para pemegang
saham, sekutu, rakan kongsi dan pelanggan yang
dihormati atas sokongan padu serta kepercayaan
penuh terhadap TNB. Lembaga juga ingin
merakamkan ribuan terima kasih kepada Kerajaan
Malaysia dan badan-badan kawal selia, khususnya
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air
serta Suruhanjaya Tenaga atas sokongan dan
kerjasama berterusan yang diberikan.
Kepada Kumpulan Pengurusan serta semua
warga kerja TNB, terimalah ucapan terima kasih
yang tidak terhingga atas dedikasi anda sepanjang
tempoh waktu yang amat mencabar ini. Syarikat
tidak akan berada pada tahap sekarang tanpa
komitmen anda. Harapan kami ialah semoga
sokongan berterusan tersebut akan terus diberikan
dalam usaha Syarikat untuk meneroka peluang-
peluang baru. Saya juga ingin mengucapkan
setinggi-tinggi tahniah kepada Dato Sri Che
Khalib Mohamad Noh atas penganugerahan
beliau sebagai Malaysias CEO of the Year
2008 oleh pihak Business Times.
Akhir sekali, terima kasih setulus ikhlas daripada
saya kepada semua ahli Lembaga Pengarah atas
nasihat dan pandangan yang bernas sepanjang
tahun yang mencabar ini. Saya berharap kita
akan dapat t er us ber gandi ng bahu dan
menyatupadukan usaha bersama untuk mengatasi
cabaran-cabaran serta memanfaatkan pelbagai
peluang yang mendatang. Saya yakin semua
pemegang saham akan memberi sokongan yang
padu dan berterusan terhadap usaha kita untuk
menjamin kejayaan TNB.
Terima Kasih.
TAN SRI LEO MOGGIE
Pengerusi
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 41
Bersemangat menerajui
kecemerlangan selama tahun
DATO SRI CHE KHALIB
BIN MOHAMAD NOH
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
ULASAN PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 44
Pemegang Saham yang dihormati,
Tahun ini TNB menyambut ulang tahunnya yang ke-60. Ianya merupakan satu peristiwa penting
dalam perjuangan Syarikat Menerangi Hidup rakyat. Perjalanan TNB yang begitu jauh bermula
pada tahun 1949 dengan penubuhan Lembaga Letrik Pusat (Central Electricity Board atau CEB) ketika
Malaya masih di bawah penjajahan, dan kemudiannya dengan pembentukan Lembaga Letrik Negara
(LLN) pada tahun 1965 yang diterajui oleh rakyat Malaysia sendiri. Setelah diperbadankan pada tahun
1990, LLN muncul dengan nama barunya, Tenaga Nasional Berhad.
menanggung kos tambahan sebanyak AS5.2 per
tan metrik. Kesan harga arang batu yang lebih
tinggi melebihi AS85 per tan metrik telah
menyebabkan margin EBITDA TNB menurun
daripada 29.9% pada TK2008 kepada 25.2%
pada TK2009.
Justeru itu, Kumpulan mencatatkan penurunan
keuntungan bersih sebelum kerugian tukaran
asing sebanyak 17.5%, daripada RM2,540.8 juta
pada TK2008 kepada RM2,095.7 juta pada
TK2009, disebabkan terutamanya oleh harga
purata arang batu yang lebih tinggi ditanggung
oleh Syarikat (harga terus meningkat sehingga
paras tertinggi AS113.9 per tan metrik pada suku
pertama tahun kewangan berbanding harga
purata sebanyak AS76.4 per tan metrik pada
TK2008) . Tambahan l agi , setel ah stesen
janaelektrik arang batu Jimah dimulatugaskan,
pembayaran kapasiti kepada IPP baru ini telah
membebankan lagi kos operasi TNB.
Dalam tempoh sembilan bulan pertama TK2009,
pertumbuhan permintaan elektrik di Semenanjung
Malaysia menurun sebanyak 3.7%, terutamanya
dalam sektor industri. Walau bagaimanapun,
terdapat peningkatan yang berterusan bagi
permintaan bulanan bermula bulan Mac 2009,
terutama pada suku keempat TK2009. Berikutan
pertumbuhan permintaan yang positif pada Suku
Keempat TK2009, pertumbuhan permintaan
elektrik bagi keseluruhan TK2009 mencatatkan
penguncupan sebanyak 2.6% daripada tahun
sebelumnya. Sukacita kami melaporkan bahawa
TNB telah mencatatkan paras permintaan
tertinggi yang baru iaitu sebanyak 14,245 MW
pada 12 Ogos 2009.
Tahun ini juga menyaksikan matawang Ringgit
Malaysia menjadi lemah berbanding Dolar AS
dan Yen Jepun. Meski pun matawang Ringgit
menunjukkan tanda-tanda kembali pulih pada
Suku Ketiga TK2009, namun Yen Jepun semakin
kukuh berbanding Dolar AS dan matawang utama
lain pada Suku Keempat TK2009. Secara
Kini, setelah enam puluh tahun kewujudannya,
TNB muncul sebagai sebuah syarikat cip biru dan
pembekal elektrik bersepadu yang memiliki aset
bernilai kira-kira RM71.4 bilion dan bertanggung-
jawab memenuhi keperluan tenaga kepada
hampir 7.6 juta pelanggan. Syarikat juga diiktiraf
sebagai antara peneraju utama industri tenaga
serantau dan disenaraikan sebagai antara syarikat
tenaga terunggul di dunia. Syarikat ingin
merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada
warga kerja dulu dan sekarang di semua peringkat
yang telah berusaha dengan gigih selama enam
puluh tahun lamanya, serta meletakkan TNB
pada kedudukannya sekarang. Di samping terus
memainkan peranan penting sebagai penggerak
kemajuan negara, TNB tetap komited untuk
menghasilkan prestasi perniagaan yang cemerlang
selain menunaikan tanggungjawab sosio-ekonomi
Syarikat. Kami bertekad untuk terus menggerakkan
kemajuan negara dan menerangi hidup rakyat.
MAKLUMAT PENTING KEWANGAN
Tempoh 12 bulan berakhir 31 Ogos 2009 adalah
yang paling mencabar bagi TNB. Kami terpaksa
menangani gandingan pelbagai isu yang terdiri
daripada pertumbuhan permintaan elektrik yang
negatif, harga purata arang batu yang lebih
tinggi, pembayaran kapasiti tambahan kepada
Penjana Bebas (IPP) yang baru dimulatugaskan,
dan kesan pendedahan tukaran asing.
Kumpulan melaporkan peningkatan jumlah hasil
pendapatan sebanyak 16.3% dalam Tahun
Kewangan 2009 (TK2009), daripada RM24,755.3
juta pada tahun sebelumnya kepada RM28,785.6
juta yang didorong terutamanya oleh dua
pelarasan tarif yang masing-masing berkuatkuasa
pada 1 Julai 2008 dan 1 Mac 2009. Walaupun
pelarasan terakhir pada bulan Mac 2009
membolehkan TNB menampung kos purata arang
batu sebanyak AS85 per tan metrik pada TK2009,
namun harga purata sebenar arang batu yang
digunakan pada tahun ini adalah sebanyak
AS90.2 per tan metrik. Ini bermakna TNB terpaksa
keseluruhannya, Kumpulan melaporkan kerugian
tukaran asing sebanyak RM1,177.8 juta, 74.2%
daripadanya disebabkan oleh pendedahan kepada
pinjaman Yen Jepun yang mengenakan kadar
faedah yang rendah serta tempoh pembayaran
balik terlunas yang panjang, di mana ada yang
sehingga tempoh 30 tahun. Untuk menguruskan
pendedahan kepada tukaran asing sepanjang
tahun ini, Syarikat telah mengambil kesempatan
membeli balik sebahagian daripada bon Dolar
AS. Langkah i ni ber j aya mengur angkan
pendedahan kita kepada Dolar AS daripada
27.8% kepada 24.3% serta mengurangkan kos
purata hutang berwajaran daripada 5.44% kepada
5.16%.
MEMPERTINGKATKAN KECEKAPAN
OPERASI
Selaras dengan matlamat TNB untuk mencapai
Kecemerlangan Perkhidmatan menjelang 2010,
bahagian-bahagian serta unit-unit perniagaan
Kumpulan terus mencapai kemajuan yang
cemerlang pada TK2009, melangkaui sasaran
Petunjuk Prestasi Utama (KPI) serta menghasilkan
peningkatan ketara dalam kecekapan operasi.
Pada TK2009, Kumpulan mencapai Faktor Henti
Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) pada kadar
2.90% yang berjaya melepasi tanda aras industri
yang ditetapkan pada kadar 4% buat empat
tahun berturut-turut. Kami juga mencatatkan
Minit Sistem Penghantaran yang terendah pada
1.02 minit berbanding dengan sasaran KPI iaitu
7.5 minit. Ini bermakna Kumpulan berjaya
mengekalkan pencapaian angka tunggal minit
sistem bagi empat tahun berturut-turut. Kemajuan
ketara turut dicapai bagi Indeks Tempoh Masa
Purata Gangguan Sistem (SAIDI) yang mencatatkan
69 minit bagi setiap pelanggan berbanding
sasaran KPI, iaitu 75 minit setiap pelanggan. Ini
bermakna SAIDI TNB adalah menyamai negara-
negara G8.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 45
ULASAN PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF (SAMB.)
SE10/10 MENEPATI SASARAN
Pada TK2009, Kumpulan meneruskan pelaksanaan
fasa SE10/10 Pelan Strategik 20 Tahun (2006-
2025) yang menetapkan sasaran supaya TNB
mencapai kecemerlangan perkhidmatan menjelang
2010. Walaupun mengalami kesan tekanan faktor
luaran ke atas operasi Kumpulan, TNB tetap
berjaya mengukuhkan kesetiaan pelanggan dan
pi hak berkepenti ngan, memperti ngkatkan
kecemerlangan perkhidmatan dan keberkesanan
operasi serta memacu perkembangan bisnes di
dalam dan luar negeri.
Syarikat telah menetapkan beberapa KPI di
bawah program SE10/10 sebagai tanda aras
perbandingan dengan syarikat-syarikat tenaga
terunggul di dunia. TNB juga sedang melaksanakan
piawai Paras Perkhidmatan Dalaman (Internal
Service Level standards) di samping mematuhi
piawai Perkhidmatan Minimum yang diperkenalkan
oleh Suruhanjaya Tenaga. Di samping itu, TNB
terus memberi penekanan terhadap usaha-usaha
untuk memenuhi kehendak dan keperluan para
pelanggan sebaik yang mungkin melalui pelbagai
saluran. Kami yakin bahawa dengan berusaha
gigih untuk memastikan sasaran ini dicapai,
Syarikat akan dapat bergerak pantas menuju
matlamat untuk muncul sebagai syarikat terbaik
pengurusannya di dalam negara menjelang 2010
serta tersenarai sebagai antara syarikat yang
cemerlang di rantau ini.
Pengiktirafan terhadap usaha-usaha TNB selama
ini adalah jelas apabila Syarikat menerima
Anugerah Bisnes Terbaik Tahun 2007 bagi
Kategori Syarikat Unggul oleh SMI & SME
Network Worldwide dan Anugerah Top 3 Most
Admi red ASEAN Enterpri se bagi kategori
Pekerjaan (Employment) oleh ASEAN Business
Council.
Dengan pr ogr am SE10/10 menghampi r i
penghujungnya pada tahun 2010, Kumpulan kini
memberi tumpuan ke arah merangka butir-butir
terperinci bagi fasa 2011-2015 Pelan Strategik
yang mensasarkan pengembangan bi snes
serantau. Setelah strategi untuk fasa ini
dimuktamadkan, ia akan dikemukakan untuk
kelulusan Pengurusan dan Lembaga Pengarah
sebel um di sebarl uaskan ke sel uruh TNB.
Kumpulan akan terus memacu usaha mencapai
matlamat sebagai peneraju dunia dalam bidang-
Sebagai mencerminkan tahap operasi yang
mantap, Kumpulan telah diletakkan pada tempat
ke-100 antara 250 syarikat tenaga terbaik di
dunia dan tempat ke-18 antara 59 syarikat tenaga
terbaik Asia dan Australia dalam senarai Platts
250 Global Energy Company Rankings bagi tahun
2008.
bidang bisnes yang berkaitan menjelang tahun
2025, dan pada masa yang sama membina
reputasi sebagai rakan niaga bisnes yang kukuh
serta pencipta nilai kepada pemegang saham.
Adalah menjadi harapan kami bahawa bila tiba
masanya kelak, TNB akan diakui sebagai syarikat
yang paling dikagumi di dunia.
TAHAP KHIDMAT PELANGGAN
DIPERTINGKATKAN
Kebanyakan daripada 7.6 juta pelanggan TNB
adalah merupakan Pengguna Kuasa Biasa
(Ordinary Power Consumers) yang terdiri daripada
isi rumah Malaysia. Pengguna Kuasa Besar (Large
Power Consumers) pul a, wal aupun keci l
bilangannya, mewakili 80% daripada keseluruhan
jumlah jualan elektrik dalam negara. Pada
TK2009, Syarikat telah memperluaskan inisiatif
Pengurusan Perhubungan Pelanggan (CRM) serta
melaksanakan inisiatif baru untuk mempertingkat-
kan tahap khidmat pelanggan ke tahap yang
lebih tinggi.
Untuk mendapatkan maklum balas yang lebih
tepat dan mempertingkatkan tahap kepuasan
pelanggan, TNB telah mempertingkatkan Sistem
Maklumbalas Pelanggan (SMP) dengan menambah
beberapa modul baru. SMP ini membolehkan
kami mengesan, menyebar, memantau laporan
dan menilai maklumbalas daripada pelbagai
kumpulan menerusi satu platform.
Di samping itu, kami telah menetapkan satu
piawai Tahap Perkhidmatan Minimum untuk
pelanggan. Sistem Pengesanan secara online
yang dicipta sendiri oleh TNB kini memantau
pematuhan piawai ini. Usaha-usaha CRM juga
di perl uaskan untuk merangkumi program
kesedaran kualiti tenaga, program kesedaran
lampu jalan dan seminar mengenai kecekapan
tenaga dan tenaga boleh diperbaharui.
Si st em per mohonan secar a onl i ne yang
dipermudahkan iaitu e-Permohonan (e-Application)
membant u menj i mat kan masa member i
pembekalan elektrik kepada pelanggan. Pada
bulan Jun 2009, TNB telah memperkenalkan
sistem e-Permohonan kepada pemaju perumahan
yang membina 150 unit rumah ke atas. Pada
akhir TK2009, terdapat 214 pemaju perumahan,
675 kontraktor elektrik dan 931 individu yang
Sebagai sebahagian daripada usaha Kumpulan
untuk mengurangkan perbelanjaan modal dan
mengoptimumkan kos dan nilai tanpa meng-
kompromi kualiti produk dan perkhidmatan serta
keupayaan operasi, jabatan-jabatan dalam TNB
telah diarah melaksanakan langkah-langkah
sewajarnya melalui inisiatif Ops Trim-X yang
dilancarkan pada awal Januari 2009. Sukacita
kami melaporkan bahawa di dalam tempoh seawal
Januari 2009-Jun 2009, Ops Trim-X telah berjaya
membantu mengurangkan perbelanjaan modal
sebanyak RM586 juta dan perbelanjaan operasi
tak langsung sebanyak kira-kira RM113 juta.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 46
Ianya didapati berjaya membawa penambahbaikan
kepada tempoh masa menunggu dan melakukan
urusniaga perkhidmatan kaunter. Portal Ilmu atau
K-Portal pula yang dibentuk untuk anggota
barisan hadapan kami dapat membantu mereka
menjawab pertanyaan pelanggan dengan tepat
dan konsisten. Selepas mendaftar, pelanggan
kediaman baru akan diberi pek maklumat yang
mengandungi maklumat produk dan perkhidmatan
TNB, saluran pembayaran bil, nombor hubungan
serta tip mengenai keselamatan elektrik dan
kecekapan elektrik.
Kini, Pusat Pengurusan Panggilan (CMC) 24 jam
untuk TNB Careline 15454 melayani bukan sahaja
aduan-aduan berkaitan kejadian gangguan
bekalan dan kerosakan lampu jalan, tetapi juga
menguruskan isu-isu berkaitan bil, pemotongan
bekalan dan bekalan elektrik.
berdaftar dengan sistem e-Permohonan. Angka
ini dijangka meningkat apabila sistem ini
diperkenalkan kepada orang ramai.
TNB terus meneroka mekanisme baru dan yang
mudah untuk menyenangkan pelanggan membayar
bil. Setakat ini, pelbagai saluran mudah telah
dan akan terus disediakan termasuk kaunter
Kedai Tenaga, pusat kutipan setempat, debit
langsung, debit auto, pembayaran secara dalam
talian, perbankan telefon, mesin ATM, kutipan
mobile dan bayaran di kaunter bank dan agensi
peserta.
TNB juga terus mengambil inisiatif menambahbaik
tahap perkhidmatan 135 Kedai Tenaga di seluruh
negara. Sistem pengurusan penggiliran QMatic
yang membantu mengopti mumkan al i ran
pelanggan kini dipantau di peringkat Ibu Pejabat.
Beberapa teknologi baru untuk mengautomasi
dan menambahbaik pelbagai proses telah
diperkenalkan sepanjang tahun. Sistem Elektronik
Maklumat Pengebilan Pelanggan (e-CIBS) kini
dipertingkatkan lagi dengan kemudahan e-DAS
atau aktiviti pemotongan melalui modul SMS.
Sistem ini membolehkan maklumat berkaitan
aktiviti pemotongan dan sambung semula
disampaikan kepada e-CIBS dan kakitangan luar
kami melalui SMS.
Susulan pelaksanaan fasa kedua Bacaan Meter
Kawalan Jauh (RMR) Projek Voltan Sederhana
dan Voltan Rendah, proses bacaan meter telah
diperbaiki dengan mengurangkan proses-proses
manual yang sekali gus dapat membendung
kesilapan manusia. Melalui RMR, TNB kini
berupaya memantau data meter dan mengurangkan
kerugian bukan teknikal.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 47
oleh perunding rasmi PQ kami, TNB Energy
Services. Sebanyak 78 LPC telah menerima
tawaran tersebut yang melibatkan Audit PQ
secara Walk Through, Ujian Ride Through dan
Kajian PQ Menyeluruh. Program Peningkatan
Perhubungan Akaun Korporat atau Program CARE
juga turut membantu mengeratkan hubungan dua
hala antara TNB dengan pelanggan korporat
kami.
MENGUKUHKAN DAYA HARAP BEKALAN
TNB memberikan tumpuan yang sepenuhnya
kepada kecemerlangan operasi dalam aktiviti
teras Syarikat, iaitu Penjanaan, Penghantaran
dan Pembahagian. Ini bagi memastikan Syarikat
dapat terus menunaikan tanggungjawab untuk
menyediakan bekalan elektrik yang selamat dan
berterusan kepada pelanggan. Pada TK2009,
pelbagai inisiatif telah dilaksanakan untuk
mengukuhkan daya harap bekalan.
Sistem Pengurusan Gangguan Bekalan Elektrik
(TOMS) pula membantu TNB bertindak pantas
menangani gangguan bekalan dan banyak
membant u meni ngkat kan keber kesanan
komunikasi antara pelanggan, Pusat Perhubungan
TNB dan pasukan teknikal kami. Antara lain,
TOMS membolehkan analisis data yang lebih
mantap, pengurusan aset yang berhemat dan
efisien serta unjuran pola-pola gangguan yang
lebih tepat.
Satu lagi aplikasi ialah Mobile Field Force
Automation (MFFA) yang digunapakai untuk
aktiviti pemulihan bekalan voltan rendah. Aplikasi
ini memberi maklumbalas segera mengenai
keadaan setempat. Aplikasi ini juga membolehkan
pelanggan menerima maklumat terkini mengenai
pemulihan bekalan melalui TNB Careline.
Berikutan pelaksanaan projek perintis MFFA di
Shah Alam, sistem ini kini digunakan di Selangor,
Wilayah Persekutuan, Johor dan Pulau Pinang.
Oleh kerana TNB memberi keutamaan kepada
kesejahteraan pelanggan, maka adalah penting
keperluan dan kehendak mereka dikenalpasti.
Justeru itu, program pengumpulan maklumat dan
data secara tersusun telah dilaksanakan untuk
menguruskan maklum balas dan aduan pelanggan.
Program ini melibatkan penggunaan wadah
seperti Tinjauan Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI
Survey), melalui borang-borang maklum balas di
Kedai Tenaga dan tinjauan melalui CMC.
TNB j uga terus mengadakan di al og dan
perjumpaan dengan pemimpin industri, ahli-ahli
perniagaan dan agensi-agensi Kerajaan untuk
mengumpul maklum balas dan perspektif mereka
mengenai i su-i su bersama. Perbi ncangan
peringkat tertinggi ini lazimnya melibatkan
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif serta membuka
peluang kepada syarikat untuk lebih memahami
kehendak pelanggan dan menangani aduan
dengan lebih menyeluruh.
Bagi mengurus sejumlah 1000 Pengguna Kuasa
Besar (LPC) Syarikat, satu program khas yang
dikenali sebagai Program Pengurusan PRIME
diwujudkan di mana pegawai TNB sendiri akan
melawat pengguna LPC untuk menangani masalah
mereka. Pada tahun yang dikaji, TNB telah
menawarkan secara percuma kepada LPC
perkhidmatan Menangani Kualiti Tenaga (PQ)
Dalam sektor Penjanaan, kejayaan usaha-usaha
Bahagi an Penj anaan untuk meni ngkatkan
kecekapan operasi terbukti apabila TNB berjaya
mencatat Faktor Henti Tugas Tidak Terancang
Setara (EUOF) pada kadar 2.9%, yang jauh lebih
baik daripada tanda aras industri kelas dunia iaitu
4% buat empat tahun berturut-turut. Bahagian ini
juga mencatatkan Faktor Kesediaan Setara (EAF)
Loji pada kadar 90.49% pada TK2009.
Sehingga kini, semua stesen janaelektrik TNB
telah mendapat pensijilan MS ISO 9001 dan MS
ISO 14001. Enam stesen janaelektrik telah
mendapat pensijilan OHSAS 18001 sementara
beberapa stesen janaelektrik lagi berjaya
memenangi anugerah negara daripada Persatuan
Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia
(MSOSH).
Bahagian Penghantaran pula yang bertanggung-
jawab menambahbaik daya harap rangkaian
penghantaran telah melaksanakan pelbagai
ULASAN PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 48
minit) bagi setiap pelanggan dalam setahun dan
merupakan pengukur prestasi rangkai an
pembahagian TNB. Di samping itu, kehilangan
tenaga Pembahagian juga berjaya dikurangkan
daripada 8.69% kepada 8.65%.
Untuk mencegah berulangnya kecurian bekalan
elektrik (TOE) dan pengusikan meter, TNB telah
memperkenalkan Sistem Pengesan Kerosakan
Anomal i ( AFDS) untuk mel i ndungi meter
pelanggan yang dikategorikan sebagai pelanggan
berisiko tinggi. Syarikat juga mengambil langkah
untuk meningkatkan keupayaan pemantauan dan
pengesanan dengan menggunakan teknologi
RMR. Projek RMR ini membolehkan TNB dan
juga pelanggan memahami dengan lebih jelas
mengenai profil beban atau corak penggunaan.
Ini adalah supaya penggunaan tenaga dapat
diurus dengan lebih efisien lagi. Pada peringkat
awalnya, RMR hanya digunakan untuk LPC voltan
tinggi dan sederhana sahaja, tetapi kini RMR
juga digunakan untuk pengguna LPC voltan
langkah untuk memastikan daya harap sistem
adalah tinggi, keselamatan bekalan terjamin,
kesediaan sistem bertahap tinggi dan tempoh
pemulihan operasi ditambahbaik. Bahagian ini
telah mencapai Minit Sistem selama 1.02 minit
bagi TK2009 yang jelas jauh lebih rendah
daripada 6.56 minit yang dicatatkan bagi TK2008.
Ini merupakan pencapaian satu digit bagi empat
tahun berturut-turut. Bahagian Penjanaan juga
turut mengekalkan rekod sifar bagi Gangguan
Besar empat tahun berturut-turut dan berjaya
membendung kehilangan tenaga di dalam sistem
penghantaran pada tahap 2%. Di samping itu,
Bahagian ini juga telah menambah kapasiti
alatubah sebanyak 4,125 MVA dan Capacity Bank
sebanyak 690 MVar ke dalam sistem melalui 54
projek baru yang dimulatugaskan.
Pada TK2009, Bahagian Pembahagian mencatat
SAIDI selama 69 minit berbanding sasaran KPI
75 minit dan pencapaian SAIDI 78 minit pada
tahun lalu. SAIDI adalah purata gangguan (dalam
rendah. Dalam TK2009, Syarikat telah menyiapkan
71.1% daripada keseluruhan 60,000 pemasangan
RMR untuk pelanggan LPC voltan rendah.
TNB juga telah mengstruktur semula dan menaik
taraf pasukan khas Pengekangan Kecurian Arus
atau Special Engagement Against Losses (SEAL)
unt uk mengukuhkan per ancangan dan
penyelarasan aktiviti SEAL serta memastikan
proses pematuhan dipantau dengan berkesan.
Untuk memerangi gejala TOE yang meningkat
semasa kemelesetan ekonomi, pasukan petugas
SEAL tel ah mengambi l beberapa l angkah
berkesan untuk mencegah kerugian bukan-teknikal
yang melibatkan Skuad Gerak Pantas TOE, projek
pemindahan lokasi meter dan program kesedaran
untuk orang awam. Di samping itu, kerjasama
rapat TNB dengan Suruhanjaya Tenaga dan Polis
Di-Raja Malaysia telah membantu memper-
cepatkan penyelesaian kes kecurian bekalan
elektrik.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 49
Pada tahun ini, sejumlah 54 projek telah disiapkan
dan dimulatugaskan sepenuhnya. Sebahagian
daripada projek-projek tersebut telah menyumbang
tambahan kapasiti alatubah sebanyak 4,125 MVA
kepada sistem rangkaian penghantaran. Kerja-
kerja pemodenan Pusat Hantaran Beban Negara
juga sedang berjalan lancar sementara Sistem
Pengurusan Tenaga/SCADA baru telah dilaksana-
kan untuk menggantikan sistem yang lama.
Kerajaan telah memberi mandat kepada TNB dan
Sarawak Energy Berhad (SEB) untuk mengambil
alih operasi Projek Hidroelektrik Bakun dengan
kapasiti 2,400 MW daripada Sarawak Hidro Sdn
Bhd melalui satu perjanjian pajakan atau leasing
agreement. TNB juga dikehendaki membangun
kemudahan penghantaran yang berkaitan dari
Sarawak ke Semenanjung Malaysia, termasuk
kabel penghantaran dasar laut sepanjang lebih
daripada 700 km. Projek ini merupakan sumber
bekalan alternatif yang penting untuk memenuhi
per mi nt aan el ekt r i k yang meni ngkat di
Semenanjung Malaysia dan adalah selaras
dengan aspirasi Kerajaan untuk menggalakkan
penggunaan sumber tenaga bersih di negara ini.
Apabila kabel dasar laut Arus Terus Bervoltan
Tinggi (HVDC) yang menghubungkan Semenanjung
Malaysia dan Sarawak dimulatugaskan pada
tahun 2017 kelak, sebanyak 1600 MW tenaga
akan dapat diimport dari Projek Hidroelektrik
Dari segi projek-projek janakuasa besar, dua
projek pemulihan telah dilaksanakan pada
TK2009. Ini termasuk Projek Pemulihan Stesen
Janakuasa Tuanku Jaafar Fasa 2 (PD2) untuk
operasi komersial kitar padu di Port Dickson yang
melibatkan penambahan kapasiti sebanyak 694
MW kepada kapasiti semasa sebanyak 750 MW
pada loji PD1. Turut disiapkan ialah Projek
Perlanjutan Jangka Hayat dan Automasi Loji bagi
Skim Hidroelektrik 260 MW Cameron Highlands
dan Batang Padang. Projek ini melibatkan
pemulihan 15 unit penjanaan di empat stesen
utama sedia ada dan dijangka menambahkan
jangka hayat operasi Rancangan Hidroelektrik
Cameron Highlands untuk selama 30 tahun lagi.
Bagi menjamin kapasiti sistem mencukupi dan
bekalan elektrik adalah berdaya harap, TNB akan
terus membuat pelaburan besar dalam sistem
bekalan elektrik dan memastikan kapasiti
penjanaan tambahan digabungkan ke dalam
sistem secara efisien dan tepat pada masanya.
Sel ar as dengan hasr at Syar i kat unt uk
memanfaatkan sebanyak mungkin potensi kuasa
hidro di Semenanjung Malaysia dan Sarawak,
dua projek hidroelektrik besar sedang dalam
proses pemerolehan. Projek Hidroelektrik Hulu
Terengganu (dengan kapasiti 250 MW) dan Projek
Hidroelektrik Ulu Jelai (dengan kapasiti 372 MW)
yang pembinaannya dijadual bermula pada tahun
2010 dijangka siap masing-masing pada tahun
2014 dan 2015.
Di Sabah, kerja-kerja ukur dan persiapan tapak
bagi projek IPP arang batu (dengan kapasiti 350
MW) yang ditukar lokasi ke FELDA Sahabat,
Lahad Datu sedang dijalankan. Ini akan disusuli
dengan kajian penilaian impak alam sekitar yang
baru dan terperinci.
TNB memberi keutamaan kepada penambahbaikan
sistem bagi mengukuhkan sistem rangkaian dan
menambahbaik keselamatan bekalan. Selama
tempoh 60 tahun lamanya, TNB telah berjaya
mengembangkan sistem rangkaian penghantaran
dan hasilnya ialah Grid Nasional yang terdiri
daripada kira-kira 18,935 km-litar talian atas,
777-km litar kabel bawah tanah dan 385
pencawang dengan kapasiti alat ubah sebanyak
82,990 MVA.
Bakun. Kejayaan pelaksanaan Projek Bakun ini
akan merintis jalan bagi pengimportan tenaga
tambahan sebanyak 1,000 MW dari Sarawak
menjelang tahun 2019 dan 6,000 MW pada tahun
2030.
KESELAMATAN TENAGA DAN
PENGGALAKAN TENAGA HIJAU
Dalam menangani isu jaminan bekalan tenaga,
walaupun TNB telah meneroka teknologi-teknologi
yang berdaya maju secara komersial seperti
hidro, biojisim, thermal energy storage co-
generation, kecekapan tenaga dan pengurusan
penggunaan tenaga (demand side management),
Syarikat juga meneruskan kerjasama dengan
pelbagai pihak untuk meneroka sumber bahan api
alternatif.
Sebagai sebahagian daripada usaha Kerajaan
menggalakkan pembangunan Tenaga Boleh
Diperbaharui (RE) sebagai sumber bahan api
kelima di bawah Dasar Kepelbagaian Bahan Api,
Program Tenaga Boleh Diperbaharui Kecil (SREP)
telah dilancarkan di bawah Rancangan Malaysia
Kelapan. TNB telah menyumbang kepada SREP
dengan membantu pemaju bagi projek-projek
SREP yang berpotensi menjalankan kajian-kajian
teknikal serta mengenalpasti sambungtara yang
ULASAN PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 50
TNB akan terus memainkan peranan aktif dalam
menyokong Rancangan Teknologi Hijau Negara
dengan meningkatkan kesedaran orang ramai dan
menyebar luas maklumat mengenai kecekapan
tenaga (EE). Baru-baru ini, TNB telah bekerjasama
dengan Gabungan Persatuan-Persatuan Pengguna-
Pengguna Malaysia (FOMCA) dalam Kempen
Kesedaran Kecekapan Tenaga Kebangsaan, iaitu
SWITCH! Kempen ini bertujuan meningkatkan
kesedaran tentang EE, menggalakkan amalan EE
serta menambah bai k dan meni ngkatkan
penggunaan produk dan peralatan EE. Sebagai
sebahagian daripada tanggungjawab korporat
syarikat, TNB telah bersetuju memberi sumbangan
sebanyak RM1.5 juta kepada kempen tersebut.
TNB juga komited dalam melaksanakan inisiatif-
inisiatif berbentuk latihan dan pembinaan
keupayaan melalui peranan yang dimainkan oleh
Universiti Tenaga Nasional (UNITEN), TNB
Integrated Learning Solution Sdn Bhd ILSAS
dan TNB Research Sdn Bhd. Di sampi ng
menubuhkan Pusat Kecemerlangan RE, UNITEN
juga menjadi tuan rumah kepada Institut Dasar
dan Penyelidikan Tenaga (IEPRe) yang dilancarkan
baru-baru ini.
Untuk menampung keperluan tenaga jangka
panjang Malaysia dan menjamin keselamatan
tenaga Negara, teknologi tenaga alternatif
berskala besar dengan emisi karbon yang
minimum seperti hidro dari Sarawak dan tenaga
nuklear kini dianggap sebagai alternatif yang
berdaya maju untuk campuran penjanaan elektrik
Syarikat. TNB telah memulakan bekerjasama
dengan beberapa pihak berkepentingan dan
agensi, khususnya Agensi Nuklear Malaysia
(Nuclear Malaysia) untuk meneroka kebolehmajuan
tenaga nuklear sebagai sumber bahan api
alternatif untuk masa depan.
PEMBINAAN KEUPAYAAN DIPERKUKUHKAN
Warga kerja TNB yang berjumlah 29,149 orang
kesemuanya adalah merupakan aset paling
penting Syarikat dan kami terus komited untuk
membangunkan keupayaan mereka bagi menjamin
pertumbuhan mapan Kumpulan. Berbagai langkah
membina keupayaan telah dilaksanakan di semua
peringkat dalam organisasi sepanjang TK2009.
sesuai untuk menghubungkan projek mereka ke
rangkaian pembahagian TNB. TNB juga telah
menandatangani Perjanjian Pembelian Tenaga RE
jangka panjang (REPPA) dengan pengusaha projek
RE. Pada akhi r TK2009, 11 REPPA tel ah
ditandatangani melibatkan jumlah kapasiti
sebanyak 54.55 MW. Pada masa ini, TNB berada
di peringkat akhir perbincangan dengan pemaju
SREP lain yang menggunakan biogas, biojisim dan
hidro mini sebagai sumber-sumber RE sebelum
memuktamadkan sebanyak 15 REPPA lagi.
Kerajaan terus memberi keutamaan kepada
penggunaan tenaga yang mapan. Pada April
2009, beri kutan satu rombakan Kabi net,
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air
(KeTTHA) telah ditubuhkan. Ini merupakan satu
lagi langkah penting yang membuktikan komitmen
Kerajaan terhadap Tenaga Hijau. Seterusnya,
pada 24 Julai 2009, Y.A.B. Perdana Menteri telah
memperkenalkan Lima Teras Strategik Dasar
Teknologi Hijau Negara. TNB sedar betapa
pentingnya peranan Teknologi Hijau kepada
negara dan menyokong penuh usaha untuk
memperkukuhkan komi tmen dan tumpuan
terhadap penggunaan Teknologi Hijau, khususnya
dalam sektor tenaga Malaysia.
Untuk sekian lamanya, TNB telah menyumbang
secara aktif kepada pertumbuhan Teknologi Hijau
melalui penglibatan Syarikat dalam pelaksanaan
perjanjian SREP dan REPPA yang telah ditanda-
tangani. Di samping itu, anak syarikat milik
penuh TNB iaitu TNB Energy Services juga telah
melaksanakan beberapa projek mini hidro di
Semenanjung Malaysia.
TNB juga terlibat dalam beberapa projek hibrid
solar menggunakan tenaga suria, enjin diesel dan
tenaga bateri yang menyediakan bekalan elektrik
24-jam ke kawasan-kawasan terpencil dan pulau-
pulau yang terletak jauh dari tanah besar. Di
samping itu, beberapa skim hidro besar TNB
yang mempunyai nisbah ketumpatan tenaga dan
takungan air melebihi 4 W/m2 juga dianggap
sebagai projek RE berdasarkan takrifan United
Nations Framework Convention on Climate
Change.
Berikutan penyusunan semula Bahagian Sumber
Manusia Kumpulan pada April 2009, sebuah Unit
Pengurusan Bakat telah ditubuhkan untuk
menyokong Unit Pengurusan Penggantian Sumber
Manusia yang sedia ada. Program Pengurusan
Penggantian TNB bertujuan memastikan wujudnya
sekumpulan pemimpin dan para profesional yang
mempunyai kemahiran tertentu yang kritikal
untuk menjamin pertumbuhan Kumpulan. Program
ini, yang merangkumi pelan pembangunan
individu, menyediakan eksekutif berpotensi tinggi
untuk dinaikkan pangkat ke jawatan-jawatan
yang lebih tinggi dalam Kumpulan. Unit baru ini
ditugaskan untuk mengisi dan membangunkan
Himpunan Bakat (Talent Pool) Kepimpinan
Kumpulan serta mengenalpasti calon-calon yang
berpotensi untuk jawatan-jawatan utama. Kini,
terdapat 279 anggota dalam Himpunan Bakat
Kumpulan berbanding 204 jawatan utama untuk
diisi. Mereka yang berpotensi telah dicalonkan
untuk 88. 23% dari pada j awatan-j awatan
tersebut.
Program Haluan Kerjaya Pakar (Specialist Career
Path) yang diperkenalkan lima tahun dahulu pula
adalah bertujuan untuk menangani ketidak-
seimbangan di antara kemahiran teknikal dan
pengurusan dengan mengekal dan memberikan
ganjaran kepada pakar teknikal dalam bidang
pengkhususan masing-masing, dan pada masa
yang sama membekal kan mereka dengan
kemahiran pengurusan. Program ini terus
memberikan peluang kepada calon-calon yang
berkebolehan serta wajar untuk diberi peng-
iktirafan. Setakat ini dua orang pakar khusus dan
23 pakar teknikal telah menerima manfaat di
bawah program ini.
Pada September 2008, pusat latihan TNB, iaitu
Institut Sultan Ahmad Shah (ILSAS), telah
diperbadankan sebagai anak syarikat TNB dan
dinamakan TNB Integrated Learning Solution Sdn
Bhd-ILSAS untuk memainkan peranan sebagai
pusat kecemerlangan baru TNB untuk latihan
utiliti tenaga. Sebanyak 214 program latihan
pembangunan dan 966 program wajib dan latihan
kompetensi (teknikal dan bukan-teknikal) telah
dijalankan pada tahun yang dikaji. Kesemua
program tersebut bertujuan melengkapkan warga
kerja TNB dengan kompetensi tertentu yang
mampu meningkatkan kecekapan dan produktiviti
organisasi.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 51
Sehingga kini, semua stesen janaelektrik TNB
telah mendapat pensijilan 5-Bintang di bawah
sistem audit SEMS dan telah mematuhi piawai-
piawai industri yang ketat.
TNB terus menjalinkan hubungan erat dengan
pihak kawal selia, iaitu Jabatan Keselamatan
dan Kesihatan Pekerjaan, Suruhanjaya Tenaga,
Jabatan Bomba dan Penyelamat dan lain-lain
agensi Kerajaan yang sentiasa memberi sokongan
kepada kami berkaitan isu OSH. Pegawai-pegawai
Keselamatan dan Kesihatan yang bertauliah telah
dilantik bagi memastikan OSH ditangani dengan
berhemat. Mereka pula disokong oleh Pemeriksa
Keselamatan Tahap 2 dan Wakil Keselamatan
Tahap 3 yang juga memantau serta melaporkan
prestasi OSH kepada pihak Pengurusan.
TNB telah merumus rangka kerja gerak balas
darurat dengan kerjasama Jabatan Pengurusan
Risiko Kumpulan sementara Pelan Gerak Balas
Darurat juga disediakan untuk menangani keadaan
darurat di bahagian-bahagian teras Kumpulan
iaitu Penjanaan, Penghantaran dan Pembahagian.
Latihan gerak balas darurat diadakan setiap tahun
melibatkan warga kerja yang berkaitan, sementara
pasukan pengurusan krisis yang diketuai oleh
pengurusan kanan pula sentiasa bersedia untuk
bertindak dengan serta merta.
Semua warga kerja TNB wajib menjalani latihan
OSH sekurang-kurangnya satu hari sementara
pengamal-pengamal OSH pula perlu berkongsi
pengetahuan OSH dengan warga kerja lain.
Untuk tujuan ini, program taklimat, seminar,
persidangan, simposium dan bengkel dijalankan
secara berterusan untuk warga kerja di semua
peringkat. Paspot Keselamatan NIOSH-TNB yang
dibentuk dengan kerjasama Institut Keselamatan
dan Kesihatan Pekerjaan Negara (NIOSH) pula
memastikan kontraktor-kontraktor TNB sedar
akan keperluan asas keselamatan pekerjaan.
Sejumlah 14,000 kontraktor telah menjalani
latihan untuk memperolehi pasport keselamatan.
Kursus pemanduan berhemah juga diadakan,
khususnya untuk pemandu-pemandu korporat
bagi memastikan mereka memandu dengan
selamat di jalan raya.
TNB juga turut serta dalam Program Pertukaran
Bakat Kepimpinan (Talent Exchange Programme)
GLC yang pada asasnya bertujuan mempercepatkan
pembangunan sekumpulan tokoh atau pemimpin
perniagaan yang berkemahiran di kalangan
Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan dengan
mendedahkan calon-calon berpotensi tinggi
kepada peranan-peranan yang mencabar dalam
fungsi, bisnes dan industri yang berlainan. Pada
Julai 2009, Kitaran Penempatan Silang 2 di
bawah Program Pertukaran Bakat Kepimpinan
telah dilancarkan. Dua orang daripada calon-
calon terbaik TNB telah ditempatkan di Khazanah
Nasional Berhad untuk tempoh selama setahun
sementara TNB telah menerima dua calon,
masing-masing daripada UEM dan CELCOM.
Pada tahun ini, Fasa 3 Projek Sistem Pengurusan
Sumber Manusia Kumpulan telah dilaksanakan
sementara sistem Perkhidmatan Layan Diri Warga
Kerja melalui laman web telah diperkenalkan
untuk membolehkan warga kerja menjalankan
kerja-kerja pentadbiran dengan lebih cekap tanpa
mengira tempat dan masa.
Sebagai bukti pencapaian Syarikat dalam
pembangunan kapasiti, TNB telah dipilih sebagai
antara tiga pemenang akhir bagi Kategori
Pekerjaan (Employment) di ASEAN Business
Awards 2008 anjuran ASEAN Business Council.
TNB juga telah merangkul Anugerah Perak bagi
Kategori Kecemerlangan Sumber Manusia di
majlis Anugerah Sumber Manusia Malaysia
2008/2009 yang di anj urkan ol eh I nsti tut
Pengurusan Sumber Manusia Malaysia (MIHRM).
ISU OSH DIUTAMAKAN
Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (OSH)
adalah amat penting di TNB. Komitmen kami
terhadap keselamatan dan kesihatan warga kerja
dizahirkan menerusi sistem pengurusan OSH
yang dibentuk dan dinamakan Sistem Pengurusan
Kecemerlangan Keselamatan (SEMS). SEMS TNB
adalah tertakluk kepada semakan tahunan bagi
memastikan kemajuannya adalah selaras dengan
amalan-amalan terbaik OSH serta keperluan-
keperluan OHSAS 18001: 2007 dan MS 1722.
TNB juga memperuntukkan perbelanjaan untuk
mendidik orang ramai mengenai keselamatan
elektrik menerusi program kesedaran dengan
mensasarkan sekol ah, pertubuhan bukan-
Kerajaan, industri dan pelbagai persatuan.
Kempen keselamatan juga dijalankan untuk
memastikan penyebaran maklumat secara
maksimum.
MEMPERLUASKAN JEJAK PERNIAGAAN
Sebagai sebahagian daripada Pelan Strategik 20
Tahun TNB dan sebagai persediaan bagi fasa
kedua pengembangan jejak TNB ke luar negara
menjelang 2015, Kumpulan terus mencari peluang
perniagaan baru di dalam dan luar negara.
Memandangkan peluang-peluang pertumbuhan
perniagaan di Malaysia adalah terhad, TNB
sedang gi at menerokai pel uang-pel uang
perkongsian dan kerjasama dengan rakan niaga
perkhidmatan utiliti antarabangsa di rantau ini.
Dengan mempelbagaikan punca-punca pendapatan
kami di luar negara menerusi peluang-peluang
aset dan perkhidmatan, Kumpulan akan berupaya
mengagih risiko perniagaan dan mencipta sumber
pendapatan baru. Dalam hal ini, Kumpulan lebih
cenderung untuk melaksanakan strategi yang
boleh menyumbang kepada penambahan nilai bagi
kompetensi teras TNB daripada bertindak sebagai
pelabur ekuiti. Walau apa pun, TNB akan tetap
berhati-hati di dalam pemilihan dan penilaian
projek-projek yang ingin diceburi, memandangkan
ekonomi semasa yang begitu mencabar.
Pada tahun yang dikaji, semua projek luar negara
Kumpulan telah menunjukkan kemajuan. Di Arab
Saudi, pelaburan Kumpulan dalam Konsortium
Saudi-Malaysia Water and Electric Company
Limited untuk Projek Tenaga dan Air Bebas
Shuaibah III (Shuaibah III IWPP) terus berjalan
lancar dengan unit-unit 1, 2 dan 3 berjaya
memulakan operasi komersial dan menepati tarikh
mengikut Perjanjian Pembelian Tenaga dan Air
iaitu pada 25 Julai 2009. Projek Penambahan
Kapasiti Shuaibah yang melibatkan pembesaran
loji penyahmasinan Shuaibah III IWPP sebanyak
150,000 meter padu sehari sedang berjalan lancar,
di mana aktiviti ujian dan pemulatugasan loji
dijangka siap pada pertengahan November 2009.
ULASAN PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 52
permintaan untuk elektrik, keadaan industri
secara keseluruhannya masih mencabar buat
masa ini disebabkan kebimbangan berterusan
berhubung kos operasi yang meningkat.
Kedudukan kewangan dan keupayaan TNB untuk
membuat pelaburan pada masa hadapan akan
sebahagi an besarnya bergantung kepada
kemampuan Syarikat untuk menangani kenaikan
kos bekalan elektrik menerusi peningkatan
kecekapan operasi dan produktiviti. Di sinilah
pentingnya inisiatif-inisiatif seperti Ops Trim-X
untuk menggerakkan Syarikat ke hadapan.
Walaupun kami tidak mampu mempengaruhi
kuasa-kuasa pasaran luaran yang menyebabkan
kos bahan api meningkat tinggi, namun TNB
akan menumpukan usaha untuk menambahbaik
kecekapan operasi supaya kos tetap rendah dan
daya saing Syarikat dapat diperkukuhkan. TNB
juga akan berusaha untuk mengukuhkan asas-
asas kewangan serta memberikan perkhidmatan
yang berkualiti tinggi dan berdaya harap kepada
pelanggan. Pada masa yang sama, TNB akan
terus memai nkan peranan penti ng untuk
menerangi hidup rakyat, sebagai pemangkin
kemajuan negara dan juga untuk mencipta nilai
yang berkekalan kepada pemegang saham kami.
Memandangkan pemulihan ekonomi dunia dan
domestik dijangka perlahan dan kos operasi pula
kekal tinggi, kami menjangkakan prestasi
Walaupun berhadapan dengan impak kemelesetan
ekonomi dunia, misi TNB untuk muncul sebagai
syarikat bertahap dunia terus diberi tumpuan.
Kumpulan akan terus berhati-hati ketika meninjau
peluang-peluang perniagaan di luar negara dan
merujuk kepada paras risiko negara berbanding
dengan peluang pulangan munasabah yang
diluluskan oleh Lembaga Pengarah sebagai
panduan. Pemilihan peluang pelaburan juga
hendaklah sejajar dengan kompetensi teras
Kumpul an dal am penj anaan, operasi dan
penyelenggaraan. Dalam mengorak langkah ke
hadapan, TNB akan giat meneroka peluang-
peluang perniagaan baru berpandukan kepada
garis panduan dasar pelaburan Syarikat demi
memastikan pulangan yang maksimum dan risiko-
risiko yang mudah diurus.
MARA KE HADAPAN
Berikutan langkah proaktif Kerajaan dalam
merangsang ekonomi domestik, ekonomi Malaysia
mula menunjukkan tanda-tanda pemulihan. Ini
j el as apabi l a KDNK ( GDP) mencat at kan
penguncupan yang lebih kecil sebanyak -3.9%
pada suku kedua tahun fiskal 2009, berbanding
-6.2% pada suku pertama. Kerajaan juga telah
mengumumkan bahawa ekonomi Malaysia
dijangka mengembang pada kadar antara 2%
hingga 3% pada tahun fiskal 2010. Walaupun
terdapat petunjuk positif dalam peningkatan
Kumpulan bagi Tahun Kewangan berakhir 31
Ogos 2010 akan tetap mencabar. Meskipun
begitu, TNB komited untuk menyediakan bekalan
elektrik yang berdaya harap, perkhidmatan yang
berkualiti tinggi serta operasi yang cemerlang
kepada para pelanggan.
PENGHARGAAN
Saya ingin merakamkan ucapan ribuan terima
kasih kepada Kerajaan Malaysia, Kementerian
Tenaga, Teknologi Hijau dan Air, Kementerian
Kewangan, Kement er i an Per dagangan
Antarabangsa dan Industri, Suruhanjaya Tenaga,
Lembaga Kemajuan Perindustrian Malaysia dan
lain-lain agensi Kerajaan atas sokongan padu
yang diberikan kepada TNB. Penghargaan yang
tulus ikhlas juga saya tujukan kepada semua
pemegang saham dan pelanggan atas keyakinan
dan kepercayaan mereka terhadap TNB walaupun
pada keti ka keadaan pasaran yang amat
mencabar.
Saya juga ingin merakamkan penghargaan yang
tidak terhingga kepada semua warga kerja TNB
kerana telah berkhidmat dengan tabah dalam
suasana operasi yang tidak menentu ini. Akhir
sekali, setinggi-tinggi penghargaan saya kepada
Lembaga Pengarah atas kebijaksanaan dan
pandangan bernas mereka yang telah mem-
bolehkan Syarikat terus mara ke hadapan. Saya
yakin sokongan penuh akan terus diberikan oleh
semua pihak berkepentingan dalam usaha kita
bersama untuk menghadapi cabaran masa depan
dan memanfaatkan peluang-peluang yang terbuka
di hadapan kita. Terima kasih.
DATO SRI CHE KHALIB
BIN MOHAMAD NOH
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 53
ULASAN OPERASI
PENJANAAN
SOROTAN PENCAPAIAN:
Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) berjaya dikekalkan lebih baik daripada tanda aras industri Kelas Dunia
sebanyak 4.0% selama empat tahun berturut-turut.
Faktor Kesediaan Setara (EAF) Loji Janaelektrik Bahagian Penjanaan untuk Tahun Kewangan 2009 ialah 90.49%. Ini menunjukkan
kenaikan sebanyak 0.48% berbanding Tahun Kewangan 2008.
Kecekapan Haba terus meningkat daripada 37.9% pada Tahun Kewangan 2008 kepada 39.07% pada Tahun Kewangan 2009.
Turbin Gas Kitar Padu PD2, berkapasiti 694 MW diserahtugas dan dimulatugas seperti yang dirancang pada Disember 2008. Sijil
Pengambilalihan (TOC) telah ditandatangani pada 22 Disember 2008 dan Operasi Komersial Menyeluruh bermula pada 24 Januari
2009.
Jurutera-jurutera Bahagian Penjanaan memainkan peranan penting dalam projek berasaskan tenaga bagi menyokong usahaniaga
TNB di luar negara.
Kesemua stesen-stesen janaelektrik dan Ibu Pejabat Bahagian Penjanaan menerima pengiktirafan MS ISO 9001. Disamping itu,
kesemua stesen-stesen janaelektrik diberi pensijilan MS ISO 14001 dan enam (6) stesen janaelektrik telah menerima pensijilan
OHSAS 18001. Beberapa stesen menerima anugerah peringkat kebangsaan, misalnya anugerah Persatuan Keselamatan dan
Kesihatan Pekerjaan Malaysia (MSOSH).
MOHD NAZRI BIN SHAHRUDDIN
NAIB PRESIDEN
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 54
Bahagian Penjanaan terus memberi tumpuan untuk mengekalkan prestasi bertaraf dunia. Kami
melengkapkan anggota kerja kami untuk bersedia menghadapi cabaran-cabaran bukan sahaja dari segi
operasi dan senggaraan loji tetapi juga ke arah mengembangkan bisnes sejajar dengan sasaran kami
untuk menjadi antara entiti terbesar global. Dengan pengalaman selama 60 tahun dalam bisnes
penjanaan, Bahagian Penjanaan mempunyai kepakaran teknikal dan komersil untuk bersaing dalam
mana-mana bisnes berkaitan tenaga. Bersama dengan komitmen kami terhadap kepuasan pelanggan,
kami yakin dapat mencapai kecemerlangan perkhidmatan yang berterusan.
MATLAMAT BAHAGIAN
Bahagian Penjanaan Tenaga Nasional Berhad di
bawah pimpinan Naib Presiden (Penjanaan) diberi
kepercayaan untuk mengendali dan menyenggara
enam (6) stesen janaelektrik haba dan tiga (3)
rangkaian utama stesen janaelektrik hidro di
Semenanjung Malaysia serta membangun dan
membina stesen-stesen penjanaan baru untuk
Tenaga Nasional Berhad. Bahagian Penjanaan
juga memberi sokongan pengendalian dan
penyenggaraan kepada tiga Pengeluar Tenaga
Bebas (IPP), dua daripadanya adalah milik penuh
TNB iaitu Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah,
Manjung dan TNB Liberty Power Limited Pakistan
dan satu pegangan ekuiti majoriti iaitu Stesen
Janakuasa Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah.
Menerusi unit perniagaannya iaitu TNB Repair &
Maintenance Sdn. Bhd. (TNB REMACO), Bahagian
Penjanaan juga menyediakan perkhidmatan-
perkhidmatan pembaikan dan penyenggaraan
serta perkhidmatan operasi bukan sahaja kepada
loji-loji penjanaan TNB (termasuk tiga IPP) tetapi
juga kepada pelanggan-pelanggan luar.
Bahagian Penjanaan juga memainkan peranan
utama dalam menyediakan khidmat kepakaran
teknikal dalam projek-projek yang berkaitan
dengan tenaga untuk menyokong usahaniaga
TNB di luar negara.
RINGKASAN OPERASI
Permintaan maksimum sistem tenaga elektrik
Malaysia telah meningkat dari 14,007 MW pada
Mei 2008 kepada 14,245 MW pada Ogos 2009.
Ini menunjukkan peningkatan sebanyak 1.7%
berbanding pencapaian Tahun Kewangan 2008.
Jumlah keupayaan terpasang Bahagian Penjanaan
TNB adalah 9,110 MW, merangkumi kapasiti
7,199 MW daripada loji-loji haba, dan 1,911 MW
daripada loji-loji hidro
1
. Graf 1 menunjukkan
jumlah keupayaan terpasang di Semenanjung
Malaysia bagi Tahun Kewangan 2009.
Dengan bermulanya operasi komersial menyeluruh
Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar, Port Dickson
(1 x 694 MW Tarbin Gas Kitar Padu) pada 24
Januari 2009 dan peningkatan marginal dalam
permintaan sistem tenaga elektrik, bahagian
pasaran TNB telah meningkat kepada 42.1%,
penambahan sebanyak 2.5% tahun ke tahun.
Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah, Manjung
dan Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar, Port
Dickson merupakan penyumbang terbesar kepada
jumlah jualan unit tenaga iaitu sebanyak 26.3%
dan 24.7% kepada sistem tenaga elektrik untuk
stesen-stesen janaelektrik TNB.
KEV, 11.1%
TNB, 41.8%
IPP, 47.1%
MNJG, 9.5%
HYD, 8.8%
PAKA, 5.2%
PD, 6.5%
PG, 3.3%
PJ, 2.9% GLGR, 1.8%
CB, 3.8%
GRAF 1:
Jumlah Keupayaan Terpasang bagi TK2008/2009
1
Berdasarkan Generation Security Standard (May 2009) oleh
Jabatan Perolehan Tenaga, TNB
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 55
ULASAN OPERASI
PENJANAAN (SAMB.)
Graf 2 menunjukkan bahagian pasaran keseluruhan
penjanaan untuk TK2009 manakala Graf 3
menunjukkan perbandingan bulanan bahagian
pasaran penjanaan untuk TK2008 dan TK2009.
Penjanaan daripada bahan api gas menyumbang
sebanyak 58.8% daripada keseluruhan jumlah
jualan unit tenaga diikuti dengan bahan api arang
batu sebanyak 26.3% dan seterusnya hidro
sebanyak 14.8%. Pecahan bahan api loji-loji
penjanaan TNB bagi tempoh ulangkaji berubah
sedikit berbanding tahun kewangan yang lepas
disebabkan mulatugas unit-unit PD2. Graf 4
menunjukkan pecahan mengikut jenis-jenis bahan
api loji-loji penjanaan TNB bagi Tahun Kewangan
2009.
TNB, 42.1%
IPP, 53.5%
HYD, 6.4%
MNJG, 11.3%
PD, 9.5%
PAKA, 7.7%
CB, 2.6%
GLGR, 2.4%
PG, 1.8% PJ, 0.4%
KEV, 5.5%
GRAF 2:
Bahagian Pasaran Penjanaan Keseluruhan untuk Tahun Kewangan 2009
GRAF 3:
Perbandingan Bulanan Bahagian Pasaran Penjanaan untuk TK2008 dan TK2009
30%
Sep Okt Nov Dis Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogo
40%
50%
TK2009 TK2008
43.3%
33.1%
38.7%
40.2%
47.7%
48.8%
38.2%
42.0%
42.1%
41.4%
37.5%
45.6%
43.4%
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 56
ARANG
BATU, 26.3%
GAS, 58.8%
HIDRO, 14.8%
DIST, 0.1%
TINJAUAN PRESTASI TEKNIKAL
Faktor Kesediaan Setara Loji (EAF)
EAF Bahagian Penjanaan TNB untuk TK2009 ialah
90.49%, kenaikan sebanyak 0.53 peratusan mata
berbanding TK2008. Seperti yang ditunjukkan
dalan Graf 5, EAF terendah dicatatkan dalam
bulan November 2008 pada takat 83.98%
disebabkan beberapa hentitugas terancang pada
bulan tersebut. (Sebab utama adalah kerja-kerja
pemulihan utama di Stesen Janakuasa Sultan
Azlan Shah, Manjung dan Stesen Janaelektrik
Sultan Iskandar, Pasir Gudang)
Prestasi keseluruhan stesen-stesen adalah baik
di mana 80% daripada stesen-stesen mencapai
EAF lebih daripada 90%. Sila rujuk Graf 6 untuk
EAF kesemua stesen-stesen Bahagian Penjanaan.
Graf 7 menunjukkan arah aliran EAF tahunan
Bahagian Penjanaan sejak TK2005. Pencapaian
EAF bagi TK2009 melebihi nilai sasaran 89.04%.
Antara pelbagai jenis loji-loji penjanaan, loji-loji
haba minyak/gas konvensional telah mencapai
EAF sebanyak 99.29% diikuti dengan turbin gas
kitar terbuka sebanyak 96.35%, loji-loji hidro
sebanyak 93.39%, loji-loji kitar padu sebanyak
90.75%, dan loji-loji haba arang batu konvensional
sebanyak 83.09%.
GRAF 5:
Faktor Kesedian Setara (EAF) Loji untuk TK2009
GRAF 4:
Pecahan Jenis-jenis Bahan Api Loji-loji Penjanaan TNB bagi TK2009
80%
Sep Okt Nov Dis Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogo
90%
100%
85%
95%
90.9%
90.4%
84.0%
85.7%
89.1%
93.6%
93.9%
90.3%
TK2009
93.6%
92.9%
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 57
ULASAN OPERASI
PENJANAAN (SAMB.)
FAKTOR HENTI TUGAS TIDAK TERANCANG SETARA (EUOF)
Bahagian Penjanaan TNB telah mencatatkan EUOF yang lebih baik
berbanding tanda aras industri Kelas Dunia sebanyak 4% untuk empat
(4) tahun berturut-turut. EUOF yang dicapai bagi TK2009 ialah 2.90%.
Graf 8 menunjukkan arah aliran EUOF dari TK2005 hingga TK2009.
Secara keseluruhan, EUOF Bahagian Penjanaan adalah cemerlang di
mana 80% daripada stesen-stesen mencapai EUOF lebih rendah
daripada 4%. Pengecualian adalah Stesen Janakuasa Sultan Azlan
Shah, Manjung dan Stesen Janaelekrik Sultan Mahmud, Kenyir yang
mencatatkan EUOF yang agak tinggi disebabkan kerosakan mekanikal
dandang dan bearing turbin. Graf 9 menunjukkan EUOF yang dicapai
oleh semua stesen-stesen penjanaan bagi TK2009. Kod NERC
penyebab utama secara terperinci untuk henti tugas tidak terancang
adalah seperti yang ditunjukkan dalam Graf 10.
GRAF 6:
Faktor Kesediaan Setara (EAF) Mengikut Stesen
GRAF 7:
Arah Aliran Faktor Kesediaan Setara (EAF)
TK2009 TK2005-TK2008
0 20 40 60 80 100
08
09
07
06
05
%
90.49
90.01
91.15
90.20
85.60
TNB
CAM
KNYR
SGPK
MNJG
PJ
GLGR
PG
PD
PAKA
CB
0 20 40 60 80 100
TK2009 TK2008
%
95.93
89.51
92.36
93.53
92.03
94.61
83.11
93.95
93.25
91.07
90.49
95.57
91.97
90.93
95.21
95.76
95.79
82.01
93.58
92.96
71.5
90.01
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 58
GRAF 8:
Arah Aliran Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF)
GRAF 10:
Analisa Henti Tugas Tidak Terancang (NERC)
GRAF 9:
Faktor Henti Tugas Tidak Terancang Setara (EUOF) Mengikut Stesen
TNB
CAM
KNYR
SGPK
MNJG
PJ
GLGR
PG
PD
PAKA
CB
0 1 2 3 4 5 6 7 8
TK2009 TK2008
%
2.9
1.97
5.12
0.43
5.98
1.36
3.29
0.11
2.54
2.82
1.21
3.34
2.47
0.58
2.59
7.18
1.51
2.26
0.21
1.13
4.52
0.9
0 1 2 3 4 5 6 7
TK2009
08
09
07
06
05
TK2005-TK2008
%
2.90
3.34
2.10
3.10
6.10
Jumlah Kehilangan Tenaga
TK2009 = 2,107 GWh
GWh GWh GWh
TURBIN GAS, 16%
PENJANA, 18%
TURBIN STIM, 5%
DANDANG, 37%
TURBIN HIDRO, 9%
LAIN-LAIN, 2% DANDANG HRSG, 2%
BAKI LOJI, 11%
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 59
ULASAN OPERASI
PENJANAAN (SAMB.)
GRAF 11:
Unit Jualan Tenaga mengikut Stesen, TK2008 dan TK2009
GRAF 12:
Arah Aliran Tahunan Penjanaan TNB TK2005-TK2009
CAM
KNYR
SGPK
MNJG
PJ
GLGR
PG
PD
PAKA
CB
0 2,000 4,000 6,000 8,000 10,000 12,000
TK2009 TK2008
GWh
809
2,093
2,933
10,342
2,183
375
1,632
9,736
6,915
2,350
810
2,368
3,420
10,562
2,397
900
1,924
5,546
7,426
2,417
0 5,000 10,000 15,000 20,000 25,000 30,000 35,000 40,000
TK2009
GWh
TK2005-TK2008
09
08
07
06
05
39,368
37,770
35,973
38,176
34,046
JUALAN UNIT TENAGA
Jumlah keseluruhan jualan unit tenaga bagi TK2009 adalah 39,368 GWh,
peningkatan sebanyak 9.8% berbanding nilai sasaran sebanyak 35,843
GWh. Stesen Janakuasa Sultan Azlan Shah, Manjung merupakan
penyumbang terbesar sebanyak 10,342 GWh diikuti dengan Stesen
Janaelektrik Tuanku Jaafar, Port Dickson (9,736 GWh) dan Stesen
Janaelektrik Sultan Ismail, Paka (6,915 GWh).
Graf 11 menunjukkan perbandingan jualan tenaga antara stesen-stesen
janaelektrik bagi TK2008 dan TK2009. Arah aliran tahunan jualan tenaga
Bahagian Penjanaan TNB bagi TK2005 hingga TK2009 ditunjukkan dalam
Graf 12.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 60
KECEKAPAN HABA
Kecekapan Haba Bersih Bahagian Penjanaan TNB adalah 39.1%. Ini
menunjukkan kadar kenaikan sebanyak 3.2% berbanding pencapaian
37.9% pada TK2008. Kebanyakan loji-loji haba telah melebihi prestasi
yang dicapai pada tahun lepas disebabkan faktor beban yang lebih
tinggi. Graf 13 menunjukkan perbandingan di antara nilai kecekapan
haba bagi TK2008 dan TK2009. Kecekapan haba telah meningkat dari
tahun ke tahun dari serendah 36.5% bagi TK2005 kepada 39.1% bagi
TK2009 seperti yang ditunjukkan dalam Graf 14.
GRAF 13:
Kecekapan Haba Mengikut Stesen
GRAF 14:
Arah Aliran Kecekapan Haba TNB TK2005-TK2009
GRAF 12:
Arah Aliran Tahunan Penjanaan TNB TK2005-TK2009
TNB
MNJG
PJ
GLGR
PG
PD
PAKA
CB
0 10 20 30 40 50
TK2009 TK2008
%
39.1
37.9
34.0
25.9
40.7
40.0
48.5
38.8
38.1
33.9
26.0
39.8
40.8
49.1
38.7
38.1
0 5 10 15 20 25 30 35 40
%
TK2009 TK2005-TK2008
09
08
07
06
05
39.07
37.93
37.58
36.22
36.50
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 61
ULASAN OPERASI
PENJANAAN (SAMB.)
PROJEK-PROJEK UTAMA
Projek-projek Pemulihan dan Pembangunan
Dua projek pemulihan berjaya disiapkan pada
TK2009, i ai t u Pr oj ek Pemul i han St esen
Janaelektrik Tuanku Jaafar Fasa 2 (PD2) Port
Dickson, Negeri Sembilan dan Projek Perlanjutan
Jangka Hayat Rangkaian Elektrik Hidro Cameron
Highlands & Batang Padang, Pahang.
Projek Pemulihan Stesen Janaelektrik Tuanku
Jaafar Fasa 2 turbin kitar padu dimulatugas
seperti yang dirancang pada Disember 2008. Loji
berkenaan adalah di bawah jangka masa jaminan
selama satu (1) tahun. Kontraktor turnkey
Kejuruteraan, Perolehan dan Pembinaan adalah
gabungan Sumitomo, Toshiba dan GE. Mulatugas
projek ini menambahkan keupayaan terpasang
sebanyak 694 MW kepada loji PD1 sedia ada
sebanyak 715 MW.
Projek Perlanjutan Jangka Hayat Rangkaian
Elektrik Hidro Cameron Highlands & Batang
Padang adalah bagi pemulihan 15 unit penjanaan
yang dirancang dapat melanjutkan jangka hayat
operasi Rangkaian Elektrik Hidro Cameron
Highlands selama 30 tahun lagi. Rangkaian
Elektrik Hidro Cameron Highlands ini telah
beroperasi selama 45-50 tahun sejak awal
1960an. Projek ini telah dimulatugas dalam
tempoh 3 tahun iaitu dari Mac 2005 hingga
Disember 2008. Rangkaian Elektrik Hidro ini
merangkumi empat (4) stesen-stesen utama iaitu,
JOR (100 MW), WOH (150 MW), Odak (4.2 MW),
Habu (5.5 MW) dan Robinson Fall (0.9 MW).
Kontraktor utama projek adalah Siemens (M) Sdn
Bhd. Takungan air Ringlet juga dipulihkan bagi
memul i hkan t akungan hi dup, keupayaan
pengurangan banjir dan keupayaan stesen bagi
operasi peaking.
TNB juga telah memohon kebenaran daripada
pihak berkuasa yang relevan untuk membangunkan
semula Stesen Janaelektrik Prai yang melibatkan
pemasangan turbin gas kitaran terbuka (OCGT)
220 MW. Perunding EIA penilaian alam sekitar
tambahan juga telah menyerahkan draf akhir
Laporan EIA. Walau bagaimanapun, pihak
pengurusan TNB telah membuat keputusan pada
Julai 2009 bagi menangguhkan mulatugas projek
tersebut ke tahun 2014.
Projek-projek Baru
Terdapat dua (2) projek janaelektrik hidro yang
baru iaitu Projek Hidro Elektrik Hulu Terengganu
(250 MW) di Terengganu dan Projek Hidro Elektrik
Ulu Jelai (372 MW) di Pahang dalam proses
perolehan. Pembinaan kedua-dua projek ini
dijangka akan bermula pada Mei 2010 dan Tarikh
Operasi Komersil (COD) dirancang pada November
2014 (Hulu Terengganu) dan April 2015 (Ulu
Jelai). Kerja-kerja sivil awalan perlu dimulakan
pada November 2009 bagi memastikan sasaran
permulaan kerja-kerja sivil utama dapat dicapai.
Tender-tender Kerja-kerja Sivil, Mekanikal dan
Elektrikal telah diapungkan dan dijadual untuk
ditutup pada Ogos 2009 (Ulu Jelai) dan Oktober
2009 (Hulu Terengganu).
Projek-projek Usahasama yang Lain
Projek 300 MW Bahan Api Arang Batu IPP di
Sabah dianugerahkan kepada gabungan TNB
Remaco, Eden-Nove, Maser dan syarikat milik
Negeri Sabah oleh Sabah Electricity Sdn. Bhd.
Satu syarikat pemandu gabungan, Lahad Datu
Energy Sdn. Bhd. diwujudkan bagi melaksanakan
projek tersebut. Tapak projek telah dialihkan ke
Felda Sahabat, Lahad Datu (lebih kurang 100km
dari Bandar Lahad Datu). Kerja-kerja peninjauan
awal tapak sedang dijalankan dan akan diikuti
dengan Kajian Penilaian Kesan Alam Sekitar
Terperinci (DEIA) yang baru.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 62
Kerjasama antara TNB, Felda Palm Industries Sdn
Bhd (FPI) dan J-Power telah mewujudkan satu
syarikat usahasama, FTJ Biopower Sdn. Bhd.,
bagi pembangunan satu (1) Loji Janakuasa
Biomass Jengka berkeupayaan 10 MW di Pahang.
Loji ini akan dimasukkan di bawah Small
Renewable Energy Power Programme (SREP)
yang dilancarkan oleh Kerajaan Malaysia bagi
menggalakkan penggunaan tenaga yang boleh
diperbaharui dalam penjanaan kuasa. Ini selari
dengan Polisi Bahan Api Kelima Kerajaan di
mana ia merupakan salah satu inisiatif bagi
mengurangkan pengeluaran gas-gas rumah hijau.
Loji ini akan menggunakan empty fruit bunch
(EFB) daripada kelapa sawit sebagai punca
utama bahan api kepada dandang loji. EFB ini
akan dibekalkan daripada tujuh (7) kilang pengisar
minyak FELDA yang terletak di dalam lingkungan
70 km dari Tapak Jengka 9. Proses perolehan
EPC bagi Projek Janakuasa Biomass Jengka ini
sedang dijalankan dan Tarikh Mulatugas Komersil
dijangka pada Disember 2011.
Projek ini dijangka dapat memohon Pengurangan
Penghasilan Karbon yang akan dijual kepada
pihak-pihak yang berkenaan pada tahap pasaran
yang akan dipersetujui di antara pembekal dan
pembel i . Pr oj ek i ni j uga di j angka akan
menyumbang kepada pengurangan penghasilan
lebih kurang 45,000 tan CO
2
setahun.
INISIATIF-INISIATIF PENINGKATAN
KECEKAPAN
Kecemerlangan Perkhidmatan 2010 (SE
10/10)
Bahagian Penjanaan meneruskan pelaksanaan
i ni si ati f-i ni si ati f beri kut dal am Program
Kecemerlangan Perkhidmatan 2010 (SE 10/10).
a. Pengoptimuman kos hayat benar
b. Pembangunan modal insan untuk pertumbuhan
global
c. Memposisikan TNB REMACO untuk bisnes
luar negara
d. Mengadakan program pengurusan pelanggan/
pihak berkepentingan
Secara keseluruhan, sasaran bagi kesemua
inisiatif-inisiatif telah dicapai secara konsisten.
Program ini telah membantu Bahagian Penjanaan
dal am mencapai obj ekti f-obj ekti f utama
Bahagian.
Penyenggaraaan Produktif Menyeluruh
(TPM)
Kesemua stesen janaelektrik Bahagian Penjanaan
telah mula mengamalkan Penyenggaraan Produktif
Menyel ur uh ( TPM) . Bahagi an Penj anaan
menyedari dan menghargai faedah-faedah TPM
yang menggabungkan ciri-ciri penyenggaraan
produktif dan penjangkaan dengan strategi-
strategi pengurusan inovatif dan penglibatan
anggota kerja secara menyeluruh. Melalui
gabungan fungsi-fungsi kendalian dan senggaraan,
matlamat pengoptimuman daya harap mesin dan
pemastian pengurusan aset loji yang cekap dapat
direalisasikan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 63
ULASAN OPERASI
PENJANAAN (SAMB.)
Penyenggaraan Bertumpukan Daya Harap
(RCM)
Objektif utama pelaksanaan RCM di Bahagian
Penjanaan adalah bagi meningkatkan daya harap
dan daya senggara loji janakuasa dengan
penekanan terhadap pengurangan EUOF,
mengel ak k an k er os ak an mal apet ak a,
mengurangkan terpelantikan loji/sistem dan
mengoptimumkan aktiviti senggaraan. Dalam
TK2009, pelaksanaan RCM diteruskan dan
dikembangkan dengan pengenalan kepada RCM
2 yang melibatkan KPI bersama nilai ukuran
yang baru.
PENGURUSAN SUMBER MANUSIA
Jabatan Sumber Manusia Bahagian Penjanaan
telah menjajarkan lapan (8) inisiatif-inisiatif
strategik sumber manusia seperti berikut kepada
inisiatif-inisiatif Bahagian Sumber Manusia
Kumpulan. Rancangan Induk Sumber Manusia
Bahagian Penjanaan juga telah dimuktamadkan
untuk tindakan.
1. Menyediakan pekerja yang terbaik pada
masa yang terbaik
2. Membina anggota kerja yang kompeten
3. Menubuhkan satu talian pemimpin
4. Mencapai budaya berpandukan prestasi
5. Memel i harakan suasana perhubungan
perusahaan yang harmoni
6. Berusaha ke arah perkhidmatan sumber
manusia yang efisien dan efektif
7. Mewujudkan persekitaran kerja yang kondusif
dan selamat
8. Melaksanakan pengurusan kewangan yang
bijak
Pada TK2009, inisiatif-inisiatif utama telah
dibahagikan kepada empat (4) bahagian penting;
1. Perancangan Perj awatan dan Sumber
Manusia
2. Latihan dan Pembangunan
3. Ganjaran & Faedah
4 Perhubungan Perusahaan
PENGURUSAN DAN INISIATIF-INISIATIF
KUALITI
ISO9001 Sistem Kualiti dan Pelaksanaan
PSI
Dalam TK2009, beberapa aktiviti di bawah sistem
kualiti dan PSI telah dirancang dan dilaksanakan;
1. Latihan untuk juruaudit dalaman dan analisa
punca/sebab Oktober 2008.
2. Latihan ulangkaji untuk juruaudit dalaman
kualiti Oktober 2008.
3. Audit Dalaman Kualiti November 2008.
4. Latihan Sistem Pengurusan Dokumen ISO
Disember 2008.
5. Bermula dari Januari 2009, Ibu Pejabat
Bahagian Penjanaan telah menggunakan
sepenuhnya Sistem Pengurusan Dokumen
yang di bangunkan ol eh UNI TEN bagi
menguruskan dan mengawal prosedur-
prosedur dan dokumen-dokumen I SO.
Dokumen-dokumen yang relevan telah
diterbitkan di dalam sistem pada bulan Mac
2009.
Audi t Pensi j i l an Semul a I SO 9001 tel ah
dilaksanakan dalam bulan April 2009. Ibu Pejabat
Bahagian Penjanaan telah berjaya memperolehi
pensijilan semula tanpa sebarang NCR dan pada
masa yang sama di perti ngkatkan kepada
pensijilan ISO 9001:2008.
Ke arah Pensijilan Persekitaran Berkualiti
(5S)
Konsep 5S dalam masyarakat Jepun bagi
menyenggara dan mempertingkatkan kualiti
tempat kerja memberi fokus kepada penghasilan
persekitaran kerja yang efektif dan produktif
melalui pendekatan 5S yang sistematik iaitu
Sisih (Seiri), Susun (Seiton), Sapu (Seiso),
Seragam (Seiketsu) dan Sentiasa Amal (Shitsuke).
Setakat ini, enam (6) stesen telah berjaya
memperoleh Pensijilan 5S daripada Perbadanan
Produkti vi ti Mal aysi a ( MPC) i ai tu Stesen
Janaelektrik Putrajaya, Stesen Janaelektrik
Tuanku Jaafar, Port Dickson, Stesen Janaelektrik
Jambatan Connaught, Klang, Stesen Janaelektrik
Sultan Iskandar, Pasir Gudang, Stesen Janaelektrik
Chenderoh dan Stesen Janaelektrik Sultan Ismail,
Paka. Stesen-stesen penjanaan yang lain adalah
dalam proses ke arah pensijilan yang sama
dengan memulakan pelaksanaan 5S secara
agresif. Konsep 5S telah dilancarkan secara
rasmi untuk pelaksanaan di Ibu Pejabat Penjanaan
dalam bulan April 2009 dan pensijilan 5S
disasarkan pada penghujung TK2009.
Penambahbaikkan Berterusan melalui
Kumpulan Kreatif dan Berinovatif (ICC)
ICC merupakan satu pentas bagi memupuk dan
menyemai budaya inovatif dan kreatif di kalangan
anggota kerj a Bahagi an Penj anaan bagi
memastikan penambahbaikkan yang berterusan
dalam produk dan perkhidmatan. Bahagian
Penj anaan sent i asa di hadapan dal am
menghasilkan pendahulu ICC untuk TNB dan
menyertai konvensyen-konvensyen I CC di
peringkat nasional dan antarabangsa. Dalam
bulan Mac 2009, 17 pasukan ICC telah menyertai
Konvensyen ICC Bahagian Penjanaan dan empat
(4) pasukan telah berjaya dipilih bagi menyertai
Konvensyen ICC MPC peringkat zon. Kesemua
empat (4) pasukan telah dinobatkan sebagai
Pemenang Anugarah EMAS.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 64
CABARAN DAN PROSPEK
Bahagian Penjanaan meneruskan fokus bagi
mengekalkan prestasi bertaraf dunia. Program
pembangunan modal insan diteruskan untuk
mempertingkatkan kekompetenan anggota kerja
bagi menghadapi cabaran bukan sahaja dalam
operasi dan senggaraan loji tetapi juga ke arah
mengembangkan bisnes selari dengan Pelan
Strategik 20 Tahun TNB.
Senario ekonomi mewujudkan cabaran baru
kepada Bahagian Penjanaan. Margin beban yang
berlebihan telah menyebabkan penurunan
keupayaan loji dan pada masa yang sama
meni ngkatkan kos per uni t ( CPU) . Wal au
bagaimanapun, dengan bermulanya operasi loji-
loji PD2, Bahagian Penjanaan yakin akan dapat
mengekalkan atau meningkatkan prestasi teknikal
Bahagian. Pelaksanaan projek-projek utama hidro
akan dapat membantu TNB dalam mengoptimum-
kan pecahan bahan api loji-loji penjanaannya.
Bahagian Penjanaan akan meneruskan inisiatif-
inisiatif penambahbaikkan untuk faedah bahagian
dan TNB. Pembangunan Sistem Pengurusan Loji
Penjanaan (GPMS) bagi menganalisa prestasi loji
dal am mas a ny at a dan pel ak s anaan
Penyenggaraan Produktif Menyeluruh (TPM) akan
membantu Bahagian Penjanaan dalam memastikan
Faktor Kesediaan Setara Loji (EAF) dapat
dikekalkan dalam arah aliran yang meningkat dan
melebihi nilai sasaran secara konsisten.
Dua daripada pasukan peringkat zon telah dipilih
bagi mewakili TNB dalam Konvensyen ICC
Nasional anjuran MPC. Kedua-dua pasukan
membawa pul ang Anugerah EMAS dari
Konvensyen ICC Nasional tersebut. Di samping
itu, Pasukan Impian dari Stesen Janaelektrik
Gelugor telah diberi penghormatan bagi mewakili
TNB di Konvensyen Antarabangsa ICQCC di Cebu,
Filipina pada November 2009.
ANUGERAH
Dalam usaha mengekalkan rekod pencapaian
sebagai bahagian yang memenangi pelbagai
anugerah, stesen-stesen penjanaan di bawah
Bahagian Penjanaan telah memenangi pelbagai
anugerah-anugerah dalam tempoh laporan.
Kesemua stesen-stesen penjanaan dan Ibu
Pejabat Bahagian Penjanaan menerima Pensijilan
MS ISO 9001 Sistem Pengurusan Kualiti. Kesemua
stesen-stesen penjanaan menerima pensijilan
MS ISO 14001. Enam (6) stesen penjanaan
menerima pensijilan OHSAS 18001 iaitu;
1. Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud, Kenyir
2. Stesen Janaelektrik Putrajaya
3. Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar, Port
Dickson
4. Stesen Janaelektrik Sultan Ismail, Paka
5. Stesen Janaelektrik Cameron Highlands
6. Stesen Janaelektrik Chenderoh
Anuger ah Mal aysi an Soci et y For
Occupational Safety And Health (MSOSH)
2008
ANUGERAH UTAMA
Stesen Janaelektrik Putrajaya
Stesen Janaelektrik Chenderoh
Anugerah EMAS KELAS 1
Stesen Janaelektrik Cameron Highlands
Stesen Janaelektrik Sultan Ismail, Paka
Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar, Port
Dickson
Stesen Janaelektrik Gelugor
Stesen Janaelektrik Connaught Bridge,
Kelang
Stesen Janaelektrik Sultan Azlan Shah,
Manjung
Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud, Kenyir
Anugerah EMAS KELAS 2
Stesen Janaelektrik Sultan Iskandar, Pasir
Gudang
Anugerah PERAK
Stesen-stesen Janaelektrik Sg. Perak
Stesen Janaelektrik Sultan Ismail Petra,
Pergau
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 65
ULASAN OPERASI
PENGHANTARAN
SOROTAN PENCAPAIAN:
Tahun Kewangan 2008/2009 merupakan satu tahun yang amat bermakna
bagi Bahagian Penghantaran dengan pencapaian-pencapaian hebat dari segi
kedudukan operasi dan korporat yang setanding dengan utiliti elektrik
bertaraf dunia.
Mencapai Sistem Minit terendah pada tahap 1.02 minit dan mengekalkan
Sistem Minit berkadar satu digit selama empat (4) tahun berturut-
turut.
Mencapai Sifar Gangguan Utama selama empat tahun berturut-turut.
Mencapai Sifar Pelantikan Dengan Kehilangan Beban pada tahap 500
kV dan 275 kV.
Mengurangkan Kehilangan Beban Sistem Penghantaran pada tahap 2%
yang mana termasuk kehi l angan beban dari pada al atubah
Pembahagian.
Permintaan Maksimum tertinggi sebanyak 14,245 MW dan Tenaga
Maksima Harian sebanyak 290 GWh.
Peningkatan keupayaan sistem dengan penambahan 4,125 MVA
keupayaan alatubah dan 690 MVar bank kapasitor melalui pemulatugasan
54 projek-projek baru.
Tiga Kumpulan WIT-ICC memenangi anugerah Emas 3-Bintang di
Konvensyen MPC Peringkat Kebangsaan.
23 daripada 24 Unit Bisnes mendapat pensijilan 5S daripada MPC.
RINGKASAN OPERASI
Grid Nasional mula dibangunkan apabila Stesen Janaelektrik Bangsar di
Kuala Lumpur disambung kepada Stesen Janaelektrik Jambatan Connaught
di Kelang. Grid tersebut kemudiannya telah diperluaskan ke Stesen Hidro
Cameron Highland dan Stesen Janaelektrik Prai di utara Semenanjung
Malaysia dan juga Melaka di selatan.
DATO IR. ABLLAH BIN HAJI MOHD SALLEH
NAIB PRESIDEN
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 66
Prestasi operasi dan teknikal adalah di tahap yang terbaik sejak strategi dan
pelan tindakan yang berkaitan dengan usaha ke arah Kecemerlangan
Perkhidmatan SE10/10 diformulasikan. Impian kami kini adalah untuk menjadi
Pusat Kuasa Grid ASEAN.
Sehingga hari ini, Grid Nasional telah berkembang
megah menj adi r angkai an sambungan
penghantaran elektrik yang menyokong keperluan
kehidupan moden masyarakat umum. Para
pelabur, sektor industri dan komersil semuanya
memerlukan penggunaan tenaga elektrik yang
besar bagi perniagaan mereka dan pada masa
yang sama berjuta-juta pengguna domestik juga
memerlukan tenaga elektrik untuk keselesaan di
rumah mereka.
Gr i d Nasi onal yang mer ent asi sel ur uh
Semenanjung, menerima dan membekalkan
tenaga elektrik yang selamat, berdaya harap dan
berekonomik. Daripada hanya rangkaian 66 kV,
ianya telah berkembang kepada 500 kV menjadi
tulang belakang yang menyalurkan tenaga elektrik
dari utara dan selatan Semenanjung ke pusat
beban di Lembah Klang. Pada masa ini, Rangkaian
Grid Nasional meliputi kira-kira 18,395 kilometer-
litar talian atas penghantaran, 777 kilometer-litar
kabel bawah tanah dengan 385 Pencawang
Masuk Utama berkeupayaan alatubah sebanyak
82,990 MVA. (sila rujuk Rajah 1)
Melalui semakan dalam tahun kewangan,
Bahagian Penghantaran telah berjaya menyiap
dan memulatugas sejumlah 54 projek peng-
hantaran. Pencawang-pencawang penghantaran
baru yang dimulatugas telah menyumbang
terhadap pertambahan 4,125 MVA keupayaan
alatubah untuk sistem Grid Nasional yang
memenuhi permintaan tenaga elektrik yang kian
meningkat. Projek-projek talian dan kabel telah
menyumbangkan pertambahan 420 kilometer-litar
talian atas penghantaran dan 31 kilometer-litar
kabel bawah tanah.
JENIS PEPASANGAN JARAK/KAPASITI/BIL.
Talian Atas 500 kV 666 (kilometer-litar)
Talian Atas 275 kV 7,687 (kilometer-litar)
Talian Atas 132 kV 10,582 (kilometer-litar)
Jumlah Jarak Talian Atas 18,935 (kilometer-litar)
Kabel Bawah Tanah 275 kV 51 (kilometer-litar)
Kabel Bawah Tanah 132 kV 726 (kilometer-litar)
Jumlah Jarak Kabel Bawah Tanah 777 (kilometer-litar)
Alatubah 500 kV 11,400 MVA
Alatubah 275 kV 30,310 MVA
Alatubah 132 kV 41,280 MVA
Jumlah Kapasiti Alatubah 82,990 MVA
Pencawang 500 kV 8
Pencawang 275 kV 68
Pencawang 132 kV 309
Jumlah Bilangan Pencawang TNB 385
RAJAH 1:
Data Kelengkapan Pepasangan Sistem Penghantaran pada 31 Ogos 2009
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 67
ULASAN OPERASI
PENGHANTARAN (SAMB.)
Sebanyak 12 bank kapasitor telah dipasang
dengan tambahan 690 MVar kapasiti kuasa yang
disuntik kepada sistem 132 kV bagi memastikan
keadaan voltan yang stabil dan tenaga elektrik
yang berkualiti.
Sebagai penambahan kepada sambungtara sedia
ada dengan Thailand dan Singapura, Bahagian
Penghantaran sedang memulakan Projek HVDC
sambungan point-to-point di antara Grid
Nasional dengan projek Hidroelektrik Bakun yang
sedang dibangunkan di Sarawak.
Nadi kepada Grid Nasional adalah Pusat Muatan
Beban Nasional (NLDC) yang memantau dan
mengawal secara masa nyata arus elektrik yang
melalui grid serta memastikan bekalan tenaga
sentiasa memenuhi permintaan yang kian
meningkat dalam keadaan yang optima dan
terjamin.
Dalam tempoh laporan, 32 stesen janaelektrik
yang terdiri daripada stesen janaelektrik milik
TNB dan juga stesen janaelektrik milik penjana
bebas telah bersambung kepada Grid Nasional
dengan keupayaan terpasang sebanyak 21,817
MW.
Walaupun menghadapi kelembapan global,
sistem telah merekodkan permintaan tenaga
maksimum tertinggi sebanyak 14,245 MW pada
12 Ogos 2009, satu peningkatan sebanyak
1.7 peratus berbanding tahun kewangan lalu.
Penggunaan tenaga harian telah mencapai kadar
maksima sebanyak 290 GWh.
Pusat Muatan Beban Nasional juga sedang
melalui pemodenan dengan pemasangan sistem
komputer pengawasan kawalan dan pengurusan
tenaga yang baru (SCADA dan EMS) bagi
menggantikan sistem lama. Sistem komputer
yang baru ini mempunyai ciri-ciri keselamatan
yang lebih baik serta mempunyai teknologi terkini
yang canggih.
Bagi menilai kesediaan Bahagian bertindak dan
mengurus Grid Nasional dalam keadaan jika
berlakunya gangguan sistem yang besar, latihan
Pelan Tindakan Kecemasan (ERP) telah berjaya
dilaksanakan pada 3 Julai 2009.
GRAF 1:
Sistem Minit
5 0 10 15 20
Minit
09
08
07
06
05
04
13.67
7.32
9.34
6.56
1.02
17.93
TK2009 TK2004-TK2008
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 68
Bahagian Penghantaran terus mengharungi
cabaran untuk menyelenggara beribu-ribu
kilometer-litar talian dan menara penghantaran di
Semenanjung. Bahagian memastikan pepasangan
di semua pencawang penghantaran sentiasa
diselenggara. Prestasi operasi dan teknikal
berada pada tahap terbaik sejak perangkaan
strategi dan pelan tindakan sejajar dengan usaha
Kecemerlangan Perkhidmatan SE10/10. Bahagian
ini telah melaksanakan dua (2) inisiatif iaitu
Sifar Pelantikan Dengan Gangguan Bekalan dan
Penyelesaian Projek Menepati Jadual dan Bajet.
Dengan pencapaian keseluruhan ini, kami percaya
bahawa kami berada pada landasan yang betul
untuk menjadi Pusat Kuasa Grid ASEAN.
Inisiatif bahagian dalam Sifar Pelantikan Dengan
Gangguan Bekalan telah menyumbang kepada
penurunan sistem minit yang terbaik pernah
dicatat setakat ini. Dalam semakan tahun
kewangan, sistem minit adalah pada tahap 1.02
minit. Walaupun beberapa cabaran dihadapi TNB
dalam tempoh berkenaan, Bahagian berjaya
mencapai dan mengekalkan sistem minit pada
kadar satu digit untuk empat (4) tahun kewangan
berturut-turut (sila rujuk Graf 1). Semasa tempoh
ulangkaji, Bahagian mencapai Sifar Pelantikan
Dengan Gangguan Bekalan pada tahap voltan
500kV dan 275kV. Perkara ini dicapai dengan
mengikuti sepenuhnya syarat kriteria N-1 dan
N-2 yang termaktub dalam Kod Grid Malaysia
dan menjalankan langkah-langkah operasi yang
bersesuaian bagi mengatasi kekangan sistem
seperti pengurangan bekalan gas.
Inisiatif Sifar Pelantikan Dengan Gangguan
Bekalan adalah penyumbang utama kepada
penurunan pelantikan yang disebabkan oleh
sistem penghantaran sebanyak lima belas (15)
peratus berbanding TK2007/2008. (Sila rujuk Graf
2).
Manakala, Penyelesaian Projek Menepati Jadual
dan Baj et pul a, Bahagi an tel ah berj aya
mengurangkan Indeks Kelewatan Bulanan
daripada 5.03 bulan dalam tahun kewangan lalu
kepada 3.37 bulan pada penghujung tahun
kewangan.
Untuk empat tahun kewangan berturut-turut,
Bahagian telah mengekalkan indeks Sifar
Gangguan Utama dan j uga mengekal kan
Kesediaan Sistem pada tahap 99.5% untuk tiga
tahun kewangan secara berterusan (Sila rujuk
Graf 3).
Pada keseluruhannya Kehilangan Tenaga Sistem
Penghantaran telah dikekalkan pada tahap lebih
kurang 2%, termasuk kehilangan tenaga alatubah
sistem pembahagian tahap 132/33 kV, 132/22 kV
dan 132/11 kV yang mana kebiasaannya tidak
dikira oleh syarikat utiliti penghantaran.
GRAF 2:
Pelantikan Penghantaran
100 0 200 300 400 500
Bilangan
Pelantikan
09
08
07
06 464
429
333
392
TK2009 TK2006-TK2008
GRAF 3:
Kesediaan Sistem
20 0 40 60 80 100
Peratus
09
08
07
06
05
04
99.5
99.5
99.5
99.4
98.7
99.1
TK2009 TK2004-TK2008
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 69
ULASAN OPERASI
PENGHANTARAN (SAMB.)
PENAMBAHBAIKAN OPERASI
Inisiatif dan Pengurusan Kualiti
Pada Tahun Kewangan 2008/2009, Bahagian
Penghantaran berjaya mengekalkan pensijilan
MS ISO 9001:2000 bagi empat tahun berturut-
turut setelah berjaya di dalam audit pensijilan
semula yang dilakukan SIRIM QAS International
pada bulan Mac 2009.
Pada semakan tahun kewangan, Bahagian
Penghantaran telah membuat pembaharuan
dal am beberapa i ni si ati f kual i ti sebagai
persediaan ke arah pensijilan ISO 9001:2008
untuk Tahun Kewangan 2009/2010. Salah satu
inisiatif tersebut adalah pensijilan WIT-5S
(Pasukan Peningkatan Kerja 5S) oleh Perbadanan
Pr odukt i vi t i Mal aysi a ( MPC) . Bahagi an
Penghantaran dengan bangganya ingin melaporkan
bahawa di akhir Tahun Kewangan, sejumlah dua
puluh tiga (23) daripada dua puluh empat (24)
Unit Bisnes telah berjaya mendapat pensijilan 5S
dari Perbadanan Produktiviti Malaysia. Ia adalah
satu rekod yang amat membanggakan kerana
pada awalnya hanya 50 peratus sahaja daripada
unit-unit bisnes yang disasarkan untuk mendapat
pensijilan 5S pada tahun kewangan ini.
Dalam kata lain, rangka kerja Anugerah Kualiti
Presiden TNB (AKP) diberi penekanan semula
dalam usaha untuk memperbaiki pengurusan
kesemua unit bisnes Bahagian ini, dengan
matlamat mendapat pemarkahan purata mata
melebihi lapan ratus (800) markah. Ia terkandung
dalam usaha TX800 dengan 4 (empat) fokus
strategi, iaitu; pengukuhan struktur organisasi,
memperkuatkan pengurusan kawalan sistem,
meningkatkan keberkesanan komunikasi dan
menyemai budaya AKP.
Bahagian juga dengan bangganya melaporkan
penyertaan seratus (100) peratus dari kalangan
pekerja bukan eksekutif di dalam WIT-ICC
(Pasukan Peningkatan Kerja-Kumpulan Inovasi
dan Kreatif). Sejumlah dua ratus lima puluh dua
(252) kumpulan telah ditubuhkan dan aktif
menyertai konvensyen WIT-ICC. Tiga (3) kumpulan
iaitu Sinar dari Johor Bahru, N95 dari Seremban
dan Evolution Xtreme dari Butterworth yang telah
dipilih bagi mewakili TNB di Konvensyen MPC
Peringkat Kebangsaan pada Ogos 2009. Ini
adalah penyertaan yang tertinggi dari Bahagian
sejak pembabitan Bahagian dalam WIT-ICC.
Ketiga-tiga kumpulan tersebut juga telah
memenangi Pi ngat Emas 3-Bi ntang pada
konvensyen tersebut.
Kompetensi
Bahagian ini mengawasi sistem penghantaran
secara berterusan pada setiap saat setiap hari,
setiap tahun tanpa gagal bagi memastikan
bekalan elektrik yang berterusan dan berdaya
harap. Oleh itu kompetensi warga kerja perlu
dikekalkan pada tahap yang tinggi supaya ia
boleh mencapai objektif yang disasarkan. Program
latihan berasaskan kompetensi dirancang secara
berterusan dan dilaksanakan di sepanjang tahun.
Kolokium Teknikal dijadikan landasan bagi semua
warga kerja eksekutif dan bukan eksekutif
Bahagian ini untuk berkongsi ilmu, pengalaman
dan kepakaran teknikal.
Pada peringkat jabatan, sesi Friday Learning
telah dilaksanakan oleh warga kerja jabatan
masing-masing untuk menggalakkan budaya
perkongsian ilmu dan pembangunan berterusan
di samping memperbaiki kemahiran penyampaian.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 70
Unit Talian Hidup di Jabatan Senggaraan Aset
diberi kepercayaan melakukan kerja senggaraan
talian penghantaran secara hidup untuk kesemua
talian penghantaran sedia ada. Ini telah diamalkan
sejak lapan (8) tahun yang lalu. Pada 23 Mac
2009, Bahagian ini telah memperkenalkan kaedah
Senggaraan Pencawang Secara Hidup untuk
memper t i ngk at k an l agi k aedah k er j a
penyelenggaraan.
Kaedah senggaraan talian dan pencawang hidup
membolehkan kerja senggaraan dikendalikan
tanpa menutup suis tenaga elektrik supaya tiada
gangguan bekalan kepada pengguna di kawasan
yang terlibat dengan senggaraan atau kerja
baikpulih tersebut.
Dalam usaha untuk mengekalkan kompetensi
teknikal, Bahagian telah melakukan inisiatif untuk
menyiapkan sendiri bahagian projek yang
tertangguh di Pencawang Masuk Utama Tajung
Langsat, Johor, yang sebelum ini dilakukan oleh
pihak kontraktor. Inisiatif ini membolehkan projek
tersebut dimulatugas, dan sebagai ganjarannya
war ga ker j a yang t er l i bat memper ol ehi
pengetahuan dan kepakaran teknikal.
Perkara berkaitan EMF
Bahagian juga melaporkan bahawa pada Tahunan
Kewangan ini beberapa usaha telah dilaksanakan
untuk menyangkal tanggapan orang awam
bahawa semua pepasangan sistem penghantaran,
sama ada dari menara penghantaran, kabel
bawah tanah atau pun Pencawang Masuk Utama,
memberi pendedahan yang tinggi kepada medan
elektromagnetik (EMF). Usaha-usaha ini termasuk
mengadakan sesi dialog dengan orang awam,
seminar dan mesyuarat untuk menerangkan
perkara ini. Sebagai rekod, purata bacaan EMF
yang dihasilkan oleh pepasangan penghantaran
adalah pada kadar 13 milliGauss, satu kadar
yang jauh lebih rendah dari tahap pendedahan
yang diterimapakai di peringkat antarabangsa,
iaitu 1000 milliGauss yang dicadangkan oleh
International Commission on Non-Ionizing
Radiation Protection (ICNIRP) untuk pendedahan
EMF kepada sebarang pepasangan atau peralatan
elektrik.
Pengurusan Rentis
Dalam usaha berterusan untuk memperbaiki
pengurusan rizab rentis atau laluan talian
penghantaran di seluruh Semenanjung, kesemua
pejabat senggaraan secara agresif memper-
tingkatkan rondaan ke atas rizab rentis untuk
mengurangkan aktiviti berbahaya atau aktiviti
tanpa kebenaran TNB yang dilakukan di dalam
kawasan ri zab renti s. Bahagi an i ni j uga
bekerjasama dengan Pihak Berkuasa Tempatan
dalam usaha ini agar pematuhan kepada Akta
Bekalan Elektrik 1990 (Akta 147) dan sebarang
peruntukan undang-undang yang berkaitan dapat
dikekalkan.
Keselamatan
Dalam perkembangan lain, Bahagian ini pada
1 Januari 2009 telah menguatkuasakan keperluan
menggunapakai Pasport Keselamatan NIOSH-TNB
kepada pekerja-pekerja Kontraktor TNB. Inisiatif
ini adalah untuk meningkatkan lagi tahap
keselamatan yang diperlukan di setiap tapak
projek.
Bahagian ini juga terus menerapkan budaya
keselamatan dengan memperkenalkan prosedur
2,3,5 di mana warga kerja yang berkaitan
dikehendaki meluangkan masa selama 2 minit
untuk menerangkan kaedah aplikasi keselamatan
sebelum kerja dimulakan dan menggunakan
3 minit untuk aktiviti 5S selepas selesai kerja.
Prosedur ini mengandungi ciri-ciri kitaran
Plan-Do-Check-Act (PDCA) yang digunapakai
secara meluas di Bahagian yang dilancarkan
pada 11 Mac 2009.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 71
ULASAN OPERASI
PENGHANTARAN (SAMB.)
Bahagian ini juga amat berbangga kerana segala
usaha untuk menerapkan budaya kerja selamat
telah membuahkan hasil yang memberangsangkan
di mana separuh daripada unit-unit bisnes di
Bahagi an i ni tel ah mencapai hari tanpa
kemalangan melebihi tempoh satu tahun. Usaha
secara berterusan dilakukan agar keseluruhan
unit bisnes Bahagian ini mencapai keputusan
yang sama.
Dari perspektif Sistem Pengurusan Kecemerlangan
Kesel amatan ( SEMS) , Bahagi an i ni i ngi n
mel apor kan dengan ber dasar kan audi t
keselamatan yang dilaksanakan, 8 dari 24 unit
bisnes mencapai tahap 5-Bintang sementara
9 lagi unit bisnes mencapai tahap 4-Bintang.
Kesemua peringkat warga kerja Bahagian ini
menerima secara positif penyampaian secara
beransur-ansur budaya kual i ti dari pi hak
Pengurusan Tertinggi kepada warga kerja
peringkat bawahan.
Penghargaan
Bahagian ini dengan bangganya ingin melaporkan
bahawa salah seorang dari pakar teknikalnya,
Profesor Madya Ir. Dr. Sazali P. Abdul Karim
telah menerima anugerah Pekerja Cemerlang
(Kumpulan Eksekutif) Malaysia semasa sambutan
Hari Pekerja peringkat kebangsaan pada bulan
Mei 2009.
Tanggungjawab Sosial Korporat
Bahagian Penghantaran telah menganjurkan
Kempen Kesedaran dan Keselamatan Elektrik
yang dikhususkan kepada guru-guru sekolah di
seluruh Semenanjung untuk enam tahun berturut-
turut. Dalam tahun kewangan ini, Bahagian
dengan kerjasama Kementerian Pendidikan telah
menganjurkan Kempen Kesedaran Keselamatan
Elektrik TNB secara besar-besaran di 10 negeri
dengan dihadiri oleh 2,112 guru sekolah. Ini
merupakan sebahagian daripada usaha berterusan
untuk memberi kefahaman kepada orang ramai,
terutamanya murid-murid sekolah, mengenai
penggunaan kelengkapan elektrik dengan cara
yang selamat. Forum-forum juga dianjurkan untuk
mendidik orang ramai supaya mengelakkan diri
daripada bahaya ketika menjalankan aktiviti
berhampiran pepasangan TNB.
Dalam pada masa yang sama juga Bahagian
Penghantaran adalah prihatin dengan isu-isu
alam sekitar. Bahagian ini pada 16 Mei 2009
telah menyelaraskan program Tree-for-a-Tree
di seluruh Semenanjung. Keseluruhan 24 unit
bisnes di Bahagian ini menanam sejumlah 366
anak pokok di tempat yang sesuai seperti
kawasan pantai, taman-taman, rumah anak yatim
dan rumah-rumah ibadat. Adalah diharap program
seperti ini dapat menerapkan rasa kecintaan
kepada alam sekitar dan juga menjadi kaedah
untuk melaksanakan tanggungjawab sosial
korporat kepada pihak awam secara amnya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 72
PULAU
LANGKAWI
KEDAH
PERLIS
PULAU
PINANG
PERAK
KELANTAN
TERENGGANU
PAHANG
SELANGOR
N. SEMBILAN
MELAKA
JOHOR
Khlong Ngae
(HVDC link)
TEWA
PLPS
GLGR
SKSP
CEND
SIHY
SYPS
LPIA
KNRG
BMJM
BTGH
CPNG
PAUH
MGON
KSSM
GCPD
PFTZ
JENG
ASTR
KSTR
KCMT
UMKA TPAU
CIMA
BKTR
BKHM
KGAR
KPLS
PWGR
GRUN
BDNG
INTN
SPTN
TKBU
BWTN
BLIN
KLIM
PRID
SSTL
SKCL
KKTL
SJAY
ATJN
BBRU
FLIM
INTL
JURU
SPNG
PRAI
BLPS
BTBN
PRGS
NTBL
VDOR
PBTR
JJNG
BSRI
BMRH
KMTG
PKCB
TPNG
TPID PHCT KKSR
GTWN
KJWA
APMC
SBGS
NKAN
KLBG
TASK
GPRD
KVRT
SSPT
GRIK
PAPN
PKLN
KMPR
SIKD
LMTM
LMUT
KGJH
TMOH
BTNG
SMNK
KSKI
SKAI
SRVR
PCTY
KPNG
KKPG
RBDR
BNTA
KLIP
JTUT
JNKA
MNID
KTRI
JBRS
JBRS(T)
KRAK
BNTG
MTKB
TMID
SONG
BSTA
BDOR
TINT
HMLG
SBSR
BGJH
ATWR
SGRI
JMJG
BSIA
TMGR
PGAU
TMRH
KKRI
PPTH
SJTH
GBDK
KTGU
CHRG
KBRG
GMSG
DGUN
DGID
PGPP
STNG
EMSB
KTIH
RPTS
CUFK
HTXD
HTSS
BRKT
RPJG
KDIS
PCOR
KBRU
LMAL
KNYR
PAKA
YPKA
UPIA
GNRE
SPID
BSBU
AJYA
300kV DC line 100km
T
o
S
D
A
O
PWSM
KMAN
ECML
ECSS
GBNG
AMCO
TGLN
JDSI
SMBU
BIMK
KTAN MECC
MECC
MRAN
PKAN
TJBU
BMSH
KRYG
TKLG
GBID
MTBE
PCMT
CUFG
KTNN
KCTL
KAWA
KULE
PTAI
BFLD
CBDK
SRYA
KPAR
PMRN
TPGR
BTIN
HCOM
SRDG
SRDG(T)
PROI
KULN
BRGS
AMPG
GWAY
PULU KULW
KULS
MGST
BCHG
NLAI
KBBR
AMID
PJAM
MTIN
SHELL
TKMG
LKUT
RTAU
TJID
KGDK
CMBG
KKWG
SPTG
NSCI
KPLH
BAHA
PBSR
GMAS
SGMT
BSPT
BKPG
BKPG
KLGN
KLID
MSNG
KLUG
MKBL
SRGM
RNGM
JTGH
KLAI
SLNG
YGPG
TPCH
BPHT
PSRI
PRJA
SGAD
TLBH
CAAH
JMTH
TKAK
TKID
JSIN
MCOP
AKRH
ONST
MMAU
MCOP(T)
HLNN
BKPY
KLPP
SLTI
OLPT
LGNG
TJGS
MCCA
SBOK
TMAS
KLMK MFDR MTNH
SMTI
TAGS
SABG
PJML AHMJ
SSLG
PYSF
PSLG
MUAR
PGOH
YGPE
YPGN
BPHE
BBTU
PNGT
PONT
PNAS
GPTH
TKPG
PBJB
PLNG
MAJD
SELG
KTGI
UTRM
PUBB
PSAK
PNWR
DSRU
TRMN
TLTP
TLST
CBRU
SDAI
SNKO
PMJY
PLTG
BBTG
RSID
GTNG
GHLD
ATNI
BTRT
BTRK
BTAI
BBDG
KSGR
PKLG
CBPS
JMAH
PDPS
TJPS
PTEK
TBIN
PGPS
PGGS
MPSS
Haba
Jabatan Sistem Operasi
Stesen Janaelektrik
2009 Grid Nasional
Hidro
Talian Atas
500 kV
Talian Atas
275 kV
Talian Atas
132 kV
Kabel Bawah Tanah
132 kV
ULASAN OPERASI
PEMBAHAGIAN
Sebagai Naib Presiden (Pembahagian) yang dilantik pada 14 November 2008, Ir. Haji Azman Mohd
meneruskan usaha ke arah pencapaian operasi bisnes Bahagian Pembahagian yang lebih berkesan dan
perkhidmatan cemerlang kepada semua pelanggan TNB.
Dengan berlandaskan Distribution Business Framework (DBF), Bahagian Pembahagian bersedia untuk
mencapai kecemerlangan dalam operasi rangkaian dan peruncitan bekalan elektrik. DBF adalah model
sistematik yang merangkumi kepatuhan, tahap piawaian, konsistensi dan perkhidmatan. Elemen-elemen
yang terkandung dalam DBF bermatlamat utama sebagai asas untuk anggota kerja Bahagian
Pembahagian memberi perkhidmatan menepati jangkaan/harapan para pengguna. Elemen-elemen di
dalam DBF adalah seperti berikut:
Kaedah yang telah diuji keberkesanannya
Pengukuhan tahap perkhidmatan
Penyeragaman proses kerja
Mewujudkan program latihan yang berkesan
Pemeriksaan/Audit
Sokongan Ibu Pejabat yang efisyen
Tahun Kewangan yang lalu telah menyaksikan
penyeragaman proses dan tahap piawaian di
semua stesen, Kedai Tenaga dan Pengurus
Kawasan. Ianya bertujuan untuk setiap lapisan
anggota kerja Bahagian Pembahagian memenuhi
tahap piawaian yang sama di dalam proses kerja
masing-masing.
Ir. Haji Azman turut mencipta slogan JOM BUAT
sebagai pemacu kepada anggota kerja Bahagian
Pembahagian dalam melaksanakan semua elemen
DBF dengan ber kesan dan member i kan
perkhidmatan melebihi jangkaan pelanggan.
Di samping itu, Ir. Haji Azman merupakan perintis
yang memperkenalkan laman blog AskMan
sebagai alternatif kepada 16,000 anggota
kerjanya untuk menyuarakan pendapat dan
cadangan kepada beliau. Sehingga kini, maklum
balas yang diterima melalui laman blog ini telah
dapat membantu menyelesaikan pelbagai isu
operasi dalam meningkatkan produktiviti dan
kecekapan kerja.
SOROTAN PENCAPAIAN:
Pencapaian utama Bahagian Pembahagian
sepanjang TK2008/2009 ialah:
Peningkatan Indeks Tempoh Masa Purata
Gangguan Sistem (SAIDI) kepada 69 minit/
pengguna, meletakkan TNB setaraf dengan
Ne g a r a - Ne g a r a Ku mp u l a n L a p a n
(G8 Countries).
Tempoh Purata Kutipan (ACP) sebanyak
23 hari, menjangkaui sasaran KPI 27 hari
untuk TK2008/2009.
Sistem E-application dibangunkan untuk
permohonan bekalan secara online bertujuan
untuk meningkatkan perkhidmatan TNB
IR. HAJI AZMAN BIN MOHD
NAIB PRESIDEN
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 74
Dengan berlandaskan Distribution Business Framework (DBF), Bahagian Pembahagian bersedia untuk
mencapai kecemerlangan dalam operasi rangkaian dan peruncitan bekalan elektrik. DBF adalah model
sistematik yang merangkumi kepatuhan, tahap piawaian, konsistensi dan perkhidmatan. Elemen-elemen
yang terkandung dalam DBF bermatlamat utama sebagai asas untuk anggota kerja Bahagian
Pembahagian memberi perkhidmatan menepati jangkaan/harapan para pengguna.
PENAMBAHBAIKAN OPERASI
Semenjak diperkenalkan, teknologi Pembacaan Jangka Jarak Jauh (RMR) telah ditawarkan kepada
lebih 70 peratus Pelanggan Kuasa Besar (LPC) Voltan Rendah (LV). Setakat ini, seramai 42,668 LV-LPC
telah mendapat faedah daripada projek RMR ini.
Kini, projek RMR ini berada di Fasa Kedua yang meliputi Pelanggan Voltan Rendah dan Voltan
Sederhana. Projek ini bertujuan untuk menambahbaik proses pembacaan jangka dan mengurangkan
kerugian bukan teknikal.
KERUGIAN DAN KECURIAN ELEKTRIK
Inisiatif utama Kehilangan Tenaga Bukan Teknikal dari TK1999/2000 ke TK2009/2010.
RAJAH 1:
Inisiatif utama Kehilangan Tenaga Bukan Teknikal dari TK1999/2000 ke TK2009/2010
99/00 03/04 05/06 08/09 09/10
Definisi:
PKTE Pengekangan Kecurian Tenaga Elektrik LPC Large Power Customer
SEAL Special Engagement Against Losses e-CIBS Enhancement of Customer Information Billing System
RMR Remote Meter Reading TOE Theft Of Electricity
HV High Voltage HRC High Risk Customer
MV Medium Voltage UJH Unit Jaminan Hasil
LV Low Voltage OPC Ordinary Power Customer
kepada pelanggan individu, kontraktor-
kontraktor elektrik dan pemaju-pemaju
perumahan.
Berjaya melaksanakan 71.1% (42,668)
daripada Pembacaan Jangka Jarak Jauh
(RMR) bagi 60,000 Pengguna Kuasa Besar
(LPC) Voltan Rendah (LV).
Mengutip bil tertunggak daripada kecurian
bekalan elektrik (TOE) berjumlah RM46.7 juta
bagi tempoh bulan September 2008 hingga
bulan Ogos 2009.
Persijilan semula ISO 9001:2000 Audit
Pengawasan oleh SIRIM.
Persijilan 5S oleh Pusat Produktiviti Malaysia
(MPC) bagi negeri Perak, Johor, Kelantan,
Ibu Pejabat Bahagian Pembahagian, Pulau
Pinang, Kuala Lumpur, Putrajaya dan Melaka.
Mewujudkan K-portal untuk anggota kerja
barisan hadapan bagi memastikan maklum
balas kepada pertanyaan pelanggan lebih
tepat dan konsisten.
Komponen Oper asi Rangkai an Bahagi an
Pembahagian bertindak merancang, merekabentuk,
membina, melaksana dan menyelenggara sistem
bekalan elektrik kepada pengguna. Bahagian
Pembahagian menyalurkan bekalan elektrik kepada
7.2 juta pengguna daripada Grid Nasional melalui
rangkaian sistem pembahagian pada tahap voltan
33kV, 22kV, 11kV, 6.6kV dan 415/240V.
Dalam aspek bisnes peruncitan pula, Bahagian
Pembahagian beroperasi menerusi rangkaian 13
pejabat Negeri dan 40 pejabat Kawasan, yang
memasar serta menjual tenaga elektrik, menyalur
bekalan baru, menyediakan perkhidmatan kaunter
menerusi Kedai Tenaga, menguti p hasi l ,
mengendali Pusat Pengurusan Panggilan (TNB
Careline 15454) dan pertanyaan/aduan pelanggan
serta memupuk hubungan erat dengan pelanggan
dan pihak Kerajaan.
PKTE
ditubuhkan
Pasukan
Meter
Negeri
Pekeliling
Kehilangan
Tenaga
PKTE/SEAL
disatukan
Perancangan
RMR untuk
HV/MV
Pelaksanaan
semakan
(e-CIBS &
data
perjangkaan)
UJH diwujudkan
Latihan formal
untuk Pasukan
Kecurian Arus di
ILSAS
PSI dan SOP
Kecurian Arus
Korporat KPI
Program Kesedaran
Kehilangan Tenaga
& Kecurian Arus
Modul Pengesanan
Fraud (Pengguna
Biasa) digunakan
Modul Pengesanan
Fraud (Pengguna
Kuasa Besar
digunakan
Peningkatan ciri
keselamatan &
kemudahan meter
Pengalihan Meter ke
kawasan mudah
akses bagi
Pengguna yang
berisiko tinggi
Peningkatan jumlah
Pasukan SEAL
TOE Hotline
Modul Pengesanan yang
dikemaskini bagi
Pengguna Biasa & Kuasa
Besar digunakan
Peningkatan Usaha
Pengekangan (Denda,
Penalti)
Pematuhan & Audit
proses pengendalian Kes
Kecurian Arus
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 75
Pasukan SEAL telah distruktur semula dan
dipertingkatkan bagi memperkukuhkan lagi
perancangan dan penyelarasan aktiviti-aktiviti
SEAL serta pemantauan supaya pematuhan
proses SEAL yang lebih berkesan. Pasukan SEAL
telah menyusun strategi baru yang lebih berkesan
dan beri mpak ti nggi dal am usaha untuk
menangani peningkatan bilangan kes kecurian
arus berikutan dari keadaan ekonomi yang tidak
menentu. Inisiatif-inisiatif baru bagi pengekangan
kehilangan tenaga yang diperkenalkan adalah
mewujudkan Pasukan TOE Aduan (Flying Squad),
mewujudkan Kalendar Operasi yang lebih teratur,
memberi tumpuan kepada kerja-kerja pengalihan
pepasangan meter pengguna yang berisiko tinggi
dan meningkatkan Program Kesedaran Kehilangan
Tenaga dan Kecurian Arus.
TNB telah membangunkan program pengesanan
kejanggalan data pengguna melalui Anomaly
Fraud Detection System (AFDS) untuk membantu
proses penyaringan kes-kes kecurian elektrik
yang berpotensi berlaku berdasarkan pengimbasan
kejanggalan data dari sistem perjangkaan dan
pembilan.
Kerjasama yang erat di antara pihak TNB,
Suruhanjaya Tenaga dan Polis juga berjaya
mel i ci n dan memper cepat kan t i ndakan
pemeriksaan dan membantu menyelesaikan kes
kecurian arus.
PROJEK SERVICE EXCELLENCE (SE10/10)
Empat initisiatif utama bagi SE10/10 Bahagian
Pembahagian adalah:
1. Improve supply reliability Towards System
Average Interruption Duration Index (SAIDI)
70 in FY2008/2009.
2. Connect supply on time
3. Improve Material Availability and Quality
4. Enhance Key Customer Interface
Bagi inisiatif pertama, Bahagian Pembahagian
telah memperbaiki response time, mengurangkan
kekerapan gangguan bekalan elektrik dan
meningkatkan keselamatan sistem dan peralatan.
Dengan usaha yang gigih diiringi dengan tagline
Jom Buat, Bahagian Pembahagian telah berjaya
melangkaui sasaran SAIDI 70 melalui pelbagai
ULASAN OPERASI
PEMBAHAGIAN (SAMB.)
aktiviti Bilik Gerakan SAIDI 70 dengan itu
meletakkan TNB setaraf dengan beberapa
nagara-negara G8.
Bagi inisiatif kedua pula, sistem pemantauan
projek iaitu Distribution Project Monitoring
System (DPMS) telah diperkenalkan untuk
membantu bahagian perancangan dan pembinaan
projek mengurus serta mengendali pelaksanaan
projek-projek bekalan elektrik dan peningkatan
sistem.
Bagi memenuhi keperluan bahan-bahan binaan
projek yang mencukupi serta berkualiti pada
waktu yang diperlukan, kami sentiasa mengambil-
kira maklum balas dari pelanggan, vendor dan
pasukan projek supaya pembekalan barang-
barang dapat diselaraskan dengan permintaan. Di
samping itu, penghantaran barang-barang
dipantau supaya menepati tarikh keperluannya.
Key Customer I nterface adal ah i ni si ati f
mengutamakan pelanggan yang mencerminkan
komitmen TNB untuk memberi kepuasan terhadap
pelanggan-pelanggannya. Customer Satisfaction
Index (CSI), iaitu hasil kajian ke atas kepuasan
pelanggan, adalah pengukur tahap kejayaan
inisiatif ini.
Pencapaian inisiatif utama SE10/10 diukur
menggunakan Penanda Aras Utama (KPI) dan
milestone. Setiap inisiatif mempunyai KPI yang
selaras dengan Pelan Strategik 20 Tahun TNB.
Dalam menetapkan sasaran KPI ini, TNB membuat
perbandingan dengan badan-badan utiliti lain
seluruh dunia bertujuan menjadikan TNB salah
sebuah syarikat terbaik di Malaysia dan di rantau
ini menjelang tahun 2010.
Menjelang tahun akhir pelaksanaan SE10/10,
Bahagian Pembahagian akan menumpukan usaha
menyediakan Internal Service Level (ISL) di
samping memenuhi Minimum Service Level (MSL)
dan Guaranteed Service Level (GSL) yang telah
diperkenalkan oleh Suruhanjaya Tenaga. ISL akan
digunakan dalam menyelaraskan pelan kerja
TK2009/2010. Selanjutnya, selepas 31 Ogos
2010, penekanan akan diberikan dalam setiap
titik pertemuan pelanggan bagi memastikan ianya
memenuhi ser t a mel angkaui kehendak
pelanggan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 76
untuk menyenaraikan semua Prosedur PSI,
Arahan, Pekeliling, Panduan dan Manual Latihan
yang berkaitan dengan setiap fungsi kerja yang
ada di dalam Bahagian Pembahagian. Ini adalah
bagi memastikan pekerja sentiasa sedar dan
mematuhi polisi/prosedur dan panduan yang
dikeluarkan oleh syarikat bagi memastikan
pematuhan kepada keperluan produk dan juga
bagi mencapai kepuasan pelanggan/pihak
berkepentingan.
PENGURUSAN PERHUBUNGAN PENGGUNA
TK2008/2009: Penambahbaikan dan Proses
Utama Pemiawaian Pada Semua Kedai
Tenaga
Pengurusan Perhubungan Pengguna kini lebih
tertumpu kepada memenuhi keperluan dan
kehendak pengguna melebihi daripada jangkaan
mereka. Ini adalah berlainan dengan prinsip
dahulu yang hanya mengendali aduan dan
pertanyaan pengguna melalui Sistem Maklumbalas
Pel anggan ( SMP) TNB. Sebagai cont oh,
penambahbaikan dan pemiawaian proses utama
pada semua Kedai Tenaga.
PENYERAGAMAN DAN PENAMBAHBAIKAN
PROSES KERJA
Bahagian Pembahagian telah berjaya mendapat
persijilan semula ISO selepas menjalani Audit
Persijilan Semula oleh pihak SIRIM pada bulan
Februari 2009. Inisiatif Pembaikan dan Pemiawaian
Proses atau lebih dikenali sebagai Process
Standardisation & Improvement (PSI), yang
bermula sejak dari bulan Mac 2005, telah
diasaskan kepada keperluan piawaian Sistem
Pengurusan Kualiti (SPK) MS ISO 9001:2000 di
mana sistem ISO ini telah dijadikan rangka kerja
untuk membaiki Sistem Pengurusan Kualiti TNB.
Pelan Pembaikan Berterusan atau Continual
Improvement Plan (CIP) telah dibangunkan pada
seti ap Tahun Kewangan TNB. Pel an i ni
mengariskan pelan tindak dan aktiviti-aktiviti
pembaikan berterusan untuk Sistem Pengurusan
Kualiti (SPK) Bahagian Pembahagian.
Salah satu contoh pelan tindak yang digariskan
di dalam CIP untuk Tahun Kewangan 2008/2009
dan 2009/2010 adalah Projek Prosedur Kerja
Saya atau lebih dikenali sebagai My Job
Procedure (MyJP). Objektif projek ini adalah
Di antara aktiviti utama yang telah berjaya
dicapai sepanjang tahun kewangan ini adalah
seperti berikut:-
Penggunaan e-Appl i cati on yang tel ah
diwajibkan untuk semua Pengguna Individu.
Pada masa kini 14,000 pengguna telah
berdaftar berbanding dengan hanya 2,000
pengguna pada tahun kewangan sebelumnya.
Penggunaan e-Application juga dijangkakan
akan bertambah.
Penambahbai kan Si stem Makl umbal as
Pel anggan, SMP ( Customer Feedback
Management System) dengan:
Program Cadangan Pengguna
Program Pujian Pengguna
Sistem Pertanyaan Pengguna
Mekanisma Perkhidmatan Permintaan
Pengguna
Program Cadangan Pekerja
Minimum Service Level telah dibentuk bagi
menyediakan satu tahap perkhidmatan yang
baru kepada pengguna seperti yang telah
dipersetujui dengan Suruhanjaya Tenaga.
Usaha pemat uhan keper l uan t ahap
perkhidmatan ini sedang dijalankan oleh
semua pejabat TNB. Tahap perkhidmatan ini
diukur melalui sistem online yang telah
dibangunkan sendiri oleh TNB. Kini, tahap
pematuhan yang telah diukur adalah 85%
dan pelbagai usaha dipertingkatkan untuk
memperbaiki tahap pematuhan tersebut.
Program Meningkatkan Kesedaran
Program Kesedaran Kualiti Kuasa
Program Kesedaran Lampu Awam
melalui risalah dan media
Seminar Kecekapan Tenaga dan Tenaga
Diperbaharui
LAIN-LAIN PENINGKATAN PERKHIDMATAN:
Talian Khidmat 15454
Di samping menguruskan panggilan berkaitan
gangguan bekalan dan kerosakan lampu jalan,
Talian Khidmat 15454 yang beroperasi 24 jam,
turut mengendalikan pelbagai panggilan berkaitan
perkhidmatan TNB seperti berikut:
Pengebilan
Pemotongan bekalan
Isu semasa berkaitan bekalan elektrik kepada
pengguna
Laporan salah laku anggota kerja dan
kejanggalan operasi TNB yang melibatkan
pelanggan
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 77
ULASAN OPERASI
PEMBAHAGIAN (SAMB.)
Perkhidmatan Kedai Tenaga
Kedai Tenaga TNB telah melalui beberapa proses
penambahbaikan untuk memperbaiki kualiti
perkhidmatan dan bagi memperolehi maklum
balas daripada pengguna seperti berikut:
Kempen Senyum Sel al u & Kad
Maklumbalas TNB di Kedai Tenaga
borang dan kotak cadangan disediakan untuk
pengguna member i kan makl umbal as
mengenai mutu perkhidmatan yang diberi.
Mystery Shopper salah satu usaha untuk
meneliti dan memperbaiki tahap perkhidmatan
di Kedai Tenaga oleh audit perkhidmatan
pengguna Cross Functional Team (CFT) yang
diketuai oleh Jabatan Pengurusan Produktiviti
dan Kualiti.
Pek Informasi untuk pendaftaran pengguna
baru buku panduan yang diberikan kepada
pengguna baru mengenai informasi produk
dan perkhidmatan TNB, saluran pembayaran,
pegawai untuk dihubungi dan juga maklumat
mengenai kesel amat an el ekt r i k dan
kecekapan t enaga unt uk pengguna
domestik.
Pelaksanaan Q-matic pengawasan oleh
Ibu Pejabat bermula daripada Januari 2009.
Tahap perkhidmatan bulanan untuk masa
menunggu pengguna <20 min di Kedai
Tenaga adalah di antara 92%-96%.
K-Portal portal pengetahuan yang
dibangunkan untuk barisan hadapan (Pusat
Pengurusan Panggilan TNB dan Kedai
Tenaga) bagi memastikan maklumbalas
kepada pertanyaan pengguna diberikan
dengan tepat dan konsisten.
Pendidikan kepada pengguna mengenai
kecekapan tenaga dan keselamatan pengguna
melalui poster dan risalah di Kedai Tenaga.
Pakej Komersil Perkhidmatan Mitigasi
Kualiti Kuasa
Pengguna-pengguna kuasa besar telah ditawarkan
dengan perkhidmatan mitigasi kualiti kuasa (PQ)
secara percuma oleh pakar runding PQ TNB iaitu
TNB Energy Services (TNB-ES). Sepanjang tahun
kewangan, 78 pengguna kuasa besar telah
menerima pakej yang ditawarkan meliputi PQ
Walk-Through Audit, Ride-Through Test dan Full
PQ study.
Terdapat pelbagai saluran pembayaran bil yang
disediakan untuk pengguna membuat pembayaran
bil elektrik seperti di kaunter Kedai Tenaga,
Pusat-Pusat Pembayaran Setempat, kaedah auto
debit, pembayaran secara online melalui laman
web, pembayaran melalui telefon, pembayaran
melalui ATM, kutipan melalui telefon bimbit dan
pembayaran di kaunter melalui bank/agensi
kutipan yang terpilih.
e-CIBS yang sedia ada (Enhanced Customer
Information Billing System) digunakan untuk
memastikan maklumat pengguna, pengebilan dan
kutipan dapat diperbaiki sebagai persediaan
untuk:-
e-DAS (e-CIBS Disconnection Activity via
SMS) diperkenalkan untuk memastikan
pemotongan bekalan yang cekap. Maklumat
mengenai pemotongan dan penyambungan
bekalan di e-CIBS sentiasa dikemaskini oleh
pemotong bekalan melalui SMS. Sistem ini
akan memaklumkan pemotong bekalan
secara automatik melalui SMS sebaik sahaja
pembayaran penuh dibuat oleh pengguna. Ini
akan membolehkan mereka untuk terus
membuat penyambungan semula bekalan
kepada pengguna.
Talian Khidmat 15454 boleh dihubungi dengan
menggunakan talian telefon yang disediakan oleh
semua penyedia perkhidmatan talian tetap,
telefon bimbit dan sistem khidmat pesanan
ringkas (SMS). Pelanggan boleh menghantar SMS
untuk membuat laporan mengenai gangguan
bekalan dan kerosakan lampu jalan. Proses ini
dilaksanakan secara berperingkat dan pelanggan
kini boleh mengetahui perkara berikut:
Mendapatkan status laporan gangguan
bekalan melalui SMS
Menerima maklum balas mengenai laporan
gangguan bekalan yang dihantar melalui
SMS atau melalui mel suara talian tetap.
Anggota kerja TNB Careline 15454 adalah Duta
Syarikat dalam mempromosikan Talian Khidmat
15454 kepada pelanggan dan melaksanakan kaji
selidik pelanggan di seluruh negara melalui
Program Pemimpin Bersama Komuniti (CLOP) dan
Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik.
e-Application
e- Appl i cat i on mer upakan si st em yang
membolehkan permohonan bekalan elektrik dibuat
melalui internet. Ia telah dilancarkan pada bulan
Ogos 2008 dan sasaran pengguna sistem adalah
di kalangan pemaju perumahan, kontraktor
elektrik dan juga pengguna individu. Kini, semua
pemaju perumahan yang mempunyai 150 buah
unit rumah ke atas adalah diwajibkan untuk
membuat permohonan bekalan elektrik melalui
e-Application.
Dengan menggunakan e-Application, status
permohonan bekalan elektrik akan sentiasa dapat
dipantau. TNB juga dapat meningkatkan kualiti
perkhidmatan pelanggan melalui respons yang
lebih cepat untuk permohonan bekalan elektrik di
samping dapat memperbaiki kualiti produktiviti
anggota kerja dengan mengurangkan proses
manual untuk memfailkan borang permohonan.
Setakat 31 Ogos 2009, sebanyak 214 pemaju,
675 kontraktor elektrik dan 931 pengguna individu
telah berdaftar dengan e-Application. Peningkatan
penggunaan e-Application akan dapat dilihat
pada masa akan datang melalui pelbagai promosi
yang dijalankan di kalangan semua pengguna
yang ingin mendapatkan bekalan elektrik.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 78
keseluruhan di Bahagian Pembahagian, untuk
merekodkan dan menguruskan semua kejadian
gangguan bekalan. TOMS adalah merupakan
penyatuan sistem yang meliputi Pusat Pengurusan
Panggilan (CMC), Trouble Call System (TCS) dan
Laporan Gangguan Bekalan (LGBNet).
Tahap piawaian TOMS diukur dengan IEEE Std.
1366-2003 (IEEE Guide for Electric Power
Di stri buti on Rel i abi l i ty I ndi ces) . Dengan
pelaksanaan TOMS, TNB dapat memperbaiki
kebolehan dalam mencapai ketepatan laporan
kerosakan yang lebih baik dan juga dapat
mengukur daya harap sistem serta tahap
perkhidmatan.
Berikut adalah merupakan kejayaan utama
semenjak sistem TOMS diperkenalkan:
Masa bertindak yang lebih cepat diawasi
pada setiap tahap pengurusan bergantung
kepada kes.
Peningkatan di dalam komunikasi antara
pengguna, Pusat Panggilan TNB dan Krew
Teknikal.
Peningkatan analisa dalam data asal atau
pun data semasa/real-time.
Pengurusan aset yang lebih cekap.
CMC Peningkatan dalam pengemaskinian
data pengguna dan masa bertindak.
CMC Kes sentiasa dipantau dengan lebih
efisyen.
Memperbaiki perkhidmatan pengguna.
Ramalan trend kerosakan yang lebih baik.
PELAKSANAAN MOBILE FIELD FORCE
AUTOMATION (MFFA)
TNB juga menggunakan sistem Mobile Field
Force Automation (MFFA) untuk aktiviti pemulihan
bekalan voltan rendah dengan menggunakan alat
mudah alih untuk menghantar, menjadualkan,
menyelia dan melapor kejadian di tapak kerja.
Pelaksanaan Office Bill atau O Bill di Kuala
Lumpur. O Bill adalah merupakan bacaan
meter secara bergilir-gilir untuk pengguna
biasa yang terpilih di mana meter pengguna
akan dibaca sekali dalam dua bulan tetapi
bil akan dihantar pada setiap bulan.
Remote Meter Reading (RMR) Fasa 2
Voltan Rendah dan Voltan Sederhana.
Objektifnya adalah seperti berikut:-
memperbaiki proses bacaan jangka,
mengurangkan bacaan jangka secara
manual,
mengurangkan kesilapan,
memantau data pada jangka (IEE) secara
cekap dan
mengurangkan kerugian bukan teknikal.
TOMS: TNB Outage Management System
Sistem Pengurusan Gangguan Bekalan TNB atau
TNB Outage Management System (TOMS) adalah
merupakan penambahbaikan daripada Outage
Reporting and Management System yang telah
dilaksanakan semenjak 1 September 2007 secara
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 79
ULASAN OPERASI
PEMBAHAGIAN (SAMB.)
ii. Pusat Kawalan Wilayah Utara dan Timur
Northern & Eastern Regional Control Center
(NERCC) di TNB Seberang Jaya, Seberang
Perai.
TNB telah membelanjakan RM200 juta untuk
projek Supervisory Control and Data Acquisition
(SCADA) yang termasuk pembentukan Pusat
Kawalan Wilayah MSRCC dan NERCC. Kini,
dianggarkan sebanyak 80 peratus daripada sistem
pembahagian dikawal dari Pusat Kawalan
Wilayah dan selebihnya akan diambilalih selewat-
lewatnya pada penghujung 2010.
PENYELASARAN TARIF ELEKTRIK
Objektif kadar tarif elektrik adalah selaras dengan
objektif yang telah ditetapkan oleh Kerajaan
Malaysia iaitu untuk terus memacu kesejahteraan
negara, yang antara lainnya ialah:
a. Membantu golongan miskin melalui kadar
Jaluran Penggunaan Asas (Life line tariffs).
b. Menggalakkan penggunaan tenaga elektrik
yang cekap.
c. Penawaran kadar tarif khas/diskaun
Tarif Industri Khas (SIT) dikekalkan
Diskaun 10% dikekalkan bagi rumah
kebajikan, rumah ibadat yang berdaftar
dan sekolah/institusi pengajian tinggi
kerajaan.
d. Penawaran Tarif Pertanian Spesifik
Bagi mempromosi industri pertanian dan
membantu mengekalkan harga barangan
makanan berasaskan pertanian dan
seterusnya membantu menangani
perbelanjaan pengguna untuk barangan
asas.
Semasa kadar tarif diulangkaji pada bulan Mac
2009 dengan purata penurunan 3.7%, kadar tarif
Jaluran Penggunaan Asas bagi pengguna yang
menggunakan 200 kWh dan ke bawah, telah
dikekalkan. Selari dengan keputusan Kerajaan,
kadar tarif untuk golongan ini tidak berubah
sejak pelarasan tarif pada bulan Julai 2008.
Golongan ini mewakili 59.1% dari jumlah
pengguna domestik. Bagi penggunaan di antara
201-400 kWh pula, golongan pengguna ini
mewakili 26.7% dari jumlah pengguna domestik,
dan mereka mengalami penurunan secara purata
antara 3%-4.7% di dalam bil elektrik mereka.
Pengguna komersil pula mengalami penurunan
antara 2.6%-2.7% manakala pengguna industri
mengalami penurunan antara 4.8%-5.2% bagi bil
elektrik bulanan mereka.
Manakala bagi Tarif Industri Khas (SIT), kadar
tarif dengan diskaun sebanyak 10% untuk sekolah
dan institusi pengajian tinggi kerajaan, rumah
kebajikan dan rumah ibadat serta 25% untuk
industri perlombongan masih dikekalkan. Subsidi
keraj aan untuk pengguna domesti k yang
menggunakan sehingga 91.7 kWh (bernilai RM20)
sebulan, yang telah mula diberikan pada bulan
Oktober 2008, diteruskan sehingga bulan
Disember 2009.
Bagi Tahun Kewangan 2008/2009, jumlah diskaun
yang telah diberikan TNB kepada kumpulan
pengguna istimewa seperti sekolah dan institusi
pengajian tinggi kerajaan, rumah kebajikan
dan rumah ibadat, dianggarkan berjumlah
Pelaksanaan MFFA membolehkan maklum balas
segera mengenai apa yang berlaku di tempat
kejadian yang perlu dimaklumkan kepada
pelanggan melalui Pusat Panggilan/Talian
Khidmat TNB. Dengan yang demikian, kecekapan
memberi maklumat terkini mengenai pemulihan
bekalan dapat dipertingkatkan.
TNB mula melaksanakan penggunaan sistem
MFFA pertama di Shah Alam pada bulan Februari
2007. Selepas pengukuhan sistem, penggunaan
MFFA telah diperluaskan ke seluruh Selangor dan
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur pada bulan
Ogos 2008. Setakat bulan Ogos 2009, sistem ini
telah diperluaskan sepenuhnya ke Pulau Pinang
dan Johor.
PUSAT KAWALAN WILAYAH BAHAGIAN
PEMBAHAGIAN
Terdapat dua buah Pusat Kawalan Sistem
Pembahagian elektrik di Semenanjung Malaysia
iaitu:
i. Pusat Kawalan Wilayah Metro dan Selatan
Metro dan Southern Regional Control
Centre (MSRCC) di TNB Bangsar;
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 80
Projek Lampu Jalan Kampung Fasa IV
TK2008/2009
BIL. NEGERI JUMLAH (UNIT)
1 PERLIS 77
2 KEDAH 750
3 PULAU PINANG 450
4 PERAK 601
5 SELANGOR 181
6 NEGERI SEMBILAN 696
7 MELAKA 339
8 JOHOR 501
9 PAHANG 681
10 TERENGGANU 158
11 KELANTAN 473
JUMLAH 4,907
Projek-Projek Khas
i. Projek Bekalan Elektrik Luar Bandar secara
Solar Hibrid ke Pulau Banggi, Kudat, Sabah.
Projek ini telah dianugerahkan kepada TNB
sebagai pelaksana dengan nilai kontrak
sebanyak RM 21 juta. Projek ini dilaksanakan
oleh TNB-ES Sdn Bhd dengan penyelarasan
Jabat an Per khi dmat an Pengguna &
Pemasaran, Bahagian Pembahagian. Projek
ini telah siap dilaksanakan pada 28 Disember
2008 dan Mantan Perdana Menteri Malaysia,
Tun Abdul l ah Ahmad Badawi t el ah
mengadakan lawatan ke projek ini pada 11
Mac 2008. Projek ini merupakan projek solar
hibrid yang terbesar di Malaysia yang
menggabungkan sistem generator diesel dan
sistem solar. Ia menyalurkan bekalan elektrik
24 jam kepada penduduk di Pekan Karakit,
Kg. Singgah Mata, Kg. Perpaduan, Kg. Batu
Putih, Kg. Batu Layar dan Kg. Lok Tohog.
ii. Projek Bekalan Elektrik ke Pulau Ketam,
Pelabuhan Klang, Selangor.
Pelaksanaan projek perbekalan elektrik di
Pulau Ketam ini bermula sejak tahun 2003
lagi di mana TNB telah mengambilalih
operasi perbekalan elektrik di pulau ini
daripada Syarikat Elektrik Pulau Ketam pada
bulan Oktober 2006. Perbekalan elektrik ke
pulau ini akan dilakukan melalui talian kabel
dasar laut daripada Pelabuhan Klang dengan
kos keseluruhan berjumlah RM85.36 juta
yang dibiayai oleh Akaun Amanah Industri
Bekalan Elektrik (AAIBE) dan KKLW. Projek
ini masih di dalam proses pelaksanaan dan
dijangka siap pada bulan Oktober 2009.
Tenaga Diperbaharui
Sel ar as dengan usaha Ker aj aan unt uk
mempromosi pembangunan sumber tenaga
diperbaharui sebagai sumber bahan api kelima
di dal am Pol i si Kepel bagai an Bahan Api
(Fuel Diversification Policy), Kementerian Tenaga,
Teknol ogi Hi j au dan Ai r ( KeTTHA) tel ah
melancarkan Program Tenaga Kecil Diperbaharui
(SREP) pada bulan Mei 2001.
TNB menyokong Program SREP Kerajaan ini
dengan membantu pemaju-pemaju berpotensi
dalam projek SREP untuk mengenalpasti pusat
penyambungan yang bersesuai an dengan
rangkaian pembahagian TNB dan membuat
penyelidikan teknikal bagi projek yang berkenaan.
Bagi memenuhi keperluan jangka panjang, TNB
turut menandatangani Perjanjian Pembelian
Kuasa untuk Tenaga Diperbaharui (REPPA) dengan
pemaju-pemaju Tenaga Diperbaharui (RE).
Set akat bul an Ogos 2009, TNB t el ah
menandatangani 11 REPPA dengan jumlah kuasa
54.55 MW. Kini, TNB sedang dalam proses
memuktamadkan rundingan bagi 15 REPPA
dengan 15 pemaju projek SREP yang menggunakan
biogas, biomass dan mini hidro sebagai sumber
tenaga diperbaharui.
RM42.6 juta. Manakala setakat bulan Ogos 2009,
sejumlah RM360 juta diskaun diberikan kepada
pengguna Tarif Industri Khas. (berbanding RM388
juta untuk Tahun Kewangan 2007/2008).
Bekalan Elektrik Luar Bandar (BELB)
i. Tanggungjawab sosial Bahagian Pembahagian
lebih tertumpu kepada memperbaiki kualiti
kehidupan rakyat melalui perbekalan elektrik
di kawasan- kawasan l uar bandar .
Tanggungjawab ini dilaksanakan melalui
program Bekalan Elektrik Luar Bandar (BELB)
dan perbekalan elektrik melalui projek Solar
Hibrid, selaras dengan usaha Kerajaan dalam
mengenalpasti dan menggunakan tenaga
diperbaharui sebagai sumber alternatif.
Bagi projek BELB, projek yang telah diluluskan
oleh AAIBE untuk pelaksanaan bagi tahun
2008/2009 adalah sebanyak 29 buah projek.
Daripada jumlah ini, sebanyak 8 buah projek
telah berjaya disiapkan. Manakala baki 14
projek yang lain adalah di dalam pelaksanaan
dan di j angka dapat si ap sepenuhnya
menjelang bulan Disember 2009.
ii. Projek Lampu Jalan Kampung (LJK)
Bahagian Pembahagian telah memulakan
Fasa 4 bagi Projek Lampu Jalan Kampung
(LJK) setelah diserahkan secara rasmi oleh
Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan
Wilayah (KKLW) pada 15 Ogos 2008, dengan
tempoh kontrak selama 12 bulan iaitu
sehingga 14 Ogos 2009. Sebanyak 4,907
lampu jalan yang diluluskan oleh KKLW
untuk Fasa IV ini dengan kos keseluruhan
kontrak bernilai RM2.5 juta. Ini adalah
tambahan kepada jumlah lampu jalan sedia
ada iaitu 98,660 untuk Fasa I dan Fasa II,
dan 26,408 unit 150 W lampu jalan untuk
Fasa III.
Nota: Kini, terdapat sejumlah 129,260 unit
lampu jalan kampung telah dipasang di
seluruh Semenanjung Malaysia.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 81
ULASAN OPERASI
KEWANGAN KUMPULAN
EN. MOHAMED RAFIQUE MERICAN
BIN MOHD WAHIDUDDIN
KETUA PEGAWAI KEWANGAN/NAIB PRESIDEN
(KEWANGAN KUMPULAN)
Bahagian Kewangan memainkan peranan utama
dalam memastikan Kumpulan mencapai objektif
strategiknya di bawah Pelan Strategik 20 Tahun
TNB.
Objektif utama Bahagian Kewangan Kumpulan
adalah untuk berubah daripada berfungsi sebagai
pengakt i f an semul a dan maj u ke ar ah
melaksanakan satu pendekatan yang lebih
proaktif, memberikan fokus kepada pelaksanaan
strategi-strategi integrasi global, menyusun
teknologi terkini dan meneruskan kerja-kerja
meningkatkan kualiti tenaga kerja serta proses-
proses untuk membolehkan pengubahsuaian
kepada kepentingan-kepentingan strategik TNB.
Tugas Kewangan Kumpul an adal ah untuk
membolehkan organisasi ini untuk tidak hanya
tertumpu kepada bisnes utama tetapi juga
untuk:-
membantu organisasi mewujudkan suasana
bisnes yang berdaya-saing dan cekap;
menyediakan maklumat yang tepat untuk
keputusan bisnes yang lebih baik;
memainkan peranan yang aktif dalam
mengenalpasti, membolehkan dan mencari
peluang-peluang penciptaan nilai;
menetapkan dasar untuk meningkatkan
kecekapan dan produktiviti;
mengenalpasti dan memberi maklumbalas
terhadap keperluan pasaran yang berubah-
ubah; dan
melaksanakan kaedah-kaedah menganalisa
kewangan dan bisnes yang bertaraf dunia.
PENCAPAIAN-PENCAPAIAN UTAMA
Pengurusan liabiliti yang efektif dengan
fokus utama untuk mengurangkan hutang
dalam matawang asing dan melancarkan
peni ngkat an mendadak dal am pr of i l
kematangan hutang semasa
Mencari secara aktif peluang-peluang bisnes
yang berpotensi untuk perkongsian dan
kerjasama dengan rakan bisnes antarabangsa
dalam sektor tenaga di seluruh rantau ini
berdasarkan kepada Polisi Pelaburan &
Strategi
Pemantauan dan Penambahbaikan Prestasi
Pelaburan
Pel aksanaan I nvest ment Eval uat i on
Framework For Capital Budgeting
Pembinaan Cost of Service (COS) Framework
Merancang perubahan-perubahan yang
diperlukan untuk penyatuan sepenuhnya
dengan International Financial Reporting
Standards
Pel aksanaan perancangan cukai yang
tersusun
Penggunaan fasiliti-fasiliti e-perbankan
dengan lebih meluas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 82
Akibat kemelesetan ekonomi dunia, buat kali pertamanya Kumpulan melaporkan
pertumbuhan permintaan elektrik yang negatif berbanding tempoh yang sama tahun
sebelumnya dan ini menyebabkan pertumbuhan pendapatan menjadi semakin
lemah. Keadaan ini menyebabkan Bahagian Kewangan Kumpulan memberikan
penekanan terhadap keperluan untuk memfokuskan kepada budaya korporat dalam
aspek-aspek kecekapan kewangan, pengurusan kos, pematuhan dan kawalan.
Aktiviti-aktiviti utama yang dilaksanakan pada tahun kajian adalah seperti berikut:
LIABILITI HUTANG & PENGURUSAN MODAL YANG EFEKTIF
Dalam tahun yang dikaji, Kumpulan tidak terlibat dalam sebarang aktiviti pembiayaan kerana posisi
tunai Kumpulan yang dibawa kehadapan dari tahun-tahun sebelumnya dan aliran tunai positif yang
dijana dari operasi adalah mencukupi untuk memenuhi perbelanjaan modal dan keperluan pembayaran
balik hutang untuk tahun ini.
Sebahagian dari usaha berterusan untuk meningkatkan kecekapan kewangan TNB, mengurangkan kos
dan usaha ke arah menjayakan Service Excellence menjelang tahun 2010, Bahagian Kewangan
Kumpulan terus kekal memainkan peranan yang aktif dalam aktiviti-aktiviti pengurusan liabiliti. Inisiatif-
inisiatif ini berhasil meningkatkan nisbah kewangan ke tahap yang lebih baik seperti yang disenaraikan
di bawah:-
NISBAH KEWANGAN TAHUN KEWANGAN (TK)
2004 2005 2006 2007 2008 2009
Nisbah Pembiayaan Diri 25:75 51:49 68:32 118:18 76:24 92:8
Kos Dana Purata Wajaran Berkesan* 5.3% 5.4% 5.9% 5.9% 5.5% 5.3%
Campuran Matawang (RM: Asing) 51:49 50:50 52:48
#
55:45
#
53:47
#
51:49
#
Nisbah Perlindungan Pembayaran Hutang 1.6x 1.4x 1.8x 2.5x 2.3x 2.5x
Nisbah Hutang-Ekuiti
(Tunai Bersih)
1.94 1.69 1.19 0.78 0.68 0.63
* Mencerminkan pendedahan matawang dalam nilai RM
# Menurut FRS 132
Salah satu daripada inisiatif-inisiatif utama yang diambil pada tahun ini adalah membeli semula
beberapa bon dalam matawang Dolar AS sebagai satu langkah ke arah melancarkan peningkatan
mendadak untuk profil kematangan hutang Kumpulan, mengurangkan risiko pembiayaan semula masa
hadapan dan juga kos purata wajaran pinjaman. Pembelian bon-bon ini berjumlah AS228.92 juta dan
dibiayai oleh sumber-sumber lebihan tunai Kumpulan.
MENCARI DAN MEMPERKUKUH PELUANG
PERNIAGAAN BARU
Sebagai sebahagian daripada Pelan Strategik 20
Tahun TNB dan dalam persiapan untuk matlamat
fasa kedua pengembangan jejak TNB ke luar
negara menjelang 2015, Kumpulan giat mencari
peluang perniagaan baru di dalam dan luar
negara.
Sehubungan itu, Jabatan Pembangunan Bisnes
terus menerokai peluang-peluang perniagaan
yang berpotensi untuk perkongsian dan kerjasama
dengan rakan bisnes antarabangsa dalam servis
utiliti di rantau ini. Walaupun begitu, kami
mengamal kan l angkah berhati -hati dal am
pemilihan dan penilaian projek-projek dengan
mengambilkira cabaran-cabaran semasa dalam
sektor tenaga dan pasaran kewangan.
Dalam tahun yang dikaji, status gabungan-
gabungan bisnes yang sedia ada adalah seperti
berikut:
Projek Shuaibah Setakat 25 Julai 2009,
unit-unit 1, 2 dan 3 Projek Tenaga dan Air
Bebas Shuaibah III (Shuaibah III IWPP) telah
berjaya mencapai Operasi Komersial di mana
Operasi Komersial Stesen dijangka akan
dicapai dalam bulan November 2009,
manakala Projek Penambahan Kapasiti
Shuaibah dijalankan untuk pembesaran loji
penyahmasinan Shuaibah III IWPP sebanyak
150,000 meter padu sehari dan projek ini
di j angka akan memul akan Oper asi
Komersialnya pada pertengahan November
2009.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 83
PEMANTAUAN DAN PENAMBAHBAIKAN
PRESTASI PELABURAN
Pembangunan Bisnes berperanan mendorong
pencarian peluang-peluang pelaburan, manakala
Jabatan Pengurusan Pelaburan berfungsi untuk
mengurus portfolio pelaburan ekuiti Kumpulan
yang luas dengan objektif untuk mencipta nilai
positif jangkapanjang dari bisnes bukan utama
dan ini akan menyokong prestasi kewangan
Kumpulan secara keseluruhan.
Operasi Jabatan ini adalah berpandukan kepada
4 keutamaan iaitu:-
merumuskan strategi-strategi jangkapanjang
dan jangkapendek untuk pelaburan ekuiti
Kumpulan, selaras dengan fasa kedua Pelan
Strategik 20 Tahun TNB;
merencana halatuju strategik;
menyusun semula operasi anak-anak syarikat;
dan
memant au dan mengawal pr est asi
pelaburan.
Sehi ngga hari i ni , Pengurusan Pel aburan
mengawal 15 pelaburan utama di bawah anak-
anak syarikat Kumpulan, syarikat-syarikat
bersekutu dan syarikat-syarikat pelaburan dengan
jumlah nilai pasaran mencecah sekitar RM5.0
bilion.
Pada tahun ini, anak-anak syarikat bukan utama
Kumpulan mencari secara agresif peluang-
peluang pasaran untuk melebarkan operasi bisnes
di peringkat tempatan dan luar negara, dalam
usaha untuk meningkatkan pendapatan dari
operasi jualan/bisnes bukan berkaitan Kumpulan.
Ini jelas dibuktikan oleh peningkatan pendapatan
Kumpulan pada tahun ini dari bisnes bukan
utama.
PELAKSANAAN INVESTMENT EVALUATION
FRAMEWORK FOR CAPITAL BUDGETING
Pelaksanaan Investment Evaluation Framework
pada Januari 2008 adalah kesinambungan dan
penambahbaikan daripada Panduan & Prosedur
Kelulusan untuk Pelaburan Modal sebelum ini.
Panduan baru untuk penilaian pelaburan modal
ini telah menguatkuasakan dengan lebih lanjut
keperluan untuk memfokuskan kepada pulangan
projek dan ini membantu TNB dalam program
belanja modal tahunannya dengan menitikberatkan
kepada aspek mengoptimumkan projek dan
kemampuan kewangan.
Objektif-objektif rangkakerja penilaian ini ialah;
memi ni makan ri si ko aset terbi ar dan
pulangan pelaburan yang lemah;
memastikan cadangan pelaburan atau projek
melalui proses saringan dan penilaian yang
teliti;
memastikan satu dasar kewangan yang
konsisten digunakan oleh para perancang
dalam perancangan projek-projek belanja
modal; dan
memastikan pulangan pelaburan yang
berbaloi untuk projek belanja modal.
Pelaksanaan rangkakerja ini telah menguat-
kuasakan inisiatif bajet modal yang sedia ada
manakala model penilaian yang diwujudkan telah
membantu pekerja TNB untuk menjalankan
analisis kewangan dan projek-projek modal.
Keadaan ini menambahbaik dengan lebih lanjut
program kecekapan belanja modal TNB, selari
dengan objektif Purple Book.
Projek Bakun Kerajaan Malaysia telah
memberi mandat agar TNB dan Sarawak
Energy Berhad mengambil alih operasi Projek
Hidroelektrik Bakun (2,400 MW) daripada
Sarawak Hidro Sdn Bhd melalui satu
perjanjian pajakan (leasing agreement) dan
membangunkan kemudahan penghantaran
yang berkaitan dari Sarawak ke Semenanjung
Malaysia, termasuk lebih daripada 700
kilometer kabel penghantaran dasar laut.
Projek ini adalah sumber bekalan alternatif
yang penting bagi memenuhi permintaan
elektrik pengguna di Semenanjung Malaysia
kelak. Ini juga selaras dengan aspirasi
Kerajaan menggalakkan pengunaan sumber
tenaga bersih di negara ini.
Program Tenaga Boleh Diperbaharui
Kecil (SREP) Sebagai satu komitmen
kepada SREP yang dilancarkan oleh Kerajaan
untuk menggalakkan penggunaan tenaga
boleh diperbaharui dalam penjanaan tenaga,
TNB bersama-sama dengan Felda dan
J-Power telah menubuhkan sebuah syarikat
usahasama bersatu untuk menjadi pemaju
kepada sebuah projek tenaga biojisim 10
MWe di Jengka, Pahang yang menggunakan
hampas dari buah kelapa sawit untuk
menjana elektrik.
Wal au pun ber hadapan dengan i mpak
kemelesetan ekonomi dunia, misi TNB untuk
muncul sebagai syarikat bertahap dunia tetap
menjadi tumpuan utama. Kumpulan akan terus
bersikap memilih ketika meninjau peluang-
peluang perniagaan di luar negara dan merujuk
kepada paras risiko negara berbanding dengan
peluang pulangan munasabah seperti diluluskan
oleh Lembaga Pengarah. Pemilihan peluang
pelaburan juga hendaklah sejajar dengan
kompetensi teras Kumpulan dalam penjanaan,
operasi dan penyelenggaraan. Dalam mengorak
langkah ke hadapan, TNB akan giat meneroka
peluang-peluang perniagaan baru berpandukan
kepada garis panduan dasar pelaburan Syarikat
demi mempastikan pulangan yang maksimum dan
risiko-risiko yang mudah diurus.
ULASAN OPERASI
KEWANGAN KUMPULAN (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 84
Dalam TK2007, TNB telah mula melaksanakan
sebahagian besar FRS baru ini yang diumumkan
oleh MASB. Memandangkan FRS 139 akan
berkuatkuasa bermula pada 1 September 2010,
fokus pada tahun kajian adalah untuk menyediakan
TNB dengan pelaksanaan FRS 139 Financial
Instruments: Recognition and Measurement. Pada
tahun ini, syarat-syarat perubahan yang diperlukan
untuk melaksanakan FRS 139 adalah dirancangkan
melalui pelbagai inisiatif termasuk:-
penubuhan pas uk an- pas uk an y ang
memfokuskan kepada isu-isu pelaksanaan
yang tertentu seperti akaun, sistem, anak-
anak syarikat, perbendaharaan, kontrak dan
percukaian;
menjalankan program kesedaran dan latihan
untuk anggota kerja yang dikenalpasti
berkaitan;
menjalankan Bengkel Perubahan Berperingkat
untuk membantu pemahaman, kesan dan
l angkah- l angkah yang per l u unt uk
pelaksanaan panduan ini;
menjalankan bengkel-bengkel untuk FRS 7
Financial Instruments: Disclosures dan FRS 8
Operating Segments;
me n a i k t a r a f s i s t e m P e n g u r u s a n
Perbendaharaan bersama-sama dengan
Scheduler Modulenya, yang menyediakan
fungsi baru serta ditambahbaik untuk
membolehkan pengiraan Value-at-Risk dan
mark-to-market pada pembiayaan TNB dan
portfolio derivatif; di samping mengurus dan
mengawal fungsi perbendaharaan korporat
TNB; dan
mengkaji semula Group Financial Policies
and Procedures (GFPP) untuk memastikan
keseragaman ke atas polisi-polisi perakaunan
berkenaan dengan instrumen kewangan.
PELAKSANAAN MODEL COST OF SERVICE
(COS)
Selaras dengan Inisiatif Perjalanan Kualiti TNB,
satu penyelidikan COS telah dijalankan bagi
mewujudkan satu model servis untuk TNB melalui
pengenalpastian kos, perfungsian dan langkah-
langkah pembahagian serta untuk menyediakan
TNB dan pekerjanya dengan satu pemahaman
yang lengkap tentang operasi utiliti, prinsip-
prinsip pengurusan dan pasaran terutamanya
berkenaan dengan objektif struktur tarif.
Rangkakerja model ini akan menggabungkan:-
mengenalpasti pelbagai proses kerja yang
terlibat dalam menyalurkan bekalan kepada
pelanggan;
menentukan kos untuk setiap proses kerja
dan mengenal pasti serta menentukan
kombinasi jumlah kos untuk semua proses
kerja yang berkaitan berdasarkan kepada
jenis pelanggan; dan
penentuan pemulihan kos-kos dari para
pelanggan dalam kelas pelanggan yang
tertentu.
Secara dasarnya, rangkakerja COS membolehkan
TNB untuk menganggar kos penyediaan bekalan
el ektri k untuk seti ap kel as pel anggan di
Semenanjung Malaysia.
MERANCANG PERUBAHAN-PERUBAHAN
YANG DIPERLUKAN UNTUK PENYATUAN
SEPENUHNYA DENGAN INTERNATIONAL
FINANCIAL REPORTING STANDARDS
Malaysian Accounting Standards Board (MASB)
telah mengumumkan penyatuan sepenuhnya
dengan I nternati onal Fi nanci al Reporti ng
Standards (IFRS) menjelang Januari 2012 untuk
semua entiti selain daripada entiti swasta dengan
objektif membantu proses perbandingan dan
menambahbaik ketelusan bagi tujuan membuat
keputusan dengan lebih baik.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 85
PELAKSANAAN PERANCANGAN CUKAI
TERSUSUN
Dalam tahun yang dikaji, Unit Cukai Kumpulan
tel ah bertumpukan perkhi dmatan nasi hat
berkenaan struktur kecekapan cukai untuk
pelaburan TNB, baik di luar ataupun di dalam
negara. Di samping itu, sebagai sebahagian dari
inisiatif perancangan cukai, Unit ini telah
mengkaji semula proses-proses perniagaan dan
memastikan Kumpulan TNB mendapat segala
ganjaran dan insentif cukai yang sedia ada (ini
termasuk potongan dua kali bagi perbelanjaan
Penyel i di kan dan Pembangunan ser t a
memaksimumkan elaun modal). Unit Cukai juga
berusaha mencapai pengoptimuman kos melalui
pengecualian cukai dan duti di mana mungkin. Di
samping membantu anak-anak syarikat dalam
aktiviti-aktiviti pematuhan audit percukaian
bersama-sama Lembaga Hasil Dalam Negeri
( LHDN) , Uni t i ni j uga secar a pr oakt i f
mengendalikan semakan cukai dalaman ke atas
semua anak-anak syarikat bagi memastikan
entiti-entiti berkenaan cukup bersedia untuk
diaudit oleh pihak LHDN pada masa kelak.
LANJUTAN PENGGUNAAN FASILITI
E-PERBANKAN
Dalam tahun yang dikaji, TNB telah melanjutkan
penggunaan fasiliti e-perbankan iaitu Maybank2e.
net yang membolehkan pindahan dana dibuat di
antara Bahagian/Syarikat dan telah mencecah
lebih daripada 50% dari jumlah transaksi
pembayaran. Ini adalah selaras dengan usaha
mencapai perkhidmatan cemerlang dengan
meningkatkan kecekapan, mengurangkan kos dan
menambahbaik penggunaan sumber.
PENGURUSAN JANGKAAN PELABUR DAN
PEMEGANG SAHAM PENYELESAIAN
KEPADA AMALAN PERHUBUNGAN
PELABUR YANG BAIK
Dalam senario ekonomi global kini di mana asas
perni agaan dan si stem perakaunan yang
meyakinkan menjadi aspek penting baru untuk
para pelabur mempertimbangkan kualiti korporat,
TNB terus mengekalkan komunikasi yang baik
dengan para pelabur dan penganalisisnya sebagai
langkah mengelak kemudahubahan pasaran yang
tidak diperlukan dan bagi memastikan TNB
mendapat penghargaan atas segala strategi yang
dijalankan. Asas utama bagi perhubungan pelabur
yang baik adalah bergantung kepada komunikasi
yang jelas, komitmen masa oleh pihak pengurusan,
pelaporan yang konsisten serta menepati masa
dan proaktif dalam membuat ramalan soalan.
Jabatan Perhubungan Pelabur di bawah Bahagian
Kewangan Kumpulan bertanggungjawab untuk
memastikan program perhubungan pelabur yang
berterusan dan dinamik di antara pelabur TNB
yang berpotensi dan sedia ada. Kumpulan
berkomunikasi secara kerap dan proaktif dengan
para pemegang saham dan pelabur untuk
memastikan mereka dimaklumkan dengan jelas
berkenaan perkembangan utama dalam Kumpulan
dari semasa ke semasa kerana pengurusan
jangkaan pelabur adalah penting untuk amalan
perhubungan pelabur yang baik.
Dal am tahun yang di kaj i , i ni si ati f utama
Perhubungan Pelabur yang dilaksanakan oleh
TNB bagi meningkatkan perhubungan dengan
pihak berkepentingan adalah termasuk:
Pengumuman dan Taklimat Keputusan
Kewangan Suku Tahun
TNB mengadakan taklimat bersama media
dan penganalisis penyelidikan ekuiti serta
para pengurus dana sej urus sel epas
pengumuman keput usan suku t ahun
Kumpulan TNB kepada Bursa Securities.
Laman Web
TNB menyedari keperluan untuk menyediakan
maklumat yang berkaitan dan menepati
masa serta lengkap kepada para pemegang
saham dan masyarakat umum. Untuk tujuan
ini, TNB mengekalkan laman web www.
tnb.com.my yang menyediakan maklumat
mengenai perkembangan terbaru yang
memberi kesan kepada Kumpulan.
ULASAN OPERASI
KEWANGAN KUMPULAN (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 86
Persidangan dan jerayawara
(roadshows)
Persidangan antarabangsa dan jerayawara
menyedi akan satu pentas untuk TNB
berkomunikasi secara kerap dan proaktif
dengan para pelabur dan pemegang saham
tempatan dan antarabangsa. Dalam tahun
yang dikaji, TNB mengambil bahagian dalam
9 persidangan dan jerayawara antarabangsa
meliputi United Kingdom, Hong Kong,
Singapura dan Malaysia untuk memastikan
liputan global yang seimbang.
Mesyuarat Dalaman Syarikat, Sesi
Bersemuka dan Telesidang
Dalam usaha kami untuk menyediakan
pemahaman yang jelas berkenaan prestasi
kewangan dan operasi Kumpulan, TNB
menjalankan mesyuarat dan telesidang yang
kerap dengan para penganalisis, pengurus
dana dan pelabur keinstitusian.
Pihak Pengurusan Tertinggi TNB adalah wakil
dalam setiap aktiviti berkenaan bagi menunjukkan
komi t men Syar i kat unt uk menj el askan
perkembangan terkini yang memberi kesan ke
atas prestasi kewangan dan operasi Kumpulan
kepada para pelabur.
TINJAUAN DAN MELANGKAH KE
HADAPAN TK2010
Cabaran TNB
Mal aysi a t i dak t er kecual i dar i t empi as
kemelesetan ekonomi dunia sepanjang tahun ini.
Buat per t ama kal i nya, TNB mel apor kan
pertumbuhan negatif bagi permintaan elektrik di
Semenanjung Malaysia. Menjelang alaf baru,
Malaysia dijangka akan mengalami proses
pemulihan dengan jangkaan pertumbuhan
ekonomi yang positif. Ini akan menaikkan tahap
pertumbuhan permintaan elektrik yang seterusnya
mendorong pendapatan Kumpulan.
Dari aspek kos, pelarasan tarif pada Mac 2009
membolehkan TNB menampung kesan harga
arang batu berjumlah ASD85 per tan metrik
namun demikian purata kos arang batu bagi
TK2009 adal ah AS90. 2 per t an met r i k;
menggambarkan kekurangan kira-kira AS5.2 per
tan metrik. Menjelang masa depan, Kewangan
Kumpulan akan terus menumpukan aspek
pengoptimuman kos ke atas segala elemen kos
terkawal.
Berdasarkan tahap aliran tunai yang sihat,
Kewangan Kumpulan akan terus memainkan
peranan utamanya dalam mengenalpasti dan
memanfaatkan peluang-peluang pelaburan serta
proakti f dal am pengurusan l i abi l i ti bagi
menyediakan Syarikat ke fasa seterusnya dalam
Pelan Strategik 20 Tahun TNB yang memfokuskan
pengembangan jejak TNB ke luar negara.
Di samping itu, Bahagian Kewangan Kumpulan
akan meneruskan usaha menyokong objektif
Service Excellence 10/10 dan memastikan tahap
kewangan Syarikat berkeupayaan.
Ringkasan aktiviti-aktiviti yang telah dijalankan pada TK2009 adalah seperti berikut:
AKTIVITI BILANGAN KEHADIRAN/DIADAKAN
Persidangan Pelabur/Forum/Jerayawara 9
Mesyuarat di pejabat TNB 69
Sidang Telefon 6
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 87
DATO ABDUL RAZAK BIN ABDUL MAJID
NAIB PRESIDEN KANAN
ULASAN OPERASI
HAL EHWAL KORPORAT
PENCAPAIAN-PENCAPAIAN PENTING:-
Peningkatan dalam perhubungan baik dengan
pihak-pihak berkepentingan seperti Agensi-
agensi Kerajaan, Pihak Pengawalselia dan
Media
TNB menganjurkan The International Energy
Security Forum
TNB menyambut Ulang Tahun LLN/TNB yang
Ke-60
TNB menjuarai program Tanggungjawab
Sosial Korporat (CSR)
MATLAMAT BAHAGIAN
Bahagian Hal Ehwal Korporat ditubuhkan pada
bul an Januari 2008, beri kutan keputusan
penyusunan semula fungsi-fungsi korporat TNB.
Ianya adalah sebahagian daripada fungsi bukan
teras yang menyokong bisnes teras iaitu
Penjanaan, Penghantaran dan Pembahagian yang
merupakan aktiviti rantaian bekalan utama di
TNB.
Dari segi fungsinya, Bahagian ini ditubuhkan
dengan merangkumi Jabatan-Jabatan seperti
berikut di bawahnya:
a. Jabatan Pengurusan dan Perhubungan Kawal
Selia;
b. Jabatan Perkhidmatan Undang-Undang;
c. Jabatan Komunikasi Korporat;
d. Pejabat Setiausaha Syarikat; dan
e. Yayasan Tenaga Nasional.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 88
Bahagian ini telah menjadikan Berusaha Ke Arah
Kecemerlangan sebagai prinsip pemandu dalam
segala aspek operasinya dan berusaha menjadi
penyedia perkhidmatan yang terbaik bagi TNB.
RINGKASAN OPERASI
i. Jabatan Pengurusan dan Perhubungan
Kawal Selia
Jabatan ini memberi tumpuan kepada
membina dan mengukuhkan perhubungan
rapat dan pertalian di antara TNB dan pihak
agensi-agensi Kerajaan, individu-individu,
organi sasi -organi sasi dan persatuan-
persatuan yang boleh mempengaruhi perkara-
perkara berkaitan dengan TNB khususnya
dan industri tenaga amnya.
Jabatan Pengurusan dan Perhubungan Kawal
Selia juga telah mengadakan beberapa
mesyuarat dengan Suruhanjaya Tenaga bagi
menangani sebarang isu yang berkaitan
pelaksanaan ke arah pengurusan yang baik.
Di sampi ng i t u, Jabat an i ni t el ah
mendokumentasikan proses-proses dan
prosedur-prosedur operasi bisnesnya bagi
mempertingkatkan lagi keberkesanan operasi
hariannya.
ii. Jabatan Perkhidmatan Undang-Undang
Jabatan ini menyediakan khidmat nasihat
perundangan dan litigasi korporat berkaitan
hal-hal operasi serta memastikan pematuhan
kepada Akta-akta Parlimen khususnya Akta
Bekalan Elektrik 1990, peraturan-peraturan
dan undang-undang yang berkenaan serta
terma dan syarat Perlesenan bagi TNB dan
subsidiari-subsidiarinya.
Dalam usaha mempertingkatkan perkhidmatan
di dalam pengurusan pendakwaan dan
pemantauan tuntutan-tuntutan yang dibuat,
sat u si st em pangkal an dat a t el ah
diperkenalkan oleh Jabatan ini melalui
Sistem Pengurusan Undang-Undang (Legal
Management System (LMS)) secara
berkomputer. LMS membantu menjejaki
keperluan pencarian dokumentasi undang-
Oleh kerana matlamat utama Bahagian ini ialah
menyokong Strategi Korporat TNB, maka objektif-
objektif Bahagian ini telah digariskan supaya
selaras dengan visi dan misi TNB. Bagi jangka
masa terdekat dan sederhana, Bahagian ini telah
menjadikan Berusaha Ke Arah Kecemerlangan
sebagai prinsip pemandu dalam segala aspek
operasinya dan berusaha menjadi penyedia
perkhidmatan yang terbaik bagi TNB.
Pada tahun kajian, Bahagian ini terus memberi
bantuan kepada bisnes-bisnes teras TNB dengan
menyedi akan perkhi dmatan-perkhi dmatan
Kesetiausahaan Korporat dan Penasihat Korporat;
Pengurusan Perundangan dan Litigasi; Pengurusan
dan Perhubungan Kawal Selia serta komunikasi
dengan pihak berkepentingan dalaman serta dari
luar Syarikat. Di samping itu, Bahagian ini juga
terus menyediakan bantuan pendidikan dan
kebajikan menerusi Yayasan Tenaga Nasional
(YTN).
Tema bagi tempoh lima tahun pertama Pelan
Tindakan Strategik TNB 20 Tahun yang akan
ber akhi r pada bul an Ogos 2010 adal ah
Kecemer l angan Per khi dmat an ( Ser vi ce
Excellence). Sehubungan itu, adalah wajar untuk
menetapkan matl amat Bahagi an i ni bagi
memastikan pencapaian dan pematuhan amalan-
amalan terbaik tadbir urus dengan memupuk
pendekatan terbuka dan beramah mesra dalam
hal ehwal bisnes dan korporat serta ke arah
memper kukuh ser t a memper t i ngkat kan
perhubungan dengan pihak-pihak berkepentingan
TNB, agensi -agensi Keraj aan, organi sasi -
organisasi bukan Kerajaan, dan para pelanggan
keseluruhannya.
undang dan pemfailan, pendengaran kes-kes
undang- undang sehi ngga mencapai
resolusinya. Ianya juga berfungsi sebagai
satu sistem rujukan dan simpanan arkib bagi
sebarang kes litigasi, tuntutan dan kajian-
kajian kes.
Selain daripada tugasan utamanya, Jabatan
ini juga bertanggungjawab mengendalikan
perkhidmatan nasihat dalam tempoh tujuh
( 7) har i ber ker j a. Jabat an i ni t el ah
mempertingkatkan perhubungan pelanggan
dengan mengendalikan Forum Perundangan,
Bengkel & Road Show Perundangan & Kawal
Selia, perbincangan bersama Suruhanjaya
Tenaga dan menerbitkan Buletin Undang-
Undang.
Satu unit baru iaitu Unit Bisnes Usahaniaga
ditubuhkan bagi memberi khidmat nasihat
undang-undang kepada Kumpulan TNB untuk
projek-projek usahaniaga di luar negara.
Bagi memperbaiki proses operasi undang-
undangnya, Jabatan ini sentiasa mengkaji
semula proses dan prosedur dalamannya
bagi memudahkan rujukan.
iii. Jabatan Komunikasi Korporat
Jabatan i ni bertanggungj awab untuk
menguruskan persepsi pihak berkepentingan
menerusi komunikasi dalaman dan luaran
yang berkesan dalam perhubungan media,
hal-hal komuniti dan tanggungjawab korporat,
penjenamaan korporat, pengurusan majlis,
pengurusan sukan, penerbitan, laman web
dan perhubungan dalaman. Di samping itu,
Jabatan ini juga bertanggungjawab terhadap
Gal eri Tenaga, yang menyi mpan dan
mempamerkan koleksi-koleksi lukisan TNB
yang berharga sekaligus menyerlahkan TNB
sebagai sebuah badan yang menghargai
kesenian dan mendekati masyarakat.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 89
ULASAN OPERASI
HAL EHWAL KORPORAT (SAMB.)
adal ah membantu Lembaga Pengarah
menggunapakai prinsip-prinsip dan amalan-
amalan tadbir urus sebagai elemen yang
perlu untuk prestasi dan kewibawaan
Syarikat. Jabatan ini juga bertanggungjawab
terhadap hal-hal pentadbiran berkaitan
dengan pemegang-pemegang saham yang
terdiri daripada orang awam serta warga
kerja yang berkelayakan.
Semua dokumen statutori dan penyerahan
adalah mengikut keperluan pematuhan kawal
sel i a dal am j angka masa yang tel ah
ditetapkan oleh pihak Kawal Selia. Di
samping itu, pejabat ini sentiasa mengikuti
perkembangan terbaru dalam bidang undang-
undang dan peraturan yang ditetapkan oleh
pihak pengawalselia melalui penyertaan
kursus-kursus, sesi dialog dan seminar
anjuran pihak pengawalselia dan badan-
badan profesional.
Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI) telah
digunakan untuk mengukur tahap kepuasan di
kalangan pemegang-pemegang saham ketika
berlangsungnya Mesyuarat Agung Tahunan.
Kajiselidik yang diadakan pada tahun lepas
menunjukkan kepuasan pemegang-pemegang
saham meningkat sebanyak 6% berbanding
dengan tahun sebelumnya.
v. Yayasan Tenaga Nasional (YTN)
Yayasan Tenaga Nasional (YTN) yang
ditubuhkan sebagai badan amanah bagi TNB
telah terus memastikan inisiatif-inisiatif
serta usaha-usaha tanggungjawab sosial
korporat TNB ditunaikan melalui pemberian
biasiswa dan pinjaman kepada pelajar-
pelajar yang berkelayakan.
Sebagai sebuah badan pemegang amanah,
YTN mempunyai Sistem Pemantauan Pinjaman
untuk menjejaki pembayaran balik pinjaman
pelajar-pelajarnya. Sistem ini juga bertujuan
sebagai pangkalan data dalam talian untuk
pengurusan pinjaman dan rujukan.
Sepanj ang tahun kaj i an, Jabatan i ni
bekerjasama dengan Gabungan Persatuan-
Persatuan Pengguna-Pengguna Malaysia
(FOMCA) menyalurkan maklumat bersama
pihak media mengenai keprihatinan Syarikat
dalam menangani isu-isu keselamatan,
pemuliharaan dan alam sekitar secara
keseluruhannya Syarikat juga turut serta
dalam kempen Earth Hour 2009. Satu lagi
inisiatif Jabatan yang membanggakan adalah
usaha penerbitan Coffee Table Book sempena
sambutan Ulang Tahun TNB yang Ke-60.
Buku ini merupakan koleksi fakta-fakta
Syarikat mengenai perkembangan dan
pembangunannya selama 60 tahun dalam
membangunkan bangsa dan negara. Selain
itu, Jabatan ini juga bertanggungjawab
dalam perancangan dan penerbitan Laporan
Tahunan Syarikat.
The International Energy Security Forum
2008 telah berjaya dianjurkan pada 12
November 2008. Ianya merupakan platform
bagi membincangkan isu-isu berkaitan
dengan industri tenaga yang juga merangkumi
isu keselamatan tenaga.
Salah satu projek yang berkait rapat dengan
TNB adalah Projek Pemuliharaan Kelip-Kelip
di Kampung Kuantan, Selangor. Salah satu
inisiatif yang diambil adalah memper-
l engkapkan dan memper t i ngkat kan
panggung mini serta kawasan-kawasan
sekelilingnya dengan maklumat-maklumat
mengenai pemuliharaan kelip-kelip.
iv. Pejabat Setiausaha Syarikat
Pejabat Setiausaha Syarikat bertanggung-
jawab dalam memastikan pematuhan kepada
keperluan undang-undang dan kawal selia
serta keberkesanan fungsi Lembaga Pengarah
dari segi penggubalan dasar dan tugas-tugas
kewangan lain kepada Kumpulan TNB
mengikut peruntukan undang-undang syarikat,
undang-undang sekuriti, garis panduan
Sur uhanj aya Sekur i t i dan keper l uan
penyenaraian pasaran utama Bursa Malaysia
Securities Berhad. Fungsi utama yang lainnya
PENGURUSAN SUMBER MANUSIA
Memandangkan tenaga kerja merupakan salah
satu aset yang paling bernilai dalam mendorong
kejayaan matlamat operasinya, Bahagian ini telah
memberi penekanan yang amat tinggi ke atas
pembangunan keupayaan sumber manusia melalui
program latihan bagi memenuhi keperluan
pelbagai disiplin dalam Bahagian.
Bagi mewujudkan tenaga kerja yang cekap,
warga kerja diberi peluang menceburkan diri
secara aktif dalam kerja berpasukan di dalam
jabatan sendiri dan juga di antara jabatan-
jabatan melalui program dan latihan yang
berkaitan dengan kualiti iaitu 5S, audit Process
Standardisation & Improvement (PSI) dan
Anugerah Kualiti Presiden (AKP).
Pada sesi AKP 2009 yang lalu, Bahagian Hal
Ehwal Korporat telah berjaya memperolehi
pemarkahan 660 mata iaitu satu pencapaian
yang agak memberangsangkan memandangkan
Bahagian ini baru ditubuhkan dan mempunyai
fungsi dan tanggungjawab yang pelbagai. AKP
adalah satu platform bagi mempertingkatkan
prestasi warga kerja Bahagian ini ke arah
kecemerlangan budaya kerja.
Bahagian ini turut terlibat dalam mengoptimumkan
tenaga kerjanya melalui program pinjaman
anggotanya ke Agensi-agensi Kerajaan seperti
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air dan
Institut Pembangunan Malaysia. Tambahan lagi,
beberapa anggota kerjanya juga telah dibenarkan
untuk menganggotai pasukan Hoki Kebangsaan.
FOKUS PELANGGAN DAN PENGURUSAN
PIHAK BERKEPENTINGAN
Bahagian Hal Ehwal Korporat telah mengambil
beberapa inisiatif dalam menyumbang ke arah
Program Korporat Kecemerlangan Perkhidmatan
SE10/10, seperti berikut:-
a. Meningkatkan Pengurusan Kawal Selia dan
Kerajaan
b. Mempertingkatkan Keberkesanan Komunikasi
TNB
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 90
menganalisis Indeks Kepuasan Pelanggan b.
(CSI) dan Indeks Kajian Selidik Pekerja (ESI)
sebagai piawai perbandingan dan maklum-
balas bagi meningkat kepuasan pelanggan;
menganjurkan c. Community Leader Outreach
Programs (CLOP);
memper t i ngk at k an ak t i v i t i - ak t i v i t i d.
Penjenamaan Korporat;
mengendalikan Bengkel Media TNB; dan e.
menj adi tuan rumah dal am sesi -sesi f.
perbincangan penting dari semasa ke semasa
dengan pihak berkepentingan.
c. Memper t i ngkat kan Kecekapan dal am
Pembayaran Balik Hutang
Tiga inisiatif utama ini akan diterajui oleh
Jabatan Pengurusan dan Perhubungan Kawal
Selia, Jabatan Komunikasi Korporat dan Jabatan
Perkhidmatan Undang-Undang.
Pelbagai sistem, aktiviti dan program telah
diadakan bagi mempertingkatkan tahap kemahiran
untuk mencapai Objektif Korporat ke arah
kecemerlangan perkhidmatan. Ini termasuk:
menubuhkan Pusat Aduan Korporat, Sistem a.
Maklumat Komunikasi Korporat (CCIS);
Sebagai menyokong inisiatif Kerajaan dalam
konsep 1Malaysia, TNB turut menggabungkan
penggunaan yang sesuai konsep ini dalam
komunikasi dalaman dan luarannya. TNB telah
menggunakan logo dan slogan Powering Unity,
1Malaysia di papan-papan iklan Syarikat di
Plaza Tol KLIA dan Sistem Transit Ringan (LRT)
Abdullah Hukum, iklan-iklan perayaan dalam
akhbar-akhbar dan juga bahan-bahan pengiklanan
below-the-line.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 91
MUHAMMAD RAZIF BIN ABDUL RAHMAN
NAIB PRESIDEN
ULASAN OPERASI
BAHAGIAN
SUMBER MANUSIA
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 92
Sepanjang 60 tahun ini, peranan Sumber Manusia di TNB telah berubah dari hanya
menyediakan perkhidmatan sokongan kepada menjadi rakan bisnes strategik kepada
syarikat. Pada hari ini, Sumber Manusia berhadapan dengan cabaran hebat untuk memberikan
nilai tambah kepada syarikat dan menyumbang secara langsung terhadap pencapaian
bisnes secara keseluruhan dan berusaha ke arah menjadi pemacu bisnes untuk syarikat
pada masa akan datang.
SOROTAN PENCAPAIAN:
ASEAN Business Awards 2008: TNB
Antara Tiga Syarikat Paling Dikagumi di
ASEAN Dalam Kategori Guna Tenaga
(Employment)
TNB telah dipilih sebagai salah satu antara
tiga finalis bagi kategori Guna Tenaga
(Employment) bagi Anugerah Perniagaan
ASEAN 2008 anjuran ASEAN Business Council
di Bangkok Thailand pada 27 Februari 2009.
Malaysia HR Awards 2008/2009: Silver
Award Kategori Kecemerlangan
Sumber Manusia (HR Excellence)
TNB telah memenangi anugerah Silver
Award untuk kategori Kecemerlangan Sumber
Manusia (HR Excellence) di Malaysia HR
Awar ds 2008/2009 anj ur an I nst i t ut
Pengurusan Sumber Manusia Malaysia pada
25 Mac 2009.
Bakat Kepi mpi nan/ Pengur us an
Penggantian
Pada masa ini terdapat 279 eksekutif yang
tersenarai di dal am Hi mpunan Bakat
Kepimpinan (Talent Pool) TNB. Terdapat 204
Jawatan Kepimpinan Utama (Key Leadership
Positions) dan bakat-bakat berpotensi telah
dikenalpasti sebagai calon pengganti untuk
mengisi 88.23% daripada jawatan-jawatan
tersebut.
Program Pertukaran Bakat Kepimpinan
Program Pertukaran Bakat Kepimpinan di
antara Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan
(GLC), Cross Assignment Cycle 2 telah
diadakan pada bulan Julai 2009 di mana dua
orang eksekutif berpotensi tinggi dari TNB
telah ditugaskan ke Khazanah Nasional
Berhad selama setahun. Inisiatif ini adalah
kesinambungan dari Cross Assignment Cycle
1 yang bermula pada bulan Julai 2008
dengan penyertaan dua orang eksekutif dari
TNB yang telah berakhir dengan jayanya
pada bulan Jun 2009.
RINGKASAN OPERASI
Bahagian Sumber Manusia Kumpulan telah
melaksanakan proses penstrukturan semula pada
bulan April 2009 bertujuan untuk melicinkan
operasi dan fungsi-fungsi Bahagian ini sebagai
rakan bisnes strategik kepada Syarikat dalam
usaha memenuhi keperluan bisnes TNB semasa
dan akan datang.
Antara perubahan utama yang telah diperkenalkan
adal ah penubuhan Uni t Pengur usan &
Pembangunan Bakat untuk menyokong Unit
Perancangan Penggantian yang bertanggungjawab
mengenalpasti bakat-bakat baru untuk dimasukkan
ke dalam Himpunan Bakat Kepimpinan TNB dan
memantau perkembangan bakat-bakat tersebut
serta mengenalpasti dan mencadangkan bakat-
bakat yang berpotensi sebagai calon pengganti
untuk mengisi 204 Jawatan Kepimpinan Utama
di dalam TNB.
Pada masa yang sama, Bahagian ini juga terus
menganjurkan program-program pembangunan
seperti ProGem ( Programme for General
Managers) dan ProSem (Programme for Senior
Managers) untuk membentuk bakat-bakat
kepimpinan baru yang berpotensi dari hirarki
bawahan Eksekutif TNB.
Semenjak diperkenalkan lima tahun yang lalu,
Skim Haluan Kerjaya Pakar terus menyediakan
peluang kepada anggota kerja yang berpotensi
dan layak. Sehingga hari ini, terdapat dua orang
Specialist dan dua puluh tiga orang Pakar
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 93
ULASAN OPERASI
BAHAGIAN SUMBER MANUSIA (SAMB.)
ANUGERAH/PENGIKTIRAFAN YANG
DITERIMA
TNB telah dipilih sebagai salah satu antara tiga
finalis bagi kategori Guna Tenaga (Employment)
bagi Anugerah Perniagaan ASEAN 2008 anjuran
ASEAN Business Council di Bangkok, Thailand
pada 27 Februari 2009. Antara lain, kriteria
penghakiman adalah berdasarkan kekuatan dan
prestasi cemerlang TNB di dalam bidang
Perancangan Sumber Manusia dan Sistem
Pengurusan Prestasi.
TNB juga telah berjaya memenangi anugerah
Silver Award untuk kategori Kecemerlangan
Sumber Manusia (HR Excellence) di Malaysia HR
Awards 2008/2009 anjuran Institut Pengurusan
Sumber Manusia Malaysia pada 25 Mac 2009.
Anugerah ini telah dimenangi berdasarkan kepada
Teknikal di bawah Skim ini. Laluan kerjaya
alternatif untuk jurutera ini telah terbukti sebagai
antara faktor penyumbang kepada pengekalan
kecemerlangan kemahiran teknikal di dalam
TNB.
Perjanjian Kolektif Ke-6 bagi tempoh 2008-2010
telah ditandatangani pada 11 November 2008
antara TNB dengan Kesatuan Percantuman
Pekerja-Pekerja TNB (KPPPTNB) dan Kesatuan
Pegawai-Pegawai Rendah TNB (KPPRTNB).
Manakala, Perjanjian Kolektif di antara TNB
dengan Persatuan Eksekutif TNB (PET) pula telah
ditandatangani pada 20 November 2008. Terma-
terma baru berdasarkan Perjanjian Kolektif ini
telah mula dilaksanakan pada awal tahun 2009.
PEMBANGUNAN KAPASITI
Pada 1 September 2008, institusi latihan TNB
iaitu Institut Latihan Sultan Ahmad Shah (ILSAS)
telah dinaiktaraf dan dijadikan sebagai sebuah
anak syarikat TNB dan kini dikenali sebagai TNB
Integrated Learning Solution Sdn. Bhd. ILSAS.
Berbekalkan lebih 25 tahun pengalaman sebagai
sebuah institusi latihan, TNB Integrated Learning
Solution Sdn. Bhd. ILSAS mempunyai misi
untuk menjadi sebuah Pusat Kecemerlangan
dalam Latihan Utiliti Tenaga dan mempunyai
kapasiti untuk menyediakan program-program
latihan serta perkhidmatan-perkhidmatan yang
berkaitan dengan lebih efisyen dan efektif kepada
warga kerja TNB dan pihak-pihak lain yang
berkaitan dalam Industri Bekalan Elektrik.
Sepanjang tahun ini, 214 program latihan
pembangunan dan 966 program latihan mandatori
& kompetensi (teknikal dan bukan teknikal) telah
dianjurkan dengan jayanya. Program-program
latihan ini telah dirancang dengan teliti bagi
memastikan anggota kerja TNB akan menerima
manfaat dari segi peningkatan tahap kompetensi,
kepakaran dan juga profesionalisme.
kecemerlangan dalam Pengurusan Sumber
Manusia dan penilaian dibuat mengikut kriteria-
kriteria berikut:
Pensejajaran Fungsi-Fungsi Sumber Manusia
dengan Objektif Syarikat
Strategi Pembangunan Sumber Manusia
Amalan Terbaik di dalam Sumber Manusia
Pembelajaran dan latihan berterusan
Aplikasi Sistem Sumber Manusia dan
Teknologi
Dr. Ir. Sazali P. Abdul Karim, seorang Pakar
Teknikal Kanan di bawah Skim Haluan Kerjaya
Pakar TNB yang hasil karyanya Flashover Analysis
Tool telah dipatenkan dan dipamerkan di World
Intellectual Property Organisation (WIPO) tahun
lepas telah menerima pengiktirafan apabila
beliau dianugerahkan Anugerah Canselor oleh
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 94
ber t er usan. Bahagi an i ni bukan sahaj a
menguruskan kebajikan anggota kerja dan pesara-
pesar a TNB mal ahan j uga menunai kan
tanggungjawab sosial kepada komuniti secara
amnya.
Baru-baru ini, pada bulan Ogos 2009, anggota
kerja dari Bahagian Sumber Manusia Kumpulan
bersama wakil-wakil dari Kesatuan dan Persatuan
Pekerja TNB (KPPPTNB, KPPRTNB dan PET) telah
mengadakan gotong-royong di sebuah rumah
anak yatim yang diuruskan oleh Pure Life Society
di Puchong dan telah menjalankan kerja-kerja
pembaikan seperti mengecat pagar luar asrama
dan selekoh jalan, membaiki atap yang rosak dan
juga memasang lampu-lampu jalan dan lampu
limpah di asrama lelaki.
HAL EHWAL DALAMAN
Matlamat Jabatan
Jabatan Hal Ehwal Dalaman (JHED) beriltizam
untuk menjadi sebuah jabatan yang profesional
dan berkewibawaan tinggi dalam pengurusan
isu-isu disiplin bukan sahaja di TNB malahan di
kalangan Syarikat-Syarikat Berkaitan Kerajaan
(GLC). Matlamat utama JHED ialah berusaha
mengurangkan bilangan kes-kes salahlaku di
dalam TNB melalui program-program pendidikan
dan pencegahan serta memberikan perkhidmatan
cemerlang sejajar dengan moto jabatan iaitu
Towards Zero Misconduct.
Ringkasan Operasi
JHED bertanggungjawab dalam mengurus,
mengendali dan memantau tindakan disiplin yang
di ambi l t er hadap par a peker j a dengan
menggunapakai Polisi Tatatertib TNB. Dari segi
fungsi, jabatan ini melapor terus kepada
Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah TNB
manakala dari segi operasi pula JHED melapor
kepada Naib Presiden (Sumber Manusia). Fungsi-
fungsi utama JHED merangkumi penyiasatan,
pendakwaan, pendamaian, pengendalian dan
pengurusan kes di Mahkamah Perusahaan/Buruh,
penyelidikan dan pembangunan serta mendidik
pekerja melalui program-program latihan dan
kesedaran.
Whistle Blowing Information System (WBIS) dan
Talian Bebas Tol yang telah diperkenalkan pada
tahun 2008 telah menjadi sebuah platform yang
akan meningkatkan lagi tahap integriti di
kalangan pekerja TNB. Melalui WBIS, jabatan ini
akan memberi perakuan penerimaan kepada
pengadu dalam masa tiga hari. Piagam Pelanggan
JHED juga telah diwujudkan di mana jabatan ini
akan menjalankan penyiasatan dalam tempoh
1 bulan dari tarikh penerimaan aduan dari
pel anggan. Di sampi ng i t u, JHED j uga
menggunakan HR Mesra, sistem maklumbalas
pelanggan atas talian (online) sebagai satu
saluran untuk menangani aduan yang diterima
dari pelanggan. Antara projek utama jabatan ini
yang masih lagi diteruskan untuk mengurangkan
kes-kes salahlaku adalah Program Stesen Angkat,
Program Pengaudi tan Stesen dan Kursus
Kemahiran untuk Jentera Disiplin.
Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, bilangan
kes-kes sal ahl aku di TNB tel ah semaki n
berkurangan dan antara faktor penyumbangnya
adalah inisiatif-inisiatif yang telah dilaksanakan
oleh JHED: 189 kes (TK2005), 122 kes (TK2006),
102 kes (TK2007), 77 kes (TK2008) dan 86 kes
(TK2009) (peningkatan kecil bilangan kes adalah
ker ana kes sal ahl aku di l akukan secar a
berkumpulan). Indeks Kepuasan Pelanggan (CSI)
bagi JHED ialah 78% berdasarkan kajiselidik
yang telah dibuat oleh jabatan ini ke atas 1,056
responden setakat bulan Julai 2009.
Uni versi ti Teknol ogi Mal aysi a di Maj l i s
Konvokesyen ke-42 universiti tersebut. Beliau
j uga tel ah memenangi Anugerah Pekerj a
Cemerlang 2009 (Kumpulan Eksekutif) sempena
Perhimpunan Hari Pekerja 2009 Peringkat
Kebangsaan yang telah diadakan pada 2 Mei
2009 di Stadium Putra Bukit Jalil. Seorang lagi
warga kerja TNB iaitu Encik Hakimi Osman,
Pent adbi r Si st em Kanan dar i Bahagi an
Pembahagian TNB telah memenangi Anugerah
Pekerja Cemerlang 2009 (Kumpulan Bukan
Eksekutif).
PENAMBAHBAIKAN PROSES
Sehingga kini, sebanyak 85 prosedur dan 116
arahan kerja yang berkaitan dengan Pengurusan
Sumber Manusia telah diisytiharkan sebagai
mematuhi MS ISO 9001:2008 selepas audit
pensijilan semula dijalankan oleh SIRIM pada
Januari 2009 dan Bahagian Sumber Manusia
Kumpulan sedang giat menghasilkan proses-
proses dan prosedur-prosedur baru menggunakan
MS ISO 9001:2008 sebagai rangka kerja untuk
memastikan perkhidmatan yang disediakan adalah
memenuhi tahap kualiti yang telah ditetapkan.
Projek Enterprise Human Resource Management
System (EHRMS) Fasa 3 telah dilaksanakan pada
tahun ini dengan beberapa ciri penambahbaikan
dan pengenalan Employee Self Service (ESS)
yang merupakan satu sistem berasaskan web
yang dapat membantu anggota kerja TNB dalam
melaksanakan urusan pentadbiran dengan lebih
efisyen di mana-mana sahaja dan pada bila-bila
masa. Modul e-Leave telah dilaksanakan pada
bulan Mac 2009 dan modul-modul lain seperti
Employee Profile Maintenance, Claims Application,
Pay Details, Internal Recruitment dan Management
Reporting akan dilaksanakan mengikut jadual
yang telah ditetapkan. Projek ini dijangka siap
pada tahun 2010.
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT
Bahagian Sumber Manusia Kumpulan menyumbang
secara langsung kepada tanggungjawab sosial
korporat yang merupakan aktiviti tahunan yang
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 95
ROSLINA BINTI ZAINAL
NAIB PRESIDEN
PERUMUSAN DAN PELAKSANAAN
STRATEGI KORPORAT
Bahagian ini telah membuat semakan semula ke
atas Rancangan Strategik 20 Tahun TNB, yang
mana i anya t el ah di per sembahkan ol eh
Pengurusan Tertinggi kepada Lembaga Pengarah.
Di samping itu, beberapa strategi dan inisiatif
utama untuk destinasi kedua Rancangan Strategik
(i.e. 2011-2015) juga telah dikenalpasti.
Bahagian ini telah mengendalikan dua Forum
Strategi TNB di dalam tahun kewangan ini.
Tujuan utama forum tersebut adalah untuk
menyampaikan dan memperturunkan maklumat
strategik penting kepada kesemua bahagian
dalam TNB.
PENGURUSAN ISU-ISU STRATEGIK
Dasar Tenaga Boleh Diperbaharui
Di dalam tahun kewangan ini, Bahagian ini
juga telah bergiat aktif menyumbangkan
buah fikiran dan maklumat dalam proses
perangkaan Dasar Teknologi Hijau Negara.
Satu kertas cadangan yang menggariskan
strategi-strategi Teknologi Hijau telah
dihasilkan melalui satu pasukan silang fungsi
yang terdiri daripada wakil-wakil daripada
Bahagian Perancangan, TNB Research dan
Bahagian Pembahagian. Kertas cadangan
tersebut telah dimajukan kepada Menteri
Tenaga, Teknologi Hijau dan Air pada bulan
Jun 2009.
SOROTAN PENCAPAIAN:
Perjanjian baru dengan PETRONAS CUF
Kajian semula pelaksanaan Projek Turbin
Gas Prai
Mengekstrak nilai daripada PPA & SLA
Sumbangan kepada Ops-TRIM X
Penentuan harga bahan api dan pelarasan
tarif
Tenaga dari Sarawak
Rundingan semula PPA
Membantu SESB dalam aktiviti perancangan
Dasar Tenaga Boleh Diperbaharui
MATLAMAT BAHAGIAN
Bahagian Perancangan terdiri daripada tiga
jabatan iaitu Jabatan Perancangan Strategik,
Jabatan Perancangan dan Pembangunan Sistem
dan Jabatan Perolehan Tenaga.
Peranan dan fungsi utama Bahagi an i ni
termasuklah merumus dan menyemak semula
rancangan strategik jangka panjang TNB yang
akan meletakkan organisasi ini ke arah mencapai
kedudukan masa depan yang diingini, merancang
pembangunan jangka panjang sistem tenaga
elektrik bagi menjamin bekalan tenaga yang
mencukupi, berdaya harap dan ekonomi bagi
memenuhi keperluan permintaan tenaga elektrik
negara. Di samping itu, Bahagian ini juga
bertanggungjawab dalam pengurusan semua
aktiviti yang berkaitan dengan perolehan tenaga,
termasuklah pengurusan serta pembayaran tenaga
dan kapasiti yang diperoleh daripada pengeluar
tenaga dan perdagangan elektrik merentasi
sempadan.
Penentuan Harga Bahan Api dan
Pelarasan/Penilaian Semula Tarif
Bahagian ini juga telah melibatkan diri
secara aktif dalam penyelarasan semula tarif
elektrik pada bulan Mac 2009. Secara
keseluruhannya, penurunan tarif sebanyak
1.2 sen/kWh telah dilaksanakan pada bulan
Mac 2009 untuk mencerminkan penurunan
harga gas asli (i.e. daripada RM14.31 setiap
mmBTU kepada RM10.70 setiap mmBTU) di
samping mengambil kira kenaikan harga
arang batu (i.e. daripada AS75 setiap tan
metrik kepada AS85 setiap tan metrik CIF).
Bahagian ini juga telah menyelaraskan satu
pasukan silang fungsi untuk menyiapkan
Laporan Cadangan Semakan Semula Tarif
Elektrik TNB 2009 (yang turut melibatkan
penyemakan semula tarif asas). Laporan
tersebut telah diserahkan kepada Menteri
Tenaga, Teknologi Hijau dan Air pada bulan
April 2009.
PENGURUSAN PRESTASI BISNES TNB
Bahagi an Per anc angan t el ah s el es ai
membangunkan Petunjuk Utama Prestasi (KPI)
Pengurusan Atasan untuk Tahun Kewangan 2010.
Di samping itu, Bahagian ini juga bertanggung-
jawab memantau KPI Paling Utama TNB (Sila
lihat Jadual 1) yang diikuti perkembangannya
oleh Khazanah Nasional di bawah Program
Transformasi Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan
(GLCs).
ULASAN OPERASI
PERANCANGAN
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 96
Peranan dan fungsi utama Bahagian ini termasuklah merumus dan menyemak
semula rancangan strategik jangka panjang TNB yang akan meletakkan
organisasi ini ke arah mencapai kedudukan masa depan yang diingini,
merancang pembangunan jangka panjang sistem tenaga bagi menjamin
bekalan tenaga yang mencukupi, berdaya harap dan ekonomi bagi memenuhi
keperluan permintaan dan bekalan elektrik negara.
yang dijadualkan sehingga 2014 kecuali projek
hidro Ulu Jelai dan Ulu Terengganu yang masing-
masingnya berkapasiti 372 MW dan 250 MW
yang dijaduakan untuk dimulatugaskan pada tahun
itu.
Sal ah satu perkembangan penti ng dal am
pembangunan kapasiti penjanaan untuk TNB
ialah jangkaan bermulanya pembekalan tenaga
sebanyak 800 MW oleh Bakun Hydro dari
Sarawak selewat-lewatnya pada 2015 diikuti
dengan tambahan 800 MW lagi pada 2017.
Tenaga tersebut akan disalurkan melalui talian
penghantaran sambungtara HVDC terpanjang
yang terdiri daripada 700 km talian atas di
Sarawak, 330 km talian atas di Semenanjung
Mal aysi a dan 670 km kabel bawah l aut
menghubungkan pantai Sarawak dan Johor.
Kabel bawah laut HVDC tersebut akan menjadi
kabel bawah l aut t er panj ang di duni a.
Penambahan kapasi ti penj anaan i ni akan
mengimbangi pemberhentian kelompok pertama
Pengeluar Tenaga Bebas (IPPs) yang dijangka
PERANCANGAN DAN PEMBANGUNAN
JANGKA PANJANG SISTEM
Bahagian Perancangan diamanahkan untuk
melaksanakan perancangan dan pembangunan
jangka panjang infrastruktur pembekalan elektrik
TNB. Meskipun keadaan persekitaran ekonomi
dunia sekarang ini mengalami kelembapan sejak
September 2008, pertumbuhan permintaan
terhadap tenaga elektrik bagi Semenanjung
Malaysia semenjak lima tahun yang lalu telah
meningkat antara 4-5% setahun dan dijangka
terus mengalami peningkatan antara 2-3%
setahun untuk lima tahun akan datang. Permintaan
maksimum yang dicapai setakat ini ialah 14,245
MW pada bulan Ogos 2009.
Dari sudut pembekalan, dengan bermulatugasnya
unit kedua janakuasa arang batu berkapasiti 700
MW di Jimah dan blok kitar padu berkapasiti 700
MW di PD2, akan terhasillah lebihan rizab
penjanaan dengan margin sebanyak 53.2%. Tiada
lagi penambahan penjanaan baru kepada sistem
berlaku pada 2016 dan 2017. Dengan itu, margin
rizab penjanaan akan mencapai paras yang
bersesuaian sekitar tahun 2016.
Bahagian Perancangan juga diamanahkan untuk
mengawasi pembangunan jangka panjang sistem
penghantaran TNB yang bervoltan 500 kV, 275
kV, 132 kV dan sebilangan kecil 66 kV (sedang
digantikan secara berperingkat-peringkat). Sistem
tersebut dirancang mengikut satu set piawai dan
kriteria yang jelas dan mampu mencapai tahap
daya harap yang ditetapkan oleh Kod Grid
Malaysia dan Syarat Lesen Suruhanjaya Tenaga.
Sistem penghantaran TNB juga bersambung
dengan Thailand melalui sambungtara HVDC dan
HVAC dan bersambung dengan Singapura melalui
sambungan HVAC. Di antara pembangunan
sistem penghantaran yang utama yang akan
dilaksanakan di masa hadapan ialah sambungan
HVDC antara Semenanj ung Mal aysi a dan
Sumatera dan pembangunan Grid Tenaga
ASEAN.
PETUNJUK PRESTASI UTAMA
Tahun Kewangan
Sebenar
2005
Sebenar
2006
Sebenar
2007
Sebenar
2008
Sasaran
2009
Sebenar 2009
Pulangan Ke Atas Aset 2.2% 3.3% 6.3% 4.6% 2.3%-2.8% 4.0%
Penggearan 64.9% 58.1% 49.9% 46.9% 48.0%-50.0% 46.5%
Kadar Henti Tugas Tidak Terancang (UOR) 6.1% 4.7% 2.2% 3.3% 3.0%-3.5% 2.89%
Kehilangan T&D 10.5% 11.0% 10.0% 9.5% 9.0%-9.5% 9.67%
Minit Sistem Penghantaran (minit) 14.0 7.3 9.3 6.6 6.5-7.5 1.02 min
SAIDI
1
Pembahagian (minit) 148.0 101.6 83.0 78.0 75.0-80.0 68.6 min
1
SAIDI merujuk kepada Indeks Purata Tempoh Gangguan Sistem
JADUAL 1: :
Petunjuk Prestasi Paling Utama TNB
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 97
untuk jangkamasa 2010-2014 yang meliputi:
Pengurangan skop (RM38 juta)
Mel ewatkan pel aksanaan proj ek-
projek ke suatu masa selepas 2014
(RM330 juta)
Pembat al an t er us pr oj ek- pr oj ek
(RM66 juta)
Kajian Mengenai Pembangunan Loji
Janakuasa Nuklear
Dengan kemerosotan berterusan sumber
bahan api, kemeruapan harga dan tekanan
berkaitan aspek pemuliharaan alam sekitar
yang kian meningkat, TNB telah mengenal
pasti tenaga nuklear sebagai satu pilihan
penjanaan yang boleh dilaksanakan untuk
Semenanjung Malaysia. Loji nuklear pertama
dijangka memasuki sistem sekitar 2025. Di
antara langkah persediaan yang diambil oleh
TNB ialah bekerjasama dengan KEPCO dari
Kor ea unt uk membuat Kaj i an Pr a-
Kebol ehl aksanaan Nukl ear yang akan
merangkumi pelbagai aspek penjanaan tenaga
nukl ear dan segal a prasyarat seperti
penerimaan masyarakat, pemilihan tapak,
keperluan kawal selia, pemilihan teknologi,
pertimbangan keselamatan dan kesihatan, dll.
Bahagian Perancangan adalah bertanggung-
jawab secara langsung dalam melaksanakan
kajian sistem dan penilaian tekno-ekonomik
nuklear sebagai salah satu pilihan penjanaan.
Kajian Semula Pelaksanaan Projek
Turbin Gas Prai
Kaj i an semul a pembangunan si st em
Penjanaan telah dilaksanakan berdasarkan
unjuran pertumbuhan yang lebih rendah
berpunca daripada kemelut kewangan baru-
baru ini. Berdasarkan keperluan sistem,
keputusan telah dibuat supaya Projek Turbin
Gas Prai yang tel ah di rancang untuk
dimulatugaskan pada 2012 ditangguhkan ke
suatu masa apabila sistem memerlukan
projek tersebut dipulihkan semula. Penjimatan
hasi l dari pada penangguhan tersebut
ditaksirkan lebih kurang RM300 juta.
Inisiatif-inisiatif lain yang dikendalikan oleh
Bahagian Perancangan ialah:
Membant u SESB dal am Akt i vi t i
Perancangan
TNB telah membantu SESB menjalankan
aktiviti perancangannya dengan melatih
warga kerjanya membuat ramalan permintaan
beban, per ancangan penj anaan dan
perancangan penghantaran. Ini termasuklah
l ati han menggunakan pakej peri si an
perancangan yang berkaitan dan penugasan
kerja sebagai sebahagian daripada usaha
menyeluruh dalam pembinaan kapasiti.
Sumbangan Kepada Ops-TRIM X
Kel embapan ek onomi duni a t el ah
mencetuskan Pengurusan TNB untuk
mengarahkan kesemua bahagian di dalam
TNB supaya merumuskan langkah-langkah
untuk mengurangkan Perbelanjaan Modal
(CAPEX) melalui satu inisiatif yang dipanggil
Ops-TRIM X pada bulan November 2008.
Bahagian Perancangan telah menyahut
arahan tersebut dengan melaksanakan Kajian
Semula Pengurangan Perbelanjaan Modal
Projek-Projek Penghantaran. Kajian semula
tersebut telah diluluskan oleh Pengurusan
Tertinggi TNB pada bulan Februari 2009.
Seiring dengan kelembapan permintaan
tenaga elektrik, projek-projek yang telah
dikenalpasti untuk dilaksanakan sebelum ini
boleh dikaji semula, dilambatkan atau
dibatalkan terus. Kajian semula projek-projek
Penghantaran tersebut telah menghasilkan
pengurangan CAPEX lebih kurang RM245
juta untuk TK2009.
Kajian semula berikutnya ke atas projek-
projek yang akan ditangguh/dibatalkan terus
dan juga projek-projek lain yang pada dua
tahun dahulu telah dicadangkan untuk
dilaksanakan telah menghasilkan pengurangan
CAPEX Penghantaran sejumlah RM434 juta
PENGURUSAN PEMBEKAL
Pengurusan Pembekal Tenaga dan
Bahan Api
Hubungan dan kerjasama yang berkesan
antara TNB, TNB Fuel Services Sdn. Bhd.
dan Pengeluar-Pengeluar Tenaga Bebas
(IPPs) telah mempertingkatkan jaminan
bekalan bahan api bagi sistem ketika
persekitaran dibayangi harga pasaran bahan
api yang tidak menentu, kekangan-kekangan
infrastruktur kemudahan pembekalan bahan
api dan juga cuaca buruk yang menghalang
penghantaran bahan api.
Perjanjian Baru dengan PETRONAS
CUF
Pada penghujung 2008, TNB dan Petronas
Gas Berhad telah membaharui Perjanjian
Pembelian Tenaga yang terdahulu. Perjanjian
tersebut adalah untuk membeli tenaga
daripada kemudahan penjanaan bersama
(co-generation) CUF di Kerteh, Terengganu
dan Gebeng, Pahang dengan j uml ah
keupayaan 85 MW. Ini telah mempertingkat-
kan lagi kerjasama erat antara TNB dan
Petronas dan pada masa yang sama
menggal akkan penggunaan teknol ogi
penjanaan bersama secara cekap.
Mengekstrak Nilai daripada PPA &
SLA
Bahagian Perancangan telah memeterai lima
lagi Perjanjian Tahap Perkhidmatan (SLA)
dengan Bahagian Penjanaan merangkumi
kesemua janakuasa hidro TNB dan dua blok
kitar padu Stesen Janaelektrik Tuanku
Jaafar. Dengan terlaksananya SLA hidro dan
SLA loji tenaga haba yang dikendalikan oleh
Bahagian Penjanaan, kesemua janakuasa
kendalian Bahagian Penjanaan pada masa
i ni beroperasi di bawah aturan yang
seragam.
ULASAN OPERASI
PERANCANGAN (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 98
hayat ekonomi selama 25 tahun dengan kos
operasi yang tinggi dan juga pengeluaran
karbon yang tinggi.
Opsyen pembekalan tenaga perlulah berdaya
tahan, mampu dibayar dan bersih. Oleh itu,
ia mestilah merupakan satu gabungan
seimbang antara gas, arang batu, hidro,
nuklear dan tenaga boleh diperbaharui. Hidro
dari Sarawak berserta dengan nuklear dalam
jangka masa panjang akan mengurangkan
kebergantungan yang tinggi terhadap gas
dan arang batu. Ini akan membolehkan
sektor tenaga di Semenanjung beralih ke
arah gabungan penjanaan yang menggunakan
gas, arang batu, hidro (termasuk sumber-
sumber tenaga boleh diperbaharui yang lain)
dan nuklear yang berdaya tahan menjelang
2030. Sumber-sumber ini membolehkan
negara mempelbagaikan campuran bahan
api penjanaan dan memastikan jaminan
pembekalan tenaga yang terjamin dengan
cara mengurangkan pendedahan risiko
terhadap:
Gas keterdapatan dan harga;
Arang Batu jaminan pembekalan,
harga dan persekitaran; dan
Nuklear tempoh masa persediaan dan
bilangan loji nuklear yang munasabah.
Penentuan Harga Bahan Api dan
Pelarasan Tarif/Penyemakan Semula
Tarif Asas
Bahagi an i ni senti asa komi ted untuk
membuat persiapan pelaksanaan mekanisma
pelepasan kos bahan api (fuel cost pass-
through mechanism) secara berkala. Di
samping itu, Bahagian ini berserta Pasukan
Si l ang Bahagi an j uga tel ah membuat
persediaan untuk berunding dengan kerajaan
pada 2010 mengenai semakan semula tarif
asas dan penentuan formula bagi mekanisma
pelepasan kos bahan api.
CABARAN DAN HARAPAN
Industri pembekalan tenaga akan menghadapi
cabaran yang bertambah hebat disebabkan harga
bahan api yang tidak stabil, isu jaminan bekalan
tenaga, kemelesetan ekonomi global ketika ini
dan juga kedudukan kewangan yang semakin
merosot. Justeru, Bahagian Perancangan akan
menjalankan pelbagai inisiatif untuk mengurangkan
risiko berkaitan dengan cabaran-cabaran berikut:
Memastikan Jaminan Bekalan Tenaga
Jangka Panjang yang Berdaya Tahan
Semenanjung Malaysia sedang berhadapan
dengan sumber gas yang terhad dan semakin
ber kur angan ber ser t a per t ambahan
pergantungan ke atas arang batu yang
diimport untuk memenuhi keperluan tenaga
negara. Dalam jangkamasa sederhana,
kapasiti penjanaan baru perlu dibangunkan
untuk memenuhi peningkatan permintaan
pengguna. Bakun dan Hidro dari Sarawak
dikenal pasti sebagai pilihan yang berdaya
maju untuk memastikan pembekalan yang
mencukupi dan berdaya tahan sehingga
2020.
Sarawak mempunyai sumber tenaga yang
sangat besar (28,000 MW hidro dan 1,467
juta tan metrik arang batu, 40.9 tcf gas asli).
Eksport tenaga dari Sarawak ke Semenanjung
adalah selari dengan aspirasi Sarawak untuk
menjadi hab tenaga serantau sebagaimana
dirancangkan dalam Rancangan Induk SCORE.
Kejayaan pengeksportan tenaga dari Bakun
ke Semenanjung akan merinstis jalan ke
arah pengeksportan tenaga dari Sarawak
pada masa-masa hadapan.
Bakun dan Hidro-Hidro lain dari Sarawak
yang mempunyai jangka hayat ekonomi
sekur ang- kur angnya 50 t ahun akan
meminima kan risiko kenaikan/kemeruapan
harga bahan api kerana beroperasi pada kos
yang minima dan pengeluaran karbon sifar
berbanding dengan loji yang menggunakan
bahan api fosil yang mempunyai jangka
Semakan Semula Rancangan Strategik
20 Tahun TNB
Oleh kerana fasa SE10/10 bagi Rancangan
Strategik 20 Tahun akan berakhir pada
penghuj ung 2010, Bahagi an i ni akan
menyelaraskan satu pasukan untuk menyemak
semula dan memuktamadkan tema dan
penekanan utama untuk jangka masa 2011-
2015 Rancangan Strategik 20 Tahun. Strategi
muktamad untuk jangkamasa tersebut akan
diserahkan kepada Pengurusan dan Lembaga
Pengarah untuk diterima pakai sebelum
ianya diperturunkan untuk pelaksanaan di
seluruh TNB.
Mengatasi Risiko Strategik Utama
Berhubung dengan perkara ini, Bahagian
Perancangan akan terus membantu dan
berperanan secara aktif dalam mengatasi
risiko strategik utama terutamanya berhubung
semakan semula tarif, kajian penetapan
harga bahan api dan mekanisma pelepasan
kos bahan api, dan penstrukturan serta
cabaran-cabaran Industri Pembekalan Elektrik
Malaysia untuk mengenal pasti secara
berkesan rancangan pelaksanaan risiko
strategik dan juga rancangan pengurangan
risiko yang berkaitan.
Rundingan Semula PPA
Selari dengan arahan Kerajaan, TNB telah
memajukan kepada Kerajaan cadangan
semakan semula beberapa bahagian di
dalam PPA untuk mencapai satu imbangan
risiko dan ganjaran yang lebih saksama bagi
Pengeluar-Pengeluar Tenaga Bebas (IPPs).
Semakan semula PPA haruslah dibuat dalam
keadaan di mana pengguna elektrik akan
mendapat manfaat secara langsung dan
pada masa yang sama mengekalkan daya
maju kewangan pihak IPP. TNB akan terus
membantu Kerajaan di dalam inisiatif ini dan
akan terus komited untuk memastikan
kejayaannya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 99
ULASAN OPERASI
TEKNOLOGI MAKLUMAT
& KOMUNIKASI
DATO RAZALI BIN AWANG
KETUA PEGAWAI MAKLUMAT
MATLAMAT BAHAGIAN
Bahagi an I CT di amanahkan dengan ti ga
tanggungjawab utama seperti berikut:
1. Merancang dan mengkonsolidasi penggunaan
ICT di TNB
2. Menyediakan infrastruktur dan perkhidmatan
ICT untuk menyokong perniagaan teras TNB
dan unit perniagaan lain
3. Mengawal selia penggunaan ICT di TNB
RINGKASAN OPERASI
Hasil daripada penyelarasan struktur bahagian
ber sesuai an dengan per khi dmat an yang
berasaskan rantai nilai telah menukar Bahagian
ICT daripada bersifat fungsi ke sesuatu yang
berfokus pelanggan.
Dengan komi tmen yang berterusan untuk
menyedi akan si stem bermutu ti nggi dan
pembaikan terus-menerus, Bahagian ICT telah
mengambil dan menyesuaikan amalan terbaik ICT
seperti IT Infrastructure Library (ITIL) untuk
meningkatkan perkhidmatan pelanggan serta
tahap penyedi aan perkhi dmatan I CT dan
sokongan, dan Project Management Institute
(PMI) sebagai rangka kerja panduan untuk
pengurusan projek dalam bahagian.
Dalam usaha untuk menjadi pemimpin dalam
industri ICT, adalah menjadi amalan umum bagi
Bahagian ICT untuk membuat perbandingan
dalam bidang perancangan, governan dan
penyediaan perkhidmatan berdasarkan piawaan
antarabangsa dan organisasi serantau dan global
yang disegani untuk menyemai budaya keunggulan
dan kepimpinan. Ini telah menyumbang kepada
beberapa pencapaian prestasi dan perkembangan
dalam bidang pembangunan aplikasi, kejuruteraan
semula proses dan infrastruktur komunikasi.
PERANAN KAMI MERANGKUMI SELURUH RANTAI NILAI ICT
Merancang dan mengkonsolidasi
keperluan ICT di TNB
Mengawal selia
penggunaan ICT
di TNB
Menyediakan infrastruktur dan
perkhidmatan ICT untuk menyokong
perniagaan teras
TNB dan unit perniagaan lain
ICT menyediakan kepimpinan untuk menukar perniagaan TNB melalui otomatisasi
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 100
Enterprise Architecture Dalam usaha untuk
menyemak semula Perancangan Induk IT
pertama yang diusahakan pada tahun 2002,
Bahagi an I CT sedang membangunkan
Enterprise Architecture (EA) baru yang
menghuraikan strategi pelaksanaan projek
ICT di TNB, bersama dengan sebuah pelan
pr oj ek- pr oj ek yang di per l ukan unt uk
dikembangkan di seluruh Kumpulan TNB.
ITIL/eTOM, COBIT, ISO17799 Untuk
memberikan tahap perkhidmatan yang
memenuhi keperluan piawaian industri utiliti,
beberapa piawaian antarabangsa dan amalan
terbaik dipelajari dan disesuaikan dengan
persekitaran Bahagian ICT, yang meliputi
pengur us an per k hi dmat an, pr os es
telekomunikasi, pengurusan IT dan governan,
dan maklumat keselamatan.
Strategic Sourcing ICT telah melaksanakan
inisiatif untuk memusatkan pembelian
berkaitan IT: Pembelian Strategik komputer
dan pencetak melalui persetujuan dengan HP
dan Dell, perlesenan perkakasan melalui
persetujuan dengan Syarikat Microsoft, dan
Pembel i an Strategi k untuk peral atan
telekomunikasi.
Portal Pelanggan dan Staf Saluran
komunikasi web berdasarkan Microsoft
Sharepoint diperkenalkan sebagai satu cara
untuk melayani pelanggan ICT dengan
maklumat relevan dan terkini mengenai
produk dan perkhi dmatan, sementara
kakitangan ICT sendiri telah menggunakannya
untuk berkongsi buletin, dokumen berilmu,
blog dan menguruskan laman pasukan
kolaboratif.
SOROTAN PENCAPAIAN:
Melalui tumpuan yang lebih besar dalam
mencapai kepuasan pelanggan yang tinggi dan
dengan memenuhi sasaran yang ditetapkan
berdasarkan piawaian dunia dan industri,
Bahagian ICT telah berjaya menyiapkan beberapa
projek-projek besar yang menguntungkan TNB
secara keseluruhan:
ESS Dengan mengaktifkan transaksi kritikal
Sumber Manusia yang berkaitan, aplikasi
Employee Self Service (ESS) meningkatkan
produktiviti, ketepatan dan kecekapan proses
pengambilan cuti (bagi fasa pertama),
dengan fasa-fasa berikutnya memproses
tuntutan, slip gaji, dan membolehkan
kakitangan untuk mengemaskini maklumat
peribadi.
RFID Implementasikan sistem Radio
Frequency Identification (RFID) di gudang
Bukit Sentosa iaitu mengautomasikan
pemeriksaan masuk keluar stok dalam proses
pengurusan barangan.
CMS Satu Sistem Pengurusan Pelanggan
untuk mengkonsolidasikan dan meningkatkan
pengawasan dan pengur usan semua
permintaan perkhidmatan pelanggan dan
aduan yang berkaitan dengan produk dan
perkhidmatan ICT.
INMS Pelaksanaan Integrated Network
Management Syst em ( I NMS) unt uk
menyambung semua perkhidmatan rangkaian,
membolehkan NTCC mengkonfigurasi dan
menguruskan rangkaian telekomunikasi
secara jarak jauh. Dalam jangka panjang, ICT
akan mampu menguruskan semua perkakasan
rangkaian dari NTCC.
PROJEK-PROJEK UTAMA
Bahagian ICT telah melaksanakan pelbagai projek
dan inisiatif di peringkat korporat sepanjang
tahun kewangan:
MFFA Perluasan Mobile Field Force
Automation (MFFA) yang mana telah
membantu mengurangkan jangkamasa respon
gangguan kepada purata 30 minit bagi setiap
insiden.
CGIS Corporate Geospatial Information
System (CGIS) sedang dibangunkan dan
meliputi skop aset perkakasan elektrik
Bahagian Penghantaran dan Pembahagian,
rangkaian optik TNB, pengurusan harta,
keselamatan dan logistik.
SMP Sistem Maklumbalas Pelanggan
(SMP) adalah sebuah sistem maklumbalas
terpusat yang dibangunkan untuk membantu
bahagian-bahagian TNB dalam pemantauan
maklumbalas dan aduan yang diterima
dari pada pel anggan mel al ui pel bagai
saluran.
Video and Desktop Conferencing Selaras
dengan kempen Ops Trim-X TNB, Video
Conferenci ng ( VC) tel ah di pasang di
beberapa pejabat di seluruh negeri, untuk
membantu mengurangkan kos perjalanan
bisnes untuk kakitangan.
IP-PBX Suatu inisiatif yang mengoptimakan
penggunaan rangkaian TNB dengan membuat
panggilan telefon melalui peralatan IP-PBX
yang dipasang di pejabat-pejabat utama di
seluruh negeri.
ICT terus berinovasi untuk melaksanakan keperluan ICT di TNB dalam
menyokong keseluruhan visi dan misi TNB.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 101
ULASAN OPERASI
TEKNOLOGI MAKLUMAT & KOMUNIKASI (SAMB.)
Ha r d wa r e - o n - d e ma n d De n g a n
mengkonsolidasikan keperluan perkakasan
beberapa projek IT semasa perancangan,
dan memperoleh peralatan server yang boleh
memenuhi beberapa keperluan, kos dapat
di j i mat sement ar a penyel enggar aan
dikendalikan dengan lebih mudah, dan
pembangunan projek boleh dilanjutkan tanpa
halangan penangguhan dalam pembelian
perkakasan.
Konsolidasi Domain Dengan penstrukturan
domain yang sedia ada yang berasaskan
Microsoft Active Directory, aset IT dan akaun
pengguna sekarang dikelola dan diatur
secara terpusat.
Peningkatan ERP dan profil alur kerja
peningkatan sistemik kepada sistem ERMS
yang berasaskan SAP dan aplikasi eCIBS
selesai dilaksanakan, sementara alur kerja
profil pengguna telah diautomasikan.
Kategorisasi aplikasi dan keutamaan halaman
kritikal sebuah kajian mengenai aplikasi
yang sedia ada dan dokumentasi berkaitan
yang dilaksanakan di TNB oleh Bahagian ICT
menghasilkan pembentukan rangka kerja
yang menunjukkan kemungkinan konsolidasi
atau persaraan aplikasi dan pengenalan
stesen yang kritikal.
Kesepakat an ut ama per khi dmat an
konsolidasi daripada beberapa persetujuan
yang dibuat dengan TM telah menghasilkan
tahap yang lebih baik untuk pengurusan
perkhidmatan dan syarat-syarat kontrak.
Jaminan Kualiti Bahagian ICT telah
membentuk sebuah fungsi Jaminan Kualiti
yang menangani usaha bahagian dalam
menyokong perbaikan terus-menerus kepada
proses kerja dan hasilan. Hal ini dilakukan
melalui pelbagai inisiatif seperti 5S, WIT/ICC,
kumpulan berfokus/task force dan Jaminan
Kualiti Projek.
Perbaikan infrastruktur Beberapa projek
seperti hardware-on-demand, virtualisasi
server, konsolidasi domain, dan penambahan
kecekapan r angkai an t el ekomuni kasi
memastikan penyelenggaraan yang efisien
dan mengelakkan berlebihan perkakasan.
EPM Sistem Enterprise Project Management
( EPM) memantau semua proj ek yang
dilaksanakan oleh Bahagian ICT, dan telah
meningkatkan prestasi penyiapan projek.
Khidmat nasihat Selain komitmen pada
projek biasa, Bahagian ICT juga terlibat
dalam memberikan perkhidmatan konsultasi
untuk Remote Meter Reading (RMR),
Supervisory Control dan Data Acquisition
(SCADA), dan Customer Relationship
Management (CRM).
LEBIH EFISIEN (PENAMBAHBAIKAN
SISTEM)
Bahagian ICT telah membuat ulangkaji proses
dan penambahbaikan sistem secara berterusan
untuk menjadi lebih efisien:-
Audit Jaringan Telekomunikasi kegiatan ini
menonjolkan potensi perbaikan prestasi dan
konfigurasi yang lebih baik, yang telah
dilaksanakan selama penyebaran tambahan
rangkaian.
Server virtualisasi satu konsolidasi dari
pelbagai jenis pelayan dilakukan untuk
mengefektifkan penggunaan perkakasan dan
mengurangkan kos jumlah pemilikan.
PETUNJUK-PETUNJUK UTAMA PRESTASI
Inisiatif untuk menyokong rancangan operasi
diukur melalui KPI yang didasarkan pada
Balanced Score Card dan dibandingkan kepada
piawaian industri.
Prestasi KPI oleh Bahagian ICT termasuk CSI
iaitu 9.0 dari indeks 10.0 dan ketersediaan sistem
sebanyak 99.96% dan ketersediaan rangkaian
sebanyak 99.99%.
Bahagian ICT juga mencapai dan melampaui
semua penunjuk prestasi Tahap Ketersediaan
Perkhidmatan yang ditetapkan oleh Bahagian
Penjanaan, Penghantaran, Pembahagian dan
Perkhidmatan Korporat.
PELAKSANAAN PEMIAWAIAN PROSES
DAN PENAMBAHBAIKAN (PSI)
Bahagian ICT mengikut Bahagian Korporat TNB
dari segi piawaian proses bisnes dan baru-baru
ini ditingkatkan kepada ISO 9001:2008 PSI.
Melalui adopsi ITIL, Bahagian ICT merekabentuk
semula dan konsolidasi 23 proses kepada 18.
Audi t persi j i l an semul a ol eh Si ri m QAS
International Sdn. Bhd. untuk TNB di peringkat
syarikat dilakukan pada bulan Januari 2009 yang
menghasilkan NCR sifar dan OFI sifar untuk
Bahagian ICT.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 102
CABARAN DAN PROSPEK
Peningkatan permintaan pelanggan bersama
dengan budaya dalaman untuk pembandingan
antarabangsa telah membawa cabaran baru bagi
Bahagian ICT atasi:-
Fokus pada transformasi perniagaan
TNB
Sebagai bahagian yang penting dalam TNB,
Bahagian ICT telah bergerak jauh dari
pengolahan data tradisional dan menerojai
ke otomatisasi proses bisnes yang semakin
menguntungkan aplikasi kejuruteraan. Dengan
mengadopsi metodologi terbaru seperti
Service Oriented Architecture (SOA), masa-
ke-pasaran dapat dikurangkan secara drastik
sehingga TNB dapat menikmati penyebaran
perkhidmatan lebih cepat.
NILAI-NILAI BERSAMA
Bahagian ICT juga mengadopsi nilai-nilai bersama
TNB dengan ni l ai tambahan: Kerj asama
Berpasukan. Ini adalah untuk menekankan
pentingnya kerjasama dan kolaborasi dalam
Bahagian.
Pengurusan ICT mempromosikan kerjasama
berpasukan dengan:
Memperbaiki saluran komunikasi dalam
bahagian
Melibatkan diri secara langsung dalam forum
atau kumpulan berfokus
Mendorong kerja sama antara kakitangan
melalui beberapa platform
Green IT
Bahagian ICT komited untuk menyediakan
per khi dmat an yang ber kual i t i t anpa
mengorbankan keselamatan dan kesihatan
persekitaran. Dengan demikian, adalah
menjadi keperluan untuk menggunakan
peralatan yang menyumbang terhadap
pengurangan haba dan kuasa. Kini, inisiatif
seperti hardware-on-demand, virtualisasi
simpanan data dan tinjauan peralatan
spesifikasi untuk memenuhi piawaian Green
IT telah dilaksanakan.
Business Intelligence
Bahagi an I CT sedang mel aksanakan
Business Intelligence (BI), sebuah inisiatif
untuk menyediakan pihak pengurusan dengan
maklumat yang lengkap, cepat dan tepat.
Teknologi BI memberikan laporan bersejarah,
terkini dan ramalan operasi perniagaan, yang
dapat meningkatkan prestasi organisasi
perniagaan melalui pembuatan keputusan
yang lebih cekap. Aplikasi yang telah
dilaksanakan termasuk BI Dashboard yang
dapat memberikan gambaran grafik KPI.
Dari kejayaan dalam mencapai prestasi
tahap dunia di bidang perancangan, governan
dan perkhidmatan, Bahagian ICT telah
membuka jalan ke hadapan untuk TNB
dengan masa depan yang lebih cerah dan
lebih cerdas.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 103
ULASAN OPERASI
TEKNOLOGI MAKLUMAT & KOMUNIKASI (SAMB.)
Program Induksi Kakitangan baru akan
melalui program orientasi dan persiapan
untuk diberikan bimbingan dan pembinaan
yang tepat.
FOKUS PELANGGAN
Bahagian ICT juga mengadopsi amalan terbaik
rangka kerja ITIL yang menghasilkan penubuhan
Service Management Unit yang terdiri daripada
Service Desk (SD), Customer Management
(CM) dan Service Level Management (SLM)
untuk lebih menekankan komitmen ICT kepada
perkhidmatan terbaik selaras dengan objektif
SE10/10 TNB.
Beberapa saluran telah dibentuk untuk menjaga
hubungan dengan pelanggan, seperti Customer
Outreach Program, Divisional Management
Engagement Program, Onl i ne Customer
Management System (CMS), dan Enterprise
Architecture.
Melalui daya upaya ini, Bahagian ICT telah
me n c a p a i CSI s e b a n y a k 8 . 5 3 u n t u k
TK2008/2009.
PENGURUSAN KUALITI DAN INISIATIF
Bahagian ICT terus menyokong inisiatif di bawah
program pengurusan kualiti dengan mendorong
penyertaan dan memberikan pengiktirafan kepada
pasukan yang l uar bi asa. Beri kut adal ah
pencapaian yang berkaitan dengan kegiatan
kualiti di Bahagian ICT:
Untuk Work Improvement Team (WIT),
jumlah penyertaan meningkat daripada 4
pasukan di tahun 2008 kepada 29 pasukan
pada tahun 2009. Peningkatan sebanyak
86% ini menunjukkan bahawa kakitangan
ICT bermotivasi untuk terlibat dalam inisiatif
bahagian secara aktif.
PENGURUSAN SUMBER MANUSIA
Bahagi an I CT sel al u mengutamakan para
kakitangan dan melaksanakan pelbagai inisiatif
untuk memastikan tugas-tugas yang dijalankan
oleh pekerja adalah bersesuaian, dan pada masa
yang sama, mengembangkan kemahiran yang
tepat:-
Jal ur Kerj aya Beberapa kedudukan
Jurumahir/Para Mahir Teknikal dicipta
dengan gred-fleksi untuk menyediakan jalur
kerjaya yang sesuai dan fleksibel untuk
kakitangan
Bakat Dalaman ICT Ramai eksekutif
berpotensi telah dikenalpasti dan dipersiapkan
untuk tanggungjawab yang lebih tinggi
Face2Face Perbincangan bulanan diadakan
di antara penyelia dan pekerja bawahan
untuk membincangkan isu-isu yang berkaitan
dengan pekerjaan, prestasi kakitangan serta
kemajuan kerjaya
Profil Kerja Penilaian dilakukan untuk
memasti kan bahawa kedudukan yang
diperlukan adalah sesuai dipadankan dengan
kakitangan yang relevan
Latihan kepimpinan dalaman Pengurus-
pengurus dihantar untuk kursus kepimpinan
sebagai satu daripada perancangan kenaikan
pangkat
Program latihan bersijil Untuk membina
profesionalisme dan tahap amalan yang
tinggi, kakitangan dihantar untuk persijilan
dalam kursus teknikal
Pendedahan Tugas Sebagai satu cara
mencipta kesedaran yang lebih besar dan
pendedahan kepada pelbagai proses bisnes,
beberapa kakitangan dipilih untuk ditugaskan
kepada jabatan yang berbeza, untuk suatu
jangkamasa pendek, di unit operasi dan
perkhidmatan pelanggan.
Pasport Keselamatan NIOSH-TNB adalah
suatu program yang dilaksanakan selari
dengan arah TNB untuk menanamkan budaya
keselamatan di tempat kerja.
Aktiviti SEMS, seperti Audit SEM, Penilaian
Keselamatan, Datasheet Review, Taklimat
Keselamatan dan hal-hal berkaitan lain,
t el ah di l akukan unt uk memast i kan
keselamatan di tempat kerja. Dalam tempoh
satu tahun sahaja, Bahagian ICT telah
berjaya memperolehi 4 bintang dan nekad
untuk mencapai 5 bintang dalam tahun
kewangan akan datang.
Sejak Februari 2009, audit 5S telah dilakukan
secara dalaman setiap bulan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 104
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT
Meskipun sibuk mengendali kegiatan projek
untuk perniagaan TNB, Bahagian ICT tidak
melupakan mereka yang kurang bernasib baik
dal am masyar akat , dan secar a t er at ur
menyumbangkan dan menyelaraskan kegiatan
untuk membantu golongan miskin:
Sumbangan staf sekitar RM35,000 diberikan
kepada institusi kesejahteraan seperti pusat
asuhan, dana bencana, pusat-pusat komuniti,
dan rumah-rumah orang tua.
Menjalankan pendidikan program komputer
berstruktur yang dikenali sebagai Smart
ICT, Smart School untuk Sekolah Kebangsaan
(SK) Bangsar yang dihadiri oleh 40 pelajar
dan 40 guru.
Pemberi an komputer kepada SK Kota
Damansara dan Badan Amal Kasih Sayang
Malaysia (BAKASA).
PEMEGANG KEPENTINGAN/
PENGURUSAN PERHUBUNGAN
Selain daripada menguruskan pelanggan di dalam
TNB, Bahagian ICT berinteraksi dengan pihak luar
unt uk memper kukuhkan hubungan dan
memperluaskan penglibatan. Hubungan strategik
yang dibuat meliputi:
GLC-CIO Roundtable Bahagian ICT kini
mengetuai kumpulan ini yang terdiri daripada
Government-linked Companies (GLC) yang
mempromosikan pembandingan proses
bisnes dan berkongsi amalan-amalan yang
baik.
HAPUA dan CI GRE Keahl i an dal am
persatuan yang diiktiraf secara antarabangsa
ini sangat penting dalam pengembangan
ukurbanding dan bertukar fikiran dalam hal
teknikal di bidang telekomunikasi dan
pengurusan maklumat.
CAP Perikatan dengan Hewlett-Packard
telah menguntungkan pekerja-pekerja TNB
melalui Customer Appreciation Program
dengan menawarkan harga murah untuk
produk komputer HP.
I CT Vendor Day Di adakan unt uk
memberitahu keperluan masa depan ICT ke
pembekal ICT. Sesi ini menerangkan kepada
pembekal ICT mengenai rancangan hadapan
dan proses pembelian.
ICT Productivity Day Setelah dua tahun
berturut-turut, acara ini diadakan di Dewan
Ser baguna TNB di Kel ab Ki l at dan
memberikan kesempatan untuk kakitangan
TNB diberi kesedaran dan dididik dengan
teknologi terkini yang dipamerkan oleh
gergasi tempatan seperti Microsoft, HP,
Canon, P1 Wimax, Celcom, Sony Ericsson,
termasuk demonstrasi oleh Bahagian ICT
mengenai produk dan perkhidmatannya.
Latihan dan pendedahan Industri diberikan
kepada 73 orang graduan dari universiti-
universiti tempatan.
Sumbangan darah kepada Tabung Darah
Negara & Kempen Kesihatan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 105
ULASAN OPERASI
PEROLEHAN
MATLAMAT BAHAGIAN
Selaras dengan Visi dan Misi TNB, Bahagian
Perolehan beraspirasi untuk menjadi peneraju di
kalangan utiliti-utiliti serantau dalam Pengurusan
Rantaian Bekalan. Demi mencapai aspirasi
tersebut, Bahagian ini juga komited terhadap
mencipta nilai melalui inovasi dan menggunapakai
amalan-amalan perolehan terbaik.
Di dalam menyokong Service Excellence 10/10,
yang merupakan destinasi pertama Pelan
Strategik 20 Tahun TNB, Bahagian ini sentiasa
berusaha adalah untuk mencapai matlamat-
matlamat berikut:
Mencapai Nilai Terbaik
Kumpulan TNB akan berusaha mendapatkan
nilai terbaik di dalam perolehan pembekalan,
kerja dan perkhidmatan. Nilai terbaik adalah
kombinasi Jumlah Kos Pemilikan (TCO),
kualiti, dayaharap, perkhidmatan dan terma-
terma penyerahan.
Menjamin Amalan-Amalan Terbaik
Bisnes
Kumpulan TNB akan mengendalikan aktiviti-
aktiviti perolehan menerusi amalan terbaik
bi snes dengan penuh i nt egr i t i dan
tanggungjawab. Setiap Bahagian atau Anak
Syarikat juga perlu memastikan amalan
perolehan dilaksanakan selaras dengan
undang-undang dan peraturan-peraturan
berkaitan.
Memajukan Keutamaan Bisnes TNB
Kumpulan TNB akan berusaha mendapatkan
dan mencapai komitmennya kepada pihak
Kerajaan dan pihak-pihak berkepentingan
yang lain.
NOR AZMI BIN RAMLI
KETUA PEGAWAI PEROLEHAN
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 106
Bahagian Perolehan adalah salah satu pendorong penting prestasi bisnes
yang bertanggungjawab untuk merumus dasar perolehan dan strategi
sumber bekalan selaras dengan halatuju strategik korporat, memberi
khidmat nasihat, menguatkuasa pematuhan dan memajukan keutamaan
pembangunan negara.
RINGKASAN OPERASI
Sepanjang tempoh kajian, pelbagai inisiatif dan
aktiviti telah berjaya dilaksanakan ke arah
mencapai objektif dan sasaran yang telah
ditetapkan.
Bahagian ini telah menyempurnakan tahun ketiga
yang merupakan tahun kedua yang terakhir bagi
Rancangan Transformasi Perolehan dengan
pencapaian sebanyak 80%. Penghasilan Nilai
yang dihasilkan untuk tiga tahun terakhir adalah
sebanyak RM464 juta dan aktiviti-aktiviti lain
termasuk keahlian Asia Pacific Utilities Group
(APUG), permulaan inisiatif Pengurusan Nilai,
penilaian dan pemantauan prestasi vendor, juga
telah dicapai.
Pencapaian Penghasilan Nilai
Penghasilan nilai yang signifikan bagi
TK08/09 sebanyak RM197 juta telah dicapai
melalui tiga inisiatif utama iaitu pembidaan
elektronik, pengecualian cukai dan rundingan
harga. Pembidaan elektronik telah digunakan
secara lebih meluas sepanjang tahun
Menyokong Objektif Pembangunan
Negara
Menggal ak k an penggunaan i s i
kandungan tempatan yang kompetitif.
Menjamin kepentingan ekuiti Bumiputera
di dalam pertumbuhan ekonomi negara,
dengan pembahagian kekayaan yang
adil dan saksama.
Membangunkan keupayaan vendor
Bumiputera untuk menyokong penubuhan
Ma s y a r a k a t P e r d a g a n g a n d a n
Perindustrian Bumiputera (MPPB).
SOROTAN PENCAPAIAN
Penghasilan Nilai Perolehan yang kukuh
diperolehi bagi Tahun Kewangan berjumlah
RM197 juta.
Kemajuan yang berterusan dan berlanjutan
di dal am t ahun ket i ga pel aksanaan
Rancangan Transformasi Perolehan.
Pembangunan dan pengunaan Si stem
Maklumat Tender (TIS) untuk menjejak dan
memantau tempoh masa proses perolehan
bagi tujuan penambahbaikan.
Inisiatif Pengurusan Nilai dimulakan untuk
mengopti mumkan kos pel aburan dan
penyelesaian kejuruteraan untuk perolehan
bernilai tinggi.
Penetapan Petunjuk Prestasi Utama (KPI)
bagi vendor-vendor di bawah Program
Pembangunan Vendor.
Pengenalan Kiosk Pendaftaran Vendor Online
disusuli dengan perasmian rasmi.
tersebut untuk perolehan perkhidmatan
logistik bagi mengambil peluang berikutan
penur unan har ga pasar an. Bi l angan
permohonan pengecualian cukai telah
meningkat setelah garispanduan pengecualian
cukai dikeluarkan pada bulan November
2008. Fokus berterusan ke atas hasil-hasil
rundingan telah meningkatkan pengamatan
t er hadap keper l uan unt uk mencapai
penj i matan dari sesi rundi ngan yang
dijalankan.
Sistem Maklumat Tender
Sistem Maklumat Tender telah dibangunkan
untuk menjejak dan memantau aktiviti tender
di dalam TNB, dengan membezakan antara
kaedah perolehan dan peringkat pihak yang
berkuasa meluluskan. Inisiatif tersebut telah
selesai pada suku keempat TK08/09 dan akan
menyokong Bahagian ini untuk memantau
aktiviti dan status tender untuk tahun
kewangan seterusnya, dengan demikian
mempertingkatkan tempoh masa keseluruhan
perolehan TNB.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 107
ULASAN OPERASI
PEROLEHAN (SAMB.)
Kumpulan Perolehan ASEAN Power
Ut i l i t i e s / Au t h o r i t i e s ( HAPUA)
Procurement Circle
Kumpulan Perolehan HAPUA yang diketuai
oleh TNB, telah dibentuk sebagai platform
bagi negara-negara anggota ASEAN berkongsi
amalan-amalan terbaik perolehan dan
memberi sumber maklumat alternatif untuk
tujuan perisikan perolehan. Mesyuarat ketiga
kumpulan tersebut telah berjaya diadakan di
Jakarta, Indonesia pada bulan Februari 2009,
dianjurkan oleh rakan sejawat, PT PLN
(PERSERO). Di antara lain, mesyuarat tersebut
bersetuju bahawa terdapat faedah ketara,
tidak ketara dan potensi yang boleh diperolehi
daripada Kumpulan Perolehan HAPUA. Ini
termasuk penjimatan sebenar, kuasa tawar
menawar yang lebih kuat, perhubungan
jaringan, penanda aras amalan-amalan
terbaik dan perkongsian maklumat.
PENAMBAHBAIKAN PROSES
Berpandu kepada rangka ISO, Bahagian Perolehan
mematuhi standard terkini proses, prosedur dan
arahan kerja untuk semua aktiviti berkaitan
kualiti. Sistem pengurusan kualiti di Bahagian
Perolehan membantu di dalam pencapaian
sasaran dan objektif melalui kitaran sistem
kawalan Plan, Do, Check, Act (PDCA) yang
memberikan kawalan untuk mengukur dan
memastikan penambahbaikan berterusan ke atas
proses.
Sehingga kini, 33 prosedur dan 9 arahan kerja
berkaitan perolehan telah diisytiharkan lulus MS
ISO 9001:2008 setelah audit pensijilan semula
dijalankan oleh SIRIM pada Januari 2009.
PROGRAM PEMBANGUNAN VENDOR TNB
Program Pembangunan Vendor TNB merupakan
sebahagian dari inisiatif syarikat untuk menyokong
Polisi Pembangunan Nasional. Di samping itu,
ianya memastikan daya harap pembekalan bahan-
bahan kepada TNB. Menerusi program ini, vendor
adalah dipilih dan dibangunkan dalam pembuatan
Asia Pacific Utilities Group
TNB telah menjadi ahli kepada Asia Pacific
Uti l i ti es Group ( APUG) , satu j ari ngan
antarabangsa yang terdiri dari lebih 20
syarikat utiliti di rantau Asia Pasifik. Ahli-
ahlinya bekerjasama di dalam aktiviti
pengurusan rantaian bekalan, berkongsi
pengalaman dan membangunkan proses dan
sistem bersama, meningkatkan kecekapan
dan mendapatkan penjimatan kepada pihak
syarikat dan juga pembekal.
APUG merupakan satu sumber maklumat
yang berdaya harap dan bebas, diperlukan
untuk pelaksanaan fungsi perisikan perolehan.
APUG juga menyediakan satu jaringan
sokongan melalui ahli-ahli syarikat utiliti
lain, serta pengenalan kepada hubungan
industri penting seperti pembekal alternatif
dan khusus serta pakar runding komoditi. Ini
akan memberikan faedah kepada TNB di
dal am per kongsi an makl umat unt uk
membangunkan amalan-amalan terbaik
perolehan, strategi, prosedur dan maklumat
komersil dan teknologi.
Pengurusan Nilai
Pengurusan Nilai merupakan satu usaha
padu dan sistematik untuk meningkatkan
nilai dan mengoptimakan kos sesuatu projek,
fasiliti, sistem, produk dan prosedur tanpa
mengor bankan t ahap pr est asi yang
diperlukan. Pelaksanaan Pengurusan Nilai
memberikan peluang untuk mengenalpasti
dan menghasi l kan penj i mat an dan
mengoptimakan kos kepada TNB. Ini akan
dicapai melalui pembentukan pasukan
pel bagai kemahi ran dan bi dang yang
merasional dan mencabar spesifikasi projek
berbanding keperluan fungsi projek tersebut,
dengan tujuan untuk memaksimakan prestasi
keseluruhan TNB. Empat projek rintis telah
berjaya dilaksanakan dan rangka kerja
Pengurusan Nilai telah diluluskan oleh pihak
pengurusan bagi tuj uan pel aksanaan
seterusnya di dalam proses bisnes TNB.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 108
tinggi. KPI ditetapkan berdasarkan faktor-
faktor berikut:
1. Isi kandungan tempatan
2. Prestasi produk dan penyerahan
3. Pelaksanaan Modul Pengurusan Kualiti
4. Prestasi kewangan
5. Penyertaan di dalam aktiviti TNB
6. Kepelbagaian pasaran
Sistem Pengurusan Kualiti
Di dalam memastikan vendor di bawah
Program Pembangunan Vendor mengeluarkan
produk yang memenuhi spesifikasi pada
tahap yang diperlukan, modul-modul Sistem
Pengurusan Kualiti (QMS), seperti berikut
hendaklah dilaksanakan:
1. 5S
2. Penyenggaraan Secara Autonomi
3. Kawalan Proses Secara Statistik
4. Pemetaan Aliran Nilai
Program Pemasaran dan Promosi
TNB adalah komited untuk membangunkan
vendor-vendor dengan memperluaskan
peluang mereka di dalam industri tenaga
global. Bahagian ini telah mengkoordinasi
program-program pemasaran dan sebagainya
dengan agensi-agensi berkaitan untuk
membantu vendor-vendor menembusi
pasaran global yang lain seperti Timur
Tengah.
CABARAN-CABARAN BAHAGIAN
Setelah Bahagian Perolehan yang menjadi
bahagian yang penting di dalam prestasi syarikat
dan telah menarik perhatian daripada pengurusan
dan pihak-pihak yang berkepentingan, cabaran
yang dihadapi oleh Bahagian ini adalah untuk
menunaikan semua jangkaan di semua peringkat,
dalaman dan luaran. Oleh kerana strategi semasa
dan inisiatif penciptaan nilai sedia ada akan
menjadi amalan bisnes biasa, Bahagian ini
menghadapi sat u cabar an bar u unt uk
mengenalpasti secara berterusan strategi baru
yang relevan untuk meneruskan usaha-usaha
penghasilan nilai.
Pengamal per ol ehan yang mahi r dan
berpengetahuan merupakan sumber yang
berkurangan dan merupakan aset penting untuk
menghadapi cabaran-cabaran di atas.
produk dan memberikan perkhidmatan yang
menepati keperluan TNB dan keperluan bisnes,
tanpa berkompromi dengan kualiti. Program ini
memajukan penggunaan bahan-bahan tempatan
dan perkhidmatan khusus yang mempunyai
kebol ehan untuk memasti kan harga yang
kompeti ti f dan dengan i tu menggal akkan
kemajuan dan pengukuhan industri tempatan.
Sehingga kini, terdapat 80 vendor di bawah
program ini.
Kisah-kisah kejayaan beberapa vendor TNB
menyediakan testimoni terhadap komitmen penuh
yang diberikan oleh syarikat di dalam memastikan
kejayaan program ini. Vendor-vendor ini telah
mempamerkan pencapaian yang bermakna di
dalam pengembangan bisnes di dalam dan luar
negara, sesuatu yang sangat penting di dalam
membangunkan vendor bertaraf dunia.
Petunjuk Prestasi Utama (KPI) Vendor
KPI telah diwujudkan khusus untuk vendor
bagi memastikan kualiti dan prestasi yang
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 109
ULASAN OPERASI
PERKHIDMATAN KORPORAT
MD. JAILANI BIN ABAS
PENGURUS BESAR KANAN
Sebagai rakan bisnes kepada Bahagian Teras
TNB dan anak syarikatnya, Bahagian Perkhidmatan
Korporat (BPK) melalui jabatan-jabatan di bawah
kawalannya iaitu Perkhidmatan Keselamatan &
Risikan, Perkhidmatan Harta, Perkhidmatan
Logistik dan Perkhidmatan Sokongan, memainkan
peranan dalam memberi perkhidmatan sokongan
untuk memastikan TNB mencapai objektifnya. Ini
termasuk memberi perkhidmatan keselamatan
yang berkesan kepada semua aset/premis TNB
terutama sekali aset-aset yang telah digazetkan
sebagai Sasaran Penting Negara. Bahagian ini
juga berperanan menyediakan khidmat pengurusan
projek, khidmat perunding pembangunan aset,
pengurusan aset, perundingan kerja-kerja
senibina, penyelenggaraan bangunan, pengurusan
pengangkutan, perkhidmatan set janakuasa
bergerak, khidmat risikan, pencetakan, arkib,
pengurusan telefon dan pos.
BPK sentiasa menyediakan dan membekal
perkhidmatan yang berkesan kepada pelanggan
dalaman serta pelanggan luar, selari dengan misi
serta visi TNB dan Pelan Strategik 20 Tahun bagi
mencapai hasrat serta objektif Kecemerlangan
Perkhidmatan menjelang 2010. Justeru itu BPK
akan sentiasa menumpukan segala inisiatif bagi
memacu dan memberi nilai tambah kepada
syarikat.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 110
SOROTAN PENCAPAIAN:
Antara pencapaian Jabatan-Jabatan dan Unit-
unit di bawah Bahagian ini sepanjang Tahun
Kewangan 2008/2009 adalah:-
Jabatan Perkhidmatan Keselamatan &
Risikan (JPK&R)
Pel aksanaan f asa kedua pr oj ek
Pengur usan Si st em Kesel amat an
Bersepadu (ISMS)
Mengadakan Seminar Security in
Diversity untuk semua Ketua Gerakan
Negeri, wakil-wakil Bahagian TNB dan
telah menjemput wakil dari pihak
Kerajaan dan Syarikat Swasta yang
berkaitan. Enam kertas kerja telah
dibentangkan oleh penceramah daripada
Polis DiRaja Malaysia, Kementerian
Pertahanan, Suruhanjaya Tenaga, Majlis
Keselamatan Negara dan Lembaga
Perlesenan Tenaga Atom
Me n g a d a k a n s e mi n a r Da s a r
Keselamatan & Peraturan Kerajaan
dengan kerj asama pej abat Ketua
Pegawai Keselamatan Negara, Majlis
Keselamatan Negara, Polis DiRaja
Mal aysi a dan Kesel amatan Si ber
Malaysia
Pemasangan sistem Kawalan Rondaan
(GTS) di 70 pemasangan yang kritikal
bagi meni ngkatkan keberkesanan
rondaan oleh pengawal keselamatan
Penglibatan Badan Bertindak Keselamatan
ber s ama Bahagi an Penj anaan,
Penghantaran & Pembahagian dan
agensi atau badan penguatkuasa
keselamatan yang berkenaan seperti
dalam Ops Lusuh
Menjalankan Latihan Pemindahan &
Tindak Balas Kecemasan di premis-
premis TNB
Membangunkan manual Si st em
Pengur us an Kes el amat an bagi
menggabungkan Pengurusan Audit
Keselamatan
Menyediakan khidmat bantuan kepada
Pengurusan Strategik & Pembangunan
Operasi Bahagian Pembahagian (SMOD)
dalam menangani Kecurian Arus Elektrik
dengan kerjasama Suruhanjaya Pencegah
Rasuah Malaysia (SPRM)
Mewujudkan kerjasama sinergi dengan
Pusat Pengurusan Panggilan (CMC)
untuk mempercepatkan tindak balas
terhadap pencerobohan, kecurian dan
kejadian yang seumpamanya
Menyelesaikan sindiket jenayah terhadap
aset-aset TNB dengan 38 tangkapan
telah dibuat sepanjang TK2008/2009.
Jabatan Perkhidmatan Harta (JPH)
Tambah nilai daripada pelupusan harta
yang tidak digunakan lagi untuk operasi
di mana setakat bulan Jun 2009,
sebanyak RM51.56 juta telah diperolehi
Penyiapan projek bangunan pejabat dan
stor yang bernilai RM31.0 juta
Pel aksanaan si st em Pengur usan
Penempahan Rumah Peranginan TNB
secara online
Mengendalikan Kajiselidik Pihak-Pihak
Berkepentingan dengan kerjasama
Jabatan Pengurusan Produktiviti &
Kualiti (PQM) bagi menentukan halatuju
masa depannya selari dengan penemuan
OFI oleh audit SIRIM
Bekerjasama dengan Bahagian ICT untuk
mengi mbas dan muat-turun geran
(milikan/pajakan) tanah TNB ke dalam
si stem EDMS bagi ruj ukan masa
hadapan. Sehi ngga 30 Jun 2009,
sebanyak 11,682 geran (98.6%) telah
diimbas dan dimuat-turun ke dalam
sistem EDMS
Membangunkan 16 prosedur kerja dan
20 arahan kerja bagi PSI
Menyempurnakan beberapa aktiviti
Pengurusan Hubungan Pelanggan bagi
membaiki keputusan CSI
Jabatan Perkhidmatan Logistik (JPL)
Pel ancar an Si st em Pengur usan
Kenderaan Bersepadu (IFMS)/PERFEKTO
ke seluruh TNB
Pel aksanaan Si st em Pengur usan
Kenderaan Bersepadu bagi pengurusan
kenderaan TNB secara keseluruhan
Meni ngkat kan ni l ai t ambah dan
penjimatan melalui operasi harian
pengurusan fret (terutama penjimatan
dalam pembayaran duti kastam dan
cukai jualan), pengurusan kenderaan
dan perkhi dmatan set j anakuasa
bergerak
Penyemakan prestasi panel workshop
dan pelantikan panel workshop yang
baru yang lebih efisyen
Penyemakan semula jadual kadar harga
bagi pengangkutan darat yang lebih
kompetitif
Audit fizikal bagi semua kenderaan
TNB
Mengadakan beberapa sesi mengeratkan
hubungan dengan badan- badan
penguatkuasa seperti Puspakom, Kastam
Di Raj a Mal ay s i a, Kement er i an
Kewangan, MIDA, Polis DiRaja Malaysia
dan badan-badan yang berkaitan
Jabatan Sokongan
Menyiapkan fasa pertama E-Arkib
Melaksana berbagai aktiviti Pengurusan
Hubungan Pelanggan bagi membaiki
keputusan Indeks Kepuasan Pelanggan
(CSI)
Mengadakan Hari Terbuka Jabatan
Sumber Manusia & Pentadbiran untuk
promosi perkhidmatannya kepada orang
awam i.e. kemudahan pencetakan,
perkhidmatan kantin, kemudahan telefon
dan pos
Mengendalikan Bengkel AKP dan CSI
Meny empur nak an pengambi l an
tambahan untuk mengisi kekosongan
jawatan Pengawal Keselamatan
Sebagai rakan bisnes kepada Bahagian Teras TNB dan anak syarikatnya, Bahagian Perkhidmatan
Korporat (BPK) melalui jabatan-jabatan di bawah kawalannya iaitu Perkhidmatan Keselamatan &
Risikan, Perkhidmatan Harta, Perkhidmatan Logistik dan Perkhidmatan Sokongan, memainkan peranan
dalam memberi perkhidmatan sokongan untuk memastikan TNB mencapai objektifnya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 111
ULASAN OPERASI
PERKHIDMATAN KORPORAT (SAMB.)
operasi kecurian arus elektrik. Lanjutan daripada
itu, pihak JPK&R seringkali diberi kepercayaan
untuk mel aksanakan tugas-tugas penti ng
melangkaui tugas hakiki jabatan.
Program l ati han dan pembangunan yang
berterusan akan diadakan pada setiap tahun bagi
tujuan meningkatkan kefahaman, pengetahuan
dan memperbaiki kemahiran anggota kerja dalam
tugas keselamatan.
Peranan menjaga keselamatan negara dan aset
TNB daripada disabotaj dan perisikan dari unsur-
unsur yang tidak diingini adalah sangat penting
dan kritikal. Isu sebegini telah dibincangkan di
peringkat TNB dan di peringkat badan/agensi
kerajaan yang berkaitan. JPK&R sentiasa bekerja-
sama rapat dengan agensi/pihak penguatkuasaan
bagi memastikan satu pendekatan yang efektif
dan menyel uruh dapat di bangunkan bagi
menghadapi cabaran/halangan tersebut.
Sel ari dengan perubahan teknol ogi dan
kepelbagaian kaedah keselamatan, JPK&R kini di
ambang transformasi profil dan peralihan imej
dari keutamaan dal am i ndustri kawal an
keselamatan, berhasrat menjadi pakar dalam
semua aspek keselamatan dan sentiasa berada
di barisan hadapan dalam arena keselamatan
negara.
Fokus operasi utama Jabatan Perkhidmatan
Harta (JPH) dalam menyokong Bahagian
Perkhidmatan Korporat merealisasikan visi dan
mi si TNB adal ah dengan menyedi akan
perkhidmatan pengurusan hartanah yang lebih
efektif.
Jabatan ini terdiri daripada enam (6) unit iaitu
Perancangan dan Pembangunan Harta, Perolehan
Tanah, Pengurusan Projek, Pengurusan Harta,
Senggaraan Harta dan Khidmat Sokongan.
Objektif jabatan ini adalah untuk meningkatkan
lagi nilai aset TNB menerusi perkhidmatan
pembangunan, pengurusan dan senggaraan harta
yang cemerlang.
Bagi mencapai tujuan tersebut, JPH memberi
penumpuan kepada penggunaan aset yang
maksima dan menjana hasil daripada aset-aset
MATLAMAT BAHAGIAN
BPK akan sentiasa memberi perkhidmatan yang
berkesan dan berhemah kepada pelanggan
dalaman dan luar selaras dengan visi dan misi
TNB serta Pelan Strategik 20 tahunnya dan
mendokong objektif TNB memacu ke arah
Kecemerlangan Perkhidmatan pada 2010. Fokus
teras operasi Bahagian ini adalah memberikan
keyakinan serta kepastian kepada Pihak-Pihak
Berkepentingan TNB terhadap kawalan dan
keselamatan aset-aset/pemasangan daripada
segal a ancaman dan pencerobohan bagi
memastikan bekalan tenaga yang berterusan.
Bahagian juga beriltizam menyumbang secara
ber kesan kepada mat l amat bi snes dan
perkembangan TNB melalui tambah nilai,
pembai kan kecekapan serta menyedi akan
perkhidmatan terbaik.
RINGKASAN OPERASI
BPK menyediakan perkhidmatan sokongan yang
penting dengan memastikan semua aset/
pepasangan dilindungi dan dikawal dengan
selamat, terutama aset-aset yang ditakrifkan
sebagai Sasaran Penting Negara. Justeru itu,
Jabatan Perkhidmatan Keselamatan &
Risikan (JPK&R) diamanahkan bukan saja
memberi perlindungan kepada aset-aset TNB
malah juga aset-aset negara daripada ancaman
dan pencerobohan. Jabatan sentiasa mengambil
langkah-langkah pro-aktif menguatkuasakan polisi
dan prosedur dengan lebih ketat, menggunapakai
dan melaksanakan tindakan undang-undang yang
berkaitan serta berkongsi maklumat secara efektif
di pelbagai peringkat.
JPK&R terdiri daripada 4 unit iaitu Operasi,
Perancangan & Pengurusan Krisis, Siasatan &
Risikan, dan Khidmat Sokongan. JPK&R telah
dipertanggungjawabkan untuk memberi kawalan
keselamatan di ribuan pepasangan TNB di seluruh
Negara walaupun dengan sumber yang terhad di
mana kekuatan anggota kerja di jabatan ini
seramai 33 eksekutif dan 928 bukan eksekutif.
Selain kawalan keselamatan, JPK&R memberikan
perkhidmatan Siasatan & Risikan untuk menyiasat
kes-kes jenayah yang melibatkan aset TNB dan
juga memberikan bantuan kepada SMOD dalam
TNB yang tidak digunakan lagi untuk operasi. Di
samping itu, jabatan ini juga telah melaksanakan
beberapa inisiatif ke arah pencapaian visi
SE10/10. Ianya termasuklah Inisiatif Penjimatan
Tenaga Elektrik selaras dengan objektif Ops-Trim
X, mewujudkan jadual kadar harga bagi kerja-
kerja senggaraan, perlantikan panel konsultan
dan pegawai penilaian, pengujudan Polisi Aset
bagi menjelaskan pengurusan aset di TNB dan
juga penggunaan kad NTSP kepada semua
kontraktor yang melaksanakan kerja-kerja di
bawah seliaan JPH.
JPH juga berusaha untuk mempertingkatkan serta
mengekalkan perkhidmatan yang berkualiti dan
berdaya harap kepada semua pelanggannya.
Jabatan Perkhidmatan Logistik (JPL) terdiri
daripada tiga (3) unit operasi utama iaitu
Pengurusan Fret, Pengurusan Kenderaan dan
Perkhidmatan Set Janakuasa Bergerak. Sebagai
pembekal perkhidmatan logistik setempat dan
bersepadu yang menyokong bisnes teras dan
anak-anak syari kat, peranan JPL adal ah
memastikan keperluan logistik di TNB secara
keseluruhan diuruskan dan dikendalikan secara
profesional dengan kos efektif, tepat pada masa
dan selamat.
JPL juga memainkan peranan yang penting di
dalam memastikan keperluan logistik TNB
dipenuhi mengikut keperluan pelanggan dan
meningkatkan tahap kepuasan mereka. Pelbagai
inisiatif telah dilaksanakan antaranya penyemakan
prestasi semua panel worksyop mengikut
piawaian kualiti yang ditetapkan, pelantikan
panel worksyop yang lebih efisyen, penyemakan
semula jadual kadar harga bagi pengangkutan
darat yang lebih efisyen, pemusatan semua data
kenderaan, mengadakan audit fizikal bagi semua
kenderaan TNB, pelancaran Sistem Pengurusan
Kenderaan Bersepadu bagi pengurusan kenderaan
di TNB, peningkatan jumlah pemandu enjin yang
bertauliah dan peningkatan nilai tambah dan
penjimatan melalui operasi harian pengurusan
fret, pengurusan kenderaan dan perkhidmatan set
janakuasa bergerak.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 112
Jabatan Kewangan memberi tumpuan kepada
perancangan bajet, memantau OPEX dan CAPEX,
tanda teg aset, kawalan bajet dan pengurusan
kewangan yang berkaitan.
PROJEK-PROJEK UTAMA
Jabatan Perkhidmatan Keselamatan &
Risikan (JPK&R) telah diberi tanggungjawab
untuk melaksanakan projek Sistem Pengurusan
Keselamatan Bersepadu (ISMS) dengan bajet
tahunan sebanyak RM10 juta. ISMS merupakan
kombinasi kaedah kawalan keselamatan dalam
satu Sistem Kawalan untuk menjaga keselamatan
aset TNB daripada ancaman dan pencerobohan.
Walaupun berbagai komponen dalam projek ini
telah berjaya dilaksanakan, masih banyak lagi
projek dalam perancangan bagi melengkapi
keselamatan berterusan. Antaranya termasuk
Sistem Pencegahan seperti menaiktaraf pagar
kesel amatan, l ampu, Si stem Pengesanan
menerusi pemasangan CCTV dan mewujudkan
Kumpulan Bertindak. Beberapa kenderaan
tambahan telah diperolehi bagi memudahkan
pergerakan pasukan petugas tersebut.
Jabatan Perkhidmatan Sokongan (JPS)
merangkumi Jabatan Perancangan & Prestasi,
Jabatan Sumber Manusia & Pentadbiran dan
Jabatan Kewangan, setiap satu berperanan
memberi berbagai jenis perkhidmatan kepada
berbagai kategori pelanggan dengan keperluan
dan jangkaan yang tinggi.
Jabatan Sumber Manusi a & Pentadbi ran
memai nkan peranan yang penti ng dal am
pengambilan pekerja untuk keperluan Bahagian.
Selain daripada itu, Jabatan ini juga ditugaskan
memantau latihan dan pembangunan pekerja
dengan program-program yang khusus bagi
meningkatkan pengetahuan, kepakaran, dan
kecekapan yang diperlukan dalam bidang
pengkhususan mereka. JSM&P juga memberi
khidmat sokongan kepada kumpulan dalam
khidmat percetakan, e-arkib, dan pengurusan pos,
telefon dan perkhidmatan kantin di Kompleks Ibu
Pejabat.
Jabatan Perancangan & Prestasi berperanan
merancang KPI untuk Bahagian, memantau
prestasi, menyelaraskan BPA dan pelaporan. Ia
juga menyediakan Pengurusan Kualiti, PSI,
Pengurusan Risiko dan Pengurusan Strategik.
Jabat an Per khi dmat an Har t a ( JPH)
bertanggungjawab terhadap pengurusan dan
pemantauan pembinaan bangunan-bangunan
TNB, stor dan kerja-kerja pengubahsuaian. Dalam
Tahun Kewangan 2008/2009, jabatan ini telah
berjaya melaksanakan 25 projek dengan peratusan
90% siap.
Dengan peningkatan keperluan set janakuasa
bergerak, dua (2) unit set janakuasa bergerak
berkapasiti 800 kw (1000 kva) dibeli untuk
memenuhi keperluan pelanggan. Selain itu,
Jabatan Perkhidmatan Logistik (JPL) juga
membeli beberapa kenderaan dan kenderaan
gunasama setempat bagi menampung operasi
harian.
Bagi menyediakan staf dengan jaringan liputan
yang lebih baik, JPL telah memasang WAN dan
LAN bagi cawangan set janakuasa di Muadzam
Shah, Gong Badak dan Chain Ferry.
PENAMBAHBAIKAN OPERASI
Berbagai program telah dilaksanakan di Bahagian
ini untuk meningkatkan kecekapan operasi. Ini
termasuklah menggunapakai Polisi Sumber
Manusia dan perumusan Pelan Sumber Manusia
seperti penempatan warga kerja keselamatan,
proses penentuan keperluan sumber manusia,
menswastakan perkhidmatan pos, pemusatan
fungsi kewangan, pelan latihan, keselamatan &
kesihatan dan pembangunan kerjaya. Di samping
itu beberapa inisiatif telah dilaksanakan bagi
memantapkan lagi kecemerlangan perkhidmatan
jabatan-jabatan dalam Bahagian. Ini termasuk
pemantauan bulanan pencapaian KPI dan kajian
semula suku tahunan, Pengurusan Risiko, penilaian
kecukupan proses audit, pemantauan pematuhan
Service Level Agreement (SLA) dan analisa
maklumbalas pelanggan serta pengujudan Kerangka
Pengurusan Perhubungan Pembekal Strategik.
Bahagian ini juga telah melaksanakan program
anugerah dan pengiktirafan pekerja, memberi
kuasa kepada semua Ketua Jabatan dalam perkara
operasional dan mengendali latihan warga kerja
bagi meningkatkan kualiti dan mengadakan sesi
dialog bersama pembekal bagi mendapatkan
maklumbalas mutu perkhidmatan yang diberi.
Bahagian juga telah melaksanakan perbandingan-
perbandingan petanda aras bagi menilai kedudukan
terki ni serta peni ngkatan kecekapan dan
penyerapan amalan-amalan yang terbaik.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 113
ULASAN OPERASI
PERKHIDMATAN KORPORAT (SAMB.)
PETUNJUK PRESTASI UTAMA (KPI)
BPK mengukur perkhidmatan mereka melalui
maklumbalas daripada pelanggan, penggunaan
tanda aras, audit dan KPI. Melalui proses Pelan
Bisnes, KPI dikenalpasti bagi menilai tahap
pencapaian Bahagian dalam kategori Kewangan,
Pelanggan, Proses Dalaman dan Pembelajaran &
Pembangunan. KPI yang berkenaan adalah seperti
berikut:
Kewangan
Purata Kos Perkhidmatan (Pengurusan
Bahagian Sokongan)
Peratusan Penyelenggaraan & Pembaikan
berbanding Jumlah Aset Harta (JPH)
Peratusan kerugian disebabkan pelanggaran
peraturan keselamatan (di Pepasangan yang
dikawal) berbanding Jumlah Aset (JPK&R)
Penjimatan gunatenaga di premis-premis
TNB (JPH)
Nilai Tambah (RM) daripada pengurusan
kenderaan, Fret, dan Perkhidmatan Set
Janakuasa Bergerak (JPL)
Nilai Tambah (RM) daripada Aset terbiar
(JPH)
Pelanggan
Indeks Kepuasan Pelanggan Dalaman (CSI)
Peratusan pematuhan sistem keselamatan
Proses Dalaman
Peratusan kesempurnaan tindakan pem-
betulan terhadap laporan Audit (GIA &
PWC)
Jumlah denda yang dikenakan oleh pihak
penguatkuasaan
Peratusan Penyiapan Projek (JPH)
Peratusan Penyiapan Projek (JPK&R)
Pembelajaran & Pertumbuhan
Indeks Kecekapan Organisasi
Pematuhan Pengendalian PMS
Indeks Kajiselidik Suasana Organisasi
Pencapaian AKP
FOKUS PELANGGAN
Memandangkan setiap jabatan dalam BPK
memberi perkhidmatan yang berbagai, maka
keperluan, kehendak dan harapan pelanggan
perlu ditangani dengan sewajarnya. Bahagian
sentiasa mengenalpasti maklumbalas dengan
membuat kajiselidik kepuasan pelanggannya yang
ber bagai kumpul an bagi memper bai ki
perkhidmatannya.
Objektif utama kajiselidik tersebut adalah bagi
membantu Bahagian untuk mengetahui tahap
kepuasan di kal angan pel anggan dan
mengenalpasti langkah-langkah baru untuk
memberi khidmat yang cemerlang kepada
pelanggan. Ia satu langkah yang selaras dengan
wadah penambahbaikan serta pengukuran tahap
kepuasan pelanggan yang berterusan.
Setiap tahun semua jabatan di bawah Bahagian
ini dikehendaki mengedarkan borang kajiselidik
kepada pelanggannya. Setiap jabatan dikehendaki
merangka soalan kajian Indeks Kepuasan
Pelanggan (CSI) di mana soalan bukan hanya
tertumpu kepada perkhidmatan yang diberi, tetapi
juga mengenai kecekapan pekerja serta nilai
bersama TNB. Dengan data-data CSI yang telah
diperolehi daripada setiap jabatan tersebut akan
dianalisa oleh Jabatan Perancangan & Prestasi
bagi memperolehi CSI Bahagian. Keputusan CSI
dan hasil daripada kajiselidik tersebut akan
dimanfaatkan oleh semua jabatan dalam BPK
sebagai asas menangani beberapa langkah
pembetulan yang sewajarnya seperti berikut:
Mengambil langkah pembaikan segera
terhadap isu-isu yang telah dikenalpasti
Mengadakan sesi-sesi dialog/perjumpaan
dengan kerap bersama pelanggan secara
rasmi atau tidak rasmi bagi memahami
kehendak dan hasrat serta mencari jalan
penyel esai an i su-i su yang berbangki t
terhadap perkhidmatan yang diberi
Menyediakan maklumbalas sewajarnya
kepada pelanggan
Memantau, membangun dan melaksanakan
Pelan Pengurusan Hubungan Pelanggan
PROSES PIAWAIAN DAN
PENAMBAHBAIKAN (PSI)
BPK memanf aat kan PSI sebagai wadah
penambahbaikan perkhidmatannya. Bahagian
sedang membangunkan beberapa proses
operasinya bagi mengurus perkhidmatan yang
cemerlang. Setakat ini terdapat 52 prosedur dan
35 proses Arahan Kerja.
Audit Kualiti Dalaman Bahagian (IQA) telah
dijalankan pada 19 hingga 26 Jun 2009. Kesemua
prosedur yang telah didaftarkan dalam sistem
ISO telah diaudit semasa IQA. Terdapat satu
sahaja NCR dan dua puluh OFI dikenalpasti untuk
langkah-langkah pembaikan.
PENGURUSAN SUMBER MANUSIA
Selaras dengan Pelan Strategik TNB 20 Tahun,
BPK telah mengenalpasti beberapa cabaran
kepada kejayaan strategik TNB yang perlu
dititikberat dalam pelan operasinya. Right
processes supported by Right Structure, Right
Attitude, Right Skills and Knowledge and Right
Motivation of its personnel telah dikenalpasti
sebagai sebahagian cabaran tersebut. Selain
daripada proses pengambilan anggota kerja yang
layak dan cekap, Bahagian ini juga menitikberatkan
pembangunan keupayaan yang berterusan
terhadap modal insannya yang cekap dengan
pelaksanaan pelan Perancangan Penggantian
Jawatan, Latihan dan program pembangunan
untuk mengurangkan jurang kecekapan dan
memberi peluang serta galakan melanjutkan
pelajaran mereka. Setakat Ogos 2009, Bahagian
ini mempunyai kekuatan anggota kerja seramai
1,393 warga kerja dalam berbagai bidang
pengkhususan. Berdasarkan analisa prestasi
utama sumber manusia pada tahun-tahun
terdahulu, deskripsi kerja, penilaian analisa PMS
dan rekod latihan (TNA, TNI), Bahagian akan
merancang kalender latihan tahunan bagi
tindakan Bahagian Sumber Manusia Kumpulan
serta merancang program latihan seseorang
eksekutif dalam peningkatan keupayaan dan
kecekapan mereka. Bahagi an j uga tel ah
melaksanakan Pelan HR dan menggunapakai
Dasar Am Pembangunan Sumber Manusia untuk
Pekerja Kumpulan TNB daripada Sumber Manusia
Kumpulan, dalam meningkatkan prestasi pekerja.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 114
Audit Dalaman SEMS telah dilaksanakan
oleh Jawatankuasa Pemandu Bahagian di
Jabatan Perkhidmatan Harta dan Jabatan
Perkhidmatan Logistik pada 23 Jun 2009
sebagai sebahagian daripada persiapan ke
Arah Persijilan SEMS dalam tahun 2011.
PENGURUSAN JALINAN HUBUNGAN/PIHAK
BERKEPENTINGAN
Berbagai kaedah digunakan untuk pengumpulan
data keperluan, kehendak dan hasrat pihak-pihak
berkepentingan. Jalinan baik telah diwujudkan
bersama pihak-pihak yang berkepentingan yang
berkaitan secara langsung dengan operasi
hariannya dapat membantu Jabatan-Jabatan
dalam Bahagian memperbaiki perkhidmatan
mereka. Pihak-pihak Berkepentingan tersebut
adal ah Kementeri an Kewangan, Lembaga
Pembangunan Industri Malaysia, Jabatan Kastam
DiRaja, Lembaga Pelabuhan, Kementerian
Perdagangan Dal am Negeri & Hal Ehwal
Pengguna, Kement er i an Per dagangan
Antarabangsa & Industri, Jabatan Pengangkutan
Jal an, Pol i s Di Raj a Mal aysi a, Puspakom,
Suruhanj aya Pencegah Rasuah Mal aysi a,
Keselamatan Siber Malaysia, Kementerian Sains
& Inovasi, Majlis Keselamatan Negara.
PENGURUSAN KUALITI DAN INISIATIF
BPK sentiasa mencari jalan memperbaiki kualiti
perkhidmatannya. Berbagai kaedah digunapakai
bagi mengumpul data mengenai keperluan,
harapan dan kehendak pelanggan, pekerja dan
pihak-pihak yang berkepentingan. Maklumbalas,
rungutan dan hasil penemuan audit dibincang
untuk mempertingkatkan proses dan perhubungan
sedia ada.
Berbagai inisiatif pengurusan kualiti telah
dilaksanakan oleh Bahagian seperti di bawah
ini:
Menggunapakai AKP sebagai pengukur
keberkesanan pelaksanaan Pelan Strategik
melalui sembilan kriteria utama.
Membina 16 kumpulan WIT dengan objektif
pembaikan kualiti perkhidmatan kepada
pel anggan. Kumpul an i ni menyer t ai
Konvensyen WIT Bahagian Perkhidmatan
Korporat pada Ogos 2009. Ahli kumpulan
terdiri daripada unit-unit yang terdapat
dalam jabatan dan projek yang diutarakan
ada kena mengena pembaikan proses dalam
unit tersebut. Lima tema telah diluluskan
untuk permilihan oleh kumpulan WIT dan ia
adalah Ke Arah Pembaikan Pengeluaran &
Kecekapan, Ke Arah Pembaikan Keselamatan
Tempat Kerja, Ke Arah Penjimatan Kos
Oper asi Bahagi an/Jabat an, Ke Ar ah
Pembaikan Kepuasan Pelanggan, dan Ke
Arah Pencegahan Pencerobohan Aset TNB.
Pelaksanaan aktiviti 5S dalam semua
Jabatan seperti program A Great Cleaning
Day membantu pembaikan suasana tempat
ker j a. Obj ekt i f nya supaya sent i asa
mengekalkan suasana tempat kerja yang
sesuai dan berkesan untuk pengeluaran yang
optima.
Pemantauan Pengurusan Ri si ko untuk
Bahagian bertujuan mempastikan pengawalan
dalaman yang ketat bagi mengurangkan
kemungkinan Bahagian/Jabatan tidak dapat
mencapai objektifnya. Ia juga membantu
mengurangkan kemungkinan-kemungkinan
berl aku kej adi an-kej adi an yang ti dak
diingini.
Bahagian ini juga mengurus dan memantau
prestasi berbagai kategori perkhidmatan vendor
yang terdiri daripada syarikat pengawalan
keselamatan swasta, panel bengkel, panel
pengangkutan, panel pengendali pengangkutan
pelbagai modal (MTO), CELCOM, kontraktor
bangunan & penyelenggaraan, konsultan dan
para vendor am untuk bekalan bahan.
PROSPEK DAN CABARAN
Dalam senario sosio-ekonomi terkini, Bahagian
menghadapi berbagai cabaran terutama terhadap
ancaman kepada infrastrukturnya. Justeru itu,
Bahagi an sent i asa beker j asama dengan
penguatkuasa keraj aan bagi memasti kan
pendekatan strategi dan mekanisma yang teratur
bagi mengurus cabaran tersebut dengan berkesan
dan menyeluruh. Inisiatif juga diambil bagi
mendidik dan meningkatkan kesedaran kepada
orang awam tentang kesan ancaman dan
pencerobohan.
Berbagai inisiatif juga perlu dilaksanakan bagi
membantu TNB berhadapan berbagai cabaran
dengan memastikan prestasi yang tinggi, integriti
dan kecekapan warga kerjanya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 115
SABAH ELECTRICITY SDN BHD
PRESTASI KESELURUHAN SESB
Jualan elektrik di Sabah mencecah RM954 juta berbanding RM854 juta tahun lalu, menunjukkan
peningkatan sebanyak 11.7%. Jumlah unit dijual bagi TK2008/2009 meningkat 9.68% iaitu
3,712.55 GWh berbanding 3,384.74 GWh pada TK2007/2008.
Perbelanjaan operasi yang dilaporkan bagi TK2008/2009 berjumlah RM1,135.20 juta berbanding
RM977.96 juta bagi TK2007/2008 (selepas ditolak subsidi). SESB telah menerima jumlah subsidi
diesel dan bahan api sederhana yang agak besar daripada Kerajaan Malaysia dan dibentangkan
bersih selepas ditolak jumlah subsidi.
Jumlah perbelanjaan operasi melebihi jumlah pendapatan menyebabkan kerugian operasi
berjumlah RM69.53 juta berbanding kerugian operasi sejumlah RM16.44 juta pada TK2008.
Jumlah kos kewangan dan kerugian tukaran asing bagi TK2008/2009 berjumlah RM72.07 juta
berbanding RM65.03 juta pada TK2007/2008 mengakibatkan kerugian bersih, setelah ditolak kos
kewangan sebanyak RM141.6 juta. Kos seunit (CPU) SESB setakat 31 Ogos 2009 sebelum diaudit
ialah 32.30 sen per kWh.
Permintaan maksima tertinggi yang direkodkan TK2008/2009 ialah 703.9 MW manakala jumlah
kapasiti penjanaan terpasang di Sabah adalah 1,048.5 MW (SESB 468 MW dan IPP 580.5 MW).
Indeks SAIDI secara keseluruhannya telah menunjukkan prestasi yang positif di mana terdapat
penurunan SAIDI daripada 4109 minit (TK2005) kepada 2285 minit pada TK2008/2009.
SESB telah dianugerahkan pensijilan ISO9001-2008 oleh SIRIM QAS International Sdn. Bhd. pada
20 Ogos 2009.
BAHAGIAN SUMBER MANUSIA
SESB mempunyai seramai 2,394 orang anggota
kerja yang terdiri daripada 1,438 dalam kategori
teknikal dan 956 dalam kategori bukan teknikal.
SESB menerusi Bahagian Sumber Manusia terus
membangunkan kompetensi dan keupayaan
warga kerjanya sebagai sebahagian daripada
strategi utama untuk meningkatkan produktiviti
dan kecekapan syarikat melalui perkongsian
pintar dengan Institut Latihan Perindustrian (ILP)
Sabah.
BAHAGIAN PENJANAAN
Jumlah kos seunit Bahagian Penjanaan bagi
TK2008/2009 ialah 15.8 sen/kWh dengan
mengambilkira semua stesen janakuasa SESB
(stesen utama, kecil dan luarbandar) dan stesen-
stesen Penjana Bebas. Jumlah keseluruhan unit
yang dijana dan jumlah perbelanjaan yang terlibat
adalah masing-masing 4,441.8 GWh dan RM708.1
juta di mana stesen kecil dan stesen luar bandar
menyumbang hanya 1.22% daripada jumlah unit
yang di j ana dan 2. 3% dar i pada j uml ah
perbelanjaan.
Sebagai strategi mengurangkan keseluruhan kos
penjanaan, Bahagian ini telah memberi tumpuan
kepada stesen-stesen utama SESB, semua stesen
penjana bebas, loji-loji hidro dan gas. Antara
inisiatif yang sedang dan telah dilaksanakan
untuk mencapai matlamat ini adalah Projek
Pengalih Sampah II (Trash Diverter II) di Stesen
Janakuasa Tenom Pangi dan Penggantian Saluran
Ekzos Sisi dan Pintu Peredam di Stesen Janakuasa
Patau-Patau (telah siap pada 15 Julai 2009).
Graf 1 menunj ukkan campuran bahanapi
penjanaan pada akhir Ogos 2009. Penjanaan
daripada bahanapi gas merupakan 60% daripada
jumlah tenaga disusuli oleh MFO 19%, diesel
10% dan hidro, 8%.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 116
BAHAGIAN PENGHANTARAN
Mandat utama Bahagian Penghantaran adalah
untuk memastikan bekalan yang berdaya harap
dan berkual i ti . Dal am usaha menunai kan
tanggungjawab ini, Bahagian Penghantaran telah
menetapkan matlamat-matlamat seperti berikut:
a. Menj al ankan per ancangan, oper asi ,
p e n y e l e n g g a r a a n d a n k e r j a - k e r j a
penambahbaikan sistem penghantaran di
sel ur uh neger i Sabah dan Wi l ayah
Persekutuan Labuan.
b. Mengendali Grid Sabah dengan cara yang
lebih efisien tanpa menjejaskan keselamatan
operasi Grid.
Kebolehharapan bekalan talian-talian penghantaran
menjadi faktor penyumbang kepada imej SESB
kerana talian penghantaran dan pencawang-
pencawang merupakan penghubung antara punca
penjanaan dan sistem pembahagian.
Pada TK2008/2009, Bahagian Penghantaran telah
membuat penst r ukt ur an semul a dengan
mengurangkan bilangan Jabatan daripada lima ke empat Jabatan sahaja. Ini adalah disebabkan oleh
peralihan Unit Perolehan Tenaga ke Bahagian Perancangan Sistem.
Setakat 31 Ogos 2009, bahagian ini telah berjaya mencapai perkara berikut:
Bil. Sasaran dan matlamat
Petunjuk Prestasi Utama/
ukuran Sasaran Pencapaian
1. Indeks Tak Ketersediaan Pusat
Penghantaran
Sistem/Minit 36 31.58
2. Indeks Tempoh Masa Purata
Gangguan Sistem
Gangguan/Titik Penghantaran 0.24 0.287
Sebanyak 21 projek senggaraan dan pembangunan sistem telah dikendalikan oleh Bahagian
Penghantaran iaitu 9 projek telah siap dilaksanakan manakala 12 lagi sedang dalam pelaksanaan dan
dijangka siap dalam tempoh yang dijadualkan.
Projek-projek yang telah disiapkan adalah seperti berikut:
Pembekalan Unit Kawalan Terminal 1. (Remote Terminal Units) serta kerja-kerja yang berkaitan
dengan SCADA (Associated SCADA Interfacing Work).
Pembekalan, Penghantaran, Pemasangan, Pengujian dan Pemulatugasan beberapa Skim Bercatuan 2.
Beban Susut Frekuensi (Under Frequency Load Shedding Schemes) penyuap Pembahagian bagi
11 kV Grid Pantai Timur.
Kerja Penambahbaikan Sistem Perlindungan serta kerja-kerja yang berkaitan rangkaian 33 kV 3.
Sandakan di kawasan Pantai Timur.
Pembekalan, Penghantaran, Pengujian dan Pemulatugasan 4. Low Impedance Busbar Protection untuk
stesen-stesen pencawang 132 kV.
GRAF 1:
Campuran Bahanapi Penjanaan setakat 31 Ogos 2009
Gas IPP 48%
MFO IPP 19%
Gas SESB 12%
Hidro SESB 8%

Diesel SESB 7%
Diesel (Sutera) (IPP) 3%
Biomass (IPP) 2%
PML IPP 0.2%
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 117
SABAH ELECTRICITY SDN BHD (SAMB.)
Pembekalan, Penghantaran, Kerja-kerja 5.
Pengubahsuai an, Pemasangan Tapak,
Pengujian dan Pemulatugasan Kemudahan
Penyelarasan Semakan serta kerja-kerja yang
berkaitan bagi talian 132 kV Penampang-
Beaufort dan talian 132 kV Penampang-
Papar.
Merekabentuk, Pembekalan, Penghantaran, 6.
Kerj a Pemasangan Tapak, Kerj a-Kerj a
Ganti an, Kerj a-Kerj a Pengubahsuai an,
Pengujian dan Pemulatugasan Distance
Protection Relays serta kerja-kerja yang
berkaitan rangkaian penghantaran 132 kV.
Pemasangan perlindungan bagi 66 kV Kabel 7.
Bawah Tanah KKBU-KRMG yang sedia ada
di Simpang Mat Salleh, Coastal Highway.
Pembinaan semula 8. Cable Bridge No. 1 66 kV
TLPT-UMS6 di Tg. Lipat, Likas.
Sebutharga untuk Memunggah, Membuka, 9.
Merekabentuk, Membekal, Menghantar,
Memasang, Menguji dan Memula tugas dua
unit 66 kV Neutral Earthing Resistor di
Stesen Pancawang SESB Melawa, Kota
Kinabalu.
BAHAGIAN PEMBAHAGIAN
Bahagian Pembahagian menyalurkan bekalan
elektrik berpandukan syarat-syarat dan terma-
terma yang termaktub dalam Akta Bekalan
Elektrik 1990, Syarat-syarat Pembekalan Elektrik
1990 dan Electricity Regulations 1994. Bahagian
Pembahagian dibahagikan kepada tiga unit utama
iaitu Unit Teknikal, Perkhidmatan Pengguna &
Pemasaran, dan Zon Operasi. Ketiga-tiga
komponen ini berfungsi dengan harmoni dalam
mengoptimumkan setiap peringkat perkhidmatan
pengguna serta permohonan hingga pemasangan,
dari operasi hingga penyelenggaraan, dari
pengeluaran bil hingga peningkatan tahap
perkhidmatan. Oleh itu, strategi perniagaan yang
berorientasikan pengguna memudahkan pengguna
berinteraksi secara terus dengan SESB. Ia juga
membolehkan SESB memberikan penyelesaian
yang tepat mengikut keperluan pengguna serta
mengambil tindakan dan pembaikan segera
terhadap gangguan bekalan.
Zon Operasi dibahagikan kepada tujuh zon dan bagi meningkatkan operasi dengan lebih efisien setiap
zon diketuai oleh seorang Pengurus Zon.
Zon-zon itu kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kawasan kecil yang diketuai oleh Pengurus
Kawasan. Daerah-daerah yang lebih kecil diketuai oleh Penyelia Kawasan. Ketujuh-tujuh zon itu
adalah:
Zon Kawasan
Tengah Kota Kinabalu dan Tuaran
Barat Beaufort, Papar, Sipitang dan Kuala Penyu
Utara Kota Belud, Ranau, Kudat, Kota Marudu dan Pitas
W.P. Labuan Wilayah Persekutuan Labuan
Timur Sandakan, Kota Kinabatangan, Beluran dan Telupid
Selatan Tawau, Lahad Datu, Semporna dan Kunak
Pedalaman Keningau, Tenom dan Tambunan
Operasi Zon menguruskan semua aktiviti perniagaan dan merupakan barisan hadapan apabila
berinteraksi dengan para pengguna. Zon-zon juga menguruskan perancangan, pembinaan, operasi dan
penyelenggaraan sistem selaras dengan skala dan skop yang diwajibkan. Perkhidmatan Zon/Peringkat
Kawasan merangkumi:
Perumahan 83%
342,813
Komersil 15%
64,302
Industri 1%
2,839
L/Awam 1%
4,029
GRAF 2:
Bilangan Pengguna Mengikut Tarif
Permohonan Bekalan
Perancangan dan Pembinaan
Penyambungan Bekalan
Operasi dan Senggaraan
Perkhidmatan Perjangkaan
Bil dan Kutipan
Perkhidmatan kaunter dan pengurusan aduan
Pusat Pengurusan Panggilan (CMC Tel. No. 15454)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 118
Zon Tengah 34%
140,008
Zon Utara 12%
48,869
Zon Barat 11%
44,331
Zon Timur 13%
54,307
Zon Selatan 18%
73,656
Zon Pedalaman 8%
34,569
Zon W.P. Labuan 4%
18,243
GRAF 3:
Bilangan Pengguna Mengikut Zon
GRAF 4:
Jualan (GWh) Mengikut Tarif
Perumahan 31%
1,162 GWh
Komersil 39%
1,455 GWh
Industri 29%
1,073 GWh
L/Awam 1%
48 GWh
JADUAL 1:
Data Teknikal
Zon
Tengah
Zon
Utara
Zon
Barat
Zon
Timur
Zon
Selatan
Zon
Pedalaman
Zon W.P.
Labuan
Bil PPU 0 2 7 10 7 19 5
Bil PE 11/22 kV 1,634 805 726 670 1,062 531 278
Panjang Talian
Atas
ABC 33 kV 0 52 25 42 33 30 0
Bare 33 kV 0 10 103 129 25 115 31
ABC 11 kV 54 152 100 164 193 87 10
Bare 11 kV 1,367 1,425 859 654 568 784 151
Panjang Talian
Bawah Tanah
33 kV 0 80 0.55 21 42 4 31
11/22 kV 151 114 37 282 97 40 101
Di bawah Pelan Strategik 20 Tahun SESB, tiga Petunjuk Aras Prestasi Utama (KPIs) yang secara
langsung telah dipertanggungjawab kepada Bahagian Pembahagian adalah Indeks Purata Gangguan
Sistem (SAIDI), Kerugian Bukan Teknikal dan Average Collection Period (ACP). Fokus utama Bahagian
Pembahagian adalah melaksanakan jadual senggaraan berkala dan projek-projek peningkatan sistem
voltan tinggi bagi meningkatkan kebolehharapan
sistem. Sebahagian daripada projek senggaraan
yang dilaksanakan adalah:
Pengurusan a. Vegetation bagi sistem 11 kV
dan 33 kV
Senggaraan perlindungan ke atas alatsuis b.
VCB di PMU dan PPU
Senggaraan perlindungan ke atas alatubah c.
33 kV oleh MTM.
Inisiatif ini telah dipertingkatkan lagi dalam
TK2008/2009 manakala bagi projek-projek
memperkukuhkan sistem voltan tinggi sebanyak
39% bajet yang diperuntukan telah dapat
dibelanjakan pada TK2008/2009. Di bawah
inisiatif ini projek yang diberi penekanan adalah
yang menyediakan pembekal-pembekal baru dari
PMU dan mewujudkan rangkaian sistem suabalik
dari pembekal sedia ada.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 119
Unit Perjangkaan di Bahagian ini yang bertanggungjawab untuk mengurangkan kehilangan sistem telah
menggariskan inisiatif-inisiatif kritikal yang memberi impak yang besar kepada tahap kehilangan/losses
terutama Non Technical Losses (NTL) antaranya adalah:
Pemeriksaan Berjadual Jangka-Jangka LPC 100% a. LPC Check.
Pemasangan Jangka kVARh pengguna-pengguna LPC. b.
Pemasangan Jangka Semak pengguna-pengguna LPC. c.
Penukaran jangka usang OPC (>20 tahun). d.
Prestasi pencapaian inisiatif ini bagi TK2008/2009 adalah seperti di Jadual 3. Manakala prestasi
pencapaian kerugian/losses adalah seperti di Graf 4.
JADUAL 2
Bil. KPIs Sasaran Pencapaian %
1 Pemeriksaan Jangka LPC 2,560 2,383 93%
2 Pemasangan Jangka kVARH 20 18 90%
3 Penukaran Jangka Usang OPC 26,315 19,537 74%
GRAF 3:
Pencapaian Kehilangan Sistem (System Losses)
TK2005-TK2009
Indeks SAIDI Bahagian Pembahagian telah dapat
dikurangkan sebanyak 312 minit seperti yang
di tunj ukkan dal am Graf 1. I ndeks SAI DI
keseluruhan sistem SESB menunjukkan arah
aliran menurun sejak tahun 2005.
GRAF 1:
Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem
bagi tempoh TK2005-2009
GRAF 2:
Indeks Tempoh Masa Purata Gangguan Sistem
Keseluruhan TK2008-2009
0 500 1,000 1,500 2,000 2,500 3,000
09
08
07
06
05
838
O
g
o
s

0
9
1,150
1,880
2,583
2,645
TK2009 TK2005-TK2008
0 1,000 2,000 3,000 4,000 5,000
09
08
07
06
05
2,284
1,947
2,717
3,849
4,109
O
g
o
s

0
9
TK2009 TK2005-TK2008
0 5 10 15 20 25
09
08
07
06
05
15.85
18.17
18.81
20.21
22.55
O
g
o
s

0
9
TK2009 TK2005-TK2008
Inisiatif untuk mengurangkan ACP adalah
di per t anggungj awab di bawah uni t
Perkhidmatan Pengguna dan Pemasaran.
Selain dari mempergiatkan aktiviti-aktiviti
harian pemotongan bekalan harian yang
dilaksanakan di peringkat stesen, beberapa
inisiatif baru telah dilaksanakan pada
TK2008/2009 antaranya:
Pemantauan harian terhadap prestasi a.
Pembaca Jangka.
Pemantauan harian terhadap b. unbilled
account.
Melantik vendor bagi melaksana aktiviti c.
pemot ongan bek al an hany a
dilaksanakan di Kawasan Kota Kinabalu,
Sandakan, Tawau, Tuaran, Papar, Lahad
Datu dan Semporna.
Pemantauan berterusan akaun Pengguna- d.
pengguna Kerajaan.
SABAH ELECTRICITY SDN BHD (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 120
Antara aktiviti utama yang telah diadakan di
bawah AKP Customer Focus ialah Prime Visits
yang bertujuan untuk menghargai sumbangan
pel anggan- pel anggan kuasa besar dan
meningkatkan kerjasama serta meningkatkan
komunikasi antara mereka dan SESB. Sehingga
Ogos 2009, sebanyak 33 pelanggan kuasa besar
telah berjaya dilawati oleh seramai 12 orang
anggota Pasukan Pengurusan SESB. Sebagai
tambahan, aktiviti yang sama juga dilaksanakan
oleh para eksekutif di peringkat kawasan.
BAHAGIAN SISTEM MAKLUMAT
Pada TK2008/2009, Bahagian Sistem Maklumat
telah memberi tumpuan kepada proses menaik
taraf Mobile Billing Management System
(MOBIMAS) yang melibatkan pengubahsuaian
aplikasi program-program dan penggantian Hand
Held Terminal (HHT) dan pencetak untuk
meningkatkan mutu perkhidmatan pengebilan.
Pengubahsuaian aplikasi dibuat secara in-house
dan masih dalam pelaksanaan. HHT dan pencetak
akan diganti secara berperingkat-peringkat dan
dijangka bermula pada bulan September 2009,
sebaik sahaja pengubahsuaian aplikasi siap
dibuat.
Rebat untuk bil-bil bulanan pengguna kediaman
(domestik) yang berjumlah sehingga RM20 seisi
rumah telah dilaksanakan semenjak Oktober 2008
seperti yang diumumkan oleh Kerajaan. Kod-kod
program tambahan dalam sistem MOBIMAS dan
SAP untuk memenuhi fungsi baru ini telah
dibangunkan secara in-house.
Tiga Kawasan tambahan seperti Tenom, Sipitang
dan Kota Marudu dengan kelajuan 9.6kbps telah
digantikan dengan streamyx. Dengan penggantian
ini dapat mengurangkan pembayaran sewa talian
lease-line. Dalam usaha untuk menambahbaik,
mengurus serta memantau operasi rangkaian,
beberapa penambahbaikkan seperti Network
Management System, System Backup dan
peralatan wireless telah dilaksanakan. Sistem
firewall telah dinaiktaraf bagi mempertingkatkan
keselamatan dan perlindungan sistem.
JABATAN PEMBANGUNAN ORGANISASI
Jabat an Pembangunan Or gani sasi t er us
memainkan peranannya dalam menyediakan
perkhidmatan sokongan kepada semua Bahagian
dalam SESB, mewujudkan budaya kerja yang
aktif dan dinamis dalam merealisasikan Haluan
Strategik 20 tahun SESB iaitu IF IT IS TO BE, IT
IS UP TO ME. Sorotan pencapaian Bahagian
Pembangunan Organisasi dalam tahun kewangan
adalah seperti berikut:-
Prestasi ACP bagi TK2008/2009 adalah seperti
berikut:-
GRAF 4:
Tren ACP (Hari) TK2004-TK2009
Memorandum Persefahaman ditandatangani
oleh SESB dan National Institute of
Occupation Safety & Health (NIOSH) pada
28 Julai 2009.
Malaysian Productivity Corporation (MPC)
telah menganugerahkan semula Stesen
Sipitang dengan akreditasi Kualiti Cemerlang
5S pada 23 Jun 2009. Juga mengakreditasi
Pencawang Pembahagian Utama, Sipitang
dan Stor Kolombong SESB dengan pensijilan
Kualiti Cemerlang 5S masing-masing pada
23 Jun dan 6 Ogos 2009.
SESB tel ah di audi t ol eh SI RI M QAS
International Sdn Bhd sebagai pematuhan
kepada ISO 9001:2008 dari 12 hingga 21
Mei 2009 dan disahkan menerima pensijilan
ISO 9001:2008 pada 20 Ogos 2009.
Anugerah Kualiti Presiden (AKP)
AKP telah memainkan peranan utama dalam
semua inisiatif kualiti SESB sejak TK2005. Pada
TK2008/2009, AKP telah mempamerkan kemajuan
yang agak besar dengan mencapai pemarkahan
781 dalam penilaian TK2008/2009 seperti yang
diisytiharkan pada mesyuarat penutupan Penilaian
AKP Akhir TK2008/2009 SESB pada 13 Ogos
2009. Selain mesyuarat-mesyuarat Pasukan Kerja
AKP, Penaja Projek dan Majlis Kualiti mengenai
kemajuan tracker board, dan prestasi projek
kualiti, Urusetia AKP telah mengarahkan para
Fasilitator/Penilai AKP SESB supaya mengadakan
hebahan mengenai AKP (AKP roll down) di
seluruh SESB dalam jangkamasa sebulan:
0 20 40 60 80 100
09
08
07
06
05
04
46
55
62
83
91
92
TK2009 TK2004-TK2008
GRAF 5:
Arah Aliran Pemarkahan AKP
0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1,000
09
08
07
06
05
Mata
Outpatient
500-600
Ordinary Man
600-700
Sportsman
700-800
Pro>800 781
729
700
602
524
TK2009 TK2005-TK2008
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 121
Pensijilan 5S
Pencawang Pembahagian Utama (PPU) Sipitang
telah dianugerahkan dengan Pensijilan 5S
daripada Malaysian Productivity Corporation
(MPC) pada 23 Jun 2009. Dijangka lebih banyak
PPU akan diaudit untuk Pensijilan 5S ini di masa
hadapan. Stor Pusat SESB (Stor Pusat Kolombong)
telah juga dianugerahkan Pensijilan 5S oleh MPC
dengan pemarkahan sebanyak 92%. Lebih banyak
lagi stor di wilayah-wilayah SESB akan menjalani
pengauditan 5S untuk pensijilan di masa
hadapan.
Si st em Pengur usan Kecemer l angan
Keselamatan (SPKK (SEMS))
Pengwujudan Kerangka Kualiti SESB pada 2007
tel ah membol ehkan program SPKK/SEMS
mencapai kemajuan yang lebih besar. Dalam
TK2008/2009, empat pusingan program pengukuhan
SPKP/SEMS telah diadakan. Program yang terbaru
adalah sesi taklimat kesedaran keselamatan
kepada keluarga para pekerja. Bengkel mengenai
pengauditan SPKK/SEMS telah juga diadakan di
mana peserta-pesertanya juga termasuk anggota
kerja bukan teknikal. Setakat ini, SESB mempunyai
135 orang juruaudit SPKK/SEMS. Selain itu,
taklimat oleh BOMBA, pemeriksaan barangan dan
penyiasatan kemalangan telah diadakan seperti
yang biasa berlaku.
TK2008/2009 telah menyaksikan langkah yang
besar bagi Jabatan Pembangunan Organisasi, di
mana Pengurus Keselamatan dan Pegawai
Keselamatannya telah membentangkan kertas
kerja di persidangan pertama Keselamatan dan
Kesihatan Pekerjaan di 1Borneo Kota Kinabalu
dan memberi taklimat keselamatan sempena
bengkel anjuran BOMBA Labuan. Peristiwa-
peristiwa ini merupakan sumbangan SESB kepada
masyar akat t empat an dan Masyar akat
Perkhidmatan Juru perunding Keselamatan.
WIT-ICC & WIT-CFT
Kedua-dua WIT-ICC dan WIT-CFT yang telah
ditubuhkan pada TK2007/2008 bertujuan untuk
menanam semangat kerja berpasukan dan
penambahbaikan berterusan di tempat kerja.
Setakat ini, 50 WIT-ICC dan 33 WIT-CFT telah
ditubuhkan di bawah jagaan Penaja Projek.
Pada TK2008/2009 For um WI T- CFT dan
Konvensyen WIT-ICC telah diadakan masing-
masing pada 22-23 Jun 2009 dan 25-26 Jun
2009. WIT-CFT telah mula diadakan di bulan
Oktober 2007 sementara Konvensyen WIT-ICC
yang baru itu pula adalah yang julung kali
di adakan di SESB. WI T- I CC mempunyai
26 pasukan peserta sementara WI T-CFT
mempunyai 19 pasukan peserta. Pemenang-
pemenang Konvensyen WI T- I CC t el ah
dianugerahkan hadiah wang tunai berjumlah di
antara RM1,000 ke RM5,000.
Ketiga-tiga pemenang WIT-ICC telah menyertai
Konvensyen Wilayah Sabah-Sarawak di Kota
Kinabalu pada 13-14 Julai 2009 dan telah
memenangi dua hadiah emas dan satu hadiah
perak. Dua pasukan akan mewakili SESB dalam
Konvensyen ICC peringkat Kebangsaan kelak.
Kesan penting kemajuan WIT-ICC dan WIT-CFT
ialah kematangan peserta dalam menyelesaikan
masal ah yang akan memungki nkan pi hak
Pengurusan memberikan mereka lebih kebebasan
untuk menyelesaikan masalah syarikat. Walau
bagaimanapun, mereka harus menguasai kaedah
Ishikawa dan/atau kaedah menyelesaikan masalah
yang lain, dan diberi pendedahan yang lebih
kerap kepada proj ek WI T-I CC/CFT untuk
membolehkan mereka menjalankan lebih banyak
tugasan yang agak rumit.
Nilai-nilai Bersama
Program Ni l ai -ni l ai Bersama SESB tel ah
dilancarkan pada bulan April 2009. Penyata-
penyata nilai-nilai bersama telah diedarkan dalam
bentuk cetakan, el ektroni k dan hebahan
bersemuka mengenainya telah juga diadakan.
Skim Cadangan
Skim Cadangan SESB melalui pengwujudan
Kerangka Penaja Projek telah dilancarkan pada
TK2008/2009. Borang Skim Cadangan telah
di muat t ur un dal am l aman I nt r a unt uk
membolehkan anggota kerja mengisi borang
tersebut secara langsung. Pada tahun kewangan
Jawatankuasa Skim Cadangan telah menerima
sebanyak 33 cadangan dan pihak pengurusan
telah memberikan penghargaan kepada pemenang
penyumbang cadangan yang terbaik. Skim
Cadangan ini akan dikerahkan untuk mencapai
prestasi yang lebih baik pada tahun kewangan
2009/2010 dan seterusnya.
BAHAGIAN PEROLEHAN
Bahagi an Per ol ehan ber t anggungj awab
meni ngk at k an k eupay aan, k ec ek apan,
keberkesanan, ketelusan, kebertanggungjawaban
dan integriti dalam pengurusan Perolehan dan
Stor di SESB. Bi snes teras bahagi an i ni
merangkumi Perancangan Bahan-bahan, Pembelian
Bahan-bahan dan Perkhidmatan, Penyimpanan
dan Pengagihan barangan stok serta Pembangunan
Vendor.
Bahagian Perolehan sentiasa berazam untuk
memenuhi keperluan dan kepuasan pelanggan.
Untuk tujuan ini, beberapa inisiatif telah
dikenalpasti iaitu:
Meningkatkan prestasi perkhidmatan
Meningkatkan ketersediaan dan kualiti
bahan-bahan
Memastikan pematuhan Prosedur Perolehan
Meningkatkan pulangan bukan tarif
Meningkatkan prestasi pembekal
Program Pembangunan Vendor
SABAH ELECTRICITY SDN BHD (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 122
Meningkatkan Pengurusan rangkaian bekalan
dengan:
Gabungan Strategik dengan Pembuat/
pembekal asal barangan dan anak-anak
syarikat TNB
Pembangunan Usahawan untuk produk
tempatan
Pengudangan vendor
Panel Pembekal/Kontraktor/Bengkel
Jadual Harga Tetap untuk pembelian
kecil tempatan
Melalui pengurusan perolehan yang efisien,
perancangan bahan-bahan yang sistematik dan
pengurusan stor yang cekap, Bahagian Perolehan
a k a n me mp e r t i n g k a t k a n l a g i k u a l i t i
perkhidmatannya bagi mencapai objektif bisnes.
SESB juga memberikan penekanan terhadap
pembangunan syarikat vendor Bumiputera di
samping usaha berterusannya untuk mengecapi
konsep Perkongsian Pintar dengan Vendor yang
berpotensi. Inisiatif tersebut bersama dengan
pencapaiannya termasuk: penganugerahan
kontrak kepada syarikat Bumiputera sebanyak
74% daripada jumlah kontrak-kontrak pada
TK2008/2009, Perikatan Strategik dengan MPC
untuk Program Pembangunan Kualiti Vendor,
Pemeteraian Perjanjian Pertama dengan pengilang
tempatan di bawah Program Pembangunan
Usahawan dan keterhasilan Vendor Managed
Inventories di dalam kontrak-kontrak utama.
PROSPEK
Permintaan elektrik di Sabah dijangka berada
dalam unjuran pertumbuhan sebanyak 7%
setahun sehingga tahun 2010. Permintaan tenaga
dijangka juga akan mencecah sekitar 1,500 MW
pada tahun 2020.
Dal am aspek penj anaan tenaga el ektri k,
perancangan jangka sederhana dan jangka
panjang SESB akan lebih tertumpu kepada
pengurangan kebergantungan kepada penggunaan
minyak sebagai bahan api utama dan SESB perlu
mempelbagaikan bahan api bagi menjamin
sekuriti bekalan (security of supply). Rancangan
penambahan kapasiti penjanaan jangka panjang
akan melihat peningkatan sumber kuasa hidro
sebagai komponen utama dalam Campuran
Penjanaan (Generation Mix). Di samping itu, bagi
memastikan kepelbagaian penggunaan bahan
bakar untuk penjanaan elektrik, stesen janakuasa
berasaskan arang batu akan dipertimbangkan
sebagai alternatif kepada stesen janakuasa stim
yang menggunakan gas sebagai bahan bakar.
Oleh yang demikian, Loji Janakuasa Arang Batu
pertama di Sabah dijangka akan mula beroperasi
pada 2015.
Dal am aspek perancangan pembangunan
rangkaian talian penghantaran pula, pelan jangka
pendek SESB akan lebih tertumpu kepada
pengukuhan si st em unt uk meni ngkat kan
kestabilan serta kebolehharapan bekalan di
samping menampung jangkaan pertambahan
permintaan elektrik di negeri Sabah. Perancangan
rangkaian talian penghantaran jangka panjang
akan bergantung kepada lokasi dan sumber
penjanaan yang dikenalpasti. Pelaksanaan
rangkaian 275 kV yang bersepadu (termasuk
menaiktaraf rangkaian 132 kV di bahagian Pantai
Timur Sabah kepada 275 kV dan membina
275 KV Southern East-West Link) sebagai tulang
belakang kepada sistem rangkaian talian
penghantaran di Sabah turut diberi perhatian
khusus tahun ini dan seterusnya dijangka akan
disambungkan melalui sistem sambungtara ke
negara jiran seperti Sarawak dan Brunei di masa
hadapan.
SESB juga telah menetapkan sasaran mencapai
liputan bekalan elektrik sebanyak 90% menjelang
2010 bagi membolehkan rakyat di negeri Sabah
mendapat manfaat daripada bekalan elektrik dan
ini adalah sebahagian daripada sumbangan SESB
terhadap pembangunan sosial dan ekonomi
negeri Sabah.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 123
MAKLUMAT
KORPORAT
JAWATANKUASA AUDIT
LEMBAGA PENGARAH
TAN SRI DATO LAU YIN PIN @ LAU YEN BENG
(Pengerusi Jawatankuasa)
DATO MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI
TAN SRI DATO HARI NARAYANAN A/L GOVINDASAMY
DATO ZAINAL ABIDIN BIN PUTIH
JAWATANKUASA PENAMAAN DAN
GANJARAN LEMBAGA PENGARAH
TAN SRI LEO MOGGIE
(Pengerusi Jawatankuasa)
DATO MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI
TAN SRI DATO HARI NARAYANAN A/L GOVINDASAMY
DATO FUAD BIN JAAFAR
TAN SRI DATO SERI SITI NORMA BINTI YAAKOB
L
E
M
B
A
G
A

P
E
N
G
A
R
A
H
TAN SRI LEO MOGGIE
(Pengerusi, Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
(Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif)
(Pengarah Eksekutif Bukan Bebas)
DATO PUTEH RUKIAH BINTI ABD MAJID
(Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
DATO MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI
(Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
TAN SRI DATO LAU YIN PIN @ LAU YEN BENG
(Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas)
TAN SRI DATO HARI NARAYANAN A/L
GOVINDASAMY
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
DATO ZAINAL ABIDIN BIN PUTIH
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
DATO FUAD BIN JAAFAR
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
TAN SRI DATO SERI SITI NORMA BINTI YAAKOB
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
(Dilantik pada 12 September 2008)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 124
SETIAUSAHA SYARIKAT
NOR ZAKIAH BINTI ABDUL GHANI
(LS 0008795)
PENDAFTAR SAHAM
SYMPHONY SHARE REGISTRARS
SDN. BHD.
Aras 26, Menara Multi-Purpose
Capital Square
No. 8, Jalan Munshi Abdullah
50100 Kuala Lumpur, Malaysia
BANK-BANK UTAMA
MALAYAN BANKING BERHAD
Aras 1, Tower A
Dataran Maybank
No. 1, Jalan Maarof
59000 Kuala Lumpur, Malaysia
CIMB BANK BERHAD
No. 21 & 23, Lorong Ara Kiri 1
Lucky Garden, Bangsar
59100 Kuala Lumpur, Malaysia
BANK ISLAM MALAYSIA BERHAD
Cawangan KL Sentral
Tingkat Bawah, No. CS/3B/G
Blok 3B, Plaza Sentral, KL Sentral
50474 Kuala Lumpur, Malaysia
JURUAUDIT LUAR
TETUAN PRICEWATERHOUSECOOPERS
(No. AF: 1146)
Aras 10, 1 Sentral
Jalan Travers
Kuala Lumpur Sentral
P. O. Box 10192
50700 Kuala Lumpur, Malaysia
PENYENARAIAN BURSA
SAHAM
PASARAN UTAMA
Bursa Malaysia Securities Berhad, Malaysia
(Tersenarai pada 28 Mei 1992)
PENARAFAN
(setakat 10 Oktober 2009)
Baa1 (Moodys)
BBB (Standard & Poors)
AA1 (Rating Agency Malaysia)
AA+ (Malaysian Rating Corporation Berhad)
AMERICAN DEPOSITORY
RECEIPTS PROGRAMME (ADR)
ADR Tahap 1
PEJABAT BERDAFTAR DAN IBU PEJABAT
TENAGA NASIONAL BERHAD
No. 129, Jalan Bangsar
59200 Kuala Lumpur, Malaysia
Telefon : 603-2296 5566
Faks : 603-2283 3686
Laman web : www.tnb.com.my
Sistem Maklumat Whistle Blowing : Talian Bebas Tol 1-800-888-862
http://wbis.tnb.com.my
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 125
TNEC CONSTRUCTION SDN. BHD. (100%)
TNEC OPERATIONS AND MAINTENANCE
SDN. BHD. (100%)
BANGSAR ENERGY SYSTEMS SDN. BHD. (100%)
ABRAJ COOLING LLC (49%)
JANA LANDFILL SDN. BHD. (20%)
TNB LIBERTY POWER LIMITED (100%)
STRUKTUR
KORPORAT KUMPULAN
(setakat 10 Oktober 2009)
UNITEN R & D SDN. BHD. (100%)
TENAGA CABLE INDUSTRIES SDN. BHD. (76%)
NORTHERN UTILITY RESOURCES SDN. BHD. (20%)
LAHAD DATU HOLDINGS SDN. BHD. (100%)
INDEPENDENT POWER INTERNATIONAL LTD. (100%)
TNB ENGINEERING CORPORATION SDN. BHD. (100%)
TNB ENGINEERS SDN. BHD. (100%)
TNB ENERGY SERVICES SDN. BHD. (100%)
TNB FUEL SERVICES SDN. BHD. (100%)
TNB JANAMANJUNG SDN. BHD. (100%)
TNB POWER DAHARKI LTD. (100%)
TNB REPAIR AND MAINTENANCE SDN. BHD. (100%)
TNB RESEARCH SDN. BHD. (100%)
UNIVERSITI TENAGA NASIONAL SDN. BHD. (100%)
TNB CAPITAL (L) LTD. (100%)
TNB VENTURES SDN. BHD. (100%)
POWER AND ENERGY INTERNATIONAL
(MAURITIUS) LTD. (100%)
TNB INTEGRATED LEARNING SOLUTION SDN. BHD. (100%)
SABAH ELECTRICITY SDN. BHD. (82.76%)
MALAYSIA TRANSFORMER MANUFACTURING
SDN. BHD. (100%)
TENAGA SWITCHGEAR SDN. BHD. (60%)
KAPAR ENERGY VENTURES SDN. BHD. (60%)
ORION MISSION SDN. BHD. (100%)
TNB OPERATIONS & MAINTENANCE
INTERNATIONAL LTD (100%)
TRICHY POWER LIMITED (100%)
TRICHY ENERGY LIMITED (100%)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 126
NOTA:
Senarai penuh Syarikat-syarikat di bawah Tenaga Nasional
Berhad dinyatakan dalam Nota 15 hingga Nota 17 kepada
Penyata Kewangan di muka surat 242 hingga 252 dalam
Laporan Tahunan ini.
SYARIKAT-SYARIKAT BERSEKUTU/PELABURAN
FTJ BIOPOWER SDN. BHD. (24.5%)
JIMAH ENERGY VENTURES HOLDING
SDN. BHD. (20%)
FIBRECOMM NETWORK (M) SDN. BHD. (49%)
TEKNOLOGI TENAGA PERLIS CONSORTIUM
SDN. BHD. (20%)
PERUSAHAAN OTOMOBIL ELEKTRIK (MALAYSIA)
SDN. BHD. (20%)
GB3 SDN. BHD. (20%)
LABUAN REINSURANCE (L) LTD. (10%)
FEDERAL POWER SDN. BHD. (8.91%)
BAKUN HYDRO-ELECTRIC CORPORATION
SDN. BHD. (6.67%)
EKUITI DIKAWAL BERSAMA
SEATRAC SDN. BHD. (50%)
(Dahulunya dikenali sebagai
Sime Darby Power Link Sdn. Bhd.)
YAYASAN AMANAH
YAYASAN TENAGA NASIONAL
RETIREMENT BENEFIT TRUST FUND
YAYASAN CANSELOR UNIVERSITI TENAGA NASIONAL
SAUDI-MALAYSIA WATER &
ELECTRICITY COMPANY LIMITED (50%)
SAUDI-MALAYSIA OPERATION AND
MAINTENANCE SERVICES COMPANY
LIMITED (30%)
TOMEST ENERGY MANAGEMENT SDN. BHD. (51%)
SELESA ENERGY SYSTEMS SDN. BHD. (70%)
OASIS PARADE SDN. BHD. (100%)
MALAYSIAN SHOAIBA CONSORTIUM
SDN. BHD. (20%)
LAHAD DATU ENERGY SDN. BHD. (100%)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 127
STRUKTUR
ORGANISASI
KETUA JURUAUDIT DALAMAN
JAWATANKUASA
LEMBAGA PENGARAH
SETIAUSAHA SYARIKAT
LEMBAGA PENGARAH PRESIDEN/KETUA PEGAWAI
EKSEKUTIF
(setakat 10 Oktober 2009)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 128
NAIB PRESIDEN KANAN
(OPERASI & TEKNIKAL)
BISNES TERAS BISNES BUKAN TERAS
Naib Presiden
Bahagian Penjanaan
Naib Presiden
Bahagian Penghantaran
Naib Presiden
Bahagian Pembahagian
PENGURUSAN PERUSAHAAN PERKHIDMATAN KORPORAT
Ketua Pegawai Kewangan/
Naib Presiden Kewangan Kumpulan
Bahagian Kewangan
Pengurus Besar Kanan
Bahagian Perkhidmatan Korporat
Naib Presiden
Bahagian Hal Ehwal Korporat
Naib Presiden
Bahagian Perancangan
Naib Presiden
Bahagian Sumber Manusia
Ketua Pegawai Maklumat
Bahagian Teknologi Maklumat dan Komunikasi
Ketua Pegawai Perolehan
Bahagian Perolehan
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 129
KALENDAR
PERISTIWA
SEPTEMBER 2008
Kerajaan memansuhkan levi keuntungan berlebihan
Kerajaan memansuhkan serta merta pelaksanaan levi keuntungan berlebihan yang dikenakan ke atas Penjana Bebas (IPP)
dan menggantikannya dengan bayaran sekali saja yang bersamaan dengan jumlah levi bagi satu tahun. Kerajaan juga
menggantung rundingan semula perjanjian pembelian kuasa (PPA) sehingga siap kajian penstrukturan semula industri
bekalan elektrik. Levi keuntungan berlebihan ke atas IPP dikuatkuasakan Kerajaan bermula 1 Julai 2008, sementara pada
24 Julai 2008, Kerajaan memaklumkan rundingan semula PPA dengan IPP akan dimulakan.
OKTOBER 2008
Rebat dari Kerajaan untuk bil elektrik RM20 ke bawah
Pemansuhan bayaran bil elektrik berjumlah RM20 ke bawah berkuatkuasa pada 1 Oktober.
Kemudahan di bawah Bajet 2009 ini memanfaatkan seramai 970,000 pengguna elektrik. Kerajaan
membayar lebih kurang RM12 juta sebulan kepada TNB bagi menanggung kos tersebut.
NOVEMBER 2008
International Energy Security Forum 2008
Acara International Energy Security Forum 2008 telah berjaya diadakan
pada 12 November 2008 dengan dihadiri oleh lebih daripada 300
peserta dari pelbagai sektor dan industri. Forum yang bertema Ensuring
Energy Security in the 21st Century telah membentangkan topik-topik
utama yang merangkumi cabaran-cabaran tenaga global, polisi dan
strategi untuk sekuriti tenaga dan opsyen-opsyen tenaga untuk keperluan
masa hadapan.
OKTOBER 2008
Majlis Menandatangani Perjanjian Persefahaman
Penajaan TNB Kepada PHM
TNB telah menandatangani perjanjian persefahaman (MoU) dengan
Persekutuan Hoki Malaysia yang seterusnya menjadikan syarikat utiliti ini
sebagai penaja utama Kejohanan TNB-Liga Hoki Malaysia tahun 2008.
NOVEMBER 2008
Majlis Menandatangani Perjanjian Kolektif 2008 Di Antara TNB Dengan
Kesatuan TNB
Perjanjian ditandatangani oleh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif TNB, Dato Sri Che Khalib
Mohamad Noh, selaku wakil pengurusan manakala Kesatuan TNB diwakili oleh Pengerusi
Kesatuan Percantuman Pekerja-Pekerja TNB (KPPPTNB) dan Kesatuan Pegawai-Pegawai Rendah
TNB (KPPRTNB), dan disaksikan oleh Pengerusi TNB, Tan Sri Leo Moggie.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 130
DISEMBER 2008
Mesyuarat Agung Tahunan TNB Ke-18
Mesyuarat yang dipengerusikan oleh Tan Sri Leo Moggie Pengerusi TNB turut disertai
Dato Sri Che Khalib Mohamad Noh, Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif, Ahli-ahli
Lembaga Pengarah, Pengurusan Tertinggi serta para pemegang saham termasuk
tetamu jemputan dari Kementerian.
NOVEMBER 2008
Majlis Menandatangani Perjanjian Tambahan Kedua Royalti Air
Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud, Kenyir, Terengganu
Kerajaan Negeri Terengganu menerima royalti air kira-kira RM11.3 juta setahun untuk
tempoh 10 tahun hasil perjanjian tambahan tersebut. TNB akan membina projek hidroelektrik
kedua di Hulu Terengganu bagi meningkatkan sumber bekalan elektrik negara.
NOVEMBER 2008
Perjanjian Kolektif Persatuan Eksekutif TNB (PET)
Upacara menandatangani perjanjian telah dilaksanakan oleh Tan Sri Leo Moggie
Pengerusi TNB dan Dato Sri Che Khalib Mohamad Noh, Presiden/Ketua Pegawai
Eksekutif sementara Encik Abdul Syukor Hassan, Yang DiPertua PET dan Encik Anuar
Ahmad Abidin, Setiausaha Kehormat, PET mewakili PET.
JANUARI 2009
Pelancaran CMC Pulau Pinang
Pusat operasi CMC Zon Utara yang bertempat di Pulau Pinang merupakan gabungan operasi
CMC dari negeri Pulau Pinang, Kedah, Perlis dan Perak. Ia beroperasi 24 jam sehari untuk
memantau operasi perkhidmatan pelanggan dan penerimaan panggilan ke TNB CareLine
15454 serta meningkatkan kecekapan pengurusan perkhidmatan TNB CareLine.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 131
KALENDAR
PERISTIWA (SAMB.)
JANUARI 2009
Majlis Pelancaran Electronics Bills Presentment Maybank dengan
TNB
TNB dan Maybank mengorak langkah dalam perkhidmatan pembayaran elektronik
dengan pelancaran Perkhidmatan Bil Secara Online melalui Maybank2u.com. Dengan
perkhidmatan baru ini, pengguna tidak perlu menunggu bil elektrik bagi menjelaskan
bayaran, malahan boleh menyemak jumlah bayaran bil elektrik dan membuat bayaran secara
online.
JANUARI 2009
Perlanjutan tempoh perlantikan Pengerusi TNB
TNB mengumumkan perlanjutan tempoh perlantikan Tan Sri Leo Moggie sebagai
Pengerusi Bukan Eksekutif TNB selama dua tahun lagi bermula 12 Mac 2009.
JANUARI 2009
Kerajaan meluluskan Projek Hidroelektrik Bakun diambil alih
Sarawak Energy Bhd (SEB) dan TNB mengumumkan menerima mandat daripada
Kerajaan untuk mengambil alih operasi Projek Hidroelektrik Bakun di Sarawak
daripada Sarawak Hidro Sdn Bhd. Operasi ambil alih ialah melalui perjanjian pajakan
dan kedua-dua rakan kongsi akan membangunkan sistem transmisi bagi mengeksport
tenaga elektrik dari Sarawak ke Semenanjung Malaysia.
FEBRUARI 2009
Majlis Penyerahan Projek Menaiktaraf Infrastruktur
TNB menyerahkan Pusat Kelip-Kelip Kuala Selangor kepada Majlis Daerah Kuala
Selangor selaras dengan selesainya kerja-kerja menaiktaraf infrastruktur di pusat ini.
MAC 2009
Ketua Pegawai Eksekutif (CEO) Terbaik di Malaysia Tahun 2008
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif TNB, Dato Sri Che Khalib Mohamad Noh dianugerahkan
oleh Business Times dengan penghormatan Ketua Pegawai Eksekutif Terbaik di Malaysia
Tahun 2008 (Malaysias CEO of the Year 2008). Anugerah tertinggi ini diberi khusus kepada
pemimpin-pemimpin yang telah berjaya mendorong organisasi mereka ke tahap kemuncak
industri sambil meninggalkan kesan positif yang berlanjutan melalui kepakarannya dalam
pengurusan perniagaan, pengusahaan, inovasi dan prestasi.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 132
APRIL 2009
Simposium Keselamatan Kesihatan Pekerjaan & Alam Sekitar
Objektif utama simposium ini adalah untuk mempertingkatkan lagi pengalaman mengenai
keselamatan dan kesihatan perkerjaan di kalangan warga pengamal keselamatan dan
kesihatan perkerjaan (Safety Practitioners).
MAC 2009
TNB Menandatangani Memorandum Perjanjian Persetujuan dengan
FOMCA untuk menyokong kesedaran kecekapan tenaga
TNB telah menandatangani memorandum perjanjian persetujuan dengan Gabungan
Persatuan-Persatuan Pengguna-Pengguna Malaysia (FOMCA) sebagai tanda komitmen
Syarikat kepada Kempen Kesedaran Kecekapan Tenaga Kebangsaan untuk mengalakkan
kecekapan tenaga di kalangan pengguna domestik dan industri.
MEI 2009
Lawatan T.Y.T Xaisengly Tengbiachue, Menteri di Jabatan Perdana
Menteri Laos ke TNB
TNB menerima kunjungan Yang Hormat T.Y.T Xaisengly Tengbiachue, Menteri di Jabatan
Perdana Menteri Laos yang juga merupakan Presiden Jawatankuasa Kebangsaan untuk
Pembangunan Perniagaan Laos bagi mempelajari pengalaman Malaysia berhubung syarikat
milik kerajaan di negara ini.
APRIL 2009
KeTTHA ditubuhkan
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air Malaysia (KeTTHA) ditubuhkan ekoran
daripada rombakan Kabinet dan penstrukturan semula Kementerian oleh Perdana Menteri.
Pertubuhan ini telah berjaya mengedepankan kepentingan teknologi hijau.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 133
KALENDAR
PERISTIWA (SAMB.)
JUN 2009
Majlis Meraikan Kejayaan Pelaksanaan Port Dickson II
di Negeri Sembilan
Kejayaan projek menaik taraf Loji Stesen Janaelektrik Tuanku Jaafar (PDII) telah
ditandakan dengan majlis yang telah dirasmikan oleh Y.B. Datuk Peter Chin Fah Kui,
Menteri Tenaga, Teknologi Hijau dan Air.
JULAI 2009
Pelancaran Maskot Kecekapan Tenaga dan
Laman Web Bahasa Mandarin oleh TNB-FOMCA
Gabungan Persatuan-Persatuan Pengguna-Pengguna Malaysia (FOMCA) dengan kerjasama
TNB telah melancarkan Maskot SWITCH dan Laman Web Bahasa Mandarin bersempena
Kempen Kecekapan Tenaga Kebangsaan (National Energy Efficiency Campaign).
JULAI 2009
Majlis Pelancaran Solar Hibrid Kg. Sungai Peroh, Kluang
oleh Tunku Mahkota Johor
Sistem Solar Hibrid di Kampung Orang Asli Sungai Peroh, Kluang yang memberi
bekalan kepada 23 pengguna yang menetap di perkampungan tersebut telah
sempurna dirasmikan DYAM Tunku Mahkota Johor Tunku Ibrahim Ismail Ibni
Sultan Iskandar Al Haj sempena Kembara Mahkota Johor 2009.
JUN 2009
Majlis Perasmian Sistem Solar Hibrid RPS Dala, Gerik, Perak
TNB mengorak langkah dalam pembekalan elektrik di luar bandar dengan perasmian
sistem solar hibrid RPS Dala di Gerik, Perak oleh DYMM Sultan Perak, Sultan
Azlan Muhibuddin Shah. Sistem ini dapat menjana elektrik melalui penggunaan
panel solar yang lebih mesra alam supaya dapat meningkatkan lagi kualiti hidup
penduduk-penduduk di kawasan yang terpencil seperti ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 134
OGOS 2009
Majlis Pelancaran Buku Coffeetable Kelip-kelip bertajuk
oleh DYMM Sultan Selangor
DYMM Sultan Selangor, Sultan Sharafuddin Idris Shah telah melancarkan buku
coffeetable The Mysterious & Magical World Of Fireflies, Kg. Kuantan, Kuala
Selangor pada 26 Ogos 2009 di majlis berbuka puasa di Masjid Universiti Tenaga
Nasional.
JULAI 2009
Perjanjian Persefahaman dengan Kerajaan Negeri Melaka
TNB menandatangani perjanjian persefahaman (MoU) dengan Kerajaan Negeri Melaka
mengenai Pulau Upeh, Melaka. Menerusi perjanjian ini, kerajaan negeri membeli semula
Pulau Upeh daripada TNB pada harga RM6.5 juta.
OGOS 2009
Perasmian Institute of Energy Policy and Research (IEPRe) UNITEN
Penubuhan institut itu adalah hasil kerjasama UNITEN, Suruhanjaya Tenaga dan Kementerian
Tenaga, Teknologi Hijau dan Air, dalam usaha Kerajaan merangka inisiatif bagi menangani
isu global seperti pencemaran alam sekitar, penipisan lapisan ozon dan pemanasan global.
JULAI 2009
Pelancaran Kempen Rumah Sinar Letrik
Pelancaran Kempen Rumah Sinar Letrik Bank Islam Bhd yang dijayakan bersama antara Bank Islam
Berhad dan TNB bermula 3 Julai hingga 30 September 2009. Di bawah kempen tersebut, Bank Islam
akan membantu pemilik rumah membayar bil elektrik mereka selama lima tahun.
JULAI 2009
Menandakan 100 hari pertama sebagai PM
Datuk Seri Najib Tun Razak menandakan 100 hari pertamanya sebagai Perdana Menteri
dengan mengumumkan 11 langkah mesra-rakyat yang akan diberi perhatian utama oleh
Kerajaan. Salah satu daripada langkah-langkah tersebut ialah meningkatkan bekalan elektrik
di kawasan luar bandar di Sabah dan Sarawak.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 135
SOROTAN
MEDIA
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 136
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 137
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT
Syarikat mengamalkan tanggungjawab seperti
yang digariskan di bawah ini:-
Komposisi Lembaga Pengarah
Pada masa ini, Lembaga Pengarah TNB mempunyai
sembilan (9) ahli yang terdiri daripada seorang (1)
Pengerusi Bukan Eksekutif, seorang (1) Pengarah
Eksekutif, dan tujuh (7) Pengarah Bukan Eksekutif.
Latar belakang yang berbeza di antara ahli
Lembaga Pengarah dalam pelbagai bidang iaitu
kewangan, perundangan, kejuruteraan, pengurusan
dan pentadbiran awam memberi perspektif sangat
berharga dalam mengawasi pengurusan Syarikat.
Profil ringkas mengenai setiap Pengarah boleh
didapati dalam muka surat 166 hingga 171 Laporan
Tahunan ini.
Proses Perlantikan ke Lembaga Pengarah
Perlantikan ke Lembaga Pengarah TNB boleh
dibuat sama ada oleh Pemegang Saham Khas
melalui Artikel 5(2) Tataurus Syarikat atau oleh
Lembaga Pengarah melalui Artikel 133 Tataurus
Syarikat.
Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran Lembaga
Pengarah (BNRC) meneliti kesemua penamaan
dan pencalonan setiap calon yang sesuai bagi
jawatan Pengarah di TNB dan juga anak
syari katnya. Jawatankuasa i ni j uga akan
memastikan pemilihan ahli Lembaga Pengarah
dengan set skil yang tertentu, kepakaran dan
pengetahuan industri yang akan mengukuhkan
lagi komposisi Lembaga Pengarah dan mampu
membuat sumbangan yang ketara terhadap
keberkesanan Lembaga Pengarah tersebut.
Peranan dan Tanggungjawab
Pihak Lembaga Pengarah telah melakarkan
rancangan strategi jangka panjang serta mengkaji
semula prestasi jangka pendek dan sederhana
secara tahunan. Ini adalah untuk memastikan
pelan strategik jangka panjang serta hala tuju
adalah sejajar dengan kehendak pelanggan
semasa dan perubahan dal am j angkaan
kedudukan ekonomi di masa hadapan. Pemantauan
Urus tadbir korporat adalah satu gagasan yang
berkembang, ianya merupakan proses penambah-
baikan yang berterusan yang perlu diberi fokus
oleh apa jua entiti sebagai asas dan kerangka
kerja bagi pengurusan bisnes sesebuah organisasi.
Lembaga Pengarah dalam mengiktirafnya adalah
komited untuk mendokong pelaksanaan dan
amalannya di dalam Syarikat demi memastikan
dapat memberi nilai kepada para pemegang
saham dan yang berkepentingan dipenuhi.
Krisis ekonomi global dalam skala yang belum
pernah terjadi yang tercetus daripada kegagalan
gadaian di Amerika Syarikat bermula 2007 yang
telah menunjukkan bahawa ketiadaan urus tadbir
memberikan implikasi kehancuran apabila gagal
mematuhi amalan urus tadbir yang baik dan
tanpa kawalan.
Lembaga Pengarah dalam tempoh lima (5) tahun
yang lalu telah meletakkan kerangka kerja dan
struktur dengan kawalan dalaman yang diperlukan
berserta semakan yang berterusan bagi
penambahbaikan, berasa yakin akan berupaya
bertahan badai gelora ekonomi walaupun dalam
keadaan operasi yang mencabar.
Lembaga Pengarah dengan sukacita melaporkan
kepada para pemegang saham cara bagaimana
TNB memperkukuhkan aplikasi prinsip-prinsip
yang dinyatakan di dalam Kod Urus Tadbir
Malaysia (Kod).
(A) LEMBAGA PENGARAH
Lembaga Pengarah bertanggungjawab sepenuhnya
dalam mentadbir, membimbing serta memantau
keseluruhan prestasi Syarikat dengan objektif
muktamadnya ialah untuk mempertingkatkan nilai
jangka panjang yang mampan dan sejajar dengan
kepentingan pemegang saham serta pihak
berkepentingan yang lain. Selaras dengan
peruntukan Amalan Baik Kod Urus Tadbir Korporat,
Lembaga Pengarah beriltizam untuk memastikan
oleh Lembaga Pengarah ke atas pencapaian
sasaran bisnes dibuat setiap suku tahunan
sementara laporan kewangan dan prestasi
teknikal pengurusan dilaporkan secara bulanan.
Peranan dan tanggungjawab Pengerusi Lembaga
Pengarah dan Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
adalah berbeza dan berasingan. Pengerusi
bertanggungjawab ke atas perilaku Lembaga
Pengarah dan memastikan agar dalam setiap
perbincangan Lembaga Pengarah yang dijalankan
mengambi l ki ra dan mendengar kesemua
pendapat sebelum sebarang keputusan dibuat.
Pr esi den/Ket ua Pegawai Eksekut i f pul a
bertanggungjawab ke atas pengurusan operasi
bisnes harian bagi memastikan satu imbangan
kuasa yang mantap dapat diwujudkan agar tidak
berlaku pertelagahan dalam proses membuat
keputusan.
Kebertanggungjawaban adalah merupakan
sebahagian dari asas urus tadbir di TNB
sementara Lembaga Pengarah mempunyai
tanggungjawab terhadap pemegang saham, pihak
Pengurusan pula bertanggungjawab kepada
Lembaga Pengar ah. Lembaga Pengar ah
memastikan pihak Pengurusan bertindak dengan
mengambil kira kepentingan Syarikat dan para
pemegang saham seterusnya mempertingkatkan
lagi prestasi Syarikat.
Terdapat perbezaan yang jelas di antara
tanggungjawab Lembaga Pengarah dan pihak
Pengurusan. Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
di bant u ol eh pi hak Pengur usan mel al ui
Jawatankuasa, iaitu Jawatankuasa Tertinggi
Kumpulan, Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan,
Jawatankuasa Tender Pengurusan Kumpulan,
Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan,
Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Bahan Api dan
kesemua Jawatankuasa yang berkenaan pula
bertanggungjawab bagi melaksanakan resolusi
yang telah diluluskan oleh Lembaga Pengarah dan
bertanggungjawab ke atas keseluruhan operasi
harian bisnes Kumpulan serta kecekapan operasi.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 138
Urus tadbir korporat adalah satu gagasan yang berkembang, ianya merupakan proses penambahbaikan
yang berterusan yang perlu diberi fokus oleh apa jua entiti sebagai asas dan kerangka kerja bagi
pengurusan bisnes sesebuah organisasi. Lembaga Pengarah dalam mengiktirafnya adalah komited
untuk mendokong pelaksanaan dan amalannya di dalam Syarikat demi memastikan dapat memberi nilai
kepada para pemegang saham dan yang berkepentingan dipenuhi.
Komposisi Jawatankuasa Lembaga Pengarah dan kehadiran ahli di mesyuarat Jawatankuasa Lembaga Pengarah adalah seperti berikut:-
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng 15/15
Dato Mohammad Zainal bin Shaari 12/15
Tan Sri Dato Hari Narayanan a/l Govindasamy 15/15
Dato Zainal Abidin bin Putih 14/15
Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid 12/12
Dato Mohammad Zainal bin Shaari 8/12
Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng 12/12
Dato Fuad bin Jaafar 11/12
JAWATANKUASA LEMBAGA PENGARAH JAWATANKUASA PENGURUSAN
LEMBAGA PENGARAH
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah
Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah
Jawatankuasa Pencalonan dan Ganjaran
Lembaga Pengarah
Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga
Pengarah
Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan
Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan
Jawatankuasa Tender Pengurusan Kumpulan
Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan
Jawatankuasa Bekalan Tenaga
Jawatankuasa Eksekutif Perolehan Tenaga
Pengurusan Lembaga Pengarah
Lembaga Pengarah telah membentuk sebanyak lima (5) Jawatankuasa Lembaga Pengarah. Lembaga Pengarah telah mengamanahkan tanggungjawab tertentu
kepada Jawatankuasa Lembaga Pengarah yang berkenaan di mana setiap Jawatankuasa Lembaga Pengarah berfungsi berdasarkan terma rujukan masing-
masing yang dinyatakan secara jelas. Jawatankuasa Lembaga Pengarah terlebih dahulu akan membincangkan isu-isu yang berkaitan secara mendalam
sebelum mengemukakan cadangan atau saranan kepada Lembaga Pengarah.
Gambarajah yang menggariskan Jawatankuasa induk yang terlibat dalam proses membuat sesuatu keputusan adalah seperti di bawah:-
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 139
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT (SAMB.)
Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Tan Sri Leo Moggie 7/7
Dato Mohammad Zainal bin Shaari 3/7
Tan Sri Dato Hari Narayanan a/l Govindasamy 7/7
Dato Fuad bin Jaafar 7/7
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob
(dilantik berkuatkuasa 16.10.2008)
4/5
Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Tan Sri Leo Moggie 3/3
Dato Mohammad Zainal bin Shaari 3/3
Dato Zainal Abidin bin Putih 2/3
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob
(dilantik berkuatkuasa 16.10.2008)
3/3
Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob
(dilantik berkuatkuasa 16.10.2008)
1/1
Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid 1/1
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh 0/1
Dato Fuad bin Jaafar 1/1
Terma rujukan utama mengenai Jawatankuasa
Lembaga Pengarah adalah seperti berikut:-
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
Terma-terma rujukan untuk Jawatankuasa
Lembaga Audit digariskan dengan nyata di
bawah laporan Jawatankuasa Audit.
Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah
Unt uk memast i kan pel aksanaan dan
pematuhan terhadap Polisi Perolehan dan
Prosedur TNB serta membuat saranan yang
sesuai (jika ada) kepada Lembaga Pengarah.
Jawatankuasa akan memasti kan TNB
mengamalkan Nilai Baik dengan penuh
integriti dan kebertanggungjawaban;
Untuk memastikan TNB mematuhi segala
undang-undang yang berkaitan, peraturan-
peraturan serta gari s panduan yang
ditetapkan bagi mencapai Amalan Perniagaan
Terbaik dalam pembelian peralatan, bahan-
bahan, kerja atau perkhidmatan;
Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah
mengadakan mesyuarat sekurang-kurangnya
sebulan sekali;
Jawatankuasa telah mengadakan dua belas
(12) mesyuarat untuk Tahun Kewangan ini.
Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran
Lembaga Pengarah
Untuk mengenalpasti dan membuat cadangan
bagi ahli-ahli baru kepada Lembaga Pengarah
dan Anak Syar i kat nya ser t a kepada
Jawatankuasa Lembaga Pengarah;
Untuk membantu Lembaga Pengarah
menyemak keperl uan kepakaran yang
pelbagai, pengalaman dan kuantiti-kuantiti
lain termasuk kompetensi teras serta
kemahiran yang perlu ada dari Pengarah
Bukan Eksekutif;
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 140
Untuk mewujudkan prosedur baru disiplin
atau meminda prosedur yang sedia ada di
mana bersesuaian tertakluk kepada kelulusan
Lembaga Pengarah;
Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah
akan bermesyuarat apabila diperlukan;
Satu (1) mesyuarat telah diadakan dalam
Tahun Kewangan ini.
Mesyuarat Ahli Lembaga Pengarah
Mesyuarat ahli Lembaga Pengarah dijadualkan
lebih awal dan untuk Tahun Kewangan berakhir
31 Ogos 2009, 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah
telah diadakan untuk membincang dan menimbang
pelbagai perkara-perkara penting termasuklah
mengulangkaji semula projek-projek utama, pelan
perniagaan, bajet, keputusan kewangan suku
tahun, penilaian risiko, penunjuk aras prestasi
bagi Pengurusan Atasan, serta cadangan-
cadangan korporat yang lain seperti prestasi
keseluruhan Syarikat dan Anak Syarikatnya serta
perkara-perkara lain yang berkaitan dengan hal
bisnes yang memerlukan perbincangan serta
kelulusan dari pihak Lembaga Pengarah;
Untuk mel aksanakan semua proses yang
telah dibentuk oleh Lembaga Pengarah bagi
tujuan menilai keberkesanan Lembaga
Pengar ah secar a kesel ur uhan dan
Jawatankuasa Lembaga Pengarah;
Untuk menentukan pakej ganjaran bagi
Pengarah Bukan Eksekutif yang mana ia
akan menjadi keputusan Lembaga Pengarah
secara keseluruhan;
Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran
Lembaga Pengarah mengadakan mesyuarat
apabila perlu dan sekurang-kurangnya
setahun sekali;
Untuk Tahun Kewangan ini, Jawatankuasa
telah bermesyuarat sebanyak tujuh (7) kali.
Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan
Lembaga Pengarah
Untuk mewujudkan satu (1) rangka polisi dari
mana pihak Jawatankuasa akan membuat
saranan kepada Lembaga Pengarah untuk
perkara-perkara yang berkaitan dengan
pengurusan kewangan dan aktiviti pelaburan
Syarikat;
Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan
Lembaga Pengarah mengadakan mesyuarat
apabila perlu dan sekurang-kurangnya dua
(2) kali setahun;
Untuk Tahun Kewangan ini, Jawatankuasa
telah mengadakan mesyuarat sebanyak tiga
(3) kali.
Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah
Untuk mengurus isu-isu disiplin dan tindakan
terhadap mana-mana salahlaku anggota
kerja kecuali pendengaran rayuan daripada
eksekutif dari gred M15 dan ke atas atau
gred yang sama bagi kes-kes disiplin yang
mana kuasanya berada dengan Lembaga
Pengarah;
Untuk melaporkan kepada Lembaga Pengarah
mengenai kes-kes disiplin terkini yang telah
diselesaikan dari semasa ke semasa;
Semua Pengarah adalah digalakkan untuk
memberi pandangan-pandangan dan ulasan-
ulasan untuk perbincangan sebelum keputusan
muktamad disahkan oleh Ahli Lembaga Pengarah.
Ketika perjalanan mesyuarat Lembaga Pengarah,
semua ahli Lembaga Pengarah telah menunjukkan
penyertaan yang aktif dan membantu membuat
penilaian dan menganalisis isu-isu sebelum
keputusan dibuat.
Seki ranya berl aku apa-apa percanggahan
kepentingan, Pengarah yang berkenaan akan
membuat deklarasi mengenai percanggahan di
dalam mesyuarat tersebut. Pengarah berkenaan
kemudiannya akan menarik diri dari membuat
sebarang keputusan dalam mana-mana bidang di
mana beliau mempunyai kepentingan diri.
Adalah menjadi amalan bagi Ahli-ahli Lembaga
Pengarah yang tidak dapat menghadiri mana-
mana mesyuarat, memberi kan pandangan
terhadap isu-isu untuk pertimbangan dan
perbincangan.
Minit-minit mesyuarat yang diluluskan pada
setiap mesyuarat ahli Lembaga Pengarah dan
Jawatankuasa Lembaga Pengarah disimpan di
dalam daftar statutori yang terdapat di pejabat
berdaftar syarikat.
Maklumat Kehadiran Ahli Lembaga Pengarah
PENGARAH KEHADIRAN MESYUARAT
Tan Sri Leo Moggie (Pengerusi) 14/14
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh 14/14
Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid 14/14
Dato Mohammad Zainal bin Shaari 10/14
Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng 14/14
Tan Sri Dato Hari Narayanan a/l Govindasamy 13/14
Dato Zainal Abidin bin Putih 12/14
Dato Fuad bin Jaafar 13/14
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob 11/13
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 141
Keberkesanan Lembaga Pengarah
Komposisi yang sedia ada, saiz, cara bekerja,
hubungan yang erat antara Pengurusan dan
Jawatankuasa Lembaga Pengarah, kesemuanya
menyumbang kepada pembentukan satu Lembaga
Pengarah yang berkesan. Ini juga adalah sejajar
dengan prinsip-prinsip dan amalan baik yang
termaktub dalam Kod Urus Tadbir Korporat
Malaysia (dikaji semula 2007). Selain dari
perjumpaan Mesyuarat Lembaga Pengarah yang
ditetapkan, wacana serta perbincangan di
mesyuarat Lembaga Pengarah dijalankan secara
komprehensif dan teliti terhadap saranan oleh
Pengurusan sebelum apa-apa keputusan dibuat.
Selain mesyuarat bulanan Lembaga Pengarah,
sesi interaktif dalaman antara Lembaga Pengarah
dan Pengurusan yang diadakan dua kali setiap
Tahun Kewangan yang dikenali sebagai Board
and Management Breakout Session (BBO) telah
membuktikan yang ia adalah satu platform/cara
yang berkesan bagi mengadakan perbincangan
dan pertukaran idea dan pendapat di antara
Lembaga Pengarah dan Pengurusan dalam
membent uk pel an- pel an st r at egi k ser t a
menentukan arah hala tuju Syarikat. Menerusi
forum sebegini, pihak Lembaga Pengarah juga
dimaklumkan tentang prestasi pelbagai Bahagian
bisnes teras. Antara perkara-perkara yang
dibincangkan di dalam sesi ini ialah Unjuran dan
Ramalan Permintaan Elektrik, Pembangunan
Penjanaan dan inisiatif-inisiatif penambahbaikan
tahap perkhidmatan elektrik kepada pelanggan-
pelanggan.
Keseimbangan dan Kebebasan Ahli Lembaga
Pengarah
Sal ah satu keperl uan dal am Kod adal ah
keseimbangan dalam ahli Lembaga Pengarah dan
ini dicapai di mana lebih satu per tiga Pengarah-
Pengarah Bebas membentuk kesel uruhan
Lembaga Pengarah.
Lembaga Pengarah sedia ada terdiri daripada
lima (5) Pengarah Bukan Eksekutif Bebas iaitu
Y. Bhg. Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen
Beng, Y. Bhg. Tan Sri Dato Hari Narayanan a/l
Saluran Maklumat kepada Ahli Lembaga
Pengarah
Pi hak Lembaga Pengar ah ber ser t a ahl i
Jawatankuasanya mempunyai akses sepenuhnya
dan tiada batasan ke atas semua maklumat
mengenai TNB berkaitan dengan hal-hal urusan
dan pengurusan perniagaan Kumpulan.
Mesyuarat Ahli Lembaga Pengarah diadakan
mengikut jadual, sebulan sekali dan mesyuarat
khas diadakan sekiranya perlu. Pihak Lembaga
Pengarah sedia maklum lebih awal mengenai
agenda setiap mesyuarat Lembaga Pengarah,
berserta dengan laporan pengurusan terperinci
berkaitan analisa cadangan, penilaian risiko serta
dokumen-dokumen sokongan untuk diteliti oleh
pihak Lembaga Pengarah. Sebelum apa-apa
keputusan dibuat, pertimbangan diberikan
terhadap ketepatan maklumat yang diberikan
kepada pihak Lembaga Pengarah, dan jika perlu,
keputusan tidak akan dibuat sehingga semua
maklumat dikaji semula.
Semua Pengar ah mempunyai hak dan
tanggungjawab untuk mengajukan pertanyaan
lanjut sekiranya ia diperlukan. Dalam kebanyakan
keadaan, pihak Pengurusan Tertinggi Syarikat
berserta penasihat bebas dijemput untuk
menghadiri mesyuarat Lembaga Pengarah untuk
memberi maklumat dan penerangan terhadap isu-
isu yang akan dibangkitkan oleh Lembaga
Pengarah. Sama ada sebagai Lembaga Pengarah
atau dalam kapasiti individu, setiap Pengarah
boleh mendapatkan nasihat profesional bebas
atas mana-mana perkara yang berkaitan dengan
bidang tugas bagi melaksanakan tanggungjawab
sekiranya perlu.
Pihak Lembaga Pengarah juga akan dimaklumkan
mengenai pendedahan/pengumuman yang dibuat
ke Bursa Malaysia Securities Berhad.
Govindasamy, Y. Bhg. Dato Zainal Abidin bin
Putih, Y. Bhg. Dato Fuad bin Jaafar dan Y. Bhg.
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob yang
bukan sebahagian dari Pengurusan dan bebas
dari mempunyai sebarang hubungan perniagaan
yang mungkin akan menjejaskan keupayaan
mereka untuk membuat keputusan yang adil.
Kehadi ran Pengarah-Pengarah Bebas i ni
meyakinkan lagi keseimbangan Lembaga Pengarah
kerana mereka boleh memberikan pendapat yang
adil dan saksama kepada semua perbincangan
Lembaga Pengarah. Y. Bhg. Tan Sri Dato Lau Yin
Pin @ Lau Yen Beng adalah Pengarah Kanan
Bebas Bukan Eksekutif. Beliau juga ialah Pengarah
yang paling lama berkhidmat di Syarikat dan
dengan itu mempunyai pengetahuan yang
mendalam dan meluas mengenai Syarikat dan
perniagaannya.
Perlantikan Semula
Mengikut Artikel 133 Tataurus Syarikat, Pengarah
yang baru di l anti k di mesti kan menj al ani
perlantikan semula oleh pemegang saham
secepat yang mungkin selepas perlantikan dan
Pengarah yang akan bersara boleh menawarkan
diri mereka untuk perlantikan semula oleh
pemegang saham. Selaras dengan Artikel 135
Tataurus Syarikat, kesemua Pengarah hendaklah
bersara daripada jawatan sekurang-kurangnya
sekali setiap tiga (3) tahun.
BNRC akan mengkaji semua perlantikan Pengarah
baru bagi Syarikat dan anak-anak syarikatnya
dengan mengambil kira komposisi yang seimbang
dari segi kepakaran dan pengalaman sebelum
membuat saranan kepada Lembaga Pengarah
untuk kelulusan.
Maklumat lanjut mengenai Pengarah yang
dicalonkan untuk perlantikan semula semasa
Mesyuarat Agung Tahunan terdapat di dalam
Lampiran Kenyataan Notis Mesyuarat Agung
Tahunan. Profil yang lengkap mengenai Pengarah
yang menawarkan diri untuk perlantikan semula
telah diberikan bagi memudahkan pemegang
saham membuat keputusan.
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 142
Prosedur Pemberi an Ganj aran unt uk
Pengarah
BNRC akan mengesyorkan kepada Lembaga
Pengarah mengenai rangka dan pakej ganjaran
untuk Pengarah Eksekutif dan Pengurusan
Tertinggi. Jawatankuasa boleh mendapatkan
nasihat profesional daripada sumber dalaman
juga luaran sekiranya perlu.
Tahap dan Bentuk Ganjaran
(a) Pakej ganjaran bagi Pengarah Eksekutif
terdiri daripada gaji tetap dan gaji tidak
tetap yang dikaitkan dengan Petunjuk
Prestasi Utama (KPI) seperti berikut:-
(i) Gaji Pokok
Gaji pokok (termasuklah sumbangan
statutori majikan kepada Kumpulan
Wang Simpanan Pekerja) bagi Pengarah
Eksekutif yang disyorkan oleh BNRC,
dengan mengambil kira prestasi kerja
individu serta maklumat yang diperolehi
daripada sumber bebas mengenai gaji
pokok untuk jawatan yang sama di
dalam industri yang lebih kurang sama.
(ii) Skim Ganjaran
Kumpulan menawarkan skim bonus
untuk semua pekerja, termasuk Pengarah
Eksekutif. Kriteria yang ditetapkan untuk
mengenalpasti kuantum bonus adalah
kadar keuntungan yang dicapai oleh
Syarikat menerusi aktiviti perniagaannya
berbanding dengan sasaran. Ia juga
berkaitan dengan penilaian ke atas
prestasi kerja dan kompetensi setiap
i ndi vi du. Pengarah Eksekuti f pul a
di ber i kan bonus secar a kont r ak
berdasarkan prestasi kerja.
Latihan Berterusan Lembaga Pengarah
Mengakui bahawa peranan mereka sebagai
Pengarah kini semakin mencabar, Pengarah
akan terus melengkapkan diri mereka melalui
program-program yang relevan, teknologi dan
perkembangan semasa di dalam industri.
Satu program latihan dalaman Lembaga Pengarah
telah dianjurkan pada 24 Julai 2009 dengan topik
Crisis Risk Thinking Benchmarking Best
Practices during the Crisis yang disampaikan
oleh Profesor Dr. Didier Cossin daripada IMD
International di Lausanne, Switzerland.
Pada setiap tahun, Syarikat akan mengaturkan
lawatan teknikal Lembaga Pengarah bagi
mel uaskan pengetahuan dan pemahaman
Pengarah-Pengarah mengenai bisnes utiliti/
elektrik di serata dunia. Untuk tahun di bawah
kaj i an, l awatan tekni kal ke l oj i -l oj i dan
kemudahan-kemudahan teknologi tenaga yang
boleh diperbaharui di Eropah telah diadakan dari
1 Julai 2009 hingga 10 Julai 2009.
Objektif lawatan teknikal tersebut adalah untuk
memberikan pendedahan dan pemahaman yang
lebih mendalam mengenai teknologi yang boleh
diperbaharui dan seterusnya menggunakan
pengetahuan yang diperolehi untuk diaplikasikan
kelak di dalam Syarikat atau negara.
Semasa lawatan teknikal diadakan, Lembaga
Pengarah telah mengunjungi pengeluar komponen
sistem solar, penjanaan kuasa ladang angin, dan
stesen kuasa solar 40 MW di Jerman. Lembaga
Pengarah juga telah mengunjungi Danish Energy
Industries (DI) di mana kunjungan diadakan ke
loji kuasa bahan buangan biomass, loji kuasa
pembakaran bersama dan ladang turbin angin
luar persisiran, manakala ketika di England,
Lembaga Pengarah mengunjungi loji kuasa Biogas
Landfill.
(b) Pakej ganj aran bagi Pengarah Bukan
Eksekutif terdiri daripada elemen-elemen
berikut:-
(i) Yuran
Pengarah-Pengarah di bayar yuran
bulanan tetap serta elaun mesyuarat
bagi set i ap mesyuar at Lembaga
Pengarah dan Jawatankuasa Lembaga
Pengarah yang dihadiri sepanjang tahun.
Yuran-yuran tersebut dibentangkan
kepada pemegang saham Syarikat untuk
kelulusan.
(ii) Faedah-Faedah Lain
Faedah-Faedah lain yang diberikan
merangkumi pembayaran bil elektrik,
serta pembayaran balik seperti yang
ditetapkan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 143
Maklumat Mengenai Ganjaran Pengarah-Pengarah
Butir-butir mengenai agregat ganjaran bagi Pengarah untuk tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009 adalah seperti berikut:-
Nama Pengarah
(i) Gaji &
(ii) Potongan
EPF
Yuran Pengarah Elaun Mesyuarat
Bonus
Manfaat Bukan Dalam Bentuk Wang
Jumlah
(i) Elaun
Kereta &
(ii) Faedah
Fleksi dan
Khas
Elektrik Lain-lain Syarikat
Anak
Syarikat
Syarikat
Anak
Syarikat
(RM) (RM) (RM) (RM) (RM) (RM) (RM) (RM) (RM) (RM)
Pengarah Eksekutif
Dato Sri Che Khalib
bin Mohamad Noh (i) 600,000.00 (i) 60,000.00
(ii) 118,440.00 328,000.00 (ii) 301,800.00 1,408,240.00
718,440.00 361,800.00
Pengarah Bukan Eksekutif
Tan Sri Leo Moggie 120,000.00 96,000.00 30,000.00 32,000.00 11,190.20 10,000.00 299,190.20
Dato Puteh Rukiah binti
Abd Majid
60,000.00 26,850.00 8,319.00 95,169.00
* Dato Mohammad Zainal
bin Shaari
60,000.00 32,100.00 28,929.05 6,768.80 127,797.85
Tan Sri Dato' Lau Yin Pin @
Lau Yen Beng
60,000.00 39,200.00 131.68 8,742.80 108,074.48
Tan Sri Dato' Hari Narayanan
a/l Govindasamy
60,000.00 12,000.00 30,850.00 2,550.00 16,000.55 14,890.00 136,290.55
Dato Zainal Abidin bin Putih 60,000.00 25,600.00 17,134.09 10,000.00 112,734.09
Dato Fuad bin Jaafar 60,000.00 24,000.00 28,300.00 6,800.00 8,847.90 5,929.90 133,877.80
Tan Sri Dato' Seri Siti Norma
binti Yaakob
(perlantikan berkuatkuasa
12 September 2008)
58,150.00 17,950.00 3,643.45 320.00 80,063.45
Jumlah 718,440.00 538,150.00 132,000.00 230,850.00 41,350.00 328,000.00 361,800.00 85,876.92 64,970.50 2,501,437.42
* Termasuk RM60,000.00 dan RM32,100 dibayar kepada Khazanah Nasional Berhad, merupakan Yuran Pengarah dan Elaun Mesyuarat yang diperuntukkan kepada Dato Mohamad Zainal bin Shaari.
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 144
Program Hubungan Pelabur Tahunan
bertujuan untuk memberikan peluang dan sebagai
platform kepada Pengurusan untuk berinteraksi
dengan pelabur, penganalisa serta pihak media.
Aturcara dan aktiviti-aktiviti yang dijadualkan
dalam program tersebut termasuk:-
Pengumuman keputusan suku tahun
Penerangan oleh Penganalisa/Panggilan
Persidangan
Pengumuman keputusan tahunan
Persiapan dan meluluskan Laporan Tahunan
Mesyuarat Agung Tahunan
Lawatan Tapak
Pamer an Ber ger ak Dal am Negar a &
Antarabangsa
Persidangan Utama Broker Antarabangsa
Untuk tahun di bawah kajian, unit ini telah
menganjur dan mengambil bahagian di dalam
pelbagai acara di dalam dan luar negara
termasuk:-
Sembilan (9) Persidangan dan forum berikut
yang di anj ur kan ol eh badan- badan
penyelidikan:
i. CLSA Annual CLSA Investors Forum
Hong Kong
ii. Credit Suisse Malaysia Corporate Day
Kuala Lumpur
iii. Credit Suisse Singapore
iv. KAF KAF Corporate Day Kuala
Lumpur
v. Deutsche Bank Mini Corporate Day
Singapore
vi. Macquarie 2009 Macquarie Asean
Conference London
vii. Credit Suisse Asian Investment
Conference Hong Kong
viii. CitiGroup Asian Utility Discovery Tour
Kuala Lumpur
ix. UBS UBS Power Day Singapore
(B) PEMEGANG SAHAM
TNB adalah komited untuk menjalinkan hubungan
yang baik dengan pemegang sahamnya, sambil
meneruskan komitmennya untuk mempertahankan
tahap amalan urus tadbir korporat yang tinggi
keseluruh Kumpulan dengan kesedaran mengenai
kesannya ke atas prestasi jangkamasa panjang
korporat dan nilai pemegang saham secara
optima.
Hubungan di antara Syarikat dan Pelabur
Pihak Lembaga Pengarah dan Pengurusan TNB
mengakui kepent i ngan ket el usan ser t a
kebertanggungjawaban ke atas pemegang-
pemegang saham dan pelabur, supaya ia
berusaha lebih giat lagi untuk meningkatkan
amalan pentadbiran korporat yang tinggi secara
keseluruhan di dalam Kumpulan.
Oleh itu, TNB telah mewujudkan dan menggunakan
Pol i si Hubungan Pel abur sedi a ada bagi
memastikan kualiti perkhidmatan yang tinggi
dicapai ketika memberikan maklumat kepada
pelabur dan pihak yang berkepentingan.
Dengan mengoptimakan penggunaan pelbagai
saluran komunikasi bagi memastikan kesemua
pemegang saham dan pel abur mendapat
pandangan yang seimbang dan menyeluruh
mengenai prestasi Kumpulan serta cabaran-
cabaran yang dihadapi oleh Kumpulan di dalam
persekitaran yang mencabar, peranan hubungan
pelabur dikukuhkan sebagai platform komunikasi
di antara Kumpulan dan pelabur. Untuk tujuan
ini, Unit Hubungan Pelabur dan Pelaporan
Pengurusan (IRMU), sebuah unit khas di bawah
Bahagian Kewangan Kumpulan telah diamanahkan
dengan tanggungjawab untuk mengkoordinasi
dan memberikan maklum balas terhadap semua
pertanyaan dan maklumat yang dibangkitkan oleh
pemegang saham, penganalisa penyelidikan serta
pelabur. Kepentingan yang sama juga diberikan
kepada keperluan hubungan pelabur untuk
menyalurkan pendapat komuniti pelaburan
kembali kepada Pengurusan dan Ahli Lembaga
Pengarah.
Pengumuman keputusan kewangan suku
tahun kepada komuniti kewangan dan
pihak media. Sewaktu acara ini dijalankan,
kemudahan teleconferencing telah diaturkan
bagi memudahkan komuniti pelaburan di
pusat-pusat kewangan terbesar di seluruh
dunia untuk mendengar serta mengambil
bahagian di dalam taklimat tersebut. Secara
puratanya, seramai 107 peserta dari komuniti
kewangan dan pi hak medi a t el ah
menghadirinya atau mengambil bahagian
dalam teleconferencing semasa pembentangan
suku tahun Tahun Kewangan.
Keputusan suku tahun kewangan dan bahan
penulisan pembentangan penganalisa boleh
didapati di laman web rasmi Syarikat bagi
membolehkan akses lebih meluas terhadap
maklumat Syarikat kepada pelabur dan lain-
lain pihak yang berkepentingan.
Tambahan daripada itu, pelabur boleh
menghubungi Syarikat pada bila-bila masa
melalui emel serta lain-lain saluran dan
pegawai-pegawai Syarikat di IRMU yang
ditugaskan bagi memberikan maklumat di
atas permintaan kepada pemegang-pemegang
saham apabila diminta.
The Invest Malaysia Annual International
Investors Conference yang dianjurkan
o l e h B u r s a Ma l a y s i a b e r t u j u a n
menghimpunkan ahli-ahli korporat Malaysia
dan pelabur institusi-institusi dari dalam
negara dan antarabangsa ke satu forum
yang bermanfaat buat semua.
Me s y u a r a t Be r k u mp u l a n d a n
Perseorangan dengan pelabur ekuiti dan
tetap serta penganalisa diadakan. Tahun
Kewangan 2009 adalah tahun yang sangat
mencabar bagi TNB, mesyuarat-mesyuarat
dengan komuniti kewangan ini terbukti
berkesan sebagai perantaraan yang terbaik
bagi meningkatkan tahap pemahaman
pelabur serta persepsi mereka terhadap
Kumpulan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 145
keputusan setiap resolusi setelah setiap cadangan
dan sokongan dibuat oleh pemegang saham.
Setiap perkara bagi urusniaga biasa dan
urusniaga khas di dalam notis mesyuarat akan
diberi penjelasan yang lengkap mengenai
implikasi setiap resolusi yang dicadangkan.
Pemegang saham juga diberi peluang untuk
memajukan soalan berkaitan resolusi-resolusi
yang dicadangkan dan juga mengenai perjalanan
operasi Kumpulan. Pengerusi akan memberikan
masa yang mencukupi untuk soalan-soalan
daripada pemegang saham bagi perkara-perkara
berkaitan prestasi Syarikat dan akan berusaha
memberikan penjelasan atau maklumbalas bagi
soalan-soalan tersebut kepada pemegang
saham.
Sebaik sahaja selesai MAT, Pengerusi dan
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif akan menjawab
semua persoalan yang dikemukakan oleh pihak
media dan penganalisa melalui satu persidangan
akhbar dan pembentangan analisis dengan tujuan
memberikan maklumat terkini mengenai Syarikat
kepada semua yang berkepentingan.
Pengumuman Ber t er usan mengenai
Maklumat Penting
TNB patuh kepada kewajipan bagi pengumuman
berterusan yang ditetapkan kepada sebuah
syarikat tersenarai oleh Bursa Malaysia Securities
Berhad. Syarikat telah membentuk satu Polisi dan
Prosedur Pengumuman Korporat semenjak 1994,
yang memenuhi garis panduan Amalan Terbaik
dalam Pengumuman Korporat yang ditetapkan
oleh Bursa Malaysia pada bulan Julai 2004.
Seperti yang ditetapkan oleh Amalan Terbaik ini,
Setiausaha Syarikat dikenali sebagai Pengurus
Pengumuman Korporat dalam konteks seperti
yang dinyatakan di dalam Amalan Terbaik.
Pengumuman semasa yang tepat dibuat ke atas
kesemua maklumat penting dan untuk sepanjang
Tahun Kewangan di bawah kajian, maklumat
penting serta perkembangan penting mengenai
pengambilalihan, pelupusan, pemberhentian
pelaburan, pengeluaran nota-nota, cadangan
Mesyuar at Dal aman. Sel ai n dar i
persidangan dan mesyuarat yang dihadiri di
luar pejabat TNB, pihak Pengurusan dan IR
kerap menjadi tuan rumah kepada pelabur
kewangan sama ada dari dalam dan luar
negara yang ingin mengadakan perjumpaan
di TNB. Untuk tahun di bawah kajian ini,
TNB telah mengadakan lebih kurang 69
perjumpaan (tidak termasuk pengumuman
laporan kewangan suku tahun).
Bagi Tahun Kewangan, TNB telah mengadakan
lebih kurang 98 perjumpaan dengan penganalisa
penyelidikan ekuiti, pelabur kewangan dan
pelabur yang telah membuat permintaan untuk
bertemu dengan pegawai-pegawai syarikat
( ti dak termasuk pel abur yang di temui di
persidangan, pameran bergerak dan pembentangan
keputusan kewangan suku tahun).
Penggunaan Secara Konstraktif Mesyuarat
Agung Tahunan
Mesyuarat Agung Tahunan (MAT) merupakan
saluran utama bagi pemegang saham untuk
berkomunikasi dan mengadakan sesi dialog
dengan Lembaga Pengarah serta Pengurusan
TNB. Pembentangan tentang prestasi teknikal
dan kewangan Syarikat menerusi penyampaian
visual disampaikan oleh Pengerusi dan Presiden/
Ketua Pegawai Eksekutif di MAT tersebut.
Kehadiran pemegang saham di mesyuarat agung
TNB sentiasa tinggi bilangannya di mana seramai
2,495 pemegang saham dan 1,909 proksi telah
menghadiri MAT ke-18 pada tahun 2008.
Sesi dialog antara Lembaga Pengarah dan
pemegang saham juga adalah digalakkan di
mana semasa MAT dijalankan, pemegang saham
diberi peluang untuk bertanya mengenai isu-isu
berkaitan prestasi operasi dan kewangan Syarikat.
Pemegang saham boleh menggunakan hak
mengundi mereka dan mesyuarat dijalankan
dengan mengikut peraturan undang-undang dan
juga prosedur mesyuarat agung. Setiap Resolusi
di cadangkan adal ah mengi kut usul yang
berasingan dan Pengerusi akan mengesahkan
fasiliti kewangan, penukaran bon-bon, transaksi
pihak berkaitan, skim opsyen saham pekerja,
notis penutupan buku akaun serta perubahan di
dalam Lembaga Pengarah merupakan antara
maklumat penting yang dikeluarkan kepada Bursa
Malaysia Securities Berhad melalui Bursa
Malaysia Link.
Maklumat Sulit
Semasa mengadakan taklimat atau pembentangan
makl umat yang bel um di makl umkan yang
dianggap sebagai maklumat penting, Syarikat
akan berhati-hati memastikan maklumat tersebut
dipelihara.
(C) KEBERTANGGUNGJAWABAN DAN AUDIT
Laporan Kewangan
Lembaga Pengarah bertanggungjawab untuk
memasti kan kesemua penyata kewangan
disediakan dengan mematuhi Akta Syarikat 1965
dan mengikuti garis panduan piawaian perakaunan
yang diluluskan di Malaysia supaya penilaian
kedudukan kewangan serta prospek syarikat
dapat dinyatakan secara objektif dan mudah
difahami. TNB menerbitkan laporan kewangannya
setiap suku tahun untuk membolehkan pemegang
saham memantau kedudukan kewangan Syarikat
dengan mudah. Di dalam Laporan Tahunan ini,
satu penilaian disediakan di dalam Laporan
Pengarah bagi Penyata Kewangan yang diaudit.
Bagi pihak Lembaga Pengarah, Jawatankuasa
Audit Lembaga Pengarah (BAC) meneliti kesemua
aspek kewangan serta pematuhan berkanun bagi
Penyata Kewangan diaudit dan polisi serta
prosedur Syarikat sebelum dibentangkan dan
dibincangkan di peringkat Lembaga Pengarah.
Pihak Lembaga Pengarah memastikan integriti
pelaporan kewangan Syarikat dan mengakui
sepenuhnya bahawa kebertanggungjawaban
pendedahan kewangan merupakan satu bahagian
yang penting dalam amalan baik urus tadbir
korporat.
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 146
Maklumat mengenai kawalan dalaman Kumpulan
dinyatakan di dalam Penyata Kawalan Dalaman,
menur ut per enggan 15. 26( b) Keper l uan
Penyenaraian Pasaran Utama Bursa Malaysia
Securities Berhad adalah seperti yang dinyatakan
pada muka surat 152 hingga 154.
KENYATAAN TANGGUNGJAWAB BAGI
TAHUN KEWANGAN DI BAWAH KAJIAN
(menurut perenggan 15.26(a) Keperluan
Penyenarai an Pasaran Ut ama Bursa
Malaysia Securities Berhad)
Pihak Lembaga Pengarah bertanggungjawab
sepenuhnya untuk memastikan penyata kewangan
disediakan mengikut peraturan Akta Syarikat
1965 dan piawaian perakaunan yang diiktiraf
oleh Badan Piawaian Perakaunan Malaysia
supaya penilaian yang benar dan adil, seimbang
dan taksiran yang mudah difahami mengenai
kedudukan dan prospek kewangan Kumpulan
diberikan. Di dalam Laporan Tahunan ini, satu
penilaian disediakan di dalam Laporan Pengarah
bagi Akaun yang telah diaudit.
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah mengkaji
semua pematuhan berkanun dan meneliti aspek-
aspek kewangan bagi Penyata Kewangan diaudit
sebelum dibentangkan ke peringkat Lembaga
Pengarah.
KENYATAAN PEMATUHAN TAMBAHAN
Selain dari menyediakan ulasan mengenai
keseluruhan keadaan urus tadbir korporat Syarikat
kepada pemegang saham dan pihak yang
berkepentingan, sukacita TNB melaporkan
maklumat berikut:-
(1) Penggunaan Keuntungan Hasil dari
Cadangan Korporat
Tiada perolehan dibuat dari mana-mana
cadangan korporat bagi Tahun Kewangan
berakhir 31 Ogos 2009.
Hubungan dengan Juruaudit
Pihak Lembaga Pengarah, menerusi BAC, telah
mewujudkan satu hubungan yang formal, telus
dan baik dengan pihak juruaudit Kumpulan,
dal aman dan l uaran. Satu l aporan ol eh
Jawat ankuasa Audi t Lembaga Pengar ah
disediakan di muka surat 155 hingga 157 dan
Terma-Terma Rujukannya boleh didapati di muka
surat 159 hingga 163.
Jawat ankuasa Audi t Lembaga Pengar ah
mengadakan perjumpaan dengan juruaudit
dalaman dan luaran untuk berbincang dan
mengkaj i semul a pel an audi t, keputusan
kewangan suku tahun, penyata kewangan
tahunan, penemuan-penemuan audi t dan
membuat cadangan untuk kelulusan Lembaga
Pengarah.
Kawalan Dalaman
Pihak Lembaga Pengarah mengakui bahawa
tanggungjawab mereka adalah untuk memastikan
satu sistem kawalan dalaman yang berkesan
wujud bagi mengawal kepentingan pelaburan
pemegang saham serta aset-aset Syarikat seperti
yang ditetapkan oleh Kod. TNB mematuhi garis
panduan oleh Bursa Malaysia Securities Berhad
mengenai Penyata bagi Kawalan Dalaman: Garis
Panduan untuk Pengarah Syari kat Awam
Tersenarai, sebagai panduan untuk mematuhi
keperluan tersebut.
Pada 15 April dan 22 Julai 2009, Jawatankuasa
Audit Lembaga Pengarah mengadakan perjumpaan
dengan Juruaudit Luaran tanpa kehadiran
Pengarah Eksekutif dan Pengurusan untuk
membincangkan keupayaan sistem kawalan
dalaman bagi memastikan keberkesanan dan
kecekapan operasi dan pematuhan kepada
keperluan berkanun serta garis panduan, polisi
dan prosedur Syarikat.
(2) Pembelian balik saham bagi Tahun
Kewangan
Ti ada pembel i an bal i k saham yang
dilaksanakan oleh Syarikat bagi Tahun
Kewangan berakhir 31 Ogos 2009.
(3) Opsyen, Waran atau sekuriti boleh
tukar yang telah dilaksana
Untuk Tahun Kewangan, 2,536,450 saham
biasa baru bernilai RM1.00 setiap satu
telah dikeluarkan oleh Syarikat seperti
berikut:-
2,536,450 saham biasa bernilai RM1.00
setiap satu di TNB selaras dengan Skim
Opsyen Saham Pekerja II (ESOS II) pada
harga RM6.71, RM6.99, RM7.42, RM7.33,
RM6.33 dan RM5.57 setiap syer.
Syer-syer biasa yang baru dikeluarkan
semasa tahun kewangan berada pari
passu dalam semua aspek dengan saham
biasa yang sedia ada di dalam Syarikat.
Syarikat telah diberikan pengecualian oleh
Suruhanjaya Syarikat Malaysia menerusi
surat bertarikh 10 September 2009 dari
memaklumkan di dalam laporan ini nama-
nama individu yang ditawarkan opsyen ini
untuk tahun tersebut serta butir-butir
pegangan mereka selaras dengan Seksyen
169(11) Akta Syarikat, 1965 kecuali
maklumat mengenai pekerja-pekerja yang
ditawarkan opsyen mewakili 450,000 syer
biasa ke atas. Butir-butir lanjut boleh
didapati pada muka surat 196 hingga 197
Laporan Pengarah.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 147
KENYATAAN PEMATUHAN KE ATAS
KEPERLUAN KEPERLUAN BURSA
MALAYSIA BERHUBUNG DENGAN
APLIKASI PRINSIP-PRINSIP SERTA
PENGGUNAAN AMALAN-AMALAN TERBAIK
YANG DIGARISKAN DALAM KOD URUS
TADBIR KORPORAT MALAYSIA
(Menurut perenggan 15.25 Keperluan
Penyenaraian Pasaran Utama Bursa
Malaysia Securities Berhad)
Lembaga Pengarah ini berbesar hati untuk
melaporkan kepada pemegang saham bahawa
Syarikat telah mengaplikasikan prinsip-prinsip
urus tadbir korporat dan telah mematuhi Bahagian
1 Kod tersebut. Sehubungan itu, Lembaga
Pengarah adalah komited untuk mencapai
piawaian yang tertinggi dalam urus tadbir
korporat melalui penerimaan amalan-amalan
terbaik yang disarankan di Bahagian 2 Kod
tersebut.
Ditandatangani bagi pihak Lembaga Pengarah
mengi kut resol usi mereka yang bertari kh
26 Oktober 2009.
TAN SRI DATO LAU YIN PIN @
LAU YEN BENG
PENGARAH BUKAN EKSEKUTIF
KANAN BEBAS
(4) American Depository Receipts (ADR)
Pada Januari 1994, TNB melancarkan Tahap 1 American Depository Receipts (ADR) di New York,
Amerika Syarikat. Setiap ADR mempunyai nilai yang sama dengan empat saham TNB.
Bank yang dilantik untuk program ini ialah Malayan Banking Berhad. Bank of New York di
Amerika Syarikat pula ialah bank Simpanan dan ADR boleh diurusniaga di kaunter. Setakat
31 Ogos 2009, jumlah saham-saham biasa yang dipegang melalui ADR ini adalah 3,357,537 yang
mewakili kurang dari lima peratus (5%) daripada jumlah modal berbayar dan dikeluarkan iaitu
4,337,054,795 saham TNB.
(5) Sekatan/Penalti
Tidak terdapat sebarang sekatan dan/atau penalti yang dikenakan ke atas Syarikat dan anak-
anak syarikatnya, Pengarah atau Pengurusan oleh mana-mana badan berkanun sepanjang Tahun
Kewangan berakhir 31 Ogos 2009.
(6) Yuran Tidak Diaudit
Selain dari yuran audit tahunan, Kumpulan juga membayar yuran tidak diaudit kepada juruaudit
luaran. Jumlah yang dibayar untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos 2009 adalah seperti
berikut:
Bil. Bahagian/Anak Syarikat
Bentuk Yuran Tidak Diaudit
Kepada Juruaudit RM
1. Kewangan Kumpulan Khidmat Nasihat Profesional dan
Semakan semula pengiraan cukai
1,382, 529.61
2. Kumpulan dan Anak-Anak
Syarikat TNB
Semakan semula pengiraan cukai 111,865.00
3. Liberty Power Limited (LPL) Khidmat Nasihat Cukai 115,117.60*
(PKR2.6 juta)
JUMLAH 1,535,447.21
* Rupee Pakistan (PKR) 1 = RM0.044276
(7) Perbezaan dalam Keputusan
Syarikat tidak mengeluarkan jangkaan keuntungan untuk Tahun Kewangan berakhir 31 Ogos
2009. Oleh itu, tidak ada ulasan dibuat untuk perbezaan dalam keputusan.
(8) Jaminan Keuntungan
Syarikat tidak mengeluarkan sebarang jaminan keuntungan bagi Tahun Kewangan berakhir
31 Ogos 2009.
(9) Kontrak-Kontrak Penting
Tidak terdapat kontrak penting yang diperolehi oleh Syarikat dan/atau anak syarikatnya yang
melibatkan Pengarah dan kepentingan pemegang saham utama, baik semasa berakhir Tahun
Kewangan 31 Ogos 2009, atau diperolehi semenjak penghujung Tahun Kewangan berakhir
31 Ogos 2008.
(10) Dasar Penilaian Semula
Dasar penilaian semula syarikat berkaitan dengan harta tanah dinyatakan di Nota 2(g) kepada
Nota Penyata Kewangan pada muka surat 213 hingga 214 dalam Laporan Tahunan ini.
PENYATA
URUS TADBIR KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 148
PENGURUSAN
RISIKO PERUSAHAAN
1. PENGENALAN
Asas pengurusan risiko yang baik adalah
penting dalam operasi harian TNB. Usaha
mengenalpasti risiko dan pengurusan risiko
yang efektif akan memberi kesan yang positif
terhadap pencapaian objektif dan strategi
Syarikat. Pelaksanaan proses pengurusan
risiko yang berterusan yang diperkenalkan
semenjak tahun 2003 bertujuan memastikan
supaya risiko-risiko dikenalpasti, diurus dan
dikawal dengan berkesan.
Hasilnya, pelaksanaan proses pengurusan
ri si ko i ni bertuj uan membantu pi hak
Pengurusan membuat keputusan berdasarkan
makl umat-makl umat ri si ko yang tel ah
di kenal past i dengan mer umus dan
melaksanakan pelan tindakan serta memantau
pencapaiannya. Proses pengurusan risiko ini
juga membantu pihak pengurusan memberi
keutamaan mengkaji semula pelan tindakan
yang berterusan. Di samping itu, proses
pengurusan risiko ini juga membolehkan
perancangan audit dalaman dibangunkan
bagi memastikan sistem kawalan dalaman
yang sedia ada adalah mencukupi, berkesan
dan dilaksanakan seperti yang dirancangkan.
2. RANGKA KERJA PENGURUSAN RISIKO
DI TNB
Rangka kerja pengurusan risiko di TNB
merupakan satu kitaran pengurusan risiko
yang mer angkumi pr oses peni l ai an,
pelaporan, penambahbaikan, pemantauan
dan kajian semula semua risiko bisnes yang
dikenalpasti di TNB.
Rajah 1 STRUKTUR PENGURUSAN RISIKO
LEMBAGA PENGARAH
JAWATANKUASA AUDIT LEMBAGA
JAWATANKUASA PENGURUSAN
RISIKO KUMPULAN (GRMC)
AUDIT DALAMAN
KUMPULAN
JABATAN
PENGURUSAN RISIKO
PERUSAHAAN
(EWRM)
PERKHIDMATAN
KORPORAT
PERKHIDMATAN
PENGURUSAN
BISNES
TERAS
BAHAGIAN-BAHAGIAN OPERASI TNB
JAWATANKUASA KERJA PENGURUSAN
RISIKO KUMPULAN (GRMWC)
2.1 Struktur Pengurusan Risiko
Rangka kerja pengurusan risiko telah diwujudkan untuk memastikan peranan dan tanggungjawab
dan kebertanggungjawaban mengurus risiko diterjemah dan disebarluaskan dengan jelas.
Struktur pengurusan risiko (Rajah 1) terdiri daripada pelbagai peringkat pengurusan dalam
Kumpulan TNB iaitu Lembaga Pengarah (Board of Directors), Jawatankuasa Audit Lembaga
Pengarah (Board Audit Committee), Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan (Group Risk
Management Committee) yang dipengerusikan oleh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif dan
Jawatankuasa Kerja Pengurusan Risiko Kumpulan (Group Risk Management Working
Committee) yang dipengerusikan oleh Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden (Kewangan
Kumpulan). Jabatan Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM) memainkan peranan sebagai
urusetia kepada Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan dan Jawatankuasa Kerja
Pengurusan Risiko Kumpulan. Jabatan Audit Dalam Kumpulan pula berperanan penting dalam
memastikan sistem kawalan dalaman dilaksanakan dengan mencukupi dan berkesan di
Bahagian-bahagian Operasi TNB.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 149
PENGURUSAN
RISIKO PERUSAHAAN (SAMB.)
3.3 Analisa Risiko bagi Risiko Umum
Untuk mengurangkan risiko perundangan
(Legal Risk), aktiviti berterusan yang
melibatkan penilaian ke atas pengurusan
kontrak TNB dan penyeragaman kontrak-
kontrak yang besar telah dilaksanakan.
Pada tahun yang dikaji, Polisi Kerahsiaan
TNB telah diluluskan dan dilaksanakan
secara menyeluruh di TNB. Antara
akt i vi t i yang sedang di j al ankan
termasuklah penilaian terhadap risiko
kemalangan, pengumpulan data dan
penyeragaman statistik serta butiran
insurans. Di samping itu, pameran
bergerak telah diadakan bertujuan untuk
memberi pengetahuan kepada warga
kerja TNB mengenai risiko kemalangan
serta langkah-langkah yang perlu diambil
untuk mengurangkannya.
3.4 Komunikasi Risiko
Komunikasi risiko yang menekankan
penyebaran maklumat risiko kepada
semua peringkat adalah merupakan
sal ah satu akti vi ti penti ng dal am
pelaksanaan pengurusan risiko di TNB.
Dua forum pengurusan risiko telah
dianjurkan sebagai platform untuk
menyampai kan makl umat kepada
Pengurus Risiko, Koordinator Risiko
serta pengurusan kanan TNB. Tajuk-
t aj uk yang t el ah di bi ncangkan
merangkumi maklum balas TNB terhadap
keadaan ekonomi dunia semasa dan
peranan warga kerja dalam pengurusan
risiko keselamatan yang melibatkan
maklumat, IT dan pencerobohan fizikal.
Komunikasi risiko juga disalurkan melalui
laman web dalaman Bahagian Kewangan
Kumpulan dan majalah korporat TNB,
iaitu Tenagawan.
2.2 Pensijilan QMS MS ISO 9001:2008
Pr oses pengur usan r i si ko t el ah
dikenalpasti sebagai salah satu proses
sokongan utama dalam Panduan Kualiti
ISO TNB dan diiktirafkan oleh SIRIM di
bawah piawai pensijilan QMS MS ISO
9001:2008.
3. INISIATIF PENGURUSAN RISIKO/
PENCAPAIAN
3.1 Kesedaran serta Sesi Kajian
Semula Risiko
Jabatan EWRM telah menjalankan lebih
daripada 15 sesi kesedaran dan sesi
kajian semula untuk Bahagian-bahagian
Operasi/Jabatan TNB dengan kerjasama
Pengurus Risiko dan Koordinator Risiko
Bahagian yang berkenaan. Sesi ini
bertujuan untuk mengesan isu-isu
pelaksanaan pengurusan risiko (jika
ada), mengenalpasti perubahan yang
telah dibuat ke atas risiko operasi serta
memasti kan semua bahagi an TNB
menyelaraskan profil risiko masing-
masing berdasarkan strategi dan objektif
bisnes semasa TNB.
Setiap enam bulan, laporan penilaian
risiko disediakan oleh semua Bahagian
TNB dan dimajukan kepada Jabatan
EWRM untuk dianalisis dan seterusnya
di l aporkan kepada j awatankuasa-
jawatankuasa risiko TNB yang berkenaan
untuk dibincangkan.
3.2 Pembangunan Profil Risiko
Profi l ri si ko untuk bahagi an/anak
syarikat/jabatan yang baru ditubuhkan
atau yang terlibat dalam pengstrukturan
semul a per l u di bangunkan bagi
memastikan risiko-risiko yang berkaitan
dikenalpasti dengan jelas dan ditangani
dengan sewajarnya. Pada tahun ini, dua
profil risiko baru telah dibangunkan oleh
Jabatan EWRM dengan kerjasama
bahagian/anak syarikat/jabatan yang
berkenaan.
3.5 Sistem Maklumat Risiko TNB
Sistem Maklumat Risiko TNB (TRIS)
merupakan sistem yang dibangunkan
dengan kerjasama Bahagian ICT. Ia
ber t uj uan unt uk mel engk apk an
pelaksanaan proses pengurusan risiko.
Bagi memastikan kelancaran sistem,
TRIS Helpdesk yang diterajui oleh
pentadbir TRIS yang berdedikasi telah
ditubuhkan.
Penambahbaikan terhadap sistem TRIS
telah dikenalpasti dan akan dibangunkan
secara berterusan. Di samping itu,
latihan TRIS telah dikendalikan secara
berperingkat sepanjang tahun bagi
membantu meningkatkan kemahiran
pengurusan risiko para Pengurus Risiko,
Koordinator Risiko dan Pemilik Risiko
yang baru dilantik atau sebagai kursus
ulangkaji bagi mereka yang sedang
berkhidmat.
3.6 Audit Pematuhan Pengurusan
Risiko
Audit Pematuhan Pengurusan Risiko
yang dikendalikan bertujuan untuk
memberi jaminan kepada Jawatankuasa
Audit Lembaga Pengarah TNB bahawa
si st em kawal an dal aman dal am
mengurus risiko adalah berkesan dan
mantap. Ia juga menawarkan cabaran
yang tidak bersandar kepada bahagian-
bahagian operasi bagi memastikan asas
dan keperluan pengurusan risiko telah
diterapkan secara berterusan. Semenjak
t ahun 2007, t er dapat 15 St esen
Janael ekt r i k/Neger i /Jabat an dan
sejumlah 21 proses kerja atau projek
berkaitan risiko telah diaudit. Aktiviti
audit ini akan terus dijalankan secara
berterusan untuk menilai sama ada
pelaksanaan pengurusan risiko di seluruh
TNB adalah mencukupi.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 150
Kerjasama yang berterusan di antara
pelbagai agensi kerajaan seperti Majlis
Keselamatan Negara, Ketua Pegawai
Keselamatan Kerajaan dan Kementerian
Sains, Teknologi dan Inovasi telah
diwujudkan bagi memastikan bekalan
elektrik kepada perkhidmatan utama di
dalam negara adalah mencukupi. Salah
satu usaha kerjasama ini adalah bertujuan
untuk mengurangkan ancaman siber iaitu
dengan memastikan rangkaian bisnes
dan sistem kawalan TNB selamat
daripada risiko pencerobohan.
5. PENGURUSAN RISIKO PROJEK
Di TNB, semua projek pembinaan dan
usahasama bisnes yang bernilai RM100 juta
dan lebih telah diarah untuk melaksanakan
proses penilaian risiko bagi mengenalpasti
risiko-risiko yang berpotensi akan berlaku
berdasarkan struktur projek-projek berkenaan.
Dalam tahun ini, sejumlah sepuluh (10) sesi
bengkel peni l ai an ri si ko proj ek tel ah
dikendalikan oleh Jabatan EWRM bersama
dengan pasukan projek yang berkaitan.
Jabatan EWRM juga berkerjasama dengan
beberapa penasihat projek risiko dan broker
insurans untuk memperolehi maklumat terkini
dari pasaran insurans bagi memastikan TNB
sentiasa mengambil langkah yang perlu
dal am usaha menangani i su tuntutan
insurans oleh beberapa aktiviti projek yang
dilaksanakan oleh para kontraktor. Pada
masa kini, pemantauan risiko-risiko projek
tersebut dilakukan melalui Sistem Maklumat
4. PELAN TINDAKAN KECEMASAN
KORPORAT (CERP)
Pelan Tindakan Kecemasan Korporat TNB
(CERP) telah dirumus untuk memberi satu
rangka kerja yang membolehkan gerak balas
yang cepat dan terselaras pada situasi-
situasi kecemasan yang memberi kesan
kepada TNB. Jawatankuasa Induk CERP,
yang diketuai oleh Naib Presiden Kanan
(Operasi & Teknikal), serta wakil-wakil
pelbagai bahagian di dalam TNB ditubuhkan
bertujuan memberi panduan dan bimbingan
untuk melaksanakan TNB CERP dengan
jayanya di semua Bahagian.
Aktiviti/Inisiatif Utama CERP adalah seperti
berikut:
Dokumen TNB CERP untuk Kecemasan
Bukan Berkaitan dengan Sistem seperti
banjir dan pandemik telah dilulus,
dicetak dan diagihkan kepada bahagian-
bahagian di TNB. Berpandukan kepada
objektif yang sama seperti dokumen
TNB CERP untuk Kecemasan Berkaitan
Sistem, dokumen ini bertujuan untuk
memberi rangka kerja yang teratur dan
konsisten kepada TNB dalam menghadapi
bencana sama ada semulajadi atau
yang di sebabkan ol eh kel al ai an
manusia.
Ujian dan latihan telah dijalankan ke
atas kakitangan yang terlibat dan
diulangkaji dalam usaha memastikan
pr i nsi p t i ndakan kecemasan dan
kesi nambungan bi snes TNB dapat
dipupuk.
Risiko TNB (TRIS) sementara menanti Sistem
Pengurusan Risiko Projek (PRiMS) siap
dibangunkan oleh Bahagian ICT.
6. KESIMPULAN
Di antara faktor penting yang menentukan
kejayaan pengurusan risiko adalah keupayaan
Kumpulan menyerap budaya pengurusan
risiko dengan jayanya. TNB akan terus
memant apkan usaha mengukuhkan
pel aksanaan pengur usan r i si ko bagi
memasti kan TNB berkeupayaan untuk
bertindak secara berkesan dalam menangani
pelbagai perubahan persekitaran bisnes demi
mencapai matlamat syarikat serta melindungi
dan meningkatkan nilai bagi pihak-pihak
berkepentingan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 151
PENYATA
KAWALAN DALAMAN
kecukupan dan keberkesanan sistem dalam
mengurang dan mengawal risiko yang dihadapi
oleh Kumpulan. Proses-proses yang sedia ada itu
akan membolehkan sistem itu terus diperbaiki
dan diperkukuhkan bagi menghadapi cabaran dan
keperluan Kumpulan. Pada tahun ini, inisiatif-
inisiatif berikut telah diambil untuk memantapkan
pr oses- pr oses pengur usan r i si ko dal am
Kumpulan:
Penyemakan semula Modul Latihan EWRM
yang terdahulu bagi membantu memantapkan
lagi pemahaman anggota kerja berkenaan
peranan dan tanggungjawab berkaitan
pengurusan risiko, dan kemampuan untuk
mengenalpasti, menilai, merawat dan
memantau risiko-risiko di dalam skop kerja
mereka.
Pembangunan dan pel aksanaan Pol i si
Kerahsiaan TNB.
Membangunkan proses untuk mengenalpasti
Petunjuk Amaran Awal (Petunjuk Utama
Risiko) bagi bidang yang berisiko tinggi untuk
mengurangkan kesan seki ranya ri si ko
berlaku.
Memberi khidmat nasihat risiko mengenai
Operasi dan Penilaian Risiko Projek oleh
EWRM.
Menjalankan Kajian Fraud dan Etika yang
terdiri dari Kaji Selidik Fraud dan Etika,
Analisa Data Fraud dan menyemak sistem
untuk menguruskan fraud.
Mengagihkan fungsi menguruskan risiko
strategik dari segi penilaian, pemantauan
serta laporan kepada Jabatan Perancangan
Strategik di samping mengekalkan fungsi
pengurusan risiko operasi di dalam Jabatan
EWRM.
TANGGUNGJAWAB LEMBAGA PENGARAH
Lembaga Pengarah bertanggungjawab terhadap
sistem kawalan dalaman bagi Tenaga Nasional
Berhad (Kumpulan). Sistem ini direka bagi
memenuhi objektif perniagaan Kumpulan dan
menjaga kepentingan pelaburan para pemegang
saham, kepentingan pelanggan, pengawal selia
dan pekerja, dan juga aset Kumpulan. Sistem
kawalan dalaman meliputi pengurusan risiko,
kewangan, operasi. sistem maklumat pengurusan
serta pematuhan dengan undang-undang dan
peraturan. Sistem yang dilaksanakan menyediakan
satu jaminan yang munasabah tetapi bukan
muktamad terhadap salah nyata, kerugian dan
penyelewengan.
Lembaga Pengarah telah mewujudkan satu
rangka kerja untuk mengenalpasti, menilai dan
menguruskan risiko-risiko penting yang dihadapi
oleh Kumpulan. Rangka kerja dan proses
pengurusan risiko dikaji semula dari masa ke
semasa oleh Lembaga Pengarah dan adalah
mengikut Penyata Kawalan Dalaman: Garis
Panduan untuk Pengarah-Pengarah Syarikat
Senarai Awam.
PENGURUSAN RISIKO
Satu Si stem Pengurusan Ri si ko Sel uruh
Perniagaan (EWRM) telah diluluskan oleh
Lembaga Pengarah dan dilaksanakan oleh
Kumpul an untuk mengenal pasti , meni l ai ,
mengawal, melaporkan dan memantau risiko-
risiko yang strategik dan operasi yang dihadapi
oleh Kumpulan. Jawatankuasa Audit Lembaga
Pengarah (JALP) mengkaji keberkesanan sistem
ini bersama laporan-laporan yang berbangkit
daripada aktiviti-aktiviti pengurusan risiko yang
dijalankan sepanjang tahun. JALP dibantu oleh
Jawatankuasa Pengurusan Risiko, Ketua Pegawai
Risiko, Jabatan EWRM dan warga kerja operasi
dalam proses-proses pengurusan risiko. Kajian ke
atas sistem-sistem EWRM dijalankan oleh
Jabatan Audit Dalaman Kumpulan ke atas entiti
operasi untuk memberi j ami nan tentang
STRUKTUR KAWALAN
Lembaga Pengarah telah menubuhkan struktur
kawalan dan komited untuk menilai, mempertingkat
dan mengekalkannya untuk menjamin kawalan
strategik dan operasi yang berkesan ke atas
operasi bisnes Kumpulan. Struktur kawalan
dalaman utama yang telah dilaksanakan untuk
menjamin persekitaran kawalan yang berkesan
adalah seperti berikut:
Jawatankuasa-Jawatankuasa Lembaga
Pengarah dan Pengurusan
Bagi menggalakkan urus tadbir yang baik, telus
dan kebertanggungjawaban, Jawatankuasa-
Jawatankuasa Lembaga Pengarah dan Pengurusan
ditubuhkan oleh Lembaga Pengarah untuk
membantu mencapai visi, misi, strategi dan
objektif yang ditetapkan untuk Kumpulan.
Jawatankuasa-Jawatankuasa itu menyelia
bidang-bidang yang ditugaskan di bawah bidang
kuasa masi ng- masi ng. Jawat ankuasa-
Jawatankuasa ini memainkan peranan penting
dalam mengarah, memantau dan memastikan
bahawa rancangan dan operasi adalah selaras
dengan rancangan bisnes jangka pendek dan
jangka panjang Kumpulan yang diluluskan serta
dasar - dasar Kumpul an. Jawat ankuasa-
Jawatankuasa tersebut adalah:
Jawatankuasa-jawatankuasa Lembaga Pengarah
Jawatankuasa Audit
Jawatankuasa Tender
Jawatankuasa Tatatertib
Jawatankuasa Penamaan & Ganjaran
Jawatankuasa Kewangan & Pelaburan
Jawatankuasa-jawatankuasa Pengurusan
Jawatankuasa Eksekutif Kumpulan
Jawat ankuasa Pengur usan Eksekut i f
Kumpulan
Jawatankuasa Bekalan Tenaga
Jawatankuasa Tender
Jawatankuasa Pengurusan Risiko Kumpulan
Jawatankuasa Eksekutif Bahan Api
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 152
Salah satu sistem baru yang dibangunkan mulai
tahun ini ialah Corporate Geospatial Information
System (CGIS). Pelaksanaan CGIS ini dijangka
siap dalam tempoh 10 tahun. Objektif-objektif
sistem ini adalah untuk mewujudkan sistem
informasi geospatial untuk kegunaan keseluruhan
syarikat yang memudahkan laluan, selaras dan
terkini bagi meningkatkan kecekapan dan
menurunkan kos operasi mel al ui anal i sa
geospatial bijak.
Dasar dan Prosedur Kumpulan
Lembaga Pengarah telah meluluskan dasar dan
prosedur untuk mentadbir fungsi kewangan dan
operasi dan etika Kumpulan. Matlamat dasar dan
prosedur tersebut adalah untuk memastikan
supaya etika dan prinsip dan mekanisme kawalan
dal aman di t er apkan dal am oper asi . I ni
membolehkan organisasi bertindak balas dengan
segera terhadap risiko yang berubah-ubah dan
segera melaporkan sebarang kegagalan kawalan
yang penting. Dasar dan prosedur ini dikaji
semula dari masa ke semasa bagi memastikan
keberkaitan dan keberkesanannya. Antara lain,
dasar-dasar dan prosedur-prosedur yang
dilaksanakan adalah:
Garispanduan Kawalan Dalaman
Dasar dan Prosedur Kewangan Kumpulan
Dasar Perbendaharaan
Dasar Keselamatan dan Kesihatan
Dasar Alam Sekitar
Dasar Pelaburan
Dasar dan Prosedur Perolehan
Dasar Anti Fraud
Dasar dan Prosedur Tatatertib
Dasar dan Kod Amalan Maklumat dan
Komunikasi
Dasar dan Garis Panduan Pengurusan Risiko
Seluruh Perniagaan
Had-had Kuasa
Kod Etika
Kod Kelakuan Perolehan
Prosedur Whistle Blowing
Struktur Organisasi
Lembaga Pengarah telah pun mengstrukturkan
organisasi mengikut bahagian. Had-had kuasa,
tanggungjawab dan kebertanggungjawaban yang
jelas telah ditetapkan bagi membolehkan visi,
misi, strategi dan objektif operasi dicapai.
Struktur bahagian meningkatkan keupayaan
setiap bahagian memberi tumpuan kepada fungsi-
fungsi teras dan sokongan dalam Kumpulan.
Lembaga Pengar ah j uga mengkaj i dan
meningkatkan keberkesanan struktur organisasi
dan kawalan untuk mencapai objektif strategik
dan operasi, dan mengurus cabaran-cabaran
dalam persekitaran operasi. Pada tahun ini,
subsidiari-subsidiari dalam Bahagian Pengurusan
Pel aburan di l etakkan di bawah Bahagi an
Kewangan Kumpulan.
Sistem Maklumat Pengurusan
Lembaga Pengarah memperakui kepentingan
Pengurusan Teknologi Maklumat dan Komunikasi
bagi membantu operasi bisnes yang berkesan
dan cekap, komunikasi yang tepat dan menepati
masa dengan pihak berkepentingan serta
meningkatkan prestasi Kumpulan dalam jangka
panjang. Sistem-sistem utama yang digunakan
oleh Kumpulan adalah seperti berikut:
Si st em Pengur usan Sumber Sel ur uh
Perniagaan (ERMS)
e-Sistem Maklumat dan Bil Pelanggan
(eCIBS)
Sistem Pengurusan Sumber Manusia Seluruh
Perniagaan (EHRMS)
Sistem Kawalan Penyeliaan dan Pemerolehan
Data (SCADA)
Sistem Meter Jarak Jauh (RMR)
Kemudahan Perbankan Elektronik
Sistem Maklumat Risiko Tenaga (TRIS)
Sistem Pengurusan Dokumen Elektronik
(EDMS)
Pengurusan Maklumat Rangkaian Pembahagian
(DNIM)
dan Polisi Perolehan yang sedia ada telah dikaji
semula pada tahun ini bagi meningkatkan
kawalan dan kecekapan operasi.
Jabatan Pemaksimuman Hasil
Pada tahun ini, fungsi pemaksimuman hasil telah
dinaiktaraf daripada Unit kepada Jabatan.
Pasukan Pengekangan Kecurian Tenaga Elektrik
(SEAL) adalah sebahagian daripada Jabatan ini.
Peranan jabatan ini adalah untuk membanteras
akti vi ti kecuri an arus el ektri k ( TOE) dan
membendung kekurangan pendapatan daripada
pembi l an, penj angkaan dan kesal ahan
pentadbiran. Jabatan ini juga bertanggungjawab
untuk meningkatkan mekanisme kawalan dalaman
pencurian elektrik dan proses pematuhan.
PEMANTAUAN & KAJIAN
Interaksi Lembaga Pengarah Dengan
Pengurusan Menerusi Breakout Session
Lembaga Pengarah memainkan peranan aktif
dalam Breakout Session yang diadakan dengan
pengurusan untuk membincang dan mengkaji
semula pelan, strategi, prestasi dan risiko yang
dihadapi oleh Kumpulan. Pada tahun ini, dua (2)
Breakout Session telah diadakan. Sesi-sesi ini
memberikan mekanisme pemantauan dan kajian
bagi meningkatkan keberkesanan Lembaga
Pengarah dan membol ehkan pengurusan
mendapat mandat untuk menangani risiko yang
dihadapi dalam persekitaran dalaman dan
luaran.
Perancangan Perniagaan & Belanjawan
Lembaga Pengarah telah meluluskan Pelan
Strategik 20 Tahun. Pelan Bisnes, Bajet dan
Petunjuk-Petunjuk Utama Prestasi (KPI) adalah
sejajar dengan Pelan Strategik. Ini adalah untuk
membantu organisasi mencapai visi menjadi
antara badan korporat terunggul di dunia dalam
bisnes tenaga dan bidang-bidang lain yang
berkaitan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 153
PENYATA
KAWALAN DALAMAN (SAMB.)
Kajian Kewangan dan Operasi
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (JALP)
menyemak prestasi kewangan suku tahun
Kumpulan bersama dengan pengurusan, dan ini
kemudiannya akan dilaporkan kepada Lembaga
Pengarah. Semakan suku tahun ini membolehkan
JALP membincang dan menilai keputusan
kewangan dan prestasi operasi. Akaun pengurusan
bulanan yang berfungsi sebagai alat pemantauan,
akan diedarkan kepada Lembaga Pengarah dan
Pengurusan Kanan untuk memberi maklumat
mengenai keputusan kewangan, petunjuk-
petunjuk prestasi operasi, perbandingan bajet
supaya mereka memberi ke arah meningkatkan
prestasi.
Jabatan Audit Dalaman Kumpulan (JADK)
Lembaga Pengarah menubuhkan JADK bagi
memberi jaminan bebas berhubung kecukupan
sistem pengurusan risiko, kawalan dalaman dan
sistem tadbir urus. Kajian kerap dijalankan oleh
JADK terhadap proses-proses bisnes untuk
memantau pematuhan dengan prosedur Kumpulan,
menilai keberkesanan kawalan dalaman dan
mengetengahkan risiko-risiko penting yang
memberi kesan kepada Kumpulan. Jawatankuasa
Audit Lembaga Pengarah kerap mengadakan
mesyuarat untuk membincangkan laporan dan
penemuan audit dalaman, tindakan pengurusan
dan pemantauan ke atas pelaksanaan langkah-
langkah pembetulan dan pencegahan bagi bidang-
bidang yang penting dan berisiko tinggi. Skop
JADK meliputi bidang penjanaan, penghantaran,
pembahagian, perolehan dan projek kejuruteraan,
kewangan, sumber manusia, teknologi maklumat
dan komunikasi, pelaburan dalam subsidiari,
pengurusan risiko dan pematuhan.
Strategi-strategi yang dikenalpasti dalam Pelan
Strategik 20 Tahun, Pelan Bisnes 5 Tahun, Pelan
Operasi Tahunan dan KPI dikaji semula, diluluskan
dan dipantau oleh Lembaga Pengarah dan
Pengurusan. Semakan dibuat berdasarkan
perubahan-perubahan dalam persekitaran bisnes
dan operasi. Maklumbalas dari Lembaga Pengarah
semasa Breakout Session dengan pengurusan
digunakan untuk membangun Pelan 5 Tahun dan
Pelan Operasi Tahunan.
Pelan Bisnes 5 Tahun dan Pelan Operasi Tahunan
j uga mengandungi bel anj awan Syari kat,
membolehkan Syarikat menggunakan sumber-
sumber ke arah mencapai objektif kewangannya.
Penggunaan belajawan yang berkesan dicapai
menerusi pemantauan oleh pengurusan dari masa
ke semasa.
Sistem Perancangan dan Pembangunan
Jangka Panjang
Bahagian Perancangan menjalankan sistem
perancangan dan pembangunan jangka panjang
untuk infrastruktur bekalan elektrik TNB bagi
memenuhi permintaan beban. Ramalan jangka
panjang dikaji semula seiring dengan perubahan
ekonomi, dan pemantauan yang rapi bagi
memenuhi situasi permintaan beban. Bagi
bahagian bekalan, perancangan penambahan
penjanaan dibuat untuk Semenanjung Malaysia
dengan mengambil kira keselamatan tenaga
j angka panj ang dengan meruj uk kepada
kepelbagaian sumber bahan api, jenis penjanaan
dan senario masa depan tenaga secara global.
Tambahan lagi, perancangan pembangunan
penghantaran dikaji semula dan dinilai mengikut
keadaan ekonomi.
JADK menikmati status bebas dalam Kumpulan
dan melapor secara langsung kepada Lembaga
Pengarah melalui Jawatankuasa Audit Lembaga
Pengarah. Pelan audit tahunan JADK, bajet,
kompetensi dan sumber-sumber akan diluluskan
oleh Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah. Ini
adalah untuk membolehkan kajian dijalankan
terhadap kecukupan liputan pelan audit itu,
sumber-sumber yang sedia ada dan liputan
bidang-bidang penting dan berisiko tinggi. Kajian
itu juga akan membantu mengesahkan bahawa
audit itu perlu dikendalikan bersama (dalaman
dan luaran) untuk memudahkan pemindahan
pengetahuan dari pakar runding dan liputan oleh
pihak luar dalam bidang-bidang di mana JADK
tidak ada kemahiran teknikal itu.
KESIMPULAN
Bagi Tahun Kewangan yang disemak, beberapa
kelemahan kawalan dalaman telah dikenalpasti.
Bagaimanapun, setelah diselidiki dengan teliti
dan berdasarkan kepada maklumat dan jaminan
yang diberi, Lembaga Pengarah berpuas hati
tiada kerugian yang ketara kesan kelemahan
sistem kawalan dalaman, yang memerlukan
pendedahan berasingan dalam Laporan Tahunan
Tenaga Nasional Berhad. Namun demikian, bagi
bidang-bidang yang memerlukan perhatian,
ti ndakan tel ah dan sedang di ambi l bagi
memastikan kecekapan dan keberkesanan
kawalan dalaman adalah berterusan dan untuk
melindungi pelaburan pemegang saham dan aset
Kumpulan.
Penyata ini disediakan selaras dengan resolusi
Lembaga Pengarah bertarikh 26 Oktober 2009.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 154
LAPORAN JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH
KEAHLIAN DAN MESYUARAT
Ahli-ahli Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan jumlah mesyuarat yang mereka hadiri semasa tahun kewangan adalah seperti berikut:
NO. NAMA
STATUS
PENGARAH BEBAS
JUMLAH MESYUARAT
DIHADIRI
1. Tan Sri Dato Lau Yin Pin @
Lau Yen Beng (Pengerusi)
Pengarah Bukan Eksekutif Ya 15/15
2. Tan Sri Dato Hari Narayanan
a/l Govindasamy
Pengarah Bukan Eksekutif Ya 15/15
3. Dato Zainal Abidin bin Putih Pengarah Bukan Eksekutif Ya 14/15
4. Dato Mohammad Zainal bin Shaari Pengarah Bukan Eksekutif Tiada 12/15
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah (JALP) diwujudkan oleh Lembaga Pengarah pada 9 Disember
1990 untuk membantu Lembaga Pengarah melaksanakan tanggungjawabnya. JALP ditadbir mengikut
Bidang Kuasa seperti yang digariskan di mukasurat 159 hingga 163 dalam Laporan Tahunan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 155
LAPORAN JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH (SAMB.)
Audit Dalaman
Mengkaji dan meluluskan Bajet dan Pelan
Tahunan Audit bagi Jabatan Audit Dalaman
Kumpulan (JADK) untuk memastikan sumber-
sumber, kompetensi dan liputan yang
mencukupi terhadap entiti yang penting dan
mempunyai risiko tinggi.
Mengkaji laporan audit dalaman yang
dikeluarkan oleh JADK dan laporan audit
yang disediakan oleh pihak-pihak luar
berhubung keberkesanan dan kecukupan
proses-proses tadbir urus, pengurusan risiko,
operasi dan pematuhan.
Mengkaji kecukupan dan keberkesanan
tindakan-tindakan pembetulan yang diambil
oleh pengurusan berkaitan semua perkara
penting yang ditimbulkan.
Membincang keputusan siasatan ad-hoc
yang dijalankan dan mengesahkan tindakan-
tindakan bersesuaian diambil untuk memper-
baiki kelemahan-kelemahan.
Menilai prestasi JADK.
Mengkaji Petunjuk Utama Prestasi yang
dicapai oleh Ketua Bahagian terhadap
tindakan-tindakan pembetulan yang telah
diambil.
Audit Luar
Mengkaji dan meluluskan Pelan Audit Luar
dan skop bagi audit tahunan.
Membincang dan melaporkan keputusan
audit tahunan kepada Lembaga Pengarah.
Mengesyorkan kepada Lembaga Pengarah
perlantikan dan ganjaran Juruaudit Luar
Kumpulan.
Mengadakan pertemuan dengan Juruaudit
Luar Kumpulan tanpa kehadiran pihak
pengurusan bagi membincangkan sebarang
isu yang ingin dibentangkan.
Berdasarkan Bidang Kuasa JALP, Jawatankuasa
seharusnya mengadakan mesyuarat apabila
diperlukan dan sekurang-kurangnya enam (6) kali
sepanjang tahun kewangan. Jawatankuasa ini
telah bertemu sebanyak lima belas (15) kali.
Ketua Audit Dalaman dan Setiausaha Syarikat
yang juga adalah setiausaha kepada JALP turut
menghadiri mesyuarat-mesyuarat tersebut.
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif dan pegawai-
pegawai syarikat juga dijemput menghadiri
mesyuarat berhubung perkara-perkara yang
memerlukan perhatian dan maklumbalas dari
mereka.
Selepas setiap mesyuarat JALP, Pengerusi JALP
akan mengemukakan satu laporan berhubung
perkara-perkara yang dibincangkan kepada
Lembaga Pengarah.
RINGKASAN AKTIVITI JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH
Ringkasan aktiviti-aktiviti yang telah dijalankan
oleh JALP dalam tahun kewangan adalah seperti
berikut:
Pengurusan Risiko
Mengkaji dua kali setahun Profil Risiko
Strategik dan Operasi Kumpulan, dan aktiviti-
aktiviti yang dilaksanakan oleh Jabatan
Pengurusan Risiko Seluruh Kumpulan untuk
menggalak dan meningkatkan kesedaran dan
proses-proses pengurusan risiko.
Mengar ah unt uk menubuhkan Ri sk
Compl i ance Uni t di dal am Jabat an
Pengurusan Risiko Seluruh Kumpulan untuk
memberi jaminan ke atas sistem pengurusan
risiko.
Mengarah pengurusan mengenal pasti
Petunjuk Amaran Awal (Petunjuk Utama
Risiko) untuk memberi ramalan berkaitan
aliran risiko masa hadapan yang boleh
memberi kesan kepada syarikat.
Laporan Kewangan
Mengkaji Penyata Kewangan suku tahun dan
tahunan termasuk pengumuman, dan
mengesyorkannya untuk kelulusan Lembaga
Pengarah.
Urus Niaga Pihak Yang Berkenaan
Meni l ai si st em bagi mengenal past i ,
memantau dan melaporkan urus niaga pihak
yang berkaitan untuk TNB dan subsidiari-
subsidiarinya.
Laporan Tahunan
Menilai dan mengesyorkan untuk kelulusan
Lembaga Pengarah, Penyata Urus Tadbir
Korporat, Penyata Kawalan Dalaman, Laporan
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah,
Penyata Fungsi Audit Dalaman, Laporan Urus
Niaga Pihak Yang Berkaitan dan Urus Niaga
Pihak Yang Berkaitan Yang Berulang, dan
Laporan Tanggungjawab Sosial Korporat.
Lain-lain
Mengkaji semula dan mengesahkan bahawa
opsyen peruntukan yang dibenarkan di
bawah Skim Opsyen Saham Pekerja (ESOS)
pada Tahun Kewangan adalah mengikut
peruntukan-peruntukan tertentu seperti
dinyatakan di bawah Skim Syarikat.
Melawat dan mengkaji semula strategi dan
operasi anak syarikat, Sabah Electricity Sdn.
Bhd.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 156
Hasil daripada tugasan, laporan audit dalaman
dikeluarkan kepada pengurusan untuk maklum
balas dan tindakan pembetulan serta menetapkan
tarikh akhir untuk menyelesaikan tindakan
pencegahan dan pembetulan berkenaan. Tarikh
sasaran siap bagi tindakan-tindakan pencegahan
dan pembetulan berkenaan juga dinyatakan.
Laporan tersebut kemudian dibentangkan kepada
JALP untuk dibincangkan. Pengurusan turut hadir
semasa perbincangan laporan tersebut bagi
memasti kan supaya mereka menj al ankan
t anggungj awab mel aksanakan t i ndakan
pencegahan dan pembetulan bagi kelemahan
yang dilaporkan.
Pada tahun ini, JADK juga membantu dan
memudahkan pelaksanaan Petunjuk Utama
Prestasi bagi tindakan pembetulan yang telah
di ambi l ol eh Ketua-ketua Bahagi an bagi
menangani kelemahan-kelemahan di bahagian
masing-masing.
TAN SRI DATO LAU YIN PIN
@ LAU YEN BENG
Pengerusi
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
Tenaga Nasional Berhad
(Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas)
AUDIT DALAMAN KUMPULAN
Fungsi audit dalaman bagi Kumpulan adalah
dijalankan oleh Jabatan Audit Dalaman Kumpulan
(JADK). JADK adalah bebas dan melapor terus
kepada JALP.
JADK menyediakan jaminan bebas dan objektif
berhubung aspek operasi yang dikaji, dan
memberi nasihat mengenai amalan-amalan
terbaik yang akan memperbaiki dan menambah
nilai kepada Kumpulan.
Pendekatan yang bersistem dan berdisiplin telah
diguna pakai untuk menilai kecukupan dan
keberkesanan proses-proses pengurusan risiko,
kewangan, operasi, pematuhan dan tadbir urus.
Aktiviti-aktiviti audit dalaman dijajarkan dengan
pelan strategik/objektif-objektif syarikat. Satu
metodologi berasaskan risiko telah digunakan
untuk memastikan kawalan-kawalan yang
berkaitan untuk menangani risiko dengan kerap.
Sepanjang Tahun Kewangan, sebanyak 159
laporan meliputi 319 tugasan telah dikeluarkan.
Bidang-bidang liputan termasuklah tadbir urus,
etika, pengurusan risiko dan kawalan dalam
bidang penjanaan, penghantaran, pembahagian,
perolehan, kejuruteraan, projek, kewangan,
sumber manusia, logistik, teknologi maklumat
dan komunikasi, dan pelaburan dalam subsidiari.
Laporan-laporan yang dikeluarkan memberi
penilaian bebas dan objektif bagi perkara-perkara
berikut:
Kewujudan, keberkesanan dan kecukupan
sistem kawalan dalaman untuk mengurus
operasi dan melindungi aset-aset Kumpulan.
Kecukupan dan keberkesanan fungsi
pengurusan risiko, urus tadbir dan pematuhan
untuk mengurus dan menjangka risiko-risiko
yang berpotensi terhadap proses-proses
bisnes yang penting.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 157
PENYATA
FUNGSI AUDIT DALAMAN
Struktur fungsi audit dalaman terbahagi kepada
dua (2) iaitu Unit Teras dan Bukan Teras. Bidang-
bidang liputan audit termasuklah fungsi tadbir
urus, pengurusan risiko dan semakan kawalan
dal am bi dang penj anaan, penghantaran,
pembahagian, perolehan, projek, perakaunan &
kewangan, sumber manusia, teknologi maklumat
& komunikasi dan pelaburan dalam subsidiari.
Dalam tahun ini, JADK telah mengeluarkan
sebanyak 159 laporan berdasarkan daripada
pelaksanaan 231 tugasan audit dirancang, 10
tugasan ad hoc dan 77 audit susulan terhadap
tindakan pembetulan. Daripada 231 tugasan audit
dirancang, 3 daripadanya adalah kerjasama
bersama perunding luar, manakala selebihnya
dilakukan sendiri oleh JADK. Tugasan yang
dilakukan dengan kerjasama perunding luar
adalah di dalam bidang teknologi maklumat dan
komunikasi (2 tugasan) dan pengurusan projek
(1 tugasan). Tugasan yang dilakukan dengan
kerjasama perunding luar membolehkan JADK
membangunkan kepakaran dan kompetensi dalam
bidang berkenaan.
JADK mempunyai 84 juruaudit yang mempunyai
l at ar bel akang ber t er askan kej ur ut er aan,
kewangan, perakaunan, teknologi maklumat dan
komunikasi dan ukur bahan.
Secara keseluruhannya pada Tahun Kewangan
2008/2009, JADK telah membelanjakan sebanyak
RM11.1 juta, di mana 74% daripadanya adalah
untuk kos perbelanjaan untuk anggota kerja dan
6% untuk yuran pembayaran bagi perunding
luar.
Anggota kerja JADK diberi latihan di dalam
bidang-bidang seperti kepakaran mengaudit,
kepakaran teknikal, pembangunan sahsiah diri
dan juga kursus Bahasa Inggeris. Selain daripada
kursus-kursus latihan, anggota kerja juga
di gal akkan untuk menj adi j uruaudi t yang
bertauliah (Certified Internal Auditors). Mereka
ini akan diberi insentif seperti elaun dan
pembayaran balik yuran pendaftaran keahlian
dan peperiksaan sekiranya lulus peperiksaan
Certified Internal Auditor. Seramai 5 orang
anggota kerja sedang mendapatkan kelayakan
Fungsi audit dalaman bagi syarikat adalah
dijalankan oleh Jabatan Audit Dalaman Kumpulan
(JADK). JADK ditubuhkan untuk menyokong
Lembaga Pengarah, melalui Jawatankuasa Audit
Lembaga Pengar ah bagi mel aksanakan
tanggungjawab mereka dalam mengekalkan
kemantapan kawalan dalaman bagi melindungi
kepentingan pelaburan pemegang saham, pelabur
dan aset Kumpulan.
Secara fungsi JADK melapor terus kepada
Jawatankuasa Audi t Lembaga Pengarah,
sementara di dalam hal-hal pentadbiran JADK
melapor kepada Ketua Pegawai Eksekutif. Bidang
kuasa, skop dan tanggungjawab JADK adalah
berdasarkan kepada Piagam Audit Dalaman
Kumpulan yang telah disemak dan diluluskan
oleh Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
pada tahun 2007.
Misi JADK adalah menjalankan pengauditan bagi
memberi jaminan bebas berhubung dengan
kawalan dalaman, melalui perkara-perkara
berikut:
Menyedia dan melaksanakan perancangan
audit tahunan strategik berdasarkan risiko
yang merangkumi enti ti -enti ti dal am
organisasi yang boleh diaudit.
Menyemak kecukupan dan keberkesanan
tadbir urus, pengurusan risiko dan proses-
proses kawalan yang ditetapkan oleh
Kumpulan untuk menangani risiko dan
operasi.
Mel apor kel emahan-kel emahan dal am
kawalan dalaman dan memberi saranan
tindakan pencegahan/pembetulan bagi
meningkatkan operasi, memastikan ketepatan
pelaporan, melindungi aset dan menggalakkan
penggunaan sumber - sumber secar a
ekonomi.
Memantau pelaksanaan tindakan pembetulan
untuk memastikan kecukupan dan keupayaan
pihak entiti yang diaudit bagi memperkukuhkan
kawalan dalaman dalam bidang operasi.
Certified Internal Auditors. Pada tahun ini, JADK
telah berjaya memenangi Corporate Award
Tier 4, Category 1 daripada Institut Audit
Dalaman Malaysia (IIAM) kerana komitmen yang
tinggi dalam pembangunan profesional.
Peningkatan yang telah dibuat oleh JADK pada
tahun ini adalah seperti berikut:
Membantu pelaksanaan Petunjuk Utama
Prestasi untuk Ketua-Ketua Bahagian bagi
penyelesaian tindakan pembetulan untuk
kelemahan yang dikenalpasti.
Menggalakkan kesedaran etika melalui
kajian sistem etika, Soal Selidik Etika dan
Fraud serta persembahan mengenai Kajian
Etika & Fraud kepada pelbagai kumpulan
dalam organisasi.
Mengukuhkan kesedaran kawalan dalaman
menerusi sesi-sesi bersama pelatih-pelatih
pengurusan dan anggota kerja-anggota kerja
bahagian.
Mewujudkan Terma Rujukan untuk Audit
Khas bagi memastikan kecukupan dan
ketepatan liputan bidang yang disemak.
Mel aksanakan semakan obj ekti f dan
percanggahan kepentingan bagi ahli-ahli
pasukan audit pada setiap tugasan audit.
JADK adalah komited dalam melaksanakan
pengauditan bagi memberi jaminan yang bebas
serta objektif di samping memberi perkhidmatan
tambah nilai mengikut International Professional
Practices Framework.
TAN SRI DATO LAU YIN PIN
@ LAU YEN BENG
Pengerusi
Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah
Tenaga Nasional Berhad
(Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 158
TERMA RUJUKAN JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH
2.3 Sekurang-kurangnya seorang (1) ahli
Jawatankuasa hendaklah memenuhi
kriteria yang ditetapkan oleh Keperluan
Penyenaraian Pasaran Utama Bursa
Malaysia Securities Berhad, iaitu:-
i. hendaklah merupakan ahli Institut
Akauntan Malaysia; atau
ii. jika beliau bukan ahli Institut
Ak aunt an Mal ay s i a, bel i au
hendaklah mempunyai sekurang-
kurangnya tiga (3) tahun pengalaman
bekerja, dan:-
a. bel i au hendak l ah l ul us
peper i ksaan seper t i yang
dinyatakan dalam Bahagian 1
Jadual Pertama Akta Akauntan
1967; atau
b. beliau hendaklah merupakan
ahli salah sebuah persatuan
akauntan yang di nyatakan
dal am Bahagi an I I Jadual
Pertama Akta Akauntan 1967.
2.4 Lembaga Pengarah hendaklah memilih
Pengerusi daripada Jawatankuasa
yang hendaklah merupakan Pengarah
Bebas seperti yang ditetapkan dalam
Keperluan Penyenaraian Pasaran
Utama Bursa Malaysia Securities
Berhad.
2.5 Tempoh dan prestasi Jawatankuasa
hendaklah dikaji semula oleh Lembaga
Pengarah untuk memastikan Jawatan-
kuasa tel ah menj al ankan tugas
mengikut terma rujukan mereka.
2.6 Pengarah gantian tidak boleh dilantik
menganggotai BAC.
1. PENUBUHAN
1.1 Selaras dengan Artikel 146 Tataurusan
Syarikat Tenaga Nasional Berhad
(TNB), Lembaga Pengarah TNB telah
menubuhkan sebuah Jawatankuasa
Lembaga Pengarah yang dikenali
sebagai Jawatankuasa Audit Lembaga
Pengarah (BAC) melalui Minit No.
39/90 pada 9 Oktober 1990.
1.2 Fungsi dan kuasa BAC meliputi TNB
dan semua subsi di ar i , syar i kat
usahasama dan syarikat bersekutunya
di mana tanggungjawab pengurusan
dipikul oleh TNB atau subsidiari-
subsidiari TNB (secara kolektif dirujuk
sebagai Kumpulan).
2. KOMPOSISI JAWATANKUASA
2.1 Ahli-ahli BAC hendaklah dilantik oleh
Lembaga Pengarah TNB dan hendaklah
terdiri tidak kurang daripada tiga (3)
orang ahli. Semua ahli Jawatankuasa
Audit hendaklah terdiri daripada
Pengarah Bukan Eksekutif, dengan
majoriti daripada mereka hendaklah
bebas sel ar as dengan def i ni si
Keperluan Penyenaraian Pasaran
Utama Bursa Malaysia Securities
Berhad.
2.2 Jika keahlian BAC kurang daripada
tiga (3) orang, Lembaga Pengarah
hendaklah dalam masa tiga (3) bulan,
melantik ahli-ahli baru bagi memenuhi
keperluan ahli minimum seramai tiga
(3) orang.
3. PENGERUSI JAWATANKUASA
3.1 Berikut adalah tugas dan tanggung-
jawab utama Pengerusi Jawatan-
kuasa:-
3.1.1 mengemudi Jawatankuasa bagi
mencapai matlamatnya;
3.1.2 memberi kepimpinan kepada
Jawatankuasa dan memastikan
aliran maklumat yang sesuai
kepada Jawatankuasa, meng-
kaji kecukupan dan ketetapan
masa dokumentasi;
3.1.3 memberi masa yang mencukupi
untuk perbincangan semasa
mesyuar at Jawat ankuasa.
Menyusun dan membentangkan
agenda unt uk mesyuar at
Jawatankuasa berdasarkan
input daripada ahli-ahli dan
memastikan supaya semua isu
yang berkaitan dimasukkan ke
dal am agenda mesyuarat.
Selain itu, Pengerusi hendaklah
menggalakkan penilaian yang
objektif dan bebas;
3.1.4 memastikan supaya kata putus
dapat dicapai dalam setiap
resolusi Jawatankuasa dan jika
perlu, memutuskan supaya
undian dilakukan dan keputusan
akan di buat ber dasar kan
majoriti mudah; percanggahan
pendapat per l u di ambi l
perhatian;
3.1.5 mengurus proses dan fungsi
Jawatankuasa dan memastikan
supaya Jawatankuasa menjalan-
kan tanggungjawabnya;
3.1.6 memastikan supaya semua ahli
mengambil bahagian dalam
perbincangan bagi memboleh-
kan keputusan yang berkesan
dibuat; dan
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 159
TERMA RUJUKAN JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH (SAMB.)
5.2 membantu Lembaga Pengarah dalam
memenuhi tanggungjawab fidusiarinya
yang berkaitan dengan perakaunan
korporat dan amalan laporan;
5.3 memper t i ngk at k an k ec ek apan
per ni agaan Kumpul an, kual i t i
perakaunan dan fungsi audit serta
menguatkan keyakinan orang ramai
terhadap laporan keputusan kewangan
Kumpulan;
5.4 mengekal kan komuni kasi secara
langsung antara Lembaga Pengarah
dan Juruaudit Luar dan Dalaman,
melalui mesyuarat yang dijadualkan
secara kerap;
5.5 memastikan kebebasan fungsi audit
luar dan dalaman; dan
5.6 mewujudkan persekitaran berdisiplin
dan terkawal yang akan mengurangkan
peluang bagi penyelewengan.
6. KUASA JAWATANKUASA
Jawatankuasa diberikuasa oleh Lembaga
Pengarah untuk:-
6.1 menyiasat sebarang aktiviti mengikut
terma rujukannya atau seperti yang
diarahkan oleh Lembaga Pengarah;
6.2 menentu dan mendapatkan sumber-
sumber yang perlu untuk menjalankan
tugas-tugasnya, termasuk meluluskan
bajet bagi fungsi audit luar dan
dalaman;
6.3 mempunyai akses penuh dan tidak
t er had kepada semua peker j a,
hartanah, dan kerja Kumpulan, semua
buku, akaun, rekod dan maklumat lain
Kumpulan dalam apa jua bentuk;
3.1.7 Pengerusi BAC hendakl ah
bersedi a untuk menj awab
soalan-soalan berkenaan fungsi
J a wa t a n k u a s a s e ma s a
Mesyuarat Agung Tahunan
Syarikat.
4. AHLI-AHLI JAWATANKUASA
4.1 Setiap ahli Jawatankuasa hendaklah:-
4.1.1 member i pendapat bebas
terhadap penemuan fakta,
analisis dan proses membuat
keput usan Jawat ankuasa,
berdasarkan kepada pengalaman
dan pengetahuan mereka;
4.1.2 mempertimbangkan pandangan
ahli-ahli Jawatankuasa lain;
serta membuat keputusan dan
s y o r d e mi k e p e n t i n g a n
Kumpulan;
4.1.3 sentiasa dikemaskinikan dengan
gari spanduan Urus Tadbi r
Korporat terkini yang berkaitan
dengan Jawatankuasa dan
Lembaga Pengarah secara
keseluruhannya; dan
4.1.4 secara berterusan berusaha
mendapatkan amalan terbaik
bagi pr oses- pr oses yang
digunakan oleh Jawatankuasa,
yang mana kemungkinan ia
di teri mapakai perl u di per-
bincangkan dengan seluruh
Jawatankuasa.
5. OBJEKTIF JAWATANKUASA
Objektif-objektif Jawatankuasa ini adalah:-
5.1 memastikan ketelusan, kewibawaan
dan kebertanggungjawab dalam aktiviti
Kumpulan untuk melindungi hak dan
kepentingan pemegang-pemegang
saham;
6.4 mempunyai sal ur an komuni kasi
langsung dengan juruaudit luar dan
individu-individu yang menjalankan
fungsi audit dalaman atau aktiviti
untuk Kumpulan;
6.5 memberi arah panduan kepada Fungsi
Audit Dalaman Kumpulan;
6.6 meluluskan pelantikan Ketua Audit
Dalaman;
6.7 mendapatkan penasihat bebas dan
memastikan kehadiran pihak-pihak luar
dengan pengalaman dan kepakaran
yang berkaitan jika difikirkan perlu;
dan
6.8 menyemak kecukupan struktur dan
t er ma r uj ukan Jawat ankuasa-
Jawatankuasa Lembaga Pengarah
termasuk BAC.
7. FUNGSI JAWATANKUASA
Fungsi dan tanggungjawab adalah seperti
berikut:-
7.1 Laporan Kewangan Korporat
7.1.1 menyemak dan mengesyorkan
penerimaan atau sebaliknya
berhubung dasar, prinsip dan
amalan perakaunan.
7.1.2 menyemak keputusan Suku
Tahunan dan Penyata Kewangan
Tahunan Syarikat dan Kumpulan
sebelum diserahkan kepada
Lembaga Pengarah. Semakan
tersebut hendaklah memfokus
terutamanya kepada:-
i. sebarang perubahan dalam
pelaksanaan dasar perakaunan
sedia ada;
ii. bi dang keput usan ut ama,
peristiwa penting dan luar
biasa;
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 160
7.2.3 membincangkan isu-isu risiko
yang di ket engahkan ol eh
Jawatankuasa Pengurusan
Risiko Kumpulan dalam laporan
BAC.
7.3 Kawalan Dalaman
7.3.1 menilai kualiti dan keberkesanan
sistem kawalan dalaman dan
kecekapan operasi Kumpulan.
7.3.2 menyemak penemuan kawalan
dalaman dalam Kumpulan oleh
Juruaudit Dalaman dan Luar.
7.3.3 menyemak dan meluluskan
Penyata Kawalan Dalaman bagi
Laporan Tahunan seperti yang
diperlukan di bawah Keperluan
Penyenaraian Pasaran Utama
Bursa Mal aysi a Securi ti es
Berhad.
7.4 Audit Dalaman
7.4.1 mel ul uskan Pi agam Audi t
Korporat bagi fungsi audit
dalaman Kumpulan;
7.4.2 memasti kan supaya fungsi
audi t dal aman mempunyai
kedudukan yang sewajarnya
d a l a m K u mp u l a n d a n
mempunyai kuasa, sumber dan
kompetensi yang perlu untuk
menjalankan tugas mereka. Ini
t er masuk sat u ( 1) kaj i an
terhadap struktur organisasi,
sumber, bajet dan kelayakan
anggota kerja audit dalaman.
iii. pelarasan penting hasil daripada
audit;
iv. andaian-andaian bagi penentuan
perniagaan berterusan;
vi. pematuhan dengan piawaian
perakaunan; dan
iv. pematuhan dengan Keperluan
Penyenaraian Pasaran Utama
Bursa Mal aysi a Securi ti es
Berhad serta keperluan undang-
undang dan berkanun.
7.1.3 menyemak dengan Pengurusan
dan Juruaudit Luar keputusan
audi t, termasuk sebarang
kesukaran yang ditemui.
7.1.4 me n y e ma k s e mu l a d a n
me n g e s a h k a n b a h a wa
per unt ukan Ski m Opsyen
Selaras dengan Skim Opsyen
Saham Kaki tangan ( ESOS)
m e n g i k u t K e p e r l u a n
Penyenaraian Pasaran Utama
Bursa Mal aysi a Securi ti es
Berhad dengan memberi satu
(1) penyata dari Jawatankuasa
Audit dalam Laporan Tahunan.
7.2 Pengur usan Ri si ko Sel ur uh
Perniagaan
7.2.1 menyemak kecukupan dan
menyediakan jaminan bebas
kepada Lembaga Pengarah
berhubung keberkesanan fungsi
pengur usan r i si ko dal am
Kumpulan TNB.
7.2.2 memastikan supaya prinsip dan
keperluan pengurusan risiko
diterimapakai dengan konsisten
di seluruh Kumpulan TNB.
7.4.3 menyemak l apor an audi t
dal aman dan makl umbal as
Pengurusan serta tindakan
y ang di ambi l ber k ai t an
dengannya. Jika Pengurusan
ti dak mengambi l ti ndakan
dal am tempoh masa yang
me n c u k u p i , B AC a k a n
melaporkan perkara tersebut
kepada Lembaga Pengarah.
7.4.4 menyemak kecukupan rancangan
audit dalaman dan skop audit
ser t a memast i kan supaya
fungsi audit dalaman dijalankan
tanpa halangan.
7.4.5 menilai prestasi Ketua Audit
Dalaman.
7.4.6 dimaklumkan berhubung dengan
per l et akan j awat an dan
pemi ndahan anggota kerj a
kanan audi t dal aman dan
member i pel uang kepada
anggota kerja yang meletak
j awat an/ ber pi ndah unt uk
mengut ar akan pandangan
mereka.
7.4.7 mengarah sebarang penyiasatan
khas dijalankan oleh Audit
Dalaman.
7.5 Audit Luaran
7.5.1 menamakan Juruaudit Luar
berserta fungsi-fungsi mereka
y ang l ai n s eper t i y ang
dipersetujui oleh Lembaga
Pengarah dan mengesyorkan
unt uk kel ul usan Lembaga
Pengarah yuran audit luar serta
mempertimbangkan sebarang
persoalan berhubung dengan
per l et akan j awat an at au
pemecatan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 161
7.6.2 menyemak penemuan daripada
sebarang pemeriksaan oleh
pihak Penguatkuasa peraturan.
7.6.3 menyemak sebarang urus niaga
dengan pihak berkaitan dan
situasi konflik kepentingan
yang mungkin timbul dalam
Kumpulan termasuk sebarang
urus ni aga, prosedur atau
tatacara yang menimbulkan
p e r s o a l a n b e r h u b u n g
kewibawaan.
7.6.4 menyemak dan meluluskan
Penyata Urus Tadbir Korporat
untuk dinyatakan di dalam
Laporan Tahunan mengikut
Keper l uan Peny enar ai an
Pasaran Utama Bursa Malaysia
Securities Berhad.
7.6.5 menyemak dan meluluskan
Peny at a Tanggungj awab
Korporat untuk dinyatakan di
dal am Lapor an Tahunan
m e n g i k u t K e p e r l u a n
Penyenaraian Pasaran Utama
Bursa Mal aysi a Securi ti es
Berhad.
7.6.6 menyemak pr ogr am per -
hubungan pelabur dan dasar
komunikasi pemegang saham
Syarikat.
7.6.7 memeriksa kejadian dan hal-
hal yang mungkin menjejaskan
pri nsi p-pri nsi p urus tadbi r
korporat dan melaporkannya
kepada Lembaga Pengarah.
7.6.8 membangun dan mengkaj i
secara kerap Kod Urus Tadbir
Korporat dan Etika Perniagaan
TNB.
7.5.2 menyemak laporan audit luar
dan tindakan Pengurusan yang
diambil berkaitan dengannya.
J i k a P e n g u r u s a n t i d a k
mengambil tindakan dalam
tempoh masa yang mencukupi,
BAC akan melaporkan perkara
tersebut kepada Lembaga
Pengarah.
7.5.3 menyemak rancangan dan skop
kerja audit luaran.
7.5.4 BAC akan bermesyuarat dengan
Juruaudit Luaran dan Juruaudit
Dalaman atau kedua-duanya
sekurang-kurangnya dua (2) kali
setahun untuk membincangkan
ma s a l a h - ma s a l a h d a n
pandangan y ang t i mbul
dar i pada audi t l uar dan
sebarang perkara yang mungkin
i ngi n di bi ncangkan ol eh
juruaudit, tanpa kehadiran
Pengurusan, Pengarah-Pengarah
Eksekutif atau para Pengarah
bukan bebas jika perlu.
7.6 Urus Tadbir Korporat
7.6.1 menyemak keber kesanan
sistem pemantauan pematuhan
dengan undang-undang dan
peraturan serta keputusan
penyiasatan pengurusan dan
tindakan susulan (termasuk
tindakan tatatertib) terhadap
sebarang kejadian ketidak-
patuhan.
7.6.9 Jika BAC berpendapat bahawa
per kar a yang di l apor kan
ol ehnya kepada Lembaga
Pengarah tidak diselesaikan
secara memuaskan sehingga
menyebabkan pel anggaran
Keper l uan Peny enar ai an
Pasaran Utama Bursa Malaysia
Sec ur i t i es Ber had, BAC
hendakl ah dengan segera
melaporkan perkara sedemikian
kepada Bursa Malaysia.
8. MESYUARAT JAWATANKUASA
8.1 Jawatankuasa hendaklah mengadakan
mesyuarat apabila diperlukan dan
sekurang-kurangnya enam (6) kali
dalam tempoh setahun kewangan
TNB.
8.2 Bilangan mesyuarat Jawatankuasa
yang diadakan dalam tempoh setahun
dan butir-butir kehadiran bagi setiap
ahli berkaitan dengan mesyuarat yang
diadakan hendaklah didedahkan dalam
Laporan Tahunan.
8.3 Penger usi Jawat ankuasa at au
Setiausaha hendaklah, pada bila-bila
mas a, memanggi l mes y uar at
Jawatankuasa di dalam tempoh yang
berpatutan jika diminta oleh mana-
mana ahli, Ketua Audit Dalaman atau
Juruaudit Luar. Notis mesyuarat
Jawatankuasa tidak perlu diberi
kepada mana-mana ahli yang tidak
ada di Malaysia pada masa tersebut.
8.4 sebar ang ur usan t i dak bol eh
di kendal i kan pada mana- mana
mesyuarat Jawatankuasa melainkan
dengan kehadiran kuorum. Kuorum
bagi setiap mesyuarat hendaklah
terdiri daripada tiga (3) orang ahli.
TERMA RUJUKAN JAWATANKUASA
AUDIT LEMBAGA PENGARAH (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 162
9. SETIAUSAHA JAWATANKUASA
9.1 Setiausaha Jawatankuasa hendaklah
merupakan Setiausaha Syarikat.
9.2 Setiausaha hendaklah menggariskan
satu (1) agenda bagi setiap mesyuarat,
dengan merujuk kepada Pengerusi
Jawatankuasa. Agenda tersebut
hendaklah diedarkan berserta dengan
Kertas-Kertas yang berkaitan kepada
semua ahli Jawatankuasa dan Ketua
Audit Dalaman sekurang-kurangnya
tiga (3) hari bekerja sebelum setiap
mesyuarat.
9.3 Setiausaha hendaklah menyediakan
dengan segera mi ni t mesyuarat
bertulis dan mengedarkannya kepada
set i ap ahl i . Mi ni t mesyuar at
Jawatankuasa tersebut hendaklah
di sah dan di t andat angani ol eh
Pengerusi mesyuarat pada mesyuarat
yang berikutnya.
9.4 Minit bagi setiap mesyuarat hendaklah
dimasukkan ke dalam buku minit yang
berada di bawah penjagaan Setiausaha
Syarikat dan disimpan di pejabat
berdaftar Syarikat. Minit tersebut
hendaklah tersedia untuk diperiksa
oleh ahli-ahli Lembaga Pengarah,
Juruaudit Luar, Juruaudit Dalaman
dan i ndi vi du-i ndi vi du l ai n yang
dianggap wajar oleh Setiausaha
Syarikat.
8.5 Pengerusi Jawatankuasa hendaklah
me mp e n g e r u s i k a n me s y u a r a t
Jawatankuasa dan jika beliau tidak
hadir, ahli-ahli yang hadir hendaklah
memilih salah seorang dari kalangan
mereka untuk menjadi Pengerusi bagi
mesyuarat tersebut.
8.6 Atas sebab-sebab tertentu yang
mu n a s a b a h , s e l a i n d a r i p a d a
mengadakan mesyuar at f or mal ,
Jawatankuasa boleh menangani hal-
hal berbangkit melalui laporan dan
resolusi pekeliling.
8.7 Para Pegawai Kumpulan atau anggota
kerj a l ai n bol eh di j emput untuk
me n g h a d i r i me s y u a r a t j i k a
Jawatankuasa berpendapat kehadiran
mereka adalah perlu.
8.8 Semua syor Jawatankuasa hendaklah
di kemukakan kepada Lembaga
Pengarah untuk kelulusan.
8.9 Seseor ang ahl i Jawat ankuasa
hendaklah mengecualikan diri daripada
mesyuarat semasa perbincangan atau
pertimbangan berhubung sebarang
perkara yang menimbulkan situasi
konflik kepentingan sebenar atau
anggapan bagi ahli tersebut. Jika
keadaan ini menyebabkan bilangan
Pengar ah unt uk kuor um t i dak
mencukupi, Jawatankuasa mempunyai
hak unt uk mel ant i k Pengar ah
( Pengar ah- pengar ah) l ai n, yang
memenuhi kriteria keahlian.
8.10 Jawatankuasa, melalui Pengerusinya,
hendaklah membuat laporan kepada
Lembaga Pengarah selepas setiap
mesyuarat.
8.11 Jawatankuasa hendaklah mewujudkan
prosedur mesyuaratnya sendiri, tertakluk
kepada peruntukan terma rujukan serta
Tatacara dan Tataurus TNB.
10. PENGUMUMAN
10.1 Jawatankuasa perlulah membantu
Lembaga Pengarah dalam membuat
pengumuman berkenaan aktiviti-aktiviti
Jawatankuasa dalam laporan BAC
untuk diterbitkan dalam Laporan
Tahunan.
10.2 Pihak Lembaga Pengarah menghendaki
semua Pengarah untuk mengumumkan
kepentingan mereka bagi mengelakkan
sebarang konflik tentang kepentingan
peribadi dan juga kepentingan syarikat.
Sekiranya terdapat sebarang konflik
s ama ada ny at a at au t i dak ,
pengumuman kepentingan ini perlulah
dimajukan kepada Pengerusi dan
sesalinan kepada Setiausaha Syarikat.
11. SEMAKAN SEMULA TERMA RUJUKAN
11.1 Sebarang semakan semul a atau
pi ndaan kepada Terma Ruj ukan,
sebagaimana yang dicadangkan oleh
Jawatankuasa atau mana-mana pihak
ketiga, hendaklah dibentangkan kepada
Lembaga Pengarah untuk kelulusan.
11.2 Selepas diluluskan oleh Lembaga
Pengarah, semakan semula atau
pindaan tersebut hendaklah dijadikan
sebahagian daripada Terma Rujukan
dan Terma Rujukan ini hendaklah
dianggap telah disemak semula atau
dipinda.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 163
BERDIRI, DARI KIRI KE KANAN:
DATO PUTEH RUKIAH BINTI ABD MAJID
(Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
DATO MOHAMMAD zAINAL BIN SHAARI
(Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
TAN SRI DATO SERI SITI NORMA BINTI
YAAKOB
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
TAN SRI DATO HARI NARAyANAN A/L
GOVINDASAMY
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
DUDUK:
TAN SRI LEO MOggIE
(Pengerusi,
Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas)
LEMBAGA
PENGARAH
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 164
BERDIRI, DARI KIRI KE KANAN:
TAN SRI DATO LAU yIN PIN @
LAU YEN BENG
(Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas)
DATO FUAD BIN JAAFAR
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
DATO zAINAL ABIDIN BIN PUTIH
(Pengarah Bukan Eksekutif Bebas)
NOR zAKIAH BINTI ABDUL gHANI
(Setiausaha Syarikat)
DUDUK:
DATO SRI cHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
(Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif)
(Pengarah Eksekutif Bukan Bebas)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 165
PROFIL
LEMBAGA PENGARAH
TAN SRI LEO MOGGIE
Tan Sri Leo Moggie, berusia 68 tahun dan merupakan warganegara Malaysia, telah dilantik sebagai
Pengerusi Bukan Eksekutif Bukan Bebas Tenaga Nasional Berhad pada 12 April 2004.
Beliau memiliki Sarjana Sastera dalam bidang Sejarah dari University of Otago, New Zealand dan
Sarjana Pentadbiran Perniagaan dari Pennsylvania State University, Amerika Syarikat. Beliau
merupakan Pengerusi Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa
Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah. Tan Sri Leo Moggie menganggotai Lembaga Pengarah
Digi.Com Berhad dan The New Straits Times Press (Malaysia) Berhad.
Beliau telah menyandang beberapa jawatan menteri kanan di peringkat negeri dan persekutuan
sebelum dilantik sebagai Pengerusi Tenaga Nasional Berhad. Tan Sri Leo Moggie adalah merupakan
bekas Menteri Tenaga, Komunikasi dan Multimedia (1998-2004), Menteri Kerja Raya (1989-1995),
Menteri Tenaga, Telekomunikasi & Pos (1978-1989 dan 1995-1998) dalam Kabinet Persekutuan dan
menjadi Menteri Kerajaan Tempatan (1977-1978) dan Menteri Perkhidmatan Kebajikan (1976-1977)
di dalam Kerajaan Negeri Sarawak.
Beliau memulakan kerjaya dalam Perkhidmatan Awam dan telah memegang pelbagai jawatan dalam
Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dari tahun 1966 hingga tahun 1974. Beliau juga pernah
menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak (1974-1978) dan ahli Parlimen (1974-2004).
Tan Sri Leo Moggie telah menghadiri kesemua 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan
dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan dan tidak
mempunyai sebarang hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham
Utama Syarikat ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
PENGERUSI
Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 166
DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh, berusia 44 tahun dan merupakan warganegara Malaysia,
telah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif Bukan Bebas TNB pada 1 Julai 2004.
Beliau adalah ahli bertaraf Fellow dalam Association of Chartered Certified Accountants (United
Kingdom) dan ahli Institut Akauntan Malaysia. Beliau menganggotai Jawatankuasa Tatatertib
Lembaga Pengarah.
Dato Sri Che Khalib memulakan kerjaya dengan Tetuan Ernst & Young dan kemudian menyertai
Bumiputra Merchant Bankers Berhad. Di antara tahun 1992 dan 1999, beliau telah berkhidmat di
beberapa syarikat dalam Kumpulan Renong termasuk Projek Lebuhraya Utara-Selatan, HBN
Management Services Sdn. Bhd., Renong Overseas Corporation Sdn. Bhd. dan Marak Unggul Sdn.
Bhd., iaitu syarikat konsortium yang bertanggungjawab bagi pengurusan Keretapi Tanah Melayu
Berhad. Pada bulan Jun 1999, beliau telah menyertai Ranhill Utilities Berhad sebagai Ketua Pegawai
Eksekutif. Beliau pernah menjadi Pengarah Urusan dan Ketua Pegawai Eksekutif KUB Malaysia
Berhad sebelum dilantik sebagai Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif Tenaga Nasional Berhad.
Sebelum berkhidmat dengan Tenaga Nasional Berhad, Dato Sri Che Khalib pernah menjadi ahli
Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Eksekutif Khazanah Nasional Berhad dari tahun 2000 hingga
tahun 2004. Beliau pernah menganggotai Lembaga Pengarah beberapa syarikat dalam Kumpulan
United Engineers Malaysia Berhad dan Bank Industri & Teknologi Malaysia Berhad.
Dato Sri Che Khalib telah menghadiri kesemua 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan
dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan dan tidak
mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham Utama Syarikat
ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF
Pengarah Eksekutif Bukan Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 167
PROFIL
LEMBAGA PENGARAH (SAMB.)
DATO PUTEH RUKIAH BINTI ABD MAJID
Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid, berumur 56 tahun dan merupakan warganegara Malaysia, telah
dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas Tenaga Nasional Berhad pada 13 September
2006.
Beliau adalah pemegang Sarjana Muda Ekonomi (Kepujian) dari Universiti Malaya, Malaysia dan
Sarjana dalam bidang Ekonomi dari Western Michigan University, Amerika Syarikat. Beliau adalah
Pengerusi Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah dan juga ahli Jawatankuasa Tatatertib Lembaga
Pengarah.
Beliau pernah menyandang pelbagai jawatan dalam Kerajaan seperti Timbalan Setiausaha Bahagian,
Menteri Kewangan (Diperbadankan), Bahagian Penswastaan dan Perusahaan Awam (2000-2004) dan
kemudian sebagai Setiausaha Bahagian, Bahagian Pelaburan, Menteri Kewangan (Diperbadankan)
dan Bahagian Penswastaan (2004-Ogos 2006). Kini, beliau merupakan Timbalan Ketua Setiausaha
(Sistem dan Kawalan), Kementerian Kewangan.
Beliau menganggotai Lembaga Pengarah Perbadanan Usahawan Nasional Berhad, Perbadanan Aset
Air Berhad, Pelaburan Hartanah Berhad dan Penerbangan Malaysia Berhad.
Dato Puteh Rukiah telah menghadiri kesemua 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan
dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan dan tidak
mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham Utama Syarikat
ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas
DATO MOHAMMAD ZAINAL BIN SHAARI
Dato Mohammad Zainal bin Shaari, berusia 46 tahun dan merupakan warganegara Malaysia, telah
dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas pada 31 Mac 2007. Dato Mohammad Zainal
merupakan ahli bertaraf Fellow dalam Institute of Chartered Accountants England & Wales dan
Association of Chartered Certified Accountants (ACCA) United Kingdom. Beliau juga merupakan ahli
Institut Akauntan Malaysia (MIA) dan Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia (MICPA).
Beliau menganggotai Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah, Jawatankuasa Tender Lembaga
Pengarah, Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan
dan Ganjaran Lembaga Pengarah.
Kini beliau adalah merupakan Pengarah Eksekutif/Ketua Pegawai Operasi Khazanah Nasional Berhad.
Beliau pernah berkhidmat dalam pelbagai jawatan di dalam sektor swasta termasuk di Firma
Perakaunan Awam di United Kingdom (1984-1990) dan PricewaterhouseCoopers dalam tahun 1990
hingga 2002. Beliau pernah berkhidmat seketika bersama BinaFikir Sdn. Bhd. sebelum dilantik
berkhidmat bersama Khazanah Nasional Berhad pada Oktober 2004.
Dato Mohammad Zainal telah menghadiri 10 daripada 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang
diadakan dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan
dan tidak mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham
Utama Syarikat ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bukan Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 168
TAN SRI DATO LAU YIN PIN @ LAU YEN BENG
Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng, berusia 60 tahun dan merupakan warganegara Malaysia,
adalah Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas. Beliau telah dilantik ke dalam Lembaga Pengarah
Tenaga Nasional Berhad pada 25 September 1990. Beliau adalah seorang Akauntan Bertauliah
daripada Institut Akauntan Malaysia (MIA) sejak tahun 1979, ahli bertaraf Fellow dalam Chartered
Association of Certified Accountants (ACCA), United Kingdom sejak tahun 1981 dan juga merupakan
seorang graduan Institute Chartered Secretaries and Administrators (ICSA), United Kingdom. Beliau
memperolehi Diploma dalam bidang Perdagangan (Cemerlang) dari Kolej Tunku Abdul Rahman.
Beliau mempengerusikan Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan menganggotai Jawatankuasa
Tender Lembaga Pengarah.
Tan Sri Dato Lau Yin Pin pernah memegang beberapa jawatan dalam sektor swasta termasuk
sebagai Akauntan Awam di Lau & Co. dan juga Perunding Perniagaan dan Kewangan di Perunding
Niaga Sdn. Bhd.
Beliau menganggotai Lembaga Pengarah YTL Power International Berhad dan Media Chinese
International Limited.
Tan Sri Dato Lau Yin Pin telah menghadiri kesemua 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang
diadakan dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan
dan tidak mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham
Utama Syarikat ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Kanan Bebas
TAN SRI DATO HARI NARAYANAN A/L GOVINDASAMY
Tan Sri Dato Hari Narayanan, berusia 59 tahun dan merupakan warganegara Malaysia, adalah
Pengarah Bukan Eksekutif Bebas. Beliau telah dilantik menganggotai Lembaga Pengarah TNB pada
1 Mac 1995. Beliau memiliki Sarjana Muda Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik daripada University
of Northumbria, England.
Beliau juga merupakan ahli Jawatankuasa Audit Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan
Ganjaran Lembaga Pengarah.
Beliau mempunyai pengalaman luas dalam bidang kejuruteraan elektrik dan elektronik dan pernah
memegang jawatan penting di InchCape Berhad dan Tamco Cutler-Hammer Sdn. Bhd. Kini beliau
merupakan Pengerusi Noblemax Resources Sdn. Bhd. dan Timbalan Pengerusi Emrail Sdn. Bhd.
Tan Sri Dato Hari Narayanan merupakan Ahli Lembaga Pengarah di dalam syarikat-syarikat awam
yang lain seperti S P Setia Berhad dan Puncak Niaga Holdings Berhad.
Tan Sri Dato Hari Narayanan telah menghadiri 13 daripada 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang
diadakan dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan
dan tidak mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham
Utama Syarikat ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 169
PROFIL
LEMBAGA PENGARAH (SAMB.)
DATO ZAINAL ABIDIN BIN PUTIH
Dato Zainal Abidin bin Putih, berusia 63 tahun dan warganegara Malaysia dilantik sebagai Pengarah
Bukan Eksekutif Bebas Tenaga Nasional Berhad pada 1 Mei 2003. Beliau menganggotai Jawatankuasa
Audit Lembaga Pengarah serta Jawatankuasa Kewangan dan Pelaburan Lembaga Pengarah.
Beliau adalah Akauntan Bertauliah daripada England and Wales Institute. Beliau mempunyai
pengalaman yang luas dalam Amalan Perakaunan Awam dan pernah memegang pelbagai jawatan
seperti Rakan Kongsi, Pengarah Eksekutif, Rakan Kongsi Urusan Negara dan Pengerusi dalam firma
Hanafiah Raslan & Mohamad yang telah bergabung dengan Ernst & Young pada tahun 2002.
Beliau kini adalah Pengerusi Mobile Money International Sdn. Bhd. dan Pemegang Amanah Yayasan
Institut Jantung Negara. Beliau juga merupakan bekas Pengerusi Lembaga Piawaian Perakaunan
Malaysia (MASB), Mentakab Rubber Company Berhad, Pengurusan Danaharta Nasional Berhad,
bekas Presiden Institut Akauntan Awam Bertauliah Malaysia, bekas ahli Suruhanjaya Multimedia &
Komunikasi Malaysia dan bekas Penasihat kepada Tetuan Ernst & Young Malaysia.
Beliau juga menganggotai Lembaga Pengarah Bumiputra-Commerce Holdings Berhad, CIMB
Investment Bank Berhad, CIMB Bank Berhad, ESSO Malaysia Berhad dan Dutch Lady Milk Industries
Berhad.
Dato Zainal Abidin telah menghadiri 12 daripada 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan
dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan dan tidak
mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham Utama Syarikat
ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bebas
DATO FUAD BIN JAAFAR
Dato Fuad bin Jaafar, 66 tahun dan seorang warganegara Malaysia, telah dilantik sebagai Pengarah
Bukan Eksekutif Bebas Tenaga Nasional Berhad pada 15 Mac 2007. Beliau adalah pemegang
Diploma dalam jurusan Teknologi daripada Brighton University, United Kingdom.
Beliau menganggotai Jawatankuasa Tender Lembaga Pengarah, Jawatankuasa Tatatertib Lembaga
Pengarah dan Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah.
Beliau pernah berkhidmat dalam pelbagai kapasiti di Tenaga Nasional Berhad seperti Penolong
Jurutera Pembahagian, Pengurus Kanan Daerah, Jurutera Pembinaan, Penolong Jurutera Kanan
Pembinaan, Jurutera Kanan Pembinaan, Timbalan Ketua Jurutera/Penolong Pengurus Besar dan
Timbalan Pengurus Besar. Pada Januari 1994, Dato Fuad dilantik sebagai Pengurus Besar Bahagian
Penghantaran dan kemudian menjadi Pengurus Besar Kanan bagi Pembekalan Tenaga. Pada
4 September 1997 beliau dilantik sebagai Ketua Pegawai Operasi dan Pengarah Eksekutif Tenaga
Nasional Berhad dan kemudian pada 16 Oktober 2000, beliau telah dilantik sebagai Presiden/Ketua
Pegawai Eksekutif Tenaga Nasional Berhad.
Dato Fuad telah menghadiri 13 daripada 14 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang diadakan dalam
Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan dan tidak
mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham Utama Syarikat
ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 170
TAN SRI DATO SERI SITI NORMA BINTI YAAKOB
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob, berusia 69 tahun dan merupakan warganegara Malaysia,
telah dilantik sebagai Pengarah Bukan Eksekutif Bebas pada 12 September 2008. Beliau merupakan
Barrister-at-Law dari Grays Inn, London dan pemegang Sijil Public International Law di dalam Post-
Finals Course, Council of Legal Education, London.
Beliau adalah Pengerusi Jawatankuasa Tatatertib Lembaga Pengarah dan menganggotai
Jawatankuasa Penamaan dan Ganjaran Lembaga Pengarah dan Jawatankuasa Kewangan dan
Pelaburan Lembaga Pengarah.
Beliau pernah memegang beberapa jawatan kanan dalam Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan
Malaysia seperti Penolong Pendaftar Kanan; Presiden Mahkamah Seksyen; Peguam Kanan
Persekutuan, Jabatan Peguam Negara; Timbalan Pemegang Amanah Raya dan Ketua Pendaftar
Mahkamah Persekutuan Malaysia. Beliau telah dilantik sebagai Hakim Mahkamah Tinggi Malaya
(1983-1994) dan Hakim, Mahkamah Rayuan Malaysia (1994-2000). Mulai 1 Januari 2001, beliau
telah dilantik sebagai Hakim Mahkamah Persekutuan dan seterusnya dilantik sebagai Ketua Hakim
Malaya pada 8 Februari 2005 dan memegang jawatan tersebut sehingga 5 Januari 2007.
Beliau kini menganggotai Lembaga Pengarah KAF Investment Bank Berhad, RAM Holdings Berhad,
RAM Rating Services Berhad dan RAM Rating (Lanka) Limited.
Tan Sri Dato Seri Siti Norma telah menghadiri 11 daripada 13 Mesyuarat Lembaga Pengarah yang
diadakan dalam Tahun Kewangan ini. Beliau tidak pernah disabitkan dengan sebarang kesalahan
dan tidak mempunyai hubungan keluarga dengan mana-mana Pengarah atau Pemegang Saham
Utama Syarikat ataupun sebarang percanggahan kepentingan dengan Syarikat.
Pengarah Bukan Eksekutif Bebas
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 171
JAWATANKUASA
TERTINGGI KUMPULAN JTK
Jawatankuasa Tertinggi Kumpulan (JTK) bertanggung-
jawab untuk memastikan operasi Syarikat adalah
selari dengan visi dan misi Syarikat serta dilaksanakan
agar selaras dengan strategi dan polisi Kumpulan.
Ianya merupakan entiti eksekutif tertinggi di dalam
Kumpulan, dianggotai oleh Presiden/Ketua Pegawai
Eksekutif selaku Pengerusi, Ketua Pegawai Kewangan/
Naib Presiden (Kewangan Kumpulan) dan tiga (3)
orang Naib Presiden daripada bisnes teras Syarikat
(iaitu Penjanaan, Penghantaran dan Pembahagian).
JTK juga bertanggungjawab untuk memantau dan
mengawasi agar aktiviti-aktiviti dan prestasi
keseluruhan Kumpulan dilaksanakan bertepatan
dengan polisi dan inisiatif Syarikat. Ini termasuklah
perlantikan ahli-ahli Jawatankuasa Pengurusan
Kumpulan yang berkenaan dan kenaikan pangkat
eksekutif-eksekutif di dalam Syarikat.
Jawatankuasa ini telah mengadakan sebanyak lapan
(8) mesyuarat sepanjang Tahun Kewangan ini.
Komposisi:-
(1) DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
(2) DATUK WIRA MD. SIDEK BIN AHMAD
(mantan Naib Presiden Kanan, Operasi & Teknikal
bersara berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(3) DATO ABDUL RAZAK BIN ABDUL MAJID
(mantan Naib Presiden Kanan, Hal Ehwal Korporat
bersara berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(4) MOHAMED RAFIQUE MERICAN BIN MOHD
WAHIDUDDIN MERICAN
Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden,
Kewangan Kumpulan
(5) IR. MOHD NAZRI BIN SHAHRUDDIN
Naib Presiden, Penjanaan
(6) DATO IR. ABLLAH BIN HAJI MOHD SALLEH
Naib Presiden, Penghantaran
(7) IR. HAJI AZMAN BIN MOHD
Naib Presiden, Pembahagian
Tiada di dalam gambar:-
DATO IZZADDIN BIN IDRIS
(mantan Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden Kanan, Kewangan
Kumpulan meletak jawatan berkuatkuasa mulai 6 Julai 2009)
1
4
2
5
3
6
7
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 172
JAWATANKUASA
PEMBEKALAN TENAGA JPT
Komposisi:-
(1) DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
(2) DATUK WIRA MD. SIDEK BIN AHMAD
(mantan Naib Presiden Kanan, Operasi & Teknikal
bersara berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(3) DATO ABDUL RAZAK BIN ABDUL MAJID
(mantan Naib Presiden Kanan, Hal Ehwal Korporat
bersara berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(4) IR. MOHD NAZRI BIN SHAHRUDDIN
Naib Presiden, Penjanaan
(5) DATO IR. ABLLAH BIN HAJI MOHD SALLEH
Naib Presiden, Penghantaran
(6) IR. HAJI AZMAN BIN MOHD
Naib Presiden, Pembahagian
(dilantik berkuatkuasa mulai 14 November 2008)
(7) ROSLINA BINTI ZAINAL
Naib Presiden, Perancangan
(dilantik berkuatkuasa mulai 1 April 2009)
Tiada di dalam gambar:-
DATO IR. AISHAH BINTI DATO HAJI ABDUL RAUF
(mantan Naib Presiden, Pembahagian bersara berkuatkuasa mulai 14 November
2008)
ZAINAB BINTI ABDULLAH
(mantan Naib Presiden, Perancangan bersara berkuatkuasa mulai 31 Mac 2009)
Jawatankuasa Pembekalan Tenaga merupakan forum
Pengurusan Tertinggi dengan kuasa untuk mengesah
dan meluluskan semua rancangan dan cadangan
pembangunan sistem pembekalan tenaga bagi TNB
di Semenanjung Malaysia, sebelum dikemukakan
kepada Lembaga Pengarah TNB. Jawatankuasa ini
juga membuat keputusan berhubung isu-isu operasi
utama yang mempengaruhi bisnes teras Syarikat
serta keputusan-keputusan yang berkaitan dengan
penyegeraan aktiviti-aktiviti projek pembangunan
penjanaan, penghantaran dan pembahagian yang
sedang dilaksanakan di Semenanjung Malaysia.
Jawatankuasa ini telah mengadakan sebanyak tiga
(3) mesyuarat sepanjang Tahun Kewangan ini.
1 2 3
4
7
5 6
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 173
JAWATANKUASA
PENGURUSAN EKSEKUTIF KUMPULAN JEK
Di dalam menguruskan operasi harian bisnes Syarikat,
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif dibantu oleh
Jawatankuasa Pengurusan Eksekutif Kumpulan (JEK)
yang bertanggungjawab ke atas pengurusan operasi
dan kewangan, perancangan strategik, pengurusan
sumber dan penilaian risiko Kumpulan. Objektif JEK
ialah untuk memastikan tanggungjawab Syarikat
terhadap pemegang saham dan pihak berkepentingan
yang lain difahami serta dipenuhi.
Ianya merupakan forum bagi Pengurusan Kanan dari
pelbagai Bahagian untuk berbincang dan memantau
pencapaian Petunjuk Prestasi Utama (KPI) Bahagian-
bahagian yang berkenaan serta menyelesaikan isu-isu
penting berkaitan operasi teknikal terutamanya dalam
bidang bisnes teras Syarikat iaitu penjanaan,
penghantaran dan pembahagian.
Jawatankuasa ini lazimnya bermesyuarat pada setiap
bulan dan turut mengadakan mesyuarat tambahan
apabila perlu. Sepanjang Tahun Kewangan ini,
Jawatankuasa ini telah mengadakan sebanyak
12 mesyuarat.
Komposisi:-
(1) DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
(2) DATUK WIRA MD. SIDEK BIN AHMAD
(mantan Naib Presiden Kanan, Operasi & Teknikal bersara
berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(3) DATO ABDUL RAZAK BIN ABDUL MAJID
(mantan Naib Presiden Kanan, Hal Ehwal Korporat bersara
berkuatkuasa mulai 1 September 2009)
(4) MOHAMED RAFIQUE MERICAN BIN MOHD
WAHIDUDDIN MERICAN
Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden,
Kewangan Kumpulan
(dilantik berkuatkuasa mulai 17 Ogos 2009)
(5) IR. MOHD NAZRI BIN SHAHRUDDIN
Naib Presiden, Penjanaan
(6) DATO IR. ABLLAH BIN HAJI
MOHD SALLEH
Naib Presiden, Penghantaran
(7) IR. HAJI AZMAN BIN MOHD
Naib Presiden, Pembahagian
(dilantik berkuatkuasa mulai 14 November 2008)
(8) MUHAMMAD RAZIF
BIN ABDUL RAHMAN
Naib Presiden, Sumber Manusia
(dilantik berkuatkuasa mulai 24 Disember 2008)
(9) ROSLINA BINTI ZAINAL
Naib Presiden, Perancangan
(dilantik berkuatkuasa mulai 1 April 2009)
(10) DATO RAZALI BIN AWANG
Ketua Pegawai Maklumat
(11) NOR AZMI BIN RAMLI
Ketua Pegawai Perolehan
(12) MD. JAILANI BIN ABAS
Pengurus Besar Kanan,
Perkhidmatan Korporat
1
4
2
5 6
3
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 174
Tiada di dalam gambar:-
DATO IR. AISHAH BINTI DATO HAJI ABDUL RAUF
(mantan Naib Presiden, Penghantaran bersara berkuatkuasa
mulai 14 November 2008)
DATO KAMARUZZAMAN BIN JUSOH
(mantan Naib Presiden, Sumber Manusia bersara berkuatkuasa
mulai 24 Disember 2008)
DATO NIK IBRAHIM BIN NIK MOHAMED
(mantan Naib Presiden, Pengurusan Pelaburan bersara berkuatkuasa
mulai 26 Februari 2009)
ZAINAB BINTI ABDULLAH
(mantan Naib Presiden, Perancangan bersara berkuatkuasa
mulai 31 Mac 2009)
DATO IZZADDIN BIN IDRIS
(mantan Ketua Pegawai Kewangan/Naib Presiden Kanan,
Kewangan Kumpulan meletak jawatan berkuatkuasa mulai 6 Julai 2009)
7
10
8
11 12
9
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 175
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT
Tanggungjawab sosial korporat (CSR, kini juga
dikenali sebagai tanggungjawab korporat)
merupakan satu konsep di mana organisasi-
or gani sasi mengambi l ki r a kepent i ngan
masyarakat dan bertanggungjawab ke atas
kesan-kesan aktivitinya terhadap pelanggan,
pembekal, warga kerja, pemegang saham,
komuniti, alam sekitar dan lain-lain pihak
berkepenti ngan. Rasa tanggungj awab i ni
menjangkaui pematuhan undang-undang di mana
organisasi dengan sukarelanya mengambil
langkah lanjut untuk memperbaiki kualiti hidup
warga kerja dan keluarga mereka serta untuk
komuniti tempatan dan masyarakat umum.
TNB sebagai antara GLC yang terkemuka negara,
beriltizam melaksanakan amalan-amalan terbaik
CSR untuk memberi kesan positif bukan sahaja
kepada warga kerja, pelanggan, rakan kongsi
atau komuniti, persekitaran operasi tetapi yang
paling utama ialah sebagai sumbangan kepada
agenda pembangunan negara. Impak dasar CSR
TNB telah diiktiraf oleh Kerajaan yang menjadikan
dasar Syarikat sebagai asas untuk kajian rintis
aktiviti-aktiviti CSR untuk dimuatkan dalam Silver
Book.
Sebagai peneraju dalam industri tenaga negara,
TNB berusaha menyediakan bekalan elektrik
kepada orang ramai dengan efisien pada kadar
serendah yang boleh. Ini adalah aktiviti CSR
syarikat yang paling utama yang merupakan
cabaran kepada komitmen TNB untuk menyediakan
bekalan elektrik yang selamat, berdaya harap dan
terjamin kepada pelanggan seiring dengan
keperluan dan pembangunan negara yang
berterusan. Dengan mengambil kira aspek ini,
TNB menyokong kuat dasar - dasar yang
dilaksanakan oleh Kerajaan dalam Rancangan
Malaysia Ke-9 dan matlamat untuk terus
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 176
Sel ai n ker j a membai kpul i h, TNB j uga
menghulurkan bantuan keperluan asas seperti
pemasangan bekalan elektrik, air dan sistem
sanitasi, perabot dan makanan asas serta
bantuan kewangan untuk persekolahan anak-
anak mereka.
Kempen Kesedaran Keselamatan Elektrik
Kempen Kesedaran Kesel amatan El ektri k
merupakan satu program yang bertuj uan
menyebar luas maklumat dan memupuk kesedaran
positif mengenai keselamatan elektrik di kalangan
guru-guru sekolah dan anggota masyarakat. Ia
juga bertujuan mengurangkan kemalangan elektrik
serta mencegah aktiviti-aktiviti yang boleh
mengganggu sistem operasi TNB. Guru-guru
sekolah dikenalpasti sebagai kumpulan sasaran
untuk kempen ini kerana kami percaya mereka
berupaya memainkan peranan penting dalam
menyebarkan kesedaran di kalangan para pelajar
mengenai bahaya elektrik dan cara-cara betul
mengendalikan peralatan elektrik.
menggerakkan visi negara bagi menjadikan
Malaysia sebuah negara maju sepenuhnya
menjelang tahun 2020.
Komitmen ini diterjemahkan menerusi slogan
Syarikat iaitu Penggerak Kemajuan Negara
yang menjadi asas bagi inisiatif-inisiatif CSR.
Dalam tempoh kajian, TNB telah melaksanakan
inisiatif CSR dalam pelbagai bidang yang telah
member i kebai kan dan manf aat kepada
masyarakat dan dalam pada masa yang sama
meni ngk at k an us aha unt uk menc apai
kecemerlangan dalam bisnes.
PENGGERAK KOMUNITI
Ini adalah selaras dengan falsafah TNB untuk
berbakti kepada masyarakat dengan menghulurkan
bantuan kepada mereka yang memerlukan. Untuk
tujuan ini, program-program yang membawa
kesejahteraan dan kehidupan masyarakat yang
lebih baik telah dilaksanakan.
Program Baiti Jannati
Program Baiti Jannati yang bermaksud Rumahku
Syurgaku merupakan salah satu inisiatif CSR
TNB yang bertujuan membantu membaikpulih
rumah usang milik golongan fakir miskin dan
yang kurang berkemampuan supaya mereka dapat
menikmati kemudahan perumahan yang sempurna
dan selesa. TNB telah merangka garis panduan
unt uk pel aksanaan pr ogr am i ni yang
mengutamakan golongan warga emas, ibu/bapa
tunggal, golongan kurang berkemampuan dan
kurang upaya. Antara kriteria yang menyumbang
kepada kejayaan program ini ialah kerjasama
warga setempat, badan-badan bukan kerajaan
dan juga kontraktor pembinaan berdaftar.
Sejak program ini dilaksanakan pada tahun 2008,
sebanyak 38 buah rumah telah berjaya dibaiki
dengan perbelanjaan sebanyak RM500,000.
Kempen ini dikendalikan melalui seminar separuh
hari yang mengandungi tiga modul. TNB telah
berkerjasama dengan Jabatan Pelajaran Negeri
bagi memastikan kejayaan kempen ini. Pada
tahun yang dikaji, seramai 2,112 guru di seluruh
Malaysia telah mendapat manfaat daripada
program ini.
Program Bersama Pemimpin Komuniti
Program Bersama Pemimpin Komuniti atau lebih
dikenali sebagai CLOP adalah salah satu
daripada program CSR TNB. Program ini telah
diilhamkan oleh Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif
TNB pada awal 2005 supaya program-program
sedi a ada di ti ngkatkan sebagai medi um
komunikasi yang berkesan dengan pelanggan dan
masyarakat setempat. Tujuan utamanya adalah
untuk mendapat maklum balas mengenai kualiti
perkhidmatan TNB di samping memberi maklumat
mengenai dasar-dasar dan perkhidmatan Syarikat
kepada pemimpin masyarakat dan masyarakat
setempat pada amnya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 177
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT (SAMB.)
Program ini dikendalikan menerusi sesi dialog di
mana Pengurusan TNB dan pengurusan daerah
tempatan bertindak sebagai panel dialog. Mereka
berkumpul bersama pemimpin komuniti semasa
seperti para pemimpin parti politik peringkat
Daerah, penghulu/ketua kampung dan pihak-pihak
berkepentingan untuk berbincang dan menyuarakan
aduan, pertanyaan dan pandangan mengenai isu-
isu berkaitan perkhidmatan TNB. Maklumbalas
ini akan menjadi kayu ukuran untuk memper-
tingkatkan tahap perkhidmatan TNB. Sempena
program ini, TNB juga mengadakan pameran
yang bertujuan menyalurkan maklumat mengenai
Syarikat, jenis-jenis produk, perkhidmatan dan
aktiviti-aktiviti yang dijalankan. Pada TK2008/2009,
sebanyak RM170,000 telah dibelanjakan untuk
program di 21 lokasi di seluruh Negara.
Program Perbekalan Elektrik Luar Bandar
Program ini memberi tumpuan kepada memperbaiki
kualiti hidup rakyat melalui perbekalan elektrik di
kawasan-kawasan luar bandar. Tanggungjawab
ini dilaksanakan melalui program Bekalan Elektrik
Luar Bandar (BELB) dan bekalan elektrik melalui
projek Solar Hibrid, selaras dengan inisiatif
Kerajaan mengenalpasti dan menggunakan tenaga
diperbaharui sebagai sumber alternatif.
Sebanyak 29 projek telah diluluskan untuk
pelaksanaan oleh Akaun Amanah Industri Bekalan
Elektrik (AAIBE) bagi Tahun Kewangan 2008/2009.
Daripada jumlah ini, 8 projek telah berjaya
disiapkan sementara baki 14 projek yang lain
adalah dalam pelaksanaan dan dijangka siap
menjelang Disember 2009.
Zakat Perniagaan
Sebagai sebahagian daripada aktiviti CSR, TNB
telah membayar zakat perniagaan kepada pihak
berkuasa agama di semua negeri di mana TNB
menjalankan operasi bisnesnya. Pengagihan zakat
perniagaan ini adalah berdasarkan kepada jumlah
keluarga termiskin di setiap negeri yang
disediakan oleh Unit Perancang Ekonomi.
Sumbangan Kepada Jabatan Kerajaan Dan
Badan-Badan Bukan Kerajaan
Pada setiap tahun, TNB tidak pernah mengabaikan
tanggungjawabnya membantu dan menyokong
program-program kebajikan yang dianjurkan oleh
pihak Kerajaan dan Badan-Badan Bukan Kerajaan
menerusi sumbangan bai k dal am bentuk
kewangan mahupun perkhidmatan dan barangan.
Galeri Tenaga
Galeri Tenaga telah ditubuhkan pada 2005 bagi
menempatkan koleksi seni korporatnya di dalam
satu ruang khusus yang terbuka untuk tontonan
orang awam. Dimulakan dalam era 1960an,
koleksi seni korporat TNB adalah merupakan
salah satu daripada yang tertua di negara ini. Ia
terdiri oleh lebih daripada tujuh puluh buah
lukisan yang menampilkan hasil seni warisan
artistik di Malaysia dan menjadi wasiat kepada
peminat-peminat seni tampak Malaysia.
Selain mempamerkan koleksi seninya yang
tersendiri, Galeri Tenaga juga merupakan ruang
yang bersesuaian dan kondusif untuk artis-artis
Malaysia mempamerkan hasil tangan mereka.
Pada tahun yang dikaji, 2 pameran telah ditaja
dan diadakan di galeri iaitu Aspirasi 09 dan
Lightshow.
PENGGERAK PENDIDIKAN
TNB percaya bahawa pendi di kan mampu
mengubah impian menjadi kenyataan. Syarikat
mempunyai tradisi yang kukuh dalam melahirkan
golongan cerdik pandai dan penyelidik-penyelidik
yang bertaraf dunia menerusi program-program
pendidikan dan biasiswa. Ramai golongan korporat
di negara ini merupakan penerima pemberian
biasiswa TNB dan menikmati kemudahan
pendidikan yang disediakan oleh Syarikat.
Universiti Tenaga Nasional (UNITEN)
Sebagai sebuah institusi pengajian tinggi,
UNITEN mempunyai tanggungjawab yang besar
dan amat penting dalam membantu Kerajaan
melahirkan individu yang serba boleh. UNITEN
juga memberi tumpuan penting terhadap aktiviti
penyelidikan dan pembangunan yang menggalak
dan melahirkan budaya inovasi dan persaingan di
kalangan tenaga akademik dan juga pelajar.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 178
Kerjasama strategik antara UNITEN dan sektor
industri menyediakan akses dan peluang bagi
pelajar dan tenaga akademik untuk menguasai
pengetahuan, malah kepakaran saintifik dan
teknikal yang relevan untuk keperluan industri
dan pasaran.
Biasiswa Dan Pinjaman Pendidikan
TNB menerusi Yayasan Tenaga Nasional (YTN)
telah menyediakan biasiswa dan pinjaman
pendidikan berjumlah RM34.6 juta kepada 2,478
pelajar cemerlang serta yang memerlukan
bantuan untuk melanjutkan pelajaran mereka di
pusat-pusat pengajian tinggi terkenal di universiti-
universiti tempatan dan di luar negeri. Ini adalah
sumbangan langsung ke arah melahirkan tenaga
kerja profesional untuk TNB dan Negara. Sejak
penubuhannya pada tahun 1993, YTN telah
berjaya menganjurkan lebih daripada 8,820
pelajar.
Program Pintar
PINTAR adalah singkatan ungkapan Promoting
Intelligence, Nurturing Talent and Advocating
Responsibility yang merupakan satu program
kerjasama tanggungjawab sosial yang diilhamkan
oleh Khazanah Nasional Berhad. Ia bertujuan
menggalak kecemerlangan akademik di kalangan
murid-murid sekolah khususnya di luar bandar.
Program ini telah melibatkan sumbangan daripada
Syarikat-syarikat Berkaitan Kerajaan (GLCs)
kepada 160 buah sekolah rendah dan menengah
di seluruh Negara. TNB sebagai salah sebuah
GLC, telah memberi sokongan dalam menjayakan
program PINTAR dengan mengambil 26 buah
sekolah rendah di seluruh negara sebagai sekolah
angkat . Unt uk memast i kan pr ogr am i ni
dilaksanakan dengan jayanya, TNB telah melantik
seorang pegawai di setiap negeri sebagai
Pegawai Perhubungan dan mentor kepada
sekolah-sekolah berkenaan.
Seramai 2,456 murid Tahun 6 daripada sekolah
angkat TNB mendapat faedah daripada program
PINTAR yang mana beberapa aktiviti telahpun
dirancang untuk meningkatkan prestasi akademik
mereka di dalam Ujian Pencapaian Sekolah
Rendah ( UPSR) . Pr ogr am- pr ogr am yang
dilaksanakan ialah menganjurkan ceramah-
ceramah motivasi kepada murid-murid dan juga
ibu bapa; menyediakan kelas-kelas tuisyen bagi
mata pelajaran Matematik, Sains dan Bahasa
Inggeris; menaja akhbar New Straits Times,
memberi galakkan dalam aktiviti-aktiviti luar
seperti perkhemahan cuti sekolah dan sesi
membina pasukan dan juga aktiviti kerohanian.
TNB juga menganjurkan klinik hoki kepada murid-
muri d sel aras dengan matl amat PI NTAR
mengasah bakat di kalangan kanak-kanak. TNB
memperuntukkan lebih RM500,000.00 setiap
tahun untuk melaksanakan program ini.
Program Jejak Kegemilangan
Di bawah program ini, seramai 142 orang murid
sekolah luar bandar yang cemerlang di dalam
pelajaran tetapi daripada keluarga kurang
berkemampuan telah dipilih untuk mengikuti
program lawatan sambil belajar di sekitar Kuala
Lumpur termasuk lawatan ke Universiti Tenaga
Nasional (UNITEN). Program tahunan yang
dianjurkan dengan kerjasama Kementerian
Pendidikan Malaysia ini bertujuan memberi
pendedahan dan menyemai semangat tinggi
untuk mencapai kejayaan dalam pelajaran di
kalangan murid-murid tersebut.
Kem Remaja Bestari
Kem Remaja Bestari adalah satu program
perkhemahan semasa cuti sekolah yang dianjurkan
khusus untuk anak-anak warga TNB dan anak-
anak yatim. Kem ini bertujuan memberi panduan
dan galakkan kepada pelajar-pelajar untuk maju
dalam pelajaran terutama bagi mereka yang akan
menduduki peperiksaan seperti UPSR, PMR dan
SPM. Seramai kira-kira 1,300 pelajar telah
menyertai kem ini yang diadakan serentak di
empat zon Utara, Selatan, Timur dan Tengah.
Program ini dikendalikan dengan kerjasama
sepenuhnya dari pengurusan TNB tempatan.
Program ini telah dijalankan sejak tahun 2001
dengan per unt ukan t ahunan sebanyak
RM500,000.00.
Program Jelajah Bestari
Seramai 40 pelajar cemerlang dari golongan
kurang berkemampuan dan anak-anak yatim dari
sekolah-sekolah terpilih telah berpeluang melawat
Stesen Janaelektrik Sultan Mahmud di Kenyir,
Terengganu. Sempena lawatan tersebut, mereka
diberi pendedahan kepada alam semula jadi di
Tasik Kenyir dan diberi rangsangan untuk
mencapai kecemerlangan melalui ceramah-
ceramah motivasi.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 179
Pusat Perkhidmatan Pendidikan Khas
TNB meneruskan penglibatan kepada masyarakat
dengan menyumbang kepada Kementerian
Pendidikan Malaysia untuk penubuhan sebuah
Pusat Perkhidmatan Pendidikan Khas di Putrajaya
untuk menampung keperluan pendidikan kanak-
kanak kurang upaya. Bagi tahun yang dikaji,
sumbangan t el ah di t i ngkat kan kepada
RM180,000.00 menjadikan sumbangan setakat ini
berjumlah RM562,000.00.
PENGGERAK KECEMERLANGAN BISNES
TNB percaya bahawa inisiatif-inisiatif CSR yang
dilaksanakan sejajar dengan strategi bisnes akan
menghasilkan pulangan jangka panjang. Antara
inisiatif yang berjaya dilaksanakan ialah Program
Pembangunan Vendor. Di samping sentiasa
mengekalkan piawaian bisnes dan operasi yang
tinggi dengan memastikan bekalan elektrik yang
cukup, selamat, berdaya harap dan berterusan;
memberi perkhidmatan cemerlang kepada
pelanggan; dan memupuk budaya kerja yang
berwibawa tinggi adalah antara komitmen-
komitmen TNB untuk merangsang peningkatan
kecemerlangan bisnes.
Program Pembangunan Vendor Bumiputera
Program Pembangunan Vendor Bumiputera (PPVB)
yang dilaksanakan oleh TNB adalah bukti
komitmen syarikat dalam mendokong dasar
Negar a unt uk mewuj udkan Masyar akat
Perdagangan dan Perindustrian Bumiputera
(MPPB) yang terdiri daripada kumpulan usahawan
yang kompeten dalam bidang pengilangan, kerja-
kerja dan perkhidmatan yang bernilai tambah. Ia
juga adalah selari dengan Dasar Pembangunan
Nasional dan Wawasan 2020.
Program PPVB TNB ini juga merupakan satu
inisiatif Amalan Terbaik Perolehan dalam
mewujud dan membangunkan vendor-vendor
yang berinovasi, berdaya tahan dan berdaya
saing, selaras dengan Buku Merah Garis
Panduan dan Amalan Terbaik Perolehan (The
Red Book Procurement Guidelines & Best
Practices). Pelaksanaan yang berkesan akan
memastikan nilai perolehan terbaik oleh TNB.
Program Lampu Jalan Kampung
Bahagian Pembahagian telah memulakan Fasa 4
Projek Lampu Jalan Kampung (LJK) setelah
diserahkan secara rasmi oleh Kementerian
Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah (KKLW) pada
15 Ogos 2008, dengan tempoh kontrak selama 12
bulan iaitu sehingga 14 Ogos 2009. Sebanyak
4,907 lampu jalan yang diluluskan oleh KKLW
untuk Fasa 4 ini dengan kos keseluruhan kontrak
bernilai RM2.5 juta. Ini adalah tambahan kepada
jumlah lampu jalan sedia ada iaitu 98,660 untuk
Fasa I dan Fasa II, dan 26,408 unit 150W lampu
jalan untuk Fasa III.
Kini, terdapat sejumlah 129,260 unit lampu jalan
kampung telah dipasang di seluruh Semenanjung
Malaysia.
Projek-Projek Khas
i. Projek Bekalan Elektrik Luar Bandar
secara Solar Hibrid ke Pulau Banggi,
Kudat, Sabah
Projek ini telah dianugerahkan kepada TNB
sebagai pelaksana dengan nilai kontrak
sebanyak RM21 juta. Tarikh milik tapak bina
projek ini adalah pada 2 April 2007 dan
telah siap dilaksanakan pada 28 Disember
2008. Ia merupakan projek solar hibrid yang
terbesar di Malaysia dan menggabungkan
sistem generator diesel dan sistem solar. Ia
menyalurkan bekalan elektrik 24 jam kepada
penduduk di Pekan Karakit, Kg. Singgah
Mata, Kg. Perpaduan, Kg. Batu Putih, Kg.
Batu Layar dan Kg. Lok Tohog.
ii. Projek Bekalan Elektrik Luar Bandar ke
Pulau Ketam, Pelabuhan Klang, Selangor
Pembekalan elektrik ke Pulau Ketam akan
dilakukan melalui talian kabel dasar laut dari
Pelabuhan Klang dengan kos keseluruhan
berjumlah RM85.36 juta yang dibiayai oleh
Akaun Amanah Industri Bekalan Elektrik
(AAIBE) dan KKLW. Projek ini masih di dalam
proses pelaksanaan dengan sekarang di
peringkat pembuatan kabel dasar laut di
kilang Nexans di Norway. Projek ini dijangka
siap pada Oktober 2009.
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT (SAMB.)
Program Pembangunan Tenaga Diperbaharui
(RE)
TNB memberi sokongan penuh kepada Program
Tenaga Kecil Diperbaharui (SREP) Kerajaan
dengan membantu pemaju yang mempunyai
potensi untuk melaksanakan projek SREP dan
mengenal pasti titik-titik sambungan sesuai
dengan rangkaian pembahagian TNB serta
menjalankan kajian teknikal untuk projek tersebut.
TNB juga turut memeterai Perjanjian Pembelian
Semula Tenaga Diperbaharui (REPPA) jangka
panjang dengan pengusaha tenaga diperbaharui.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 180
Sehingga Ogos 2009, TNB telah menandatangani
11 REPPAs berjumlah 54.55 MW. Terkini, TNB
sedang dalam proses rundingan peringkat akhir
untuk 15 REPPAs dengan pemaju SREP lain yang
menggunakan biogas, biomas dan hidro mini
sebagai sumber RE.
Program Kecekapan Tenaga (EE)
TNB telah mengambil langkah utama ke arah
meningkatkan kesedaran kecekapan tenaga
dengan bekerjasama dengan Gabungan Persatuan-
persatuan Pengguna-pengguna Malaysia (FOMCA)
sempena Kempen Kesedaran Kecekapan Tenaga
Kebangsaan ( SWI TCH!) . Di anj urkan ol eh
Kementerian Tenaga, Teknologi Hijau dan Air dan
FOMCA, kempen ini bertujuan mempertingkatkan
kesedaran akan konsep kecekapan tenaga,
mempromosikan amalan kecekapan tenaga dan
menggalakkan penggunaan peralatan cekap
tenaga kepada pengguna domestik, komersil dan
i ndustri . Pada 18 Mac 2009, TNB tel ah
menandatangani Memorandum Perjanjian dengan
FOMCA dengan sumbangan sebanyak RM1.5 juta
kepada kempen itu.
Seminar Pengurusan Tanah Dan Izinlalu
Program tahunan ini dilaksanakan khusus untuk
Pegawai-pegawai Jabatan Tanah & Galian,
Pentadbir-Pentadbir Jabatan Tanah Daerah dan
badan-badan Kerajaan lain yang berkaitan dengan
tujuan berkongsi maklumat mengenai perundangan
sedia ada yang berkaitan pengunaan tanah dan
izinlalu. Dalam tempoh yang dikaji, lima Seminar
telah dianjurkan dan disertai oleh pegawai-
pegawai pihak berkuasa yang berkenaan dari
negeri Perak, Selangor, Pahang dan Johor, dan
juga dari pejabat Ketua Pengarah Jabatan Tanah
dan Galian.
PENGGERAK KELESTARIAN NEGARA HIJAU
Sebagai penjana dan penghantar tenaga, cara
operasi TNB memerlukan Syarikat menjaga
kepentingan alam sekitarnya. TNB berpegang
kepada prinsip asas bahawa apa jua projek atau
pembangunan yang dilaksanakannya perlu
memelihara dan bukan menjejaskan alam
sekitar.
Program Menanam Pokok
TNB mengambil berat serta peka terhadap alam
sekitar dan isu pemanasan global. Oleh kerana
itu, TNB memberi sokongan kepada aktiviti-
aktiviti yang boleh menyerlahkan isu-isu tersebut.
Salah satu inisiatif yang diambil sebagai bukti
komitmen Syarikat terhadap perlindungan alam
sekitar ialah program menanam pokok sempena
sambutan Hari Alam Sekitar Sedunia. Di bawah
program ini, pengurusan tertinggi dan anggota
kerja TNB turut terlibat dalam menanam pokok di
Hutan Perlindungan Bukit Kiara. TNB juga
memberi sumbangan sebanyak RM30,000 kepada
Jabatan Landskap Negara bagi menjayakan
pr ogr am menanam pokok di per i ngkat
kebangsaan.
Satu lagi inisiatif ialah menggantikan pokok-
pokok yang ditebang kerana pelaksanaan projek-
projek sistem penghantaran. Sempena hari Love-
a-Tree, satu program menanam pokok secara
meluas telah dilancarkan. Sebelum akhir tahun
yang dikaji, sebanyak 600 pokok telah berjaya
ditanam di berbagai lokasi termasuk di pantai,
taman-taman, rumah anak-anak yatim dan
tempat-tempat beribadat.
TNB juga menyokong projek penanaman secara
komersial di kawasan talian-talian penghantaran
sebagai langkah menghijaukan kawasan lapang
di bawah talian-talian penghantaran dan pada
masa yang sama mengurangkan kerja-kerja
penyelenggaraan belukar dan kejadian pen-
cerobohan kawasan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 181
Inisiatif Mesra Alam
TNB, melalui institusi pendidikannya, UNITEN,
telah mengorak langkah untuk menghadapi
cabaran-cabaran mesra alam dan dalam proses
itu berjaya menghasilkan inovasi-inovasi baru.
Pada tahun yang dikaji, pasukan gabungan
pelajar-pelajar dan pensyarah-pensyarah UNITEN
turut menyertai aktiviti-aktiviti berikut:
Johan Pertandingan SHELL Better World
Competition 2009
Projek ini menampilkan produk mesra alam
sekitar serta berkos efektif bagi para
pengusaha penternakan ikan. Ahli-ahli SIFE
UNITEN telah mereka cipta satu alat mesra-
alam yang dinamakan ECO-AF yang boleh
digunakan untuk proses pemakanan ikan
dalam kolam, sangkar ikan di tasik dan
sungai serta akuarium ikan. Alat ini boleh
dikendalikan tanpa menjejaskan alam sekitar
dan berfungsi tanpa memerlukan bekalan
elektrik kerana perakam masanya hanya
menggunakan aliran air untuk menjalankan
komponen mekanikalnya. Produk ini telah
memenangi beberapa anugerah Teknologi
dan Penyelidikan Malaysia dan pertandingan-
pertandingan inovasi yang lain.
Naib Johan Pertandingan Perodua Eco-
Challenge 2009
Pertandingan Perodua Eco-Challenge memberi
pel uang kepada para pel aj ar UNI TEN
membuat pengubahsuaian kepada sebuah
kereta MyVi 1.3L, dengan tujuan mengurangkan
penggunaan petrol dan pencemaran alam
sekitar.
Fi nal i s unt uk Cool i ng t he Pl anet
Challenge
Pertandingan ini membuka peluang bagi
j urutera-j urutera muda mempamerkan
kemahiran mereka dan menonjolkan peranan
yang dimainkan oleh bidang kejuruteraan
dalam menyelesaikan isu-isu berkaitan
pemanasan global. Pasukan-pasukan yang
terlibat bersaing untuk melaksanakan
alternatif-alternatif yang munasabah bagi
mengatasi kesan-kesan fenomena tersebut.
Projek pasukan UNITEN yang berjudul
Carbon Capturing Storage berjaya mengatasi
para peserta lain dari Malaysia dan Asia
Pasifik dengan muncul sebagai pemenang
peringkat rantau Asia Pasifik pada bulan
Disember 2008. Pasukan UNITEN bukan
sahaj a ber j aya ke per i ngkat akhi r
pertandingan Institusi Jurutera-jurutera
Mekanikal (ImechE) di London sebagai salah
sat u dar i pada enam kumpul an yang
disenaraipendekkan, malah mereka juga
merupakan pasukan pertama dari luar United
Kingdom yang mencatatkan rekod tersebut.
Projek kereta solar
Dalam tahun yang dikaji, UNITEN berjaya
merekabentuk dan membina kereta solar
yang menggunakan lebih daripada 1,800
panel solar. Kereta ini juga menjadi platform
ujian untuk kenderaan-kenderaan yang
mengguna tenaga boleh diperbaharui (RE)
dal am usaha unt uk mengur angkan
pergantungan pada bahan api fosil. UNITEN
telah menyertai pertandingan World Solar
Challenge di Australia pada Oktober 2009
dengan kereta solar mereka yang diberi
nama Solar Ranger 1Malaysia. Pertandingan
i ni menc abar par a pes er t a unt uk
merekabentuk dan membina sebuah kereta
yang mampu merentasi benua Australia
dengan hanya menggunakan cahaya matahari
sebagai bahan api. Peserta pertandingan ini
perlu menjelajah perjalanan sejauh 3,000 km
dari Darwin di utara Australia ke Adelaide di
bahagian selatan negara tersebut.
Earth Hour
TNB turut menyertai dan menyokong Kempen
Earth Hour yang berlangsung di seluruh dunia.
Sempena kempen tersebut TNB telah menyeru
rakyat Malaysia memadamkan lampu selama
satu jam iaitu dari pukul 8:30 malam hingga 9:30
malam. Sambutan terhadap inisiatif pemuliharaan
tenaga oleh World Wildlife Fund ini telah
mendapat sambutan yang menggalakkan dari
hampir 5 juta rakyat Malaysia yang sama-sama
menentang arus pemanasan global. Untuk tempoh
satu jam tersebut, TNB menganggarkan bahawa
permintaan tenaga telah turun sebanyak 550
MW.
Projek Pemuliharaan Stesen Ulu Pangsun
Stesen Mini-Hidro Ulu Pangsun merupakan satu
ikon utama sejarah dalam konteks pertumbuhan
industri bekalan elektrik di negara ini. Stesen
yang mula dibina pada tahun 1927, itu adalah
stesen hidro yang kedua tertua di Malaysia dan
yang pertama di Negeri Selangor Darul Ehsan.
Walaupun sudah tidak lagi beroperasi sejak
tahun 2001, namun bangunan/struktur dengan
reka bentuk yang sesuai dengan keadaan
persekitaran, menjadikan keseluruhan kawasan di
sekitar stesen ini unik dan menjadi tempat untuk
para pencinta alam sekitar menjalani aktiviti
menjejaki hutan, mendaki Gunung Nuang,
memerhati burung, dan rekreasi. Kawasan stesen
Ulu Pangsun (Lower Station) mempunyai potensi
dan keistimewaan untuk dimajukan bagi tujuan
aktiviti CSR, antaranya termasuklah menubuhkan
pusat sumber khususnya mengenai tenaga
elektrik hidro, pusat penyelidikan alam sekitar,
pusat latihan dan rekreasi, aktiviti eco-tourism
dan membina pasukan. Upper Station Ulu
Pangsun kerap digunakan oleh TNB Research
Sdn. Bhd. untuk mengadakan bengkel pendedahan
kepada alam semulajadi untuk pelajar-pelajar
dan orang ramai.
Projek Pemuliharaan Kelip-Kelip
TNB dan Kerajaan Negeri Selangor telah
berganding bahu dalam projek pemuliharaan
koloni kelip-kelip di Kampung Kuantan bagi
tempoh lima tahun mulai tahun 2006. Di samping
kajian dan penyelidikan yang dikendalikan oleh
TNB Research Sdn Bhd, TNB j uga tel ah
melaksanakan kerja-kerja menaiktaraf pusat
tersebut dengan menyediakan papan-papan
maklumat di panggung mini dan kawasan jeti.
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 182
Sebelum ini, TNB telah melaksanakan projek
menaiktaraf infrastruktur di pusat tersebut yang
melibatkan pembinaan empat buah wakaf,
sebuah panggung mini yang lengkap dengan alat
siaraya di bangunan sedia ada; menaiktaraf jeti,
jalan masuk serta dataran, mengubahsuai pintu
gerbang, dan pemasangan papan-papan tanda
arah ke Pusat Kelip-Kelip di lokasi strategik
sepanjang jalan dari Kuala Lumpur ke Kuala
Selangor, Selangor.
Dengan adanya infrastruktur yang lebih baik hasil
inisiatif-inisiatif yang dilaksanakan oleh TNB,
pusat ini kini dikunjungi oleh lebih ramai pelawat.
Ini telah menyumbang kepada peningkatan kualiti
kehidupan pendayung-pendayung bot di pusat
tersebut. Selain itu, TNB juga menganjurkan
kelas pertuturan bahasa Arab dan Jepun untuk
membolehkan para pendayung bertutur dengan
pelawat-pelawat dari Jepun dan Timur Tengah
dalam bahasa mereka sendiri. Syarikat juga
melaksanakan program Jom Ke Sekolah Bersama
TNB setiap tahun untuk anak-anak pendayung
sebagai satu lagi sumbangan kepada komuniti
itu.
Tempat Perlindungan Burung
Stesen Janaelektrik Sultan Salahuddin Abdul Aziz
di Kapar, Selangor telah menjadi tempat
persinggahan burung migratori hasil peraturan
emisi yang ketat yang diamalkan di stesen ini.
Perkarangan stesen ini kini menjadi tempat
perhimpunan utama berbagai jenis burung migrasi
seperti Pipis, Bangau dan Puchong dan sekaligus
menjadikannya sebahagian daripada usaha TNB
untuk hidup berharmoni dengan alam semulajadi.
Pr ogr am Mot i vasi , Pendi di kan Dan
Kesedaran Alam Sekitar Remaja TNB
Dalam tempoh yang dikaji, TNB telah menjemput
60 anak-anak anggota kerja TNB untuk menyertai
program ini yang bertujuan memupuk kesedaran
terhadap alam sekitar di kalangan remaja
khususnya dalam pemuliharaan kelip-kelip di Kg.
Kuantan, Kuala Selangor.
PENGGERAK TENAGA KERJA
TNB menganggap warga kerjanya sebagai aset
yang paling bernilai bagi Syarikat. Sepanjang
tahun dalam kajian, semua inisiatif CSR untuk
warga kerja melibatkan program-program latihan
yang tersusun, peluang-peluang kemajuan kerjaya
serta meningkatkan tahap profesionalisme. Di
samping itu, warga kerja juga digalakkan
menyertai kegiatan-kegiatan di luar skop
pekerjaan masing-masing seperti aktiviti-aktiviti
sukarela atau lain-lain supaya dapat mencapai
keseimbangan antara kerja dan kehidupan.
Manfaat Kesihatan
TNB menyediakan pelbagai faedah kesihatan dan
perubatan serta komited dalam memastikan
warga kerja TNB, para pesara dan tanggungan
warga kerja yang layak menerima perkhidmatan
terbaik dari segi penjagaan kesihatan dan
rawatan perubatan. Syarikat juga menyediakan
bantuan-bantuan perubatan lain seperti kerusi
roda, alat bantuan pendengaran dan anggota
badan tiruan. Anak-anak warga kerja TNB layak
menerima faedah perubatan sehingga umur 18
tahun atau sehingga 24 tahun sekiranya mereka
masih belajar di institusi pengajian tinggi.
Aktiviti Sukan Dan Rekreasi
Pelbagai kemudahan fizikal dan rekreasi serta
aktiviti-aktiviti sosial disediakan melalui Kelab
Kilat untuk meningkatkan kesejahteraan dan
semangat warga kerja. Sepanjang tahun ini, 65
Kelab Kilat telah berdaftar di seluruh negara dan
TNB membelanjakan kira-kira RM520,000.00
untuk membiayai aktiviti sukan dan sosial kelab.
TNB juga memberi subsidi bulanan sebanyak
RM3 kepada semua warga kerja yang membayar
yuran bulanan Kelab Kilat melalui potongan gaji.
TNB juga menyediakan kemudahan lain untuk
membolehkan warga kerjanya menganjur dan
mengambil bahagian dalam aktiviti-aktiviti sosial
melalui persatuan-persatuan seperti Pelitawanis
dan Pakatan/Persatuan Kebajikan Pekerja Islam
TNB (PKPI).
Pelitawanis kini mempunyai 5,637 orang ahli dan
antara aktiviti-aktiviti yang dianjurkan pada tahun
kewangan ini termasuklah memberi sumbangan
kewangan dan barangan kepada golongan kurang
berkemampuan dan golongan warga emas,
sumbangan pakaian seragam sekolah kepada
kanak-kanak dari keluarga miskin, Sukan Tahunan
Pelitawanis dan sumbangan Kuih Raya kepada
6,000 orang warga kerja TNB yang bertugas
pada hari pertama Aidilfitri.
Pada 21 Januari 2009, Pakatan/PKPI telah
memberi sumbangan sebanyak RM10,000.00
untuk membiayai kos mencetak Al-Quran versi
Bahasa Malaysia. Pakatan/PKPI juga telah
menubuhkan Tabung Bantuan Kemanusiaan untuk
Rakyat Palestin di Semenanjung Gaza. Sejumlah
RM34,850.99 telah dikutip untuk membiayai
pembangunan semul a kemudahan awam,
pembukaan semula ladang-ladang tanaman dan
membaikpulih rumah-rumah penduduk di Gaza.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 183
Kumpulan Wang Khairat Dan Pesara TNB
Kumpulan Wang Khairat Pekerja dan Pesara TNB
(KWKPPTNB) telah diperbadankan pada 3 Jun
1969 dengan nama Kilat Death Levy Fund dan
kemudian ditukar nama kepada KWKPPTNB pada
4 Julai 2005. KWKPPTNB ditubuhkan bagi tujuan
menguruskan pemberian bantuan kematian kepada
penerima faedah yang dinamakan oleh ahli yang
telah meninggal dunia sebagai satu saluran
meringankan beban kewangan yang ditanggung
oleh keluarga tersebut.
Ahli-ahli KWKPPTNB terdiri daripada ahli biasa
dan ahli seumur hidup (bagi mereka yang telah
menjadi ahli KWKPPTNB sekurang-kurangnya
15 tahun pada umur persaraan). Dalam tempoh
yang dikaji, KWKPPTNB mempunyai seramai
12,820 orang ahli biasa dan 2,912 orang ahli
seumur hidup.
Faedah Untuk Ahli Keluarga Pekerja
TNB mengambil berat bukan sahaja terhadap
kesejahteraan warga kerjanya malahan juga ahli-
ahli keluarga terdekat mereka. Sepanjang tempoh
yang dikaji, TNB telah membelanjakan hampir
RM900,000.00 sebagai sumbangan kewangan
kepada balu-balu dan anak-anak yatim TNB.
Balu-balu TNB menerima sumbangan sekali gus
sebanyak RM2,000.00 manakala anak-anak yatim
TNB menerima sumbangan bulanan sebanyak
RM60.00 (bagi kanak-kanak berumur 7-12 tahun)
dan RM90.00 (bagi kanak-kanak berumur 13-17
tahun).
Dal am tempoh tersebut, TNB j uga tel ah
membelanjakan kira-kira RM2.34 juta untuk
menyediakan kemudahan pembangunan dan
pembelajaran awal kepada anak-anak warga
kerja TNB seperti tadika dan taska serta Kelas
Bimbingan Tenaga (KBT) dengan mengenakan
yuran minima.
Penghargaan Terhadap Sumbangan Warga
Kerja
TNB menghargai warga kerja yang komited
terhadap Syarikat dan telah menyumbang
sebahagian besar atau sepanjang perkhidmatan
kerja mereka kepada Syarikat. Pada tempoh yang
dikaji, 4,869 orang warga kerja dari seluruh
negara yang telah berkhidmat selama 20, 25, 30
dan 35 tahun menerima Anugerah Perkhidmatan
Setia sebagai pengiktirafan terhadap sumbangan
mereka. Di samping itu, TNB juga menghargai
kecemerlangan dalam prestasi kerja dan pada
tempoh yang sama, seramai, dua puluh tiga
orang warga kerja telah dikenalpasti sebagai
warga kerja contoh dan diberikan Anugerah
Perkhidmatan Cemerlang.
TNB juga menyediakan kemudahan kepada warga
kerjanya yang telah bersara untuk menganjurkan
aktiviti-aktiviti sosial melalui Persatuan Bekas
Pekerja TNB. Pada tempoh yang sama, lebih
kurang RM110,000.00 telah dibelanjakan untuk
menganjurkan pelbagai aktiviti sosial dan rekreasi
bagi persatuan tersebut.
Hari Keluarga
Hari Keluarga TNB merupakan salah satu inisiatif
Syarikat dalam usaha mengukuhkan perhubungan
silaturahim di antara pihak Pengurusan dengan
warga kerja dan keluarga mereka di samping
memupuk penghayatan Nilai-Nilai Bersama
Syari kat. Berbagai acara di adakan bagi
memeriahkan program ini, antaranya permainan
bersuka ria, sukan rakyat, hiburan, cabutan
bertuah serta cenderamata. Acara dwi tahunan
ini dianjurkan di semua negeri di Semenanjung
Malaysia serta di peringkat ibu Pejabat.
Sambutan Perayaan
Di TNB, semangat 1 Malaysia memang
senantiasa diamalkan. Satu daripada aktiviti
sosial utama yang anjurkan oleh Syarikat adalah
sambutan perayaan-perayaan utama negara iaitu
Hari Raya Aidilfitri, Tahun Baru Cina dan
Deepavali. Ia disambut di seluruh negara oleh
semua pejabat negeri dan di ibu pejabat TNB
dengan konsep tradisional rumah terbuka di
mana pihak pengurusan, warga kerja, kumpulan
berpentingan dan tetamu-tetamu lain berkumpul
bersama di dalam semangat perpaduan.
TANGGUNGJAWAB SOSIAL KORPORAT (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 184
PENGGERAK KEJUARAAN
Sukan sentiasa menjadi salah satu agenda
penting dalam bisnes TNB. Sukan bukan setakat
sebagai peranan sosial tetapi yang lebih penting
sebagai pemangkin untuk membangunkan juara-
juara masa depan. Penglibatan TNB dalam bidang
sukan selaras dengan aspirasi Kerajaan untuk
melahirkan atlet-atlet terbaik dan membolehkan
Malaysia muncul sebagai negara yang handal
dalam bidang sukan.
Program Hoki
TNB telah memberi sokongan padu kepada
usaha-usaha pembangunan sukan hoki negara
dengan memberi bantuan kewangan tahunan
sebanyak RM1 juta sejak tahun 2004 kepada
Persekutuan Hoki Malaysia untuk melaksanakan
program-program hoki di seluruh Negara.
TNB juga merupakan penaja utama kejohanan
hoki tempatan seperti Liga Hoki Malaysia TNB,
Liga Remaja dan Piala Razak anjuran Persatuan
Hoki Malaysia. Syarikat juga merupakan penaja
utama Piala Sultan Azlan Shah, satu pertandingan
peringkat antarabangsa yang turut disertai oleh
pasukan-pasukan ternama dari seluruh dunia.
Program Pembangunan Sukan Hoki
TNB merupakan penyumbang utama dalam
pembangunan hoki Negara. TNB melaksanakan
program pembangunan klinik hoki remaja negara
menerusi pengendalian sesi-sesi bimbingan
kemahiran kepada pelajar-pelajar berusia antara
12 hingga 18 tahun di seluruh negara. Sesi-sesi
tersebut di kendal i kan ol eh pemai n hoki
kebangsaan yang juga merupakan anggota kerja
TNB. Program ini dianjurkan dengan kerjasama
Persatuan Hoki Malaysia dan persatuan-persatuan
hoki negeri. Sehingga kini, seramai 2,000 bakat
baru telah dikenal pasti dari tujuh negeri yang
telah terlibat secara langsung dalam projek ini.
Program Kriket
Di samping hoki, TNB adalah juga penaja utama
kriket. Syarikat aktif terlibat dalam pembangunan
kriket dengan menyertai setiap pertandingan
peringkat tempatan dan antarabangsa anjuran
Persatuan Kriket Malaysia.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 185
PERKHIDMATAN-PERKHIDMATAN LAIN
PENGURUSAN PRODUKTIVITI DAN KUALITI (PQM)
Jabatan Pengurusan Produktiviti dan Kualiti
( PQM) bertanggungj awab terhadap usaha
membawa TNB ke arah kecemerlangan menerusi
inisiatif-inisiatif kualiti serta usaha-usaha
transformasi lain. PQM dibahagikan kepada dua
unit utama iaitu: Unit Pengurusan Transformasi
(TMU) dan Unit Pengurusan Kualiti (QMU).
Dal am Program Strategi k SE10/10, PQM
memainkan peranan sebagai pemudahcara dan
j uga bertanggungj awab dal am memantau
pelaksanaan dua puluh-dua Inisiatif Utama oleh
Bahagian-bahagian yang terlibat. Kesemua
inisiatif tersebut dipantau dengan menggunakan
I ni ti ati ve Tracki ng System ( I TS) . Pi hak
pengurusan juga mengadakan satu sesi tahunan
untuk mengkaji semula Program Strategik
SE10/10. Sesi terkini telah diadakan pada bulan
Oktober 2009.
PQM juga diamanahkan untuk mengkordinasi
beberapa program Pengurusan Kualiti seluruh
Syarikat. Ini termasuklah Anugerah Kualiti
Presiden (AKP), program penyertaan pengurusan
seperti ICC, 5S dan QCFT serta beberapa inisiatif
kualiti yang lain.
PQM adalah juga urusetia kitaran penilaian
setiap dua tahun sekali bagi AKP. Untuk tujuan
ini, PQM dibantu oleh panel penilai yang terpilih
dan terlatih khusus untuk tujuan menilai 62 Unit
Bisnes (UB) di TNB. PQM juga membantu UB
yang memerlukan penambahbaikan prestasi
kualiti yang tinggi dengan mengendalikan latihan
serta perundingan yang sesuai.
Pencapaian usaha-usaha ini boleh dilihat dari
segi pemarkahan AKP beberapa Bahagian TNB
yang tel ah meni ngkat secara mendadak.
Sebilangan besar Unit Bisnes telah mencecah
atau melebihi pemarkahan 800, iaitu ambang
Kecemerlangan Kualiti.
Sudah bertahun-tahun lamanya TNB berjaya
mempertahankan imej cemerlangnya dalam
program Innovation and Creative Circle (ICC) di
mana beberapa pasukan TNB telah menerima
anugerah-anugerah berprestij di peringkat
kebangsaan dan antarabangsa. PQM juga dapat
membantu dan menyokong program ICC ini
dengan memberi latihan dan perkhidmatan
sebagai pemudahcara bagi beberapa UB. Pada
masa ini, terdapat sebanyak 680 pasukan ICC
melibatkan seramai 5,400 warga kerja yang
sedang giat dalam program ICC ini.
Piawaian dan Penambahbaikan Proses (PSI)
adalah tonggak penting bagi TNB kerana inisiatif
ini akan menerajui organsasi TNB ke arah
Kecemerlang Bisnes. Pada masa ini, keseluruhan
Syarikat telah mendapat pensijilan ISO 9001.
Korporat TNB juga telah berjaya mendapatkan
pensijilan semula ISO 9001:2008 pada Mac
2009.
Pada masa ini, PQM sedang giat menerajui
program 5S bagi seluruh TNB. Tujuan utama
program ini adalah supaya semua Unit Bisnes
mendapat pensijilan 5S menjelang 2010.
Selain dari inisiatif-inisiatif tersebut, PQM juga
dipertanggungjawabkan untuk melaksanakan
Special Change Projects atas arahan Presiden/
Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengurusan TNB.
Sesungguhnya PQM j uga bar u- bar u i ni
dimandatkan untuk mengeksport kemahiran
perkhidmatan perundingan di luar TNB.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 186
LAPORAN KESELAMATAN DAN
KESIHATAN PEKERJAAN
PENGURUSAN KKP
Safety Excellence Management System (SEMS) yang diperkenalkan
sejak tahun 1993 telah meningkatkan kesedaran dan mengangkat
pengurusan keselamatan dan kesihatan pekerjaan dalam TNB ke
peringkat yang lebih tinggi. Ianya pertama kali diperkenalkan di
Bahagian Penjanaan, tetapi hari ini sistem tersebut digunapakai oleh
semua bahagian dan anak syarikat dalam Kumpulan. SEMS akan
diulangkaji setiap tahun untuk memastikan ianya selari dengan performa
dan amalan terbaik masa kini. Ia juga diselaraskan dengan keperluan
OHSAS 18001:2007 dan MS 1722 dalam rangka untuk memperolehi
pengiktirafan luaran dan antarabangsa.
Peningkatan prestasi keselamatan dan kesihatan pekerjaan anggota
kerja dipaparkan dalam tahap pencapaian di semua stesen di Bahagian
Penjanaan, di mana semua stesen janaelektrik telah memperolehi
5-Bintang semasa Audit SEMS dijalankan. Kebanyakan Stesen 5-Bintang
juga mempunyai Persijilan OSHAS 18001:2007 atau MS 1722. Bahagian-
bahagian lain sedang berusaha bersungguh-sungguh untuk mencapai
tahap ini.
Kejayaan prestasi KKP melalui SEMS telah menarik perhatian sebuah
syarikat mentee, Konsortium ABASS Sdn. Bhd. untuk menggunapakai
sistem ini. SEMS diperkenalkan kepada syarikat ini melalui Program
Mentor-Mentee, yang diselenggarakan oleh Jabatan Keselamatan dan
Kesihatan Pekerjaan (DOSH). Walaupun tempoh program telah berakhir,
TNB telah dijemput untuk menjalankan audit tahunan di pepasangannya.
Syarikat telah mencapai tahap 5-Bintang semasa audit yang dilakukan
pada tahun ini.
0.00
TK01/02 TK02/03 TK03/04 TK04/05 TK05/06 TK06/07 TK07/08 TK08/09
2.00
4.00
1.00
3.00
3.96
3.56
2.20
1.92
2.52
2.68 2.68
1.80
TAHUN KEWANGAN
KADAR KEMALANGAN/1000 PEKERJA
TK08/09
TK07/08
TK06/07
TK05/06
TK04/05
TK03/04
0 10 20 30 40 50
0 BINTANG 1 BINTANG 2 BINTANG 3 BINTANG 4 BINTANG 5 BINTANG
Tahun Kewangan
Bil. Stesen Diaudit
PENGENALAN
Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (KKP) jarang
dipersoalkan jika sesuatu organisasi beroperasi
dengan lancar tanpa sebarang kemalangan.
Namun begitu, jika kemalangan berlaku, ia akan
mendapat liputan negatif yang akan mencemar
nama baik/imej organisasi tersebut. Sebagai
tindakan pencegahan terhadap kemungkinan
kemalangan berlaku, TNB amat berhati-hati dalam
memastikan semua perundangan berkaitan dengan
KKP dipatuhi sepenuhnya.
STATISTIK KEMALANGAN
Pada tahun ini satu kemalangan maut telah
berlaku, meskipun semua pihak telah berusaha
gigih bagi memastikan tiada kemalangan maut
berlaku. Namun secara keseluruhan Kadar
Kemalangan TNB terus menurun ke 2.08 dari 2.68
per 1000 pekerja dari tahun sebelumnya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 187
LAPORAN KESELAMATAN DAN KESIHATAN PEKERJAAN (SAMB.)
TNB telah juga menjalin hubungan yang erat
dengan jabatan kawalselia seperti Jabatan
Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia
( DOSH) , Sur uhanj aya Tenaga, Jabat an
Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat dan badan-
badan ker aj aan yang l ai n. Mesyuar at ,
perbincangan dan dialog diadakan dengan
jabatan-jabatan ini untuk menangani masalah
KKP yang mungkin timbul. Selain dari itu, aktiviti
rekreasi dan acara sukan diadakan untuk
memupuk dan mengukuhkan hubungan.
LATIHAN KKP
Kepentingan latihan KKP untuk anggota kerja
organisasi termasuk pengurusan tertinggi tidak
perlu ditekan. Dalam hal ini, Seminar KKP
Peringkat Pengurusan Tertinggi ke-2 TNB dengan
t ema OSH I S VI TAL FOR BUSI NESS
SUSTAINABILITY (KKP ADALAH PENTING
UNTUK KESINAMBUNGAN BISNES) dilaksanakan
pada 25 Februari 2009. Menteri Sumber Manusia
Malaysia, YB Datuk Dr. S. Subramaniam telah
menyampai kan ucapt ama. Pencer amah-
penceramah lain termasuk Pegawai-Pegawai
Utama dari GLC.
Persidangan KKP ke-4 telah diadakan pada 6-7
Mei 2009 bertempat di Dewan Serbaguna Kelab
Kilat yang dihadiri hampir 400 peserta. Kertas-
kerja persidangan dibentang oleh agensi luaran
dan dalaman TNB dengan tujuan berkongsi
pengalaman dan pengetahuan yang berkaitan
dengan KKP. Simposium KKP Nasional diadakan
di TNB Research Sdn. Bhd., sementara kawasan
timur diadakan di Kota Bharu dan Kuantan dan
bagi Kawasan Tengah diadakan di ILSAS sebagai
sebahagi an dari pada l angkah pendi di kan
berterusan dan saling berkongsi pengetahuan
KKP.
Selain daripada program latihan dan kursus yang
dijalankan melalui Safety School, Jabatan
Keselamatan Kesihatan dan Alam Sekitar,
Bahagian Sumber Manusia Kumpulan, unit KKP
Bahagian lain juga aktif menjalankan latihan
untuk anggota kerjanya bagi memenuhi matlamat
setiap anggota kerja menghadiri sekurang-
kurangnya satu hari latihan KKP.
Kursus Pemanduan Berhemah juga dijalankan,
terutama untuk pemandu syarikat dan pemandu
lain amnya dalam usaha membantu mengurangkan
insiden kemalangan di jalanraya.
Taklimat KKP juga diadakan sempena kempen
yang di j al ankan ol eh Bahagi an. I ni akan
membantu meningkatkan tahap kesedaran KKP
dan mencapai sasaran sifar Kemalangan Maut.
PROMOSI KKP
Sempena Seminar KKP Peringkat Pengurusan
Tertinggi ke-2 TNB, Kad Iltizam Keselamatan
(KIK) telah dilancarkan oleh Presiden/Ketua
Pegawai Eksekutif TNB yang menerajui komitmen
dengan memberikan komitmen bertulis pada kad
iaitu untuk mengingatkan warga kerja mengenai
KKP dalam semua ucapan beliau. Kad Iltizam
akan diedarkan kepada semua anggota kerja bagi
komitmen bertulis mereka. TNB akan menyumbang
RM1.00 untuk setiap kad dan koleksi akan
disalurkan untuk tujuan amal.
KKP juga dipromosi melalui edaran poster, buku
kecil dan risalah kepada anggota kerja. Safety
Watch dan Safety Alert terbitan bulanan
dipaparkan di laman web TNB. Unit KKP Bahagian
juga mengedar risalah dan newsletter untuk
edaran dalaman mereka.
Kempen Keselamatan dianjurkan oleh semua
Bahagian Teras. Penceramah dari institusi
berkaitan dijemput untuk berkongsi pengetahuan
dan pengalaman. Berbagai kegiatan yang
berkaitan dengan keselamatan dijalankan. Selain
i tu, pemeri ksaan kesi hatan dan Kempen
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 188
Menderma Darah merupakan acara tetap dan
mendapat sambutan hangat daripada anggota
kerja tempatan.
Bahagian Penghantaran dengan kerjasama
Jabatan Komunikasi Korporat, menjalankan
Kempen Kesedaran Elektrik untuk Guru-Guru di
setiap negeri. Kempen yang dilancarkan pertama
kalinya dalam tahun 2007 oleh YB Datuk Seri
Hishammuddin Hussein, ketika itu Menteri
Pendi di kan, menerangkan berbagai aspek
keselamatan elektrik kepada guru-guru sekolah
yang kemudiannya akan mengajar anak didik
mereka tentang isu-isu keselamatan ini.
Sukan Teknikal TNB, yang diterajui oleh Bahagian
Pembahagi an, memperl i hatkan cara kerj a
sebahagian tugas-tugas yang biasa dilakukan
oleh anggota kerja TNB. Peserta dinilai pada
kepantasan dan kecekapan kerja dengan ciri-ciri
keselamatan diberikan keutamaan.
ANUGERAH KESELAMATAN DAN
KESIHATAN PEKERJAAN
Anugerah Kecemerlangan Keselamatan dan
Kesihatan Pekerjaan (SEMS) bagi mengiktiraf
pencapaian cemerlang stesen-stesen diadakan
sempena Persidangan KKP ke-4 TNB. Peningkatan
prestasi semua bahagian amat ketara.
Semua stesen janaelektrik TNB juga menerima
Anugerah Kecemerlangan KKP untuk sektor utiliti,
anjuran Persatuan Keselamatan dan Kesihatan
Malaysia (MSOSH). Stesen Janaelektrik Putrajaya
dan Chenderoh memenangi Grand Award
sementara tujuh stesen memenangi Pingat Emas
(Kelas I) termasuk TNB Wilayah Persekutuan,
Bahagian Pembahagian, yang menyertainya untuk
pertama kali. Selain dari itu, satu stesen
memenangi Pingat Emas (Kelas II) dan dua lain
memenangi Pingat Perak.
keutamaan dalam menangani insiden seperti
black out, kebakaran, banjir dan lain-lain yang
boleh mengganggu bekalan elektrik. Satu rangka
kerja kecemasan telah digubal dengan kerjasama
Jabatan Pengurusan Risiko Perusahaan (EWRM).
Dua dokumen penting iaitu Pelan Tindakan
Kecemasan Korporat (PTKK) untuk Sistem TNB
dan juga PTKK untuk Bukan-sistem telah
diwujudkan dengan menggabungkan pengurusan
kecemasan tiga bahagian teras iaitu Bahagian
Penjanaan, Penghantaran dan Pembahagian.
Pasukan Pengurusan Krisis ini dipimpin oleh Naib
Presiden Kanan (Operasi dan Teknikal).
Latihan tahunan kecemasan dijalankan oleh tiga
bahagian teras. Kelemahan dalam sistem
dikenalpasti dan ulangkaji beberapa kali oleh
pengurusan tempatan selepas setiap latihan dan
setiap perubahan pada prosedur dibentangkan ke
per i ngk at oper as i unt uk memas t i k an
keberkesanannya. TNB juga telah mengambil
langkah-langkah pro-aktif untuk memastikan
anggota kerjanya bersiap sedia secara fizikal dan
mental untuk menghadapi setiap keadaan
kecemasan. Sesi latihan dijalankan bersama para
pakar dan ahli teknikal dalam pengurusan
kecemasan yang melibatkan ahli-ahli daripada
Pasukan Pengurusan Kecemasan 2008/2009 dan
Ahli Pasukan Bertindak Kecemasan.
KESELAMATAN KONTRAKTOR
Sebagai sebuah organisasi, TNB amat prihatin
terhadap keselamatan kontraktor dan orang
awam. Dengan itu, TNB telah menguatkuasakan
penggunaan NIOSH-TNB Pasport Keselamatan
(NTSP) pada semua pekerja kontraktor yang
bekerja di premis dan pepasangan TNB bermula
daripada Januari 2009. Semua pekerja kontraktor
dikehendaki hadir dan lulus kursus NTSP yang
diselenggarakan oleh NIOSH untuk mendapatkan
pasport tersebut. Dengan menguatkuasakan
penggunaan pasport keselamatan, TNB tidak
hanya mematuhi Undang-undang KKP, 1994,
tetapi juga memastikan kontraktor bekerja dalam
keadaan yang selamat. Setakat ini, hampir 14,000
kontraktor telah dilatih.
Penyelia TNB juga menghadiri kursus yang sama
secara dalaman untuk memastikan, terutamanya
anggota kerja yang menyelia kontraktor, juga
mendapat latihan yang sama.
TINDAKAN KECEMASAN
Dalam memastikan kesinambungan bekalan
elektrik, TNB bertanggungjawab memastikan
operasinya sentiasa dalam keadaan siap sedia.
Dengan kesedaran tersebut, TNB telah memberi
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 189
PENYATA ALAM SEKITAR
POLISI ALAM SEKITAR TNB
Sentiasa melindungi, memulihara dan
mempertingkatkan kualiti alam sekitar dalam
semua operasi dan dalam proses membuat
sebarang keputusan yang berkaitan.
Sentiasa mematuhi semua undang-undang
dan peraturan, menetapkan piawaian yang
akan membantu meningkatkan prestasi alam
sekitar secara berterusan.
Sentiasa melaksanakan Sistem Pengurusan
Alam Sekitar (EMS) yang akan menjamin
semua kesan ke atas alam sekitar daripada
operasinya dapat dikurangkan atau pun
dihapuskan.
Sentiasa melaksanakan semakan audit alam
sekitar mengikut jadual yang ditetapkan
untuk memasti kan pematuhan kepada
komitmen Alam Sekitar, dan melaksanakan
program-program latihan bagi warga kerja
untuk memastikan tahap kompetensi yang
tinggi dalam bidang pemuliharaan alam
sekitar.
Sentiasa meningkatkan tahap kesedaran
terhadap alam sekitar di kalangan kontraktor,
masyarakat umum dan pihak-pihak yang
berkepentingan di samping menyediakan
polisi alam sekitar bagi keperluan mereka.
Sejajar dengan polisi ini, TNB akan:
Melindungi, memelihara dan menambahbaik
alam sekitar dari semua aspek operasinya
dan keputusan yang dibuat.
Menggabungkan prinsip-prinsip pengurusan
al am seki tar pada strategi korporat,
perancangan serta pada proses pelaksanaan.
Mematuhi kesemua peraturan dan undang-
undang yang sedia ada serta menerima atau
mengasaskan standard bagi memperbaiki
usaha pemuliharaan alam sekitar.
Menjalankan serta menyokong penyelidikan
dan pembangunan yang dapat memperbaiki
kualiti alam sekitar.
Mengaplikasi konsep 3R: Reuse, Repair dan
Recycle.
Menjalankan pemeriksaan dan audit alam
sekitar.
Mempromosi program pendidikan secara
aktif bagi meningkatkan kesedaran alam
sekitar untuk warga TNB.
A. PELAN PENGURUSAN ALAM SEKITAR
Program Pemantauan Alam Sekitar
Pelan Pengurusan Alam Sekitar dilaksanakan
mengikut keperluan bagi mendapatkan lesen di
bawah Akta Kualiti Alam Sekitar 1974 atau
mengikut perincian EIA yang ditetapkan oleh
Jabatan Alam Sekitar atau berdasarkan syarat-
syarat kel ul usan EI A bagi seti ap stesen
janaelektrik. Secara amnya, fokus program
pemantauan adalah memantau kualiti udara,
kualiti air dan paras bising sempadan. Selain
daripada itu, beberapa buah stesen juga
menjalankan program pemantauan ekologi
sebagai sebahagian daripada Program Pemantauan
Alam Sekitar.
Tenaga Nasional mengakui bahawa pertumbuhan ekonomi, pembangunan yang berterusan dan kualiti
kehidupan adalah berkait rapat antara satu sama lain.
Kami adalah komited terhadap pemuliharaan alam sekitar, di samping membekalkan tenaga elektrik
yang selamat, bersih dan diyakini dengan bertanggungjawab.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 190
TNB akan sentiasa memastikan setiap peralatan
yang dipasang di semua stesen janaelektrik baru
adalah mesra alam dan juga mematuhi Sistem
Pemantauan Berterusan Pengeluaran Asap
(CEMS).
B. AUDIT ALAM SEKITAR DAN PERSIJILAN
MS ISO
Kesemua 12 stesen janaelektrik mempunyai satu
set dokumentasi MS ISO 14001 yang lengkap
dan pada masa ini sedang melaksanakan EMS
yang berasaskan piawaian.
Audit Pengurusan Alam Sekitar tahunan atau
EMS berdasarkan kepada MS I SO 14001
dilaksanakan di semua stesen janaelektrik oleh
Juruaudit Bahagian Penjanaan TNB. Audit
penilaian semula EMS dilaksanakan setahun
sekali oleh SIRIM QAS International.
Ketika penilaian dijalankan, Bahagian Penghantaran
sedang dalam proses untuk mendapatkan pensijilan
MS ISO 14001 bagi setiap operasinya. Matlamat
awal yang ditetapkan adalah untuk mendapatkan
pensijilan MS ISO 14001 bagi Jabatan Pengurusan
Aset (AM), Butterworth pada tahun kewangan
hadapan dan seterusnya akan diperkembangkan
kepada jabatan-jabatan lain.
C. PELUPUSAN SISA BERJADUAL
Program Pengurusan Sisa Berjadual TNB telah
dilaksanakan selaras dengan Peraturan Kualiti
Alam Sekitar (Sisa Berjadual) Tahun 2005. Sisa
berjadual termasuklah semua sisa yang dihasilkan
dari semasa ke semasa telah dilupuskan oleh
kontraktor-kontraktor yang berdaftar dengan
Jabatan Alam Sekitar.
Semua sisa berjadual yang dikeluarkan perlu
dimaklumkan kepada Jabatan Alam Sekitar dan
akan disimpan buat sementara di Stor Sisa
Berjadual sebelum dilupuskan. EMR bertanggung-
j awab unt uk mer ekod, memant au, dan
menguruskan semua sisa yang dikeluarkan oleh
unit masing-masing.
D. PROGRAM KITAR SEMULA
Program pengurangan dan kitar semula sisa telah
di senarai kan sebagai sal ah satu i ni si ati f
Pengurusan Alam Sekitar (EMS) bagi setiap
bahagian di dalam TNB. Ketika ini, hampir
kesemua stesen janaelektrik telah mengamalkan
program EMS ini bagi mengurangkan sisa serta
pengunaan sumber tenaga. Malahan, sesetengah
stesen telah pun mengenalpasti kawasan-kawasan
strategik untuk dijadikan kawasan kitar semula.
Sementara itu, program-program kesedaran untuk
warga kerja mengenai EMS ini dilakukan menerusi
perjumpaan bulanan. Program-program kesedaran
yang berterusan telah dilaksanakan menerusi
perjumpaan bulanan para pekerja.
i. Program Pemantauan Keadaan (CMP):
Program pemantauan ini dilakukan secara
berterusan oleh Bahagian Penghantaran
dalam operasinya. Salah satu inisiatif adalah
penebusgunaan minyak alat ubah terpakai di
mana minyak itu ditapis dengan menggunakan
teknologi terkini dan diguna semula dalam
operasi.
ii. Program Mengitar Semula Kabel-Kabel
Lama:
Program mengitar semula kebel-kebel lama
di l aksanakan menerusi Jawatankuasa
Pelupusan di semua wilayah. Proses mengitar
semul a bagi kabel -kabel l ama bol eh
dil aksanakan sebai k sahaja kel ul usan
diberikan oleh Jawatankuasa ini. Lazimnya,
Jawatankuasa ini akan melantik syarikat
kitar semula untuk mengumpul barang-
barang lusuh ini untuk proses seterusnya.
E. PENGURUSAN KRISIS
Pasukan Pengurusan Bencana Alam diwakili oleh
Pasukan Tindakan Kecemasan yang merupakan
komponen utama bagi Sistem Pengurusan
Kecemerlangan Keselamatan (SEMS) yang telah
dilaksanakan di semua bahagian dalaman TNB.
SEMS akan mengenalpasti semua bentuk
kecemasan yang mungkin berlaku dalam aktiviti
bisnes bahagian dan seterusnya menyediakan
Pelan Tindakan Kecemasan sebagai langkah
pengawalan.
Setiap bahagian juga melaksanakan latihan ERP
tahunan yang melibatkan semua warga kerja dan
agensi -agensi dan pi hak berkuasa yang
berkenaan.
F. PENGGANTIAN HALON
TNB telah mencapai tahap bebas dari penggunaan
Gas Halon dalam semua bahagian pengoperasian
(Penjanaan, Penghantaran dan Pembahagian).
G. ISU-ISU SEMASA
i. Pemanasan Global: Cabaran bagi industri
elektrik bukan sahaja pada sumber bahan
api fosil terhad tetapi juga pada harga bahan
api fosil yang semakin meningkat. Penggunaan
bahan api fosil untuk penjanaan elektrik juga
banyak menyumbang kepada pencemaran
udar a dan gas - gas r umah hi j au.
Penguatkuasaan protokol antarabangsa dan
perundangan alam sekitar kebangsaan
menghendakkan TNB meningkatkan inisiatif
pengurusan untuk mematuhi piawaian
pemancaran yang ketat. TNB sedang
mener okai t eknol ogi t er ki ni unt uk
mengurangkan pencemaran seperti karbon
monoksida (CO), karbon dioksida (CO
2
),
nitrogen oksida (NOx) dan sulfur dioksida
(SO
2
) dan memasang teknologi itu dalam
operasi loji janakuasa kami yang terkini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 191
ii. Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM):
Mekanisme Pembangunan Bersih (CDM)
merupakan satu usaha global di bawah
Kyoto Protocol (K.P.) Artikel 12, untuk
mengurang dan menstabilkan kepekatan gas-
gas rumah hijau (GHG) yang disuntik ke
dalam atmosfera kita. Malaysia sebagai
sebahagian daripada masyarakat global
mengi kt i r af dan menyokong obj ekt i f
Konvensyen Rangka Ker j a mengenai
Perubahan Iklim Bangsa Bangsa Bersatu
(UNFCCC) untuk mencegah kepekatan gas
anthropogeni k dal am atmosfera yang
melebihi tahap dan yang membawa kesan
mudarat kepada kehidupan di bumi. Malaysia
telah menandatangani UNFCCC pada 9 Jun
1993 dan kemudiannya meratifikasikan
konvensyen itu pada 13 Julai 1994. Menurut
mekanisme ini, negara-negara maju, yang
ingin memenuhi tahap penurunan gas GHG
yang telah ditetapkan ke atas mereka,
dibenarkan melabur di negara-negara sedang
membangun, seperti Malaysia, dalam projek-
projek yang dapat mengurangkan pengeluaran
gas. Mekanisme ini adalah sebagai satu
alternatif kepada negara-negara maju jika
dibandingkan dengan kaedah pengurangan
yang ada di negara masing-masing tetapi
jauh lebih mahal. Pengurangan ini akan
di hi t ung mel al ui Cer t i f i ed Emi ssi on
Reductions (CERs) yang mempunyai nilai
komersil di mana ia dapat ditukarkan kepada
wang di pasaran CER antarabangsa. Pada 12
Mac 1999, Malaysia menandatangani KP
dan meratifikasikan protokol itu pada 4
September 2002. Kyoto Protocol sudah mula
berkuatkuasa pada 16 Februari 2005 dan
TNB kemudiannya mengintegrasikan potensi
CDM ke dalam bisnes syarikat. TNB telah
mengenalpasti projek-projek yang layak
untuk CDM dan sekarang sedang giat
menyusuli inisiatif ini. Pada waktu ini, TNB
sedang melaksanakan CDM bagi projek
Pembangunan Hidroelektrik Hulu Terengganu
(250 MW) dan Hidroelektrik Ulu Jelai (372
MW) . Kel ebi han yang di j angka akan
diperolehi dengan mengggabungkan proses
CDM ke dalam projek-projek ini adalah:
a. Menggalakkan penggunaan tenaga yang
boleh diperbaharui untuk penjanaan
elektrik.
b. Memupuk pembangunan industri bagi
tenaga yang boleh diperbaharui.
c. Mengurangkan kesan terhadap alam
sekitar dengan tidak menggunakan
bahan api fosil untuk menjana elektrik.
Ini dapat mengurangkan pengeluaran
gas hasil pembakaran (seperti sulfur
dioksida, nitrogen oksida dan gas-gas
rumah hijau lain) dan membaikpulih
kualiti udara persekitaran.
PENYATA ALAM SEKITAR (SAMB.)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 192
iii. Pendidikan dan Kesedaran Alam Sekitar:
Setiap tahun TNB menerima lawatan pelajar-
pelajar sekolah dan penuntut-penuntut
universiti untuk melihat operasinya khususnya
loji-loji janakuasa kami. Semasa lawatan-
lawatan itu TNB memberi demonstrasi
sistem pengurusan alam sekitar serta aktiviti-
aktiviti alam sekitar yang dilaksanakan oleh
syarikat. TNB juga menganjurkan kem remaja
sebagai komitmen kami mewujudkan Negara
Hijau untuk faedah generasi-generasi masa
depan.
iv. Teknologi Hijau: Untuk terus maju ke
hadapan, TNB mengambil langkah awal dan
menjalankan perancangan bagi penggunaan
tenaga nuklear yang mesra alam sekitar
untuk menjana elektrik. Sejak 1950-an,
penggunaan tenaga nuklear di Perancis,
Jepun dan Korea telah membuktikan bahawa
ia merupakan satu-satunya pilihan untuk
menyelesaikan isu pemanasan global.
Prosesnya, dari aktiviti perlombongan
uranium hingga ke pelupusan sisa-sisa,
hanya menghasilkan 1-6 gram karbon untuk
setiap kWhr membuktikan bahawa tenaga
nuklear adalah sumber tenaga yang carbon
free. Dengan penggunaan tenaga nuklear,
negar a akan dapat mengur angkan
pengeluaran gas karbon sebanyak 24%.
Tenaga nuklear dijangka akan menjadi
penyumbang utama untuk mengurangkan
pengeluaran gas karbon bagi tempoh selepas
2012 (post-Kyoto Protocol). Strategi penstoran
bagi sisa-sisa radioaktif nuklear adalah lebih
mesra alam sekitar jika dibandingkan dengan
strategi penyebaran yang dilakukan untuk
bahan api fosil.
v. Program Tree for a Tree: TNB tetap
komited untuk menyediakan bekalan tenaga
yang bersih dan diyakini kepada komuniti.
Oleh itu, TNB sentiasa berusaha untuk
mengurangkan insiden bekalan elektrik
terputus serta berusaha menambahkan
kecekapan sistem penghantaran dengan
menaiktaraf infrastrukturnya. Akan tetapi,
dalam menjalankan proses tersebut banyak
pokok terpaksa ditumbangkan. Secara tidak
langsung, ini dapat menjurus ke arah
pemanasan global.
Menyedari kepentingan wujudnya alam
sekitar yang hijau, Bahagian Penghantaran
telah melancarkan Program Tree for a Tree
di mana pokok-pokok akan ditanam untuk
menggantikan yang telah tumbang. Di bawah
program ini, Naib Presiden Penghantaran
telah meletakkan matlamat di mana kesemua
Pengurus Daerah dan Pengurus Cawangan
perlu menanam sekurang-kurangnya 35 buah
pokok di kawasan mereka sama ada itu
adalah kawasan perumahan atau taman
rekreasi. Sempena Love a Tree Day,
Bahagian Penghantaran telah menanam 366
buah pokok di pelbagai tempat. Program ini
akan dijalankan secara berterusan sebagai
sal ah sat u komi t men TNB t er hadap
memelihara dan menjaga alam sekitar.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 193
195 LAPORAN PENGARAH
200 PENYATA PENDAPATAN
201 KUNCI KIRA-KIRA
203 PENYATA PERUBAHAN DALAM EKUITI
205 PENYATA ALIRAN TUNAI
207 NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN
304 KENYATAAN PARA PENGARAH
305 PENGAKUAN BERKANUN
306 LAPORAN JURUAUDIT BEBAS
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 194
PENYATA
KEWANGAN
Para Pengarah dengan sukacitanya mengemukakan Laporan mereka berserta penyata-penyata kewangan bagi Kumpulan dan Syarikat bagi tahun kewangan
berakhir 31 Ogos 2009.
AKTIVITI UTAMA
Aktiviti-aktiviti utama Kumpulan dan Syarikat adalah dalam bidang penjanaan, penghantaran, pembahagian dan penjualan tenaga elektrik dan juga dalam jadual
seperti di Nota 15 penyata kewangan.
Sepanjang tahun kewangan ini, tidak terdapat sebarang perubahan ketara dalam aktiviti-aktiviti tersebut.
KEPUTUSAN KEWANGAN
Kumpulan Syarikat
RMjuta RMjuta
Keuntungan bagi tahun yang diatributkan kepada
Pemegang ekuiti Syarikat 917.9 1,070.7
Kepentingan minoriti (64.9) 0
Keuntungan bagi tahun 853.0 1,070.7
DIVIDEN
Dividen yang dibayar atau diisytiharkan sejak 31 Ogos 2008 adalah seperti berikut:

RMjuta
Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008 seperti yang dinyatakan
dalam Laporan Pengarah bagi tahun kewangan ini:
Dividen kasar akhir sebanyak 10.0 sen sesaham biasa, tolak cukai pendapatan
25%, dibayar pada 23 Disember 2008 325.1
Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009:
Dividen kasar interim sebanyak 2.0 sen sesaham biasa, tolak cukai pendapatan
25% dan 2.0 sen sesaham biasa, dikecualikan cukai, dibayar pada 22 Mei 2009 151.7
Untuk tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009, pada 26 Oktober 2009, para Pengarah telah mencadangkan pembayaran dividen kasar akhir sebanyak 10.0 sen
sesaham biasa, ditolak cukai pendapatan 25% serta dividen yang dikecualikan cukai sebanyak 2.3 sen sesaham biasa, tertakluk kepada kelulusan para pemegang
saham di Mesyuarat Agung Tahunan Syarikat. Tarikh Penutupan Buku dan Pembayaran akan diumumkan kemudian.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 195
LAPORAN PENGARAH
RIZAB DAN PERUNTUKAN
Semua pemindahan penting kepada atau daripada rizab dan peruntukan pada tahun kewangan ini adalah seperti yang dinyatakan dalam penyata kewangan.
TERBITAN SAHAM
Pada tahun kewangan, 2,536,450 saham biasa baru bernilai RM1.00 sesaham telah diterbitkan oleh Syarikat menurut Skim Opsyen Saham Pekerja II (ESOS II)
pada harga pelaksanaan bernilai RM6.71, RM6.99, RM7.42, RM7.33, RM6.33 dan RM5.57 sesaham.
Saham biasa yang baru diterbitkan pada tahun kewangan bertaraf pari passu dari segala segi dengan saham biasa Syarikat yang sedia ada.
SKIM OPSYEN SAHAM PEKERJA (ESOS)
Opsyen di bawah ESOS telah diberikan kepada para Pengarah, warga kerja dan pesara Kumpulan yang layak untuk melanggan saham biasa berharga RM1.00
sesaham dalam TNB. Terbitan ESOS pertama telah tamat tempoh pada 11 Mei 2002.
Syarikat telah melaksanakan Skim Opsyen Saham Pekerja II (ESOS II) yang baru pada 8 Julai 2003 untuk tempoh 10 tahun. ESOS II ini adalah tertakluk kepada
undang-undang kecil yang telah diluluskan oleh para pemegang saham di Mesyuarat Agung Luar Biasa (EGM) yang diadakan pada 29 Mei 2003 dan dipinda
sewaktu berlangsungnya EGM pada 15 Disember 2005.
Ciri-ciri utama dan perubahan dalam bilangan opsyen saham Syarikat pada tahun kewangan ini dinyatakan dalam Nota 35 kepada penyata kewangan.
Syarikat telah diberi pengecualian oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia melalui surat bertarikh 10 September 2009 daripada syarat supaya menyatakan dalam
Laporan ini nama pihak-pihak yang diberi opsyen ini dalam tempoh tersebut dan butir-butir pegangan mereka mengikut Seksyen 169(11) Akta Syarikat 1965
kecuali maklumat warga kerja yang diberi opsyen saham-saham biasa yang berjumlah 450,000 dan ke atas.
Senarai nama warga kerja yang diberi opsyen saham-saham biasa berjumlah 450,000 dan ke atas di bawah ESOS II adalah seperti berikut:
Bil. saham
Bil. saham biasa
biasa diberi dilaksanakan
di bawah di bawah
Nama Jawatan opsyen opsyen
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh Presiden / Ketua Pegawai Eksekutif 1,095,000 0
Datuk Wira Md Sidek bin Ahmad Naib Presiden Kanan, Operasi dan Teknikal 790,000 470,000
(Bersara pada 31 Ogos 2009)
Dato Abdul Razak bin Abdul Majid Naib Presiden Kanan, Hal Ehwal Korporat 825,000 100,000
(Bersara pada 31 Ogos 2009)
Dato Mohd Izzaddin bin Idris Ketua Pegawai Kewangan / Naib Presiden Kanan 890,000 0
(Letak jawatan pada 30 Jun 2009) (Kewangan Kumpulan)
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 196
LAPORAN PENGARAH (SAMB.)
SKIM OPSYEN SAHAM PEKERJA (ESOS) (SAMB.)
Bil. saham
Bil. saham biasa
biasa diberi dilaksanakan
di bawah di bawah
Nama Jawatan opsyen opsyen
Dato Ir Aishah binti Dato Haji Abdul Rauf Naib Presiden, Pembahagian 715,000 177,500
(Bersara pada 13 November 2008)
Dato Haji Nik Ibrahim bin Nik Mohamed Naib Presiden, Pengurusan Pelaburan 597,500 352,500
(Bersara pada 25 Februari 2009)
Dato Kamaruzzaman bin Jusoh Naib Presiden, Sumber Manusia 614,000 186,500
(Bersara pada 23 Disember 2008)
Dato Ir. Abllah bin Haji Mohd Salleh Naib Presiden, Penghantaran 460,000 0
Tidak ada pekerja daripada subsidiari diberikan opsyen yang mewakili 450,000 saham biasa dan ke atas di bawah ESOS II.
PENGARAH
Para Pengarah yang memegang jawatan dalam tempoh sejak tarikh Laporan lalu adalah:
Tan Sri Leo Moggie
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh
Dato Puteh Rukiah binti Abd Majid
Dato Mohammad Zainal bin Shaari
Tan Sri Dato Lau Yin Pin @ Lau Yen Beng
Tan Sri Dato Hari Narayanan a/l Govindasamy
Dato Zainal Abidin bin Putih
Dato Fuad bin Jaafar
Tan Sri Dato Seri Siti Norma binti Yaakob
FAEDAH PENGARAH
Di sepanjang dan pada akhir tempoh kewangan ini, tiada sebarang urusan melibatkan syarikat, yang bertujuan atau mempunyai tujuan untuk membolehkan para
Pengarah Syarikat mendapat faedah secara memperoleh saham atau debentur Syarikat atau mana-mana badan korporat lain, kecuali opsyen yang diberi kepada
Presiden/Ketua Pegawai Eksekutif di bawah ESOS II.
Sejak akhir tahun kewangan yang lalu, tiada Pengarah yang telah menerima atau layak menerima faedah (selain faedah yang dinyatakan dalam Nota 5 penyata
kewangan) melalui kontrak yang dibuat oleh Syarikat atau badan-badan korporat yang ada kaitan dengan Pengarah atau dengan firma dalam mana Pengarah
menjadi ahli, atau sebuah syarikat di mana Pengarah mempunyai kepentingan kewangan yang utama.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 197
KEPENTINGAN PENGARAH DALAM SAHAM DAN DEBENTUR
Berdasarkan Daftar pegangan saham Pengarah, butiran kepentingan Pengarah yang memegang jawatan pada akhir tahun kewangan dalam saham Syarikat adalah
seperti berikut:
Bilangan saham biasa bernilai RM1.00 sesaham
Setakat Setakat
1.9.2008 Diperoleh Dilupus 31.8.2009
Dato Zainal Abidin bin Putih 1,250 1,250
Dato Fuad bin Jaafar 62,500 62,500
Tan Sri Dato Seri Norma binti Yaakob 1,250 1,250
Bilangan opsyen saham biasa bernilai RM1.00 sesaham
Setakat Setakat
1.9.2008 Diberi Dilaksana 31.8.2009
Dato Sri Che Khalib bin Mohamad Noh 915,000 180,000 1,095,000
Mengikut Daftar Pengarah, para Pengarah lain tidak memegang opsyen saham dalam Syarikat.
Tiada Pengarah lain yang memegang jawatan pada akhir tahun kewangan ini yang mempunyai sebarang kepentingan dalam saham dan debentur Syarikat atau
badan korporat berkaitan.
MAKLUMAT BERKANUN MENGENAI PENYATA KEWANGAN
Sebelum penyata pendapatan dan kunci kira-kira Kumpulan dan Syarikat disediakan, para Pengarah telah mengambil langkah-langkah sewajarnya seperti berikut:-
(a) untuk memastikan tindakan sewajarnya telah diambil berhubung dengan penghapusan hutang lapuk dan penyediaan peruntukan bagi hutang ragu serta telah
berpuas hati bahawa semua hutang lapuk yang diketahui telah dihapuskan dan juga peruntukan yang memadai telah pun dibuat untuk hutang ragu; dan
(b) bagi menentukan sebarang aset semasa selain daripada hutang, yang tidak mungkin dapat direalisasikan dalam laluan normal perniagaan, nilai aset
tersebut seperti mana tercatat dalam rekod perakaunan Kumpulan dan Syarikat, telah dikurangkan nilainya kepada suatu jumlah yang lebih berpatutan
untuk direalisasikan.
Pada tarikh laporan ini, para Pengarah tidak mengetahui sebarang keadaan:
(a) yang boleh menyebabkan jumlah yang boleh dihapus kira sebagai hutang lapuk atau jumlah peruntukan hutang ragu dalam penyata kewangan Kumpulan
dan Syarikat tidak mencukupi yang akan membawa kesan ketara; atau
(b) yang boleh menimbulkan kekeliruan ke atas nilai yang diletakkan ke atas aset semasa dalam penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat; atau
(c) yang boleh mengakibatkan kaedah penilaian aset atau tanggungan Kumpulan dan Syarikat mengelirukan dan tidak sesuai.
Tiada tanggungan luar jangka atau tanggungan lain telah dikuatkuasakan atau berkemungkinan dikuatkuasakan dalam tempoh dua belas bulan selepas akhir
tahun kewangan yang pada pendapat para Pengarah akan ataupun mungkin akan menjejaskan keupayaan Kumpulan dan Syarikat untuk menunaikan kewajipan
tanggungan tersebut apabila tiba masanya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 198
LAPORAN PENGARAH (SAMB.)
Pada tarikh laporan ini, tidak wujud:
(a) sebarang caj ke atas aset Kumpulan dan Syarikat yang telah timbul selepas berakhir tahun kewangan yang menjamin tanggungan mana-mana pihak lain;
atau
(b) sebarang tanggungan luar jangka Kumpulan dan Syarikat yang telah timbul sejak berakhir tahun kewangan.
LAIN-LAIN MAKLUMAT BERKANUN
Pada tarikh Laporan ini, para Pengarah tidak mengetahui sebarang keadaan yang belum diambil kira dalam Laporan ini atau penyata kewangan yang boleh
mengakibatkan kekeliruan terhadap sebarang jumlah yang dinyatakan dalam penyata kewangan.
Pada pendapat para Pengarah, dalam tempoh antara akhir tahun kewangan dan tarikh Laporan ini, tidak timbul sebarang perkara, urusan, kejadian penting dan
luar biasa yang mungkin akan menjejaskan dengan ketara keputusan operasi Kumpulan dan Syarikat bagi tahun kewangan dalam mana Laporan ini dibuat.
JURUAUDIT
Juruaudit, PricewaterhouseCoopers, telah menyatakan kesanggupan mereka untuk meneruskan perkhidmatan.
Ditandatangani bagi pihak Lembaga Pengarah rentetan daripada resolusi Lembaga Pengarah bertarikh 2 November 2009.
TAN SRI LEO MOGGIE DATO SRI CHE KHALIB BIN MOHAMAD NOH
PENGERUSI PRESIDEN/KETUA PEGAWAI EKSEKUTIF
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 199
Kumpulan Syarikat
Nota 2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
(Dinyatakan Semula)
Hasil 4 28,785.6 24,755.3 26,743.6 23,069.2
Perbelanjaan operasi 5 (25,443.9) (21,508.1) (24,250.5) (20,631.4)
Lain-lain pendapatan operasi 7 357.2 603.8 590.7 1,187.4
Keuntungan operasi 3,698.9 3,851.0 3,083.8 3,625.2
(Kerugian)/keuntungan tukaran wang asing 8 (1,239.2) 34.1 (882.9) (11.1)
Bahagian hasil dari syarikat bersekutu 33.1 44.9 0 0
Keuntungan sebelum kos kewangan 2,492.8 3,930.0 2,200.9 3,614.1
Pendapatan kewangan 177.1 191.0 308.3 301.0
Kos kewangan 9 (1,126.8) (1,095.8) (822.5) (811.1)
Keuntungan sebelum cukai dan zakat 1,543.1 3,025.2 1,686.7 3,104.0
Cukai dan zakat 10 (690.1) (424.8) (616.0) (440.4)
Keuntungan bagi tahun 853.0 2,600.4 1,070.7 2,663.6
Diatribut kepada:
Pemegang ekuiti Syarikat 917.9 2,594.0 1,070.7 2,663.6
Kepentingan minoriti (64.9) 6.4 0 0
Keuntungan bagi tahun 853.0 2,600.4 1,070.7 2,663.6
Sen Sen
Pendapatan sesaham
asas 11(a) 21.18 59.87
cair 11(b) 21.15 59.84
Dividen sesaham: Sen Sen
Dividen interim (kasar) 12 2.0 10.0
Dividen interim (dikecualikan cukai) 12 2.0 0
Dividen akhir (kasar) 12 0 10.0
Cadangan dividen akhir (kasar) 12 10.0 0
Cadangan dividen akhir (dikecualikan cukai) 12 2.3 0
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 200
PENYATA PENDAPATAN
bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009
Kumpulan Syarikat
Nota 2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
ASET BUKAN SEMASA
Hartanah, loji dan kelengkapan 13 58,227.4 57,475.2 48,688.7 47,833.5
Pajakan operasi prabayar 14 833.6 844.1 689.0 692.1
Subsidiari 15 0 0 3,978.9 4,558.3
Entiti kawalan bersama 16 7.9 0 7.9 0
Syarikat Bersekutu 17 297.3 322.5 166.3 171.0
Pelaburan 18 38.0 38.0 38.0 97.4
Penghutang jangka panjang 19 0 0 525.0 613.3
59,404.2 58,679.8 54,093.8 53,965.6
ASET SEMASA
Aset bukan semasa dipegang untuk jualan 20 19.6 14.1 19.2 13.5
Inventori 21 1,955.7 2,230.3 1,043.3 1,158.3
Penghutang, deposit dan pendahuluan 22 3,774.1 3,452.2 2,494.6 2,292.1
Aset cukai semasa 15.4 14.4 0 0
Jumlah dihutang subsidiari 23 0 0 2,075.9 1,685.7
Jumlah dihutang syarikat bersekutu 9.2 46.1 4.2 37.8
Pelaburan jangka pendek 24 12.6 12.6 12.6 12.6
Sekuriti boleh niaga 25 8.3 8.5 8.3 8.5
Deposit, baki bank dan tunai 26 6,163.9 5,383.9 5,189.8 4,212.9
11,958.8 11,162.1 10,847.9 9,421.4
TANGGUNGAN SEMASA
Pemiutang 27 5,604.0 5,187.4 3,952.6 3,734.3
Jumlah dihutang kepada subsidiari 23 0 0 1,126.5 1,192.9
Jumlah dihutang kepada syarikat bersekutu 294.0 346.8 294.0 345.2
Cukai semasa 206.9 69.4 193.9 59.1
Pinjaman jangka pendek 28 1,157.9 1,058.3 401.8 400.9
7,262.8 6,661.9 5,968.8 5,732.4
ASET SEMASA BERSIH 4,696.0 4,500.2 4,879.1 3,689.0
JUMLAH ASET DITOLAK
TANGGUNGAN SEMASA 64,100.2 63,180.0 58,972.9 57,654.6
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 201
KUNCI KIRA-KIRA
pada 31 Ogos 2009
Kumpulan Syarikat
Nota 2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
TANGGUNGAN BUKAN SEMASA
Pinjaman 29 (21,458.1) (21,682.1) (14,772.4) (14,845.9)
Amaun terhutang kepada subsidiari 23 0 0 (3,525.8) (3,525.8)
Deposit pelanggan 30 (2,717.3) (2,551.9) (2,558.0) (2,401.1)
Faedah pekerja 31 (3,470.6) (3,124.8) (3,321.7) (2,999.1)
Tanggungan lain (235.5) (258.9) (52.7) (56.8)
Cukai tertunda 32 (6,640.4) (6,337.4) (5,745.1) (5,499.3)
Pendapatan tertunda 33 (2,952.2) (2,899.4) (2,617.1) (2,580.8)
Geran pembangunan Kerajaan 34 (579.8) (563.6) 0 0
(38,053.9) (37,418.1) (32,592.8) (31,908.8)
JUMLAH ASET BERSIH 26,046.3 25,761.9 26,380.1 25,745.8
MODAL DAN RIZAB
DIATRIBUTKAN KEPADA
PEMEGANG EKUITI SYARIKAT
Modal saham 35 4,337.0 4,334.5 4,337.0 4,334.5
Premium saham 36 5,271.5 5,258.8 5,271.5 5,258.8
Penilaian semula dan rizab lain 37 593.0 718.2 989.1 981.7
Keuntungan tersimpan 38 15,804.6 15,345.7 15,782.5 15,170.8
26,006.1 25,657.2 26,380.1 25,745.8
KEPENTINGAN MINORITI 40.2 104.7 0 0
JUMLAH EKUITI 26,046.3 25,761.9 26,380.1 25,745.8
Sen Sen
ASET BERSIH SESAHAM 599.6 591.9
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 202
KUNCI KIRA-KIRA (SAMB.)
pada 31 Ogos 2009

Diatribut kepada pemegang ekuiti Syarikat
Saham Rizab Skim Penilaian
biasa Opsyen semula
bernilai Premium Saham dan rizab Keuntungan Kepentingan Jumlah
Nota sesaham saham Pekerja lain tersimpan minoriti ekuiti
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta

Kumpulan
Setakat 1 September 2008 4,334.5 5,258.8 62.8 655.4 15,345.7 104.7 25,761.9
Perbezaan tukaran mata wang asing 0 0 0 (133.7) 0 0 (133.7)
Realisasi penilaian semula rizab 37 0 0 0 (17.8) 17.8 0 0
Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti 0 0 0 (151.5) 17.8 0 (133.7)
Pemberhentian pelaburan syarikat subsidiari 0 0 0 0 0 0.4 0.4
Keuntungan untuk tahun 0 0 0 0 917.9 (64.9) 853.0
Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun 0 0 0 (151.5) 935.7 (64.5) 719.7
Dividen dibayar bagi tahun berakhir
31.08.2008 12 0 0 0 0 (325.1) 0 (325.1)
31.08.2009 12 0 0 0 0 (151.7) 0 (151.7)
Skim Opsyen Saham Pekerja
opsyen diberi 0 0 26.3 0 0 0 26.3
Terbitan modal saham
opsyen saham 35, 36 2.5 12.7 0 0 0 0 15.2

Sehingga 31 Ogos 2009 4,337.0 5,271.5 89.1 503.9 15,804.6 40.2 26,046.3
Setakat 1 September 2007 4,331.7 5,242.0 35.7 859.2 13,530.0 98.3 24,096.9
Perbezaan tukaran mata wang asing 0 0 0 (138.8) 0 0 (138.8)
Realisasi penilaian semula rizab 37 0 0 0 (65.0) 65.0 0 0
Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti 0 0 0 (203.8) 65.0 0 (138.8)
Keuntungan untuk tahun 0 0 0 0 2,594.0 6.4 2,600.4
Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun 0 0 0 (203.8) 2,659.0 6.4 2,461.6
Dividen dibayar bagi tahun berakhir
31.08.2007 12 0 0 0 0 (522.6) 0 (522.6)
31.08.2008 12 0 0 0 0 (320.7) 0 (320.7)
Skim Opsyen Saham Pekerja
opsyen diberi 0 0 27.1 0 0 0 27.1
Terbitan modal saham
opsyen saham, GEB dan CRIS 35, 36 2.8 16.8 0 0 0 0 19.6
Sehingga 31 Ogos 2008 4,334.5 5,258.8 62.8 655.4 15,345.7 104.7 25,761.9
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 203
PENYATA PERUBAHAN DALAM EKUITI
bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009
Tak Boleh diagihkan Boleh diagihkan
Saham biasa Rizab Skim Penilaian
bernilai Opsyen semula
RM1.00 Premium Saham dan rizab Keuntungan Jumlah
Nota sesaham saham Pekerja lain tersimpan ekuiti
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Syarikat
Setakat 1 September 2008 4,334.5 5,258.8 56.2 925.5 15,170.8 25,745.8
Realisasi penilaian semula rizab 37 0 0 0 (17.8) 17.8 0
Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti 0 0 0 (17.8) 17.8 0
Keuntungan untuk tahun 0 0 0 0 1,070.7 1,070.7
Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun 0 0 0 (17.8) 1,088.5 1,070.7
Dividen dibayar bagi tahun berakhir
31.08.2008 12 0 0 0 0 (325.1) (325.1)
31.08.2009 12 0 0 0 0 (151.7) (151.7)
Skim Opsyen Saham Pekerja
opsyen diberi 0 0 25.2 0 0 25.2
Terbitan modal saham
opsyen saham 35, 36 2.5 12.7 0 0 0 15.2
Sehingga 31 Ogos 2009 4,337.0 5,271.5 81.4 907.7 15,782.5 26,380.1
Setakat 1 September 2007 4,331.7 5,242.0 30.8 990.5 13,285.5 23,880.5
Realisasi penilaian semula rizab 37 0 0 0 (65.0) 65.0 0
Pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf secara langsung dalam ekuiti 0 0 0 (65.0) 65.0 0
Keuntungan untuk tahun 0 0 0 0 2,663.6 2,663.6
Jumlah pendapatan dan perbelanjaan diiktiraf untuk tahun 0 0 0 (65.0) 2,728.6 2,663.6
Dividen dibayar bagi tahun berakhir
31.08.2007 12 0 0 0 0 (522.6) (522.6)
31.08.2008 12 0 0 0 0 (320.7) (320.7)
Skim Opsyen Saham Pekerja
opsyen diberi 0 0 25.4 0 0 25.4
Terbitan modal saham
opsyen saham, GEB dan CRIS 35, 36 2.8 16.8 0 0 0 19.6
Sehingga 31 Ogos 2008 4,334.5 5,258.8 56.2 925.5 15,170.8 25,745.8
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 204
PENYATA PERUBAHAN DALAM EKUITI (SAMB.)
bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI OPERASI
Keuntungan bagi tahun 853.0 2,600.4 1,070.7 2,663.6
Pelarasan untuk:
Cukai dan zakat 690.1 424.8 616.0 440.4
Susut nilai 3,537.7 3,528.7 2,899.4 2,860.8
Pelunasan pajakan operasi prabayar 23.8 26.6 16.4 19.2
Peruntukan bagi ganjaran pekerja 697.6 682.8 673.7 646.0
Peruntukan bagi opsyen saham 26.3 27.1 25.2 25.4
Kerugian/(Keuntungan) tukaran mata wang asing 1,177.8 (53.2) 827.0 4.8
Pelepasan pendapatan tertunda (356.4) (345.1) (317.2) (307.6)
Keuntungan daripada pelupusan hartanah, loji dan kelengkapan (0.3) (9.8) (0.1) (9.7)
Keuntungan daripada pelupusan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan (26.9) (238.6) (27.1) (238.6)
Keuntungan daripada pelupusan pajakan operasi prabayar (3.9) (1.3) (3.9) (1.3)
Keuntungan daripada pelupusan penebusan RPS (subsidiari) 0 0 (230.8) 0
Bahagian hasil dari syarikat bersekutu (33.1) (44.9) 0 0
Pendapatan dividen 0 (4.1) (54.1) (671.9)
Pendapatan faedah (177.1) (191.0) (308.3) (301.0)
Faedah atas pinjaman 996.8 975.6 699.8 698.9
Hapus kira hartanah, loji dan kelengkapan 12.9 45.3 6.6 29.9
Pelepasan geran pembangunan Kerajaan (44.6) (56.9) 0 0
Peruntukan untuk hutang ragu 76.7 33.5 75.5 26.5
(Masuk kira) peruntukan untuk hutang ragu (8.1) (32.5) (1.2) (26.2)
Peruntukan untuk penurunan nilai dalam subsidiari 0 0 42.9 0
Peruntukan untuk penurunan nilai dalam jumlah dihutang subsidiari 0 0 (236.9) (68.2)
Peruntukan untuk penurunan nilai dalam sekuriti boleh niaga 0.2 2.1 0.2 2.1
Peruntukan untuk penurunan nilai dalam pelaburan jangka panjang 0 0 59.4 0
(Masuk kira)/peruntukan untuk inventori usang (6.9) 0.2 (8.3) (0.9)
Hapus kira inventori 21.5 23.5 21.3 23.2
7,457.1 7,393.2 5,846.2 5,815.4
Inventori 253.1 (484.4) 101.9 (65.2)
Penghutang (489.3) (473.9) (252.0) (86.2)
Pemiutang 231.9 906.3 143.9 514.1
Jumlah hutang daripada/kepada subsidiari 0 0 (46.6) (612.5)
Jumlah hutang daripada/kepada syarikat bersekutu (15.9) 119.9 (17.6) 117.5
Tunai dijana daripada operasi 7,436.9 7,461.1 5,775.8 5,683.1
Ganjaran anggota kerja dibayar (351.8) (275.4) (351.1) (274.3)
Sumbangan pelanggan diterima 409.2 441.0 353.5 383.7
Deposit pelanggan diterima 165.4 232.4 156.9 215.1
Cukai dan zakat dibayar (250.4) (519.0) (235.4) (499.5)
Pembayaran semula cukai yang diterima 0 1.4 0 0
Aliran tunai bersih daripada aktiviti operasi 7,409.3 7,341.5 5,699.7 5,508.1
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 205
PENYATA ALIRAN TUNAI
bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
Nota RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI PELABURAN
Pelaburan tambahan dalam syarikat bersekutu (0.2) (51.7) (0.2) (51.7)
Pelaburan tambahan dalam usaha sama (7.9) 0 (7.9) 0
Hasil penebusan nota pinjaman tak bercagar dalam subsidiari 0 0 12.0 22.8
Hasil penebusan saham keutamaan boleh tebus dalam subsidiari 0 0 755.2 0
Hasil penebusan nota pinjaman tak bercagar dalam syarikat bersekutu 4.9 5.7 4.9 5.7
Hasil penebusan saham keutamaan boleh tebus dalam syarikat bersekutu 0 0.8 0 0.8
Pendapatan dividen diterima 54.0 3.6 54.1 542.9
Pendapatan faedah diterima 175.8 296.9 145.8 269.0
Pembelian hartanah, loji dan kelengkapan (4,128.4) (4,607.4) (3,575.1) (4,137.6)
Bayaran untuk pajakan operasi prabayar 0 (0.1) 0 (0.1)
Hasil daripada pelupusan hartanah, loji dan kelengkapan 3.0 11.5 2.5 10.4
Hasil daripada pelupusan aset bukan semasa yang dipegang untuk jualan 60.7 302.4 60.7 302.4
Hasil daripada pelupusan pajakan operasi prabayar 5.8 1.8 5.8 1.8
Aliran tunai bersih daripada aktiviti pelaburan (3,832.3) (4,036.5) (2,542.2) (3,033.6)
ALIRAN TUNAI DARIPADA AKTIVITI PEMBIAYAAN
Geran pembangunan Kerajaan diterima 60.8 0 0 0
Hasil daripada terbitan saham 15.2 19.6 15.2 19.6
Hasil daripada pinjaman jangka panjang 352.2 655.4 289.0 375.4
Pembayaran balik pinjaman jangka panjang (1,631.4) (1,899.9) (1,178.2) (1,431.0)
Faedah dibayar (1,188.8) (1,225.1) (829.8) (876.6)
Dividen dibayar kepada pemegang saham (476.8) (843.3) (476.8) (843.3)
Hasil daripada pinjaman jangka pendek 240.0 160.4 0 0
Pembayaran balik pinjaman jangka pendek (165.3) (67.4) 0 (30.0)
Aliran tunai bersih daripada aktiviti pembiayaan (2,794.1) (3,200.3) (2,180.6) (2,785.9)
PERTAMBAHAN/(PENGURANGAN) BERSIH DALAM TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI 782.9 104.7 976.9 (311.4)

KESAN PERUBAHAN DALAM MATA WANG ASING (2.9) (20.1) 0 0
TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI DI AWAL TAHUN KEWANGAN 5,383.9 5,299.3 4,212.9 4,524.3
TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI DI AKHIR TAHUN KEWANGAN 26 6,163.9 5,383.9 5,189.8 4,212.9
Tunai di bank, dipegang dalam amanah* (17.9) (205.9) 0 0
Akaun rizab hutang (236.7) (236.2) 0 0
TUNAI DAN BERSAMAAN TUNAI YANG TERSEDIA DI AKHIR TAHUN KEWANGAN 5,909.3 4,941.8 5,189.8 4,212.9
* Deposit dan tunai di bank dipegang dalam amanah selaras dengan geran yang diberikan kepada subsidiari-subsidiari oleh Kerajaan Malaysia untuk projek
modal dan dana latihan yang telah ditentukan.
Nota-nota di muka surat 207 hingga 303 membentuk sebahagian penting penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 206
PENYATA ALIRAN TUNAI (SAMB.)
bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009
1 MAKLUMAT AM
Aktiviti utama Kumpulan dan Syarikat ialah penjanaan, penghantaran, pembahagian dan penjualan tenaga elektrik dan juga dalam jadual seperti di Nota
15 penyata kewangan.
Sepanjang tahun kewangan ini, tiada sebarang perubahan ketara dalam aktiviti-aktiviti tersebut.
Syarikat ialah sebuah syarikat tanggungan awam berhad, ditubuhkan dan berada di Malaysia serta disenaraikan di Papan Utama Bursa Malaysia Securities
Berhad.
Alamat berdaftar Syarikat ialah 129 Jalan Bangsar, 59200 Kuala Lumpur, Malaysia.
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA
Melainkan dinyatakan sebaliknya, dasar perakaunan berikut telah diterima pakai secara konsisten dalam semua perkara yang dianggap penting berkaitan
penyata kewangan. Penyampaian dasar ini telah diterima pakai secara konsisten dalam semua tahun melainkan dinyatakan sebaliknya.
(a) Asas penyediaan
Penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat telah disediakan selaras dengan peruntukan Akta Syarikat 1965 dan Standard Pelaporan Kewangan
(FRS), Standard Perakaunan MASB Yang Diluluskan dalam Malaysia untuk Entiti Selain daripada Entiti Persendirian.
Penyata-penyata kewangan telah disediakan berdasarkan konvensyen kos sejarah kecuali yang mana dinyatakan dalam ringkasan dasar-dasar
perakaunan utama ini.
Penyediaan penyata kewangan selaras dengan FRS memerlukan penggunaan beberapa anggaran perakaunan kritikal dan andaian yang akan memberi
kesan ke atas amaun yang dilaporkan daripada aset dan tanggungan serta pendedahan aset-aset dan tanggungan luar jangkaan pada tarikh penyata
kewangan dan amaun hasil dan perbelanjaan yang dilaporkan dalam tempoh laporan. Ia juga memerlukan para Pengarah membuat penilaian dalam
proses pelaksanaan dasar perakaunan Kumpulan. Meskipun anggaran dan penilaian ini adalah berdasarkan pada pengetahuan terbaik para Pengarah
berhubung peristiwa dan tindakan semasa, keputusan yang sebenar kemungkinan berbeza.
Perkara yang melibatkan tahap penilaian yang tinggi atau kompleks, ataupun perkara di mana andaian dan anggaran adalah ketara kepada penyata-
penyata kewangan, adalah dinyatakan dalam Nota 3 penyata kewangan ini.
(i) Standard, pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiran yang diguna pakai terhadap Kumpulan serta yang dikuatkuasakan
Tiada yang baru bagi standard perakaunan, pindaan kepada standard yang diterbitkan serta tafsiran kepada standard sedia ada yang
dikuatkuasakan untuk Kumpulan bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009 dan boleh diguna pakai terhadap Kumpulan.
(ii) Standard, pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiran yang sedia ada yang boleh diguna pakai terhadap Kumpulan tetapi belum
lagi dikuatkuasakan
FRS 8 Segmen Operasi (berkuatkuasa untuk tempoh tahunan yang bermula pada atau selepas 1 September 2009). FRS 8 menggantikan FRS
114
2004
Pelaporan Segmen. Standard baru ini memerlukan pendekatan pengurusan, di mana maklumat segmen dibentangkan atas dasar yang
sama seperti yang digunakan untuk tujuan pelaporan dalaman. Kumpulan akan mengguna pakai standard ini dari tahun kewangan bermula
pada 1 September 2009. Bilangan segmen yang dijangka boleh dilaporkan serta cara bagaimana segmen ini dilaporkan adalah konsisten
dengan pelaporan pengurusan dalaman.
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN
31 Ogos 2009
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 207
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(a) Asas penyediaan (Samb.)
(ii) Standard, pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiran yang sedia ada yang boleh diguna pakai terhadap Kumpulan tetapi belum
lagi dikuatkuasakan (Samb.)
Berikut ini merupakan yang baru bagi standard, pindaan dan penambahbaikan kepada standard yang telah diterbitkan serta Interpretasi IC dan
akan berkuatkuasa untuk tempoh tahunan yang bermula pada atau selepas 1 Januari 2010. Kumpulan akan mengguna pakai standard-standard
dan Intrepretasi IC ini dari tempoh kewangan yang bermula pada 1 September 2010.
FRS 123 Kos Pinjaman yang menggantikan FRS 123
2004
, memerlukan sebuah entiti untuk memodalkan kos pinjaman yang diatributkan secara
langsung kepada pengambilalihan, pembinaan atau penghasilan aset layak (yang mengambil tempoh masa agak lama sebelum ia sedia untuk
digunakan ataupun dijual) sebagai sebahagian daripada kos aset tersebut. Opsyen untuk membelanjakan dengan serta-merta kos pinjaman itu
akan dihapuskan. Menerima pakai standard ini tidak dijangka akan memberikan kesan ketara terhadap penyata kewangan Kumpulan dan
Syarikat.
FRS 101 Pembentangan Penyata Kewangan (Semakan). Standard yang telah disemak melarang pembentangan bagi perkara pendapatan dan
perbelanjaan (yakni, perubahan dalam ekuiti bukan pemilik) di dalam penyata perubahan dalam ekuiti, yang mana ia memerlukan perubahan
dalam ekuiti bukan pemilik dibentangkan secara berasingan daripada perubahan dalam ekuiti pemilik. Kesemua perubahan dalam ekuiti bukan
pemilik perlu dikemukakan dalam penyata prestasi, tetapi entiti boleh memilih sama ada untuk membentangkan satu penyata prestasi
(penyata pendapatan komprehensif) atau dua penyata (penyata pendapatan dan penyata pendapatan komprehensif). Sekiranya entiti
menyatakan semula atau mengklasifikasikan semula maklumat perbandingan, mereka perlu mengemukakan kunci kira-kira yang dinyatakan
semula setakat permulaan tempoh perbandingan selain daripada keperluan semasa untuk mengemukakan kunci kira-kira di akhir tempoh
semasa dan tempoh perbandingan. Ada kemungkinan bahawa kedua-dua penyata pendapatan dan penyata pendapatan komprehensif akan
dibentangkan sebagai penyata prestasi.
Pindaan kepada FRS 2 Pembayaran berasaskan Saham: Syarat Letak Hak dan Pembatalan menjelaskan bahawa syarat letak hak ialah syarat
perkhidmatan dan syarat prestasi sahaja. Ciri-ciri lain pembayaran berasaskan saham bukanlah syarat letak hak. Ciri-ciri ini perlu dimasukkan
ke dalam nilai saksama tarikh pemberian untuk transaksi dengan para pekerja serta mereka yang lain yang memberikan perkhidmatan yang
serupa; ia tidak akan memberi kesan kepada bilangan penganugerahan yang dijangka diletak hak atau penilaian baginya berikutan tarikh
pemberian. Semua pembatalan, sama ada oleh entiti atau pihak lain, hendaklah menerima kaedah perakaunan yang sama. Mengguna pakai
standard ini tidak dijangka akan memberikan kesan ketara terhadap penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat.
Pindaan kepada FRS 132, Instrumen Kewangan: Pembentangan, dan FRS 101 (Pindaan), Pembentangan Penyata Kewangan Instrumen
kewangan boleh letak dan obligasi yang timbul dari pembubaran. Standard yang telah dipinda memerlukan entiti mengklasifikasi instrumen
kewangan boleh letak dan instrumen, atau komponen instrumen yang mengenakan ke atas entiti tersebut suatu obligasi untuk menyerahkan
kepada pihak lain perkongsian aset bersih entiti itu secara pro rata hanya di atas pembubaran sebagai ekuiti, dengan syarat instrumen
kewangan tersebut mempunyai ciri-ciri tertentu dan memenuhi syarat-syarat khusus. Ia tidak dijangka akan mempunyai sebarang kesan ke
atas penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat.
Interpretasi IC 9 Penilaian Semula Derivatif Terbenam memerlukan sebuah entiti menilai sama ada suatu derivatif terbenam perlu dipisahkan
daripada kontrak hos dan diambil kira sebagai derivatif apabila entiti itu terlebih dahulu menjadi salah satu pihak di dalam kontrak. Penilaian
semula selepas daripada itu adalah dilarang kecuali terdapat perubahan dalam terma kontrak yang merubah dengan ketara aliran tunai yang
mana sebaliknya adalah diperlukan di bawah kontrak, yang mana dalam keadaan ini, penilaian semula perlu dilakukan.
Interpretasi IC 10 Pelaporan Kewangan Interim dan Kejejasan melarang kerugian kejejasan yang diiktiraf dalam tempoh interim ke atas muhibah
dan pelaburan di dalam instrumen ekuiti serta di dalam aset kewangan dibawa pada kos untuk dibalikkan pada tarikh kunci kira-kira berikutnya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 208
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(a) Asas penyediaan (Samb.)
(ii) Standard, pindaan kepada standard yang diterbitkan dan tafsiaran yang sedia ada yang boleh diguna pakai terhadap Kumpulan tetapi belum
lagi dikuatkuasakan (Samb.)
Interpretasi IC 11 Transaksi Saham Kumpulan dan Perbendaharaan menyediakan panduan mengenai sama ada transaksi berasaskan saham
yang melibatkan saham perbendaharaan ataupun melibatkan entiti kumpulan (sebagai contoh, opsyen ke atas saham induk) hendaklah diambil
kira sebagai transaksi pembayaran berdasarkan saham ekuiti diselesaikan atau tunai diselesaikan dalam akaun berdiri sendiri bagi syarikat
induk dan kumpulan.
Interpretasi IC 14 Had ke atas Aset Faedah Ditetapkan, Keperluan Pendanaan Minimum dan Interaksinya memberi panduan dalam menilai
had dalam FRS 119 terhadap amaun lebihan yang boleh dikenal pasti sebagai aset. Ia juga menjelaskan bagaimana aset pencen atau
tanggungan boleh terjejas oleh keperluan pendanaan minimum berkanun atau berkontrak.
Menerima pakai Interpretasi IC di atas tidak dijangka akan memberi kesan ketara terhadap penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat.
(iii) MASB telah menerbitkan penambahbaikan kepada standard pada September 2009 yang mana berkuatkuasa untuk tempoh tahunan yang bermula
pada atau selepas 1 Januari 2010.
Penambahbaikan kepada standard yang boleh diguna pakai kepada Kumpulan adalah seperti berikut:
FRS 5 Aset Bukan Semasa yang Dipegang untuk Jualan dan Operasi Dihentikan menjelaskan tentang pendedahan yang diperlukan apabila
perakaunan untuk aset bukan semasa (atau kelompok pelupusan) yang diklasifikasi sebagai dipegang untuk jualan dan operasi dihentikan.
FRS 8 Segmen Operasi menjelaskan bahawa entiti hanya perlu mendedahkan maklumat tentang aset segmen jika maklumat tersebut sering
dikaji semula oleh ketua yang membuat keputusan operasi.
FRS 101 (semakan) Pembentangan Penyata Kewangan memperluaskan skop standard bagi membolehkan klasifikasi semasa/bukan semasa
bagi derivatif dan menjelaskan bagaimana untuk mengklasifikasi komponen tanggungan instrumen boleh tukar.
FRS 107 Penyata Aliran Tunai menerangkan bahawa hanya perbelanjaan yang menyebabkan aset diiktiraf boleh dikategorikan sebagai aliran
tunai daripada aktiviti pelaburan.
FRS 108 Dasar Perakaunan, Perubahan dalam Anggaran dan Ralat Perakaunan menjelaskan tentang penggunaan panduan di dalam standard.
FRS 110 Peristiwa selepas Tarikh Kunci Kira-Kira mengesahkan bahawa dividen adalah tanggungan apabila syarikat bertanggungjawab
membayar.
FRS 116 Hartanah, Loji & Kelengkapan serta FRS 107 Penyata Aliran Tunai mengubah bagaimana entiti tertentu membentangkan penjualan
aset yang dipegang untuk disewa.
FRS 117 Pajakan memerlukan entiti yang sedia ada mempunyai pajakan tanah dan bangunan (digabungkan) untuk menilai semula klasifikasi
tanah sebagai pajakan kewangan atau operasi.
FRS 118 Hasil menggantikan istilah kos langsung dengan kos transaksi dan menerangkan perbezaan di antara bila sebuah entiti
bertindak sebagai prinsipal atau ejen.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 209
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(a) Asas penyediaan (Samb.)
(iii) MASB telah menerbitkan penambahbaikan kepada standard pada September 2009 yang mana berkuatkuasa untuk tempoh tahunan yang bermula
pada atau selepas 1 Januari 2010. (Samb.)
FRS 119 Faedah Pekerja menerangkan tentang terma pembatasan dan kos perkhidmatan lampau yang negatif, mengubah definisi
pulangan aset plan dan penggantian istilah sampai tempoh.
FRS 120 Perakaunan untuk Geran Kerajaan perakaunan untuk pinjaman kerajaan dengan kadar faedah di bawah pasaran dan mengubah
istilah tersebut.
FRS 123 Kos Pinjaman mengubah definisi kos pinjaman.
FRS 127 Penyata Kewangan Disatukan & Berasingan menjelaskan tentang perakaunan untuk pelaburan dalam subsidiari yang dipegang
untuk jualan.
FRS 128 Pelaburan dalam Syarikat Bersekutu, FRS 7 Instrumen Kewangan: Pendedahan dan Pembentangan, FRS 131 Kepentingan dalam
Usaha Sama menjelaskan mengenai perakaunan untuk kejejasan ke atas pelaburan dalam syarikat bersekutu dan hanya pendedahan tertentu
diperlukan apabila pelaburan dalam syarikat bersekutu atau kepentingan dalam entiti yang dikawal bersama dimasuk kira pada nilai saksama
menerusi untung atau rugi.
FRS 136 Kejejasan Aset mendedahkan anggaran yang diguna untuk menentukan amaun yang boleh didapatkan kembali serta menjelaskan
bahawa entiti mesti menilai kejejasan muhibah mereka dalam unit penjanaan tunai pada atau di bawah tahap segmen operasi.
FRS 138 Aset Tak Ketara
menjelaskan istilah seperti yang tertanggung iaitu berhubung dengan pengiklanan dipermodalkan dan kos promosi,
menjelaskan bahawa kaedah pelunasan unit penghasilan adalah dibenarkan,
menjelaskan bahawa jika dua aset tak ketara yang tidak boleh dipisahkan diperolehi dalam gabungan bisnes, entiti itu hendaklah
mengiktirafnya sebagai satu aset dan mengukurnya menggunakan nilai saksama tergabung,
menjelaskan bagaimana untuk menentukan nilai saksama aset tak ketara yang diperolehi dalam gabungan bisnes.
FRS 140 Hartanah Pelaburan mengubah perakaunan untuk hartanah yang belum lagi digunakan sebagai hartanah pelaburan dan menerangkan
tentang perakaunan untuk hartanah pelaburan yang dipegang di bawah pajakan.
Menerima pakai penambahbaikan ke atas standard di atas tidak memberi kesan ketara terhadap penyata kewangan Kumpulan.
Kumpulan telah mengguna pakai peruntukan peralihan mengikut standard masing-masing yang mengecualikan entiti daripada mendedahkan
kesan yang mungkin timbul ke atas penyata kewangan Kumpulan dan Syarikat akibat mengguna pakai standard-standard tersebut pada
permulaannya:
FRS 139 Instrumen Kewangan: Pengiktirafan dan Pengukuran termasuk pindaan dan penambahbaikan ke atas standard
FRS 7 Instrumen Kewangan: Pendedahan termasuk pindaan dan penambahbaikan ke atas standard
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 210
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(a) Asas penyediaan (Samb.)
(iv) Standard, pindaan kepada standard yang diterbitkan serta interpretasi terhadap standard sedia ada yang belum dikuatkuasakan dan tidak
relevan kepada Kumpulan
Pindaan kepada FRS 1 Mengguna Pakai Standard Pelaporan Kewangan buat Pertama Kali dan FRS 127 Penyata Kewangan Disatukan dan
Berasingan: Kos Pelaburan dalam sebuah Subsidiari, Entiti Dikawal Bersama atau Syarikat Bersekutu membenarkan pihak yang menerima
pakai buat pertama kali menggunakan anggapan kos iaitu sama ada nilai saksama atau amaun dibawa di bawah amalan perakaunan
sebelumnya untuk mengukur kos pelaburan permulaan dalam subsidiari, entiti dikawal bersama dan syarikat bersekutu di dalam penyata
kewangan berasingan. Pindaan ini juga menghapuskan definisi kaedah kos daripada IAS 27 dan menggantikannya dengan keperluan untuk
mengemukakan dividen sebagai pendapatan di dalam penyata kewangan berasingan pelabur.
FRS 4 Kontrak Insurans mengecualikan entiti daripada mendedahkan maklumat yang diperlukan di bawah perenggan 30(b) FRS108 Dasar
Perakaunan, Perubahan dalam Anggaran dan Ralat Perakaunan.
FRS 129 Pelaporan Kewangan dalam Ekonomi Hiperinflasi mengesahkan pengukuran pada nilai saksama.
Interpretasi IC 13 Program Kesetiaan Pelanggan menerangkan bahawa bila mana barangan atau perkhidmatan dijual bersama dengan
insentif kesetiaan pelanggan (sebagai contoh, mata kesetiaan atau produk percuma) aturan tersebut merupakan aturan berbilang unsur dan
hasil berhubung dengan balasan yang akan diterima daripada pelanggan diletakkan antara komponen aturan dengan menggunakan nilai
saksama.
(b) Subsidiari dan asas penyatuan
(i) Subsidiari
Subsidiari adalah perbadanan ataupun entiti lain (termasuk entiti tujuan khusus) yang mana Kumpulan mempunyai kuasa untuk melaksanakan
kawalan ke atas dasar kewangan dan operasi bagi memperoleh manfaat daripada aktiviti mereka, umumnya mengiringi pegangan saham yang
melebihi separuh kuasa mengundi. Hak mengundi sedia ada dan kesan undi yang berpotensi yang kini boleh dilaksanakan atau boleh ditukar,
dipertimbangkan apabila menilai sama ada Kumpulan mengawal entiti yang lain.
Dalam penyata kewangan Syarikat yang berasingan, pelaburan dalam subsidiari dinyatakan pada kos ditolak kerugian kejejasan. Dengan pelupusan
pelaburan sedemikian, perbezaan di antara hasil pelupusan bersih dan amaun bawaan mereka dimasukkan ke dalam untung dan rugi.
(ii) Asas penyatuan
Penyata kewangan disatukan merangkumi penyata kewangan Syarikat dan subsidiarinya. Penyata kewangan subsidiari disediakan bagi tarikh
laporan yang sama dengan Syarikat.
Subsidiari disatukan dari tarikh di mana Kumpulan memperolehi kawalan, dan terus disatukan sehingga tarikh kawalan tersebut terhenti.
Dalam menyediakan penyata kewangan disatukan, baki, transaksi dan keuntungan atau kerugian belum direalisasi dalam kelompok akan
dihapuskan sepenuhnya. Dasar perakaunan yang seragam diguna pakai dalam penyata kewangan disatukan seperti untuk transaksi dan
peristiwa dalam keadaan yang sama.
Pengambilalihan subsidiari dikira menggunakan kaedah pembelian. Kaedah perakaunan pembelian melibatkan memperuntukkan kos
pengambilalihan kepada nilai saksama aset yang diperolehi dan tanggungan serta tanggungan luar jangka yang diperolehi pada tarikh
pengambilalihan. Kos pengambilalihan diukur sebagai agregat nilai saksama, pada tarikh pertukaran aset yang diberi, tanggungan yang
tertanggung atau diperolehi, serta instrumen ekuiti diterbitkan, termasuk apa-apa kos yang berpunca secara langsung daripada
pengambilalihan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 211
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(b) Subsidiari dan asas penyatuan (Samb.)
(ii) Asas penyatuan (Samb.)
Apa-apa lebihan kos pengambilalihan ke atas kepentingan Kumpulan dalam nilai saksama bersih bagi aset, tanggungan serta tanggungan luar
jangka yang boleh dikenal pasti, mewakili muhibah (liha Nota 2(f)). Apa-apa lebihan kepentingan Kumpulan dalam nilai saksama bersih bagi
aset, tanggungan serta tanggungan luar jangka yang boleh dikenal pasti ke atas kos pengambilalihan diiktiraf dengan segera dalam untung
dan rugi.
Kepentingan minoriti yang mewakili bahagian keuntungan atau kerugian dan aset bersih subsidiari diatribut kepada kepentingan ekuiti yang
tidak dimiliki, secara langsung atau tidak langsung menerusi subsidiari, oleh syarikat induk. Ia diukur mengikut bahagian minoriti dari nilai
saksama aset dan tanggungan subsidiari yang dikenal pasti pada tarikh pengambilalihan dan perubahan saham minoriti dalam ekuiti subsidiari
sejak tarikh tersebut.
(c) Transaksi dengan kepentingan minoriti
Kumpulan melaksanakan satu dasar kaedah transaksi dengan kepentingan minoriti sebagai transaksi dengan pemilik ekuiti Kumpulan. Bagi tujuan
pembelian daripada kepentingan minoriti, perbezaan antara sebarang pertimbangan yang dibayar dan bahagian yang berkaitan nilai dibawa aset-aset
bersih subsidiari diperoleh ditolak daripada ekuiti. Keuntungan atau kerugian atas pelupusan ke atas kepentingan minoriti juga direkodkan dalam
ekuiti. Bagi pelupusan kepentingan minoriti, perbezaan antara sebarang pendapatan diterima dan bahagian berkaitan kepentingan minoriti juga
direkodkan dalam ekuiti.
(d) Entiti dikawal bersama
Entiti dikawal bersama adalah perbadanan, perkongsian atau entiti lain di mana terdapat persetujuan berkontrak untuk perkongsian kawalan oleh
Kumpulan dengan satu pihak atau lebih, yang mana keputusan strategik kewangan dan operasi yang berkaitan dengan entiti memerlukan keputusan
sebulat suara daripada pihak-pihak yang berkongsi kawalan. Kepentingan Kumpulan dalam entiti dikawal bersama dimasuk kira dalam penyata
kewangan disatukan menggunakan kaedah perakaunan ekuiti.
Perakaunan ekuiti melibatkan mengenal pasti di dalam penyata pendapatan disatukan dan penyata perubahan dalam ekuiti disatukan, bahagian
Kumpulan dalam keuntungan ditolak kerugian entiti dikawal bersama berdasarkan penyata kewangan diaudit yang terbaru atau akaun pengurusan
syarikat yang terbabit. Apabila perlu, pelarasan akan dibuat terhadap keputusan dan aset bersih entiti dikawal bersama bagi memastikan konsistensi
dasar perakaunan Kumpulan. Pelaburan Kumpulan di dalam entiti dikawal bersama direkodkan pada kos termasuk muhibah dan dilaraskan
kemudiannya untuk kerugian kejejasan terkumpul dan selepas perubahan pengambilalihan di dalam bahagian aset bersih Kumpulan bagi entiti
dikawal bersama.
Keuntungan tidak direalisasi ke atas transaksi antara Kumpulan dan entiti kawalan bersamanya dihapuskan sehingga ke tahap kepentingan Kumpulan
dalam entiti dikawal bersama. Kerugian tidak direalisasi turut dihapuskan atas dasar yang sama tetapi hanya ke tahap kos yang boleh diperoleh
kembali, dan baki yang memberi bukti pengurangan dalam nilai boleh direalisasi bersih atau kejejasan aset yang telah dipindahkan diiktiraf di dalam
penyata kewangan disatukan.
(e) Syarikat Bersekutu
Syarikat bersekutu merupakan perusahaan di mana Kumpulan melaksanakan pengaruh yang signifikan. Pengaruh signifikan ialah kuasa untuk mengambil
bahagian di dalam keputusan dasar kewangan dan operasi syarikat bersekutu tetapi tidak mempunyai kawalan ke atas dasar-dasar tersebut.
Pelaburan dalam syarikat bersekutu diambil kira dalam penyata kewangan disatukan berdasarkan kaedah perakaunan ekuiti dan pada awalnya
diiktiraf pada kos. Pelaburan Kumpulan dalam syarikat-syarikat bersekutu adalah termasuk muhibah yang dikenal pasti atas pengambilalihan, bersih
daripada apa-apa kerugian kejejasan terkumpul (lihat Nota 2(f)).
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 212
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(e) Syarikat Bersekutu (Samb.)
Bahagian Kumpulan dalam keuntungan ataupun kerugian pascapengambilalihan diakui dalam penyata pendapatan disatukan, dan bahagiannya dalam
pergerakan pascapengambilalihan dalam simpanan diiktiraf dalam rizab. Pergerakan pascapengambilalihan terkumpul diubah suai dengan amaun
dibawa dalam pelaburan. Apabila bahagian kerugian Kumpulan dalam syarikat bersekutu sama ataupun melebihi kepentingan dalam syarikat
bersekutu, termasuk apa-apa penghutang tak bercagar, kepentingan Kumpulan dikurangkan sehingga kosong dan pengiktirafan kerugian lanjut
dihentikan melainkan Kumpulan berhadapan dengan obligasi undang-undang ataupun konstruktif ataupun membuat pembayaran bagi pihak syarikat
bersekutu.
Keuntungan tidak direalisasi ke atas transaksi antara Kumpulan dan syarikat bersekutu dihapuskan sebahagian sehingga ke satu tahap kepentingan
Kumpulan dalam syarikat bersekutu; kerugian tidak direalisasi juga akan dihapuskan melainkan transaksi tersebut menyediakan maklumat mengenai
kejejasan aset dipindahkan. Apabila perlu, dalam melaksanakan kaedah ekuiti, pengubahsuaian dibuat ke atas penyata kewangan syarikat bersekutu
demi memastikan konsistensi dasar perakaunan Kumpulan.
Pencairan keuntungan dan kerugian dalam syarikat bersekutu diiktiraf dalam penyata pendapatan disatukan.
Bagi kepentingan yang mengalami peningkatan dalam syarikat bersekutu, tarikh pengambilalihan merupakan tarikh di mana pengaruh yang signifikan
diperoleh. Muhibah dikira pada setiap tarikh pembelian berdasarkan nilai saksama aset dan tanggungan yang dikenal pasti. Pegangan yang diperoleh
sebelum ini dipertingkatkan sehingga nilai saksama dan bahagian keuntungan dan pergerakan ekuiti bagi pegangan yang diperolehi sebelum ini tidak
diiktiraf memandangkan ia telahpun disertakan dalam peningkatan berkenaan.
(f) Muhibah
Muhibah mewakili lebihan kos pengambilalihan ke atas perkongsian Kumpulan bagi nilai saksama aset bersih yang dikenal pasti termasuk
tanggungan luar jangka subsidiari, syarikat bersekutu serta usaha sama pada tarikh pengambilalihan.
Muhibah dipermodalkan diuji untuk kejejasan sekurang-kurangnya setiap tahun atau jika perkembangan ataupun persekitaran yang terjadi
mencerminkan kejejasan kemungkinan berlaku.
(g) Hartanah, loji dan kelengkapan serta susut nilai
Hartanah, loji dan kelengkapan dinyatakan pada kos atau penilaian ditolak susut nilai terkumpul dan kerugian jejas nilai terkumpul. Kos termasuklah
perbelanjaan yang secara langsung diatributkan kepada pembinaan ataupun pengambilalihan item dan membawanya ke lokasi dan keadaan ia
digunakan untuk tujuan operasi dalam tatacara diinginkan oleh Kumpulan. Kumpulan memperuntukkan kos item hartanah, loji dan kelengkapan bagi
sistem yang signifikan dan bahagian komponen.
Para Pengarah telah menggunakan peruntukan perubahan dalam Piawaian Perakaunan Antarabangsa No. 16 (semakan) Hartanah, Loji dan
Kelengkapan seperti yang digunakan oleh Lembaga Piawaian Perakaunan Malaysia yang membenarkan tanah milik bebas, bangunan dan kerja-kerja
awam dinyatakan pada penilaian tahun sebelumnya selepas mengambil kira susut nilai.
Lebihan yang terbit daripada penilaian semua dikreditkan kepada akaun rizab penilaian semula. Sebarang defisit yang terbit daripada penilaian
semula dicaj kepada rizab penilaian semula setakat lebihan sebelumnya yang dipegang dalam rizab penilaian semula bagi aset yang sama. Dalam
situasi yang lain, pengurangan dalam jumlah dibawa dicaj kepada penyata pendapatan.
Kos berikut dimasukkan dalam amaun dibawa aset atau dianggap sebagai satu aset berasingan, sebagai bersesuaian hanya apabila kemungkinan
bahawa manfaat-manfaat ekonomi masa depan dikaitkan dengan item yang akan mengalir ke Kumpulan dan kos item berkenaan boleh diukur pada
tahap boleh dipercayai. Amaun dibawa bahagian diganti tidak diiktiraf.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 213
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(g) Hartanah, loji dan kelengkapan serta susut nilai (Samb.)
Kos kerja membaik pulih/pemeriksaan utama diiktiraf dalam jumlah aset yang dibawa sebagai penggantian dan baki jumlah aset yang dibawa untuk
kerja baik pulih/pemeriksaan yang sebelumnya tidak diiktiraf.
Alat ganti utama dan alat kelengkapan tunggu sedia dianggap sebagai aset apabila Kumpulan dijangka untuk menggunakannya ketika lebih daripada
satu tempoh. Begitu juga, jika alat ganti dan kelengkapan sedia khidmat boleh digunakan hanya dalam hubungan dengan item hartanah, loji dan
kelengkapan, ia diambil kira sebagai hartanah, loji dan kelengkapan.
Keuntungan dan kerugian atas pelupusan hartanah, loji dan kelengkapan ditentukan oleh rujukan kepada amaun dibawa dan diambil kira untuk
menetapkan keuntungan/(kerugian) sebelum cukai. Berkaitan dengan pelupusan aset dinilai semula, amaun penilaian rizab yang berkaitan dengan
hartanah, loji dan kelengkapan dipindahkan kepada keuntungan tersimpan.
Tanah pegangan bebas dan projek modal dalam kemajuan tidak mengalami susut nilai.
Susut nilai dikira bagi semua kategori hartanah, loji dan kelengkapan lain berdasarkan kaedah lurus yang menggambarkan anggaran hayat berguna
aset-aset tersebut.
Anggaran hayat berguna hartanah, loji dan kelengkapan adalah seperti berikut:
Bangunan dan kerja-kerja awam 10 hingga 60 tahun
Loji dan jentera 10 hingga 40 tahun
Talian dan sesalur pembahagian 25 hingga 35 tahun
Perkhidmatan pembahagian 20 tahun
Meter 15 tahun
Lampu awam 15 hingga 25 tahun
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 3 hingga 10 tahun
Kenderaan bermotor 5 hingga 10 tahun
Di mana wujudnya petanda jejas nilai, jumlah dibawa bagi aset-aset dinilai dan dikurangkan segera kepada jumlah yang boleh diperolehi semula
(lihat Nota 2(o)).
(h) Pajakan operasi prabayar
Para Pengarah telah melaksanakan peruntukan peralihan FRS No. 117 Pajakan, menganggap tanah pegangan pajak sebagai pajakan operasi
prabayar yang sebelum ini diklasifikasikan dalam lingkungan hartanah, loji dan kelengkapan dan membolehkan Kumpulan mengekalkan amaun dinilai
semula tidak dilunas tanah pegangan pajak dinilai semula sebagai amaun dibawa pengganti pajakan operasi prabayar dan pajakan operasi prabayar
berkenaan seharusnya dilunaskan mengikut kaedah lurus bagi tempoh pajakan.
Tanah pegangan pajak dilunaskan mengikut tempoh baki pajakan masing-masing antara 5 hingga 99 tahun atas dasar kaedah lurus.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 214
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(i) Aset bukan semasa dipegang untuk jualan
Kumpulan seharusnya mengklasifikasikan aset bukan semasa sebagai dipegang untuk jualan jika amaun dibawa boleh didapatkan semula sepenuhnya
menerusi transaksi jualan berbanding penggunaan berterusan.
Aset yang diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan akan diukur pada kadar amaun dibawa dan nilai saksama ditolak kos
jualan.
Tiada susut nilai ataupun pelunasan disediakan ke atas aset berkenaan ketika ia diklasifikasikan sebagai aset dipegang untuk jualan.
Aset seharusnya tidak diiktiraf sebaik dijual dan perbezaan antara hasil jualan bersih dan amaun dibawa diiktiraf sebagai keuntungan atau kerugian
dalam tempoh jualan.
Sesuatu aset yang tidak lagi diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan seharusnya diukur rendah pada amaun yang dibawa
sebelum aset tersebut diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan, diubah suai untuk apa juga susut nilai, pelunasan atau
penilaian semula yang akan diiktiraf sekiranya aset berkenaan tidak diklasifikasikan sebagai aset bukan semasa dipegang untuk jualan, dan amaun
yang boleh diperolehi pada tarikh keputusan dibuat untuk tidak menjualnya.
(j) Aset tidak ketara
Perbelanjaan ke atas hak, paten, cap perdagangan dan lesen yang diambil alih dipermodalkan dan dilunaskan berasaskan kaedah lurus sepanjang
anggaran hayat kegunaan. Aset tidak ketara tidak dinilai semula.
(k) Penyelidikan dan pembangunan
Perbelanjaan ke atas aktiviti penyelidikan, yang dijalankan dengan prospek untuk memperoleh pengetahuan dan pemahaman saintifik ataupun
teknikal yang baru, diiktiraf dalam penyata pendapatan sebagai perbelanjaan yang wujud.
Perbelanjaan ke atas aktiviti pembangunan, di mana penemuan kajian digunakan dalam pelan ataupun reka bentuk bagi pengeluaran proses ataupun
produk baru atau yang diperbaiki secara terus-menerus, digunakan sepenuhnya jika produk atau proses berkenaan dari segi teknikal dan komersial
adalah berdaya maju dan Kumpulan mempunyai sumber-sumber yang secukupnya untuk menyempurnakan pembangunan.
Kos pembangunan dipermodalkan dianggap sebagai aset tak ketara dan dilunaskan daripada peringkat di mana aset berkenaan tersedia untuk
digunakan atas asas lurus berdasarkan tempoh hayat faedahnya.
(l) Permodalan faedah
Faedah ke atas pinjaman luar berkaitan dengan projek jangka panjang yang sedang dilaksanakan dipermodalkan sehingga aset berkenaan tersedia
ada untuk digunakan.
(m) Pelaburan
Pelaburan dalam pelaburan bukan semasa yang lain ditunjukkan pada kos dan satu peruntukan bagi penurunan nilai adalah dibuat, di mana pada
pandangan para Pengarah, terdapat penurunan selain yang bersifat sementara dalam nilai pelaburan berkenaan. Di mana terdapat satu penurunan
selain yang bersifat sementara dalam nilai sesuatu pelaburan, penurunan sedemikian dianggap sebagai perbelanjaan dalam tahun kewangan.
Apabila sesuatu pelaburan dilupuskan, perbezaan antara hasil bersih pelupusan dan jumlah dibawa dicajkan atau dikreditkan ke dalam penyata
pendapatan, memandangkan kes sedemikian adalah mungkin.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 215
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(n) Sekuriti boleh pasar dan pelaburan jangka pendek
Sekuriti boleh pasar dan pelaburan jangka pendek dinyatakan pada kadar terendah antara kos dan nilai pasaran berdasarkan portfolio agregat. Kos
dicapai berdasarkan purata berwajaran. Nilai pasaran pula dikira dengan merujuk kepada harga jualan sebutan pasaran saham yang relevan ketika
urus niaga ditutup pada tarikh kunci kira-kira. Sebarang langkah menurunkan nilai pasaran pelaburan ataupun kemudiannya dimasuk kira semula
kepada kos, diteliti dengan menyeluruh dalam penyata pendapatan.
(o) Kejejasan aset
Hartanah, loji dan kelengkapan dan aset bukan semasa yang lain, termasuk aset tidak ketara dikaji semula dari aspek kerugian kejejasan apabila
peristiwa atau perubahan keadaan menunjukkan bawah jumlah yang dibawa kemungkinan tidak boleh diperoleh semula. Kerugian kejejasan diiktiraf
bagi jumlah di mana jumlah yang dibawa bagi aset adalah yang mana lebih tinggi di antara nilai saksama tolak kos untuk menjual dan nilai guna.
Bagi tujuan menilai kejejasan, aset dikumpulkan pada kadar terendah di mana terdapat aliran tunai yang boleh dikenal pasti secara berasingan.
Kerugian kejejasan dicaj kepada penyata pendapatan melainkan ia membalikkan penilaian yang dibuat sebelum ini, yang mana ia dicaj kepada
lebihan penilaian semula. Sebarang peningkatan susulan dalam jumlah yang boleh diperoleh semulai diiktiraf dalam penyata pendapatan kecuali ia
membalikkan kerugian kejejasan pada aset dinilai semula dalam keadaan di mana ia diambil kira untuk lebihan penilaian semula.
(p) Pendapatan tertunda
Sumbangan yang diterima daripada para pelanggan untuk membiayai kos projek modal dikreditkan kepada akaun pendapatan tertunda. Jumlah dalam
akaun ini dimasukkan kepada penyata pendapatan mengikut kaedah lurus selama 15 tahun iaitu purata jangka hayat faedah projek berkenaan.
(q) Pajakan operasi
Aset yang dipajak sebagai pajakan operasi adalah disertakan dalam lingkungan hartanah, loji dan kelengkapan dalam kunci kira-kira dan ia
mengalami susut nilai sepanjang tempoh hayat berguna aset berkenaan yang dijangkakan mengikut satu asas yang konsisten dengan aset yang
serupa.
(r) Inventori
Inventori dinyatakan pada paras terendah antara kos dan nilai direalisasi bersih.
Kos kerja yang sedang dilaksanakan dan barangan siap merangkumi bahan mentah, buruh langsung dan sebahagian overhed pengeluaran. Kos
ditentukan berdasarkan purata wajaran dan menggunakan asas masuk-awal-keluar-awal.
Nilai realisasi bersih adalah harga jualan anggaran mengikut perjalanan biasa bisnes, ditolak kos penyiapan dan perbelanjaan jualan.
(s) Penghutang perdagangan
Penghutang perdagangan dibawa pada nilai yang dijangka boleh direalisasikan. Hutang lapuk dilupuskan dalam tempoh ia dikenal pasti. Peruntukan
dibuat bagi hutang ragu berasaskan kepada semakan semula jumlah tertunggak pada akhir tahun kewangan.
(t) Pemiutang perdagangan
Pemiutang perdagangan dinyatakan pada kos, yang merupakan nilai saksama pembayaran yang akan dijelaskan pada masa hadapan untuk barangan
dan perkhidmatan yang diterima.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 216
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(u) Tunai dan setara tunai
Bagi tujuan penyata aliran tunai, tunai dan setara tunai merangkumi tunai dalam tangan, deposit dipegang atas panggilan dengan bank, overdraf
bank dan jangka pendek, pelaburan cairan tinggi yang tersedia ada untuk ditukar kepada sejumlah kadar tunai diketahui dan yang tertakluk kepada
risiko tidak signifikan perubahan dalam nilai.
(v) Modal saham
(i) Klasifikasi
Saham biasa dan saham keutamaan tidak boleh ditebus dengan dividen budi bicara diklasifikasikan sebagai ekuiti dan/atau sebagai
tanggungan selaras dengan hakiki ekonomi sesebuah instrumen.
Bahagian bon yang boleh ditukar mewakili nilai opsyen pertukaran pada masa terbitan termasuk dalam ekuiti (lihat Nota 2(w) mengenai
pinjaman). Nilai opsyen pertukaran tidak berubah pada tempoh yang menyusul. Selepas pertukaran bon kepada saham ekuiti, jumlah yang
dikreditkan kepada modal saham dan premium saham adalah agregat jumlah yang diklasifikasikan dalam tanggungan dan ekuiti pada masa
pertukaran. Tiada keuntungan atau kerugian diiktiraf. Jika bon ditebus semula, opsyen pertukaran dipindahkan kepada keuntungan
tersimpan.
Agihan keapda para pemegang instrumen kewangan yang diklasifikasikan sebagai satu instrumen ekuiti dicaj terus kepada ekuiti.
(ii) Kos terbitan saham
Peningkatan kos luaran yang secara langsung diatributkan kepada terbitan saham baru ataupun opsyen ditunjukkan dalam ekuiti sebagai satu
potongan, bersih cukai, daripada hasil.
(iii) Dividen kepada para pemegang saham Syarikat
Dividen ke atas saham keutamaan boleh ditebus diiktiraf sebagai satu tanggungan dan dinyatakan dalam asas diakru. Dividen lain diiktiraf
sebagai tanggungan dalam tempoh di mana ia telah diluluskan.
(w) Pinjaman
Pinjaman pada mulanya diiktiraf berdasarkan hasil yang diterima. Kos terbitan instrumen hutang ditanggung sebaik ia wujud.
Faedah dan dividen ke atas instrumen kewangan dianggap sebagai pinjaman seperti yang dinyatakan dalam lingkungan kos kewangan dalam penyata
pendapatan.
(x) Cukai pendapatan
Perbelanjaan cukai semasa ditentukan mengikut undang-undang cukai di mana Kumpulan dan Syarikat beroperasi dan merangkumi semua cukai yang
berdasarkan keuntungan boleh cukai.
Cukai tertunda diiktiraf sepenuhnya, menggunakan kaedah tanggungan, atas perbezaan sementara yang terbit antara jumlah yang diatributkan
kepada aset dan tanggungan untuk tujuan cukai dan jumlah yang dibawanya dalam penyata kewangan. Walau bagaimanapun, cukai tertunda tidak
dimasuk kira jika ia terbit daripada pengiktirafan awal sesuatu aset atau tanggungan dalam transaksi selain daripada gabungan bisnes yang mana
sewaktu transaksi ia tidak menjejaskan sama ada untung atau rugi perakaunan mahupun untung atau rugi boleh cukai.
Aset cukai tertunda diiktiraf hingga ke satu jumlah yang mana kemungkinan akan ada keuntungan boleh dicukai berbanding perbezaan sementara
boleh ditolak, kerugian cukai belum guna dan kredit cukai tidak digunakan, boleh digunakan.
Kadar cukai yang diaktakan atau diaktakan secara substantif pada tarikh kunci kira-kira, digunakan untuk menentukan cukai tertunda.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 217
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(y) Faedah pekerja
(i) Faedah jangka pendek pekerja
Upah, gaji, cuti tahunan bergaji, bonus dan ganjaran bukan berbentuk wang diakru dalam tahun kewangan di mana perkhidmatan berkaitan
diberikan oleh para pekerja Kumpulan.
(ii) Faedah persaraan
Kumpulan mempunyai pelbagai skim faedah persaraan sama ada pelan caruman wajib atau faedah wajib.
Pelan caruman wajib
Caruman Kumpulan kepada pelan caruman berwajib dicajkan kepada penyata pendapatan pada tahun kewangan yang berkaitan dengannya.
Apabila caruman telah dibayar, Kumpulan tidak lagi mempunyai obligasi pembayaran lanjut.
Pelan faedah wajib
Kumpulan membuat caruman kepada Pelan Faedah Persaraan Syarikat, satu pelan faedah berwajib dan tabung yang diluluskan, yang bebas
daripada kewangan Syarikat. Peruntukan perkiraan juga disediakan oleh Syarikat kerana kadar caruman yang diperlukan untuk membiayai
faedah di bawah pelan berkenaan adalah melebihi had maksimum Lembaga Hasil Dalam Negeri. Kumpulan dan Syarikat juga menyediakan
pelan perubatan selepas persaraan untuk pekerja-pekerja tertentu.
Tanggungan berhubung dengan pelan faedah wajib adalah nilai semasa obligasi faedah wajib pada tarikh kunci kira-kira, ditolak nilai saksama
aset pelan, berserta pelarasan bagi keuntungan atau kerugian aktuari dan kos perkhidmatan yang lepas. Kumpulan menentukan nilai semasa
obligasi faedah bertabung dan nilai saksama sebarang aset pelan dengan kekerapan yang mencukupi agar jumlah yang diiktiraf dalam penyata
kewangan tidak berbeza dengan ketara daripada jumlah yang ditentukan pada tarikh kunci kira-kira.
Obligasi faedah wajib, dikira menggunakan Kaedah Kredit Unit Diunjur, ditentukan oleh aktuari bebas, yang mempertimbangkan anggaran
aliran keluar tunai masa depan menggunakan hasil pasaran pada tarikh kunci kira-kira sekuriti Kerajaan yang mempunyai kadar mata wang
dan tempoh kematangan hampir sama dengan tempoh tanggungan berkaitan. Penilaian semula terakhir dilakukan pada Februari 2007.
Jumlah keuntungan dan kerugian aktuari bersih adalah dikreditkan atau dicajkan kepada penyata pendapatan berdasarkan baki tempoh
perkhidmatan purata pekerja berkaitan yang menyertai pelan tersebut.
(iii) Pampasan berasaskan saham
Kumpulan telah melaksanakan peruntukan FRS 2 ke atas kesemua instrumen ekuiti yang diberikan selepas 31 Disember 2004 tetapi belum
lagi diletak hak sehingga 1 September 2006, tarikh kuat kuasa Kumpulan menerima pakai FRS.
Kumpulan menggunakan ekuiti tetap, pelan pampasan berasaskan saham bagi pekerja Kumpulan. Perkhidmatan pekerja yang diterima sebagai
pertukaran kepada pemberian opsyen saham diiktiraf sebagai satu bentuk perbelanjaan dalam penyata pendapatan sepanjang tempoh letak
hak pemberian berkenaan dengan mengambil pertambahan dalam ekuiti.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 218
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(y) Faedah pekerja (Samb.)
(iii) Pampasan berasaskan saham (Samb.)
Jumlah amaun yang akan dibelanjakan selama tempoh letak hak ditentukan dengan merujuk kepada nilai saksama opsyen saham yang
diberikan, tidak termasuk kesan apa-apa keadaan letak hak bukan pasaran (contohnya, sasaran pertumbuhan keuntungan dan jualan). Keadaan
letak hak bukan pasaran dimasukkan dalam andaian mengenai bilangan opsyen yang dijangka diletak hak. Pada tarikh setiap kunci kira-kira,
Kumpulan akan mengkaji semula anggarannya tentang bilangan opsyen saham yang dijangka diletak hak. Ia mengiktiraf kesan mengkaji
semula anggaran asal, jika ada, dalam penyata pendapatan, dengan pelarasan ekuiti yang sepadan.
Hasil yang diperoleh bersih daripada sebarang kos transaksi yang diatributkan secara langsung akan dikreditkan kepada modal saham (nilai
nominal) dan premium saham apabila opsyen dilaksanakan.
(z) Geran pembangunan Kerajaan
Geran pembangunan kerajaan berkaitan dengan pembinaan hartanah, loji dan kelengkapan adalah termasuk dalam tanggungan jangka panjang dan
dikreditkan kepada penyata pendapatan berasaskan kaedah lurus sepanjang tempoh 15 tahun.
(aa) Tanggungan luar jangka
Kumpulan tidak mengiktiraf tanggungan luar jangka tetapi mendedahkan kewujudannya dalam penyata kewangan. Tanggungan luar jangka adalah
obligasi yang mungkin, timbul daripada peristiwa lalu yang kewujudannya akan disahkan oleh peristiwa masa depan yang tidak pasti dan di luar
kawalan Kumpulan ataupun obligasi semasa yang tidak diiktiraf disebabkan tidak mungkin adanya sumber aliran keluar diperlukan untuk
melaksanakan obligasi terbabit.
(ab) Pengiktirafan hasil
Jualan adalah diiktiraf apabila nilai yang diinvoiskan bagi perkhidmatan disediakan selepas pelarasan bil.
Pendapatan operasi lain yang diperoleh oleh Kumpulan dan Syarikat terdiri daripada pendapatan faedah dan pajakan serta pendapatan dividen.
Pendapatan pajakan diakru, kecuali jika kutipannya meragukan. Pendapatan dividen diiktiraf apabila hak para pemegang saham untuk menerima
bayaran disahkan.
Pendapatan faedah diiktiraf berdasarkan ukuran tempoh yang juga mengambil kira kadar hasil yang memberi kesan ke atas aset.
(ac) Mata wang asing
(i) Mata wang fungsian dan pengemukaan
Item disertakan dalam penyata kewangan bagi setiap entiti diukur menggunakan mata wang persekitaran ekonomi utama di mana entiti
beroperasi (mata wang fungsian). Penyata kewangan dikemukakan dalam Ringgit Malaysia, yang merupakan mata wang fungsian dan
pengemukaan Syarikat.
(ii) Transaksi dan keseimbangan
Urus niaga mata wang asing ditukar kepada mata wang fungsian menggunakan kadar pertukaran yang berkuat kuasa pada tarikh transaksi.
Aset dan tanggungan monetari dalam mata wang asing ditukar pada kadar pertukaran yang ditentukan pada tarikh kunci kira-kira. Semua
perbezaan pertukaran diuruskan menerusi penyata pendapatan.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 219
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(ac) Mata wang asing (Samb.)
(iii) Syarikat kumpulan
Keputusan dan kedudukan kewangan semua entiti kumpulan (tiada mana-mana mempunyai mata wang ekonomi inflasi melampau), yang
mempunyai mata wang fungsian yang berbeza daripada mata wang pengemukaan, telah ditranslasikan kepada mata wang pengemukaan
seperti berikut:
aset dan tanggungan bagi setiap kunci kira-kira dikemukakan telah ditranslasikan mengikut kadar tutup pada tarikh kunci kira-kira;
pendapatan dan perbelanjaan bagi setiap penyata pendapatan ditranslasi pada kadar tukaran purata (melainkan purata ini bukan satu
anggaran munasabah kesan kumulatif kadar utama pada tarikh transaksi, dalam kes di mana pendapatan dan perbelanjaan ditranslasikan
pada kadar tarikh transaksi berkenaan); dan
kesemua perbezaan yang wujud diiktiraf sebagai satu komponen berasingan ekuiti.
Sebaik disatukan, perbezaan tukaran yang terbit daripada translasi pelaburan bersih dalam operasi asing dibawa kepada ekuiti para pemegang
saham. Apabila sesuatu operasi asing dijual sebahagiannya ataupun sepenuhnya, perbezaan tukaran yang direkodkan dalam ekuiti diiktiraf
dalam penyata pendapatan sebagai sebahagian daripada keuntungan atau kerugian ke atas jualan.
Penyesuaian muhibah dan nilai saksama yang timbul ekoran pengambilalihan sesebuah entiti asing dianggap sebagai aset dan tanggungan
entiti asing dan ditranslasikan pada tarikh tutup.
Kadar penutupan utama yang digunakan dalam nilai pertukaran mata wang asing adalah seperti berikut:
Mata wang asing 2009 2008
RM RM
1 Dolar US 3.5255 3.3937
100 Yen Jepun 3.7540 3.1250
1 Pound Sterling 5.7434 6.2067
100 Rupee Pakistan 4.2456 4.4500
1 EURO 5.0538 5.0043
(ad) Instrumen kewangan
(i) Deskripsi
Instrumen kewangan dibawa dalam kunci kira-kira termasuk tunai dan baki bank, pelaburan, penghutang, pemiutang, pajakan dan pinjaman.
Kaedah pengiktirafan khas yang diterima pakai bagi setiap perkara di atas dinyatakan dalam penyata dasar masing-masing.
Kumpulan dan Syarikat juga merupakan pihak kepada instrumen kewangan yang menguruskan pendedahan terhadap peningkatan dan
penurunan dalam pertukaran mata wang asing dan kadar faedah. Instrumen kewangan ini yang meliputi terutamanya kontrak hadapan mata
wang asing, kontrak swap mata wang silang dan kontrak tukaran kadar faedah, tidak diiktiraf dalam penyata kewangan. Instrumen kewangan
derivatif digunakan dalam pengurusan risiko mata wang asing dan pendedahan risiko kadar faedah tanggungan kewangan Kumpulan dan
Syarikat.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 220
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(ad) Instrumen kewangan (Samb.)
(ii) Instrumen kewangan yang tidak diiktiraf dalam kunci kira-kira
Kontrak hadapan mata wang asing
Kumpulan menandatangani kontrak hadapan mata wang asing untuk melindungi Kumpulan daripada pergerakan dalam kadar pertukaran
dengan mewujudkan kadar di mana sesuatu aset atau tanggungan mata wang asing akan dilunaskan.
Keuntungan dan kerugian pertukaran kontrak diiktiraf dalam penyata pendapatan sewaktu diselesaikan.
Kontrak swap mata wang silang
Swap mata wang silang digunakan untuk menguruskan pendedahan terhadap pergerakan dalam kadar pertukaran dan mewujudkan mata wang
di mana sesuatu tanggungan mata wang asing akan dilunaskan.
Pokok nosional kontrak ini tidak dimasukkan dalam kunci kira-kira. Sebarang perubahan dalam keuntungan atau kerugian kadar pertukaran
diiktiraf dalam penyata pendapatan secara serentak dengan perbezaan kadar pertukaran asas perkara lindung nilai.
Opsyen mata wang
Opsyen mata wang direka bentuk untuk mengurus pendedahan Kumpulan untuk melindungi Kumpulan daripada pergerakan dalam mata wang
asing. Asas nosional kontrak adalah terkeluar daripada kunci kira-kira. Premium dibayar diambil kira dalam penyata pendapatan apabila ia
berlaku. Keuntungan atau kerugian ke atas penamatan awal opsyen mata wang ataupun pembayaran balik pinjaman diambil kira ke dalam
penyata pendapatan.
Kontrak swap kadar faedah
Swap kadar faedah, perjanjian kolar dan kap direka untuk mengurus pendedahan Kumpulan terhadap pergerakan dalam kadar faedah. Asas
nosional kontrak ini adalah terkeluar daripada kunci kira-kira. Sebarang perbezaan yang perlu dibayar atau diterima atas kontrak swap kadar
faedah diiktiraf sebagai satu komponen pendapatan atau perbelanjaan faedah selama tempoh kontrak tersebut. Keuntungan dan kerugian
disebabkan oleh penamatan awal swap kadar faedah atau pembayaran balik pinjaman dinyatakan dalam penyata pendapatan.
(iii) Anggaran nilai saksama untuk tujuan penyataan
Dalam menaksir nilai saksama instrumen kewangan, Kumpulan dan Syarikat membuat andaian tertentu dan menggunakan kaedah aliran tunai diskaun
untuk mengurangkan aliran tunai di masa hadapan bagi menentukan nilai saksama instrumen kewangan. Nilai saksama tanggungan kewangan
dianggarkan dengan mengurangkan nilai tunai masa hadapan pada kadar faedah pasaran semasa yang diperoleh Kumpulan dan Syarikat.
Nilai saksama derivatif dan sekuriti yang disenarai awam adalah berdasarkan harga pasaran yang disebut pada tarikh kunci kira-kira manakala
nilai saksama kontrak hadapan mata wang asing dikira menggunakan kadar serta-merta, seperti yang dipaparkan oleh Reuters pada tarikh
kunci kira-kira.
Nilai saksama swap mata wang silang dan opsyen mata wang dikira berdasarkan nilai semasa aliran tunai masa hadapan dianggarkan dan/
atau penilaian bank.
Jumlah dibawa bagi aset dan tanggungan kewangan dengan tempoh matang kurang daripada satu tahun dianggap lebih kurang dengan nilai
saksamanya.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 221
2 RINGKASAN DASAR PERAKAUNAN UTAMA (SAMB.)
(ae) Projek bekalan elektrik luar bandar dan projek di bawah Rancangan Malaysia
(i) Projek bekalan elektrik luar bandar dipermodalkan sebagai hartanah, loji dan kelengkapan.
Kos projek di bawah Rancangan Malaysia di Negeri Sabah hanya akan dipermodalkan dan diambil kira sebagai hartanah, loji dan kelengkapan
selepas penerimaan dokumentasi penyerahan rasmi. Jumlah yang berkaitan akan direkod sebagai geran pembangunan Kerajaan dan geran
tersebut akan dikreditkan kepada akaun penyata pendapatan berasaskan kaedah lurus untuk jangka masa yang sama seperti jangka hayat
ekonomi bagi projek tersebut.
3 ANGGARAN DAN PERTIMBANGAN PERAKAUNAN KRITIKAL
Anggaran dan pertimbangan dinilai oleh para Pengarah secara terus-menerus dan adalah berdasarkan pengalaman sejarah serta faktor-faktor lain, termasuk
harapan berkenaan peristiwa masa depan yang dipercayai munasabah di bawah sesuatu situasi.
(a) Pertimbangan kritikal dalam menggunakan dasar perakaunan Kumpulan
Dalam menentukan dan menggunakan dasar perakaunan, pertimbangan pada lazimnya diperlukan dalam keadaan di mana pilihan dasar yang khusus
boleh mempengaruhi hasil yang dilaporkan dan juga kedudukan kewangan Kumpulan. Dasar perakaunan untuk mengklasifikasikan di antara hartanah
pelaburan dan hartanah, loji dan kelengkapan memerlukan pertimbangan subjektif, biasanya ekoran keperluan untuk membuat anggaran mengenai
kesan hal-hal yang tidak menentu.
Hartanah pelaburan adalah satu bentuk harta yang dipegang untuk memperoleh bayaran sewa atau kenaikan modal ataupun kedua-duanya.
Beberapa hartanah yang merangkumi sebahagian yang dipegang untuk memperoleh bayaran sewa atau kenaikan modal dan sebahagian lagi yang
dipegang untuk kegunaan dalam pengeluaran atau bekalan barangan ataupun perkhidmatan atau bagi tujuan pentadbiran. Jika bahagian ini boleh
dijual (atau disewakan di bawah pajakan kewangan) secara berasingan, maka bahagian ini akan diambil kira secara berasingan oleh Kumpulan.
Jika bahagian ini tidak boleh dijual secara berasingan, sesuatu hartanah adalah satu pelaburan hanya jika satu bahagian tidak signifikan dipegang
untuk digunakan dalam pengeluaran atau bekalan barangan ataupun perkhidmatan atau bagi tujuan pentadbiran. Pertimbangan dibuat berdasarkan
hartanah individu untuk menentukan sama ada perkhidmatan tambahan adalah amat signifikan sehingga hartanah berkenaan tidak layak sebagai
hartanah pelaburan.
(b) Anggaran dan andaian perakaunan kritikal
Kumpulan membuat anggaran dan andaian berkaitan dengan masa depan. Anggaran perakaunan yang wujud, berdasarkan definisi, jarang sekali
menyamai keputusan sebenar yang berkaitan. Bagi mempertingkatkan kandungan maklumat anggaran, beberapa pembolehubah utama yang telah
dijangkakan mempunyai kesan mendalam ke atas keputusan dan kedudukan kewangan Kumpulan, telah diuji bagi melihat sensitiviti kepada
perubahan yang mendasari parameter. Anggaran dan andaian yang mempunyai risiko signifikan yang mengakibatkan pelarasan penting kepada
amaun aset dan tanggungan yang dibawa bagi tempoh kewangan selanjutnya disenaraikan seperti di bawah.
(i) Jejas nilai Hartanah, Loji dan Kelengkapan
Kumpulan menilai aspek jejas nilai aset bila saja sesuatu peristiwa atau perubahan dalam sesuatu situasi menunjukkan bahawa amaun
dibawa sesuatu aset kemungkinan tidak boleh diperoleh semula, misalnya amaun dibawa aset adalah lebih daripada jumlah yang boleh
diperoleh semula.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 222
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
3 ANGGARAN DAN PERTIMBANGAN PERAKAUNAN KRITIKAL (SAMB.)
(b) Anggaran dan andaian perakaunan kritikal (Samb.)
(i) Jejas nilai Hartanah, Loji dan Kelengkapan (Samb.)
Jumlah yang diperoleh semula diukur pada nilai saksama yang lebih tinggi tolak kos untuk menjual aset berkenaan dan nilai gunaan. Nilai
gunaan ialah nilai semasa bersih aliran tunai masa depan yang diunjurkan, yang diperoleh daripada aset yang didiskaun pada kadar diskaun
yang sesuai. Aliran tunai masa depan yang diunjur adalah berdasarkan anggaran Kumpulan yang dikira menggunakan aspek sejarah, sektor
dan trend industri, pasaran umum dan keadaan-keadaan ekonomi, perubahan dalam teknologi dan maklumat lain yang terdapat. Andaian yang
digunakan, keputusan dan rumusan mengenai penilaian jejas nilai dinyatakan dalam Nota 13 penyata kewangan.
(ii) Anggaran Hayat Berguna Hartanah, Loji dan Kelengkapan
Kumpulan kerap mengkaji semula anggaran hayat berguna bagi harta tanah, loji dan kelengkapan berdasarkan faktor-faktor seperti rancangan
dan strategi perniagaan, jangkaan tahap penggunaan dan kemajuan teknologi di masa hadapan. Keputusan operasi di masa hadapan boleh
terjejas dengan ketara oleh perubahan dalam anggaran ini yang disebabkan oleh perubahan dalam faktor-faktor yang dinyatakan di atas.
Pengurangan dalam anggaran hayat berguna hartanah, loji dan kelengkapan akan meningkatkan susut nilai yang direkodkan serta mengurangkan
nilai hartanah, loji dan kelengkapan.
(iii) Bayaran Berasaskan Saham
Ekuiti diuruskan berdasarkan pembayaran berasaskan saham (opsyen saham) diukur pada nilai saksama pada tarikh ia diberikan. Andaian
digunakan dalam penilaian untuk menentukan nilai saksama ini dijelaskan dalam Nota 35 penyata kewangan.
(iv) Tanggungan Luar Jangka
Tanggungan luar jangka adalah berdasarkan kepada pendapat pengurusan mengenai jangkaan hasil luar jangka selepas berunding dengan
penasihat undang-undang bagi kes litigasi dan pakar dalaman dan luar Kumpulan bagi hal-hal yang berkaitan dengan tindakan bisnes biasa.
(v) Peruntukan bagi Penghutang
Elaun ditentukan apabila terdapat bukti objektif bahawa Kumpulan tidak dapat mengutip kesemua amaun yang perlu dijelaskan mengikut terma
asal ia perlu dijelaskan. Ini ditentukan berdasarkan profil berusia dan corak kutipan.
4 HASIL
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
(Dinyatakan Semula)
Jualan elektrik 28,083.8 24,190.1 26,426.4 22,761.6
barangan dan perkhidmatan 345.4 220.1 0 0
Pelepasan pendapatan tertunda (Nota 33) 356.4 345.1 317.2 307.6
28,785.6 24,755.3 26,743.6 23,069.2
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 223
5 PERBELANJAAN OPERASI
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
(Dinyatakan Semula)
Kos tenaga 18,538.2 15,117.6 18,262.0 15,184.6
Kos penghantaran 1,143.2 1,150.3 1,141.6 1,148.6
Kos pembahagian 3,404.2 3,123.7 3,398.5 3,118.1
Perbelanjaan pentadbiran 1,576.3 1,533.3 883.4 872.4
Perbelanjaan operasi lain 782.0 583.2 565.0 307.7
25,443.9 21,508.1 24,250.5 20,631.4
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Perbelanjaan operasi merangkumi perkara berikut:
Ganjaran para Pengarah
yuran 0.9 1.1 0.8 0.9
emolumen lain 1.4 1.2 1.4 1.2
Ganjaran juruaudit PricewaterhouseCoopers
yuran audit berkanun
Malaysia 1.5 1.4 0.7 0.7
anggota gabungan Malaysia** # 0 0 0 0
yuran berkaitan jaminan 0.3 0.3 0.3 0.3
yuran bukan audit
Malaysia 1.3 0.5 0.9 0.5
anggota gabungan Malaysia# 0 0 0 0
Peruntukan hutang ragu 76.7 33.5 75.5 26.5
Susut nilai 3,537.7 3,528.7 2,899.4 2,860.8
Pelunasan pajakan operasi prabayar 23.8 26.6 16.4 19.2
Sewa tanah dan bangunan 56.6 63.4 36.4 39.2
Sewa loji dan jentera 14.7 19.2 14.7 19.1
Perbelanjaan penyelidikan dan pembangunan 23.6 47.1 20.8 46.1
Pelupusan hartanah, loji dan kelengkapan 12.9 45.3 6.6 29.9
Pelupusan inventori 21.5 23.5 21.3 23.2
Peruntukan bagi penurunan nilai
sekuriti boleh niaga 0.2 2.1 0.2 2.1
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 224
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
5 PERBELANJAAN OPERASI (SAMB.)
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Peruntukan bagi penurunan nilai jumlah
belum dibayar oleh subsidiari 0 0 236.9 68.2
Peruntukan bagi penurunan nilai pelaburan jangka panjang 0 0 59.4 0
Kemasukan semula peruntukan bagi hutang ragu (8.1) (32.5) (1.2) (26.2)
(Kemasuk semula)/peruntukan bagi keusangan inventori (6.9) 0.2 (8.3) (0.9)
Penerimaan subsidi Kerajaan* (426.2) (535.3) 0 0
Kos anggota kerja (Nota 6) 2,734.0 2,582.8 2,363.3 2,236.5
* Ini mewakili subsidi yang diterima oleh Sabah Electricity Sdn. Bhd. (SESB) bagi bahan api diesel dan minyak gred sederhana daripada Kerajaan
Malaysia. Jumlah amaun yang dikreditkan dalam tahun semasa ialah RM426.2 juta (2008: RM535.3 juta) dan telah diimbangi dengan kos tenaga.
** Ini mewakili yuran audit bagi Liberty Power Ltd berjumlah RM37,635 (2008: RM37,881).
# PricewaterhouseCoopers Malaysia serta lain-lain firma anggota PricewaterhouseCoopers International Limited adalah berasingan dan merupakan entiti
sah bebas.
Anggaran nilai wang bagi manfaat bukan dalam bentuk wang yang diterima oleh Pengarah-pengarah adalah sebanyak RM512,647 (2008: RM256,520) untuk
Kumpulan dan Syarikat.
Tiada sebarang amaun dibayar kepada mana-mana firma, di mana Pengarah merupakan rakan kongsi, bagi perkhidmatan profesional yang diberi kepada
Kumpulan dan Syarikat (2008: RM458,243).
6 KOS PEKERJA
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Upah, gaji dan bonus 1,643.8 1,561.7 1,379.9 1,311.7
Pelan persaraan caruman wajib 178.7 160.0 143.0 129.5
Pelan faedah persaraan 258.5 246.6 259.1 245.1
Pelan perubatan persaraan 439.1 423.0 414.6 400.9
Skim Opsyen Saham Pekerja II 26.3 27.1 25.2 25.4
Lain-lain faedah pekerja 187.6 164.4 141.5 123.9
2,734.0 2,582.8 2,363.3 2,236.5
Butiran faedah persaraan dan pelan perubatan persaraan Kumpulan dan Syarikat dinyatakan dalam Nota 31 kepada penyata kewangan ini.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 225
7 LAIN-LAIN PENDAPATAN OPERASI
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Pendapatan dividen daripada pelaburan dalam:
saham tercatat 0 0.5 0 0.5
saham tak tercatat 0 3.6 54.1 671.4
Pendapatan pajakan 5.5 4.5 7.8 4.5
Pendapatan sewa 7.8 8.4 34.7 31.6
Pengeluaran geran pembangunan Kerajaan (Nota 34) 44.6 56.9 0 0
Keuntungan atas pelupusan hartanah, loji dan kelengkapan 0.3 9.8 0.1 9.7
Keuntungan atas pelupusan pajakan operasi prabayar 3.9 1.3 3.9 1.3
Keuntungan atas pelupusan aset bukan semasa yang dipegang
untuk jualan 26.9 238.6 27.1 238.6
Keuntungan atas penebusan RPS di dalam subsidiari 0 0 230.8 0
Faedah atas pembayaran lewat 71.4 63.1 71.4 63.1
Caj minimum 33.0 34.2 33.0 34.2
Pendapatan lain 163.8 182.9 127.8 132.5

357.2 603.8 590.7 1,187.4

8 (KERUGIAN)/KEUNTUNGAN TUKARAN MATA WANG ASING
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
(Kerugian)/keuntungan tukaran mata wang asing merangkumi:
(Kerugian)/keuntungan translasi pinjaman bertempoh dalam
mata wang asing (1,124.9) 83.0 (816.8) 19.1
Kerugian translasi lain-lain (52.9) (29.8) (10.2) (23.9)
Kerugian urus niaga (61.4) (19.1) (55.9) (6.3)

(1,239.2) 34.1 (882.9) (11.1)

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 226
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
9 KOS KEWANGAN
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Faedah atas pinjaman 1,264.8 1,278.7 967.8 1,000.7
Ditolak: Jumlah dipermodalkan ke dalam hartanah, loji
dan kelengkapan (268.0) (301.8) (268.0) (301.8)

996.8 976.9 699.8 698.9
Faedah atas deposit pelanggan 130.0 118.9 122.7 112.2

1,126.8 1,095.8 822.5 811.1

10 CUKAI DAN ZAKAT
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Cukai semasa:
Cukai pendapatan korporat Malaysia 377.1 349.8 360.2 453.9
Cukai tertunda (Nota 32) 303.0 63.0 245.8 (25.5)
Cukai Keuntungan Hartanah 0.2 4.0 0.2 4.0

Perbelanjaan cukai 680.3 416.8 606.2 432.4
Zakat 9.8 8.0 9.8 8.0

690.1 424.8 616.0 440.4

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 227
10 CUKAI DAN ZAKAT (SAMB.)
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Analisis perbelanjaan cukai adalah seperti berikut:
Cukai semasa:
Cukai bagi tahun 388.6 393.7 375.3 506.1
Lebih akruan pada tahun-tahun lalu (11.5) (43.9) (15.1) (52.2)

377.1 349.8 360.2 453.9
Cukai tertunda:
Keaslian/(kebalikan) perbezaan sementara 303.0 63.0 245.8 (25.5)
Cukai Keuntungan Hartanah 0.2 4.0 0.2 4.0

680.3 416.8 606.2 432.4

Penjelasan hubungan antara perbelanjaan cukai dan keuntungan sebelum cukai adalah seperti berikut:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Keuntungan sebelum cukai dan zakat 1,543.1 3,025.2 1,686.7 3,104.0

Cukai dikira pada kadar cukai pendapatan korporat Malaysia
25% (2008: 26%) 385.7 786.6 421.7 807.1
Kesan cukai:
perubahan dalam kadar cukai pendapatan korporat 0 (232.8) 0 (217.1)
perkongsian keputusan syarikat bersekutu 1.7 2.9 0 0
pendapatan tidak tertakluk kepada cukai (177.1) (175.5) (157.9) (141.1)
perbelanjaan tidak boleh ditolak bagi tujuan percukaian 436.9 45.1 350.0 37.6
perbelanjaan yang layak untuk potongan berganda 0 (6.6) 0 (5.9)
Lebih peruntukan cukai semasa pada tahun-tahun lepas (11.4) (43.9) (15.0) (52.2)
Kurang peruntukan cukai tertunda pada tahun-tahun lepas 7.4 0 7.2 0
Manfaat daripada kerugian cukai terdahulu tidak diiktiraf (1.6) (4.6) 0 0
Perbezaan sementara tidak diiktiraf tahun semasa
dan kerugian cukai belum digunakan 38.6 41.6 0 0
Cukai Keuntungan Hartanah 0.2 4.0 0.2 4.0
Zakat 9.8 8.0 9.8 8.0

Caj cukai dan zakat 690.1 424.8 616.0 440.4

Kadar purata cukai berkesan (%) 44.7 14.0 36.5 14.2

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 228
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
11 PEROLEHAN SESAHAM
(a) Pendapatan asas sesaham
Pendapatan asas sesaham dikira dengan membahagikan keuntungan yang diatributkan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat untuk tahun kewangan
dengan bilangan purata kewajaran saham biasa dalam terbitan pada tahun kewangan.
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Keuntungan diatributkan kepada pemegang ekuiti biasa Syarikat (RMjuta) 917.9 2,594.0
Bilangan purata kewajaran saham biasa dalam terbitan (000) 4,334,776 4,333,012
Pendapatan asas sesaham (sen) 21.18 59.87
(b) Pendapatan sesaham dicairkan
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Keuntungan diguna untuk menetapkan pendapatan sesaham dicairkan 917.9 2,594.0
Bilangan purata kewajaran saham biasa dalam terbitan (000) 4,334,776 4,333,012
Pelarasan bagi opsyen saham 5,406 2,172

Bilangan purata kewajaran saham biasa bagi pendapatan sesaham dicairkan 4,340,182 4,335,184

Pendapatan sesaham dicairkan (sen) 21.15 59.84
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 229
12 DIVIDEN
Syarikat
2009 2008
RMjuta RMjuta
Dividen interim 2.0 sen nilai kasar sesaham biasa, tolak cukai pendapatan 25% dan
2.0 sen sesaham biasa, dikecualikan cukai (2008: dividen interim 10.0 sen
nilai kasar sesaham biasa, tolak cukai pendapatan pada 26%) 151.7 320.7
Cadangan:
Dividen akhir dicadangkan 10.0 sen nilai kasar sesaham biasa, tolak cukai pendapatan 25% dan
2.3 sen sesaham biasa, dikecualikan cukai (2008: dividen kasar akhir 10.0 sen
nilai kasar sesaham biasa, tolak cukai pendapatan pada 25%) 425.1 325.1

576.8 645.8

Dividen interim telah dibayar dan diambil kira dalam ekuiti pemegang saham sebagai pembahagian keuntungan tersimpan pada tahun kewangan.
Pada Mesyuarat Agung Tahunan yang akan datang, dividen akhir bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2009 sebanyak 10.0 sen nilai kasar sesaham
biasa, ditolak cukai pendapatan 25% dan dividen dikecualikan cukai 2.3 sen sesaham biasa akan dicadangkan untuk diluluskan oleh para pemegang
saham.
Bagi tahun kewangan berakhir 31 Ogos 2008, dividen akhir sebanyak 10.0 sen nilai kasar sesaham biasa, ditolak cukai pendapatan 25% telah diisytihar
dan diluluskan oleh para pemegang saham di Mesyuarat Agung Tahunan yang diadakan pada 11 Disember 2008.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 230
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN
Pelarasan Pindahan/
Pada kadar pengelasan Pada
1.9.2008 pertukaran Tambahan Penjualan semula 31.8.2009
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kumpulan
2009
Kos/penilaian
Pada penilaian 1984 dan sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 5.6 0 0 0 0 5.6

5.6 0 0 0 0 5.6
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 572.5 0 0 (1.7) (13.7) 557.1
Bangunan dan kerja awam 445.2 0 0 (0.3) (2.5) 442.4

1,023.3 0 0 (2.0) (16.2) 1,005.1
Pada kos:
Tanah milik bebas 368.8 (1.7) 19.5 0 (10.3) 376.3
Bangunan dan kerja awam 11,931.6 (0.6) 480.4 (1.4) (423.8) 11,986.2

13,323.7 (2.3) 499.9 (3.4) (450.3) 13,367.6
Loji dan jentera 38,335.3 (34.7) 2,716.6 (71.5) 550.8 41,496.5
Talian dan sesalur pembahagian 25,117.2 0 1,365.7 0 43.8 26,526.7
Perkhidmatan pembahagian 2,510.3 0 123.5 0 12.6 2,646.4
Meter 1,412.8 0 125.5 0 (2.7) 1,535.6
Lampu awam 294.4 0 15.5 0 (0.2) 309.7
Perabot, pepasangan dan
kelengkapan pejabat 1,135.4 (0.4) 97.2 (3.4) (24.6) 1,204.2
Kenderaan bermotor 279.3 (1.7) 15.8 (8.9) 1.2 285.7

82,408.4 (39.1) 4,959.7 (87.2) 130.6 87,372.4
Modal projek dalam pelaksanaan 6,668.4 (0.2) 4,425.7 0 (5,187.0) 5,906.9

89,076.8 (39.3) 9,385.4 (87.2) (5,056.4) 93,279.3

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 231
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pelepasan
Caj bagi atas
Pada tahun pelupusan/ Pada
1.9.2008 kewangan pindahan 31.8.2009
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kumpulan
2009
Susut nilai terkumpul
Pada penilaian 1984 dan sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 3.9 0 0 3.9
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 203.6 14.8 (1.2) 217.2

207.5 14.8 (1.2) 221.1
Pada kos:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 3,144.7 84.3 (3.6) 3,225.4

3,352.2 99.1 (4.8) 3,446.5
Loji dan jentera 14,671.6 2,027.4 (60.8) 16,638.2
Talian dan sesalur pembahagian 9,869.9 1,070.3 0 10,940.2
Perkhidmatan pembahagian 1,293.1 112.5 0 1,405.6
Meter 696.2 85.6 0 781.8
Lampu awam 162.6 14.4 0 177.0
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 908.6 103.1 (12.7) 999.0
Kenderaan bermotor 207.2 25.3 (9.1) 223.4

31,161.4 3,537.7 (87.4) 34,611.7

Kenderaan bermotor Kerugian jejas
nilai terkumpul Loji dan jentera 440.2 0 0 440.2

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 232
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pelarasan Pindahan/
Pada kadar pengelasan Pada
1.9.2007 pertukaran Tambahan Penjualan semula 31.8.2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kumpulan
2008
Kos/penilaian
Pada penilaian 1984
dan sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 5.6 0 0 0 0 5.6

5.6 0 0 0 0 5.6
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 608.6 0 0 (0.6) (35.5) 572.5
Bangunan dan kerja awam 446.0 0 0 (0.8) 0 445.2

1,060.2 0 0 (1.4) (35.5) 1,023.3
Pada kos:
Tanah milik bebas 358.9 (1.9) 15.9 (1.6) (2.5) 368.8
Bangunan dan kerja awam 11,535.0 (1.1) 351.1 (0.9) 47.5 11,931.6

12,954.1 (3.0) 367.0 (3.9) 9.5 13,323.7
Loji dan jentera 36,391.9 (229.9) 2,225.5 (272.6) 220.4 38,335.3
Talian dan sesalur pembahagian 22,889.2 0 1,874.0 0 354.0 25,117.2
Perkhidmatan pembahagian 2,350.5 0 154.4 0 5.4 2,510.3
Meter 1,267.0 0 145.7 0 0.1 1,412.8
Lampu awam 276.1 0 18.4 0 (0.1) 294.4
Perabot, pepasangan dan
kelengkapan pejabat 1,100.7 (1.4) 59.8 (7.6) (16.1) 1,135.4
Kenderaan bermotor 255.8 0.5 11.3 (5.9) 17.6 279.3

77,485.3 (233.8) 4,856.1 (290.0) 590.8 82,408.4
Modal projek dalam pelaksanaan 7,306.3 (0.1) 5,034.7 0 (5,672.5) 6,668.4

84,791.6 (233.9) 9,890.8 (290.0) (5,081.7) 89,076.8
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 233
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pelepasan
Caj bagi atas
Pada tahun pelupusan/ Pada
1.9.2007 kewangan pindahan 31.8.2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kumpulan
2008
Susut nilai terkumpul
Pada penilaian 1984 dan
sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 3.4 0 0.5 3.9
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 190.0 13.9 (0.3) 203.6

193.4 13.9 0.2 207.5
Pada kos:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 2,823.1 322.9 (1.3) 3,144.7

3,016.5 336.8 (1.1) 3,352.2
Loji dan jentera 13,147.9 1,824.2 (300.5) 14,671.6
Talian dan sesalur pembahagian 8,832.4 1,037.5 (0) 9,869.9
Perkhidmatan pembahagian 1,186.1 107.0 0 1,293.1
Meter 616.6 79.6 0 696.2
Lampu awam 148.6 14.0 0 162.6
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 814.0 101.4 (6.8) 908.6
Kenderaan bermotor 184.0 28.2 (5.0) 207.2

27,946.1 3,528.7 (313.4) 31,161.4

Kerugian jejas nilai terkumpul
Loji dan jentera 440.2 0 0 440.2

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 234
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pindahan/
Pada pengelasan Pada
1.9.2008 Tambahan Penjualan semula 31.8.2009
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Syarikat
2009
Kos/penilaian
Pada penilaian 1984 dan sebelumnya:
Tanah milik bebas 572.4 0 (1.7) (13.7) 557.0
Bangunan dan kerja awam 445.1 0 (0.3) (2.5) 442.3

1,017.5 0 (2.0) (16.2) 999.3
Pada kos:
Tanah milik bebas 308.9 19.5 0 (11.9) 316.5
Bangunan dan kerja awam 10,356.1 465.2 (1.4) (427.0) 10,392.9

11,682.5 484.7 (3.4) (455.1) 11,708.7
Loji dan jentera 27,982.5 2,587.6 (30.9) 372.2 30,911.4
Talian dan sesalur pembahagian 24,004.8 1,342.6 0 0 25,347.4
Perkhidmatan pembahagian 2,393.8 121.5 0 0 2,515.3
Meter 1,383.5 120.7 0 (2.7) 1,501.5
Lampu awam 294.5 15.5 0 (0.2) 309.8
Perabot, pepasangan dan
kelengkapan pejabat 1,010.1 82.0 (0.1) (34.6) 1,057.4
Kenderaan bermotor 234.4 10.4 (7.6) (1.8) 235.4


68,986.1 4,765.0 (42.0) (122.2) 73,586.9
Modal projek dalam pelaksanaan 6,461.7 3,843.1 0 (4,765.0) 5,539.8

75,447.8 8,608.1 (42.0) (4,887.2) 79,126.7

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 235
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pelepasan
Caj bagi atas
Pada tahun pelupusan/ Pada
1.9.2008 kewangan pindahan 31.8.2009
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Syarikat
2009
Susut nilai terkumpul
Pada penilaian 1984 dan sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 203.6 14.8 (1.2) 217.2

203.6 14.8 (1.2) 217.2
Pada kos:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 2,821.9 22.4 (3.4) 2,840.9

3,025.5 37.2 (4.6) 3,058.1
Loji dan jentera 11,969.9 1,527.2 (45.9) 13,451.2
Talian dan sesalur pembahagian 9,573.5 1,017.6 0 10,591.1
Perkhidmatan pembahagian 1,213.1 107.4 0 1,320.5
Meter 683.0 82.8 0 765.8
Lampu awam 162.2 14.4 0 176.6
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 816.0 91.1 (16.3) 890.8
Kenderaan bermotor 171.1 21.7 (8.9) 183.9

27,614.3 2,899.4 (75.7) 30,438.0

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 236
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pindahan/
Pada pengelasan Pada
1.9.2007 Tambahan Penjualan semula 31.8.2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Syarikat
2008
Kos/penilaian
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 608.6 0 (0.6) (35.6) 572.4
Bangunan dan kerja awam 445.9 0 (0.8) 0 445.1

1,054.5 0 (1.4) (35.6) 1,017.5
Pada kos:
Tanah milik bebas 306.3 8.8 0 (6.2) 308.9
Bangunan dan kerja awam 10,063.3 295.6 (0.5) (2.3) 10,356.1

11,424.1 304.4 (1.9) (44.1) 11,682.5
Loji dan jentera 26,139.4 2,038.8 (181.7) (14.0) 27,982.5
Talian dan sesalur pembahagian 22,182.1 1,819.5 0 3.2 24,004.8
Perkhidmatan pembahagian 2,239.7 154.1 0 0 2,393.8
Meter 1,242.8 140.7 0 0 1,383.5
Lampu awam 276.1 18.4 0 0 294.5
Perabot, pepasangan dan
kelengkapan pejabat 985.8 39.6 (2.0) (13.3) 1,010.1
Kenderaan bermotor 211.6 8.3 (3.4) 17.9 234.4

64,701.6 4,523.8 (189.0) (50.3) 68,986.1
Modal projek dalam
pelaksanaan 6,545.9 4,439.6 0 (4,523.8) 6,461.7

71,247.5 8,963.4 (189.0) (4,574.1) 75,447.8

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 237
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Pelepasan
Caj bagi atas
Pada tahun pelupusan/ Pada
1.9.2007 kewangan pindahan 31.8.2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Syarikat
2008
Susut nilai terkumpul
Pada penilaian 1994:
Bangunan dan kerja awam 189.9 14.0 (0.3) 203.6

189.9 14.0 (0.3) 203.6
Pada kos:
Tanah milik bebas 0 0 0 0
Bangunan dan kerja awam 2,559.5 262.6 (0.2) 2,821.9

2,749.4 276.6 (0.5) 3,025.5
Loji dan jentera 10,841.5 1,287.6 (159.2) 11,969.9
Talian dan sesalur pembahagian 8,585.3 988.2 0 9,573.5
Perkhidmatan pembahagian 1,110.4 102.7 0 1,213.1
Meter 605.7 77.3 0 683.0
Lampu awam 148.3 13.9 0 162.2
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 724.2 90.1 1.7 816.0
Kenderaan bermotor 149.9 24.4 (3.2) 171.1

24,914.7 2,860.8 (161.2) 27,614.3

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 238
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Nilai buku bersih
Pada penilaian 1984 dan sebelumnya:
Bangunan dan kerja awam 1.7 1.7 0 0
Pada penilaian 1994:
Tanah milik bebas 557.1 572.5 557.0 572.4
Bangunan dan kerja awam 225.2 241.6 225.1 241.5

784.0 815.8 782.1 813.9

Pada kos:
Tanah milik bebas 376.3 368.8 316.5 308.9
Bangunan dan kerja awam 8,760.8 8,786.9 7,552.0 7,534.2

Jumlah tanah dan bangunan 9,921.1 9,971.5 8,650.6 8,657.0
Loji dan jentera 24,418.1 23,223.5 17,460.2 16,012.6
Talian dan sesalur pembahagian 15,586.5 15,247.3 14,756.3 14,431.3
Perkhidmatan pembahagian 1,240.8 1,217.2 1,194.8 1,180.7
Meter 753.8 716.6 735.7 700.5
Lampu awam 132.7 131.8 133.2 132.3
Perabot, pepasangan dan kelengkapan pejabat 205.2 226.8 166.6 194.1
Kenderaan bermotor 62.3 72.1 51.5 63.3

52,320.5 50,806.8 43,148.9 41,371.8
Modal projek dalam pelaksanaan 5,906.9 6,668.4 5,539.8 6,461.7

58,227.4 57,475.2 48,688.7 47,833.5

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 239
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
Jika hartanah, loji dan kelengkapan yang dinilai semula dimasukkan dalam penyata kewangan pada kos ditolak susut nilai, nilai buku bersih hartanah, loji
dan kelengkapan yang dinilai semula akan menjadi seperti berikut:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tanah milik bebas 50.5 50.6 43.6 43.7
Bangunan dan kerja awam 95.5 103.5 95.5 103.5

146.0 154.1 139.1 147.2

Penilaian bagi tanah milik bebas, bangunan dan kerja awam Syarikat adalah berdasarkan penilaian bebas oleh firma penilaian profesional pada nilai
pasaran terbuka tahun 1994. Lebihan bersih daripada penilaian semula itu telah dimasukkan ke dalam penyata kewangan pada 31 Ogos 1996 dan
dipindahkan kepada rizab penilaian semula.
Penilaian bangunan subsidiari masing-masing telah dibuat pada 1982 dan 1984 oleh sebuah firma penilaian ikhtisas bebas profesional berdasarkan nilai
pasaran terbuka. Lebihan bersih daripada penilaian semula itu telah dipindahkan kepada rizab penilaian semula.
Hak milik daripada tanah tertentu sedang dalam proses pendaftaran kepada nama Syarikat dan beberapa subsidiari.
Turut dimasukkan dalam pindahan/pengelasan semula pada 2009 bagi Kumpulan dan Syarikat adalah sebanyak RM46.9 juta, yang merupakan amaun
dibawa melibatkan tanah dan bangunan yang dikelaskan semula sebagai aset bukan semasa yang dipegang untuk dijual (lihat Nota 20).
Faedah dimodalkan sepanjang tahun ini untuk modal projek dalam pembinaan berjumlah RM268.0 juta (2008: RM301.8 juta) untuk Kumpulan dan
Syarikat.

Kadar permodalan yang digunakan bagi menentukan jumlah kos pinjaman yang layak untuk dimodalkan ialah 6.23% (2008: 5.34%) bagi Kumpulan dan
Syarikat.
Ujian jejas nilai hartanah, loji dan kelengkapan
Pada tahun ini, dua syarikat subsidiari telah melakukan ujian jejas nilai untuk hartanah, loji dan kelengkapan.
(a) TNB Liberty Power Limited
TNB Liberty Power Limited telah mengiktiraf pada tahun-tahun sebelumnya, peruntukan jejas nilai yang berjumlah RM440.2 juta. Penilaian
menunjukkan bahawa tiada kerugian jejas nilai susulan diperlukan bagi amaun dibawa melibatkan hartanah, loji dan kelengkapan yang dinilai,
termasuk variasi realistik digunakan untuk andaian utama. Nilai dibawa bagi hartanah, loji dan kelengkapan pada tarikh kunci kira-kira adalah
sebanyak RM463.8 juta (2008: RM520.1 juta).
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 240
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
13 HARTANAH, LOJI DAN KELENGKAPAN (SAMB.)
(b) Sabah Electricity Sdn Bhd (SESB)
SESB telah menjalani ujian tahunan jejas nilai bagi hartanah, loji dan kelangkapan yang diwakili oleh unit penjana tunai (CGU) sebagai mana
menurut Nota 3(b). Berdasarkan ujian jejas nilai, tiada kerugian jejas nilai diperlukan untuk amaun dibawa bagi hartanah, loji dan kelengkapan pada
31 Ogos 2009 memandangkan amaun yang boleh diperoleh adalah melebihi amaun dibawanya. Nilai dibawa bagi hartanah, loji dan kelengkapan
pada tarikh kunci kira-kira ialah RM2,447.6 juta (2008: RM2,269.8 juta).
(i) Andaian utama yang digunakan dalam pengiraan nilai kegunaan
Amaun boleh diperoleh bagi hartanah, loji dan kelengkapan ditetapkan berdasarkan pengiraan nilai kegunaan. Pengiraan nilai kegunaan ini
mengaplikasi model aliran tunai didiskaun menggunakan aliran tunai diunjurkan yang meliputi tempoh sebelas tahun untuk hartanah, loji dan
kelengkapan yang menggambarkan baki hayat berguna purata aset sedia ada. Unjuran bagi tempoh tersebut membayangkan jangkaan
subsidiari terhadap penggunaan, pertumbuhan hasil, keupayaan maksimum serta kos operasi bagi aset-aset ini berdasarkan pengalaman
lampau dan penilaian semasa permintaan elektrik di Sabah, terutamanya pertumbuhan pasaran dan pertumbuhan industri. Pengiraan nilai
kegunaan turut melibatkan andaian bahawa subsidiari ini akan menerima subsidi tarif daripada Kerajaan Persekutuan bagi meneruskan
operasinya, selama tempoh unjuran. Tarif diandaikan kekal konstan sepanjang tempoh unjuran.
Unjuran aliran tunai yang melangkaui tahun sebelas tidak diekstrapolasi menggunakan anggaran kadar pertumbuhan tamatan. Namun
demikian, unjuran aliran tunai adalah diandaikan diperolehi daripada nilai sisa aset yang setara dengan jangkaan nilai buku bersih aset yang
disusutnilaikan mengikut kadar susut nilai sedia ada.
Bagi tujuan pengiraan nilai kegunaan, kadar diskaun sebanyak 5.80% (2008: 6.13%) telah diguna pakai. Kadar diskaun ini menggambarkan
kos dana SESB.
(ii) Analisis Kepekaan
Analisis kepekaan menunjukkan tiada kerugian jejas nilai diperlukan untuk amaun dibawa bagi hartanah, loji dan kelengkapan yang ditaksir,
termasuk semasa variasi realistik diguna pakai terhadap andaian utama.
14 PAJAKAN OPERASI PRABAYAR
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kos/Penilaian
Pada awal tahun kewangan 1,059.9 1,043.8 855.5 839.6
Tambahan 0 0.3 0 0.1
Penjualan (2.1) (0.7) (2.1) (0.7)
Dikelaskan semula kepada aset bukan
semasa dipegang untuk jualan (Nota 20) (0.5) (3.0) (0.5) (3.0)
Pengelasan semula 15.7 19.5 15.7 19.5

Pada akhir tahun kewangan 1,073.0 1,059.9 868.6 855.5
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 241
14 PAJAKAN OPERASI PRABAYAR (SAMB.)
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Pelunasan terkumpul
Pada awal tahun kewangan 215.8 191.2 163.4 146.2
Dicaj bagi tahun kewangan 23.8 26.6 16.4 19.2
Pelepasan atas penjualan (0.2) (0.1) (0.2) (0.1)
Pelepasan atas pengkelasan semula kepada aset bukan
semasa dipegang untuk jualan (Nota 20) (0.1) (1.9) (0.1) (1.9)
Pelepasan atas pengkelasan semula 0.1 (0) 0.1 (0)

Pada akhir tahun kewangan 239.4 215.8 179.6 163.4

Nilai buku bersih pada akhir tahun kewangan 833.6 844.1 689.0 692.1
Pajakan operasi prabayar telah dikelaskan sebelum ini sebagai tanah pegangan pajak dalam lingkungan hartanah, loji dan kelengkapan serta terdiri
daripada tanah pegangan pajak jangka panjang dan tanah pegangan pajak jangka pendek.

Termasuk dalam pengkelasan semula ialah RM0.4 juta yang merupakan amaun dibawa bagi pajakan operasi prabayar yang dikelaskan semula sebagai
aset dipegang untuk jualan (lihat Nota 20).
Penilaian semula yang terakhir bagi tanah pegangan pajak ialah pada 1994.
15 SUBSIDIARI
Syarikat
2009 2008
RMjuta RMjuta
Saham biasa tidak tercatat, pada kos 296.7 296.7
Saham pinjaman tidak bercagar boleh tebus, pada kos 535.5 547.5
Saham keutamaan boleh tebus, pada kos 4,075.7 4,600.2

4,907.9 5,444.4
Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai (929.0) (886.1)

3,978.9 4,558.3

Saham pinjaman tidak bercagar menghasilkan faedah 15.0% (2008: 15.0%) setahun ke atas nilai nominal yang belum dilunaskan serta bunga kompaun akan
dicaj 5.0% (2008: 5%) setahun ke atas faedah yang tidak berbayar selepas tarikh habis tempoh.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 242
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
15 SUBSIDIARI (SAMB.)
Negara
Nama subsidiari Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
TNB Janamanjung Sdn Bhd 100% 100% Pengendalian loji janakuasa dan Malaysia
penjanaan elektrik
TNB Power Daharki Ltd* 100% 100% Pegangan pelaburan Mauritius

TNB Fuel Services Sdn Bhd 100% 100% Pembelian dan pembekalan bahan api dan Malaysia
arang batu untuk penjanaan tenaga
TNB Energy Services Sdn Bhd 100% 100% Penjanaan dan pembekalan pelbagai Malaysia
sumber tenaga dan penyediaan perkhidmatan
teknikal berkaitan
TNB Research Sdn Bhd 100% 100% Penyelidikan dan pembangunan, rundingan Malaysia
dan perkhidmatan lain
TNB Ventures Sdn Bhd 100% 100% Pegangan pelaburan untuk usaha niaga Malaysia
dalam negeri dan antarabangsa
TNB Engineering Corporation 100% 100% Pengurusan projek dan khidmat runding, Malaysia
Sdn Bhd kerja-kerja kejuruteraan dan perkhidmatan
pembangunan projek tenaga dengan
pengkhususan dalam pendinginan pembekalan
serta penjanaan bersama
TNB Repair and 100% 100% Pembaikan, penyenggaraan dan ujian Malaysia
Maintenance Sdn Bhd loji janakuasa
TNB Engineers Sdn Bhd 100% 100% Penyediaan perkhidmatan kejuruteraan, Malaysia
perolehan dan pembinaan untuk projek
berkaitan tenaga
TNB Capital (L) Ltd 100% 100% Pegangan pelaburan Malaysia
Universiti Tenaga Nasional 100% 100% Menyediakan pengajian tinggi Malaysia
Sdn Bhd
Malaysia Transformer 100% 100% Pembuatan, penjualan dan pembaikan alat ubah Malaysia
Manufacturing Sdn Bhd
TNB Coal International Ltd* 100% 100% Dorman Mauritius
Power and Energy 100% 100% Pegangan pelaburan Mauritius
International (Mauritius) Ltd*
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 243
15 SUBSIDIARI (SAMB.)
Negara
Nama subsidiari Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Orion Mission Sdn Bhd 100% 100% Pegangan pelaburan Malaysia
Sabah Electricity Sdn Bhd 80% 80% Penjanaan, penghantaran, pembahagian dan Malaysia
penjualan elektrik di Sabah
Tenaga Switchgear Sdn Bhd 60% 60% Pemasangan dan pembuatan perkakas suis Malaysia
bervoltan tinggi
Kapar Energy Ventures 60% 60% Menjana dan membekal tenaga elektrik Malaysia
Sdn Bhd serta menjana kapasiti kepada TNB
TNB Integrated Learning 100% 100% Menyediakan latihan dan perkhidmatan Malaysia
Solution Sdn Bhd yang berkaitan
TNB Generation Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
TNB Transmission Network 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
TNB Distribution Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
TNB Risk Management 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
TNB Logistics Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
TNB IT Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia

TNB Workshop Services 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
TNB Kekal Sdn Bhd*** 0% 100% Dorman Malaysia

TNB Metering Services 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
TNB Hidro Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
Sumber Hidro Management 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd**
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 244
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
15 SUBSIDIARI (SAMB.)
Negara
Nama subsidiari Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
TNB Kapar Sdn Bhd*** 0% 100% Dorman Malaysia
TNB Prai Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
TNB Paka Sdn Bhd*** 0% 100% Dorman Malaysia
TNB Properties Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
TNB Kulim Generation 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
Sepang Power Sdn Bhd 70% 70% Dorman Malaysia
Subsidiari-subsidiari TNB
Engineering Corporation
Sdn Bhd
Bangsar Energy Systems 100% 100% Operasi sistem penyejukan setempat dan Malaysia
Sdn Bhd penyaman udara bangunan pejabat
TNEC Construction Sdn Bhd 100% 100% Kontraktor pembinaan Malaysia
TNEC Operations and 100% 100% Operasi dan penyenggaraan loji penyejukan Malaysia
Maintenance Sdn Bhd dan tenaga
Subsidiari Power and
Energy International
(Mauritius) Ltd
Independent Power 100% 100% Pegangan pelaburan Mauritius
International Ltd*
Subsidiari Bangsar
Energy Systems Sdn Bhd
Selesa Energy Systems 70% 70% Operasi dan penyenggaraan loji penyejukan Malaysia
Sdn Bhd
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 245
15 SUBSIDIARI (SAMB.)
Negara
Nama subsidiari Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Subsidiari TNEC
Operations and
Maintenance Sdn Bhd
Tomest Energy Management 51% 51% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
Subsidiari TNB
Generation Sdn Bhd
TNBG Power Services 0% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd***
Subsidiari TNB Power
Daharki Ltd
TNB Liberty Power Ltd# 100% 100% Operasi loji tenaga dan penjanaan elektrik Pakistan
Subsidiari TNB
Properties Sdn Bhd
TNP Construction Sdn Bhd 100% 100% Dorman Malaysia
Subsidiari TNB
Research Sdn Bhd
Tenaga Microwave 0% 70% Dorman Malaysia
Technologies Sdn Bhd*^
Subsidiari University
Tenaga Nasional Sdn Bhd
UNITEN R & D Sdn Bhd 100% 0% Menyediakan khidmat penyelidikan dan Malaysia
pembangunan dalam bidang berkaitan
kejuruteraan, teknologi maklumat, perniagaan,
perakaunan, pengajian liberal
Subsidiari-subsidiari TNB Repair
and Maintenance Sdn Bhd
Trichy Power Ltd* 100% 100% Dorman India
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 246
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
15 SUBSIDIARI (SAMB.)
Negara
Nama subsidiari Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Trichy Energy Ltd* 100% 100% Dorman India
TNB Operations 100% 100% Pegangan Pelaburan Mauritius
& Maintenance International Ltd
Subsidiari TNB Operations
& Maintenance
International Ltd
Oasis Parade Sdn Bhd 100% 100% Pegangan pelaburan Malaysia
Subsidiari TNB
Ventures Sdn Bhd
Tenaga Cable Industries 76% 76% Perkilangan dan pembahagian tenaga dan Malaysia
Sdn Bhd kabel am, rod aluminium dan aktiviti berkaitan
Subsidiari TNB Coal
International Ltd
Dynamic Acres Sdn Bhd* 100% 100% Dorman Malaysia
Subsidiari Orion Mission
Sdn Bhd
Lahad Datu Holdings 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
Subsidiari Lahad Datu
Holdings Sdn Bhd
Lahad Datu Energy 100% 100% Dorman Malaysia
Sdn Bhd
* Tidak diaudit oleh PricewaterhouseCoopers.
# Diaudit oleh firma anggota PricewaterhouseCoopers International Limited yang merupakan sebuah entiti berasingan dan bebas dari segi undang-
undang daripada PricewaterhouseCoopers Malaysia.
^ Tenaga Microwave Technologies Sdn Bhd telah dibubarkan pada 10 April 2009.
** Syarikat ini sedang dalam proses pembubaran.
*** Syarikat-syarikat ini telah dibubarkan pada 6 Ogos 2009.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 247
16 ENTITI KAWALAN BERSAMA
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Bahagian aset bersih entiti dikawal bersama 7.9 0
Syarikat
2009 2008
RMjuta RMjuta
Saham biasa tidak tercatat, pada kos 7.9 0

7.9 0

Bahagian Kumpulan bagi hasil, keuntungan, aset dan tanggungan bagi entiti dikawal bersama adalah seperti berikut:
2009 2008
RMjuta RMjuta
Perbelanjaan operasi 0 0
Kerugian bagi tahun 0 0

Aset bukan semasa 7.9 0
Aset semasa 0 0
Tanggungan semasa 0 0

Aset bersih 7.9 0

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 248
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
16 ENTITI KAWALAN BERSAMA (SAMB.)
Butiran tentang entiti dikawal bersama adalah seperti berikut:
Negara
Nama entiti dikawal bersama Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Seatrac Sdn Bhd (dahulu dikenali 50% 0% Pembinaan talian atas dan kabel bawah laut Malaysia
sebagai Sime Darby
Power Link Sdn Bhd)
TNB Energy Services Sdn Bhd 51% 51% Sebagai kontraktor serah kunci bagi Malaysia
& Eramaz Technology melaksanakan reka bentuk, pembinaan
Sdn Bhd JV dan pentauliahan sistem untuk membekal
elektrik di Kalabakan, Sabah yang diberikan
oleh Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan
Wilayah (KKLW)
17 SYARIKAT BERSEKUTU
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Bahagian aset bersih syarikat bersekutu 297.3 322.5

Syarikat
2009 2008
RMjuta RMjuta
Saham tidak tercatat, pada kos 60.4 60.2
Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai (9.6) (9.6)

50.8 50.6

Saham keutamaan boleh tebus, pada kos 33.2 33.2
Nota pinjaman tidak bercagar 82.3 87.2

166.3 171.0

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 249
17 SYARIKAT BERSEKUTU (SAMB.)
Bahagian Kumpulan bagi hasil, keuntungan, aset dan tanggungan syarikat bersekutu adalah seperti berikut:
2009 2008
RMjuta RMjuta
Hasil 330.0 284.2
Keuntungan selepas cukai 33.1 44.9

Aset bukan semasa 563.7 592.9
Aset semasa 261.1 302.3
Tanggungan semasa (89.4) (96.2)
Tanggungan bukan semasa (438.1) (476.5)

Aset bersih 297.3 322.5

Butiran tentang syarikat bersekutu adalah seperti berikut:
Negara
Nama syarikat bersekutu Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Teknologi Tenaga Perlis 20% 20% Pemilikan, operasi, penyenggaraan loji Malaysia
Consortium Sdn Bhd janakuasa elektrik
Perusahaan Otomobil Elektrik 20% 20% Dorman Malaysia
(Malaysia) Sdn Bhd
GB3 Sdn Bhd 20% 20% Reka bentuk, pembangunan, operasi dan Malaysia
penyenggaraan kemudahan penjanaan elektrik
Fibrecomm Network 49% 49% Penyediaan rangkaian penghantaran Malaysia
(M) Sdn Bhd gentian optik

Jimah Energy Ventures 20% 20% Janakuasa elektrik dan pegangan pelaburan Malaysia
Holdings Sdn Bhd
FTJ Biopower Sdn Bhd 24.5% 0% Penjanaan dan pembahagian elektrik Malaysia
menggunakan tandan kelapa sawit kosong
sebagai sumber bahan api utama
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 250
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
17 SYARIKAT BERSEKUTU (SAMB.)
Butiran tentang syarikat bersekutu adalah seperti berikut:
Negara
Nama syarikat bersekutu Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Syarikat bersekutu TNB
Properties Sdn Bhd
Comtract Development Sdn 0% 40% Kontraktor pembinaan Malaysia
Bhd (dahulu dikenali sebagai
HICOM-TNB Properties
Sdn Bhd)
INDERA-TNB 40% 40% Pembangunan hartanah dan pembinaan Malaysia
Properties Sdn Bhd
KM Metro-TNB 40% 40% Pembangunan hartanah dan pembinaan Malaysia
Properties Sdn Bhd
TNB Properties-JB 40% 40% Pembangunan hartanah dan pembinaan Malaysia
Citytowers Sdn Bhd
ZEUS-TNB 0% 40% Pembangunan hartanah dan pembinaan Malaysia
Properties Sdn Bhd
Syarikat bersekutu TNB Ventures
Sdn Bhd
Northern Utility Resources 20% 20% Operasi loji janakuasa, penjanaan dan Malaysia
Sdn Bhd pembekalan elektrik
(Penerima dan Pengurus dilantik)
Syarikat bersekutu Independent
Power International Ltd
Malaysian Shoaiba 20% 20% Pegangan pelaburan Malaysia
Consortium Sdn Bhd
Syarikat bersekutu Oasis Parade
Sdn Bhd
Saudi-Malaysia Operation 30% 30% Pegangan pelaburan Arab Saudi
and Maintenance Services
Company Limited
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 251
17 SYARIKAT BERSEKUTU (SAMB.)
Butiran tentang syarikat bersekutu adalah seperti berikut:
Negara
Nama syarikat bersekutu Kepentingan Kumpulan Aktiviti utama diperbadankan
2009 2008
Syarikat bersekutu TNB Energy
Services Sdn Bhd
Jana Landfill Sdn Bhd 20% 70% Penjanaan dan pembahagian haba dan elektrik Malaysia
menggunakan gas kambus tanah dan/atau
sumber tenaga diperbaharu di Semenanjung
Malaysia dan/atau di tempat lain
Syarikat bersekutu TNB Engineering
Corporation Sdn Bhd
Abraj Cooling LLC 49% 0% Pembinaan stesen penyejukan kawasan Emiriyah Arab
untuk kerja yang dikontrakkan Bersatu
18 PELABURAN
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Saham tidak tercatat, pada kos 39.7 75.7 39.7 75.7
Saham pinjaman tidak bercagar tidak tercatat, pada kos 0 0 59.4 59.4

39.7 75.7 99.1 135.1
Peruntukan bagi penurunan nilai:
saham tidak tercatat (1.7) (37.7) (1.7) (37.7)
saham pinjman tidak bercagar tidak tercatat 0 0 (59.4) 0

38.0 38.0 38.0 97.4

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 252
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
19 PENGHUTANG JANGKA PANJANG
Syarikat
2009 2008
RMjuta RMjuta
Jumlah dihutang oleh subsidiari 525.0 613.3

Jumlah dihutang oleh subsidiari merangkumi pendahuluan dan lain-lain penerimaan daripada TNB Liberty Power Limited (TLPL) dan TNB Power Daharki
Ltd (TPD) masing-masing berjumlah RM54.9 juta (2008: RM52.8 juta) dan RM470.1 juta (2008: RM560.5 juta).
Jumlah ini adalah tidak bercagar dan Syarikat telah memberikan aku janji kepada subsidiari untuk tidak menarik semula jumlah tersebut dalam tempoh
12 bulan daripada tarikh kunci kira-kira. Jumlah dihutang oleh TLPL adalah bebas daripada faedah. Jumlah dihutang oleh TPD dikenakan kadar faedah
antara 3.2% hingga 7.4% (2008: 4.2% hingga 8.4%) setahun.
20 ASET BUKAN SEMASA DIPEGANG UNTUK JUALAN
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Kos/Penilaian
Pembukaan pada 1 September 14.7 126.4 14.1 57.2
Amaun terpindah daripada hartanah, loji
& kelengkapan (Nota 13) 49.9 20.4 49.9 20.4
Amaun terpindah daripada pajakan
operasi prabayar (Nota 14) 0.5 3.0 0.5 3.0
Amaun terpindah kepada hartanah, loji
& kelengkapan (Nota 13) (8.0) 0 (8.0) 0
Amaun terpindah kepada pajakan operasi
prabayar (Nota 14) (0.1) 0 (0.1) 0
Amaun terpindah daripada pelaburan dalam
syarikat bersekutu (Nota (17) 0 0.6 0 0
Pelupusan (35.8) (135.7) (35.6) (66.5)

Penutupan pada 31 Ogos 21.2 14.7 20.8 14.1

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 253
20 ASET BUKAN SEMASA DIPEGANG UNTUK JUALAN (SAMB.)
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Susut Nilai/Pelunasan
Pembukaan pada 1 September 0.6 1.4 0.6 1.4
Amaun terpindah daripada hartanah, loji
& kelengkapan (Nota 13) 3.0 0 3.0 0
Amaun terpindah daripada pajakan
operasi prabayar (Nota 14) 0.1 1.9 0.1 1.9
Amaun terpindah kepada pajakan operasi
prabayar (Nota 14) (0.1) 0 (0.1) 0
Pelupusan (2.0) (2.7) (2.0) (2.7)

Penutupan pada 31 Ogos 1.6 0.6 1.6 0.6

Amaun buku bersih
Pada 31 Ogos 19.6 14.1 19.2 13.5

Tahun ini, Syarikat telah menandatangani beberapa perjanjian jualan dan belian dengan beberapa pihak, di mana pelupusan masih dalam
peringkat urusan.
21 INVENTORI
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Bahan mentah, bahan api dan barang gunaan 1,880.6 2,133.4 1,043.3 1,158.3
Kerja dalam pelaksanaan 64.7 61.0 0 0
Barang siap 10.4 35.9 0 0

1,955.7 2,230.3 1,043.3 1,158.3

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 254
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
22 PENGHUTANG, DEPOSIT DAN PENDAHULUAN
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Penghutang perdagangan 2,954.1 2,501.1 2,131.8 1,702.4
Ditolak: Peruntukan bagi hutang ragu (486.3) (418.4) (397.1) (342.8)

2,467.8 2,082.7 1,734.7 1,359.6

Penghutang boleh dicaj 73.9 67.6 73.9 58.7
Ditolak: Peruntukan bagi hutang ragu (73.9) (64.8) (73.9) (54.3)

0 2.8 0 4.4

Pendahuluan/pinjaman warga kerja 506.7 566.5 505.0 562.5
Pendahuluan kepada kontraktor 150.6 193.6 55.6 133.8
Deposit dan pendahuluan 133.7 67.3 25.1 24.7
Penghutang lain 515.3 539.3 174.2 207.1

1,306.3 1,366.7 759.9 928.1

3,774.1 3,452.2 2,494.6 2,292.1

Dasar kredit Kumpulan dan Syarikat adalah memberikan tempoh kredit selama 30 hari (2008: 30 hari) kepada penghutang perdagangan. Kumpulan tidak
mempunyai tumpuan risiko kredit penting yang besar selain daripada penghutang perdagangan perniagaan dan kediaman kerana mempunyai pangkalan
pelanggan yang pelbagai. Semua risiko kredit dan perolehan semula berkaitan dengan penghutang telah diperuntukkan di dalam penyata kewangan.
Pendahuluan/pinjaman warga kerja meliputi pinjaman perumahan dan kereta anggota kerja berjumlah RM441.7 juta (2008: RM490.6 juta) yang tidak dapat
direalisasikan dalam tempoh 12 bulan.
23 JUMLAH DIHUTANG OLEH/(KEPADA) SUBSIDIARI
Jumlah dihutang oleh SESB dikenakan kadar faedah 6.0% (2007: 6.0%) setahun, tidak bercagar dan tidak mempunyai tempoh bayaran balik yang tetap.
Jumlah dihutang oleh TNB Coal International Ltd dikenakan kadar faedah 7% (2008: 7.0%) setahun.
Jumlah dihutang oleh/(kepada) semua subsidiari lain adalah tidak bercagar, tanpa faedah dan tidak mempunyai tempoh bayaran balik yang tetap.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 255
24 PELABURAN JANGKA PENDEK
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Waran tercatat, pada kos 12.6 12.6 12.6 12.6

Nilai pasaran waran tercatat 23.8 15.0 23.8 15.0

25 SEKURITI BOLEH NIAGA
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tercatat di Malaysia, pada kos:
Saham 27.1 27.1 27.1 27.1
Ditolak: Peruntukan bagi penurunan nilai (18.8) (18.6) (18.8) (18.6)

8.3 8.5 8.3 8.5

Nilai pasaran 8.3 8.5 8.3 8.5

26 DEPOSIT, BAKI BANK DAN TUNAI
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tunai dalam tangan dan di bank 639.3 1,260.8 371.0 463.2
Deposit dengan bank berlesen 5,524.6 4,122.4 4,818.8 3,749.7
Deposit dengan syarikat kewangan berlesen 0.0 0.7 0.0 0.0

6,163.9 5,383.9 5,189.8 4,212.9

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 256
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
26 DEPOSIT, BAKI BANK DAN TUNAI (SAMB.)
Kadar faedah setahun untuk deposit, baki bank dan wang tunai yang berkuatkuasa pada tarikh kunci kira-kira adalah seperti berikut:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
% % % %
Deposit dengan bank dan syarikat kewangan berlesen 1.77 3.61 3.52 3.75 2.07 2.48 3.52 3.75
Baki bank 0.13 1.80 0.13 1.50 0.13 1.80 0.13 0.50
Deposit dengan bank berlesen dipegang dalam pasaran wang jangka pendek. Deposit mempunyai tempoh matang antara 7 hingga 94 hari (2008: 6 hingga
448 hari) bagi Kumpulan dan Syarikat.
Deposit Kumpulan dan Syarikat pada akhir tahun kewangan mempunyai tempoh matang purata 39 hari (2008: 31 hari).
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tunai dan bersamaan tunai pada akhir tahun kewangan meliputi:
Tunai dalam tangan dan di bank 639.3 1,260.8 371.0 463.2
Deposit dengan bank berlesen 5,524.6 4,122.4 4,818.8 3,749.7
Deposit dengan syarikat kewangan 0 0.7 0 0
Tunai di bank dipegang sebagai amanah* (17.9) (205.9) 0 0
Akaun rizab hutang** (236.7) (236.2) 0 0

5,909.3 4,941.8 5,189.8 4,212.9

* Deposit dan tunai di bank dipegang sebagai amanah adalah berhubung dengan geran dan deposit yang diberi kepada sebuah subsidiari oleh Kerajaan
Malaysia untuk projek modal dan dana latihan khusus.
** Akaun rizab hutang adalah berkaitan dengan deposit yang ditempatkan di institusi kewangan berlesen sebagai sebahagian obligasi jaminan untuk
pembiayaan bon.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 257
27 PEMIUTANG
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Pemiutang perdagangan 4,149.7 3,999.7 3,354.9 3,059.6
Faedah terakru ke atas pinjaman 535.6 506.0 198.2 202.6
Tanggungan gaji 201.1 258.3 189.1 241.8
Deposit 21.8 39.7 16.4 35.0
Pemiutang dan akruan lain 695.8 383.7 194.0 195.3

5,604.0 5,187.4 3,952.6 3,734.3

Tempoh kredit pemiutang perdagangan bagi Kumpulan dan Syarikat berbeza-beza dari 30 hingga 60 hari (2008: 30 hingga 60 hari), bergantung kepada
terma kontrak.

28 PINJAMAN JANGKA PENDEK
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Bahagian pinjaman yang perlu dibayar balik dalam tempoh satu tahun
(Nota 29) tak bercagar 652.8 653.1 401.8 400.9
bercagar 264.8 239.9 0 0

917.6 893.0 401.8 400.9
Pinjaman jangka pendek bercagar 219.6 140.0 0 0
tak bercagar 4.3 5.6 0 0
Penerimaan jurubank 16.4 19.7 0 0

1,157.9 1,058.3 401.8 400.9

Pinjaman jangka pendek membawa faedah pada kadar antara 0.75% hingga 18.00% (2008: 0.75% hingga 8.25%) setahun untuk Kumpulan dan dari 0.75%
hingga 6.40% (2008: 0.75% hingga 6.40%) untuk Syarikat. Termasuk dalam pinjaman jangka pendek Kumpulan ialah stok pinjaman dipegang oleh Syarikat
dalam subsidiari yang mana membawa kadar kupon 15.00% setahun.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 258
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
29 PINJAMAN
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
Nota RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tidak bercagar
Pinjaman berpenggal (a) 10,824.1 10,142.2 8,437.1 7,767.8
Bon (b) 6,342.5 6,961.5 5,115.2 5,781.3
Sekuriti Pendapatan (c) 1,500.0 1,559.2 1,500.0 1,559.2
Amaun dihutang kepada Cagamas Berhad 121.9 138.5 121.9 138.5
Stok Pinjaman Tidak Bercagar Boleh Tebus 357.0 365.0 0 0

19,145.5 19,166.4 15,174.2 15,246.8
Bercagar
Pinjaman berpenggal (a) 774.2 714.7 0 0
Bon (b) 2,456.0 2,694.0 0 0

22,375.7 22,575.1 15,174.2 15,246.8

Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Perlu dibayar dalam tempoh setahun termasuk di bawah
pinjaman jangka pendek (Nota 28) 917.6 893.0 401.8 400.9
Perlu dibayar selepas satu tahun:
Selepas satu dan sehingga dua tahun 2,233.6 874.6 1,702.5 361.2
Selepas dua dan sehingga lima tahun 4,490.2 6,103.0 2,947.0 4,549.4
Selepas lima dan sehingga sepuluh tahun 5,122.0 5,356.4 1,541.4 1,689.5
Selepas sepuluh dan sehingga dua puluh tahun 7,805.7 7,722.0 7,242.7 7,058.0
Selepas dua puluh dan sehingga tiga puluh tahun 1,411.2 1,043.1 983.0 628.9
Selepas tiga puluh tahun 395.4 583.0 355.8 558.9

21,458.1 21,682.1 14,772.4 14,845.9
22,375.7 22,575.1 15,174.2 15,246.8

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 259
29 PINJAMAN (SAMB.)
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Nilai buku bersih hartanah, loji dan kelengkapan yang dicagar sebagai sandaran bagi pinjaman berpenggal:
(i) Jentera dan kelengkapan 2,549.4 2,651.4
(ii) Bangunan 773.2 802.5

3,322.6 3,453.9

Pinjaman berpenggal tidak bercagar Syarikat termasuk RM13.4 juta (2008: RM14.7 juta) yang perlu dibayar kepada Kerajaan Malaysia dan RM4,437.7 juta
(2008: RM3,571.4 juta) yang dijamin oleh Kerajaan Malaysia.
(a) Pinjaman berpenggal
Butiran pinjaman berpenggal dengan instrumen kewangan derivatif adalah seperti berikut:
(i) PINJAMAN BERPENGGAL 30 TAHUN JPY26.0 BILION
Pada 30 Mac 2004, TNB Capital (L) Ltd (TNBCL) telah membuat pinjaman tidak bercagar 30 tahun JPY26.0 bilion, dengan membayar faedah
dalam USD pada kadar tetap. Pinjaman ini akan matang pada 13 April 2034. Pinjaman ini ialah pinjaman berlunas yang mana jumlah pokoknya
perlu dibayar dalam 20 ansuran setara. Pembayaran balik yang pertama bermula pada 13 April 2015. Faedahnya dibayar setiap enam bulan pada
13 April dan 13 Oktober setiap tahun bermula dari 13 Oktober 2005. Bakinya setakat 31 Ogos 2009 ialah RM976.0 juta (200: RM812.5 juta).
Spread opsyen beli JPY niaga hadapan
Pada April 2004, TNBCL menandatangani Perjanjian Opsyen Mata Wang dengan jumlah nosional JPY26.0 bilion sebagai lindungan nilai ke
atas Pinjaman Berpenggal yang diambilnya. Urus niaga ini membolehkan TNBCL mengurangkan pendedahannya kepada kerugian yang mungkin
terbit daripada kadar turun naik yang ketara ke atas kadar tukaran USD/JPY berhubung dengan Pinjaman Berpenggal di atas.
(ii) PINJAMAN BERPENGGAL 5 TAHUN JPY11.0 BILION
Pada 13 Disember 2004, Syarikat telah menandatangani pinjaman tidak bercagar 5 tahun JPY11.0 bilion, dengan membayar faedah pada kadar
terapung. Pinjaman akan matang pada 4 Januari 2010. Pinjaman ini adalah satu pinjaman pelunasan di mana jumlah pokok perlu dibayar
dalam 10 ansuran setara setiap enam bulan. Pembayaran pertama pinjaman bermula 4 Julai 2005. Translasi Ringgit Malaysia bagi pinjaman
pada 31 Ogos 2009 yang selaras dengan dasar perakaunan Syarikat adalah bersamaan dengan RM41.3 juta (2008: RM103.1 juta).
Swap mata wang bersilang JPY-MYR (CSS)
Pada Oktober 2006, TNB menandatangani perjanjian CSS yang membolehkan TNB menerima kadar faedah terapung dalam JPY dan membayar
satu kadar tetap 4.23% dalam Ringgit Malaysia. Prinsip nosional saling ganti adalah JPY7.7 bilion. Kesan transaksi ini adalah untuk
menetapkan kadar faedah yang perlu dibayar ke atas pinjaman dan mengurangkan pendedahan TNB kepada kerugian yang mungkin timbul
daripada turun naik kadar tukaran mata wang asing dan kadar faedah berkaitan dengan pinjaman.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 260
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
29 PINJAMAN (SAMB.)
(a) Pinjaman berpenggal (Samb.)
(iii) PINJAMAN BERPENGGAL 9 TAHUN USD503.0 JUTA (PINJAMAN ECA)
Pada 30 Ogos 2006, Syarikat telah menggantikan pinjaman kepada TNB Capital (L) Ltd. (TNBCL), sebuah subsidiari milik penuh TNB. Pinjaman
ini dijamin oleh Syarikat dan diiktiraf sebagai pinjaman antara syarikat, iaitu di antara Syarikat dan TNBCL. Pinjaman ini ialah pinjaman berlunas
yang mana prinsipalnya perlu dibayar dalam 17 ansuran setara setiap enam bulan dan akan matang pada 28 Februari 2015. Pembayaran balik
pertama pinjaman ini adalah pada 28 Februari 2007. Baki setakat 31 Ogos 2009 ialah RM1,251.8 juta (2007: RM1,405.8 juta).
Swap Kadar Faedah (IRS)
Syarikat telah menandatangani perjanjian IRS pada 10 Oktober 2008 dengan tempoh kuat kuasa dari 15 Oktober 2008 hingga 28 Februari 2015
yang membuatkannya layak menerima kadar faedah terapung, dan memerlukannya membayar kadar faedah tetap 3.76% pada jumlah pokok
nosional agregat USD384.6 juta.
Kesan dari urus niaga ini ialah menetapkan dengan berkesan kadar faedah yang perlu dibayar untuk pinjaman.
(b) Bon
Maklumat bon dengan instrumen derivatif kewangan tertentu adalah seperti berikut:
(i) SEKURITI PENDAPATAN BOLEH DITUKAR 5 TAHUN RM200.00 JUTA (CRIS)
Pada 11 Mei 2004, Syarikat menerbitkan CRIS 3.05% berjumlah RM200.0 juta.
Pemegang-pemegang CRIS mempunyai hak pada bila-bila masa sepanjang tempoh pertukaran untuk mengubah kesemua atau mana-mana
bahagian CRIS kepada saham biasa dibayar penuh Syarikat pada kadar harga pertukaran.
Pada 28 Februari 2006, harga pertukaran CRIS telah diubah suai daripada RM11.47 sesaham kepada RM9.18 sesaham ekoran terbitan isu bonus.
CRIS telahpun matang pada 8 Mei 2009.
(ii) SEKURITI PINJAMAN ISLAM BAI BITHAMIN AJIL (BaIDS)
Pada 28 Jun 2004, Kapar Energy Ventures Sdn Bhd (KEV), sebuah subsidiari TNB memperoleh BaIDS bernilai RM3,402.0 juta untuk membiayai
pengambilalihan Stesen Janaelektrik Sultan Salahuddin Abdul Aziz. Tempoh bagi Kemudahan BaIDS tersebut dalam lingkungan dari 1 hingga
15 tahun dengan kadar keuntungan sebanyak 3.65% hingga 8.70% setahun.
BaIDS dicagar dengan cara berikut:
(i) Caj ke atas tanah pajakan KEV. Caj tanah pajakan tersebut tidak dikuatkuasakan setakat 31 Ogos 2008.
(ii) Debentur ke atas aset dan hartanah KEV dan penyerahan semua hak, kepentingan hak milik dan manfaat di bawah dokumen projek,
insurans yang dipindah milik dan akaun khas untuk mencagar pembayaran dan pembayaran balik jumlah yang bercagar.
(iii) Perjanjian Perkongsian Keutamaan dan Jaminan.
Terma BaIDS memerlukan deposit ditempatkan dalam akaun rizab pinjaman dengan bank berlesen untuk memenuhi keperluan penjelasan
pinjaman. Terma BaIDS juga memerlukan KEV mengekalkan perjanjian kewangan tertentu.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 261
29 PINJAMAN (SAMB.)
(c) Sekuriti Pendapatan
Sekuriti Pendapatan Tetap (FIS)
FIS terdiri daripada kedua-dua bon boleh tebus dan Saham Keutamaan Boleh Tebus (RPS), yang mana butirannya adalah seperti berikut:
(i) 1,500 bon 10 tahun tidak bercagar boleh tebus (Bon) yang membawa nilai agregat nominal RM999.0 juta setiap satu yang diterbitkan pada
100% daripada nilai nominal (dalam denominasi RM999,000.0 setiap satu), dengan kupon boleh asing yang mewakili faedah ke atas Bon.
Bon-bon tersebut adalah untuk ditebus pada nilai setara dalam dua bahagian dengan penebusan berjumlah RM999.0 juta dan RM499.5 juta
masing-masing pada 16 Ogos 2011 dan 19 September 2011, dan;
(ii) 1,000 RPS Kelas A bernilai RM1.00 setiap satu, diterbitkan pada nilai premium RM999.0 sesaham dan 500 RPS Kelas B bernilai RM1.00 setiap
satu, diterbitkan pada nilai premium RM999.0 sesaham. Kedua-dua kelas RPS boleh ditebus pada RM1,000 setiap satu pada opsyen Syarikat
bila-bila masa pada atau selepas 16 Ogos 2011 dan 19 September 2011, masing-masing bagi RPS Kelas A dan Kelas B. Jika RPS Kelas A
dan Kelas B masing-masing tidak ditebus selewat-lewatnya pada 16 Ogos 2011 dan 19 September 2011, bayaran tambahan berjumlah RM1.0
juta dikenakan ke atas bahagian pertama dan RM0.5 juta ke atas bahagian kedua harus dibayar di bawah pembayaran akhir Kupon Bon bagi
setiap bahagian.
Dengan menggunakan Sistem Cukai Setingkat, Syarikat kini membuat pembayaran kupon ke atas FIS dan bukannya pembayaran dividen.
Faedah yang perlu dibayar di bawah Kupon Bon ialah RM94.5 juta setahun dan perlu dibayar setiap enam bulan.
FIS ini dikelaskan sebagai instrumen pinjaman dan kerana itu ia dilaporkan sebagai tanggungan.
30 DEPOSIT PELANGGAN
Pelanggan (kecuali anggota kerja dan jabatan/agensi Kerajaan) adalah diminta untuk membayar deposit dengan jumlah yang mencukupi untuk membayar
caj untuk bekalan tenaga selama dua bulan seperti yang dibenarkan di bawah undang-undang Peraturan Pemegang Lesen (Pindaan) 2002. Kegagalan
menjelaskan deposit mengikut tempoh yang ditetapkan boleh menyebabkan bekalan kepada pelanggan boleh ditamatkan, bergantung kepada syarat-syarat
yang ditetapkan dalam Peraturan.
TNB dan SESB akan membayar jumlah bersamaan dengan 5% setahun ke atas jumlah deposit tunai yang dibayar sebagai rebat, berdasarkan kadar purata,
pada bulan Januari setiap tahun.
31 FAEDAH PEKERJA
Pergerakan pada tahun kewangan ini dalam jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira yang disatukan adalah seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Kumpulan
Pada 1 September 2007 1,136.2 1,594.4 2,730.6
Dicaj kepada penyata pendapatan 246.6 423.0 669.6
Caruman dan manfaat dibayar (136.3) (139.1) (275.4)

Pada 31 Ogos 2008 1,246.5 1,878.3 3,124.8
Dicaj kepada penyata pendapatan 258.5 439.1 697.6
Caruman dan manfaat dibayar (181.0) (170.8) (351.8)

Pada 31 Ogos 2009 1,324.0 2,146.6 3,470.6
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 262
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
31 FAEDAH PEKERJA (SAMB.)
Jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira disatukan dianalisis seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Pada 31 Ogos 2008
Nilai semasa obligasi 2,211.9 3,185.9 5,397.8
Nilai saksama aset pelan (615.1) 0 (615.1)

Nilai semasa obligasi tidak bertabung 1,596.8 3,185.9 4,782.7
Kerugian aktuari tak diiktiraf (62.0) (0) (62.0)
Kos perkhidmatan lepas yang tidak diiktiraf (294.9) (1,307.6) (1,602.5)
Lain-lain 6.6 0 6.6

Tanggungan dalam kunci kira-kira 1,246.5 1,878.3 3,124.8

Pada 31 Ogos 2009
Nilai semasa obligasi 2,378.4 3,320.6 5,699.0
Nilai saksama aset pelan (720.4) 0 (720.4)

Nilai semasa obligasi tidak bertabung 1,658.0 3,320.6 4,978.6
Kerugian aktuari tidak diiktiraf (287.6) (1,174.0) (1,461.6)
Kos perkhidmatan lepas yang tidak diiktiraf (46.4) 0 (46.4)

Tanggungan dalam kunci kira-kira 1,324.0 2,146.6 3,470.6

Perbelanjaan yang diiktiraf dalam penyata pendapatan disatukan dianalisis seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Kumpulan
2008
Kos perkhidmatan semasa 133.9 22.1 156.0
Kos faedah 130.5 207.1 337.6
Jangkaan pulangan dari aset pelan (33.5) 0 (33.5)
Kerugian aktuari diiktiraf 0 193.8 193.8
Kos perkhidmatan lepas 15.5 0 15.5
Lain-lain 0.2 0 0.2

Jumlah, termasuk dalam kos anggota kerja 246.6 423.0 669.6

Pulangan sebenar dari aset pelan (86.1) 0 (86.1)

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 263
31 FAEDAH PEKERJA (SAMB.)
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

2009
Kos perkhidmatan semasa 133.0 4.8 137.8
Kos faedah 141.4 223.9 365.3
Jangkaan pulangan dari aset pelan (38.9) 0 (38.9)
Kerugian aktuari diiktiraf 7.5 209.2 216.7
Kos perkhidmatan lepas 15.5 0 15.5
Lain-lain 0 1.2 1.2

Jumlah, termasuk dalam kos anggota kerja 258.5 439.1 697.6

Pulangan sebenar dari aset pelan (46.2) 0 (46.2)

Caj kepada penyata pendapatan telah dimasukkan ke dalam perbelanjaan pentadbiran.
Asas andaian aktuari yang diguna berhubung dengan pelan ganjaran bertakrif Kumpulan adalah seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan
% %

Kumpulan
Pada 31 Ogos 2008
Kadar diskaun 6.5 7.1
Jangkaan pulangan dari aset pelan 6.0 0
Jangkaan kadar kenaikan gaji 6.0 0
Inflasi kos perubatan
pesakit dalam N/A 7.0
pesakit luar N/A 5.5

Pada 31 Ogos 2009
Kadar diskaun 6.5 7.1
Jangkaan pulangan dari aset pelan 6.0 0
Jangkaan kadar kenaikan gaji 6.0 0
Inflasi kos perubatan
pesakit dalam N/A 7.0
pesakit luar N/A 5.5

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 264
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
31 FAEDAH PEKERJA (SAMB.)
Pergerakan dalam jumlah yang diiktiraf pada tahun kewangan dalam kunci kira-kira Syarikat adalah seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Syarikat
Pada 1 September 2007 1,123.6 1,503.8 2,627.4
Dicaj kepada penyata pendapatan 245.1 400.9 646.0
Caruman dan bayaran faedah (135.3) (139.0) (274.3)

Pada 31 Ogos 2008 1,233.4 1,765.7 2,999.1
Dicaj kepada penyata pendapatan 259.1 414.6 673.7
Caruman dan bayaran faedah (180.2) (170.9) (351.1)

Pada 31 Ogos 2009 1,312.3 2,009.4 3,321.7

Jumlah yang diiktiraf dalam kunci kira-kira Syarikat dianalisis seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Pada 31 Ogos 2008
Nilai semasa obligasi 2,205.2 3,073.3 5,278.5
Nilai saksama aset pelan (615.1) 0 (615.1)

Nilai semasa obligasi tidak bertabung 1,590.1 3,073.3 4,663.4
Kerugian aktuari tidak diiktiraf (294.8) (1,307.6) (1,602.4)
Kos perkhidmatan lepas tidak diiktiraf (61.9) 0 (61.9)

Tanggungan dalam kunci kira-kira 1,233.4 1,765.7 2,999.1

Pada 31 Ogos 2009
Nilai semasa obligasi 2,361.7 3,183.4 5,545.1
Nilai saksama aset pelan (717.1) 0 (717.1)

Nilai semasa obligasi tidak bertabung 1,644.6 3,183.4 4,828.0
Kerugian aktuari tidak diiktiraf (285.9) (1,174.0) (1,459.9)
Kos perkhidmatan lepas tidak diiktiraf (46.4) 0 (46.4)

Tanggungan dalam kunci kira-kira 1,312.3 2,009.4 3,321.7

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 265
31 FAEDAH PEKERJA (SAMB.)
Perbelanjaan diiktiraf dalam penyata pendapatan Syarikat dianalisis seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

Syarikat
2008
Kos perkhidmatan semasa 132.6 0 132.6
Kos faedah 130.5 207.1 337.6
Jangkaan pulangan dari aset pelan (33.5) 0 (33.5)
Kerugian aktuari diiktiraf 0 193.8 193.8
Kos perkhidmatan lepas 15.5 0 15.5

Jumlah, termasuk dalam kos anggota kerja 245.1 400.9 646.0

Pulangan sebenar dari aset pelan 86.1 0 86.1

Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan Jumlah
RMjuta RMjuta RMjuta

2009
Kos perkhidmatan semasa 134.2 0 134.2
Kos faedah 140.6 214.5 355.1
Jangkaan pulangan dari aset pelan (38.6) 0 (38.6)
Kerugian aktuari diiktiraf 7.4 200.1 207.5
Kos perkhidmatan lepas 15.5 0 15.5

Jumlah, termasuk dalam kos anggota kerja 259.1 414.6 673.7

Pulangan sebenar dari aset pelan 46.2 0 46.2

Caj kepada penyata pendapatan telah dimasukkan ke dalam perbelanjaan pentadbiran.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 266
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
31 FAEDAH PEKERJA (SAMB.)
Andaian aktuari utama yang digunakan berhubung dengan pelan ganjaran bertakrif Syarikat adalah seperti berikut:
Pelan ganjaran Pelan perubatan
persaraan persaraan
% %

Syarikat
Pada 31 Ogos 2008
Kadar diskaun 6.5 7.1
Jangkaan pulangan bagi aset pelan 6.0 N/A
Jangkaan kadar kenaikan gaji 6.0 N/A
Inflasi kos perubatan
pesakit dalam N/A 8.0
pesakit luar N/A 5.0

Pada 31 Ogos 2009
Kadar diskaun 6.5 7.1
Jangkaan pulangan bagi aset pelan 6.0 0
Jangkaan kadar kenaikan gaji 6.0 0
Inflasi kos perubatan
pesakit dalam N/A 8.0
pesakit luar N/A 5.0

32 CUKAI TERTUNDA
Aset dan tanggungan cukai tertunda diimbangi apabila terdapat hak perundangan yang boleh dikuatkuasakan untuk menolak selesai aset cukai semasa
terhadap tanggungan cukai semasa dan apabila cukai tertunda tersebut berkait dengan undang-undang cukai yang sama. Jumlah berikut, ditentukan
selepas pengimbangan yang sewajarnya, ditunjukkan dalam kunci kira-kira:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Tanggungan cukai tertunda:
tertakluk kepada cukai pendapatan korporat (6,640.4) (6,337.4) (5,745.1) (5,499.3)

Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 267
32 CUKAI TERTUNDA (SAMB.)
Pergerakan pada tahun kewangan berkaitan dengan cukai tertunda adalah seperti berikut:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Pada awal tahun kewangan (6,337.4) (6,274.4) (5,499.3) (5,524.8)
(Dicaj)/dikredit kepada penyata pendapatan:
hartanah, loji dan kelengkapan (401.9) (99.5) (332.1) (13.7)
kerugian cukai tidak digunakan 12.6 0 0 0
peruntukan dan elaun 86.3 36.5 86.3 39.2
(303.0) (63.0) (245.8) 25.5

Pada akhir tahun kewangan (6,640.4) (6,337.4) (5,745.1) (5,499.3)

Tertakluk kepada cukai pendapatan
Aset cukai tertunda (sebelum pengimbangan)
Peruntukan dan elaun 926.5 840.2 924.1 837.8
Kerugian cukai tidak digunakan 14.3 1.7 0 0
Hartanah, loji dan kelengkapan 321.6 486.4 0 0
Pengimbangan (1,262.4) (1,328.3) (924.1) (837.8)

Aset cukai tertunda (selepas pengimbangan) 0 0 0 0

Tanggungan cukai tertunda (sebelum pengimbangan)
Hartanah, loji dan kelengkapan (7,902.8) (7,665.7) (6,669.2) (6,337.1)
Pengimbangan 1,262.4 1,328.3 924.1 837.8

Tanggungan cukai tertunda (selepas pengimbangan) (6,640.4) (6,337.4) (5,745.1) (5,499.3)


Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 268
NOTA KEPADA PENYATA KEWANGAN (SAMB.)
31 Ogos 2009
32 CUKAI TERTUNDA (SAMB.)
Jumlah perbezaan sementara yang boleh ditolak dan kerugian cukai yang tidak digunakan (kedua-duanya tidak mempunyai tarikh luput) yang mana aset
cukai tertunda tidak diiktiraf dalam kunci kira-kira adalah seperti berikut:
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Perbezaan sementara boleh ditolak 1,349.9 1,338.8 0 0
Kerugian cukai 1,327.5 1,184.2 0 0

33 PENDAPATAN TERTUNDA
Kumpulan Syarikat
2009 2008 2009 2008
RMjuta RMjuta RMjuta RMjuta
Pada awal tahun kewangan 2,899.4 2,803.5 2,580.8 2,504.7
Diterima pada tahun kewangan 409.2 441.0 353.5 383.7
Pelepasan kepada penyata pendapatan (Nota 4) (356.4) (345.1) (317.2) (307.6)

Pada akhir tahun kewangan 2,952.2 2,899.4 2,617.1 2,580.8

34 GERAN PEMBANGUNAN KERAJAAN
Kumpulan
2009 2008
RMjuta RMjuta
Pada awal tahun kewangan 563.6 620.5
Diterima pada tahun kewangan 60.8 0
Pelepasan penyata pendapatan (Nota 7) (44.6) (56.9)

Pada akhir tahun kewangan 579.8 563.6

Geran pembangunan Kerajaan adalah berhubung dengan geran modal yang diterima oleh Sabah Electricity Sdn Bhd untuk modal projek di Negeri
Sabah.
Tenaga Nasional Berhad Laporan Tahunan 2009 269
35 MODAL SAHAM
Kumpulan dan Syarikat
2009 2008
RM RM
Dibenarkan:
Saham biasa bernilai RM1.00 sesaham 5,000,000,000 5,000,000,000
Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus bernilai
RM1.00 sesaham 1 1
Saham Keutamaan Boleh Tebus Kelas A bernilai
RM1.00 sesaham
Pada awal/akhir tahun kewangan 1,000 1,000
Saham Keutamaan Boleh Tebus Kelas B bernilai
RM1.00 sesaham
Pada awal/akhir tahun kewangan 500 500
Diterbit dan dibayar sepenuhnya:
Saham biasa bernilai RM1.00 sesaham 4,337,054,795 4,334,518,345
Saham Keutamaan Hak Istimewa Boleh Tebus bernilai
RM1.00 sesaham 1 1
Jumlah modal saham diterbit dan dibayar sepenuhnya
pada akhir tahun kewangan 4,337,054,796 4,334,518,346
Pergerakan terbitan saham biasa bernilai RM1.00 sesaham
Pada awal tahun kewangan 4,334,518,3