Anda di halaman 1dari 6

Psycholoog NIP = psycholoog NIX

Er bestaan in Nederland vele organisaties van en voor psychologen. Een van die organisaties
is het Nederlands Instituut van Psychologen, afgekort het NIP. Het bestaat al vanaf 193. Het
groeide uit in de !"#er $aren tot een organisatie %et een viertal secties, te &eten die van
'e(ondheids(org, )eugd, Intersector en *rbeid + ,rganisatie Het aantal leden groeide uit tot
(o-n 13.""", &aarvan ./0 vrou&. 1e grote %eerderheid bestaat uit psychologen in
loondienst bi$ overheidsinstellingen of bi$ psychologische dienstverlening en onder&i$s
2se%i#overheid3, %eestal stichtingen als ''4#instellingen, )eugd(org, schoolbegeleiding
etc..1e vri$gevestigde leden vor%en een kleine subgroep. 5erkende leden betalen $aarli$ks 6
7"" contributie, inclusief abonne%ent op het %aandblad 8de Psycholoog-26 ./,#3
1e(e contributie &ordt besteed aan de 7 genoe%de sectoren, aan 8de Psycholoog-, test(aken,
bestuurli$ke en beleids(aken, serviceverlening 2o.a. belangenbehartiging voor leden en
ledengroepen, voorlichting, &erkgelegenheid, cao#(aken3 en k&aliteitsont&ikkeling 2ethische
(aken, tuchtcolleges, 9estuursco%%issie Ethische 4aken3
Ik &il het hier hebben over serviceverlening respectieveli$k k&aliteitsont&ikkeling en de
gevolgen daarvan voor de belangen van de (orgverlenende NIP#leden.
Serviceverlening
1e laatste :" $aar is er veel gebeurd bi$ de financiering door 4orgver(ekeraars van
psychologen (orgverlening. Het beleid van %inister ;chippers en haar voorgangers heeft ertoe
geleid dat psychologen er in de prakti$k toe &erden ged&ongen contracten te sluiten %et
(orgver(ekeraars. 1e clienten van psychologen die geen contracten afsloten &erden sterk
gekort op de vergoeding, &aardoor (i$ flink %oeten bi$betalen. 9i$ %enige (orgver(ekering
kostte (elfs dat nog buitenge&oon veel %oeite. 1e helpdesks bleken vaak niet eens over de
infor%atie te beschikken of niet#gecontracteerde psychologen &el voldeden aan de rechten
o% het vak uit te %ogen oefenen. 1aarenboven &eigerden de 2voor 9/03 gecontracteerde
huisartsen nogal eens door te ver&i$(en naar niet#gecontracteerde psychologen.
1e(e door regeringsbeleid en (orgver(ekeringen ontstane situatie leidde en leidt bi$ de niet#
gecontracteerde psychologen 2vaak NIP#leden3 tot discri%inatie en %arktvervalsing. In die
%ate dat (elfs een aantal vri$gevestigden hun prakti$k %oesten sluiten.<ooral de =eenpitters>
onder de (orgpsychologen (i$n uiterst k&etsbaar o%dat (i$ niet beschikken over de reserves
van de grotere prakti$ken.
Het enige dat het NIP heeft onderno%en voor haar leden is aandringen op deelna%e aan een
visitatietra$ect ter doorlichting van (elfstandige prakti$khouders o% hen aan te passen aan de
door de (orgver(ekeraars gestelde contracteisen. En op : $anuari :"11 organiseerde het NIP
op aandringen van de actiegroep http?@@contractvri$epsycholoog.nl@ de =Invitational
Aonference over 19A-s> die een lof(ang bleek te (i$n op het gebruik van 19A-s en
aanpassing van NIP#leden aan de contract#d&ang van (orgver(ekeraars. ,ngeloofli$ke
%iskleunen voor een instelling die er $uist op uit had %oeten (i$n haar psychologen te
bescher%en in hun beroeps%atige onafhankeli$kheid tegenover de %acht van de
(orgver(ekeraars.
Het NIP is pas heel laat over de proble%atiek van onderschikking aan (orgver(ekeraars gaan
nadenken en toen (i$ uiteindeli$k tot handelen over &ilde gaan =%oest (i$ op een ri$dende trein
springen>, (oals Huib van 1is van 2sector 'e(ondheids(org NIP3 in diverse fora naar voren
heeft gebracht. En tot op heden &i$st er &einig %eer op dat (i$ iets %eer heeft onderno%en
dan de sa%en&erking %et andere psychologenorganisaties. 4i$ heeft (Blf gCen stappen ge(et
o% haar leden structureel en actief te bescher%en tegen de over%acht van het
(orgver(ekerings%onopolie %et de daar%e verbonden ti$drovende 19A#financiering. En
natuurli$k niet te vergeten de daar%ee &eer verbonden verbreking van de privacy van de
clientBle van de betreffende psychologen. En bedenkt u &el, het niet langer bescher%en van
de privacy van een psychose ligt %aatschappeli$k veel gevoeliger dan die van een
heupoperatie.
En dan heb ik het nog niet eens over het gebruik van de 1;D#criteria als &etteli$ke basis voor
de 19A#financiering. ,ok daar is buiten het NIP veel over te doen bi$ andere organisaties
van (orgverleners 2(ie http?@@&&&.devri$epsych.nl@ en http?@@&&&.kdvp.nl@ 3
Het NIP is nu pas opgeschrikt uit haar $arenlange inertie door de confrontatie %et de
conseEuenties van haar gebrek aan activiteit? de plannen van %inister ;chippers o%
binnenkort =artikel 13 van de 4orgver(ekerings&et> te schrappen. 1aardoor (al er niet langer
vri$e keu(e van psycholoog %ogeli$k (i$n, het sluitstuk van een $arenlang (ich (ichtbaar
uitrollend regeringsbeleid. *ls dat door gaat dan &orden alle (orgpsychologen niet alleen
ged&ongen tot het sluiten van contracten %et (orgver(ekeraars. Erger, de (orgver(ekeraar
kiest de (orgverlener voor de client en gaat vervolgens via de door haar gestelde
randvoor&aarden voor financiering op de stoel (itten van iedere (orgverlener, in ons geval die
van de psycholoog. <oorbeelden te over van apothekers die %edisch voorgeschreven
%edici$nen alleen &illen leveren tegen flinke bi$betaling. En van (orgver(ekeringen die
bepaalde (iekenhui(en uitsluiten van haar =(orginkoop>.
En het NIP li$kt nu pas in de gaten te kri$gen dat (orgver(ekeraars alles gaan bepalen over
(org van %edisch specialisten, artsen en alle (orgverlenende psychologen. <er(ekerd als (i$
(i$n van haar door de staat gedoogde %onopoliepositie. 4ie
http?@@&&&.scribd.co%@doc@:"!11"3@4orgver(ekeringen#in#%onopolievor%ing#:"17. Det
%il$arden &insten als gevolg. 1ie uitdi$ende %acht li$kt voorlopig nog niet te stuiten. Het
NIP &as en is nog steeds duideli$k 8too late and too little- actief bi$ de behartiging van de
belangen van de bi$ haar aangesloten (orgverlenende psychologen.
Kwaliteitsontwikkeling
9innen dit kader &il ik het hebben over het beleid ten aan(ien van k&aliteitsbe&aking, het
tuchtrecht en de gevolgen voor de aangesloten (orgverlenende psychologen.
Kwaliteitsbewaking
1oor de $aren heen heeft het NIP#bestuur (ich steeds sterker vastgebeten in een systee% van
certificering, bi$scholing, registratie# en herregistratie#eisen. *lsof het (orgverleners uit de
%edische chirurgie betreft. 1e ge(ondheidsrisico-s die patiFnten door de(e laatste categorie
lopen (i$n tallo(e %alen groter, dan die door (orgverlenende psychologen. En over het
alge%een is de psychologie de laatste /" $aar ook lang niet (o ont&ikkeld als de %edische
&etenschap. Het gaat dan heel vaak over verdere specialisatie, die eerder door sterke
co%%erciFle druk dan door &etenschappeli$ke vooruitgang &erd bepaald. 4ie in de kinder# en
$eugdsector bi$voorbeeld de proble%atiek van autis%e, *1H1, NG1, sensorische
overgevoeligheid etc., nieu&e verpakkingen en na%en voor oude of ver(onnen feno%enen.
Her &ille van de s%eerI.., $a&el.
Het NIP li$kt er van uit te gaan dat de acade%ische opleiding tot psycholoog slechts een
basisvoor&aarde is voor lid%aatschap. 'CCn vol&aardige opleiding. En dat pas instappen in
hJJr bi$na %ilitaire orde van rangen en standen de psycholoog tot een echte en betere
psycholoog (al %aken. Det bi$behorende titels, toevoegingen en speciale voorrechten als
beloning voor getoonde ondergeschiktheid. *lsof for%eel het volgen van cursussen,
afgesloten %et diplo%a of certificaat alti$d een factor is van k&aliteitsverbetering in de
uitoefening van het vakK Er nooit van gehoord dat het feno%een van =alle danspassen kennen,
%aar nooit leren dansen>, ook op psychologen van toepassing kan (i$nL Er bestaan
tegen&oordig vele andere &egen o% het psychologenvak bi$ te houden en het denken
daarover te scherpen en uit te dragen, (oals artikelen schri$ven in blogs, deelna%e aan
internetfora, le(ingen in het land etc.
1e(e %ilitair#bureaucratische orde &ordt %i$ns in(iens vooral gebruikt o% eigen %acht en
aan(ien te vergroten en tegeli$k o% het lid#psycholoog in een a%bteli$k keursli$f te d&ingen
en afhankeli$k te %aken van de nukken van de (ogenaa%d 8hogeren- in rang. Meurig volgens
de &etten van Parkinson.2 http?@@en.&ikipedia.org@&iki@Parkinson-sNla& 3 1e(e ko%en
ru&&eg op het volgende neer? 8een a%bteli$ke organisatie streeft slechts doelen na ter &ille
van haar eigen voortbestaan, uitbreiding en bestuurbaarheid-3 Det dien verstande dat het NIP
&elis&aar feiteli$k geen a%bteli$ke organisatie is, %aar (ich(elf ten onrechte &Bl als
a%bteli$ke organisatie li$kt &aar te ne%en.
4ou (i$ daaro% het contracteren van vri$gevestigde psychologen door a%bteli$ke organisaties
als (orgver(ekeringen (o &einig kritisch volgenL En tevens door de (elfstandig gevestigde
(orgverlenende NIP#psychologen %et aandrang over proberen te halen tot prakti$kvisitaties in
de ver&achting hen glad$es in te passen in het eveneens gebureaucratiseerde kader van
(orgver(ekeraarsL 1at (ou ki$kend door de bril van de bureaucratie veel van het NIP#beleid
verklaren. Daar &el ten koste van de beroeps%atige vri$heid en onafhankeli$kheid van haar
leden.
Tuchtrecht
Het NIP adverteert in haar &ebsite driftig %et =,ntevreden over u& psycholoogL>
<ervolgens &ordt fi$nt$es uit de doeken gedaan dat NIP#leden (ich dienen te houden aan de
=9eroepscode>, een uitgebreid fi$n%a(ig gefor%uleerd 8&etboek- voor de NIP#psycholoog.
1e(e code (ou 2onder druk van dreiging %et t&ee Huchtcolleges3door afged&ongen naleving
gericht (i$n als =%iddel gestalte te geven aan de eigen verant&oordeli$kheid van de
psycholoog>. 1e client &ordt &elhaast uitgenodigd o% te klagen door he% te voor(ien van
regle%enteringen &aar hi$ (elf niet snel aan (ou denken. 'efundenes Oressen.Een
%erk&aardige (aak, &aarbi$ i%pliciet eventueel slachtofferschap van de klagende client
voorop staat. 1it li$kt bepaald niet in het belang van de NIP#psychologen. Een conflict over
een therapie of over betalingen kan (o de vertaalslag kri$gen naar een van de vele
gedragsregels uit de 8beroepscode-. 1it is duideli$k niet bedacht door in het veld %et clienten
actieve (orgpsychologen en (eker geen k&etsbare =psycholoog#CCnpitters>, %aar door
bureaucratisch#$uridisch denkende (ielen voor &ie de &aarde van psychologie slechts 8une
partie nCgligable- is.
5ordt (o-n klacht ingediend dan gaat er een $arenlang slepende procedure van start, %et hoge
advocatenkosten en veel verspilde energie. 1e klager kan toe (onder advocaat. En het gaat
duideli$k niet o% &aarheidsvinding, %aar vooral of de beklaagde psycholoog (&art#op#&it
kan be&i$(en of hi$ (ich &el letterlijk aan de beroepscode heeft gehouden. ,f aan de
geschreven en ongeschreven regels van huisbe(oeken en afgeno%en tests.
4o kan het gebeuren dat een psycholoog bi$ een gescheiden levend ouderpaar de vader 2 %et
&etteli$k ge(ag bekleed3 niet persoonli$k de toeste%%ing voor activiteiten %et het client$e in
k&estie heeft gevraagd, %aar dat de %oeder per E#%ail liet doen. Pit het ge hele %ailverkeer
tussen de ouders bleek vader van de hoed en de rand te &eten en i%pliciet te hebben
toegeste%d. Daar de(e hield voor de tuchtrechters vol van niets te &eten en dit &erd door de
colleges geloofd. ;traf? een dure ge(ondheidsrechteli$ke cursus.
9i$ een thuis afgeno%en intelligentietest (at de %oeder van een /#$arige client in de ka%er bi$
een voortest$e. Hoen bleek dat %oeder (ich %et de test &ilde be%oeien beval de psycholoog
haar de ka%er te verlaten.4o gebeurde. 1e colleges &aren van oordeel dat thuis geen test
afgeno%en diende te &orden en (eker niet %et %oeder erbi$2K3 en sanctioneerde %et een
straf van :" uur bi$scholing.
Ik (al de le(er niet ver%oeien %et nog %eer voorbeelden van niet luisteren naar de
psycholoog en@ of de gehele conteQt buiten te sluiten en het totale gebrek aan professionele
collegialiteit tegenover de beklaagde psycholoog. Daar ik ver(eker u dat de(e (aken geen
unicu% (i$n. Ik heb de(e infor%atie onder %eer van een ge(ondheids(org#$urist en van
psychologen die (ulks hebben %eege%aakt.
Het eind van het lied$e &as steeds %instens hoge kosten en kop(orgen voor de aangeklaagde
psycholoog@#loge, (o&el bi$ =&inst> als =verlies>. Het (elfde geldt overigens voor klagers. En
nie%and heeft &at geleerd, het conflict is niet opgelost en cliFnt$es &erden niet of pas veel
later geholpen. In alle gevallen &as de relatie hulpverlener@client (o verstoord dat van
hulpverlening verder geen sprake %eer kon (i$n.
1e(e dingen laat de $arenlang als functionerende NIP#tuchtrechter, Daarten ).D. van ;on, in
(i$n afscheidsrede in :"11 ten onrechte geheel links liggen. Hi$ valt, als hi$ over de &aarde
van tuchtrecht voor de k&aliteit van de psycholoog begint te t&i$felen, terug in (i$n
ge$uridiseerde &aardensystee% van het denken vanuit (i$n rechterschap. 4oals een langdurig
belanghebbende en bovendien een a%btenaar betaa%t. Hi$ doet overigens &el uitspraken over
de grote afstand van de tuchtrechters tot het dageli$kse hand&erk van de (orgpsycholoog. Iets
dat &el &at verklaart over tuchtrechteli$ke %issers.
Morto% het NIP gooit %et (o-n anti#psychologisch $uridisch#bureaucratisch systee% het kind
%et het bad&ater &eg. Hier &ordt niets opgelost. 9li$kbaar (i$n er andere bedoelingen en
belangen in het spel dan o% een conflict te doen stoppen. He denken valt aan de
bureaucratische belangen van de deelne%ers buiten de beklaagde@klager o%, na%eli$k die
vanuit bovengenoe%de 8Parkinson-s la&-.
Het NIP %aakt vree%de a#psychologische keu(es. 4i$ heeft (elf een gouden berg aan
%ediation in huis en &at kiest (i$LLLL Het is toch niet te geloven.
Het &are aan te bevelen het gehele tuchtrecht uit het NIP te schrappen en te vervangen door
%ediation. 9ovendien bestaat het 9I'#tuchtrecht al (odat het NIP#tuchtrecht geen enkele
%eer&aarde heeft. Dediation daarentegen &Bl, dat lost conflicten doorgaans echt op, (odat de
parti$en verder kunnen. 1aarin (ou de %eer&aarde van het NIP %i$ns in(iens %oeten liggenK
En dan kan de beroepscode ook &orden beperkt tot CCn heldere regel, de kern van de (aak?
Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet!1aar kan %ediation %ee uit
de voeten.
Daar voordat hiertoe &ordt overgegaan (itten (orgverlener#NIP#leden, %aar ook hun
klagende clienten &Bl %et de gebakken peren.

"onclusies
In haar serviceverlening is het NIP lang passief gebleven ten aan(ien van het al $aren
(ichtbaar naderende regeringsbeleid voor de (orgverlenende psycholoog#leden. In casu de
totale beroeps%atige onderschikking van de(e leden aan het (orgver(ekeraars#%onopolie. Het
heeft het laten gebeuren dat niet alleen de onafhankeli$kheid van het (orgverlenende
psychologenberoep, %aar ook de inhoud van het vak te grabbel is gegooid aan de
boekhouders van de (orgver(ekering.
In haar kwaliteits#ewaking heeft het NIP in het bevorderen van haar systee% van registratie#
en k&alificatieregelingen (o gehandeld dat er een =%ilitaire orde> van psychologenrangen
ontstond die een (&are en %eestal nodelo(e last betekent voor acade%isch geschoolde
psychologen. In het scheppen en consolideren van de(e rangen &ordt noch rekening gehouden
%et de universitair gevor%de en Eua kennis en kunde ge&ogen basis van de
psychologenprofessie, noch %et de ri$kdo% van de beroepservaring die daar bovenop staat. Er
is veel voor de gedachte te (eggen dat het NIP haar leden niet (iet als leden, %aar als
a%bteli$k te besturen voetvolk in de onderste rangen.
Het beleid aangaande tuchtrecht is verre van functioneel. Alienten &orden in de NIP#site
opgeroepen te klagen. Indien (i$ dat doen bli$kt het dat de beoordelingen letterli$k verlopen
volgens de kleine lettert$es van de 9eroepscode voor psychologen. 4onder rekening te
houden %et de conteQt van de klacht en acade%isch#psychologische vri$heid van handelen
t.b.v. de client. )uridische regel(ucht en a%bteli$ke deftigdoeneri$ %askeren de bi$ het
tuchtrecht op te %erken ernstige tekorten aan kennis van de dageli$kse prakti$kvoering van de
psycholoog en beletten het (oeken naar oplossingen voor de ontstane conflicten.
1aardoor verloor het inhoudeli$k haar functionaliteit Bn &as het daarenboven nog eens eQtra
overbodig door het dubbelen %et de tuchtcolleges van de &et 9I'. Het tuchtrechtbeleid van
het NIP faalt dus en kan ook nog eens schadeli$k uitpakken voor de aangesloten
(orgverleners en hun clienten. Nieu&e NIP#leden realiseren (ich de(e gevaren onvoldoende.
,verigens #volgens de eerder genoe%de tuchtrechter van ;on# !!0 van de ervaren
psychologen eveneens.
Het &are beter het tuchtrechtbeleid %et haar bi$behorende overge$uridiseerde be%anning
geheel te ver&i$deren uit het NIP en te vervangen door een psychologische benadering van
conflictoplossing tussen client en (orgverlener, %ediation genaa%d. En het echte tuchtrecht
over te laten aan dat van de 5et 9I'. ,ok in dit op(icht van conflictoplossing heeft het NIP
de specifieke kennis van haar eigen beroepspopulatie geheel vergeten. Hekenend voor de
nogal anti#psychologische geest die het NIP#beleid ade%t.
Korto$
,p grond alleen al van de hierboven geschetste 3 categorieFn beleidsactiviteiten is de
gedachte gerechtvaardigd dat tussen het NIP#bestuur en haar (orgverlenende leden nau&eli$ks
een verstandhouding bestaat van gedeelde psychologische kennis, in(icht en begrip Gaat
staan van een functionele en daadkrachtige belangenbehartiging. 1e $arenlang
voort&oekerende bureaucratisering@$uridisering van de organisatie is be(ig de onafhankeli$ke
en professionele uitvoering door (orgpsychologen dood te drukken. ,ndanks al haar
pretenties van het tegendeel.
<andaar de titel van dit stuk.
1e 7"" euro contributie per $aar kan (eker beter &orden besteed. En op het %et veel
vak%anschap ge%aakte %aandblad =de Psycholoog> kan %en (ich voor ./ euro per $aar
abonneren (onder het %i$nenveld van lid%aatschap te hoeven betreden.
%piloog
9este le(er, u (ult begri$pen dat ondergetekende (ich niet langer door de
=belangenbehartiging> van dit instituut gesteund voelt en (i$n langste ti$d gehad heeft als lid.
)ob te Pas
kinderpsycholoog NIR
1en Haag, 31#"/#:"17
E? psychosScase%a.nl
5? http?@@bloggers.nl@psycholoog$ob@