Anda di halaman 1dari 24

PRESENTASI KASUS BENIGN PROSTAT HIPERPLASIA (BPH)

KEPANITERAAN KLINIK ILMU BEDAH


RUMAH SAKIT UMUM DAERAH CILEGON
FAKULTAS KEDOKTERAN UNIVERSITAS YARSI
Topik : BENIGN PROSTAT HIPERPLASIA
Penyusun : Andi Ikhlas Adytal, S.ked
I. Identita Paien
Naa : Tn. A. R
!enis "elain : Laki#laki
$sia : %& Tahun
Peke'(aan : Pensiunan
"e)an*saan : Indonesia
A*aa : Isla
Alaat : "etilen*, +ile*on
Ruan*an : Aste' , RS$- "ota +ile*on
!.! Ana"nei
"eluhan $taa :
Tidak )isa BA" se(ak . / ha'i S0RS
Ri1ayat Pe'(alanan Penyakit:
. 2 )ulan S0RS pende'ita en*eluh susah BA", pende'ita )a'u dapat BA" (ika
enekan pe'ut )a*ian )a1ah di atas kealuan. 0en*edan laa saat BA" 345, pan6a'an
ken6in*nya leah dan te'putus#putus 345, 'asa tidak lapias setelah BA" 345, ken6in*nya
enetes 345, se'in* ken6in* pada ala ha'i 345, tak )isa enahan BA" dala 1aktu
yan* laa 345, nye'i pin**an*3#5, dea3#5, ken6in* )e'pasi'3#5.

. / in**u S0RS pende'ita en*eluh tidak )isa BA". Pende'ita keudian )e'o)at ke
klinik dan dipasan* selan* katete' tapi enolak dilakukan tindakan le)ih lan(ut. Naun
keluhan yan* saa di'asakan se(ak / ha'i yan* lalu aka pasien di'u(uk ke RS$- "ota
+ile*on.
7
Ri1ayat Penyakit -ahulu:
- Ri1ayat t'aua se)elu *an**uan BA" 3#5
- Ri1ayat in8eksi salu'an keih 3#5
- Ri1ayat da'ah tin**i, ken6in* anis, asa dan TB pa'u disan*kal
Ri1ayat Penyakit dala "elua'*a:
- Ri1ayat penyakit se'upa dala kelua'*a 3#5
!.# Pe"e$i%aan Fii%
"eadaan $u : Tapak sakit 'in*an
"esada'an : +opos entis
Tekanan -a'ah : 7/&9:& H*
Nadi : ;%<9enit
Pe'na8asan : /&<9enit
Suhu : 2%,= >+
STAT$S GENERALIS:
# K&'it : Be'1a'na 6oklat uda, tidak te'dapat kelainan 1a'na kulit, tidak te'lihat
ikte'ik, suhu no'al, dan tu'*o' kulit )aik.
( Ke)a'a : Bentuk o?al, siet'is, eksp'esi 1a(ah te'lihat leah.
# Ra"*&t : Hita keputihan, tu)uh ulai a*ak (a'an*, tidak udah di6a)ut.
# A'i : Hita keputihan, tu)uh le)at, tidak udah di6a)ut.
# Mata : Tidak e<opthalus, kon(un*ti?a aneis, skle'a tidak ikte'ik, pupil )ulat
dan isoko'.
# Hid&n+ : Tidak te'dapat na8as 6upin* hidun*, tidak de?iasi septu, dan tidak
hipe'eis.
# Te'in+a : Tidak ada de8o'itas, tidak ada tanda 'adan*,
# M&'&t : Bi)i' tidak sianosis, lidah tidak koto', tonsil T
7
#T
7
tidak hipe'eis.
# Le,e$ : Tidak te'dapat pe)esa'an kelen(a' *etah )enin* pada su)entalis,
su)kla?ikula, p'e#au'ikula, post#au'ikula, oksipital,
ste'nokleidoastoideus, dan sup'akla?ikula. Tidak te'dapat pe)esa'an
ti'oid, t'akea tidak de?iasi.
# T,-$a% : No'al, Siet'is ki'i dan kanan.
/
Paru-paru : Inspeksi : Pe'*e'akan dindin* dada siet'is kanan dan ki'i pada saat
statis dan dinais, tidak te'dapat 'et'aksi dia8'a*a.
Palpasi : @'eitus taktil dan ?okal siet'is kanan dan ki'i
Pe'kusi : Sono' selu'uh lapan* pa'u, dan te'dapat pe'an(akan pa'u#
hati
Auskultasi : Aesikule' kanan dan ki'i, 'honki#9#, tidak te'dapat 1heeBin*
Jantung : Inspeksi : Iktus ko'dis tidak te'lihat
Palpasi : Iktus ko'dis te'a)a di I+S A linea idkla?ikula sinist'a.
Pe'kusi : Batas (antun* kanan pada I+S A linea ste'nalis de<t'a,
)atas (antun* ki'i pada I+S A linea idkla?ikula sinist'a,
)atas pin**an* (antun* pada I+S III linea pa'aste'nalis
sinist'a, p'oyeksi )esa' (antun* no'al.
Auskultasi : Bunyi (antun* I dan II 'e*ula', tidak te'dapat u'u' dan
*allop.
# A*d-"en : Inspeksi : Tapak siet'is, data', tidak te'dapat kelainan kulit sepe'ti
sikat'ik, dan tidak ada pele)a'an pe)uluh da'ah ?ena.
Auskultasi : Bisin* usus no'al, )isin* ao'ta a)doinalis te'den*a'.
Pe'kusi : Sua'a tipani di seua lapan* a)doen, tidak te'dapat nye'i
ketok +AA #9#, shi8tin* dullness 3#5.
Palpasi : Tu'*o' )aik, tidak te'dapat nye'i tekan, tidak te'dapat nye'i
lepas, tidak te'a)a o'*anoe*ali, tes )alloteent *in(al 3#5, tes
undulasi 3#5, te'a)a ?esi6a u'ina'ia a*ak penuh.

# Genita'ia : tidak dilakukan pee'iksaan.
# E%t$i"ita : Ak'al han*at, tidak te'dapat ude di ke#epat ekst'iitas
Pee'iksaan Re6tal Tou6he'
0. spin6hte' ani )aik, apula 'e6ti )aik, ukosa li6in 3tidak ada )en(olan dan tidak
nye'i5, p'ostat te'a)a e)esa', pole atas tak te'a)a, konsistensi kenyal, pe'ukaan 'ata,
nodul 3#5, siet'is, nye'i 3#5.
!.. Pe"e$i%aan Pen&n/an+
Pee'iksaan La)o'ato'iu
2
Heo*lo)in : 7=,% *'9dL 3N : 7C#7:*.dL5
Heatok'it : CC ?olD 3N : C&#C:?olD5
Leukosit : %:&&92 3N : =&&&#7&&&&925
T'o)osit : C&C.&&&92 3N : /&&.&&&#=&&.&&&925
Eaktu pe'da'ahan: 2 enit 3N :7#2 enit5
Eaktu pe)ekuan: F enit 3N : F#7= enit5
G-S : 7&2 *9dL 3N: :&#7/%*9dL5
$'eu : // *9dL 3N : 7=#2F*9dL5
"'eatinin : 7,7 *9dL 3N : &,F#7,2*9dL5
Na
4
: 7C& ol9l 3N : 72=#7==5
"
4
: =,= ol9l 3N : 2,=#=,=5
+l
#
: FF,7 ol9l 3N: FF#7&%5
H)sA* : Ne*ati8
Anti HIA : Non Reakti8
$SG a)doen
Gin(al kanan : )esa' dan )entuk no'al, intensitas ekopa'enki tidak enin*kat, )atas
ko'te< dan edula (elas, tak tapak )atu9nodul9kista, siste pel?okaliseal tidak ele)a'.
Gin(al ki'i : )esa' dan )entuk no'al, intensitas ekopa'enki tidak enin*kat, )atas
ko'te< dan edula (elas, tak tapak )atu9nodul9kista, siste pel?okaliseal tidak ele)a'.
Buli#)uli : Bentuk dan uku'an no'al, dindin* ene)al, ukosa i'e*ule'. Tak tapak
asa9)atu.
P'ostat : uku'an e)esa' =,7 < C,% < C,2 6, intensitas ekopa'enki hoo*en. Tak
tapak assa. Taksi'an ?olue G 7&&,F 6
2
dan )e'at 7&%*' 3HG7,&=*96
2
5
Kean : 6ystitis k'onis, te'dapat pe)esa'an p'ostat.
!.0 Dia+n-i Ke$/a
$'ine Retention e.6. Beni*n P'ostati6 Hype'plasia
!.1 Penata'a%anaan
Open simple prostatectomy
+ip'o8lo<a6in / < =&& *
C
Pee'iksaan histopatolo*is (a'in*an p'ostat
!.2 P$-+n-i
Iuo ad ?ita: du)ia ad )ona
Iuo ad 8un6tiona: du)ia ad )ona
=
Tan++a'
S O A P
!3 De
#4!.
Nye'i luka
)ekas op,
dea3#5,
ual 3#5,
untah3#5
T-: 7&&9%&
N::C <9
R:/& <9
S:2%,=
&
+
$'ine: 1a'na
kee'ahan, lan6a'
I'i*asi: lan6a'
Status lokalis : 'e*io
a)doen 3inspeksi:
tapak luka )ekas
op te'tutup ?e')an,
'e)esan da'ah 345J
Palpasi: nye'i tekan
3455
Post op BPH ha'i
ke 7
RL /& tp.
+e8ota<ie 7 < /*'
Reopain / < 7
ap
!5 De
#4!.
#4(#1
De
#4!.
6-''-7
&)
%&$an+
'e*i,
a"a
Nye'i luka
)ekas op,
dea
3#5, ual
3#5,
untah3#5
T-:7&&9;&
N: :& <9
R: /& <9
S:2%
&
+
$'ine: 1a'na
kee'ahan, lan6a'
I'i*asi: lan6a'
Status lokalis : 'e*io
a)doen 3inspeksi:
tapak luka )ekas
op te'tutup ?e')an,
'e)esan da'ah 345J
Palpasi: nye'i tekan
Post op BPH ha'i
ke /
RL /& tp.
+e8ota<ie 7 < /*'
Reopain / < 7
ap
%
@ollo1 $p
TIN8AUAN PUSTAKA
II.! KELEN8AR PROSTAT
Anatomi
7
"elen(a' p'ostat adalah o'*an *enitalia p'ia yan* se'in* en(adi neoplasa )aik (inak
aupun *anas. "elen(a' p'ostat ini te'letak di se)elah in8e'io' )uli#)uli, di depan 'e6tu dan
e)un*kus u'et'a poste'io'. Bila en*alai pe)esa'an o'*an ini enekan u'et'a pa's
p'ostatika dan enye)a)kan te'ha)atnya ali'an u'in kelua' da'i )uli#)uli. Se6a'a anatois,
p'ostat te'letak didala pel?is ?e'a, dipisahkan da'i si8isis pu)is di se)elah ante'io' oleh
spatiu 'et'opu)i6 3space of Retzius5. Pe'ukaan poste'io' p'ostat dipisahkan da'i apula
'ekti oleh 8as6ia -enon?illie's. -asa' p'ostat )e'sa)un*an den*an lehe' )uli#)uli, dan
apeksnya )e'ada pada pe'ukaan se)elah atas da'i dia8'a*a u'o*enital. Se)elah late'al,
p'ostat )e'hu)un*an den*an uskulus le?ato' ani.
Pe'da'ahan kelen(a' p'ostat )e'asal da'i a'te'i ?esikalis in8e'io', a'te'i pudenda inte'na dan
a'te'i heo'oidalis edius. -'ainase ?ena p'ostat enu(u pleksus pe'ip'ostatik yan*
)e'hu)un*an den*an ?ena do'salis p'o8unda penis dan ?ena iliaka inte'na. Li8e te'utaa
di6u'ahkan ke nodus iliaka inte'na dan nodus sak'alis. Pe'sa'a8an p'ostat )e'asal da'i pleksus
hipo*ast'ikus in8e'io' dan e)entuk pleksus p'ostatikus. P'ostat endapat pe'sa'a8an
te'utaa da'i se'a)ut sa'a8 tidak )e'ielin. Be)e'apa se'at ini )e'asal da'i sel *an*lion
otono yan* te'letak di kapsula dan di st'oa. Se'a)ut oto'is, un*kin te'utaa sipatis,
tapak epe'sa'a8i sel#sel otot polos di st'oa dan kapsula saa sepe'ti dindin* pe)uluh
da'ah.
;
P'ostat no'al )e'uku'an 2#C6 didasa'nya, C#% 6 se8alokaudal, dan /#2 6 pada diensi
ante'oposte'io'.
7
Be'at no'al sekita' /& *'a. P'ostat en*elilin*i u'et'a pa's p'ostatika dan
dite)us di )a*ian poste'io' oleh dua )uah duktus e(akulato'ius.
/
"elen(a' p'ostat te')a*i atas = lo)us, yaitu lo)us edius, lo)us late'alis 3/ lo)us5, lo)us
ante'io', dan lo)us poste'io'. 0enu'ut konsep te')a'u kelen(a' p'ostat e'upakan suatu o'*an
6apu'an te'di'i atas )e')a*ai unsu' *landula' dan non *landula'. Telah diteukan lia
dae'ah9 Bona te'tentu yan* )e')eda se6a'a histolo*i aupun )iolo*i, yaitu:
Kona Ante'io' atau Aent'al : sesuai den*an lo)us ante'io', tidak punya kelen(a', te'di'i
atas st'oa 8i)'ouskula'. Kona ini eliputi sepe'ti*a kelen(a' p'ostat.
Kona Pe'i8e' : sesuai den*an lo)us late'al dan poste'io', eliputi ;&D assa kelen(a'
p'ostat. Kona ini 'entan te'hadap in8laasi dan e'upakan tepat asal ka'sinoa
te')anyak.
Kona Sent'alis : lokasi te'letak anta'a kedua duktus e(akulato'ius, sesuai den*an lo)us
ten*ah eliputi /=D assa *landula' p'ostat. Kona ini 'esisten te'hadap in8laasi.
Kona T'ansisional : Bona ini )e'saa#saa den*an kelen(a' pe'iu'et'a dise)ut (u*a
se)a*ai kelen(a' p'ep'ostatik. 0e'upakan )a*ian te'ke6il da'i p'ostat, yaitu ku'an* le)ih
=D tetapi dapat ele)a' )e'saa (a'in*an st'oa 8i)'ouskula' ante'io' en(adi benign
prostatic hyperpiasia (BPH).
"elen(a'#"elen(a' Pe'iu'et'a : )a*ian ini te'di'i dan duktus#duktus ke6il dan susunan sel#
sel asina' a)o'ti8 te'se)a' sepan(an* se*en u'et'a p'oksial. P'ostat epunyai ku'an*
:
le)ih /& duktus yan* )e'ua'a dikanan da'i ?e'uontanu di)a*ian poste'io' da'i u'et'a
pa's p'ostatika.
Fisiologi
Sek'et kelen(a' p'ostat adalah 6ai'an sepe'ti susu yan* )e'saa#saa sek'et da'i ?esikula
seinalis e'upakan koponen utaa da'i 6ai'an seen. Seen )e'isi se(ulah asa sit'at
sehin**a pH nya a*ak asa 3%,=5. Selain itu dapat diteukan enBi yan* )eke'(a se)a*ai
8i)'inolisin yan* kuat, 8os8atase asa, enBi#enBi lain dan lipid. Sek'et p'ostat dikelua'kan
selaa e(akulasi elalui kont'aksi otot polos.
II.# HIPERPLASIA PROSTAT
Definisi
Hipe'plasia adalah pena)ahan uku'an suatu (a'in*an yan* dise)a)kan oleh pena)ahan
(ulah sel pe)entuknya. Hipe'plasia p'ostat adalah pe)esa'an p'ostat yan* (inak
)e'?a'iasi )e'upa hipe'plasia kelen(a' pe'iu'et'al atau hipe'plasia 8i)'ouskula' yan*
endesak (a'in*an p'ostat yan* asli ke pe'i8e'
2
. Naun o'an* se'in* enye)utnya den*an
hipe't'opi p'ostat 1alaupun se6a'a histolo*i yan* doinan adalah hipe'plasia.
Histopatologi
C
-ae'ah yan* se'in* dikenai adalah lo)us late'al )a*ian ten*ah dan lo)us edial. Be'at p'ostat
)isa en6apai %&#7&& *'a 3no'al /& *'a5. Pe'nah (u*a dilapo'kan pe)esa'an p'ostat
yan* )e'atnya ele)ihi /&& *'a. Se6a'a ik'oskopik *a)a'an yan* te'lihat te'*antun*
pada unsu' yan* )e'p'oli8e'asi. Bila kelen(a' yan* )anyak )e'p'oli8e'asi aka akan tapak
pena)ahan (ulah kelen(a' dan se'in* te')entuk kista#kista yan* dilapisi oleh epitel silind'is
atau ku)is dan pada )e)e'apa tepat e)entuk papila#papila ke dala luen. 0e)'ana
)asalis asih utuh. kadan*#kadan* te'(adi pena)ahan kelen(a' ke6il#ke6il sehin**a
enye'upai adenoka'sinoa. -i dala luen se'in* diteukan deskuaasi sel epitel, sek'et
yan* *'anule' dan kadan*#kadan* 6o'po'a ayla6ea 3hyaline 6on6'etion5. -ala st'oa
se'in* diteukan in8ilt'asi sel li8osit. Bila unsu' 8i)'ouskule' yan* )e'ta)ah aka
tapak (a'in*an ikat atau (a'in*an otot den*an kelen(a'#kelen(a' yan* letaknya )e'(auhan,
dise)ut hipe'plasia 8i)'oatosa.
F

"ete'*antun*an se(ulah 'elati8 eleen st'oa dan kelen(a', aka tipe hipe'plasia p'ostat
yan* se'in* diteukan adalah 8i)'oyo*landula' dan 8i)'oyoatosa. Pe'u)ahan sekunde'
yan* te'(adi adalah in8a'k aki)at nodul enekan pe)uluh da'ah.
Epidemiologi
Hipe'plasia p'ostat e'upakan penyakit pada p'ia tua dan (a'an* diteukan se)elu usia C&
tahun. P'ostat no'al pada p'ia en*alai penin*katan uku'an yan* la)at da'i lahi' sapai
pu)e'tas, diana pada selan* 1aktu te'se)ut te'(adi penin*katan 6epat dala uku'an yan*
)e'kelan(utan sapai usia akhi' 2&#an. Pe'ten*ahan dasa1a'sa ke#=, p'ostat )isa en*alai
pe'u)ahan hipe'plasia. Be'dasa'kan an*ka autopsi pe'u)ahan ik'oskopik pada p'ostat sudah
dapat diteukan pada usia 2&#C& tahun. Bila pe'u)ahan ik'oskopik ini te'us )e'ke)an*
akan te'(adi pe'u)ahan patolo*i anatoi.
Pada p'ia usia =& tahun an*ka ke(adiannya sekita' =&D dan pada usia :& tahun sekita' :&D.
Sekita' =&D da'i an*ka te'se)ut diatas akan enye)a)kan *e(ala dan tanda klinik. -a'i
)e)e'apa autopsi dala uku'an p'ostat dan insiden histolo*i hipe'plasia p'ostat, e'eka
elapo'kan )ah1a p'ostat tu)uh den*an 6epat selaa asa 'ea(a sapai uku'an de1asa
dala ti*a dekade dan pe'tu)uhan ela)at sapai laki#laki en6apai usianya yan* ke C&
dan =& tahun, ulai easuki pe'tu)uhan yan* akin laa akin )esa'. Tidak ada )ukti
yan* eyakinkan en*enai ko'elasi anta'a 8akto'#8akto' lain selain usia dala penin*katan
ke(adian BPH. 0e'okok (u*a didu*a se)a*ai 8akto' yan* )e'hu)un*an den*an p'ostatektoi,
naun 'as, ha)itus, 'i1ayat ?asektoi, ke)iasaan seksual dan penyakit#penyakit lain se'ta
o)at#o)atan )elu diteukan epunyai ko'elasi den*an penin*katan ke(adian BPH.
Eti-'-+i
7
Etiolo*i da'i BPH )elu dapat dien*e'ti se6a'a len*kap, tetapi napaknya ulti8akto'ial
dan diatu' oleh siste endok'in. Postat te'di'i da'i eleen st'oa dan epitelial, dan asin*#
7&
asin*, )aik sendi'i aupun )e'saaan dapat e)entuk nodul hipe'plastik dan *e(ala#
*e(ala yan* )e'hu)un*an den*an BPH.
2
Tiap eleen dapat e(adi ta'*et dala pen*o)atan.
Hin**a seka'an* asih )elu diketahui se6a'a pasti penye)a) te'(adinya hipe'plasia p'ostat,
tetapi )e)e'apa hipotesis enye)utkan )ah1a hipe'plasia p'ostat e'at kaitannya den*an
penin*katan kada' dihyd'otestoste'on 3-HT5 dan p'oses a*in* 3p'oses enua5.
Ta*e' !. Te-$i eti-'-+i BPH
Te-$i Pen9e*a* E6e%
-ihyd'otestoste'on L =#M 'edu6tase dan 'esepto'
and'o*en
hipe'plasia epitel dan st'oa
I)alans oest'o*en#
testoste'on
L oest'o*ens N testoste'on hipe'plasia st'oa
Inte'aksi st'oal , epitel L epidermal growth factor9
fibroblast growth factor
N transforming growth factor O
hipe'plasia epitel dan st'oa
Penu'unan keatian sel
3N apoptosis5
L oest'o*en L 1aktu hidup sel st'oa dan
epiteliu
Teo'i stem cells L stem cells p'oli8e'asi transit cells
Be)e'apa teo'i atau hipotesis yan* didu*a se)a*ai penye)a) ti)ulnya hipe'plasia p'ostat
adalah
7,/,=,%,
:
7. -ihyd'otestoste'on
Testoste'on yan* dihasilkan oleh sel leydi* pada testis 3F&D5 dan se)a*ian da'i kelen(a'
ad'enal 37&D5 asuk dala pe'eda'an da'ah dan F:D akan te'ikat oleh *lo)ulin en(adi
se< ho'on )indin* *lo)ulin 3SHBG5. Sedan* hanya /D dala keadaan testoste'on
)e)as. Testoste'on )e)as inilah yan* )isa asuk ke dala Pta'*et 6ellQ yaitu sel p'ostat
ele1ati e)'an sel lan*sun* asuk kedala sitoplasa, di dala sel, testoste'on
di'eduksi oleh enBi =#alpha 'edu6tase en(adi =#dihyd'otestoste'on yan* keudian
)e'teu den*an 'esepto' sitoplasa en(adi Pho'one 'e6epto' 6ople<Q. "eudian
Pho'one 'e6epto' 6ople<Q ini en*alai t'ans8o'asi 'esepto', en(adi Pnu6lea'
'e6epto'Q yan* asuk kedala inti yan* keudian elekat pada 6h'oatin dan
enye)a)kan t'ansk'ipsi #RNA. RNA ini akan enye)a)kan sintese p'otein
enye)a)kan te'(adinya pe'tu)uhan kelen(a' p'ostat. Teo'i ini di)uktikan )ah1a
se)elu pu)e'tas dilakukan kast'asi aka tidak te'(adi BPH, (u*a te'(adinya 'e*'esi BPH
)ila dilakukan kast'asi.
77
/. I)alans oest'o*en#testoste'on
Selain and'o*en 3testoste'on9-HT5, est'o*en (u*a )e'pe'an untuk te'(adinya BPH. -en*an
)e'ta)ahnya usia akan te'(adi pe'u)ahan kesei)an*an ho'onal, yaitu anta'a ho'on
testoste'on dan ho'on est'o*en, ka'ena p'oduksi testoste'on enu'un dan te'(adi
kon?e'si testoste'on en(adi est'o*en pada (a'in*an adiposa di pe'i8e' den*an pe'tolon*an
enBi a'oatase, diana si8at est'o*en ini akan e'an*san* te'(adinya hipe'plasia pada
st'oa, sehin**a ti)ul du*aan )ah1a testoste'on dipe'lukan untuk inisiasi te'(adinya
p'oli8e'asi sel tetapi keudian est'o*enlah yan* )e'pe'an untuk pe'ke)an*an st'oa.
"eun*kinan lain ialah pe'u)ahan konsent'asi 'elati8 testoste'on dan est'o*en akan
enye)a)kan p'oduksi dan potensiasi 8akto' pe'tu)uhan lain yan* dapat enye)a)kan
te'(adinya pe)esa'an p'ostat.
-a'i )e')a*ai pe'6o)aan dan peneuan klinis dipe'oleh kesipulan )ah1a dala
keadaan no'al ho'on *onadot'opin hipo8ise akan enye)a)kan p'oduksi ho'on
and'o*en testis yan* akan en*ont'ol pe'tu)uhan p'ostat. -en*an akin )e'ta)ahnya
usia, akan te'(adi penu'unan da'i 8un*si testikule' 3spe'ato*enesis5 yan* akan
enye)a)kan penu'unan yan* p'o*'esi8 da'i sek'esi and'o*en. Hal ini en*aki)atkan
ho'on *onadot'opin akan san*at e'an*san* p'oduksi ho'on est'o*en oleh sel se'toli.
Sedan*kan dilihat da'i 8un*sional histolo*is, p'ostat te'di'i da'i dua )a*ian yaitu sent'al
sekita' u'et'a yan* )e'eaksi te'hadap est'o*en dan )a*ian pe'i8e' yan* tidak )e'eaksi
te'hadap est'o*en.
2. Teo'i G'o1th @a6to' 3@akto' pe'tu)uhan5
Teo'i ini )e'dasa'kan adanya hu)un*an inte'aksi anta'a unsu' st'oa dan unsu' epitel
p'ostat yan* )e'aki)at hipe'plasia p'ostat. @akto' pe'tu)uhan ini di)uat oleh sel#sel
st'oa di )a1ah pen*a'uh and'o*en. Adanya eksp'esi )e'le)ihan da'i epidermis growth
factor 3EG@5 dan atau fibroblast growth factor 3@G@5 dan atau adanya penu'unan eksp'esi
transforming growth factor#M3TG@#M5 akan enye)a)kan te'(adinya ketidaksei)an*an
pe'tu)uhan p'ostat dan en*hasilkan pe)esa'an p'ostat.
C. Penu'unan keatian sel
P'oses penuaan dapat en*aki)atkan )lokade p'oses atu'asi pada ste sel,
en6e*ahnya easuki tahap keatian sel te'p'o*'a 3apoptosis5. Aki)at da'i p'oses
penuaan pada penelitian he1an napaknya diediasi elalui sine'*ise est'o*en yan*
7/
en*induksi 'esepto' and'o*en, en*an**u eta)olise ste'oi, )e'aki)at enin*katkan
kada' -HT dala p'ostat sehin**a en*ha)at keatian sel ketika di)e'ikan )e'saaan
den*an and'o*en dn enstiulasi poduksi kola*en st'oa.
=. Teo'i Sel Ste 3 stem cell hypothesis 5
Sepe'ti pada o'*an lain, p'ostat dala hal ini kelen(a' pe'iu'et'al pada seo'an* de1asa
)e'ada dala keadaan kesei)an*an Psteady stateQ, anta'a pe'tu)uhan sel dan sel yan*
ati, kesei)an*an ini dise)a)kan adanya kada' testoste'on te'tentu dala (a'in*an
p'ostat yan* dapat epen*a'uhi sel ste sehin**a dapat )e'p'oli8e'asi. Pada keadaan
te'tentu (ulah sel ste ini dapat )e'ta)ah sehin**a te'(adi p'oli8e'asi le)ih 6epat.
Te'(adinya p'oli8e'asi a)no'al sel ste sehin**a enye)a)kan p'oduksi atau p'oli8e'asi
sel st'oa dan sel epitel kelen(a' pe'iu'et'al p'ostat en(adi )e'le)ihan.
Selain teo'i#teo'i di atas asih )anyak la*i teo'i yan* ene'an*kan tentan* penye)a)
te'(adinya BPH sepe'tiJ teo'i reawaening! tuo' (inak, teo'i 'asial dan 8akto' sosial, teo'i
in8eksi da'i Bat#Bat yan* )elu diketahui, teo'i yan* )e'hu)un*an den*an akti8itas hu)un*an
seks, teo'i penin*katan koleste'ol, dan Kn yan* keseuanya te'se)ut asih )elu (elas
hu)un*an se)a)#aki)atnya.
Patofisiologi
Pe)esa'an p'ostat enye)a)kan penyepitan luen u'et'a pa's p'ostatika dan akan
en*ha)at ali'an u'ine. "eadaan ini enye)a)kan penin*katan tekanan int'a?esikal. $ntuk
dapat en*elua'kan u'in, )uli#)uli ha'us )e'kont'aksi le)ih kuat *una ela1an tahanan itu.
"ont'aksi yan* te'us#ene'us ini enye)a)kan pe'u)ahan anatoik da'i )uli#)uli )e'upa
hipe't'o8i otot det'uso', t'a)ekulasi, te')entuknya selula, sakula, dan di?e'tikel )uli#)uli. @ase
pene)alan otot det'uso' ini dise)ut 8ase kopensasi. Pe'u)ahan st'uktu' pada )uli#)uli
di'asakan oleh pasien se)a*ai keluhan pada salu'an keih se)elah )a1ah atau lo1e' u'ina'y
t'a6t sypto 3L$TS5 yan* dahulu dikenal den*an *e(ala#*e(ala p'ostatisus. -en*an
seakin enin*katnya 'esistensi u'et'a, otot det'uso' asuk ke dala 8ase dekopensasi dan
akhi'nya tidak apu la*i untuk )e'kont'aksi sehin**a te'(adi 'etensi u'in. Tekanan
int'a?esikal yan* seakin tin**i akan dite'uskan ke selu'uh )a*ian )uli#)uli tidak te'ke6uali
pada kedua ua'a u'ete'. Tekanan pada kedua ua'a u'ete' ini dapat eni)ulkan ali'an
)alik u'in da'i )uli#)uli ke u'ete' atau te'(adi 'e8luks ?esi6o#u'ete'. "eadaan ini (ika
72
)e'lan*sun* te'us akan en*aki)atkan hid'ou'ete', hid'one8'osis, )ahkan akhi'nya dapat
(atuh ke dala *a*al *in(al.
2
Pada BPH te'dapat dua koponen yan* )e'pen*a'uh untuk te'(adinya *e(ala yaitu koponen
ekanik dan koponen dinaik. "oponen ekanik ini )e'hu)un*an den*an adanya
pe)esa'an kelen(a' pe'iu'et'a yan* akan endesak u'et'a pa's p'ostatika sehin**a te'(adi
*an**uan ali'an u'in 3o)st'uksi in8'a?esikal5 sedan*kan koponen dinaik eliputi tonus
otot polos p'ostat dan kapsulnya, yan* e'upakan alpha ad'ene'*ik 'esepto'. Stiulasi pada
alpha ad'ene'*ik 'esepto' akan en*hasilkan kont'aksi otot polos p'ostat ataupun kenaikan
tonus. "oponen dinaik ini te'*antun* da'i stiulasi sya'a8 sipatis, yan* (u*a te'*antun*
da'i )e'atnya o)st'uksi oleh koponen ekanik.
7
Gambaran Kiinis
7,/:1
Hipe'plasia p'ostat hapi' en*enai seua o'an* tua tetapi tidak seuanya dise'tai den*an
*e(ala#*e(ala klinik. Ge(ala klinis yan* enon(ol dan hipe'plasia p'ostat adalah su)atan
salu'an ken6in* )a*ian )a1ah. Te'(adinya *e(ala te'se)ut dapat dise)a)kan oleh dua
koponen, pe'taa adanya penekanan yan* )e'si8at enetap pada u'et'a 3koponen statik5
diana te'(adi penin*katan ?olue p'ostat yan* pada akhi'nya akan enekan u'et'a pa's
p'ostatika dan en*aki)atkan te'(adinya ha)atan ali'an ken6in*. "edua dise)a)kan oleh
penin*katan tonus kelen(a' p'ostat yan* diatu' oleh siste sa'a8 otono 3koponen dinaik5
yan* akhiya dapat enin**ikan tekanan dan 'esistensi u'et'a, hal te'se)ut selan(utnya
enye)a)kan te'(adinya su)atan ali'an ken6in*.
Ge(ala hipe'plasia p'ostat )iasanya epe'lihatkan dua tipe yan* salin* )e'hu)un*an,
o)st'uksi dan i'itasi. Ge(ala o)st'uksi te'(adi ka'ena otot det'uso' *a*al )e'kont'aksi den*an
6ukup kuat atau *a*al )e'kont'aksi 6ukup laa sehin**a kont'aksi te'putus#putus .
Tanda o)st'uksi :
0enun**u pada pe'ulaan ken6in* 3hesisten6y5
Pan6a'an ken6in* te'putus#putus 3inte'iten6y5
Rasa tidak puas seha)is ken6in*
$'in enetes pada akhi' ken6in* 3te'inal d'i)lin*5
Pan6a'an u'in (adi leah
7C
Ge(ala i'itasi )iasanya le)ih e)e'atkan pasien di)andin*kan o)st'uksi. Ge(ala i'itasi ti)ul
ka'ena pen*oson*an )uli#)uli yan* tidak sepu'na pada akhi' ken6in* atau pe)esa'an
p'ostat enye)a)kan 'ansan*an pada )uli#)uli, sehin**a )uli#)uli se'in* )e'kont'aksi
eskipun )elu penuh. Bila te'(adi dekopensasi akan te'(adi 'etensi u'in sehin**a u'in
asih )e'ada dala )uli#)uli pada akhi' ken6in*. Retensi u'in k'onik enye)a)kan 'e8luk
?esiko#u'ete', hid'ou'ete', hid'one8'osis dan *a*al *in(al. P'oses ke'usakan *in(al dipe'6epat
)ila te'(adi in8eksi.
Tanda i'itasi :
Rasa tidak dapat enahan ken6in* 3u'*ensi5
Te')an*un untuk ken6in* pada saat tidu' ala ha'i 3no6tu'ia5
Be'ta)ahnya 8'ekuensi ken6in*
Nye'i pada 1aktu ken6in* 3disu'ia5
Ta*e' #. IPSS
-ala 7 )ulan te'akhi' tidak saa
sekali
R 7 < dl =
ke(adian
R=&D
ke(adian
.=&D
ke(adian
S =&D
ke(adian
hapi'
selalu
7. Te'asa sisa ken6in*
/. Se'in* ken6in*
2. Te'putus#putus
C. Tidak dapat enunda
=. Pan6a'an leah
%. 0en*e(an
;. "en6in* ala
&
&
&
&
&
&
&
7
7
7
7
7
7
7
/
/
/
/
/
/
/
2
2
2
2
2
2
2
C
C
C
C
C
C
C
=
=
=
=
=
=
=
Total
-a'i IPSS, *e(ala L$TS dikelopokkan dala 2 de'a(at, yaitu:
Rin*an : sko' &#;
Sedan* : sko' :#7:
Be'at : sko' 7F#2=
!ika pada 1aktu ken6in* pende'ita hapi' selalu en*edan, laa kelaaan dapat
enye)a)kan he'nia atau heo'oid. "a'ena selalu te'dapat sisa u'in dapat te')entuk )atu
endapan dala )uli#)uli. Adanya )atu salu'an keih ena)ah keluhan i'itasi dan
eni)ulkan heatu'ia. Heatu'ia )isa (u*a te'(adi ka'ena 'uptu' da'i ?ena#?ena yan*
)e'dilatasi pada lehe' ?esika unina'ia. Selain itu, )atu te'se)ut )isa enye)a)kan sistitis dan
)ila te'(adi 'e8luk dapat te'(adi pyelone8'itis. "adan*#kadan* tanpa se)a) yan* diketahui
pende'ita saa sekali tidak dapat ken6in* sehin**a ha'us dikelua'kan den*an katete'.
7=
-en*an pee'iksaan 6olok du)u', dapat e)e'i kesan keadaan tonus spin*te' anus,
kelainan yan* )e'ada di ukosa 'ektu dan pe)en*kakan dala 'ektu dan p'ostat. Pada
pee'iksaan ini ha'us dipe'hatikan konsistensi p'ostat 3pada hipe'plasia p'ostat
konsistensinya kenyal5 apakah siet'is, adakah nodul pada p'ostat, apakah )atas atas te'a)a.
Apa)ila )atas atas asih )isa di'a)a )iasanya dipe'ki'akan )e'at p'ostat ku'an* da'i %& *'a.
Tentu sa(a penentuan )e'at p'ostat den*an 6a'a ini tidak aku'at. Se)aliknya 6olok du)u' 6ukup
)aik untuk en*etahui adanya ke*anasan p'ostat. Pada ka'sinoa p'ostat, p'ostat te'a)a ke'as
atau te'a)a )en(olan yan* konsistensinya le)ih ke'as da'i sekita'nya atau letaknya asiet'is
den*an )a*ian yan* le)ih ke'as.
Retensi u'in dapat te'(adi den*an kelen(a' yan* di'asakan no'al pada pee'iksaan 6olok
du)u', se)aliknya kelen(a' yan* di'asakan e)esa' )isa tidak eni)ulkan *e(ala o)st'uksi
salu'an kelua' ?esika u'ina'ia. -e'a(at )e'at o)st'uksi dapat diuku' den*an enentukan
(ulah sisa u'in setelah pende'ita ken6in* spontan. Sisa u'in ditentukan den*an en*uku'
u'in yan* asih dapat kelua' den*an katete'isasi. Aolue sisa u'in setelah ken6in* no'al
pada p'ia de1asa sekita' 2= l. Sisa u'in dapat (u*a diketahui den*an ult'asono*'a8i )uli#)uli
setelah ken6in*, sisa u'in le)ih da'i 7&& l, )iasanya dian**ap se)a*ai )atas indikasi untuk
elakukan inte'?ensi pada hipe'plasia p'ostat. -e'a(at )e'at o)st'uksi dapat diuku' den*an
enentukan pan6a'an u'in pada 1aktu ken6in*, 6a'a pen*uku'an ini dise)ut u'o8lo1et'i.
An*ka no'al untuk pan6a'an u'in 'ata#'ata 7&#7/ l9detik den*an pan6a'an aksial
sapai /& l9detik. Pada o)st'uksi 'in*an pan6a'an enu'un anta'a %#: l9detik, sedan*kan
pan6a'an aksial en(adi 7= l9detik. Tetapi pada pee'iksaan ini tidak dapat
e)edakan anta'a keleahan otot det'uso' den*an o)st'uksi int'a?esikal.
Pee'iksaan lain yan* dapat dilakukan adalah pee'iksaan 'adiolo*i, sepe'ti 8oto polos
a)doen, dapat dipe'oleh kete'an*an en*enai penyakit ikutan sepe'ti )atu salu'an keih,
hid'one8'osis, atau di?e'tikel salu'an keih. Pe)esa'an p'ostat dapat dilihat lesi p'o8usio
p'ostat kont'as pada dasa' )uli#)uli. Se6a'a tidak lan*sun* pe)esa'an p'ostat dapat
dipe'ki'akan apa)ila dasa' )uli#)uli pada *a)a'an sisto*'a tapak te'an*kat atau u(un*
distal u'ete' e)en*kok ke atas )e')entuk sepe'ti ata kail.
$lt'asono*'a8i dapat dilakukan se6a'a t'ansa)doinal atau t'ans'ektal 3trans rectal
ultrasography G TR$S5. $ntuk en*etahui pe)esa'an p'ostat, pee'iksaan ini dapat pula
7%
enentukan ?olue )uli#)uli, en*uku' sisa u'in dan keadaan patolo*i lain sepe'ti di?e'tikel,
tuo' dan )atu. Pee'iksaan +T S6an atau 0RI (a'an* dilakukan. Pee'iksaan sitoskopi
dilakukan apa)ila pada ananesis diteukan heatu'ia atau pada pee'iksaan u'in
diteukan ik'oheatu'ia. Sitoskopi dapat (u*a e)e'i kete'an*an en*enai )esa' p'ostat
den*an en*uku' pan(an* u'et'a pa's p'ostatika dan elihat penon(olan p'ostat di dala
u'et'a.
Diagnosis
"he "hird #nternational $onsultation on BPH en*an(u'kan untuk en*anaesa keluhan
ken6in* te'hadap setiap p'ia )e'uu' =& tahun atau le)ih (ika diteukan p'ostatisus lakukan
pee'iksaan dasa' standa' keudian (ika pe'lu dilen*kapi den*an pee'iksaan ta)ahan.
Pee'iksaan standa' eliputi :
o Hitun* sko' *e(ala, dapat ditentukan den*an en**unakan sko' IPSS 3Inte'national
P'ostate Sypto S6o'e, IPSS5
o Ri1ayat penyakit lain atau peakai o)at yan* eun*kinkan *an**uan ken6in*.
o Pee'iksaan 8isik khususnya 6olok du)u'.
Pee'iksaan Ta)ahan :
o Pee'iksaan u'o8lo1et'i 3pen*uku'an pan6a'an u'in pada saat ken6in*5
o Pee'iksaan TR$S#P 3T'ans'e6tal $lt'asono*'aphy o8 the p'ostate5
o Pee'iksaan se'u PSA 3P'ostati6 spesi8i6 anti*en5
o Pee'iksaan $SG t'ansa)doinal
o Pee'iksaan patolo*i anatoi 3dia*nosis pasti5
Diagnosis Banding
"ondisi o)st'ukti8 t'aktus u'ina'ius )a*ian )a1ah lainnya, sepe'ti st'iktu' u'et'a, kont'aku'
lehe' kadun* keih,)atu )uli#)uli, atau ka'sinoa p'ostat ha'us dipiki'kan saat ee'iksa
pasien den*an du*aan BPH. Ri1ayat peakaian inst'ue te'tentu diu'et'a, u'etitis, atau
t'aua ha'us diketahui untuk enyin*ki'kan du*aan st'iktu' u'et'a atau kont'aktu' lehe' )uli#
)uli. Heatu'ia dan nye'i se'in* )e'hu)un*an den*an )atu )uli#)uli. "a'sinoa p'ostat
dapat dideteksi den*an kelainan pada retal toucher atau kenaikan kada' PSA.
In8eksi t'aktus u'ina'ius, yan* dapat enye'upai *e(ala i'itai8 BPH, dapat den*an se*e'a
diketahui da'i u'inalisis dan kultu'J )a*aianapun, in8eksi t'aktus u'ina'ius dapat e'upakan
7;
koplikasi da'i BPH. Ealaupun keluhan saat ken6in* (u*a )e'hu)un*an denan ka'sinoa
)uli, khususnya ka'snoa insitu, u'inalisis )iasanya enun(ukkan adanya heatu'ia. Selain
itu, pasien den*an kelainan )uli neu'o*enik dapat (ua eiliki tanda dan *e(ala da'i BPH,
tetapi dise'tai adanya 'i1ayat penyakit neu'ol*is, st'oke, dia)etes elitus, atau t'aua
pun**un*. Se)a*ai ta)ahan, pada pee'iksaan didapatkan )e'ku'an*ya sensasi pe'ineu
atau ekst'eitas )a*ian )a1ah, *an**uan pada tonus spinkte' 'ektal atau 'e8leks
)l)oka?e'nosus. Gan**uan pada 8un*si pen6e'naan 3konstipasi5 dapat (u*a epe'in*atkan
adanya keun*kinan se)a) neu'olo*is.
Terapi
Ada )e)e'apa pilihan te'api pasien BPH, diana te'api spesi8ik dapat di)e'ikan untuk pasien
kelopok te'tentu.
Pasien den*an *e(ala 'in*an 3symptom score &#;5, dapat hanya dilakukan watchful waiting.
Pasien den*an *e(ala sedan* 3symptom score :#7:5, dapat di)e'ikan te'api edikaentosa.
Pasien den*an *e(ala )e'at 3symptom score F#2=5, dilakukan ope'asi.
Selain itu, indikasi dilakukan ope'asi adalah
7,:
:
Retensi u'in )e'ulan*
In8eksi salu'an keih )e'ulan*
%ross hematuria )e'ulan*
Batu )uli#)uli 9 di?e'tikel
Insu8isiensi *in(al.
-ilatasi t'aktus atas 3hid'ou'ete', hid'one8'osis5.
Ta*e' .. Penata'a%anan BPH
!
O)se'?asi Eat6h8ul 1aitin*
0edikaetosa - alpha )lo6ke' : te'aBosin, p'aBosin, tasulsin, dll
- sup'esi and'o*en : =M #'eduktase inhi)ito'
- 8itote'api
Ope'asi kon?ensional - "ransurethral resection of the prostate 3T$RP5
- "ransurethral incision of the prostate 3T$IP5
- Open simple prostatectomy
In?asi8 inial - Lase'
- T'ansu'eth'al ele6t'o?apo'iBation o8 the p'ostate
- Hype'the'ia
- T'ansu'ethal needle a)lation o8 the p'ostate 3T$NA5
- Hi*h Intensity 8o6used ult'asound
- Int'au'eth'al stents
- T'ansu'eth'al )alloon dilation o8 the p'ostate
7:
A. Watchful waiting
Watchful waiting e'upakan penatalaksanaan pilihan untuk pasien BPH den*an symptom
score 'in*an 3&#;5. Besa'nya 'isiko BPH en(adi le)ih )e'at dan un6ulnya koplikasi
tidak dapat ditentukan pada te'api ini, sehin**a pasien den*an *e(ala BPH 'in*an en(adi
le)ih )e'at tidak dapat dihinda'kan, akan tetapi )e)e'apa pasien ada yan* en*alai
pe')aikan *e(ala se6a'a spontan.
B. Medi%a"ent-a
!. Pen+,a"*at a'6a (alpha blocer)
P'ostat dan dasa' )uli#)uli anusia en*andun* ad'eno'esepto'#M
7
, dan p'ostat
epe'lihatkan 'espon kontaktil te'hadap pen*a'uh pen*ha)at al8a. "oponen yan*
)e'pe'an dala en*e6ilnya p'ostat dan lehe' )uli#)uli se6a'a p'ie' dipe'anta'ai oleh
'esepto' M
7
a. Pen*ha)atan te'hadap al8a telah epe'lihatkan hasil )e'upa pe')aikan
su)yekti8 dan o)yekti8 te'hadap *e(ala dan tanda 3sign and symptom5 BPH pada )e)e'apa
pasien. Pen*ha)at al8a dapat diklasi8ikasikan )e'dasa'kan selekti8itas 'esepto' dan 1aktu
pa'uhnya. +ontoh pen*ha)at alpha yan* ada anta'a lain p'aBosin, te'aBosin, do<aBosin dan
yan* le)ih )a'u taslosin 3)lokade selekti8 pada 'esepto' M7a5. E8ek sapin* pen*ha)at
alpha anta'a lain hipotensi o'tostaik, pusin*, kelelahan, e(akulasi 'et'o*'ad, 'hinitis dan sakit
kepala. E8ek sapin* ini le)ih sedikit pada pen**unaan pen*ha)at M
7
a yan* le)ih selekti8.
#. Pen+,a"*at 1;(Red&%tae (!"#$eductase inhibitors)
@inaste'ide adalah pen*ha)at =M#Reduktase yan* en*ha)at pe'u)ahan testoste'on
en(adi dehid'otestoste'on. O)at ini epen*a'uhi koponen epitel p'ostat, yan*
en*hasilkan pen*u'an*an uku'an kelen(a' dan epe')aiki *e(ala. -ian(u'kan pe)e'ian
te'api ini selaa % )ulan, *una endapat e8ek aksial te'hadap uku'an p'ostat 3'eduksi
/&D5 dan pe')aikan pada *e(ala#*e(ala. Ealupun )e*itu, pe')akan *e(ala hanya te'liat pada
p'ostat yan* e)esa' SC& 6
2
. E8ek sapin* te'asuk penu'unan li)ido, penu'unan
?olue e(akulat dan ipotensi.
.. Fit-te$a)i
@itote'api adalah pen**unaan tu)uh#tu)uhan dan ekst'ak tu)uh#tu)uhan untuk
tu(uan edis. Pen**unaan 8itote'api pada BPH telah popula' di E'opa selaa )e)e'apa
7F
tahun. O)at#o)atan te'se)ut en*andun* )ahan da'i tu)uhan sepe'ti Hypo&is rooperis!
Pygeum africanum! 'rtica sp! (abal serulla! $urcubita pepo! Populus temula! )chinacea
purpurea, dan (ecale cerelea. 0asih dipe'lukan penelitian untuk en*etahui e8ekti?itas dan
keaanannya.
C. O)e$ai %-n<eni-na'
!. Transurethral resection of the prostate (TURP)
Se)ilan puluh lia pe'sen sipel p'ostatektoi dapat dilakukan elalui endoskopi.
$unya dilakukan den*an anestesi spinal dan di'a1at di 'uah sakit selaa 7#/ ha'i.
Pe')aikan symptom score dan ali'an u'in den*an T$RP le)ih tin**i dan )e'si8at in?asi8
inial. Risiko T$RP adalah anta'a lain e(akulasi 'et'o*'ad 3;=D5, ipotensi 3=#7&D5 dan
inkontinensia u'in 3R7D5.S3/5. "oplikasi tindakan ini anta'a lain pe'da'ahan, st'iktu'
u'et'a atau kont'aktu' lehe' )uli, pe'8o'asi kapsul p'ostat den*an ekst'a?asasi, dan pada
kasus yan* )e'at, sind'o T$R yan* )e'aki)at hipe'?olei, hiponat'ei ka'ena a)so'psi
6ai'an i'i*asi yan* hipotonik 3H
/
O5. 0ani8estasi klinik sind'o T$R adalah ual, untah,
kon8usi, hipe'tensi, )'adika'di dan *an**uan ?isual. Risiko sind'o T$R enin*kat pada
1aktu 'eseksi yan* ele)ihi F& enit. Penatalaksanaanya te'asuk pe)e'ian diu'esis dan
pada kasus ya* )e'at, di)e'ikan saline hipe'tonik.

#. Transurethral incision of the prostate (TUIP)
Pada pasien den*an *e(ala sedan*#)e'at dan p'ostat yan* ke6il se'in* te'(adi hipe'plasia
koisu'a poste'io' 3kenaikan lehe' )uli#)uli5. Pasien den*an keadaan ini le)ih endapat
keuntun*an den*an insisi p'ostat. P'osedu' ini le)ih 6epat dan o')iditas le)ih sedikit
di)andin*kan T$RP. Ret'o*'ade e(akulasi te'(adi pada /=D pasien.
/&
.. %pen simple prostatectom&
!ika p'ostat te'lalu )esa' untuk dikelua'kan den*an endoskopi, aka enukleasi te')uka
dipe'lukan. P'ostat le)ih da'i 7&& *'a )iasanya dipe'ti)an*kan untuk dilakukan
enukleasi te')uka. Open prostatectomy (u*a dilakukan pada BPH den*an di?e'tikulu )uli#
)uli, )atu )uli#)uli dan pada posisi litotoi tidak eun*kinkan. Open prostatectomy dapat
dilakukan den*an pendekatan sup'apu)ik ataupun 'et'opu)ik. (imple suprapubic
prostatectomy 3@'aye'5 dike'(akan elalui pe)ukaan )uli#)uli dan peilihan etode ini
)e'hu)un*an den*an adanya patolo*i pada )uli. Pada etode simple retropubic
prostatectomy 30illin5, )uli tidak di)uka dan in6isi lan*sun* dilakukan pada kapsul p'ostat.
D. Te$a)i "ini"a' in<ai6
!. Lae$
-ua su)e' ene'*i utaa yan* di*unakan pada ope'asi den*an sina' lase' adalah Nd:*+%
dan holiu:*+%, Teknik coagulation necrosis salah satunya: transuretral laser-induced
prostatectomy 3T$LIP5 yan* dike'(akan den*an panduan ult'asono*'a8i t'ans'ektal. Teknik
-isual coagulati-e necrosis dike'(akan de*an kont'ol cystoscopic. Teknik -isual contact
ablati-e dike'(akan den*an 8i)e' yan* diletakkan lan*sun* )e'sentuhan den*an (a'in*an
p'ostat yan* d?apo'isasi. Teknik lainnya adalah #nterstitial laser therapy.
"euntun*an ope'asi den*an sina' lase' adalah: kehilan*an da'ah inial, (a'an* te'(adi
sind'oa "'R, dapat en*o)ati pasien yan* sedan* en**unakan antikoa*ulan, dan dapat
dilakukan out patient procedure, Sedan*kan ke'u*ian ope'asi den*an lase' anta'a lain:
/7
sedikit (a'in*an untuk pee'iksaan patolo*i, peasan*an katete' postope'asi le)ih laa,
le)ih i'itati8, dan )iaya )esa'.
#. Transurethral electro'apori(ation of the prostate
"ransurethral electro-aporization of the prostate en**unakan 'esektoskop, A'us te*an*an
tin**i enye)a)kan pen*uapan (a'in*an ka'ena panas, en*hasilkan 6ekun*an pada u'et'a
pa's p'ostatika. P'osedu'nya le)ih laa da'i T$R.
.. H9)e$t,e$"ia
Hipe'te'ia *elo)an ik'o dihanta'kan elalui katete' t'ansu'et'a. Alat lainnya
endin*inkan ukosa u'et'a. Naun (ika suhu le)ih 'endah da'i C=T+, alat pendin*in tidak
dipe'lukan.
0. Transurethal needle ablation of the prostate
"ransurethal needle ablation of the prostate 3T$NA5 en**unakan katete' yan* didesain
khusus elalui u'et'a. !a'u inte'stitial den*an 8'ekuensi 'adio keudian kelua' da'i u(un*
katete', elu)an*i kosa u'et'a pa's p'ostatika. Pen**unaan 8'ekuensi 'adio te'se)ut untuk
eanaskan (a'in*an sehin**a e*aki)atkan nek'osis koa*ulati8.
1. High#intensit& focused ultrasound
0etode ini dilakukan den*an eletakkan p'o)e ult'asono*'a8i didala 'ektu yan* akan
enapilkan *a)a'an p'ostat dan en*hanta'kan ene'*i panas da'i high-intensity focused
ult'asound, yan* akan eanaskan (a'in*an p'ostat dan en(adi nek'osis koa*ulasi.
2. Int$a&$et,$a' tent
//
#ntraurethral stents adalah alat yan* ditepatkan pada 8ossa p'ostatika den*an endoskopi
dan di'an6an* untuk epe'tahankan u'et'a pa's p'ostatika tetap paten.
=. T$an&$et,$a' *a''--n di'ati-n -6 t,e )$-tate
Balon dilato' p'ostat ditepatkan den*an katete' khusus yan* dapat ele)a'kan 8ossa
p'ostatika dan lehe' )uli#)uli. Le)ih e8ekti8 pada p'ostat yan* uku'annya ke6il 3RC&6
2
5.
Teknik ini (a'an* di*unakan seka'an* ini .
/2
DAFTAR PUSTAKA
7. P'esti !+..eoplasms of the prostate gland. In: Tana*ho EA, 06 Anin6h !E, edito's.
(mith/s general urology, 7=th ed. +one6ti6ut: 06 G'a1#HillJ /&&&.p.2FF#C&%.
/. Pu'noo, Basuki B./&&2.0asar-0asar 'rologi )disi 1edua. !aka'ta : +A. A*un* Seto.
2. S(asuhida(at, R. Ei de !on*./&&C.Buu +2ar #lmu Bedah. !aka'ta : EG+.
C. !unUuei'a, L.+a'los, dkk.7FF;.Histologi 0asar edisi e-3,!aka'ta : EG+.
=. Tie'ney, 06Phee, Papadakis. +u''ent 0edi6al -ia*nosis V T'eatent /&&7 C&
th
Edition.
Lan*e 0edi6al Books906G'a1#Hill pFCF #F=%.
%. A'thu' +. Guyton, dkk. /&&%.Buu +2ar 4isiologi 1edoteran. Edisi F. !aka'ta : EG+.
;. @itBpat'i6k, "i')y. -kk.7FFC. (hared $are for Prostatic 0iseases. $" : ISIS 0edi6al
0edia.
:. 0ans(oe', A./&&&.1apita (eleta 1edoteran 5Pembesaran Prostat Jina6 hal,777-778,
0edia Aes6ulapius. @"$I
/C