Anda di halaman 1dari 16

SOP AKTIVITI LUAR

(OUTDOOR)






1.0 AKTIVITI LUAR

1.1 PENGENALAN

Aktiviti luar adalah penting untuk membina semangat,motivasi dan keyakinan diri
disamping memberi keseronokan dan menambahkan ilmu pengetahuan. Ia juga
memberi manfaat secara langsung terhadap perkembangan jasmani, emosi, intelek
dan rohani serta sosial. Aktiviti luar ini melibatkan aktiviti di kawasan hutan, bukit,
gunung, lombong, laut, sungai dan tasik.

1.2 OBJEKTIF

Sebagai satu proses dan kaedah pembelajaran.
Melatih para peserta berdikari dan mengukuhkan konsep kendiri yang positif.
Latihan jasmani kepada para peserta dengan cara berjalan kaki, mendaki bukit,
berkayak, kawad, ikhtiar hidup, merempuh halangan dan sebagainya.
Mengurangkan ketegangan emosi.
Orientasi sosial di mana peserta perlu bekerjasama, bergaul, bertukar-tukar
fikiran, melakukan aktiviti bersama dan seumpamanya.
Mengisi masa lapang dengan aktiviti berfaedah.
Menanam perasaan muhibah dan perpaduan di kalangan peserta.
Pendedahan kehidupan di luar rumah.
Bersyukur atas segala kurniaan dan ciptaan Ilahi.












1.3 PROSEDUR

Sebelum melaksanakan sesuatu aktiviti luar, pengendali perlu mematuhi beberapa
prosedur , meliputi:

1.4 Pra-pelaksanaan
Pelantikan ahli jawatankuasa induk dan ahli jawatankuasa kerja.
Mengenalpasti personel(jurulatih/fasilitator).
Menyedia dan memeriksa alatan.
Memeriksa dan mengenal persekitaran/lokasi tempat.
Pelan alternatif
Memaklumkan kepada pihak yang terbabit.
Surat kebenaran
Mesyuarat pra pelaksanaan
Pendaftaran peserta
Taklimat program

1.4.1.a Contoh pelantikan Ahli Jawatankuasa Induk dan Ahli Jawatankuasa Kerja

Jawatankuasa Induk terdiri daripada:
Penaung: Presiden Ikram
Penasihat: Pengerusi JKP ( Tarbiyah, Pemuda,Pendidikan ,
Wanita)
Pengerusi: Pengarah Program (dilantik)
Naib Pengerusi: Tim. Pengarah Program (dilantik)
Setiausaha: Dilantik
Pen. Setiausaha: Dilantik
Bendahari: Dilantik
Ahli Jawatankuasa: Dilantik.
AJK Protokol
AJK Tajaan
AJK Khas (Jemputan Perasmi dan VIP)

Ahli Jawatankuasa Kerja terdiri daripada:

Pengarah: Dilantik
Tim. Pengarah: Dilantik
Setiausaha kerja: Dilantik
Komandan Dilantik
Pen. Komandan Kem: Dilantik
Urusetia dan Pendaftaran: Dilantik
Makanan: Dilantik
Penginapan: dilantik
Logistik: dilantik
Keselamatan: dilantik
Pengangkutan: dilantik
Pembukaan Penutup: dilantik
Aktiviti/ Program: dilantik

1.4.1.b Bidang tugas dan tanggungjawab

1.4.2 Mengenalpasi personel (jurulatih/fasilitator)

Personel mestilah yang berminat, berkebolehan, berpengetahuan, terlatih dan
bertauliah. Personel profesional boleh digunakan khidmatnya jika tiada personel yang
mempunyai ciri-ciri di atas.

1.4.3 Menyedia dan memeriksa alatan.

Sebelum melaksanakan sesuatu aktiviti luar, ahli jawatankuasa kerja perlu
menyediakan peralatan yang akan digunakan.Sebaik-baiknya alatan tersebut mestilah
diperiksa kuantiti dan kualitinya sebelum digunakan.

Proses pemeriksan terbahagi kepada dua iaitu;
i. Pemeriksaan kuantiti.
Bilangan peralatan diperiksa terlebih dahulu agar mencukupi mengikut keperluan
peserta.
ii Pemeriksaan kualiti seperti memeriksa tempoh hayat tali karamantel, kualiti
khemah dan sebagainya supaya ianya boleh digunakan dengan selamat
.
1.4.4 Memeriksa dan mengenal persekitaran/lokasi/tempat

Sebelum aktiviti dijalankan, pihak jawatankuasa (jk keselamatan, logistik, program)
perlu sekali lagi memeriksa dan mengenalpasti persekitarannya. Ini untuk memastikan lokasi
itu selamat dan bersesuaian dengan aktiviti.

Selain daripada membuat tinjauan, pihak ahli jawatankuasa perlu membuat pengesahan dan
memohon kebenaran menggunakan kawasan. Seandainya lokasi tersebut hakmilik
perseorangan atau agensi lain, kebenaran bertulis perlu diperolehi terlebih dahulu sebelum
lokasi tersebut diguna pakai.

1.4.5 Pelan Alternatif

Pelan alternatif bermaksud pelan lain perlu dirancang seandainya sesuatu perkara
yang tidak diingini berlaku sebagai alternatif kepada rancangan asal.

1.4.6 Memaklumkan kepada pihak yang terbabit

Ahli jawatankuasa perlu memaklumkan kepada pihak-pihak berkepentingan yang
berdekatan dengan tempat aktiviti bagi tujuan pemberitahuan, contohnya balai polis,
hospital/klinik, ketua kampung, nazir masjid dan pihak lain yang terbabit.

1.4.7 Surat Akuan kebenaran

1. Borang akuan kebenaran ibubapa/penjaga perlu diserahkan kepada Ahli
Jawatankuasa terbabit sebelum program dijalankan (mengikut tarikh yang
ditetapkan).




1.4.8 Mesyuarat Pra Pelaksanaan

Mesyuarat Pra Pelaksanaan didefinasikan sebagai perjumpaan awal untuk memenuhi
tujuan dan ia merupakan satu kaedah ahli Jawatankuasa melaksanakan tugas.
Agenda mesyuarat pertama adalah;
i. penentuan tujuan program
ii. lokasi
iii. kewangan
iv. sasaran peserta
v. perlantikan Ahli Jawatankuasa
vi. pembentukan kertas kerja
Agenda mesyuarat kedua;
i. Penerangan program
ii. Pengagihan tugas kepada jawatankuasa
iii. Alatan yang diperlukan
iv. Penyediaan lain-lain kemudahan
v. Isu keselamatan( tempat, peralatan, aktiviti)
Agenda mesyuarat ketiga;
i. Membincangkan persiapan yang telah dijalankan
ii. Mencari jalan penyelesaian pada setiap masalah yang timbul.

1.4.9 Pendaftaran Peserta
Sebelum program pendaftaran peserta boleh dilakukan mengikut tempoh yang
ditetapkan (2 minggu sebelum program dimulakan). Pendaftaran peserta bertujuan
untuk membuat senarai semak peserta yang akan hadir berdasarkan jantina, umur,
agama, kaum, tahap kesihatan dan bilangan peserta mengikut tempat tinggal.

Semasa program, pendaftaran peserta dibuat untuk memastikan bilangan yang hadir.






1.4.10 Taklimat Program

Taklimat program sangat penting untuk memberi penerangan matlamat, objektif
dan perjalanan aktiviti bagi mewujudkan persefahaman antara jawatankuasa, jurulatih,
fasilitator dan peserta.

1.5 PELAKSANAAN

Fasa ini merupakan langkah pelaksanaan tahap kedua sebelum bermulanya aktiviti
dan ini merupakan kemuncak pelaksanaan aktiviti. Tiga prinsip pelaksanaan untuk seseorang
melaksanakan fasa ini iaitu:

Penentuan kerja
Pengkhususan kerja
Perancangan dan penjadualan yang rapi


1.6 POS PELAKSANAAN

Pemulangan dan pengumpulan peralatan yang digunakan.
Pemeriksaan ahli/bilangan (jurulatih, fasilitator, peserta)
Maklumbalas keadaan kesihatan peserta
Pengisian oleh jurulatih/fasilitator
Syor dan cadangan
Penilaian
Senggaraan dan penyimpanan alatan
Pengiktirafan(persijilan)
Pos mortem
Dokumen laporan




1.7 MEMILIH LOKASI AKTIVITI

1 Keluasan mencukupi mengikut bilangan peserta dan sesuai dengan aktiviti
2 Mempunyai kemudahan asas untuk beraktiviti
3 Mengenalpasti ciri-ciri keselamatan
4 Jika mempunyai aktiviti berkhemah perkara-perkara berikut hendaklah diberi
perhatian :
i. Jangan dirikan khemah dikawasan yang mempunyai struktur tanah atau
batu batan yang tidak kukuh,di kawasan yang berlekuk atau berlurah
dan di bawah pokok mati, tua dan mudah patah.
ii. Sebelum memasang khemah pastikan arah tiupan angin.
iii. Jika berkhemah di tepi pantai, jarakkan khemah daripada takat air
pasang.
iv. Selamat daripada gangguan musuh, binatang buas atau sebarang
masalah dan kekecohan.
v. Tidak terlalu jauh daripada penduduk atau sesuatu kawasan
perkampungan.
vi. Bersihkan kawasan tapak khemah yang dipilih.

1.8 DISIPLIN SEMASA AKTIVITI

Setiap peserta mestilah mematuhi peraturan dan disiplin aktiviti yang telah ditetapkan
supaya semua program berjalan lancar. Di antaranya ialah:

i. Peserta yang beragama Islam mestilah melakukan perkara-perkara
yang wajib dan menjauhi perkara dilarang.
ii. Semua peserta mestilah mematuhi ketepatan masa. Bersedia paling
kurang lima minit sebelum aktiviti dilakukan.
iii. Sentiasa peka dan waspada kepada semua arahan dan ciri-ciri
keselamatan.
iv. Peserta lelaki dilarang keras memasuki atau berada di kawasan khemah
peserta wanita dan sebaliknya
v. Barang-barang berharga dilarang bawa semasa perkhemahan.
vi. Semua perlakuan jenayah adalah ditegah dan hukuman setimpal akan
dikenakan termasuklah arahan keluar dari tempat aktiviti.
vii. Semua peserta mestilah senyap dan tidur selepas waktu yang
ditetapkan.
viii. Giliran berkawal mestilah dipatuhi.
ix. Peralatan aktiviti hendaklah dijaga.
x. Sebarang bentuk penganiayaan, contengan atau keganasan adalah
dilarang
xi. Dilarang merokok.
xii. Sebarang aktiviti adalah dilarang tanpa pengawasan dan arahan.
1.9 PERALATAN AKTIVITI

Peralatan dan keperluan peribadi yang hendak dibawa adalah mengikut ketetapan
yang diberikan oleh penganjur termasuk peralatan perubatan dan mandian peribadi. Peralatan
pertolongan cemas seperti kotak kecemasan dan usungan hendaklah disediakan oleh
penganjur.

1.10 CONTOH AKTIVITI PERKHEMAHAN

1.10.1 Memilih Tapak Perkhemahan

Ciri-ciri tapak perkhemahan yang perlu dipertimbangkan ialah:

Tanah yang rata supaya khemah senang dipasang.
Ada perlindungan oleh bukit atau pokok supaya tidak terdedah kepada ancaman angin.
Dekat dengan punca air bagi memudahkan kerja-kerja memasak, mandi dan membasuh.
Mempunyai pemandangan yang menarik supaya seronok dan lapang mata melihatnya.
Boleh mendapatkan sinar matahari pada waktu pagi untuk tujuan mengeringkan udara
lembab dalam khemah dan juga mengeringkan pakaian dan peralatan.
Dekat dengan trek supaya mudah bergerak segera jika berlaku kecemasan.

1.10.2 Merancang Pelan Lokasi.

Pastikan kedudukan tempat-tempat yang berikut:

Khemah utama, khemah kumpulan.
Dapur.
Tandas.
Tempat mandi.
Lubang sampah.
Khemah quartermaster.
Perkara-perkara lain yang difikirkan perlu.

1.10.3 Mendirikan Khemah

Cara mendirikan khemah bergantung kepada jenis khemah.
Gali parit di sekeliling setiap khemah. Pastikan parit berada betul-betul di bawah tarpal
lepas (cucuran air).
Tabur belerang di sekeliling setiap khemah. Pastikan belerang ditabur di bawah tarpal
lepas berhampiran parit.

1.10.4 Mendirikan Dapur

Dapur hendaklah didirikan sebaik sahaja lokasinya ditetapkan.
Jarak terdekat dapur dengan khemah ialah kira-kira sepuluh meter.
Cari tempat yang terlindung daripada angin. Penghadang angin atau pelindung dapur
boleh digunakan.

1.10.5 Membuat Tandas

Tandas hendaklah dibuat sekiranya tiada tandas yang sedia ada.
Lubang hendaklah digali sedalam lebih kurang 30 cm dan besarnya bergantung kepada
bilangan ahli dan tempoh masa perkhemahan. Lubang hendaklah dikambus dengan segera
selepas digunakan.
Jarak terdekat tandas daripada khemah hendaklah tidak kurang 100 meter.
Dinding tandas boleh dibuat daripada bahan-bahan seperti kain guni atau daun.
Tempat letak kaki dibuat daripada kayu dan diletakkan sebagai palang di atas lubang.
Sekeping papan boleh digunakan untuk menutup lubang tandas apabila tidak digunakan.

1.10.6 Membuat Tempat Mandi dan Membasuh.

Pastikan tempat mandi berada di sebelah hilir daripada tempat mengambil wuduk.
Tempat mandi wanita dan lelaki hendaklah berasingan.
Buang objek yang berbahaya seperti tunggul kayu atau batu di tempat tersebut.
Para daripada kayu boleh didirikan di tempat mandi dan membasuh supaya ia selamat
dan selesa kepada penggunanya.
Elakkan lereng yang curam dan licin. Jika terpaksa, buat tangga yang mempunyai
pemegang untuk turun dan naik.
Dilarang mandi tanpa pengawasan.

1.10.7 Membuat Gajet.

Gajet haruslah tepat pada keperluannya. Gajet dibuat untuk memastikan kekemasan
kawasan perkhemahan.
Gajet yang dibuat daripada buluh atau kayu dan diikat dengan tali.
Antara gajet yang boleh dibuat ialah:
a. Tempat menggantungkan barang.
b. Para meletak barang.
c. Alas tanah.
d. Tempat menjemur kasut.
e. Penyapu sampah.
f. Tempat lilin.
g. Penggantung baju.
h. Pelindung dapur.
i. Sudip.
j. Tempat sudu/garpu/berus gigi.
k.Ampaian kain.
l. Tempat pinggan.
m. Bangku.
n. Meja.
o. Gajet lain mengikut keperluan dan kreativiti.

1.10.8 Membuat Lubang Sampah.

Ada dua jenis lubang sampah iaitu lubang sampah kering dan lubang sampah basah.
Lubang sampah kering digunakan untuk mengisi bahan-bahan yang boleh reput sendiri
seperti kertas, kotak dan kulit telur. Lubang sampah basah digunakan untuk mengisi sisa-sisa
makanan dan air basuhan.
Jarak lubang hendaklah kira-kira 3 meter dari khemah.
Apabila meninggalkan kawasan perkhemahan sampah yang boleh dibakar hendaklah
dibakar dan lubang sampah mestilah dikambus dengan tanah.
Kampit plastik atau politina boleh digunakan untuk menyimpan bahan-bahan yang tidak
boleh reput sendiri seperti tin atau botol. Kampit ini hendaklah dibawa keluar dari
kawasan perkhemahan dan dibuang di tempat pembuangan sampah yang sebenar.

1.10.9 Membuat Tali Sempadan.

Tali sempadan hendaklah dipasang di sebelah luar kawasan perkhemahan supaya
mempunyai ruang yang cukup di sekitar kawasan khemah.
Tali sempadan juga digunakan bagi menandakan kawasan perkhemahan dengan
kawasan perkhemahan kumpulan lain.
Tali sempadan juga digunakan bagi menandakan kawasan, tempat dan laluan yang
merbahaya.

1.11 KAWALAN KESELAMATAN

Bagi menjaga keselamatan semasa aktiviti perkhemahan perhatian harus diberi
kepada keselamatan api, air dan tapak perkhemahan.

1.11.1 Keselamatan Api

Api tidak boleh dibiarkan menyala tanpa pengawasan. Tentukan api telah betul-betul
padam sebelum beredar ke tempat lain. Jangan merokok, memasang api atau ubat
nyamuk di dalam khemah.

1.11.2 Keselamatan Air.

Pilih tempat yang tiada halangan-halangan berbahaya seperti batu tajam, arus laju dan
lereng curam.
Jangan mandi, mengambil air atau membasuh bersendirian.
Jika hujan lebat, jangan pergi ke kawasan air.
Tali dan pelampung sebaik-baiknya disediakan di tempat mandi atau membasuh.
Dilarang melakukan aktiviti air tanpa peralatan keselamatan dan pengawasan
jurulatih/guru yang terlatih.

1.11.3 Keselamatan Kawasan Perkhemahan.

Pilih lokasi selamat.
Bersihkan kawasan perkhemahan sebelum mendirikan khemah.
Kawasan perkhemahan tidak boleh ditinggalkan tanpa pengawasan.
Adakan giliran bertugas kawalan keselamatan malam.
Perlu ada pelan keselamatan jika berlaku kecemasan, contohnya tiupan wisel.
Ketua kumpulan hendaklah sentiasa maklum di mana ahli-ahli kumpulannya berada
setiap masa.
Tentukan khemah sentiasa tertutup apabila meninggalkannya.
Segala peralatan jangan di biarkan berselerak.
Patuhi segala peraturan dan pantang larang yang diberikan.

Bidang tugas urusetia pendaftaran

Urusetia haruslah berada di tempat kursus sehari sebelum kursus bermula. Peranan
urusetia pendaftaran untuk hadir sehari lebih awal adalah untuk memastikan semua
kemudahan semasa pendaftaran berada dalam keadaan baik dan sedia untuk
digunakan. Contohnya:
i. Tempat pendaftaran seperti dewan/kawasan perkhemahan
ii. Peralatan pendaftaran seperti meja, kerusi, alatulis, buku pendaftaran,
fail-fail, nota dan cenderamata.
iii. Senarai nama dan kumpulan peserta yang telah disusun awal
iv. Menyediakan kain rentang di pintu masuk dan di tempat yng difikirkan
perlu.
v. Petunjuk arah.
vi. Surat kebenaran waris


Semasa pendaftaran urusetia mestilah mengambil langkah-langkah berikut;
i. Susun semula senarai semak peserta.
ii. Membuat penyemakan kelayakan peserta
iii. Membuat pengagihan peralatan kepada peserta
iv. Membahgikan peserta kepada kumpulan kecil jika perlu.

Selepas pendaftaran urusetia perlu berperanan membantu peserta untuk menguruskan
tempat penginapan dan mendirikan khemah di tapak perkhemahan.

TATACARA KESELAMATAN

5.2 Tatacara Peserta.

Dilarang berada di kawasan larangan tanpa pengawasan rapi daripada
jurulatih.
Memastikan keselamatan dan peralatan yang terdapat disitu adalah terjamin.
Mematuhi peraturan dan arahan jurulatih.
Menjaga kebersihan.
Membuat laporan tentang kerosakan atau kecederaan yang berlaku kepada
pihak pengurusan / jurulatih.
Hanya pelajar yang terlibat dalam aktiviti sahaja yang berada di kawasan
larangan dengan pengawasan rapi jurulatih.

5.3 Tatacara Pengurusan / Jurulatih /fasilatator.

Memastikan tiada peserta berada di kawasan larangan tanpa pengawasan rapi
daripada jurulatih.
Memastikan peserta mematuhi peraturan dan arahan
Memastikan kawasan dalam keadaan baik, terurus dan selamat digunakan.
Memastikan peralatan yang terdapat disitu dalam keadaan selamat.
Mengambil tindakan segera atas segala laporan yang disampaikan oleh peserta
dan merekodkannya.
Menyediakan seorang pegawai yang bertauliah dalam pertolongan cemas
sepanjang aktiviti yang dijalankan di kawasan tersebut.
Menyediakan bilik rawatan yang sentiasa terbuka sepanjang aktiviti yang
dijalankan di kawasan tersebut.
Menyediakan bilik rawatan yang sentiasa terbuka sepanjang aktiviti / latihan
dijalankan.
Memastikan pelajar menyertai Skim Takaful Kemalangan Diri Berkelompok.
Memastikan hanya juruilatih yang bertauliah /berkelayakan serta mempunyai
latar belakang dan reputasi yang baik sahaja yang dibenarkan menjalankan
latihan.
Membuat laporan rapi atas laporan yang telah dibuat oleh pelajar dan
mengambil tindakan seterusnya.
Memastikan Borang Akuan Lepas Tanggungjawab dan Borang Kebenaran
Ibubapa / Penjaga Untuk Rawatan Pembedahan diisi dengan maklumat lengkap
bagi memudahkan menghubungi ibubapa semasa kecemasan.
Menyediakan Fail Peribadi dan pemeriksaan kesihatan ( Medical Examination
) yang lengkap bagi pelajar yang mewakili Sekolah, Bahagian, Negeri dan Negara.
Menyediakan prosedur khas bagi agensi atau badan-badan luar yang
memerlukan khidmat pelajar contohnya , mewakili dalam permainan / sukan..
Menyediakan seorang pegawai bantuan kecemasan yang bertauliah.
Menjaga kebajikan pelajar.
Mempunyai rekod maklumat peribadi dan sejarah kesihatan pelajar yang
lengkap.
Mengada aktiviti di tempat yang ditetapkan.


6. Cuaca / Musim

6.1 Tatacara Am.

Tidak menjalankan aktiviti di tempat lapang semasa cuaca buruk seperti hujan,
kilat dan petir.
Memberhentikan aktiviti apabila terdapat tanda-tanda cuaca buruk akan
berlaku.

6.2 Tatacara Peserta.

Tidak berada di tempat lapang atau kawasan yang terdedah kepada bahaya
semasa cuaca buruk.
Berhenti serta merta setelah mendapat arahan daripada jurulatih/ fasilitator
supaya berbuat demikian.
Mematuhi arahan dan peraturan.

7. Laporan Kemalangan Atau Kecederaan.
Jurulatih dan fasilitator bertangunggjawab ke atas :


7.1 Tatacara Am.

Melaporkan sebarang kemalangan atau kecederaan yang berlaku kepada pihak
pengurusan .
Membuat siasatan ke atas kemalangan dan kecederaan yang berlaku.
Merekod semua jenis kemalangan dan kecederaan yang berlaku.

7.2 Tatacara Peserta
Melaporkan semua jenis kemalangan atau kecederaan yang berlaku semasa
menyertai aktiviti kepada pihak pengurusan .
Peserta mesti memberitahu sejarah kesihatan mereka.
Melaporkan aktiviti tidak sihat yang dilakukan oleh rakan-rakan mereka.
Contohnya, penyalahgunaan dadah dan lain-lain.

7.3 Tatacara Pengurusan/Jurulatih/Fasilitator.

Mengambil tindakan segera ke atas laporan yang dibuat oleh peserta.
Membuat siasatan ke atas kemalangan atau kecederaan yang berlaku.
Merekod semua jenis kemalangan dan kecederaan yang berlaku.

8. Laporan Aktiviti ( Penilaian dan Pemantauan )

8.1 Tatacara Am.

Pengarah program bertanggungjawab membuat penilaian dan laporan bertulis kepada
pihak jawatankuasa pusat( berkenaan) bagi setiap aktiviti yang dijalankan dalam
tempoh 2 minggu selepas program dijalankan.
Laporan bertulis hendaklah disediakan mengikut format yang ditetapkan.
Jawatankuasa Keselamatan Ikram membuat penilaian dan pemantauan keatas semua
aktiviti luar sepanjang tahun.

8.2 Tatacara Peserta.

Membuat laporan bertulis ( jika perlu ).

8.3 Tatacara Pengurusan/Jurulatih/fasilitator.

Menyemak laporan bertulis oleh peserta
Membuat laporan bertulis setiap aktiviti yang dijalankan atau disertai.

9. Lampiran

1.1. Surat akuan kebenaran ibubapa/penjaga.
1.2. Surat makluman program (Polis, Kesihatan , Ketua kampung )
1.3. Borang laporan aktiviti
1.4. Borang maklumat peserta
1.5. Borang penilaian program