Anda di halaman 1dari 24

1.

0 PENGENALAN

Penilaian memainkan peranan penting dalam pendidikan. Penilaian dilakukan
dalam semua aspek pendidikan bagi mengenal pasti status semasa dan seterusnya
bagi tujuan perancangan program penambahbaikan pendidikan. Dalam pengajaran dan
pembelajaran di bilik darjah dan bengkel sekolah, penilaian dilakukan bagi mengetahui
sama ada guru 'mengajar' dan pelajar 'belajar'.

Justeru itu, penilaian pengajaran dan pembelajaran perlu dilakukan dengan
sempurna dan berkesan. Bukti-bukti empirikal tentang sesuatu pengajaran dan
pembelajaran yang diperoleh menggunakan pengukuran perlu dianalisis.
Memandangkan pengukuran di bilik darjah dan bengkel sekolah sering menggunakan
ujian, pengujian merupakan salah satu aspek utama dalam bidang penilaian pengajaran.

Menurut Jamila K.A Mohamed (2005) mendefinisikan penilaian pengesanan
adalah satu proses yang kompleks yang melibatkan banyak cara bagi mengumpul
maklumat berkaitan murid supaya dapat mengenalpasti masalah atau ketidakupayaan
sebenar yang menyebabkan murid tidak dapat mencapai objektif pembelajaran.

Penilaian di sekolah perlu memberi peluang pelajar mengembangkan potensinya
secara bebas. Untuk mengesan kemajuan pelajar secara individu dengan cara yang
fleksibel, bermakna dan tidak menakutkan pelajar, penilai perlu mengambil kira
keperluan dan kemampuan individu, kepelbagaian cara supaya pelbagai kecerdasan
pelajar diambil kira.

Pelajar yang berlainan gred misalnya boleh mengambil ujian yang sama. Dengan
cara multiple delivery ini akan menjadi motivasi kepada seseorang pelajar untuk
meningkatkan pencapaian supaya selaras dengan pencapaian pelajar lain.

Penilaian memerlukan bukti dan maklumat secara kuantitatif dan kualitatif
sebelum sesuatu pertimbangan mengenai perkembangan dan prestasi pelajar dapat
dibuat.Maklumat yang bersifat kuantitatif tentang pelajar lebih mudah diperolehi melalui
pelbagai ujian manakala maklumat kualitatif seperti sikap perlakuan, minat dan nilai
diperolehi melalui kaedah bukan ujian (pemerhatian, portfolio, projek dan lain-lain).

Penilaian formatif dapat mengesan kejayaan dan kegagalan pembelajaran pelajar serta
dapat mengukur kemajuan pelajar setelah mereka melalui satu-satu unit pembelajaran.
Pencapaian pelajar direkod dalam Laporan Prestasi dan Rekod Profil untuk
memudahkan guru mengikuti perkembangan pembelajaran setiap pelajar.

Tindakan susulan juga dapat dibuat serta merta. Ini bermakna pelajar yang
berprestasi cemerlang diberi peluang untuk diintegrasikan pembelajarannya secara
menegak (vertical integration) mengikut tahun/tahap yang lebih tinggi dan diintegrasi
secara mendatar (horizontal integration) mengikut unit-unit pembelajaran yang lebih
tinggi dalam tahun/tahap yang sama.

Manakala pelajar yang berprestasi lemah, tindakan susulan serta merta akan
diambil bagi memberi peluang kepada mereka untuk memperbaiki kemahiran dan
pengetahuan yang belum dikuasai mengikut kemampuan (patching) sehingga
membolehkannya mengikuti unit pembelajaran yang seterusnya.

Pada akhir sesuatu tempoh, semester atau tahun, guru juga boleh mendapatkan
gambaran prestasi keseluruhan pelajar bagi menilai keberkesanan pengajaran dan
pembelajaran melalui penilaian sumatif. Penilaian seumpama ini sedang dilakukan oleh
Lembaga Peperiksaan, Kementerian Pendidikan Malaysia. Kedua-dua jenis penilaian
formatif dan sumatif saling membantu untuk membentuk satu program penilaian yang
berkesan.

Ujian yang baik perlu ada item yang bermutu. Analisis item yang dijalankan
selepas sesuatu ujian atau praujian membantu dalam hal pemilihan item.Satu kumpulan
item (item pool) yang besar akan memastikan guru memperoleh item yang diperlukan
dari semasa ke semasa. Untuk memastikan bank item yang sentiasa mengandungi item
pelbagai strand atau kemahiran yang bermutu, perkara berikut perlu dilaksanakan
pelbagai jenis ujian dan item yang bermutu dibina analisis item untuk memastikan item
bermutu dipilih. Aspek-aspek yang perlu dipertimbangkan dalam menyediakan ujian
ialah ujian perlu mengandungi unsur-unsur motivasi, refleksi, mencabar minda,
menimbulkan celik akal, mengurangkan tekanan, menimbulkan kesediaan dan sentiasa
bersedia untuk mengambil peperiksaan seterusnya


BAHAGIAN A
2.0 JADUAL SPESIFIKASI UJIAN BAGI PELAJAR TAHUN 3 SK BATU 4


Topik
matematik
Mudah Sederhana Sukar Jumlah
Aras Taksonomi Bloom
Pengetahuan Kefahaman Aplikasi
Nombor Bulat 1,2 3 3
Tambah 4 1
Tolak 5 1
Darab 6 1
Bahagi 7 1
Pecahan 8 1
Wang 10 9,11,12 12,13,14 7
Jumlah 5 6 4

J adual 1 menunjukkan J SU bagi instrumen penilaian matematik SK. Batu 4


Berikut merupakan Jadual Spesifikasi Ujian (JSU) yang telah dibina mengikut
unsur-unsur yang dinyatakan dalam Taksonomi Bloom. Di mana dalam pengajaran dan
pembelajaran matematik, terdapat tiga aspek yang diambil kira iaitu aras kefahaman,
pengetahuan dan aplikasi. Ketiga-tiga unsur ini perlulah diambil kira untuk mentadbir
sesuatu ujian atau penilaian yang dijalankan oleh guru.

Berdasarkan daripada JSU di atas, kita dapat lihat bahawa terdapat 7 tajuk
matematik yang telah digunakan. Selain itu, aras soalan telah dibahagikan kepada tiga
aras iaitu aras mudah (pengetahuan), aras sederhana (kefahaman) dan juga aras sukar
(aplikasi). Terdapat 15 soalan objektif matematik yang disediakan di dalam instrumen ini
untuk menilai sejauh mana tahap penguasaan ataupun aras kognitif murid dalam
perkembangan pembelajaran matematik.


2.1 CONTOH SOALAN MATEMATIK TAHUN 3 (15 SOALAN)

1. Sembilan ribu dan dua belas dalam nombor ialah

A. 912
B. 9012
C. 9120


2. Antara nombor-nombor yang berikut, manakah apabila digenapkan kepada sepuluh
terdekat menjadi 8150?

A. 8145
B. 8144
C. 8143

3. Lengkapkan urutan nombor. _______, 8015, 8115, 8215

A. 8010
B. 8005
C. 7915

4. Manakah antara berikut memberikan jumlah terbesar?

A. 3050 + 5100
B. 791 + 8056
C. 100 + 300 + 400

5. 7990 2560 =

A. 4530
B. 5430
C. 5530


6. Cari nilai terbesar bagi setiap hasil darab.

A. 12 x 9
B. 34 x 3
C. 24 x 5



7. 87 4 = 21 baki X
Nilai X ialah

A. 1
B. 2
C. 3


8. Pecahan yang sesuai untuk gambar rajah gasing yang berlorek ialah




A.
B.
C.











9. Jumlah wang bagi gambar rajah di bawah ialah



A. RM76.75
B. RM76.65
C. RM76.55

10. RM52.10 RM17.50 = _______ sen

A. 3460 sen
B. 3640 sen
C. 3600 sen

11. Cari jumlah wang jika setiap berharga RM6.



A. RM36
B. RM42
C. RM48






12. Seorang penjual buah-buahan mempunyai 3982 biji betik. Dia menjual 2495 betik.
Berapakah baki betik yang tinggal?

A. 1478
B. 1487
C. 1748

13. Azza memerlukan 9 biji telur untuk membuat sebiji kek. Berapakah jumlah telur yang
diperlukan jika Azza membuat 96 biji kek?

A. 864
B. 814
C. 812

14. Terdapat 120 batang pensel. Puan Lili membahagi pensel itu secara sama rata
kepada 10 orang kanak-kanak. Berapa banyak pensel setiap seorang kanak-kanak
dapat?

A. 10
B. 11
C. 12


15. Tan mempunyai wang berjumlah RM77. Dia membeli sebuah beg dan diberi baki
sebanyak
RM15.70. Berapakah harga bagi sebuah beg yang telah dibelinya?

A. RM61.30
B. RM60.10
C. RM51.70





2.2 LAPORAN SKOR PENCAPAIAN UJIAN
Laporan Skor Pencapaian Ujian Murid Tahun 3 UM SK Batu 4 Tawau.

BIL. NAMA SKOR KESELURUHAN
1. MUHD REZKAL BIN MAHMUD 14
2. RUSHDIE ABDUL RAHIM 14
3. NURUL ANIS BINTI AHMAD 14
4. FATIMAH BINTI KASSIM 13
5. NOR FARAH ABDUL RASHID 13
6. MUHAMMAD BIN KALAM 12
7. SITI FAEZAH BINTI JALIL 12
8. JAMAL AHMAD BIN YUSUF 11
9. AHMAD NORDIN 10
10. NOREZA ABDULLAH 10
11. ASSABAR NOLIE 10
12. MUHD ALI BIN KHAMIS 9
13. MUHD HARUN BIN ISA 9
14. SITI FARAH ABU 9
15. FARAHNIDA HAMID 8
16. KAMAL HAFIZI BIN SELAMAT 8
17. NILSA SARDIE 8
18. ABU JANNAH 7
19. ABDUL JUMARIE 6
20. AFZAM AHMAD 6

J adual 2








2.3 CARTA BAR SKOR PENCAPAIAN MURID














Carta bar 1 : Menunjukkan bilangan murid yang mendapat markah bagi aras tinggi , sederhana
dan rendah

Berdasarkan carta bar 1 di atas, analisis yang telah dibuat menunjukkan terdapat
3 kumpulan aras murid yang berbeza hasil dapatan daripada instrumen penilaian yang
telah dilaksanakan. Penulis menggunakan 20 orang reseponden secara keseluruhan
daripada kelas 3 UM, SK Batu 4 untuk menjalankan kajian analisis ini. Instrumen yang
telah digunakan oleh penulis adalah sebanyak 15 soalan objektif matematik yang
mengandungi aras kesukaran yang berbeza. Murid telah diberikan masa selama 20
minit untuk menjawab penilaian ini. Jadual spesifikasi ujian ini juga telah disediakan
mengikut aras Taksonomi Bloom yang mengandungi 5 soalan mudah, 6 soalan
sederhana dan 4 soalan sukar.

Berdasarkan hasil dapatan, terdapat 5 orang murid yang mendapat markah
tinggi iaitu daripada lingkungan markah 14 ke 13. Seterusnya, kumpulan murid yang
mendapat markah sederhana iaitu daripada lingkungan markah 12 hingga 9 secara
keseluruhannya adalah seramai 9 orang. Hal ini menunjukkan bahawa majoriti tahap
penguasaan murid terhadap matapelajaran matematik adalah masih dalam aras
sederhana. Seterusnya, kita lihat lingkungan markah rendah iaitu daripada lingkungan
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
BILANGAN MURID BILANGAN MURID BILANGAN MURID
CARTA BAR SKOR PENCAPAIAN MURID
TINGGI SEDERHANA RENDAH

markah 8 hingga ke bawah secara keseluruhannya adalah seramai 6 orang. Secara
kesimpulannya, kebanyakkan murid mencapai tahap sederhana dalam penilaian yang
telah dijalankan. Berdasarkan instrumen ini, penulis menggunakan beberapa tajuk yang
telah diajar oleh guru iaitu nombor bulat, tambah, tolak, darab, bahagi , pecahan dan
juga wang. Tujuan penulis menggunakan tajuk-tajuk yang telah diajar oleh guru adalah
untuk meningkatkan lagi faktor kesahan dalam ujian.





Carta graf 2 : Menunjukkan bilangan pelajar yang menjawab dengan betul bagi setiap soalan


Berdasarkan carta graf di atas, menunjukkan hasil dapatan jawapan murid pada
instrumen yang telah diberikan. Berdasarkan graf di atas, kita dapat lihat di mana soalan
aras mudah iaitu soalan 1 hingga 5, kesemua 20 orang responden dapat menjawab
dengan betul kecuali pada soalan 5 di mana terdapat 5 orang murid yang salah
memberikan jawapan. Seterusnya, pada aras sederhana iaitu daripada soalan 6 hingga
soalan 11, kita dapat lihat penurunan pada graf iaitu hanya 11 hingga 12 orang murid
sahaja yang betul bagi soalan aras sederhana ini. Akhir sekali, kita lihat pada soalan
aras sukar iaitu daripada soalan 12 hingga soalan 15. Penurunan yang sangat ketara
pada kecenderungan graf itu iaitu daripada 12 orang responden yang betul hinggalah 7
orang responden sahaja yang betul menjawab soalan aras sukar ini.
20 20 20 20
15
11
12 12
11
12 12 12
9
10
7
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Jumlah pelajar menjawab dengan betul mengikut soalan
Jumlah pelajar menjawab dengan betul mengikut soalan
Nombor
soalan


2.4 JADUAL PILIHAN JAWAPAN MURID




J adual 3 : menunjukkan pilihan jawapan murid bagi setiap soalan











BIL NAMA SOALAN DAN PILIHAN JAWAPAN
1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
1 MUHD REZKAL / / / / / / / / / / / / X / /
2 RUSHDIE / / / / / / / / / / / / / / X
3 NURUL ANIS / / / / / / / / / / / / / X /
4 FATIMAH / / / / / / / / / / / / X / X
5 NOR FARAH / / / / / / / / / / X / X / /
6 MUHAMMAD / / / / / / X / / X / / / X /
7 SITI FAEZAH / / / / / / / X X / / / / / X
8 JAMAL AHMAD / / / / / X / X / / / / / X X
9 AHMAD NORDIN / / / / / / X / X / X X / X /
10 NOREZA / / / / / X X / X X / / / / X
11 ASSABAR NOLIE / / / / X / / X / / / X X X /
12 MUHD ALI / / / / X / X / X / X X / / X
13 MUHD HARUN / / / / / X X / X X / / X X /
14 SITI FARAH ABU / / / / / / X / X X X / X / X
15 FARAHNIDA / / / / / X X / X X / X / X X
16 KAMAL HAFIZI / / / / X X / X / X X / X / X
17 NILSA SARDIE / / / / X X / X / / / X X X X
18 ABU JANNAH / / / / / X X X X / X X X / X
19 ABDUL JUMARIE / / / / / X / X X X X X X X X
20 AFZAM AHMAD / / / / X X / X / X X X X X X

BAHAGIAN B

INDEKS DISKRIMINASI
Ukuran yang menentukan sejauhmana sesuatu item itu dapat membezakan di
antara calon peperiksaan yang memiliki atau menguasai pengetahuan yang diuji
dengan calon-calon lain yang tidak menguasai pengetahuan tersebut. Tujuan utama
indeks diskriminasi ini adalah untuk mengenal pasti konsep yang perlu diajar semula,
iaitu apabila guru mendapati soalan-soalan berkenaan tidak dapat dijawab oleh
sebahagian besar pelajar pandai. Disamping itu, ianya juga berfungsi untuk mengenal
pasti dan melaporkan kekuatan dan kelemahan bahagian-bahagian kurikulum, iaitu yang
tidak boleh dikuasai pelajar pandai. Seterusnya, melalui indeks diskriminasi ini juga, ia
dapat memberi maklum balas kepada pelajar pandai tentang kelemahan mereka bagi
setiap tajuk pengajaran yang diuji serta ianya juga digunakan untuk mengenal pasti
soalan yang bias kepada sesuatu kandungan, seperti kandungan yang tidak ditekankan
semasa pengajaran atau langsung tidak diajar. Akhir sekali, ianya bertujuan untuk
mengenal pasti pelajar-pelajar yang berpencapaian tinggi untuk melanjutkan pengajian
dalam bidang-bidang tertentu.
Berikut merupakan rumus untuk mengira indeks diskriminasi dalam instrumen
penilaian yang telah disediakan :












D = Indeks diskriminasi
U = Bilangan calon daripada kumpulan yang tinggi prestasinya yang
menjawab soalan dengan betul
L = Bilangan calon daripada kumpulan yang rendah prestasinya yang
menjawab soalan dengan betul
N = Jumlah calon dalam kedua-dua kumpulan tinggi dan kumpulan
rendah


Aras diskriminasi dan pengkelasan item
NILAI (d) Pengkelasan item Keputusan
0.00 Tidak baik Soalan sangat tidak sesuai
dan perlu dikeluarkan 0.11 0.20 Kurang baik
0.21 0.30 Sederhana baik Soalan perlu dibina semula
0.31 0.40 Baik Soalan perlu diubahsuai
0.41 1.00 Sangat baik Soalan sangat sesuai

*Item soalan yang lebih 0.3 amat sesuai dan baik digunakan . Nitko (2004)
Analisis jawapan murid bagi setiap soalan

BIL NAMA SOALAN DAN PILIHAN JAWAPAN
1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
1 MUHD REZKAL / / / / / / / / / / / / X / /
2 RUSHDIE / / / / / / / / / / / / / / X
3 NURUL ANIS / / / / / / / / / / / / / X /
4 FATIMAH / / / / / / / / / / / / X / X
5 NOR FARAH / / / / / / / / / / X / X / /
6 MUHAMMAD / / / / / / X / / X / / / X /
7 SITI FAEZAH / / / / / / / X X / / / / / X
8 JAMAL AHMAD / / / / / X / X / / / / / X X
9 AHMAD NORDIN / / / / / / X / X / X X / X /
10 NOREZA / / / / / X X / X X / / / / X
11 ASSABAR NOLIE / / / / X / / X / / / X X X /
12 MUHD ALI / / / / X / X / X / X X / / X
13 MUHD HARUN / / / / / X X / X X / / X X /
14 SITI FARAH ABU / / / / / / X / X X X / X / X
15 FARAHNIDA / / / / / X X / X X / X / X X
16 KAMAL HAFIZI / / / / X X / X / X X / X / X
17 NILSA SARDIE / / / / X X / X / / / X X X X
18 ABU JANNAH / / / / / X X X X / X X X / X
19 ABDUL JUMARIE / / / / / X / X X X X X X X X
20 AFZAM AHMAD / / / / X X / X / X X X X X X
Jumlah betul calon tinggi (U) 6 6 6 6 6 6 5 5 6 5 5 6 3 4 4
Jumlah betul calon rendah (L) 6 6 6 6 3 0 4 4 1 2 2 1 1 2 0
U
L


* Berikut merupakan analisis indeks diskriminasi (d) bagi setiap soalan.





No.
Soalan
Bilangan calon
daripada kumpulan
yang tinggi
prestasinya yang
menjawab soalan
dengan betul
Bilangan calon
daripada kumpulan
yang rendah
prestasinya yang
menjawab soalan
dengan betul



Indeks Diskriminasi (d)



Pengkelasan
item



Keputusan




1


6


6

D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.00)



Tidak baik

Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

2

6

6
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.00)


Tidak baik
Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

3

6

6
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.00)


Tidak baik
Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

4

6

6
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.00)


Tidak baik
Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

5

6


3
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.50)


Sangat baik

Soalan sangat
sesuai

6

6

0
D =

,
(Indeks diskriminasi = 1.00)


Sangat baik


Soalan sangat
sesuai

7

5

4
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.17)


Kurang baik

Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

8

5

4
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.17)


Kurang baik

Soalan sangat
tidak sesuai dan
perlu dikeluarkan

9

6

1
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.83)


Sangat baik


Soalan sangat
sesuai

10

5

2
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.50)


Sangat baik

Soalan sangat
sesuai

11

5

2
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.50)


Sangat baik

Soalan sangat
sesuai

12

6

1
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.83)


Sangat baik

Soalan sangat
sesuai

13

3

1
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.33)


Baik

Soalan perlu
diubahsuai

14

4

2
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.33)


Baik

Soalan perlu
diubahsuai

15

4

0
D =

,
(Indeks diskriminasi = 0.67)


Sangat baik

Soalan sangat
sesuai



Graf di atas menunjukkan analisis bagi indeks diskriminasi bagi instrumen yang
telah disediakan. Indeks diskriminasi ini menunjukkan terdapat beberapa soalan yang
tidak baik di mana soalan ini perlu dikeluarkan kerana tidak sesuai. Hal ini kerana,
terdapat 4 soalan iaitu soalan 1 hingga soalan 4, graf menunjukkan kepada angka yang
paling rendah iaitu 0. Di dalam nilai indeks diskriminasi, jika graf menunjukkan nilai
kosong pada soalan-soalan yang disediakan, ianya perlu ditukar kerana tidak sesuai
untuk dijawab oleh murid. Ini menyebabkan guru tidak akan dapat mengenal pasti
sejauh mana tahap pencapaian murid dalam penguasaan pembelajaran. Seterusnya,
kita lihat pada soalan nombor 5 dan nombor 6 di mana indeks kesukarannya adalah 0.5
dan 1. Ini menunjukkan bahawa soalan ini sangat baik dan sangat sesuai digunakan
dalam instrumen penilaian yang dibina oleh guru.
Analisis graf seterusnya menunjukkan bahawa pada soalan 7 dan soalan 8,
indeks diskriminasinya menurun kepada 0.17. Soalan ini tidak sesuai dan perlulah
dikeluarkan oleh guru. Hal ini juga berlaku pada soalan 12 dan 13 di mana soalan ini
mencatatkan indeks diskriminasinya 0.33. Soalan ini dianggap sesuai tetapi guru
haruslah mengubahsuainya kepada bentuk soalan yang lebih mencabar agar guru dapat
mengesan kelemahan murid dengan lebih ketara. Akhir sekali, bagi soalan 9,10,11 dan
15, ia mencatatkan indeks diskriminasi atas daripada 0.5. soalan-soalan ini sangat
sesuai digunakan dalam instrumen penilaian yang digunakan oleh guru.

0 0 0 0
0.5
1
0.17 0.17
0.83
0.5 0.5
0.83
0.33 0.33
0.67
0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
INDEKS DISKRIMINASI BAGI SETIAP SOALAN
Nombor soalan

INDEKS KESUKARAN

Kaedah lain mengukur ketekalan dalaman (internal consistency) yakni hubungan
diantara pencapaian sesuatu item dengan keseluruhan item adalah dengan
membandingkan pencapaian tertinggi dengan terendah sesuatu item. Analisa Item
(item analysis) adalah kaedah yang melibatkan penentuan bagaimana sesuatu item
ujian berfungsi dan sejauh manakah sesuatu ujian itu mendiskriminasikan pencapai
yang tinggi dengan pencapai yang rendah atau lemah dalam ujian tersebut.
Indeks kesukaran adalah pengukuran ketekalan dalaman (internal consistency).
Indeks Kesukaran (Item difficulty) adalah suatu kaedah pengukuran kesukaran
keseluruhan item ujian. Lagi rendah nilai p, lagi sukarlah nilai item tersebut secara teori.
Indeks Kesukaran menunjukkan kita bagaimana sesuatu item itu berjaya mengesan
atau mengasingkan pencapaian pelajar cemerlang dengan pelajar lemah dalam
pemahaman dalam pembelajaran. Bagi ujian objektif, indeks kesukaran
menggambarkan peratusan pelajar yang menjawab sesuatu item dengan betul. Lagi
tinggi peratusan pelajar menjawab sesuatu item dengan betul, lagi mudahlah item
tersebut (Wood, 1960). Contohnya adalah seperti item yang dijawab dengan betul oleh
85% , pelajar akan mempunyai nilai p = 0.85, manakala item yang dijawab dengan betul
oleh 50% pelajar akan mempunyai nilai p = 0.50.
Berikut merupakan rumus untuk mengira indeks kesukaran dalam instrumen
penilaian yang telah disediakan :






NILAI (p) Pengkelasan Item Keputusan
0.00 0.20 Terlalu sukar Soalan perlu diubahsuai
0.21 0.40 Sukar
Soalan boleh digunakan 0.41 0.60 Sederhana sukar
0.61 0.80 Mudah
0.81 1.00 Terlalu mudah Soalan perlu diubahsuai
J adual 4 : Penanda aras bagi indeks kesukaran
Indeks Kesukaran Item (p) = Bilangan calon yang memberi jawapan dengan betul
Jumlah calon yang jawab

Analisis jawapan murid bagi setiap soalan



*Menunjukkan jumlah murid yang dapat menjawab dengan betul bagi setiap soalan.








BIL NAMA SOALAN DAN PILIHAN JAWAPAN
1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
1 MUHD REZKAL / / / / / / / / / / / / X / /
2 RUSHDIE / / / / / / / / / / / / / / X
3 NURUL ANIS / / / / / / / / / / / / / X /
4 FATIMAH / / / / / / / / / / / / X / X
5 NOR FARAH / / / / / / / / / / X / X / /
6 MUHAMMAD / / / / / / X / / X / / / X /
7 SITI FAEZAH / / / / / / / X X / / / / / X
8 JAMAL AHMAD / / / / / X / X / / / / / X X
9 AHMAD NORDIN / / / / / / X / X / X X / X /
10 NOREZA / / / / / X X / X X / / / / X
11 ASSABAR NOLIE / / / / X / / X / / / X X X /
12 MUHD ALI / / / / X / X / X / X X / / X
13 MUHD HARUN / / / / / X X / X X / / X X /
14 SITI FARAH ABU / / / / / / X / X X X / X / X
15 FARAHNIDA / / / / / X X / X X / X / X X
16 KAMAL HAFIZI / / / / X X / X / X X / X / X
17 NILSA SARDIE / / / / X X / X / / / X X X X
18 ABU JANNAH / / / / / X X X X / X X X / X
19 ABDUL JUMARIE / / / / / X / X X X X X X X X
20 AFZAM AHMAD / / / / X X / X / X X X X X X
JUMLAH YANG MENJAWAB
DENGAN BETUL
20 20 20 20 15 11 12 12 11 12 12 12 9 10 7
JUMLAH KESELURUHAN
YANG MENJAWAB
20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20


*Berikut merupakan analisis indeks kesukaran (p) bagi setiap soalan



No.
Soalan


Bilangan calon yang
memberikan
jawapan yang betul



Bilangan
keseluruhan calon



Indeks Kesukaran (p)



Pengkelasan
item



Keputusan


1


20


20

p =

,
(Indeks Kesukaran = 1.0)



Terlalu mudah


Soalan perlu
diubahsuai

2

20

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 1.0)


Terlalu mudah

Soalan perlu
diubahsuai

3

20

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 1.0)


Terlalu mudah

Soalan perlu
diubahsuai

4

20

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 1.0)


Terlalu mudah

Soalan perlu
diubahsuai

5

15


20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.75)


Mudah

Soalan boleh
digunakan

6

11

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.55)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

7

12

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.6)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

8

12

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.6)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

9

11

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.55)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

10

12

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.6)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

11

12

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.6)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

12

12

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.6)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

13

9

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.45)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

14

10

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.5)


Sederhana sukar

Soalan boleh
digunakan

15

7

20
p =

,
(Indeks Kesukaran = 0.35)


Sukar

Soalan boleh
digunakan




Graf di atas menunjukkan jumlah pelajar yang dapat menjawab soalan dengan
betul daripada keseluruhan soalan. Berdasarkan graf di atas, kita dapat lihat di mana
soalan 1 hingga soalan 4, kesemua murid dapat menjawab soalan ini dengan betul. Ia
menunjukkan bahawa soalan ini mempunyai pengkelasan item yang terlalu mudah dan
soalan ini perlu diubahsuai. Seterusnya, kita lihat pada soalan 5, kecenderungan graf
menurun daripada 20 orang pelajar kepada 15 pelajar. Ianya menunjukkan soalan ini
mudah tetapi ianya boleh digunakan di dalam instrumen penilaian yang disediakan.
Seterusnya, kita lihat pada soalan 6 14 di mana purata murid yang berjaya menjawab
soalan ini dengan betul adalah daripada 12 orang hingga 9 orang. Hal ini membuktikan
bahawa tahap pengkelasan soalan ini adalah sederhana sukar dan ianya sesuai
digunakan dalam instrument penilaian yang digunapakai. Akhir sekali, kita lihat pada
soalan terakhir di mana hanya 7 orang murid sahaja yang berjaya menjawab soalan ini
dengan betul. Aras soalan ini adalah sukar dan ianya sesuai digunakan oleh guru dalam
penilaian untuk mengesan ataupun menguatkan lagi tahap pengusaan murid dalam
penguasaan pembelajaran. Secara kesimpulannya, guru haruslah mengambil kira
faktor-faktor ini dengan menyediakan soalan-soalan yang mempunyai aras kemahiran
yang pelbagai agar guru dapat mengesan kelemahan murid secara terus dan guru boleh
melaksanakan intervensi yang sesuai untuk membantu murid.

20 20 20 20
15
11
12 12
11
12 12 12
9
10
7
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Jumlah pelajar menjawab dengan betul mengikut soalan
Jumlah pelajar menjawab dengan betul mengikut soalan

RUMUSAN DAN PENAMBAHBAIKAN INSTRUMEN PENILAIAN


Soalan
Indeks
Diskriminasi
Indeks
Kesukaran
Rumusan / Cadangan penambahbaikan
1 0.00 1.00 Indeks diskriminasi bagi soalan satu adalah
tidak baik dan soalan ini perlulah
dikeluarkan kerana melalui penilaian ini,
guru tidak mampu untuk membezakan
keupayaan murid pelajar yang pandai dan
pelajar yang lemah secara terus.
Indeks kesukaran bagi soalan ini juga
sangat mudah dan ianya tidak boleh
digunapakai ataupun perlu diubahsuai. Hal
ini akan menyebabkan guru tidak dapat
mengesan pencapaian dan kelemahan
murid dalam peningkatan tahap
pembelajaran.
Soalan satu perlulah diubahsuai kerana
soalan ini terlalu mudah dan murid senang
untuk menjawabnya.
Oleh sebab itu, guru perlulah membuat
beberapa penambahbaikan pada soalan ini
seperti :
Soalan asal
1. Sembilan ribu dan dua belas dalam nombor ialah
A. 912
B. 9012
C. 9120
Penambahbaikan
1. 9 Ribu 2 Belas dalam nombor ialah
A. 912
B. 9012
C. 9120


2 0.00 1.00 Indeks diskriminasi bagi soalan satu adalah
tidak baik dan soalan ini perlulah
dikeluarkan kerana melalui penilaian ini,
guru tidak mampu untuk membezakan
keupayaan murid pelajar yang pandai dan
pelajar yang lemah secara terus.
Indeks kesukaran bagi soalan ini juga
sangat mudah dan ianya tidak boleh
digunapakai ataupun perlu diubahsuai. Hal
ini akan menyebabkan guru tidak dapat
mengesan pencapaian dan kelemahan
murid dalam peningkatan tahap
pembelajaran.
Soalan satu perlulah diubahsuai kerana
soalan ini terlalu mudah dan murid senang
untuk menjawabnya.
Oleh sebab itu, guru perlulah membuat
beberapa penambahbaikan pada soalan ini
seperti :
Soalan asal
2. Antara nombor-nombor yang berikut, manakah
apabila digenapkan kepada sepuluh terdekat
menjadi 8150?
A. 8145
B. 8144
C. 8143
Penambahbaikan
2. Antara nombor-nombor yang berikut, manakah
apabila digenapkan kepada ribu terdekat menjadi
8000?
A. 8145
B. 7550

C. 8143

3 0.00 1.00 Indeks diskriminasi bagi soalan satu adalah
tidak baik dan soalan ini perlulah
dikeluarkan kerana melalui penilaian ini,
guru tidak mampu untuk membezakan
keupayaan murid pelajar yang pandai dan
pelajar yang lemah secara terus.
Indeks kesukaran bagi soalan ini juga
sangat mudah dan ianya tidak boleh
digunapakai ataupun perlu diubahsuai. Hal
ini akan menyebabkan guru tidak dapat
mengesan pencapaian dan kelemahan
murid dalam peningkatan tahap
pembelajaran.
Soalan satu perlulah diubahsuai kerana
soalan ini terlalu mudah dan murid senang
untuk menjawabnya.
Oleh sebab itu, guru perlulah membuat
beberapa penambahbaikan pada soalan ini
seperti :
Soalan asal
3. Lengkapkan urutan nombor. _______, 8015,
8115, 8215
A. 8010
B. 8005
C. 7915
Penambahbaikan
3. Lengkapkan urutan nombor. _______, ______,
8115, 8215
A. 8010,8150
B. 8005,8015
C. 7915,8015

4 0.00 1.00
5 0.50 0.75
6 1.00 0.55
7 0.17 0.60
8 0.17 0.60
9 0.83 0.55
10 0.50 0.60
11 0.50 0.60
12 0.83 0.60
13 0.33 0.45
14 0.33 0.50
15 0.67 0.35