Anda di halaman 1dari 10

STRUKTURA TOP LEVEL

OSNOVNI CILJEVI PRI ZASNIVANJU SUSTAVA


- ispunjavanje upravljake funkcije
- pouzdanost pri radu
- jednostavno i lako odravanje
- niska cijena
PRVO POKOLJENJE RAUNALA (1941-1956)
- vakuumske cijevi i ivine linije za kanjenje
- magnetski bubanj kao unutranja memorija
- glavna memorija 1000-4000 bajta
- simboliko programiranje na niskoj razini
- problemi zagrijavanja i odravanja
- perioda reda ms
- brzina obrade: 2000 naredbi u sekundi
- primjene: znanost, pohrana podataka
- Z3 1941 - Konrad Zuse
o uporaba bistabilnih elemenata
o polulogaritamsko predstavljanje brojeva (s fiksnim zarezom)
o dekadsko-binarna pretvorba
o osnovne operacije: I, ILI i negacija
o zbrajanje ili oduzimanje u 50 -70 ms



ENIAC
- Decimalno raunalo (ne binarno)
- 20 akumulatorskih registara od 10 znamenki
- Runo programirano pomodu sklopki
program osmiljen oiavanjem
- programski skokovi nisu bili mogudi
- 18,000 vakuumskih cijevi
- 30 tona
- 15,000 square feet / 90 m3
- potronja el. energije - 140 kW
- 5,000 zbrajanja u sekundi
- mnoenje dva deset znamenkasta broja 2,8 ms
DRUGO POKOLJENJE (1957-1964)
- diskretne poluvodike komponente
o 1948 godine, tranzistor
o Bell laboratorije
o ekipa od 12 ljudi
o glavni za patent: W.Shokley, J. Bardeen, W.Brattain
o tokasti p-n spoj
o germanijev poluvodi s
o dvije zlatne folije
- uporaba tranzistora
- magnetska jezgra kao unutranja memorija
- kapacitet glavne memorije 4k-32k bajta
- bri ulaz i izlaz, magnetske trake
- programski jezici visoke razine: fortran, cobol
- veliko smanjenje dimenzija i potronje
- povedana brzina i pouzdanost
- perioda reda mikrosekunde
- brzina obrade naredbi oko 1 mips
- primjene: raunovodstvo
TREDE POKOLJENJE (1965-1971)
- primjena integriranih logikih sklopova
- magnetska ili poluvodika glavna memorija
- mem. 32k-3M bajta
- ulaz-izlaz usmjeren na disk
- manje dimenzije, bolja svojstva i
- pouzdanost
- programski jezici visoke razine
- daljinska obrada i komunikacije
- operacijski sustavi zamjenjuju funkciju operatera
- periode reda nanosekunde
- brzina obrade naredbi 10 MIPS
- primjene: marketing, rezervacije, naplate
ETVRTO POKOLJENJE (1972-1989)
- Pojava mikroprocesora
- primjena VLSI tehnologije
- povedana memorija i brzina (iznad 3 MB)
- kompatibilnost sklopovlja raznih proizvoaa
- namjenski programi za korisniku primjenu
- brzine obrade od 100 mips do 1000 mips
- primjene: modeliranje i simuliranje, cad, kudna
- raunala, proizvodnja
VON NEUMANN/TURING
- Koncept pohrane programa za razliku od oiavanja programa
- Glavna memorija pohranjuje programe i podatke
- ALU obrauje iskljuivo binarne podatke
- Upravljaka jedinica interpretira i izvrava instrukcije iz glavne memorije
- Ulazno/izlazne jedinice su upravljanje od strane upravljake jedinice
- Princeton Institute for Advanced Studies IAS
- Struktura zavrena i predstavljena 1952
STRUKTURA VON NEUMANNOVOG RAUNSKOG STROJA

IBM
- Buene kartice - Punched-card processing equipment
- 1953 - raunalo 701
o IBM-ovo prvo raunalo sa pohranom programa
o Znanstveni izrauni Scientific calculations
- 1955 - raunalo 702
o Poslovne aplikacije
- Vodi do razvoja serije raunala 700/700
TRANZISTORI
- Zamjena za vakuumske cijevi
- Manji
- Jeftiniji
- Manja toplinska disipacija
- Integrirani ureaji
- Izraeni od silicija (kvarcnog pijeska)
- Izmiljen 1947 u Bell-ovom laboratoriju
- William Shockley
RAUNALA TEMELJENA NA TRANZISTORIMA
- Druga generacija raunala
- NCR & RCA izrauju mala raunala temeljena na poluvodiima/tranzistorima
- IBM 7000
- DEC - 1957
- Proizvedeno PDP-1 raunalo
GENERACIJE RAUNALA
- Vakuumske cijevi - 1946-1957
- Tranzistori - 1958-1964
- SSI Small scale integration - 1965 i nadalje
o do 100 sklopova na ipu
- MSI Medium scale integration - do 1971
o 100-3,000 sklopova na ipu
- LSI Large scale integration - 1971-1977
o 3,000 - 100,000 sklopova na ipu
- VLSI Very large scale integration - 1978 do danas
o 100,000 - 100,000,000 sklopova na ipu
- ULSI Ultra large scale integration
o preko 100,000,000 sklopova na ipu
MOOREOV ZAKON
- Povedanje gustode sklopova na jednom ipu
- Gordon Moore - suosniva Intel-a
- Broj tranzistora na ipu de se udvostruavati svake godine
- Od 1970s ova tvrdnja se malo ublaila/smanjila
- Broj tranzistora se udvostruuje svakih 18 mjeseci
- Trokovi izrade ipa gotovo da ostaju isti
- Veda gustoda pakiranja znai krade elektrine veze vede performanse ipa
- Manje dimenzije daju vedu fleksibilnost primjene
- Smanjena potronja i zahtijevi za hlaenjem
- Manje interkonekcija meu funkcionalnim cjelinama povedevaju pouzdanost


POLUVODIKA MEMORIJA
- 1970
- Fairchild
- Veliina jedne jezgre magnetske memorije
o 1 bit-a magnetske memorije
- kapaciteta 256 bita
- nedestruktivno isitavanje
- viestrukko bra nego magn.jezgrena memorija
- kapacitet joj se udvostruava svake 1-2 godine
ARHITEKTURA RAUNALA
- Predstavlja atribute raunala vidljive programeru
o Instrukcijski skup, broj bitova koriten za predstavljanje podatka, I/O mehanizmi,
adresne tehnike.
o npr., postoje li instrukcije za mnoenje, djeljenje,...?
STRUKTURA RAUNALA
- Predstavlja nain na koji su komponente sustava meusobno povezane i kako se meusobno
odnose
FUNKCIJE RAUNALA
- Procesiranje podataka
- Pohranjivanje podataka
- Upravljanje/menadment podataka
- Upravljanje
OTAC SVIH PROCESORA
- Intel i4004
KAKO UBRZATI RAD RAUNALA
- Pipelining
- On board cache priruna memorija
- On board L1 & L2 cache
- Branch prediction predikcija prog. grananja
- Data flow analysis analiza prog. toka podataka
- Speculative execution predvianje rezultata obrade
TO JE PROGRAM
- Niz koraka obrade nad podacima iz glavne memorije
- Za svaki korak obavlja se aritmetika ili logika operacija


FUNKCIJA I ULOGA ALU
- Svakoj operaciji dodjeljen je jedinstveni kod
o Primjer: ADD, MOVE, PUSH, SMP
- Hardware i dekoderska jedinica prima i dekodira kd te upravlja upravljakim signalima
upravljake jedinice
SHEMA INSTRUKCIJSKOG CIKLUSA I 2. CIKLUSA

Dvokorani ciklus:
- Zahvati/fetch
- Izvri/execute
PROGRAMSKI PREKIDI (INTERRUPTS)
- mehanizam pomodu kojega ostale jedinice raunala (npr. I/O jedinica) moe prekinuti
normalni slijed sekvencijalnog izvravanja programa
o npr. programski prelje/overflow, dijeljenje sa nulom
VIESTRUKI PROGRAMSKI PREKIDI (INTERRUPTS)
- Onemogudavanje djelovanja prog. prekida
o Procesor de ignorirati pojavu ostalih prekida dok obrauje trenutni prog. prekid
o Pojava prekida se biljei po redu i u nizu te se niz pojavnosti prekida provjerava tek
kada se izvri obrada prvog prekida u nastalom nizu
o Obavlja se obrada prekida onim redosljedom kako su se pojavili u prekidnom nizu
- Definiranje prioriteta
o Prekidi sa niskom razinom znaajnosti mogu se prekinuti prekidima vedeg znaaja
o Kada se obradi prekid vedeg znaaja, procesor se vrada na obradu prekida nieg
znaaja/manje vanosti.
SABIRNICA
- Komunikacijski put kao poveznica dva ili vie ureaja.




FUNKCIJA ISPRAVKE GREKE

WINCHESTER HARD DISK
- Razvio ga IBM u Winchester-u (USA)
- Hermetiki zatvoren
- Jedan ili vie diskova
- Glave lebde iznad diska na zranom jastuku kada se ploe okredu
- Vrlo mal razmak izmeu glava i ploa
- Vrlo robustan
- Univerzalno/iroko primjenjiv
- Jeftin
- Najbra vanjska jedinica za pohranu podataka
- Danas kapaciteta 1-2T
DIRECT MEMORY ACCESS (DMA)
- DMA predstavlja rjeenje problema
o Limitirane brzine prijenosa
o Zauzeda CPU-a
- koje se dogaa koristedi interrupt pogonjen i programiran I/O (zahtjeva aktivnost CPU-a)
DDR RAM
- double data rate
- obavlja dvije operacije u jednom taktu (pie i ita)
DDR I DDR2 RAZLIKE
- DDR2 radi na mnogo vedim radnim frekvencijama ali ima viu latenciju.


SEKVENCIJALNI PRISTUP
- Starta se na poetku memorije te se dalje isitava po nadolazedem redosljedu.
- Vrijeme pristupa ovisi o poloaju podatka i prethodnoj lokaciji.
o Npr. Magnetska traka
IZRAVNI PRISTUP
- Individualni podatkovni blokovi imaju jedinstvene adrese
- Pirstup lokaciji se ostvaruje kroz skokove u blizini i uz dodatno sekvencijalno traenje zadane
lokacije
- Vrijeme pristupa ovisi o poloaju podatka i prethodno pristupljenoj lokaciji
o Npr. HDD
VRSTE MEMORIJEU RAUNALU (LISTA HIJERARHIJSKOG USTROJA)
- Registri
- L1 Cache
- L2 Cache
- Glavna memorija main memory
- Diskovna priuvna memorija Disk Cache
- Disk
- Optika memorija
- Magnetske trake
DINAMIKI RAM
- Bitovi su pohranjeni kao u obliku naboja u kondenzatoru
- Naboj se troi samopranjenje kondenzatora
- Potrebno konstantno osvjeavanje sadraja
- Vrlo jednostavna konstrukcija/strukturna graa
- Povrinski/volumenski vrlo mala
- Jeftina
- Potreba za posebnim sklopovljem za osvjeavanje sadraja!
- Sporija od statike memorije
- Koristi se kao glavna memorija
STATIKI RAM
- Bitovi pohranjeni u flip/flopovima - bistabilima
- Nema troenja/curenja naboja
- Nije potrebno osvjeavanje memorije
- Puno kompleksnija kontrukcija u odnosu na DRAM
- Povrinski/volumenski puno veda po jednom bitu vie tranzistora
- Skuplja od DRAM-a
- Ne treba sklopovlje za osvjeavanje
- Bra
- Koristi se kao CACHE memorija

SD I DDR RAZLIKE
- DDR u jednom taktu moe obavljati dvije operacije (itanje i pisanje) dok SD moe initi samo
jednu od te dvije operacije (ili itanje ili pisanje).
PODACI NA MAGNETSKOM DISKU
- Koncentrini prsteni ili trake
- Razmaci izmeu traka
- Smanjenjem razmaka povedava se kapacitet
- Jednak broj bitova po traci
- CAV konstantna kutna kutna brzina
- Trake su podijeljene na sektore
- Minimalna veliina podatka je jedan sektor
CAV konstantna kutna brzina (kod HDD-a)
CLV konstantna linearna brzina (kod CD-ROM-a)
Vezani su za itanje/pisanje podataka na HDD/CD-ROM.
JEDNOSTAVNI BATCH (ARNI) OS
- Rezidentan monitorski program
- Korisnik se naruuje operatoru za izvravanje programa
- Operator izvrava program kada dodje na red / batch execution
- Monitorski program upravlja skvencom batch niza programa u svrhu redoslijednog izvrenja
programa
- Kada je jedan posao izvren upravljanje se vrda monitorskom programu koji pokrede
izvravanje slijededeg posla sa liste
- Monitorski program upravlja redosljedom izvravanja poslova
RAID OPDENITO
- Redundant Array of Independent Disks
- Redundant Array of Inexpensive Disks
- U opdoj uporabi postoji 6 nivoa organizacije RAID-a
- RAID nije hijerarhijski ustroj podataka
- Skup fizikih diskova vidi se kao jedan disk od strane OS-a
- Podaci su podijeljeni izmeu fizikih diskova u polju
- Redundantni mem. kapacitet diskova moe se upotrijebiti za spremanje npr. parity
informacija
RAID 0
- Bez redundancije
- Podaci su podijeljeni meu svim diskovima
- Round Robin raspodjela podataka
- Povedanje brzine
- Kad se ita podatak ita se sa svih diskova istovremeno po jedan djelid podatka
- Diskovi rade u paraleli
RAID 1
- Kopije diskova
- Podaci su na svim diskovima
- Na svakom disku nalaze se isti podaci - kopije
- Kada se ita, ita se sa svih diskova - brzina
- Pie se na sve diskove - usporenje
- Povratak podataka je jednostavan
- Zamjeni pokvareni disk i ponovo presnimi sve podatke na njega
- Nema tzv. down time-a
- Vrlo skupo i vrlo sigurno
RAID 2
- Diskovi su sinkronizirani
- Preslikavanje podataka u malim koliinama
- esto samo jedna rije i/ili byte
- Korekcija greke se radi na temelju odgovarajudih algoritama ali samo za one podatke koji su
na jednom disku
- Viestruki parity diskovi pohranjuju Hammingov kd korekcije greke na odgovarajudim
pozicijama
- Puno redundancije... vrlo sigurno i vrlo skupo
- Gotovo da i nije u uporabi
RAID 3
- Slino kao i RAID 2
- Samo jedan redundantni disk bez obzira na ukupnu veliinu polja
- Jednostavna korekcija greke pomodu parity bita za odgovarajudu veliinu bloka bitova
podataka
- Podaci na pokvarenom disku mogu se rekonstruirati od ostalih ispravnih diskova i parity diska
- Vrlo velike brzine prijenosa
RAID 4
- Svaki od diskova radi nezavisno u odnosu na druge
- Vrlo dobro za mnogobrojne i este I/O zahtjeve itanja i pisanja na disk
- Velika logika polja veliki kapaciteti
- Parity se rauna bit-po-bit preko svih diskova u RAID polju
- Parity informacija pohranjuje se na parity disku
RAID 5
- Slino kao RAID 4
- Paraity se rauna nad podacima raspodjeljenim na svim diskovima u polju
- Round robin rezervacija diskovnog prostora za parity informaciju raspodijeljenu na sve
diskove
- Na ovaj nain zaobilazi se poseban disk rezerviran za parity koji predstavlja usko grlo
brzina samo jednog diska zbog itanja parityja
- Uobiajena uporaba kod mrenih servera.