Anda di halaman 1dari 438

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-Undang Perancangan Bandar Dan Desa.

BAB 9. : GARIS PANDUAN PERANCANGAN.


KANDUNGAN
9.1

9.2

9.3

9.4

9.5

9.6

9.7

Pengenalan

9-01-1

9.1.1

Kandungan Garis Panduan Dan Piawaian Perancangan

9-01-1

9.1.2

Fungsi Garis Panduan Dan Piawaian Perancangan

9-01-1

9.1.3

Proses Penyediaan Garis Panduan Dan Piawaian Perancangan

9-01-2

Piawaian Perancangan Pembangunan Fizikal Pulau-Pulau

9-02-1

9.2.1

Piawaian Perancangan

9-02-3

9.2.2

Piawaian Perancangan Bangunan Dan Jalan Bagi Pulau


Peranginan Dan Pulau Taman Laut Dan Pulau Yang
Dilindung

9-02-16

Penyediaan Kemudahan Asas Dan Fizikal Berkaitan Program


Rakan Muda.

9-03-1

9.3.1

9-03-2

Garis Panduan Perancangan Kemudahan Asas Dan Fizikal

Guidelines & Geometric Standards On Road Network System.

9-04-1

9.4.1

Highway Network Hierarchy

9-04-3

9.4.2

Functional Highway Network Hierarchy

9-04-3

9.4.3

General Guidelines

9-04-5

Piawaian Perancangan Pembangunan Taman Atas Bumbung


9.5.1

Dasar Perancangan

9.5.2

Syarat-Syarat Penyediaan Taman Atas Bumbung

Garis Panduan Perancangan Perusahaan Ternakan Khinzir.


9.6.1

Garis Panduan Perancangan Umum

9.6.2

Garis Panduan Khusus

9-05-1
9-05-3
9-05-3
9-06-1
9-06-3
9-06-5

Garis Panduan Kawasan Kolam Takungan Sebagai


Sebahagian Tanah Lapang.

9-07-1

9.7.1

Garis Panduan Umum

9.7.2

Garis Panduan Khusus

9-07-3
9-07-5

9-00-1

Senarai Kandungan

9.8

9.9

9.10

Piawaian Perancangan Dan Pembangunan Padang Golf.

9-08-1

9.8.1

Garis Panduan Umum Pembangunan Bersepadu Padang Golf

9-08-3

9.8.2

Piawaian Perancangan Bersepadu Padang Golf

9-08-8

Garis Panduan Perancangan Pembangunan Di Kawasan


Pesisiran Pantai
9.9.1

Garis Panduan Perancangan Umum

9.9.2

Pemakaian Garis Anjakan Pembangunan

9.9.3

Pengekalan Pokok-Pokok Melata Di Gumuk Pantai

9.9.4

Pengekalan Elemen-Elemen Semulajadi

9.9.5

Kebebasan Angkutan Bujuran Pantai

9.9.6

Aktiviti Penebusgunaan Pantai

Garis Panduan Perancangan Tempat Ibadat Islam


9.10.1 Garis Panduan Umum

9-09-5
9-09-5
9-09-6
9-09-6
9-10-1

9-10-9

Garis Panduan Perancangan Tapak Pelupusan Sisa Toksid


Dan Sisa Pepejal

9-11-1

9.11.1 Garis Panduan Perancangan Untuk Tapak Pelupusan Sisa


Toksid

9-11-2

9.11.2 Sisa Buangan Pepejal


9.11.3 Garis Panduan Perancangan Tapak Pelupusan Sisa Pepejal
9.11.4 Garis Panduan Untuk Pembangunan Semula Bekas Kawasan
Tapak Pelupusan Sisa Pepejal

Piawaian Perancangan Tapak Pencawang Elektrik


9.12.1 Piawaian Sedia Ada

9-11-4
9-11-4
9-11-6

9-12-1
9-12-2

9.12.2 Garis Panduan


9.13

9-09-4

9-10-9

9.10.3 Piawaian Perancangan

9.12

9-09-3

9-10-4

9.10.2 Garis Panduan Khusus

9.11

9-09-1

9-12-3

Garis Panduan Perancangan Tapak Incinerator


9.13.1 Garis Panduan Perancangan Tapak Incinerator

9-13-1
9-13-3

9-00-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-Undang Perancangan Bandar Dan Desa.

9.14

9.15

9.16

9.17

Piawaian Perancangan Kawasan Perdagangan

9-14-1

9.14.1 Garis Panduan Umum

9-14-2

9.14.2 Garis Panduan Khusus

9-14-9

9.14.3 Piawaian

9-14-10

Piawaian Perancangan Kawasan Perindustrian

9-15-1

9.15.1 Kategori Industri

9-15-2

9.15.2 Garis Panduan Umum Kawasan Perindustrian

9-15-4

9.15.3 Garis Panduan Khusus

9-15-11

Garis Panduan Perumahan Pekerja Kilang

9-16-1

9.16.1 Garis Panduan Perumahan Pekerja Kilang Dan KemudahanKemudahan Secara Bersepadu.

9-16-3

9.16.2 Perancangan Tapak Perumahan Pekerja Kilang

9-16-4

Garis Panduan Perancangan Taman Tema

9-17-1

9.17.1 Garis Panduan Umum


9.18

9-17-3

Garis Panduan Pemeliharaan Topografi Semulajadi Dalam


Perancangan & Pembangunan Fizikal

9-18-1

9.18.1 Garis Panduan Pemeliharaan Topografi Semulajadi Dalam


Perancangan Dan Pembangunan Fizikal.

9-18-3

9.18.2 Kawalan Pemeliharaan Topografi

9.19

9.20

9-18-7

Garis Panduan Perancangan Tanah Perkuburan

9-19-1

9.19.1 Garis Panduan Umum

9-19-3

9.19.2 Garis Panduan Khusus

9-19-8

Garis Panduan Perancangan Kemudahan Masyarakat

9-20-1

9.20.1 Kemudahan Kesihatan

9-20-3

9.20.2 Kemudahan Pendidikan

9-20-4

9.20.3 Kemudahan Polis

9-20-7

9.20.4 Kemudahan Bomba Dan Penyelamat

9-20-7

9.20.5 Dewan Orang Ramai

9-20-9

9-00-3

Senarai Kandungan

9.21

9.22

9.23

9.20.6 Kemudahan Kebajikan

9-20-10

9.20.7 Perpustakaan Awam

9-20-11

9.20.8 Kemudahan Perkhidmatan Pos

9-20-12

Garis Panduan Perancangan Laluan Kemudahan Utiliti

9-21-1

9.21.1. Sistem Perancangan Bandar Sedia Ada

9-21-3

9.21.2. Garis Panduan Perancangan Dan Pelaksanaan

9-21-4

Garis Panduan Perancangan Tanah Lapang Dan Rekreasi

9-22-1

9.22.1 Garis Panduan Umum

9-22-3

9.22.2 Garis Panduan Khusus

9-22-7

Garis Panduan Perancangan & Pembangunan Sejagat

9-23-1

9.23.1 Konsep Doktrin Perancangan Dan Pembangunan (Dpps)


Sejagat
9.23.2 Falsalfah
Perancangan
Dalam
Pelaksanaan
Perancangan Dan Pembangunan Sejagat

9.24

9.25

Doktrin

9-23-6
9-23-9

9.23.3 Prinsip Perancangan Dan Pembangunan Sejagat

9-23-10

9.23.4 Ciri-Ciri Prinsip Perancangan Dan Pembangunan Sejagat

9-23-25

9.23.5 Cadangan Garis Panduan

9-23-25

9.23.6 Pindaan Garis Panduan - Edisi Kedua

9-23-26

Garis Panduan Laporan Cadangan Pemajuan

9-24-1

9.24.1 Tujuan Laporan Cadangan Pemajuan

9-24-2

9.24.2 Kandungan Laporan Cadangan Pemajuan

9-24-3

Garis Panduan Perintah Pemeliharaan Pokok

9-25-1

9.25.1 Perintah Pemeliharaan Pokok

9-25-3

9.25.2 Prosidur Mengeluarkan Perintah Pemeliharaan Pokok

9-25-4

9.25.3 Penguatkuasaan Perintah Pemeliharaan Pokok

9-25-6

9.25.4 Penanaman Semula

9-25-6

9.25.5 Larangan Am Untuk Penebangan Pokok.

9-25-7

9-00-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-Undang Perancangan Bandar Dan Desa.

9.26

9.27

9.28

9.29

9.30

9.31

Piawaian Kemudahan Golongan Kurang Upaya

9-26-1

9.26.1 Piawaian Dan Garis Panduan

9-26-3

Piawaian Perancangan Kawasan Tasik

9-27-1

9.27.1 Garis Panduan Umum

9-27-2

9.27.2 Garis Panduan Pembangunan Kawasan Tasik

9-27-3

Physical Planning Guidelines For The Msc

9-28-1

9.28.1 Guidelines Objective

9-28-3

9.28.2 Planning Area

9-28-3

9.28.3 General Guidelines Planning Principle

9-28-4

9.28.4 Cyberjaya

9-28-5

9.28.5 Other Planning Areas Within The Msc

9-28-5

Physical Planning Guidelines For The Msc Putrajaya

9-29-1

9.29.1 Urban Design

9-29-2

9.29.2 Housing

9-29-3

9.29.3 Commercial

9-29-4

9.29.4 Open Spaces And Recreation

9-29-7

9.29.5 Community Facilities

9-29-11

Physical Planning Guidelines For The Msc - Airport City

9-30-1

9.30.1 Urban Design

9-30-2

9.30.2 Enterprise

9-30-7

9.30.3 Housing

9-30-9

Physical Planning Guidelines For The Msc Cyberjaya

9-31-1

9.31.1 Urban Design

9-31-2

9.31.2 Enterprise

9-31-6

9.31.3 Housing

9-31-9

9.31.4 Commercial

9-31-13

9.31.5 Open Spaces And Recreation

9-31-14

9-00-5

Senarai Kandungan

9.32

9.33

9.34

9.35

Physical Planning Guidelines For The Msc - Cyber Village

9-32-1

9.32.1 Urban Design

9-32-2

9.32.2 Enterprise

9-32-6

9.32.3 Housing

9-32-7

9.32.4 Commercial

9-32-8

9.32.5 Open Spaces And Recreation

9-32-8

9.32.6 Community Facilities

9-32-8

Physical Planning Guidelines For The Msc - Tele-Suburb

9-33-1

9.33.1 Urban Design

9-33-2

9.33.2 Enterprise

9-33-3

9.33.3 Housing

9-33-4

9.33.4 Commercial

9-33-5

9.33.5 Open Space And Recreation

9-33-6

9.33.6 Community Facilities

9-33-6

Physical Planning Guidelines For The Msc - R & D Centre

9-34-1

9.34.1 Urban Design

9-34-2

9.34.2 Enterprise

9-34-4

9.34.3 Housing

9-34-5

9.34.4 Commercial

9-34-5

9.34.5 Open Spaces And Recreation

9-34-6

9.34.6 Community Facilities

9-34-6

Physical Planning Guidelines For The Msc - High-Tech Park

9-35-1

9.35.1 Urban Design

9-35-2

9.35.2 Enterprise

9-35-4

9.35.3 Housing

9-35-5

9.35.4 Commercial

9-35-5

9.35.5 Open Space And Recreation

9-35-6

9.35.6 Community Facilities

9-35-6

9-00-6

Ensiklopedia Undang-undang dan Pentadbiran Perancangan Bandar dan Desa

9.1

PENGENALAN

9.1.1 KANDUNGAN GARIS PANDUAN DAN PIAWAIAN


PERANCANGAN
Garis panduan perancangan menggariskan panduan
pembangunan dalam bentuk umum serta khusus yang
berbentuk

piawaian perancangan. Di dalam

konteks

Malaysia, garis panduan perancangan adalah disediakan


oleh Jabatan Perancangan Bandar dan Desa Semenanjung
Malaysia di bawah Kementerian Perumahan dan Kerajaan
Tempatan. Garis panduan perancangan merupakan satu
alat kawalan pembangunan yang seragam di peringkat
negeri dan pihak berkuasa perancang tempatan. Setiap
garis panduan akan menggariskan kegunaan tanah yang
sesuai dan keperluan fizikal dan kejuruteraan minimum
yang perlu dipatuhi oleh pihak pemaju bagi permohonan
pembangunan yang dikemukakan. Fungsi asas garis
panduan

perancangan

pembangunan

bagi

adalah

memastikan

untuk

menyelaras

keperluan

asas

dan

kesejahteraan hidup masyarakat dan alam sekitar tidak


terjejas. Ia juga menjadi satu asas panduan bagi pemaju
dan juga pihak berkuasa perancang tempatan dalam proses
kelulusan permohonan kebenaran merancang.

9.1.2 FUNGSI

GARIS

PANDUAN

DAN

PIAWAIAN

PERANCANGAN
Garis

panduan

perancangan

meliputi

pelbagai

bidang daripada pembangunan perumahan, perdagangan,


perindustrian,

institusi,

kemudahan

masyarakat,

infrastruktur dan utiliti, dan tanah lapang dan rekreasi.

9-01-1

Garis Panduan Perancangan

Sehingga tahun 2000, Jabatan Perancangan Bandar dan


Desa Semenanjung Malaysia telah menyediakan sebanyak
34 garis panduan dan piawaian perancangan. Fungsi garis
panduan dan piawaian adalah seperti berikut :
(a) Memudahkan proses permohonan dan pertimbangan
perancangan di antara pihak berkuasa dan pemaju
(b) Mewujudkan satu penyelarasan dan keseragaman
antara pihak berkuasa negeri dan pihak berkuasa
tempatan tentang penggunaan dasar perancangan.
(c) Memastikan

perancangan

yang

dilaksanakan

meningkatkan kesejahteraan awam dan memelihara


alam sekitar.
(d) Merancang

penggunaan

sumber

secara

lebih

PANDUAN

DAN

berkesan.

9.1.3 PROSES

PENYEDIAAN

GARIS

PIAWAIAN PERANCANGAN
Penyediaan

garis

panduan

dan

piawaian

perancangan adalah merupakan satu bidang tugas Jabatan


Perancangan Bandar dan Desa Semenanjung Malaysia.
Bagi menyediakan garis panduan dan piawaian ini,
perunding yang mempunyai pengkhususan di dalam bidang
perancangan bandar akan dilantik. Pasukan kajian akan
memastikan kajian dijalankan selaras dengan keperluan
dalam

Asas

Rujukan

Kajian.

Kajian

tersebut

juga

melibatkan input-input kepakaran teknikal dari agensi


kerajaan

berkaitan

Jawatankuasa Pakar.

9-01-2

yang

juga

merupakan

ahli

Ensiklopedia Undang-undang dan Pentadbiran Perancangan Bandar dan Desa

Struktur Organisasi Kajian melibatkan tiga (3)


peringkat Jawatankuasa dan satu Pasukan Kajian seperti
berikut (Rajah 9.1):
a.

Pasukan Kajian
i. Pasukan Teras
Di antara tugas Pasukan Teras adalah:
(a) Menyediakan Asas Rujukan Kajian;
(b) Sebagai penyelaras kepada agensi-agensi dalam
pengumpulan maklumat;
(c) Membantu pihak perunding mengumpul data
dan maklumat;
(d) Memastikan kajian dijalankan mengikut jadual;
(e) Menyedia, menyelaras dan menyemak Laporan
Awal, Laporan Teknikal dan Laporan Draf
Garis Panduan; dan
(f) Menyiapkan Laporan Cadangan Garis Panduan.
ii. Perunding
Di antara tugas Perunding ialah:
(a) Mendapatkan maklumat-maklumat dan datadata perancangan;
(b) Menjalankan bancian, analisa data mengikut
kehendak kajian;
(c) Membuat rujukan garis panduan luar negara
sebagai perbandingan dan amalan terbaik (best
practice) selaras dengan keperluan-keperluan
lain mengikut Asas Rujukan;
(d) Menyediakan dan menyelaras, menyunting /
mencetak serta menyediakan illustrasi dan
menyiapkan Laporan Awal, Laporan Teknikal
dan Laporan Draf Garis Panduan; dan

9-01-3

Garis Panduan Perancangan

(e) Membuat

pindaan

dan

tambahan

untuk

penyediaan Laporan Cadangan Garis Panduan.

Rajah 9.1: Proses Penyediaan Garis Panduan dan Piawaian


Perancangan

Penyediaan oleh
Pasukan Kajian

Dibentangkan ke J/K Penyelaras


untuk Perunding

Dibentangkan ke J/K Pakar untuk


Perunding

Dibentangkan ke Mesyuarat
Perancang Pembangunan JPBD
untuk kelulusan

Dibentangkan di Majlis Negara


bagi kerajaan tempatan untuk
kelulusan dasar untuk terimapakai
di PBT

Kelulusan J/K Perancang Negeri


untuk menerimapakai di Negeri
dan pihak berkuasa tempatan

9-01-4

Ensiklopedia Undang-undang dan Pentadbiran Perancangan Bandar dan Desa

b. Jawatankuasa Penyelaras
i.

Tugas
Tugas yang perlu dilaksanakan oleh Jawatankuasa
ini ialah menilai dan mengkaji laporan-laporan yang
telah disediakan selaras dengan kehendak Jabatan
dan Negara.

ii. Keahlian
Ahli-ahli Jawatankuasa Penyelaras adalah terdiri
daripada:
(a) Timbalan Ketua Pengarah (Pengurusan) JPBD
selaku Pengerusi
(b) Ketua Pengarah Jabatan Alam Sekitar
(c) Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa Negeri Pahang
(d) Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa Negeri Johor
(e) Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa Negeri Kelantan
(f) Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa Negeri Perak
(g) Pengarah Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa Negeri Pulau Pinang
(h) Pegawai

Perancang

Majlis

Perbandaran

Bandaraya Melaka Bersejarah


(i) Pegawai Perancang Dewan Bandaraya Kuala
Lumpur
(j) Pegawai Perancang Majlis Perbandaran Kuantan
(k) Pegawai Perancang Majlis Perbandaran Petaling
Jaya
(l) Pegawai Perancang Majlis Perbandaran Pulau
Pinang

9-01-5

Garis Panduan Perancangan

(m) Pegawai Perancang Majlis Bandaraya Johor


Bahru
(n) Ketua Unit Penyelidikan dan Pembangunan
sebagai Urusetia
(o) Pegawai

Perancang

Unit

Penyelidikan

dan

Pembangunan
c. Jawatankuasa Pakar
i.

Tugas
Tugas yang perlu dilaksanakan oleh jawatankuasa
ini ialah:
(a) Memastikan cadangan-cadangan dan saranansaranan yang dikemukakan oleh Pasukan Kajian
boleh diterima; dan
(b) Mengemukakan syor-syor tertentu untuk dibawa
kepada Jawatankuasa Garis Panduan / Piawaian
Perancangan.

ii. Keahlian
Ahli-ahli Jawatankuasa Pakar ini terdiri daripada
anggota berikut:
(a) Ketua Pengarah JPBD selaku Pengerusi;
(b) Ketua Pengarah Jabatan Alam Sekitar Malaysia;
(c) Ketua Pengarah Jabatan Landskap Negara;
(d) Ketua Pengarah Jabatan Kerja Raya;
(e) Ketua Pengarah Perkhidmatan Pembetungan;
(f) Pengarah

Jabatan

Pelan

Induk,

Dewan

Bandaraya Kuala Lumpur;


(g) Presiden Pertubuhan Perancang Malaysia;
(h) Presiden Pertubuhan Arkitek Malaysia;
(i) Presiden Dewan Perniagaan; dan
(j) Ketua Unit Penyelidikan dan Pembangunan
sebagai Urusetia.

9-01-6

Ensiklopedia Undang-undang dan Pentadbiran Perancangan Bandar dan Desa

d. Jawatankuasa

Garis

Panduan

Piawaian

Perancangan peringkat Jabatan (Jawatankuasa


Perancangan Pembangunan Bandar dan Desa
Semenanjung Malaysia).
i.

Tugas
Di antara tugas-tugas yang dipertanggungjawabkan
kepada jawatankuasa ini seperti berikut:
(a) Menerima dan meluluskan laporan yang telah
disediakan di pelbagai peringkat kajian; dan
(b) Memastikan

syor-syor

dikemukakan

oleh

dan

cadangan

Pasukan

Kajian

yang
adalah

selaras dengan kehendak Jabatan dan negara.


ii.

Keahlian
Jawatankuasa ini adalah terdiri daripada ahli
seperti berikut:
(a) Ketua Pengarah JPBD selaku Pengerusi;
(b) Timbalan

Ketua

Pengarah

(Pembangunan)

JPBD;
(c) Timbalan Ketua Pengarah (Pengurusan) JPBD;
(d) Pengarah-pengarah JPBD Negeri;
(e) Pengarah Bahagian Rancangan Pembangunan;
(f) Timbalan-timbalan

Pengarah

Rancangan

Pembangunan;
(g) Ketua

Unit

Penyelarasan

Teknikal

dan

Perundangan;
(h) Ketua Unit Spatial;
(i) Ketua Unit Bank Data;
(j) Pengarah

Bahagian

Perancangan

Penyelarasan, Perbandanan Putrajaya;

9-01-7

dan

Garis Panduan Perancangan

(k) Ketua Penolong Pengarah, Bahagian Perancang


Jalan, Kementerian Kerja Raya;
(l) Pengurus Bahagian Perancangan Bandar dan
Desa, Lembaga Pembangunan Wilayah Labuan;
(m) Pengurus Perancangan, Lembaga Pembangunan
Wilayah Langkawi;
(n) Pegawai Bahagian Perancangan dan Korporat,
Lembaga Pembangunan Wilayah Pulau Pinang;
(o) Pengurus
Bandar

Besar
dan

Pembinaan

Landskap,

Perancangan

Kuala

Lumpur

International Airport Berhad;


(p) Ketua Penolong Setiausaha, Bahagian Kemajuan
Wilayah

Persekutuan

dan

Lembah

Kelang,

Jabatan Perdana Menteri; dan


(q) Ketua Unit Penyelidikan dan Pembangunan
sebagai Urusetia.

9-01-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.2

PIAWAIAN

PERANCANGAN

PEMBANGUNAN

FIZIKAL

PULAU-PULAU

Piawaian Perancangan Pembangunan Fizikal Pulau-Pulau


Bilangan

JBPD 1/96

Tarikh Keluaran

1996

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Kecuali Negeri Perlis

Latar Belakang

Jemaah Menteri telah memutuskan supaya


Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan
mengkaji kemungkinan sebuah perbadanan khas
untuk merancang pembangunan dan mengurus
pulau-pulau yang boleh dibangunkan sebagai pulau
peranginan di Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0

5.0

Tujuan
Latar Belakang
Asas Penentuan Piawaian
Piawaian Perancangan
4.1
Piawaian Perancangan
Pembangunan Fizikal Pulau-pulau
4.2
Piawaian Perancangan Bangunan
Dan Jalan bagi Pulau Peranginan
Dan Pulau Taman Laut Dan Pulau
Dilindungi
Anjak Belakang/Ruang Lega
(Clear Space)
Tanah Lapang
Jarak Antara Garis Bangunan
Dengan
Rizab Jalan
Rizab Dan Jalan Lebar
Penutup

9-02-1

Garis Panduan Perancangan

Dengan kesedaran yang meningkat ke atas isu-isu persekitaran


fizikal, garis panduan ini telah diwujudkan bagi menyediakan satu
panduan bagi membantu pihak berkuasa tempatan dalam menetapkan
aktiviti pembangunan, perletakan, kepadatan dan sebagainya di dalam
sesuatu pemajuan pulau. Dengan berlandaskan piawaian ini, pulau-pulau
di

Malaysia

dikategorikan

kepada

Pulau

Pembangunan,

Pulau

Peranginan dan Pulau Taman Laut / Pulau Yang Dilindungi. iaitu :


Pulau
Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau Taman
Laut

- Mempunyai keluasan lebih daripada 90 kilometer


pesegi dan bilangan penduduk melebihi 20,000 orang
- Merupakan pulau-pulau terpenting yang menjadi
impetus kepada ekonomi negara, dan mempunyai
berbagai
pembangunan
untuk
meningkatkan
ekonomi setempat dan negara.
- Mempunyai potensi untuk dibangunkan sebagai
sebuah pusat pelancongan antarabangsa dan
tempatan
yang
diwartakan
sebagai
Pulau
Peranginan oleh Pihakberkuasa Negeri.
- Diwartakan di bawah Establishment of Marine
Parks Malaysia Order 1994 yang dikeluarkan oleh
Jabatan Perikanan bagi tujuan pemeliharaan dan
pelancongan.
Mengikut
perintah
ini,
had
pembangunan bagi taman laut adalah 2 batu
nautika (3.2km) ke sebelah laut dari paras minima
air pasang penuh (low water mark)

Asas penentuan garis panduan dan piawaian adalah berlandaskan


5 parameter utama iaitu falsafah pembangunan, strategi pembangunan,
keupayaan pembangunan, kemudahan infrastruktur serta kesejahteraan
dan keselesaan penduduk. Piawaian bagi setiap jenis pulau adalah
meliputi aspek-aspek kawalan dari segi anjak undur bangunan,
penyediaan laluan awam, reka bentuk bangunan, pembangunan di lereng
bukit, penebangan pokok, ketinggian bangunan, kepadatan bangunan,
pembangunan di atas air, keperluan penyediaan EIA, pembangunan di
rizab sungai, dan sebagainya.

9-02-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.2.1 PIAWAIAN PERANCANGAN


Jadual 9.1: Piawaian Perancangan Perancangan Fizikal PulauPulau

Aktiviti

Zon

PANTAI

Hotel,
Kondo,
Pangsa;
Chalet;
motel; dan
lain-lain
jenis
perumahan
seperti teres,
berkembar,
sesebuah
dan
pembanguna
n
perniagaan

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

1. Anjakan
undur 1. Sama
bangunan di pantai
pasir dan berbatu ialah
60 meter dari paras
purata
air
pasang
perbani ( Mean High
water Spring MHWS).
Bagi pantai berlumpur,
anjak undur bangunan
ialah 400 meter

1. Sama

2. Bagi pantai berpasir, 2. Sama


pengecualian
boleh
diberikan kepada anjak
undur 20 meter dengan
syarat
menyediakan
kerja-kerja
kawalan
hakisan

2. Sama

3. Sebarang
bangunan 3. Sama
atau pembinaan yang
melintasi pantai hingga
kepergigian air tidak
dibenarkan sama sekali

3. Sama

4. Nisbah plot bangunan 4. Nisbah


4. Sama
ialah
1:3
dan
plot ialah
ketinggian bangunan
1:2
dan
hendaklah mengikut
ketinggiRancangan tempatan
an tidak
melebihi
12 meter.
5. Menyediakan
laluan 5. Sama
awam selebar 6 meter
di antara sempadan lot
bersebelahan
yang
berhadapan pantai.

9-02-3

5. Sama

Garis Panduan Perancangan

PANTAI

Zon

BUKIT

Aktiviti

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

6. Rekabentuk bangunan 6. Sama


perlu menggambarkan
warisan negara

6. Sama

7. Pembangunan
7. Sama
kumbahan mempunyai
sistem kolam stabilasi
dan
pengudaraan
berterusan.

7. Sama

8. Mematuhi Rancangan 8. Mematu- 8. Sama


hi pelan
Tempatan
Pembangunan
Pulau
Peranginan
1. Dibenarkan di kawasan 1. Sama
lereng bukit yang tidak
melebihi 20 darjah dan
tidak melebihi 60 meter
(200kaki) kontor.

1. Sama

2. Mengekalkan
30% 2. Sama
kawasan
dengan
tumbuhan semulajadi

2. Sama

3. Penebangan
pokok 3. Sama
hendaklah
mematuhi
syarat-syarat
dalam
Akta
Pemuliharaan
Tanah 1960 dan Akta
Perancangan
Bandar
dan Desa ( Pindaan)
1995.
Penebangan
pokok
hanya
dibenarkan
di
atas
tapak plinth setiap
bangunan

3. Sama

4. Rekabentuk bangunan 4. Sama


menggambarkan
warisan negara.

4. Sama

9-02-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Zon

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

BUKIT

5. Ketinggian bangunan 5. Ketingg- 5. Sama


hendaklah mematuhi
ian
kepadatan
yang
bangunan
dibenarkan mengikut
tidak
Rancangan Tempatan
melebihi
9 meter /
pokok
yang
tertinggi
dalam
kawasan
pemajuan

SUNGAI

Aktiviti

6. Mematuhi Rancangan 6.Mematuhi 6. Sama


Tempatan
Pelan
Pembangunan
Pulau
Peranginan
7. Kepada7. Kepadatan mengikut 7.Kepadattan tidak
Rancanga Tempatan
an tidak
melebihi
melebihi
5
bilik
20
bilik
hotel/
hotel/unit
unit
kondokondominium
minium
seekar.
seekar.
8. Tapak pembangunan 8. Sama
dan
sistem
jalan
mengikuti kontor asal
kawasan

8. Sama

1. Anjak undur bangunan 1. Sama


ialah 20 meter dari
rizab sungai seperti
yang ditetapkan oleh
JPS.

1. Sama

9-02-5

Garis Panduan Perancangan

Zon

SUNGAI

Aktiviti

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

2. Bangunan hendaklah 2.Had keti- 2. Sama


menghadap ke sungai
nggian 12
meter dan
kepadatan tidak >
20
bilik
hotel/unit
kondominium
seekar.
3. Ketinggian dan
kepadatan bangunan
mengikut Rancangan
Tempatan

3.Mematuhi 3.Had ketinggian


Pelan
12 meter
Pembandan
gunan
kepadatPulau
an tidak
Perang> 5 bilik
inan
hotel/
unit
seekar.

1. Jarak
antara 1. Sama
bangunan hendaklah
sekurangnya 3.3 meter
LAUT

Pulau
Taman
Laut

2. Kepadatan tidak >5 2. Sama


bilik
hotel/unit
kondominium seekar.

Tidak
dibenarkan

3. Sistem pembentungan 3. Sama


hendaklah
melalui
paip ke saluran atas
darat.
1. Kelulusan kajian EIA 1. Sama
hendaklah diperolehi.
PANTAI

PADANG
GOLF

2. Mewujudkan
zon 2. Sama
penampan selebar 20
m dari MHWS.
3. Tiada bangunan kekal 3. Sama
di dalam kawasan 60m
dari MHWS.

9-02-6

Tidak
dibenarkan

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Zon

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

4. Kawasan
untuk 4. Sama
struktur pembinaan /
bangunan hendaklah
tiadak melebihi 10%
daripada keseluruhan
kawasan projek.

PANTAI

5. Ketinggian bangunan 5. Sama


tidak
melebihi
2
tingkat daripada tanah
tertinggi.
6. Rekabentuk bangunan 6. Sama
menggambarkan
warisan negara.

Tidak
dibenarkan

7. Ketinggian bangunan 7. Sama


bersebelahan padang
golf hendaklah tidak
melebihi 4 tingkat.

BUKIT

8. Keadaan asal topografi 8. Sama


hendaklah dikekalkan
dan penebangan pokok
hanya dibenarkan di
mana perlu.
1. Dibenarkan di kawasan 1. Sama
berlereng
tidak
melebihi 12 darjah dan
tidak melebihi 60m
kontor.
2. Tiada bangunan kekal 2. Sama
di kawasan melebihi 12
darjah dan 60m tinggi.

Tidak
dibenarkan

3. Sistem jalan hendaklah 3. Sama


mengikut kontor asal
tapak
SUNGAI

Aktiviti

1. Mewujudkan
zon 1. Sama
penampan selebar 10m
dari rizab sungai.

9-02-7

Tidak
dibenarkan

Garis Panduan Perancangan

SUNGAI

BUKIT

TANAH
LAPANG

Zon

PANTAI

Aktiviti

PANTAI

TAMAN
BERTEMA

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

2. Anjak undur bangunan 2. Sama


ialah 20m dari rizab
sungai.

Tidak
dibenarkan

1. Tiada bangunan kekal 1. Sama


dalam lingkungan 20
m dari MHMS

1.Tiada
banguna
n kekal
dalam
lingkung
an 40 km
dari
MHMS

1. Tiada bangunan kekal 1. Sama


di atas tapak melebihi
20 darjah dan melebihi
60m tinggi.

1. Sama

1. Tiada bangunan kekal 1. Sama


di dalam kawasan
rizab sungai.

1. Sama

1. Tiada bangunan kekal 1. Sama


di dalam lingkungan
20km dari MHMS.

1.Tiada
bangunan
kekal di
dalam
lingkungan 40
m dari
MHMS.

2. Mewujudkan
laluan 2. Sama
awam selebar 6m di
antara sempadan lot
pemajuan.

2. Sama

3. Luas
maksimum 3. Sama
kawasan
pembangunan
20.25
hektar.

3.Luas
maksimum
kawasan
pembangunan
adalah 2
hektar.

9-02-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Zon

KELAB
REKREASI,
MARINA
DAN JETI

PANTAI

SUNGAI

BUKIT

Aktiviti

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

1. Dibenarkan di kawasan 1. Sama


berlereng
tidak
melebihi 20 darjah dan
tidak melebihi 60m
kontor.

1. Sama

2. Luas
maksimum 2. Sama
kawasan pembangunan
20.25 hektar.

2.Luas
maksimum
kawasan
pembangunan
adalah 2
hektar

1. Tidak
dibenarkan 1. Sama
pembangunan
di
kawasan rizab sungai
kecuali untuk tujuan
landskap.

1. Sama

2. Anjak undur bangunan 2. Sama


ialah 20 m dari rizab
sungai.

2. Sama

3. Luas
maksimum 3. Sama
kawasan
pembangunan
20.25
hektar.

3. Luas
maksimum
kawasan
pembangu
nan adalah
2 hektar.

1. Anjak undur bangunan 1. Sama


kekal ialah 20km dari
MHMS

1. Sama

9-02-9

Garis Panduan Perancangan

Zon

SUNGAI

Aktiviti

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

2. Syarat
anjakan 2. Sama
dikecualikan jika ia
mematuhi
syarat
kajian hidrulik. Tiada
bangunan
kekal
dibenarkan di atas
breakwater.

2. Sama

3. Syarat
anjakan 3. Sama
dikecualikan
juga
sekiranya pembinaan
di atas cerucuk.

3. Sama

4. Pagar-pagar kawalan 4. Sama


kelodak
diperlukan
bagi
mengurangkan
berlakunya air keruh
terutama di kawasan
berdekatan kehidupan
laut dan kawasan batu
karang.

4. Sama

1. Tiada bangunan kekal 1. Sama


dalam kawasan rizab
sungai

1. Sama

2. Anjak undur bangunan 2. Sama


ialah 20m dari rizab
sungai.

2. Sama

9-02-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Aktiviti

Zon

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

1. Tapak binaan tidak 1. Sama


didirikan di kawasan
batu karang, hutan
bakau atau rumput
laut.

Pulau
Taman
Laut
1. Sama
2. Lebar
jeti dan
marina
tidak
melebihi
3m.
3. Keluasan tapak
jeti
dan
marina
tidak
melebihi
1.2
hektar.
4.Bot /kapal
yang
mengguna
kan jeti /
marina
perkapasiti tidak
melebihi
150
penumpang dan
krew.

INDUSTRRI
RINGAN
DAN BERAT

1. Anjak undur bangunan 1.Hanya


bagi indsutri ringan
dibenarialah
500m
dari
kan
MHMS mankala bagi
industri
industri berat ialah
ringan
1000m.
dengan
syarat
anjak
undur
bangunan
ialah
500m dari
MHMS.

9-02-11

Tidak
dibenarkan.

Garis Panduan Perancangan

Zon

SUNGAI

BUKIT

Aktiviti

Pulau Pembangunan

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

2. Kelulusan
EIA 2. Sama
hendaklah diperolehi.

Tidak
dibenarkan.

Tidak dibenarkan

Tidak
dibenarkan.

Tidak
dibenarkan.

1. Anjak undur bangunan 1.Hanya


bagi industri ringan
dibenarialah
500m
dari
kan
MHMS manakala bagi
industri
industri berat ialah
ringan
1000m
dengan
syarat
anjak
Tidak
undur
dibenarbangunan kan.
ialah
500m dari
MHMS.
2. Kelulusan kajian EIA 2.Kelulusan
diperlukan.
kajian
EIA
diperlukan
1. Kelulusan kajian EIA 1. Sama
diperlukan.

PANTAI

PROJEK
TEBUS
GUNA

2. Mewujudkan
zon
2. Sama
penampan selebar 60m
dari MHMS.
3. Pengecualian
boleh
3. Sama
diberikan kepada zon
penampan 20m dengan
syarat
menyediakan
kerja-kerja
kawalan
hakisan.

9-02-12

Tidak
dibenarkan.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Aktiviti

Zon

Pulau Pembangunan

SUNGAI

Tidak
dibenarkan.

LAUT

Tidak dibenarkan

Tidak
dibenarkan.

Tidak
dibenarkan.

1. Anjak undur bangunan


kekal ialah 60m dari
MHMS

1. Sama

1. Sama

2. Mewujudkan rizab zon


penampan selebar 10m
di sekeliling sempadan
lot.

2. Sama

2.Luas
maksimum 2
hektar

BUKIT

1. Dibenarkan di kawasan
20
tidak
melebihi
darjah

1. Sama

1. Luas
maksimum 2
hektar

1. Anjakan
minima
kawasan
pembangunan
ialah
10m dari rizab sungai.

1. Sama

1.Luas
maksimum 2
hektar

1. Pengunaan
mini
incinerator dibenarkan
dengan kelulusan EIA.

1. Sama

Tidak
dibenar
-kan.

1. Tidak dibenarkan.

Tidak
dibenarkan.

Tidak
dibenar
-kan.

1. Tidak dibenarkan.

Tidak
dibenarkan.

Tidak
dibenar
-kan.

PANTAI

PANTAI

Tidak
dibenarkan.

BUKIT

TAPAK
PELUPUSAN
SAMPAH

tebusguna 4. Sama
ialah
50

Tidak dibenarkan

SUNGAI

TAPAK
PERKUBURAN

Pulau
Taman
Laut

SUNGAI

4. Keluasan
minima
hektar.

Pulau
Peranginan

9-02-13

Garis Panduan Perancangan

PEMBINAAN
PELANTAR
REKREASI

PEMASANGAN
KABEL DAN
SALURAN
PAIP
DASAR
LAUT
(PETROLEUM)

PEMBINAA
N SANGKAR
IKAN
TERAPUNG

PANTAI
BUKIT

Pulau
Taman
Laut

Tidak
dibenarkan di
kawasan
yang
mana
kedalaman air kurang 1.0
m dari LAT (lowest
astromical tide) atau 1.5m
dari MLWL (mean low
water line) yang mana
yang lebih jauh.

1. Sama

Tidak
dibenar
-kan.

Kelulusan EIA hendaklah


diperolehi

Tidak
dibenarkan.

Tidak
dibenar
-kan.

Dibenarkan

Dibenarkan

Struktur
kekal tidak
dibenarkan
manakala
struktur
terapung
perlu
mendapat
kelulusan
Jabatan
Perikanan.

LAUT

KUARI

Pulau
Peranginan

Pulau Pembangunan

Kelulusan EIA hendaklah


diperolehi

Kelulusan
EIA
hendaklah
diperolehi

LAUT

PENGAMBILAN /
PENGOREKAN
PASIR

Zon

Dibenarkan
LAUT

Aktiviti

9-02-14

Dibenarkan

1. Sama
2.Tidak
dibenarkan
menggali
dasar
laut
untuk
menanam kabel
/paip laut
Perlu
mendapat
kelulusan
dari
Jabatan
Perikanan.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

PEMBINAAN
PONTOON
ATAU LAINLAIN
STRUKTUR

Zon

Pulau Pembangunan
Dibenarkan

LAUT

Aktiviti

9-02-15

Pulau
Peranginan

Pulau
Taman
Laut

Dibenarkan

Perlu
mendapat
kelulusan
dari
Jabatan
Perikanan.

Garis Panduan Perancangan

9.2.2 PIAWAIAN

PERANCANGAN

BANGUNAN

DAN

JALAN

BAGI PULAU PERANGINAN DAN PULAU TAMAN LAUT


DAN PULAU YANG DILINDUNGI
Jarak anjak belakang ialah 1.5 meter dan jarak antara hujung
bangunan dengan hujung bangunan ialah 3 meter seperti di Rajah 9.2.
Rajah 9.2: Anjak Belakang / Ruang Lega

9-02-16

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Berhubung dengan ruang lega, bagi kawasan yang tidak


bersempadan dengan lorong belakang, tanah lapang ialah 2 meter seperti
di Rajah 9.3.
Rajah 9.3: Tanah Lapang (Kawasan Kediaman)

Rajah 9.4: Jarak Antara Garis Bangunan dengan Rizab Jalan


(Kawasan Kediaman)

9-02-17

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.5: Rizab dan Lebar Jalan

Rajah 9.6: Rizab Lorong Belakang/Sisi

9-02-18

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.3

PENYEDIAAN KEMUDAHAN ASAS DAN FIZIKAL


BERKAITAN PROGRAM RAKAN MUDA

Penyediaan Kemudahan Asas Fizikal Berkaitan


Program Rakan Muda
Bilangan

JBPD 2/96

Tarikh Keluaran

1996

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0

Tujuan
Latar Belakang
Program Rakan Muda
Garis Panduan Perancangan Kemudahan Asas
Dan Fizikal
4.1
Pusat Rakan Muda
4.2
Pusat Rekreasi Dan Kecergasan Rakan
Muda
4.3
Tapak Perkhemahan Rakan Muda

Garis panduan dan piawaian perancangan ini disediakan dengan


bertujuan untuk membantu pihak yang terlibat terutamanya Pihak
Berkuasa Negeri, pihak berkuasa tempatan serta pemaju-pemaju yang
terlibat dalam menyediakan prasarana fizikal bagi program RAKAN
MUDA yang dianjurkan oleh Kementerian Belia dan Sukan. Wawasan
Rakan Muda merupakan kerangka falsafah di mana semua aspek
pembangunan generasi muda akan dijuruskan ke arah menyumbang
kepada pencapaian matlamat Wawasan 2020. Gerakan dan program
Rakan Muda telah digubal bagi bertindak secara bersepadu untuk
mencetuskan gaya hidup berkualiti serta memperkukuhkan sistem nilai
dan nilai tambah di kalangan generasi muda. Garis panduan telah
disediakan untuk memberi panduan dalam perancangan kemudahan asas

9-03-1

Garis Panduan Perancangan

dan fizikal yang berkenaan seperti Pusat Rakan Muda, Pusat Rekreasi
dan Kecergasan Rakan Muda dan Tapak Perkhemahan Muda.
Konsep Wawasan Rakan Muda mempunyai dua (2) program teras
iaitu Gaya Hidup Rakan Muda dan Briged Rakan Muda. Gaya Hidup
Rakan Muda adalah satu program panduan pelbagai kegiatan dan
kemudahan

dalam

satu

sistem

rangkaian

pengurusan

yang

mengabungkan agensi kerajaan, pertubuhan swasta, belia dan sukan,


badan korporat dan masyarakat amnya dengan menganjurkan gaya
hidup berkualiti ke arah pencapaian wawasan. Briged Rakan Muda ialah
satu gerakan swadaya generasi muda untuk mencetus pembangunan bagi
generasi muda Malaysia. Generasi muda Malaysia akan digembeling
melalui kumpulan-kumpulan teras yang dipanggil Briged-briged Rakan
Muda. Briged-briged dengan 150 ahli adalah berteraskan penghayatan
gugusan nilai-nilai murni dan pembangunan mental yang kental dan
keperibadian yang ulung.

9.3.1 GARIS PANDUAN PERANCANGAN KEMUDAHAN ASAS


DAN FIZIKAL
A.

PUSAT RAKAN MUDA


1. Pusat Rakan Muda seharusnya dijadikan sebagai satu pusat
yang

menyediakan

menjalankan

kemudahan

aktiviti-aktiviti

untuk

yang

golongan

dirancang

di

belia
bawah

Program Rakan Muda. la juga akan merupakan pusat


pentadbiran belia dan sukan di peringkat daerah.
2. Keluasan tapak di setiap lokasi adalah di antara 10 hingga 15
ekar (4.0-6.0 hektar). Pusat ini akan dapat menampung antara
350 - 500 peserta dalam satu-satu masa.
3. Komponen yang diperlukan untuk Pusat Rakan Muda adalah
seperti berikut:

9-03-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

I.

Sebuah dewan
serbaguna memuatkan:
Tiga (3) gelanggang
badminton,
Satu (1) pentas
berserta dua (2)
bilik persalinan di
belakang,
Satu (1) bilik setor,
Satu (1) bilik
mesyuarat (20
orang),
Satu (1) bilik
mesyuarat (10
orang),
Satu (1) bilik
pejabat (5 orang),
dan
Satu (1) bilik
serbaguna;

II. Dua blok asrama


memuatkan:
Lima (5) bilik (2
orang/bilik),
Lima (5) bilik (10
orang/bilik),
Lima (5) bilik (20
orang/bilik),
Lima (5) bilik kuliah
(30 orang/bilik), dan
Satu (1) bilik
kecergasan/gimnasium;

III. Sebuah surau yang


boleh memuatkan 200250 jemaah;
IV. Dapur dan kantin (350
orang);
V. Kemudahan sukan
luar:
Tiga (3) gelanggang
tenis,
Dua (2) gelanggang
bola tampar,
Dua (2) gelanggang
bola jaring,
Dua (2) gelanggang
sepak takraw,
Satu (1) gelanggang
bola keranjang,
Satu (1) padang
bola sepak (cum
padang hoki), dan
Trek balapan
sekeliling padang
bola sepak beserta
sebuah astaka;

VI. Tempat letak kereta (70


petak) dan motosikal (150
petak);
VII. Kolam renang saiz
sederhana dan taman
landskap; dan
VIII. Padang rumput untuk
aktiviti Rakan Wajadiri
dan Sukan Rakyat

9-03-3

Garis Panduan Perancangan

4. Luas bagi setiap gelanggang permainan (dalam dewan atau


gelanggang terbuka) adalah mengikut saiz standard sedia ada.
B.

PUSAT REKREASI DAN KECERGASAN RAKAN MUDA


1. Pusat ini juga akan menyediakan sebuah kawasan di mana
golongan

yang

berminat

dengan

kegiatan

luar

boleh

menjalankan aktiviti masing-masing dalam bentuk individu,


keluarga dan juga kumpulan. Jumlah pengunjung (peserta)
yang ditampung untuk satu-satu masa adalah di antara 300500 orang.
2. Komponen kemudahan asas yang perlu disediakan untuk
Pusat Rekreasi dan Kecergasan ini adalah:
I. Blok pentadbiran yang
mengandungi pejabat dan
bilik mesyuarat
II. Dewan kuliah;
III. Bilik -bilik untuk
perbincangan kumpulan
kecil;
IV. Asrama untuk kapasiti
seramai 300 orang;
V. Surau;
VI. Dewan makan dan dapur;

VII. Kemudahan kegiatan


luar:

'Absailing',

Aktiviti air,

'Flying Fox', dan

Tar-Course';
VIII. Dua buah tapak
perkhemahan;
IX. Trek untuk kegiatan
treking, dan
X. Kemudahan letak
kereta (115 petak) dan
motosikal (300 petak),

3. Tapak-tapak paling sesuai untuk Pusat Rekreasi dan


Kecergasan ini sebaiknya terletak di pinggir bandar yang
mempunyai ciri-ciri rekreasi air semulajadi ataupun buatan
manusia
4. Salah satu elemen utama Pusat Rekreasi dan Kecergasan ialah
kemudahan 'Par-Course' bertaraf antarabangsa sepanjang 3-5
km. dengan 12 stesyen untuk ujian kecergasan yang perlu
disediakan.

9-03-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

5. Kawasan ini mengutamakan kawasan hijau dan landskap yang


mengandungi pohon jenis kekal dan rendang; dan
6. Kemudahan-kemudahan direkabentuk untuk penggunaan
sepanjang masa dan sepanjang tahun.
C.

TAPAK PERKHEMAHAN RAKAN MUDA


1. Keluasan

minimum

ialah

15.0

20.0

hektar.

Jumlah

pengunjung (peserta) untuk satu-satu masa adalah 250 - 400


orang;
2. Mengambilkira keperluan aktiviti yang akan dijalankan oleh
pengguna- pengguna dan untuk menjadikannya sebagai pusat
kegiatan Rakan Cinta Alam dan Rakan Rekreasi. Komponen
untuk

Tapak

Perkhemahan

Rakan

Muda

yang

perlu

disediakan adalah seperti berikut:


I. Kawasan perkhemahan; V. Satu (1) surau;
II. Satu
(1)
dewan VI. Peralatan perkhemahan:
serbaguna yang boleh
Khemah,
memuatkan 400 orang;
Alat memasak,
Dua (2) buah tandas dan
Alat mendaki,
bilik air;
Alat 'orienteering', dan
III. Penyediaan bekalan api
Peralatan pejabat;
dan air;
Tempat letak kereta
100-150 petak dan
IV. Satu (1) pejabat dan
motosikal (300 petak)
stor;
3. Tempat yang difikirkan sesuai untuk tapak perkhemahan ini
ialah yang mempunyai ciri-ciri seperti anak sungai dan air
terjun; kawasan berbukit dan hutan simpan dan kawasan
pinggir pantai.
4. Elemen

utama

perkhemahan"

ialah
yang

"trek

pejalan

diintegrasikan

kaki"
dengan

dan

"tapak

kemudahan-

kemudahan fizikal yang lain; dan


5. Pengekalan elemen-elemen semulajadi spesis flora dan fauna
untuk aktiviti Rakan Cinta Alam.

9-03-5

Garis Panduan Perancangan

Tenis
Tenis
Bola
Jaring
Tenis
Padang &
Balapan
Bola
Keranjang

Tempat
Letak Kereta

Bola
Jaring

Padang

Rajah 9.7: Contoh Susunatur Pusat Program Rakan Muda

9-03-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.4

GUIDELINES & GEOMETRIC STANDARDS ON ROAD


NETWORK

SYSTEM

Piawaian Perancangan:
Guidelines & Geometric Standards on Road Network System
Bilangan

JBPD 1/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Garis Panduan dan piawaian ini telah diterimapakai


dan dilaksanakan di Kementerian Kerja Raya serta
Jabatan Kerja Raya. Piawaian geometri yang telah
disediakan oleh Jabatan Kerja Raya pada tahun
1986 telah dikaji semula. Piawaian ini adalah
penambahan dan dokumen sokongan bagi Bab 8
Jalan Manual Piawaian Perancangan(Akhir) 1988.

Kandungan

1.0
2.0
3.0

4.0

5.0

Introduction
Background
Highway Network Hierarchy
3.1
Concept
3.2
Functional Highway Network
Hierarchy
General Guidelines
4.1
Urban Road Network Hierarchy
4.2
Functional Urban Network Within A
Hierarchy
4.3
Highway Development On
Environment
4.4
Exclusive Motor Cycle Lanes
4.5
Service Roads
Conclusion

9-04-1

Garis Panduan Perancangan

Garis panduan ini adalah dokumen sokongan kepada garis


panduan dan piawaian dalam Bab 8 Jalan- Manual Piawaian
Perancangan (Akhir)-1998 yang disediakan oleh Bahagian Perancangan
Fizikal Nasional, Unit Penyelidikan, Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa, Semenanjung Malaysia. Garis panduan ini meliputi piawaian dan
garis panduan bagi jaringan jalan bandar, pembangunan lebuhraya,
lorong motosikal dan jalan perkhidmatan yang disediakan oleh Jabatan
Kerja Raya. Garis panduan ini diterimapakai secara menyeluruh di
peringkat Kementerian Kerja Raya melalui Jabatan Kerja Raya.
Piawaian geometri yang disediakan oleh Jabatan Kerja Raya pada 1986
telah dikaji semula pada 1988. Garis panduan bagi sistem jaringan jalan
nasional

adalah

berasaskan

pada

Pelan

Pembangunan

Jaringan

Lebuhraya Nasional dan Manual Pengangkutan Bandar (hampir siap).


Dengan pergabungan piawaian ke atas Manual Piawaian Perancangan,
Jabatan

Perancangan

Bandar

dan

Desa,

satu

asas

intergrasi

perancangan pengangkutan dan gunatanah di negara dapat diwujudkan.


Sistem hierarki jalan didefinisikan sebagai Road network system is a
form of linkages system between various level of road hierarchy, level and
functions. To be classified as a system, the whole network must be able to
work in the right position where the connectivity of each hierarchy have to
follow a certain sequence based on the function, dimension and volume of
road.

9-04-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.4.1 HIGHWAY NETWORK HIERARCHY

Figure 9.8: Functional Highway Network Concept

9.4.2 FUNCTIONAL HIGHWAY NETWORK HIERARCHY


a.

Principal Highway System


To cater for corridor movement with long trip length and high

density commensurate with national and interstate travel. The NorthSouth Highway, NKVE are examples of express way in this category. The

9-04-3

Garis Panduan Perancangan

Bukit Kayu Hitam- Gurun Highway, Senai- Johor Bahru Highways are
example of highways defined above.
b.

Minor Highway System


To cater for movement between state regional centres. The major

federal routes 1, 2, 3, 4 and 5 are example of routes that make up this


minor highway system.
c.

Primary Road System


Roads under the system generally serve intra-state movement

rather than inter-state. Some federal routes and most of the states roads
are examples of routes forming this road system.
d.

Secondary Road System


These routes that form the road network within a district of

regional development areas. Most of the state roads come under this
category of classification.
Table 9.2: Functional Highway Classification & Design Standard

9-04-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.4.3 GENERAL GUIDELINES

Urban

Road

Network

Hierarchy

The

Figure 9.9: Functional Urban Road


Network Concept

categorization

and

management of existing urban


road system in the form of a
hierarchy

of

roads

are

conceptualized on the following


premises:

- Activities

more

closely

related to frontage buildings


can be given more space
when

environmental

and

access functions are allowed


to predominate;
-

Activities
incompatible

which

are

with

traffic

Primary Distributor

flow can be restricted on


designated
traffic

routes

where

movement

should

District Distributor
Legen

Local Distributor
Access Road
Pedestrian Street

predominate.

The capacity of designated routes can be increased by segregating


different forms of traffic and by restricting vehicular access to
frontages.

The risk of accidents can be reduced and junction capacities increased


by reducing the number of intersections and vehicular conflicts on
the designated traffic routes.

9-04-5

Garis Panduan Perancangan

The overall environmental impacts of traffic can be reduced by


concentrating flows onto fewer routes; and

The rate of return on new investment designated to improve traffic


flow, reduce accidents and mitigate environmental intrusion can be
increased by concentrating traffic movements onto a few selected
corridors.

Table 9.3: Width of Motorcycle Lane


Volume of
motorcycle/hr.
1000-1500
1500-2000
> 2000

Width of Cycle Lane (m)


Minimum
Desirable
2.0
2.5
2.5
3.0
3.0
3.5

Table 9.4: Typical Characteristics of Urban Road (Network


Hierarchy)

Design
speed
Carriageway width
Horizontal
alignment
Footway
provision

Junction
spacing

Typical
traffic
flow

Pedestrian
street

Access
roads

Local
distributors

32 kph

40 kph

50 kph

60 kph

4.8 m
(min)
20 m
(min)

5.5 m
(min)
25 m
(min)

6.75 m
(min)
35 m
(min)

7.3 m
(min)
127 m
(min)

20 m
(min)

20 m
(min)
- opposites
junction
50 m
(min)
adjacent
junctions

50 m (min)
-opposites
junction
100 m (min)
-adjacent
junctions

100 m (min)
- opposites
junction
100 m (min)
- adjacent
junctions

50 - 300
veh/day

300 - 750
veh/day

300 - 750
veh/day

9-04-6

District
Primary
distributors distributors

500 - 1500
veh/day

80 - 100 kph

300 m (min)
- opposites
junction
500 m (min)
- adjacent
junctions
5,000 20,000
veh/day

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.5 PIAWAIAN PERANCANGAN PEMBANGUNAN TAMAN


ATAS BUMBUNG
Piawaian Perancangan Pembangunan Taman Atas
Bumbung
Bilangan

JBPD 2/97

Tarikh
Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0

Tujuan
Latar Belakang
Dasar Perancangan
Syarat-syarat Penyediaan Taman Atas
Bumbung
4.1
Keperluan Minima Tanah Lapang
Atas Tanah
4.2
Keluasan Minima Pembangunan
Kondominium atau Pangsapuri
4.3
Keluasan Lantai Minimum
Bumbung
4.4
Bahagian Bumbung yang
dibenarkan
4.5
Komponen-komponen Taman
4.6
Keselamatan yang Terjamin
4.7
Pengurusan dan Penyelenggaraan

9-05-1

Garis Panduan Perancangan

Tanah Lapang sebagaimana yang ditakrif oleh Akta


Perancangan Bandar dan Desa (Pindaan) 1996, ertinya mana-mana
tanah sama ada dikepung atau tidak yang dikhaskan atau
direzabkan untuk dikhaskan keseluruhannya atau sebahagiannya
sebagai suatu tempat awam, padang sukan dan rekreasi awam,
tempat jalan kaki

awam atau sebagai suatu tempat awam.

Lazimnya, tanah lapang disediakan di atas permukaan tanah,


tetapi telah wujud senario yang menerima konsep pembangunan
taman atas bumbung atau roof top garden. Ia berlaku di dalam
pembangunan

yang

mempunyai

kawasan

terhad,

seperti

pembangunan kawasan perumahan kondominium. Contoh ini


adalah ketara di Pulau Pinang, di mana Lembaga Rayuan ini telah
menimbulkan berbagai reaksi daripada pihak-pihak yang terlibat
seperti penguasa tempatan-penguasa tempatan dan pemajupemaju
Oleh itu, garis panduan ini adalah perlu untuk menetapkan
dasar perancangan, syarat-syarat penyediaan dan elemen-elemen
perancangan pembangunan taman atas bumbung yang boleh
diterima. Garis panduan ini bertujuan untuk membantu pihak
berkuasa tempatan, Pihak Berkuasa Negeri dan pihak-pihak yang
terlibat,

dalam

menentukan

keluasan

serta

kemudahan-

kemudahan yang perlu bagi penyediaan taman atas bumbung.


Garis panduan ini juga bertujuan untuk menjelaskan kekeliruan
dan menghalang daripada berlakunya kes mahkamah seperti yang
berlaku

di

Majlis

Perbandaran

Pulau

Pinang.

(rujuk

kes

mahkamah Tetuan Garden Court Sdn Bhd vs. MPPP).


Garis
penyediaan

panduan
taman

ini

atas

telah

menyediakan

bumbung

dengan

syarat-syarat

terperinci

yang

merangkumi kawalan dari segi aspek-aspek: keperluan minima


tanah lapang di atas tanah, keluasan minima pembangunan
kondominium atau pangsapuri yang perlu, keluasan lantai minima

9-05-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

bumbung yang perlu, bahagian bumbung yang dibenarkan, dan


komponen-komponen taman yang diterima. Selain itu, aspek
keselamatan,

pengurusan

dan

penyelenggaraan

taman

atas

bumbung juga ditekankan dalam garis panduan ini.

9.5.1 Dasar Perancangan


Dasar-dasar pembangunan taman atas bumbung seperti
berikut perlu dipatuhi:
1. Pembangunan

taman

diinterpretasikan

atas

sebagai

bumbung

tanah

lapang

tidak

boleh

seperti

yang

didefinasikan di bawah seksyen 2(1) Akta Perancangan Bandar


dan Desa ( pindaan) 1995.
2. Pembangunan kondominium yang dirancang dan dimajukan
secara berasingan dari skim-skim perumahan lain sekitarnya,
perlu menyediakan tanah lapang atas tanah mengikut piawaian
semasa

sebelum

sebarang

taman

atas

bumbung

dapat

dibenarkan; dan
3. Pembangunan tanah lapang atas bumbung boleh dibenarkan di
sesebuah
penyediaan

pembangunan
minima

kondominium

piawaian

tanah

dengan
lapang

syarat
telah

diperuntukkan di keseluruhan kompleks atau skim perumahan.

9.5.2

Syarat-syarat Penyediaan Taman Atas Bumbung

A. Keperluan
Minima
Lapang Atas Tanah.

Tanah B. Keluasan
Minima
Pembanguan
Kondominium
atau Pangsapuri
Perlu mengikut piawaian yang
digunakan oleh setiap pihak
Taman
atas
bumbung
berkuasa tempatan iaitu sama
dibenarkan
di
dalam
ada
pengiraan
dibuat
pembangunan
perumahan
berdasarkan bilangan penduduk,
kondominium yang melebihi
kawasan seluas 0.81 hektar (
bilangan unit perumahan atau
10%
daripada
kawasan
2 ekar). Ini adalah untuk
pembangunan.
Peratusan
memastikan
ruang
yang
keperluan
ini
tidak
boleh
mencukupi bagi penyediaan

9-05-3

Garis Panduan Perancangan

diagihkan di atas bumbung atau


mana-mana
ruang
dalam
bangunan. Taman atas bumbung
hanya
dibenarkan
sebagai
tambahan
kepada
jumlah
keluasan minima tanah lapang
yang
diperlukan
mengikut
piawaian yang digunapakai.
C. Keluasan
Bumbung

Lantai

tanah lapang atas tanah.

Minima D. Bahagian
Bumbung
dibenarkan.

Keluasan lantai minima bagi


penyediaan
taman
atas
bumbung adalah 930 meter
persegi (10,000 kaki persegi) Ini
adalah
untuk
mewujudkan
suasana seakan-akan
tanah
lapang di atas tanah dengan
menyediakan beberapa elemen
perancangan
taman
atas
bumbung, landskap lembut dan
keras serta turapan pejalan kaki.

9-05-4

yang

Bahagian
bumbung
yang
dibenarkan bagi penyediaan
taman atas bumbung adalah:
Bumbung mestilah rata dan
tidak mempunyai elemenelemen
perkhidmatan
mekanikal dan elektrikal.
Atas bumbung kondominium
yang mempunyai keluasan
tidak kurang 930 meter
persegi (keperluan minima
keluasan lantai bumbung); dan
Atas podium atau bumbung
blok tempat letak kereta
mempunyai keluasan tidak
kurang 930 meter persegi (
keperluan minima keluasan
lantai bumbung)

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

E. Komponen-komponen Taman

F. Keselamatan yang Terjamin

Gelanggang permainan indoor


Bagi
tujuan
keselamatan,
syarat-syarat berikut perlu
Kolam renang
dipatuhi:
Bilik persalinan
Menyediakan pagar dengan
Sauna
ketinggian minima 4 meter
Tandas
(12kaki) dan rekabentuk yang
Laluan pejalaan kaki
menjamin keselamatan kanakPengindahan/landskap
kanak;
(Mematuhi
G/P
Landskap

Tiada
sebarang
elemen
Negara)
membahayakan
seperti
Pokok
renek/menjalar
pendawaian elektrik, penjana
(penggunaan struktur trellis)
penghawa
dingin,
antena
Rumput
televisyen
dan
sebagainya
Tapak bunga (flower bed)
(elemen
mekanikal
dan
Air pancut/terjun (fountain)
elektrikal)
Lampu hiasan Taman batu ( rock
Mempunyai beberapa alternatif
garden)
laluan masuk dan keluar di
Tempat buang sampah
atas bumbung/podium; dan
Kawasan bersantai (picnic area)
Aspek keselamatan kebakaran
Bangku/meja
perlu dipatuhi dan diperakui
Tempat berteduh
oleh Jabatan Perkhidmatan
Tempat memanggang (barbeque
Bomba dan Penyelamat.
grill)
Tempat membasuh
G. Pengurusan dan penyelengKawasan bersenam.
garan taman atas bumbung
adalah di bawah tanggungjawab Perbadanan Pengurusan
(Management Corporation) bagi
sesuatu pembangunan perumahan kondominium.

9-05-5

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.10: Contoh Taman Atas Bumbung yang terdapat di Jepun.

9-05-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.6

GARIS PANDUAN PERANCANGAN PERUSAHAAN


TERNAKAN KHINZIR
Garis Panduan Perancangan Perusahaan Ternakan Khinzir

Bilangan

JBPD 3/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Jemaah Menteri telah bersetuju supaya konsep 'Pig


Farming Area' (PFA) dijadikan asas oleh Kerajaan
Negeri untuk menyelaraskan masalah pencemaran
khinzir.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

Tujuan
Latar Belakang
Takrifan
Isu Dan Masalah
Prinsip-Prinsip Perancangan
Garis Panduan Perancangan
6.1
Garis Panduan Perancangan Umum
6.2
Garis Panduan Khusus

9-06-1

Garis Panduan Perancangan

Perusahaan khinzir di Semenanjung Malaysia telah bermula


sebagai backyard subsistence farming pada awal 1900an dan ia telah
berkembang dengan pesat sehingga menjadi commercial farming pada
awal 1970an. Perkembangan perusahaan khinzir telah menimbulkan
masalah pencemaran ke atas kawasan sekitarnya seperti sistem
perparitan, perairan tepi pantai, sungai-sungai dan sumber air bawah
tanah akibat daripada sisa-sisa buangan khinzir yang tidak terkawal. Di
samping itu, masalah JE yang mengancam nyawa di seluruh Malaysia
pada tahun 1999 merupakan satu peristiwa yang penting untuk
memastikan perusahaan ternakan khinzir dikawal dengan baik. Oleh itu,
garis panduan ini perlu untuk membantu pihak berkuasa tempatan,
pengusaha dan pihak-pihak lain dalam mengawal dan penyelaras
perancangan perusahaan ternakan khinzir sedia ada. Garis panduan ini
meliputi aspek-aspek: penentuan zon khusus penternakan, keperluan
untuk EIA, penyediaan zon penampan, kawalan keluasan dan saiz
ladang, kawasan-kawasan yang tidak sesuai untuk penternakan khinzir
dan sebagainya.
Dengan berlandaskan garis panduan dan piawaian ini, definisidefinisi yang terlibat adalah seperti berikut:
Jadual 9.5: Definisi-definisi yang terlibat
Kata Kunci

Definisi

Ternakan
Khinzir

Suatu aktiviti yang melibatkan pemeliharaan dan


pembiakan khinzir

Ladang
Ternakan
Khinzir

Suatu aktiviti pemeliharaan dan pembiakan khinzir


yang dijalankan dalam sesuatu ladang/kawasan yang
dipunyai oleh individu atau syarikat.

Perusahaan
Ternakan
Khinzir

Suatu aktiviti yang dijalankan secara komersial dan


bersepadu yang melibatkan pemeliharaan/pembiakan
khinzir serta industri hiliran seperti rumah sembelih
(abattoir), pusat veterinar, pemprosesan, kilang
memproses makanan dan ubat-ubatan dan lain-lain
aktiviti yang berkaitan dengannya.

9-06-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Konsep Pig
Farming
Area (PFA)

Suatu konsep yang melibatkan pemusatan ladangladang khinzir termasuk segala aktiviti dengan
perusahaan khinzir seperti sistem pengolahan sisa,
pejabat veterinar, rumah sembelih, pusat pemprosesan
dan lain-lain. Kilang-kilang pengisar makanan boleh
juga ditempatkan di kawasan yang sama.

9.6.1 GARIS PANDUAN PERANCANGAN UMUM


i.

Zon khusus kawasan ternakan khinzir perlu dikenalpasti secara


selective dan mengikut keperluan dasar pembangunan negara
dan hanya dibenarkan dalam zon yang ditetapkan oleh Pihak
Berkuasa Negeri (PBN).

ii.

Dikategorikan di bawah industri pertanian di mana kelulusan


merancang (berserta LCP) hendaklah diperolehi dari PBN.

iii.

Zon penampan (Buffer Zone) hendaklah diperuntukkan di


sekeliling kawasan ternakan khinzir.

iv.

Keperluan untuk menyedia dan mengemukakan Laporan Kajian


Penilaian ke Atas Alam Sekitar (EIA) bagi semua ladang/kawasan
ternakan khinzir.

v.

Keluasan atau saiz sesuatu ladang ternakan khinzir adalah to


achieve optimum efficiency to operate and to manage dan bukan
berdasarkan kepada pengeluaran optimum. Saiz ladang dan
populasi khinzir hendaklah berdasarkan kepada ratio pengguna
tempatan dan hendaklah dikawal.

vi.

Perusahaan ternakan sedia

ada yang

kurang/tidak

sesuai

hendaklah ditutup atau diberhentikan operasinya dan hendaklah


dipindahkan
ternakan

ke

sedia

zon khusus
ada

yang

yang
sesuai

ditetapkan.
hendaklah

Perusahaan
ditingkatkan

kemudahan pengendalian dan pengurusan bagi mengelakkan


pencemaran.
vii.

Lesen-lesen hanya dikeluarkan kepada perusahaan ternakan


khinzir yang sedia ada dan yang memenuhi syarat-syarat yang

9-06-3

Garis Panduan Perancangan

ditetapkan

dan

tiada

pengeluaran

lesen

bagi

mana-mana

cadangan kawasan baru. Sekiranya tidak beroperasi lesennya


dibatalkan dan tidak boleh dipindah milik.
viii.

Melaksanakan Phase-Out semua perusahaan ternakan khinzir


bagi kawasan-kawasan yang terhad. Usaha-usaha alternatif yang
lain bolehlah digalakkan dan dibuat bagi membolehkan para
penternak khinzir menukar kegunaan tanah mereka kepada
aktiviti lain yang menguntungkan.

ix.

Pertimbangan hendaklah diberi bagi perusahaan/ladang ternakan


khinzir sedia ada seperti berikut:
a. Memenuhi kaedah-kaedah kawalan pencemaran iaitu tahap
effluennya adalah tahap 500 ppm BOD
b. Tidak melibatkan penambahan keluasan perusahaan/ladang
ternakan khinzir.
c. Pengezonan semula kawasan pertanian yang ada ternakan
khinzir untuk kegunaan yang lebih sesuai dan menguntungkan
penternak.
d. Mempunyai sistem pengolahan setempat bagi mengelakkan
pembuangan kumbahan ke sungai dan laut.
e. Ladang/kawasan

yang

tidak

mengikut

kriteria/syarat

operasinya hendaklah ditutup dan digantikan dengan aktiviti


perindustrian berdaya maju seperti kawasan industri kecil dan
sederhana (IKS)
f.

Ladang/kawasan yang tidak sesuai dengan pembangunan


setempat hendaklah ditutup dan/atau dipindahkan ke kawasan
zon khususnya yang ditetapkan oleh Pihak Berkuasa Negeri.

9-06-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.6.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Memperincikan
pemakaian

dan

Garis

Panduan

pelaksanaannya

Umum

dalam

bagi

memudahkan

menangani

permasalahan

perusahaan ternakan khinzir.


i.

Susunatur PFA perlu dirancang dengan penyediaan beberapa zon


khusus iaitu: ternakan, sistem pengolahan sisa, pejabat veterinar,
rumah sembelih, pusat prosesan, zon penampan.

ii.

Susunatur

PFA

bagi

kesemua

lot-lot

penternakan khinzir

hendaklah dilengkapi dengan On-farm facilities (untuk setiap


ekar) seperti berikut:

iii.

'Gestation'

- Ruang penempatan untuk khinzir betina dalam


tempoh kehamilan

'Farrowing'

- Ruang penempatan untuk khinzir betina dan


anak khinzir

'Boar'

- Ruang penempatan khinzir jantan

'Wearner'

- Ruang Penempatan untuk khinzir yang berumur


kurang daripada 2 bulan

'Porker'

- Ruang penempatan untuk khinzir yang sedang


membesar (lebih daripada 2 bulan)

Zon Penampan (Buffer Zone) selebar 80.0 meter hendaklah


diperuntukkan di sekeliling PFA bagi menghindarkan bau. Pokokpokok yang bersesuaian hendaklah ditanam dengan rimbun di
dalam zon penampan.

iv.

Bagi

mengawal

populasi

khinzir

serta untuk

memastikan

kebersihan ladang-ladang khinzir di dalam PFA, jumlah SPP


(Standing Pig Population) bagi setiap ekar hendaklah tidak
melebihi 700 SPP.

9-06-5

Garis Panduan Perancangan

v.

Kaedah-kaedah kawalan pencemaran di kawasan ternakan


khinzir sedia ada hendaklah mencapai tahap effluen berikut:
Tahap primer (500ppm BOD), Tahap sekunder (250ppm BOD),
Tahap tertiari (50ppm BOD).

vi.

Pembangunan

kawasan-kawasan

perbandaran

terutamanya

kawasan perumahan yang hendak dilaksanakan berhampiran


kawasan perusahaan khinzir sedia ada yang telah dikenalpasti
oleh Kerajaan Negeri hendaklah terletak sekurang-kurangnya 5
kilometer (3 batu) dari tapak perusahaan khinzir tersebut.

9-06-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.7

GARIS

PANDUAN

KAWASAN

KOLAM

TAKUNGAN

SEBAGAI SEBAHAGIAN TANAH LAPANG


Garis Panduan Kawasan Kolam Takungan
Sebagai Sebahagian Tanah Lapang
Bilangan

JBPD 4/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Kerajaan melalui Jemaah Menteri telah mewajibkan


pihak pemaju menyediakan kolam takungan bagi
pembangunan sesuatu perumahan, industri dan
pertanian tertentu.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

Tujuan
Latar Belakang
Definisi Kolam Takungan dan Tanah Lapang
Prinsip Perancangan
Garis Panduan Umum
Garis Panduan Khusus

9-07-1

Garis Panduan Perancangan

Penyediaan kolam takungan air adalah merupakan satu daripada


langkah kejuteraan bagi mengawal masalah banjir khususnya di
kawasan perbandaran. Ini adalah kerana didapati kadar air larian
(surface run off) adalah lebih tinggi di sesuatu pembangunan berbanding
dengan kawasan yang belum dibangunkan. Maka, rasional mengadakan
kolam takungan ialah untuk menahan air bagi beberapa jam supaya
saliran perparitan dan sungai sempat mengalir keluar ke lautan tanpa
mengakibatnya berlakunya banjir.
Dengan ini garis panduan ini telah disediakan untuk membantu
Pihak Berkuasa Negeri dan pihak berkuasa peracangan tempatan dalam
mengawal penyediaan kolam takungan sebagai sebahagian tanah lapang.
Garis panduan umum yang disediakan merangkumi luas kawasan
maksima

yang

dibenarkan,

peratusan

tanah

lapang

yang

perlu

disediakan, saiz minima tanah lapang, faktor-faktor perletakan kolam


takungan, dan sebagainya. Di samping itu, garis panduan khusus juga
disediakan merangkumi aktiviti-aktiviti yang sesuai, rezab untuk tujuan
landskap, reka bentuk, pengekalan keadaan topografi asal, pengawalan,
pengekalan pokok sediada dan sebagainya. Di bawah merupakan
penerangan ke atas terminologi yang dipakai:

Kolam
Takungan
(Detention
pond):

Sebuah kolam yang digunakan untuk menahan air, bagi


beberapa jam supaya saliran perparitan dan sungai
sempat mengalirkan air larian (surface run-off) ke
lautan.

Tanah
Lapang:

Mengikut Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976


(Pindaan 1995) ditakrifkan sebagai mana-mana tanah
samada dikepong atau tidak yang dikhaskan atau
direzabkan untuk dikhaskan keseluruhannya atau
sebahagiannya sebagai sesuatu taman bunga awam,
tempat makan angin awam, tempat jalan kaki awam
atau sebagai sesuatu tempat awam.

9-07-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.7.1 GARIS PANDUAN UMUM


Garis panduan umum adalah seperti berikut:
1. Kolam

takungan

perlu

disediakan

untuk

semua

kawasan

pembangunan perumahan dan industri yang melebihi 10 hektar (25


ekar)
2. Luas kawasan maksima yang dibenar ialah 30 peratus daripada
peruntukan tanah lapang.
3. Penyediaan Kolam Takungan sebagai sebahagian tanah lapang
dibolehkan apabila tujuh (7) peratus tanah lapang disediakan terlebih
dahulu dan selebihnya iaitu tiga (3) peratus boleh diintegrasikan
dengan kegunaan air termasuk kolam takungan mengikut garis
panduan yang ditetapkan (rujuk Rajah 9.12 dan Rajah 9.13).
4. Saiz minima tanah lapang setelah diperuntukan untuk kolam
takungan tidak kurang daripada saiz padang bola sepak.
5. Perletakan kolam takungan hendaklah mengambilkira aspek-aspek
berikut:
-

Perletakan yang sesuai mengikut keadaan topografi dari segi


saliran semulajadi;

Mudah sampai, agar ramai yang boleh berkunjung dan menikmati


kemudahan tersebut; dan

Lokasi yang dapat menampung saliran dari sekitar pembangunan.


Seboleh-bolehnya

di

kawasan

yang

sesuai

menjadi

kolam

takungan semulajadi.
6. Rekabentuk kolam hendaklah boleh menakung air selama 5 jam
sebelum ia dikeluarkan ke sungai;
7. Sebahagian kolam hendaklah bercirikan wet pond.
8. Antara kegunaan tanah atau aktiviti-aktiviti yang tidak dibenarkan
ialah kediaman, industri dan komersial secara kekal dan intensif.
9. Kolam takungan hendaklah dibina berasaskan ciri-ciri ekonomi iaitu
dari segi kos penyediaan dan penyelenggaraan, supaya sesuai

9-07-3

Garis Panduan Perancangan

diterima dan dilaksanakan oleh pihak berkuasa tempatan.

Rajah 9.12: Kawasan Perancangan Kolam Takungan Dalam Tanah


Kawasan Lapang

Kriteria
Kolam
Takungan

Kriteria
Tanah
Lapang

Keadaan di mana kolam takungan


dapat dirancang sebagai sebahagian tanah lapang

Rajah 9.13: Prinsip Perancangan Kolam Takungan Bersama Dengan Tanah


Lapang
PERANCANGAN KOLAM
TAKUNGAN
PERANCANGAN TANAH
LAPANG
ANALISA TERRAIN/
HYDROLOGI
ACCESSIBLE KEPADA
ORANG RAMAI

KAWASAN YANG SESUAI UNTUK


KOLAM TAKUNGAN

KELUASAN DIPERLUKAN
SESUAI UNTUK KOLAM
TAKUNGAN

KAWASAN SESUAI SEBAGAI


TANAH LAPANG

KELUASAN DIPERLUKAN

10%

3% - 5%
KOLAM TAKUNGAN DALAM
SEBAHAGIAN TANAH LAPANG

9-07-4

JENIS TANAH
LAPANG
DIPERLUKAN

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Garis

panduan

penyediaan

kolam

takungan

sebagai

sebahagian tanah lapang tidak perlu digunapakai di


kawasan dan keadaan berikut:
1. Pembangunan di luar bandar yang mana saliran tidak mempunyai
masalah untuk menampung storm run-off
2. Kawasan yang mempunyai kolam semulajadi atau kolam bekas
lombong yang boleh berfungsi sebagai kolam takungan (yang boleh
dipasang dengan mechanism untuk mengawal saliran air di
dalamnya)
3. Pembangunan

yang

telah

menyediakan

alternatif

lain

untuk

mengawal tambahan saliran larian umpamanya dengan penakungan


di atas bumbung, atau tingkat bawah, kolam khas atau langkahlangkah lain yang lebih inovatif yang dapat menjalankan fungsi
kolam takungan.
4. Pembangunan di kawasan perindustrian yang boleh mengambilkira
recycling process di mana air larian disalurkan untuk bekalan air
atau untuk Janakuasa bagi penggunaan industri tersebut;
5. Kawasan tanah lapang yang disediakan untuk permainan kanakkanak

kerana

keluasan

yang

kecil

dan

tidak

sesuai

untuk

diintegrasikan.

9.7.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Garis Panduan Khusus penyediaan kolam takungan sebagai
sebahagian daripada tanah lapang adalah seperti berikut:
i.

Perancangan kolam takungan bersama dengan tanah lapang hanya


boleh disetempatkan sekiranya kriteria untuk kedua-dua adalah
sesuai. Jika tidak masing-masing hendaklah disediakan secara
berasingan;

9-07-5

Garis Panduan Perancangan

ii.

Sekiranya peruntukan 30 peratus dari tanah lapang tidak dapat


menampung keperluan kolam takungan setempat maka bakinya
disediakan secara berasingan;

iii.

Keperluan kolam takungan boleh disyaratkan bagi kategori tanah


lapang ialah seperti Taman Negara, Taman Wilayah, Taman
Bandar dan Taman Kejiranan.

iv.

Aktiviti-aktiviti yang sesuai dan boleh dijalankan di kawasan tanah


lapang yang diintegrasikan dengan kolam takungan ini ialah:
taman rekreasi (termasuk rekreasi air seperti `boating' dan tempat
memancing), tempat beristirehat, tempat berkelah, dan laluan
jogging.

v.

Kawasan kolam takungan hendaklah mempunyai rezab yang


minima bagi tujuan landskap dari segi rekreasi dan pengekalan
habitat. Penanaman pokok-pokok perlu diadakan dengan kombinasi
elemen landskap seperti papan tanda, tempat duduk, siar kaki, jeti
dan perabut landskap yang lain.

vi.

Keadaan semulajadi rezab kolam takungan hendaklah dikekalkan


sebagai kawasan air dan kawasan hijau untuk pembiakan flora dan
fauna serta kehidupan air. Pembinaan struktur konkrit di
tebing-tebing kolam takungan adalah dihadkan;

vii.

Rekabentuk

kolam

takungan

hendaklah

mengikut

piawaian

Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS) mengenai perkara-perkara


berikut: iaitu struktur kejuruteraan, termasuk pengiraan kapasiti
kolam takungan; rekabentuk kecerunan dan alat-alat mekanikal
yang diperlukan untuk mengawal air.
viii . Rekabentuk kolam hendaklah mengikut kala ulangan (return
period) 20 tahun (1:20 years storm) dan disemak untuk kala
ulangan 100 tahun (1:100 storm);
ix.

Keadaan topografi asal tanah hendaklah dikekalkan seberapa yang


boleh. Sebarang pindaan terhadap topografi asal hendaklah
dilaksanakan pada kadar yang minima hanya boleh dibenarkan
bagi tujuan penyediaan infrastruktur asas seperti jalan dan
pembinaan struktur yang terbabit sahaja;

9-07-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Pengawalan

yang

sewajarnya

hendaklah

diberikan

kepada

pokok-pokok dan tumbuh-tumbuhan yang terdapat di tapak dan


persekitarannya.
dijalankan

Sebarang

mestilah

pemotongan

mematuhi

sekiranya

hendak

kehendak-kehendak

yang

ditetapkan;
xi.

Pemaju perlu memastikan kumbahan, bahan buangan daripada


kediaman, industri dan pelbagai yang dicadangkan tidak akan
dialirkan ke dalam kolam takungan;

xii.

Kawasan

tanah

lapang

utama

(termasuk

kolam

takungan)

hendaklah dijadikan sebagai tumpuan utama dalam perancangan


pembangunan baru. Bangunan-bangunan dan jalan-jalan perlu
menghadap kolam takungan;
xiii. Permukaan tanah yang terdedah hendaklah ditanam dengan
rumput atau tanaman penutup bumi yang bersesuaian;

9-07-7

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.8

PAWAIAN PERANCANGAN DAN PEMBANGUNAN PADANG


GOLF
Piawaian Perancangan dan Pembangunan Padang Golf

Bilangan

JBPD 5/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Garis panduan ini telah dibawa ke Mesyuarat


Jemaah Menteri pada 10 Ogos 1994 dan di persetujui
untuk digunapakai sebagai panduan di dalam
memproses
permohonan
perancangan
dan
pembangunan padang golf. Piawaian ini adalah
pelengkap kepada Garis Panduan Penubuhan Kelabkelab Golf /Perancangan dan Pembangunan padang
Golf

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0
7.0
8.0

9.0

Tujuan
Skop Kajian
Latar Belakang
Padang Golf
Komponen Pembangunan Bersepadu Padang
Golf
Jenis Pembangunan Bercampur Yang Sesuai
Prinsip
Perancangan
Pembangunan
Bersepadu Padang Golf
Garis
Panduan
Umum
Pembangunan
Bersepadu Padang Golf
8.1
Laluan Awam (Public Access) Padang
Golf
8.2
Komponen Perumahan
8.3
Hazard
8.4
Pokok
8.5
Kolam Takungan
8.6
Elemen Landskap
8.7
Keindahan (Estatik)
8.8
Kemudahsampaian (Accessibility)
8.9
Alam Sekitar
8.10 Kemudahan Sosial
8.11 Perancangan Dan Pembangunan
Bersepadu Padang Golf
Piawaian Perancangan Dan Pembangunan
Bersepadu Padang Golf

9-08-1

Garis Panduan Perancangan

Sukan golf semakin menjadi popular di negara ini. Stastik


menunjukkan sekurang-kurangnya terdapat 220 buah padang golf di
Malaysia dengan keluasan hampir 25,530 hektar. Oleh itu, garis panduan
ini adalah penting dalam membantu Pihak Berkuasa Negeri, pihak
berkuasa tempatan dan pemaju untuk mengawal dan merancang
pembangunan bersepadu padang golf, dengan memelihara kualiti alam
sekitar dan perumahan dalam pembangunan bersepadu padang golf. Garis
panduan merangkumi jenis pembangunan bercampur yang sesuai, laluan
awam untuk padang golf, susunatur perumahan dan padang golf yang
sesuai, perancangan hazards, penanaman pokok, penyediaan kolam
takungan,

eleman

landskap,

aspek

estatik,

kemudahsampaian,

kemudahan sosial dan sebagainya.


Pembangunan Bersepadu Padang Golf didefinisikan sebagai
sesebuah padang golf yang dibangunkan secara menyeluruh dan
komponen dalam perancangannya meliputi kawasan pembangunan
sebagai tambahan kepada komponen asas padang.

Pembangunan Bercampur yang Sesuai.


Pembangunan

bersepadu

padang

golf

boleh

juga

serasi

dengan

pembangunan pertanian dan hutan kalau elemen-elemen ini digembeleng


dan digunakan sebaik mungkin dan tidak memudaratkan. Malah kawasan
pertanian dan hutan boleh menjadi elemen latarbelakang kepada
persekitaran kawasan pembangunan padang golf yang bersepadu yang
baik. Kawasan industri pula tidak secocok dengan pembangunan
bersepadu kawasan golf kerana berlainan suasana

9-08-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.8.1 GARIS PANDUAN UMUM PEMBANGUNAN BERSEPADU


PADANG GOLF
Jadual 9.6: Garis Panduan Umum Pembangunan Bersepadu
Padang Golf
Laluan
Awam
(Public
Access)
Padang Golf

1. Pada prinsipnya pihak awam tidak dibenarkan


memasuki atau melalui di dalam kawasan padang
golf.
2. Laluan awam seperti laluan pejalan kaki, basikal
dan kenderaan ringan tidak dibenarkan di dalam
kawasan padang golf.
3. Susunatur laluan awam perlu dirancang semula
seperti berikut:
- Laluan awam mestilah tidak disediakan di dalam
Fairway dan boleh ditempatkan di kawasan buffer
selari dengan Fairway dan boleh digunakan
sebagai laluan perkhidmatan dan buggy. Laluan
ini perlulah dapat dilihat dengan jelas oleh pemain
golf dari mana-mana spot di atas Fairway. Ini
adalah bagi memastikan pemain-pemain golf
tersebut lebih berhati semasa laluan awam tersebut
digunakan.
- Jika isipadu terbukti tidak sesuai untuk
berintergrasi di dalam kawasan padang golf, laluan
di dalam padang golf perlu dikeluarkan dari
kawasan padang golf.

Komponen
Perumahan

1. Meletakkan kawasan perumahan di kawasan


selamat iaitu di belakang tee box dan tidak dengan
green.
2. Jika kawasan perumahan selari dan bersebelahan
dengan
kedudukan
green
maka
kawasan
perumahan mestilah jauh dari tapak tee (tidak
kurang dari 250 meter). Jika pembangunan
perumahan terletak dalam sudut jarak tee-shot,
langkah
supaya
kawasan
perumahan
ini
mengadakan zon penampan (buffer) dengan penahan
atau pagar tinggi adalah perlu untuk memerangkap
pukulan serong tersebut.

9-08-3

Garis Panduan Perancangan

Hazards

Hazards seperti kolam, bunkers, cerun dan pokok di


atas lapangan boleh digunakan secara kreatif untuk
meningkatkan aspek keselamatan perumahan dalam
padang golf.

Pokok

Pokok-pokok sedia ada perlulah dikekalkan mengikut


kehendak Akta Perancangan Bandar dan Desa (pindaan
1995) A933 dan pemilihan pokok berasaskan kepada
Garis Panduan Landskap negara.

Kolam
Takungan

Perancangan dan rekabentuk kolam takungan (detention


pond) perlu dirancang dengan mengambilkira aspek
pelbagai fungsi seperti balancing pond, penampan dan
penapis kelodak air tercemar, takungan dan sebagai
hazards.

Elemen
landskap

Tebing bercerun tinggi yang melebihi 20% memerlukan


penahan tebing untuk menghindari dari kejadian tanah
runtuh akibat dari kegagalan pengukuhan tebing (slope
keperluan
failure)
selain
daripada
memenuhi
kejuruteraan adalah wajar tebing ini dikurangkan imej
kerasnya melalui usaha-usaha landskap (landscape
treatment) supaya sesuai dengan imej kehijauan setting
padang golf.

Keindahan

Ciri-ciri estatik yang sesuai untuk diambil kira dalam


merekabentuk kawasan pembangunan merangkumi
topografi, kawasan pertanian yang menarik, zon
pemisah,
penggunaan
pagar
penahan,
tembok,
susunatur dan lorong, bahan binaan, rekabentuk papan
tanda, ketinggian bangunan dan pelan rekabentuk
bangunan yang berciri tradisional.

Kemudahsampaian

Perletakan rumah kelab mestilah berhampiran dengan


pintu masuk utama.
Reka bentuk laluan dalaman yang dapat membezakan
kawasan padang golf dan kawasan perumahan.

Alam sekitar

Topografi hendaklah dikekalkan.


Sistem saliran sedia ada tidak boleh diganggu, dilencong
atau ditutup tanpa kelulusan pihak berkuasa.
Tidak melampaui kawasan yang diwartakan sebagai
hutan dara, hutan simpan kekal, kawasan dipulihara,
kawasan tadahan air, tanah bukit yang bercerun
panjang dan curam dan kawasan sumber mineral
perindustrian.
Tidak melibatkan pembersihan hutan paya bakau.
Penyediaan pusat rawatan air buangan, dan sebagainya.

9-08-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Kemudahan
sosial

Kemudahan yang mencukupi mengikut garis panduan


Pihak Kerajaan Negeri.
Kawasan tanah lapang awam minimum 10% disediakan
pada tempat yang sesuai dalam kawasan pembangunan
dan jarak yang mampu disampai.

Perancangan dan pembangunan bersepadu padang golf adalah juga


tertakluk kepada tiga (3) garis panduan umum:
1. Perintah Kualiti Alam Sekeliling (Aktiviti yang ditetapkan-Penilaian
Kesan Kepada Alam Sekeliling.)
2. Garis Panduan Landskap Negara
3. Garis

Panduan

Pemeliharaan

Topografi

Semulajadi

dalam

Perancangan dan Pembangunan Fizikal.

Rajah 9.14: Pembangunan Bersepadu Golf

Petunjuk:
Padang Gold
Kawasan Perumahan
Taman Rekreasi
Rumah Kelab
Driving Range

9-08-5

Garis Panduan Perancangan

Green
Tee Box

Kawasan Perumahan Di Belakang Tee Box

Rajah 9.15: Kawasan Perumahan di Belakang Tee Box

30 m

250m

Perumahan

30 m

Perumahan

Zon Penampan

Perumahan

Kawasan Perumahan Selari Dan Bersebelahan Dengan


Kedudukan Green

Rajah 9.16: Kawasan Perumahan Selari & Bersebelahan


dengan Kedudukan Green

9-08-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Perumahan
Bunkers

Perumahan

Zon Penampan

Hazards Sebagai Kawasan Keselamatan


Rajah 9.17: 'Hazards' sebagai Kawasan Keselamatan

Perumahan

Kolam

Hazards Sebagai Kawasan Keselamatan

Rajah 9.18: Kolam sebagai 'Hazards'

9-08-7

Garis Panduan Perancangan

9.8.2 PIAWAIAN PERANCANGAN BERSEPADU PADANG GOLF

Jadual 9.7: Piawaian Perancangan Bersepadu Padang Golf


1. Golf
Padang golf 9 lubang,
18 lubang, 27 lubang,
36 lubang.
Komponen
Kompleks rumah
kelab
- Pentadbiran
- Bilik rehat
- Bilik tidur
- Restoran
- Ruang tukar
baju
- Kolam renang
- Tempat letak
kenderaan
Kemudahan
latihan
- Tee
- Green
- Fairway
- Restoran
- Lubang pasir
- Air dan titian
- Laluan cart
- Tempat
teduhan
- pokok

2. Perumahan

Jenis bangunan
banglo
apartment
villa
town house
Kepadatan 15-30
unit/ekar
Anjakan
- 59m di sekitar green
- 68m dari tengah
fairway
- 32m sekitar Teebox
Ketinggian bangunan
yang terdekat tidak
melebihi 12m dan
dilindungi oleh pokokpokok. Bangunan yang
lebih tinggi dibenarkan
ditempat lain.
Penyediaan jalan
awam, kawasan lapang
awam, kemudahan
sosial dan awam
Memenuhi syaratsyarat piawaian
perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.
-

9-08-8

3. Hotel

Jenis bangunan
rumah sewa
apartment
kawasan
perkhemahan dan
kawasan asrama
- kondominium dan
individual villas,
suite citages.
Kepadatan: 200-300
bilik dengan
kawasan landskap
yang menarik
Kawasan plinth 40%
Kemudahan:
- restoran
- dewan konferen
serbaguna
- bilik mesyuarat
banquet
- arked perniagaan
- tennis
- tempat letak
kenderaan
- perumahan
pekerja
Memenuhi syarat
Piawaian
Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.
-

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Sambungan Jadual
9.7
4. komersial

Jenis Bangunan
Kedai sokongan
pasar mini
Memenuhi syarat
Piawaian
Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.

5. Bilik persidangan

Kemudahan:
bilik mesyuarat
teater dan bilik
kuliah
- dewan awam
- perpustakaan
-

6. Rekreasi

Kemudahan:
berbeza-beza
mengikut
karaktor dan
bergantung
kepada keadaan
tempat.
Memenuhi syarat
Piawaian
Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.

Sambungan Jadual 9.7


7. Estatik
Kawalan
perancangan:
- Penggunaan pagar
penahan secara
berleluasa tidak
digalakkan kerana
mencemari
keindahan
semulajadi
- Penggunaan
tembok dan
deretan pokok
tinggi tanpa putus
akan mengujudkan
total enclosure
- Sesunatur binaan
perlulah sesuai
dengan rupabentuk
keseluruhan
kawasan
- Rekabentuk papan
tanda dan tunjuk

8. Kemudahsampaian

Perlu direkabentuk
semudah mungkin.
Elakkan konflik dan
kekeliruan. Laluan
simpang siur perlu
dielakkan dan sebaik
mungkin laluan awam
dikhaskan dan tidak
melintasi fairway
Perletakan rumah
kelas perlu hampir
dengan pintu masuk
utama
Jalan yang disediakan
mesti mempunyai
kelebaran mengikut
piawaian sedia ada
dan hierarki yang
bersesuaian
Memenuhi syarat
Piawaian Perancangan
yang diterimapakai

9-08-9

9. Orientasi

Fairway perlu
mengikut arah
utara selatan
supaya silauan
matahari dapat
dielakkan
Penampan silau
matahari seperti
berlatarkan
bukit/pokok tinggi
boleh ditanam
Susunatur padang
golf dan
pembangunan
bersepadunya perlu
diatur untuk
mendapatkan
keindahan yang
optima.
Kompromi /
pertimbangan perlu
dibuat komponen

Garis Panduan Perancangan

arah perlu
mempunyai ciri
keseragaman dan
menambahkan lagi
keindahan
kawasan.

oleh Pihak Berkuasa


Negeri.

mana yang lebih


utama
Perlu mengambikira
faktor angin lintang
Memenuhi syarat
Piawaian
Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.

Memenuhi syarat
Piawaian
Perancangan
mengikut keperluan
Pihak Berkuasa
Negeri.
Sambungan Jadual 9.7
10. Iklim

11. Institusi

Rekabentuk kawasan perlu


mengambilkira iklim
Mewujudkan badanair dalam
kawasan pembangunan untuk
mengurangkan hawa panas

Pembangunan institusi yang sesuai


ialah:

Sekolah golf
Pusat kesihatan
Institut/Universiti

Sambungan Jadual 9.7


12. Keselamatan
a) Laluan Keselamatan
/ laluan awam seperti
pejalan kaki, basikal,
kenderaan ringan
dalam padang golf
tidak digalakkan.
Laluan awam perlu
dirancang seperti
berikut:
- mengalih laluan
sediada di dalam
fairway
ditempatkan di
kawasan antara
green
- menyesuaikan di
kawasan buffer
selari dengan

c) Perumahan

e) Pokok

Meletakkan green
jauh dari
perumahan

Pokok yang tidak


mendatangkan
bahaya

Meletakkan tapak
tee jauh tidak
kurang dari 250m

Jika perumahan
terletak dalam
sudut jarak tee
shot perlu
mengadakan zon
penampan

Pokok-pokok
perlu di cantas
dan
diselenggarakan

Lebar kawasan zon


penampan selebar
30m boleh

9-08-10

Spesies dari luar


negara yang
mempunyai ciri
parasit perlu
dielakkan.
f) Elemen Lanskap

Tempat

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

fairway
laluan perlu dapat
dilihat dengan
jelas.
Mengubah
alignment laluan
dalam lapangan
jika berbukti tidak
sesuai.

b) Lorong buggy
services access
terletak dalam zon
penampan dan
pesisiran green,
perlu mengambikira
aspek:
- keselamatan
- rekabentuk
lingkaran
- pergerakan
pengguna

memuatkan 3
lapisan canopy
pokok. Digalakkan
menggunakan
kreativiti untuk
mendapatkan
rekabentuk yang
menarik.

perlindungan
perlu disediakan
di tempat
strategik sebagai
teduhan,
perlindungan
petir dan tempat
berehat.
Kolam takungan
perlu mempunyai
aspek pelbagai
fungsi:

d) Hazards
Meletakkan
hazards
berdekatan atau
berdepan dengan
kawasan
perumahan/jalan
Menanam pokok
sedia matang
sebagai pokok
utama
Kolam sebagai
hazard sangat
diperlukan untuk
mengukuhkan
imej semulajadi
lanskap.

9-08-11

balancing
pond

penampan dan
penapis
kelodak

takungan
untuk
penyiraman
pokok dan
sumber air

sebagai
hazards
elemen
semulajadi
lanskap dengan
zon penampan

tebing bercerun
tinggi melebihi
20%
memerlukan
penahanan
tebing untuk
menghindari
kejadian tanah
runtuh.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

9.9

GARIS PANDUAN PERANCANGAN PEMBANGUNAN DI


KAWASAN PESISIRAN PANTAI
Garis Panduan Perancangan Pembangunan di Kawasan
Pesisiran Pantai

Bilangan

JBPD 6/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Jabatan Perancangan Bandar dan Desa telah


menyediakan Garis Panduan dan Piawaian ini.
Penggunaan pakaian Garis Panduan dan Piawaian ini
perlu beserta dengan Garis Panduan Kawalan
Hakisan Bagi Projek Pembangunan di Kawasan
Pantai, Surat Pekeliling Pentadbiran Am Bil. 5, 1987
serta Dasar Pengurusan Sumber Pantai Nasional.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0

Tujuan
Latar Belakang
Prinsip-Prinsip Perancangan
Garis Panduan Dan Perancangan
4.1
Garis Panduan Perancangan Umum
4.2
Pemakaian Garis Anjakan
Pembangunan
4.3
Pengekalan Pokokpokok Melata Di
Gumuk Pantai
4.4
Pengekalan Elemen-elemen Semulajadi
4.5
Kebebasan Angkutan Bujuran Pantai
4.6
Aktiviti Penebusgunaan Pantai
4.7
Garis Panduan Khusus Mengikut Zon
Kegunaan Tanah
4.7.1 Zon Rekreasi Awam
4.7.2 Zon Hutan Pantai
4.7.3 Zon Hutan Bakau
4.7.4 Zon Santuari Penyu
4.7.5 Zon Muara Sungai dan Sungai
4.7.6 Zon Pembangunan di Atas Air
dan di Garis Pantai
4.7.7 Zon Rekreasi Air di Sungai, Garis
Pantai
dan Pesisiran Terbuka
4.7.8 Zon Eko-Lancong

9-09-1

Garis Panduan Perancangan

4.7.9

5.0

Zon Perumahan

4.7.10 Zon Pelabuhan dan Perindustrian


4.7.11 Zon Pertanian Akuakultur
Piawaian Pembangunan Mengikut Zon
Kegunaan Tanah

Malaysia mempunyai kawasan zon pantai sepanjang 4,800


kilometers yang terdiri daripada pantai berpasir dan berlumpur. Kawasan
pantai merupakan kawasan sensitif dan mempunyai ekosistem tersendiri
yang perlu diperlihara. Kawasan pesisiran pantai juga merupakan
kawasan berpotensi dan menerima tekanan pembangunan yang kuat
terutamanya berkaitan dengan pelancongan, perinsutrian dan pertanian
(perikanan).
Dengan ini Garis Panduan ini disediakan untuk membantu
Kerajaan Negeri dan Pihak Berkuasa Tempatan dalam merancang
pembangunan kawasan pesisiran pantai yang teratur, berdaya maju tanpa
menjejas aset utamanya.
Penggunaan garis panduan ini lebih bertumpu kepada kawasan
yang belum dimajukan, bagi kawasan yang telah dimajukan pula
tindakan-tindakan susulan perlulah dijalankan berasaskan amalan
terbaik (best practice) untuk memastikan pembangunan di kawasan
pesisiran tidak mendatangkan masalah hakisan dan kehilangan sumber
ekonomi laut. Piawaian Perancangan dan Garis Panduan Pembangunan di
Kawasan Pesisiran Pantai adalah meliputi aspek-aspek: pengekalan
pokok-pokok melata di

gumuk

pantai, pengekalan elemen-elemen

semulajadi, kebebasan angkutan bujuran pantai, aktiviti penebusgunaan


pantai, dan garis panduan khusus mengikut zon-zon kegunaan tanah.

9-09-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Definisi pesisiran pantai adalah satu kawasan pesisiran meliputi


kawasan bersempadan 5 kilometer ke sebelah darat (back shore) dan 16.1
kilometer nautika ke sebelah laut dari paras purata air pasang perbani
(shore front). Kawasan di sebelah darat termasuk sungai dan rezab air
hingga ke kawasan yang dipengaruhi oleh air masin.

Rajah 9.19: Definisi Kawasan Pesisiran Pantai

9.9.1 GARIS PANDUAN PERANCANGAN UMUM


Garis panduan ini adalah merupakan asas di dalam setiap
perancangan dan pembangunan di kawasan pesisiran. Perkara-perkara
ini perlulah diteliti dalam merancang sesuatu pembangunan di kawasan
pesisiran pantai:

9-09-3

Garis Panduan Perancangan

i.

Kawasan berisiko tinggi seperti kawasan hakisan, kawasan


berbukit

dan

curam

serta

kawasan

berlumpur,

pembangunan perlu dielakkan;


ii.

Zon

pembangunan

iaitu

pembangunan

intensif

(pembangunan perbandaran), kawasan pemeliharaan dan


kawasan tidak boleh dibangunkan;
iii.

Menyediakan zon penampan yang secukupnya di antara


pembangunan dengan garis pantai sedia ada;

iv.

Jalan masuk dan jalan perkhidmatan perlu disediakan


untuk orang awam di kawasan rezab pantai di sepanjang
pantai;

v.

Meminimakan kesan tiupan angin dengan mengawal


ketinggian, rekabentuk dan lokasi bangunan, hendaklah
tidak melebihi kanopi semulajadi pokok persekitaran;

vi.

Rekabentuk

semua

kemudahan

dan

perkhidmatan

seharusnya bertujuan meminimakan kemusnahan alam


sekitar;
vii.

Di mana boleh, pastikan bahan dan cara-cara pembinaan


sesuai dengan reef - cave environment;

viii.

Mengawal pembuangan sampah dan lebihan-lebihan lain


dengan menyediakan sistem yang berkesan; dan

ix.

Pembuangan air kumbahan hendaklah diteliti supaya tidak


disalurkan terus ke laut.

9.9.2 PEMAKAIAN GARIS ANJAKAN PEMBANGUNAN


i.

Semua pembangunan yang melibatkan struktur binaan kekal di


kawasan pantai perlu mematuhi garis anjakan minimum mengikut
jenis pembangunan, topografi serta kesesuaian kawasan seperti
dalam Jadual 9.8.

ii.

Keperluan anjakan minimum di atas boleh dikajisemula mengikut


keadaan tapak sebenar, kelonggaran boleh diberi mengikut

9-09-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

keadaan seperti yang terdapat dalam Guidelines on erosion control


for development projects in the coastal zone yang disediakan oleh
Jabatan Pengairan dan Saliran;
iii.

Walaubagaimana pun pemaju perlu menyediakan kerja-kerja


kawalan hakisan sebagai syarat kelulusan pelan; dan

iv.

Sebarang bangunan atau pembinaan yang melintasi pantai hingga


ke pergigian air tidak dibenarkan di kawasan pantai berpasir.

9.9.3 PENGEKALAN POKOK-POKOK MELATA DI GUMUK


PANTAI
i.

Mesti dikekalkan seberapa mungkin dalam semua keadaan


pembangunan;

ii.

Meletakkan papan tanda yang melarang/memijak kawasan gumuk


pantai dan pokok-pokok melata di gumuk;

iii.

Penggunaan semua jenis kenderaan di atas pantai dan gumuk


pantai

tidak

dibenarkan kecuali

untuk

tujuan

pengurusan

kawasan;
iv.

Kemudahan 'Boardwalk' mesti dibina untuk melindungi kerosakan


kawasan pokok-pokok melata dan mengekalkan morfologi gumuk
dan mengadakan papan tanda yang mengarahkan penggunaan
'Boardwalk'.

9.9.4 PENGEKALAN ELEMEN-ELEMEN SEMULAJADI


i.

Semua anak-anak sungai perlu dikekalkan dalam keadaan


semulajadi terutamanya di zon pelancongan;

ii.

Pembangunan di kawasan 'hinterland' perlu dikawal supaya tidak


menjejaskan kualiti air sungai di kawasan pesisiran memandang ia
merupakan 'outlet' akhir ke laut;

9-09-5

Garis Panduan Perancangan

iii.

Perlu mengekalkan kawasan berbukit dalam keadaan asal,


sebarang pembangunan perlu mengikut kontor asal dan tidak
memotong pokok kecuali tapak binaan; dan

iv.

'Sand bar', 'sand spit', 'sand banks' dan 'beach dunes' perlu
dikekalkan sebagai elemen tarikan pelancong.

9.9.5 KEBEBASAN ANGKUTAN BUJURAN PANTAI


i.

Pembangunan kekal di pergigian air yang menghalang arus


bujuran pantai tidak dibenarkan sama sekali;

ii.

Menggalakkan pembinaan struktur seperti jeti, tambak dan lain


struktur yang perlu dibina di atas air menggunakan tiang supaya
tidak mengganggu proses semulajadi arus air laut;

iii.

Pengambilan pasir di zon aktif iaitu dalam jarak 1,000 meter dari
paras air tersurut tidak dibenarkan;

iv.

Tiada aktiviti pengorekan pasir dilakukan di kawasan kedalaman


air yang kurang dari 10 meter dari paras purata air surut atau 1.5
kilometer di luar pantai yang mana lebih jauh; dan Pembangunan
di dalam sungai dan muara yang menghalang atau merubah corak
saliran, kekuatan saliran dan penahan endapan sungai keluar ke
laut dan kawasan pesisiran tidak dibenarkan

9.9.6 AKTIVITI PENEBUSGUNAAN PANTAI


i.

Tidak menggalakkan aktiviti penebusgunaan pantai kerana ia


memberi kesan kepada proses semulajadi pantai;

ii.

Tebusguna

kawasan

pantai

secara

kecil-kecilan

akan

mengakibatkan hakisan di garis pantai yang berbengkangbengkuk;


iii.

Bagi

tujuan

pembangunan

keperluan

penebusguna

pantai

hendaklah mendapat kelulusan EIA dan memenuhi kriteria

9-09-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

selamat, terpelihara, produktif dan bebas cemar dan minima


gangguan kepada aset pantai; dan
iv.

Bagi kawasan yang telah diluluskan perlulah mengikut anjakan


yang telah ditetapkan.

Rajah 9.20: Cadangan Pembangunan yang Mempunyai Jalan Perkhidmatan di Rezab Pantai

Rajah 9.21: Cadangan Pembangunan yang Mempunyai Jalan Sedia ada di Luar Rezab Pantai

9-09-7

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.8: Ringkasan Garis Anjakan Pembangunan


Jenis
Pantai
Pantai
berpasir dan
laut

Aktiviti
i.

Rekreasi

ii. Kediaman dan


pelancongan

Garis Panduan
60m daripada paras purata air pasang
perbani.
60m daripada paras purata air pasang
perbani.

iii. Perindustrian
ringan

500m daripada paras purata air pasang


perbani.

iv. Perindustrian
berat

1000m daripada paras purata air pasang


perbani.

v. Pertanian

100m daripada paras purata air pasang


perbani

i. Kediaman dan
pelancongan

400m daripada paras purata air pasang


perbani.

ii. Perindustrian

1000m daripada paras purata air pasang


perbani

iii. Pertanian

100m daripada paras purata air pasang


perbani

Pantai
berbatu/cliff

Kediaman dan
pelancongan

30m daripada paras purata air pasang


perbani.
Pembangunan dibenarkan di atas air,
dengan kawalan jarak di antara
bangunan ke bangunan dan dibina di
atas tiang dengan kawalan ketinggian
dan kumbahan.

Muara dan
sungai

i. Kediaman dan
pelancongan

20m daripada rezab sungai

Pantai
berlumpur

ii. Perindustrian
ringan
iii. Perindustrian
berat
iv. Pertanian

500m daripada paras purata air pasang


perbani
1000m daripada paras purata air pasang
perbani
100m daripada paras purata air pasang
perbani

9-09-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Pantai bagi
kawasan
tebusguna

Kediaman/
pelancongan

Mempunyai 60m kawasan penampan


dari tebing laut baru serta menyediakan
jalan perkhidmatan sepanjang pantai
tersebut untuk kegunaan.

Jadual 9.9: Piawaian Perancangan Pembangunan Mengikut Zon


Kegunaan Tanah dan Jenis Pantai

Jenis
Pantai

Contoh kegunaan
yang dibenarkan

Piawaian

1. Zon Rekreasi Awam


Pantai
Berpasir

Anjak undur
bangunan kekal
ialah 60m dari paras
air pasang perbani
(MHWS).

Muara
sungai
dan
Sungai

Tiada bangunan
kekal dalam
kawasan rezab
sungai.

Anjak undur
bangunan ialah 20 m
dari rezab sungai/gigi
air yang mana lebih
dekat.

Rekreasi Aktif:
- padang untuk aktiviti sukan
tersusun;
- gelanggang permainan;
- bangunanpejabat pengurusan;
bangunan/dewan sukan;
- pusat cenderamata; kios makanan;
- padang permainan kanak-kanak;
- boating; yachting; sculptures;
- water bodies; water fountain;
- perhentian pengangkutan awam;
- kawasan permainan khas untuk
orang-orang cacat;
- kemudahan sokongan seperti
tandas, tempat letak kereta, tempat
duduk dll.
Rekreasi Pasif
- taman bunga; tapak perkhemahan;
- trek jogging serta kemudahan
regangan;
- taman semulajadi; laluan pejalan
kaki;
- air terjun; 'boardwalk'; kios
makanan;
- tasik atau lain-lain 'water bodies';
- kemudahan sokongan seperti
tandas, tempat letak kereta, tempat
duduk dll.

9-09-9

Garis Panduan Perancangan

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai

Piawaian

Contoh kegunaan
yang dibenarkan

2. Zon Hutan Bakau


Pantai
Hanya 20% daripada keluasan
berlumpur hutan bakau boleh dibangunkan.

Pembangunan
pelancongan yang tidak
merosakkan alam
Kawasan penampan setebal 30m
sekitar seperti ekodiperlukan di antara kawasan
lancong, penyelidikan
pembangunan dan hutan bakau atau dan pemerhatian.
mengikut jenis pembangunan.

3. Zon Santuari Penyu


Pantai
berpasir

Dibenarkan di kawasan rezab pantai


(60m).

Laluan pejalan kaki;


tempat penyu bertelur;
tempat letak kereta;
tandas awam; tempat
duduk; kios makanan;
lain kemudahan yang
tidak mengganggu
keselesaan penyu.

4. Zon Pembangunan di atas air dan garis pantai serta Zon Muara
Sungai & Sungai
Pantai
berpasir

- Anjak undur bangunan kekal ialah


20m dari MHWS.
- Syarat anjakan dikecualikan jika
ia mematuhi syarat hidraulik.
Tiada bangunan kekal dibenarkan
di atas 'brekwater'.
- Syarat anjakan dikecualikan jika
sekitaranya pembinaan di atas
cerucuk.
- Tapak binaan tidak didirikan di
kawasan batu karang, hutan bakau
atau rumput laut.
- Pagar-pagar kawalan kelodak
diperlukan bagi mengurangkan
berlakunya air keruh terutama di
kawasan berdekatan kehidupan
laut dan kawasan batu karang.

9-09-10

Aktiviti berkaitan
pembangunan
pelancongan:
- Chalet, Restoren,
Jeti, Tambak, Kelab
rekreasi, Marina
Aktiviti berkaitan
pertanian:
- Pembinaan sangkar
ikan terapung
- Pembinaan pantoon

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai
Sungai &
muara sg.

Contoh
kegunaan yang
dibenarkan

Piawaian

- Sebarang pembinaan hendaklah dibuat di atas Jeti, restoran


tiang.
terapung, chalet.

5. Zon Eko-lancong
Pantai
berlumpur
muara
sungai,
sungai &
tasik.

Membangunkan hanya 20% daripada keluasan


hutan bakau.
Mengadakan zon penampan setebal 30m di
antara kawasan pembangunan dan hutan
bakau.
Anjakan bangunan 50m daripada paras air
tertinggi di sekeliling tasik.
Anjak undur bangunan ialah 20m daripada
rizab sungai/gigi air mana yang lebih dekat.

Chalet, laluan
pejalan kaki,
boardwalk,
tempat
pemerhatian, kios
makanan, tandas
awam, tempat
letak kereta,
boating.

6. Zon Perumahan
Pantai
- Anjak undur bangunan di pantai berpasir
berpasir
ialah 60m dari MHWS.
dan
- Bagi pantai berlumpur, anjak undur
berlumpur
bangunan ialah 400m.
- Nisbah plot bangunan dan ketinggian
bangunan hendaklah mengikut rancangan
tempatan.
- Bagi kawasan yang tidak mempunyai
Rancangan Tempatan
Kepadatan sederhana & rendah mengikut
kesesuaian tempat
Ketinggian bangunan tidak melebihi pokok
yang tertinggi di kawasan berkenaan.
Nisbah plot ialah 1:2
10% minima kawasan lapang awam
- Bagi kawasan yang mempunyai rancangan
tempatan perlu mengikut densiti ketinggian
dan nisbah plot.
- Reka bentuk bangunan digalakkan
menggambarkan warisan negara.

9-09-11

sesebuah
berkembar
kondominium
'country
homes'
'apartment'
pusat
kejiranan
kemudahan
masyarakat

Garis Panduan Perancangan

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai

Piawaian

Pantai
berbatu /
cliff
-

Rumah teres tidak melebihi 4 unit bagi


setiap blok untuk tidak menjejaskan
pandangan/vista pantai.
Dibenarkan di kawasan lereng bukit yang
tidak melebihi 20 darjah dan tidak
melebihi 60m kontor.
Mengekalkan 30% kawasan dengan
tumbuhan semulajadi
Membangunkan 30% kawasan dan
selebihinya dibiarkan dengan tumbuhan
semuladi bagi kawasan pelancongan
Penebangan pokok hendaklah mematuhi
syarat-syarat dalam Akta Pemuliharaan
Tanah 1960 dan Akta Perancangan Bandar
dan Desa 1976 serta (pindaan) 1995.
Penebangan pokok hanya dibenarkan di
atas tapak 'plinth' bangunan.
Digalakkan menggunakan bahan-bahan
bangunan tempatan supaya berharmoni
dengan kawasan sekitar, reka bentuk
bangunan menggambarkan warisan
negara.
Ketinggian bangunan hendaklah
mematuhi rancangan tempatan.
Ketinggian bangunan tidak melebihi 9m
atau pokok yang tertinggi dalam kawasan
pemajuan yang tidak mempunyai
rancangan tempatan.
Tapak pembangunan dan sistem jalan
mengikut kontor asal kawasan.

9-09-12

Contoh
kegunaan
yang
dibenarkan

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai

Piawaian

Contoh
kegunaan
yang
dibenarkan

Muara
- Anjak undur bangunan ialah 20m dari rezab
sungai dan sungai.
sungai
- Bangunan haruslah berhadapan ke sungai
- Bagi kawasan yang tidak mempunyai
rancangan tempatan
Kepadatan sederhana & rendah mengikut
kesesuaian tempat
Ketinggian bangunan tidak melebihi pokok
yang tertinggi di kawasan berkenaan.
Nisbah plot ialah 1:2
10% minima kawasan lapang awam
- Ketinggian dan kepadatan bangunan
mengikut rancangan tempatan.
7. Zon Pelabuhan dan Perindustrian
Pantai
- Anjak bangunan bagi industri ringan ialah
berpasir
500 m dari MHWS manakala bagi industri
dan
berat ialah 1000 meter kecuali kawasan
berlumpur berlumpur yang memerlukan 1000 meter bagi
kedua-duanya.
- Kelulusan EIA hendaklah diperolehi.
Pantai
berbatu /
clif

- dibenarkan

Muara
- Anjakan undur bangunan bagi industri ringan
sungai dan ialah 500m dari MHWS manakala bagi
sungai
industri berat ialah 1000m.
- Kelulusan EIA diperlukan.

9-09-13

Kegunaan yang
berkaitan
dengan
pembangunan
pelabuhan
seperti:
Jeti, stor,
Kawasan
punggah
memunggah,
Pejabat
pengurusan,
kuaters
pekerja,.
Kawasan
perindustrian
seperti:
Tapak kilang,
Perkedaian

Garis Panduan Perancangan

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai

Contoh
kegunaan
yang
dibenarkan

Piawaian

8. Zon Pertanian Akuakultur


Pantai
- Anjakan 100 m dari purata air pasang perbani.
berpasir
- Memerlukan kajian EIA jika melebihi 50 ekar.
dan
berlumpu/
berpaya
-

Kolam ikan,
kolam
rawatan
kumbahan,
Pejabat
pengurusan,
Rumah
pekerja,
Kemudahan

9. Zon Pusat Perkhidmatan


Pantai
- Anjak undur bangunan di pantai berpasir
berpasir
ialah 60m dari MHWS.
dan
- Bagi pantai berlumpur, anjak undur bangunan
berlumpur ialah 400m.
- Nisbah plot bangunan dan ketinggian
bangunan hendaklah mengikut rancangan
tempatan.
- Bagi kawasan yang tidak mempunyai
rancangan tempatan
Kepadatan sederhana & rendah mengikut
kesesuaian tempat
Ketinggian bangunan tidak melebihi pokok
yang tertinggi di kawasan berkenaan.
Nisbah plot ialah 1:2
- Reka bentuk bangunan digalakkan
menggambarkan warisan negara.
Muara
sungai
dan
sungai

- Anjak undur bangunan ialah 20m dari rezab


sungai.
- Bangunan hendaklah menghadap ke sungai
- Ketinggian dan kepadatan bangunan
mengikut rancangan tempatan.

9-09-14

Pusat
perniagaan
Institusi
pelancongan
Hotel/kondo
Perumahan
Pejabat/
kerajaan/
Swasta
Kemudahan
masyarakat
Perindustrian ringan
dan perkhidmatan

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan Bandar dan Desa

Sambungan Jadual 9.9


Jenis
Pantai

Contoh kegunaan
yang dibenarkan

Piawaian

10. Zon Kawasan Tebus Guna


Pantai
- Kelulusan EIA diperlukan
berpasir
- Mewujudkan zon penampan
dan
selebar 60m dari tepi pantai serta
berlumpur
perlu menyediakan jalan
perkhidmatan di sepanjang pantai
tersebut.
- Keluasan tebusguna minimum
ialah 50 hektar.
Muara sg.
& sungai

Perniagaan
Pelancongan dan
aktiviti yang
berkaitan
Perumahan
Rekreasi yang
berbentuk komersial
dan kemudahan
sokongannya.

- Tidak dibenarkan

11. Zon Padang Golf


Pantai
- Kelulusan EIA diperlukan
berpasir
- Mewujudkan zon penampan
dan
selebar 20m dari MHWS
berlumpur - Tiada bangunan kekal di dalam
kawasan 60m dari MHWS.
- Kawasan untuk struktur
pembinaan/bangunan hendaklah
tidak melebihi 10% daripada
keseluruhan kawasan projek.
- Ketinggian bangunan tidak
melebihi 2 tingkat daripada tanah
tertinggi.
- Reka bentuk bangunan
menggambarkan warisan negara.
- Ketinggian bangunan
bersebelahan padang golf
hendaklah tidak melebihi 4
tingkat.
- Keadaan asal topografi hendaklah
dikekalkan dan penebangan pokok
hanya dibenarkan di mana perlu.
- Perlu mematuhi 'Piawaian
perancangan dan pembangunan
padang golf'.

9-09-15

Pejabat pengurusan
Padang golf
Perumahan
Restoran
Aktiviti sokongannya

Garis Panduan Perancangan

Pantai
berbatu/
cliff

- Dibenarkan di kawasan berlereng


tidak melebihi 12 darjah dan tidak
melebihi 60 meter kontor.
- Tiada bangunan kekal di kawasan
melebihi 12 darjah dan 60 meter
tinggi.
- Sistem jalan raya hendaklah
mengikut kontor asal tapak

Muara
- Mewujudkan zon penampan
sungai dan selebar 10m dari rizab sungai
sungai
- Anjak undur bangunan ialah 20m
dari rezab sungai.
12. Zon Taman Bertema
Pantai
- Tiada bangunan kekal di dalam
berpasir
20m daripada MHWS
dan
- Mewujudkan laluan awam selebar
berlumpur
6m di antara sempadan lot
pemajuan
- Luas maksimum kawasan
pembangunan 20.25 hektar.
Pantai
berbatu/
cliff

- Dibenarkan di kawasan berlereng


tidak melebihi 12 darjah dan tidak
melebihi 60 meter kontor.
- Luas maksimum kawasan
pembangunan 20.25 hektar.

Muara
- Tidak dibenarkan pembangunan
sungai dan di kawasan rezab sungai kecuali
sungai
untuk tujuan landskap
- Anjak undur bangunan ialah 20m
dari rezab sungai
- Luas maksima kawasan
pembangunan 20.25 hektar.

9-09-16

Pejabat pengurusan,
perhotelan, aktiviti
rekreasi yang berkaitan
dan kemudahan
sokongan.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.10

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TEMPAT IBADAT


ISLAM
Garis Panduan Perancangan Tempat Ibadat Islam

Bilangan

JBPD 7/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD, Semenanjung Malaysia.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

7.0

8.0

Tujuan
Latar Belakang
Takrifan dan Klasifikasi
Peranan Tempat Ibadat Islam
Prinsip Perancangan Tempat Ibadat Islam
Garis Panduan Umum
6.1
Perancangan Tempat Ibadat
6.2
Hierarki Tempat Ibadat Islam
6.3
Konsep Susunatur Penggunaan
Ruang Masjid
6.4
Lokasi
6.5
Rekabentuk Luaran
6.6
Gunatanah Persekitaran
Garis Panduan Khusus
7.1
Perancangan Bagi Masjid Negara,
Masjid Negeri
dan Masjid Daerah/Jajahan
7.2
Perancangan Bagi Masjid Jamek
7.3
Perancangan Bagi
Surau/Madrasah/Musalla
7.4
Perancangan Bagi Bilik atau Ruang
Sembahyang
Piawaian Perancangan
8.1
Nisbah Kepadatan
8.2
Keperluan Ruang

9-10-1

Garis Panduan Perancangan

Abad ke 21 yang merupakan abad yang penuh cabaran di mana


ianya merupakan kehidupan abad maklumat dan teknologi yang
berasaskan kekuatan ekonomi, pengetahuan dan minda. Di samping itu,
pembangunan sosial, kerohanian dan moral mestilah seiring di mana
ilmu agama seharusnya selari dengan ilmu teknologi. Selain itu,
perancangan tempat ibadat Islam perlulah selaras dengan Doktrin
Perancangan dan Pembangunan Sejagat yang menekankan tiga (3)
hubungan iaitu, hubungan manusia dengan Pencipta, hubungan manusia
dengan manusia, dan hubungan manusia dengan alam sekitar. Oleh itu,
garis panduan perancangan tempat ibadat islam disediakan untuk
membantu pihak berkuasa negeri, pihak berkuasa tempatan, pemaju, dan
pihak-pihak lain dalam merancang dan menyediakan tempat ibadat
islam. Garis panduan umum adalah meliputi perancangan tempat ibadat,
hierarki

tempat

ibadat

islam,

lokasi,

perletakan,

gunatanah,

persekitaran, reka bentuk luaran, susunatur penggunaan ruang, nisbah


kepadatan dan anjakan bangunan. Di samping itu, garis panduan khusus
juga disediakan untuk perancangan pelbagai jenis masjid, surau dan bilik
sembahyang.
Tempat ibadat Islam merupakan tempat yang suci bagi orang
Islam untuk mengerjakan ibadat solat dan juga menjadi pusat kegiatan
masyarakat Islam. Mengikut istilah syarak, masjid juga disebut sebagai
Rumah Allah iaitu tempat paling SUCI

yang wajib dipelihara dan

dimakmurkan serta menyemarakkan fungsinya oleh setiap umat Islam


pada bila-bila masa. Definisi adalah berikut:

i.

Masjid:

Masjid berasal dari perkataan Arab yang


bermaksud masjid atau sajd yang merujuk kepada
bersujud
atau
merendahkan
diri
semasa
bersembahyang.
Masjid didefinisikan sebagai bangunan khas
tempat orang Islam beribadat dan pusat aktiviti

9-10-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

kemasyarakatan.
ii.

Masjid
Jamek:

Dinamakan Masjid Jamek kerana sembahyang


Jumaat diadakan dengan bilangan Jemaah yang
ramai atau merupakan masjid utama dan boleh
menampung pelbagai aktiviti.

iii. Surau:

Surau merupakan tempat beribadat iaitu


sembahyang, belajar agama dan lain-lain atau
dipanggil madrasah.

iv. Madrasah:

Dirujuk sebagai tempat belajar terutamanya


berkaitan agama (mempelajari Al-Quran, hadis
dan syariah dan sebagainya). Ianya menyediakan
tempat tinggal pelajar dan pengajar dan berfungsi
sebagai salah satu institusi pendidikan.
Madrasah
mosques.

v.

dipanggil

juga

sebagai

monastic

Musalla:

Merupakan salah satu jenis masjid yang


digunakan hanya untuk tempat bersembahyang
sahaja.

vi. Bilik
Sembahyang:

Ruang tempat sembahyang berbentuk bilik kecil


yang terdapat dalam bangunan di tempat-tempat
tumpuan.

vii. Pusat Islam /


Balai Islam/
Pusat
Dakwah:

Tempat kegiatan Islam peringkat negeri atau


negara yang biasanya menempatkan bangunan
pentadbiran Islam atau Pejabat Agama, Majlis
Agama Islam Negeri, Dewan Orang Ramai/ tempat
perjumpaan, Pusat Kutipan Zakat, Dewan
Pameran dan sebagainya.

viii. Pondok:

Pondok ialah satu institusi pendidikan agama


Islam yang berasrama. Tempat pengajian Islam
yang
mempunyai
kemudahan
tempat
bersembahyang (madrasah), tempat tinggal pelajar
dan pengajar.

9-10-3

Garis Panduan Perancangan

9.10.1 GARIS PANDUAN UMUM


Perancangan Tempat Ibadat
Kriteria utama perancangan tempat ibadat adalah bergantung
kepada jumlah jemaah bermukim yang ada di satu kawasan iaitu 40
orang penduduk lelaki dewasa atau keluarga Muslim. Pembinaan masjid
tidak digalakkan bagi kawasan yang sudah mempunyai masjid.
Manakala bagi kawasan baru seperti pembangunan bandar atau kawasan
institusi, sebuah masjid perlu dibina walaupun tidak mempunyai jumlah
penduduk bermukim yang mencukupi untuk menampung sesebuah
masjid.

Gunatanah Persekitaran
Persekitaran masjid dan surau perlu harmonis dengan alam
sekitar. Penyediaan zon pemisahan adalah perlu. Mengintegrasikan
kemudahan pendidikan dengan kawasan masjid.

Hierarki Tempat Ibadat Islam


Tempat Ibadat Islam di Malaysia boleh diklasifikasikan mengikut
hierarki yang bersandarkan kepada sempadan pentadbiran di mana
setiap hierarki mempunyai fungsi dan peranannya yang tersendiri.

Konsep Susunatur Penggunaan Ruang Masjid


Konsep

susunatur

ruang

masjid

menunjukkan

penggunaan ruang dan penggunaan tanah yang optimum.

9-10-4

integrasi

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Lokasi
- Lokasi

masjid

atau

surau

hendaklah

di

tengah-tengah

pusat

penempatan atau di pertemuan laluan utama untuk memudahkan


accessibility dan menjadi focal point bagi kawasan pembangunan baru
(jarak maksima 5-10 minit perjalanan dengan unit kejiranan).
- Mempunyai ruang pembesaran yang mencukupi untuk menampung
keperluan pertambahan penduduk masa hadapan.
- Surau digalakkan disediakan di dalam kompleks perniagaan.

Rekabentuk Luaran
- Rekabentuk bangunan perlulah indah dan menarik dari segi estetik,
vokal dan 'ambience' keseluruhan.
- Menara masjid atau minerat merupakan struktur binaan yang paling
tinggi dan menonjol sebaiknya direkabentuk supaya dapat dilihat dari
semua sudut kawasan sekitarnya.
- Kedudukan arah qiblat tidak bersebelahan atau mengadap kolam
oksidasi atau tempat pembuangan sampah.

9-10-5

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.10: Hierarki Tempat Ibadat Islam Disesuaikan Mengikut


Hierarki Petempatan
Jenis
Kemudahan
Ibadat
1. Masjid Negara

Peringkat Negara

Pusat Utama/
Ibu Negara

2. Masjid Negeri

Peringkat Negeri

Pusat Wilayah Negara


Pusat Wilayah Negeri/
Ibu Negeri

3. Masjid
Daerah/
Jajahan

Peringkat
Daerah/Jajahan

Pusat Separa Wilayah


Negeri.
Pusat Tempatan Utama

4. Masjid Mukim/
Bandar/
Kampung

Peringkat Mukim/
Kampung/Bandar/
Petempatan

Pusat Tempatan Utama


Pusat Pertumbuhan Desa
Kampung/Kawasan
Perumahan/Kejiranan
Petempatan Kecil

5. Surau/
Madrasah/
Musalla

Peringkat
Kampung/Kawasan
Kejiranan Kecil/
Perumahan/Kejiranan
Kampung/Kawasan
Kecil
Perumahan/Kawasan Tumpuan,
Pusat Perniagaan,
Pejabat Kerajaan,
Lapangan Terbang,
Stesen Bas dan
sebagainya.

6. Bilik
Sembahyang

Peringkat unit
kecil/rumah/
keluarga/
perseorangan

7. Mana-mana
tempat yang
bersih

Peringkat

Hierarki Petempatan

Sumber : Kajian Bersama JPBD Negeri Kelantan dan Pejabat Projek Unit
Rancangan Pembangunan Negeri Kelantan

9-10-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.22: Perhubungan dan Jenis Ruang Bagi Konsep Sebuah


Masjid Masa Hadapan
QIBLAT
STOR - Perabut, Peralatan dan
sebagainya bagi kegunaan
spesifikasi M-F
KEMUDAHAN ASAS
(Rumah Sewa/Tempat Tinggal)

KAWASAN LARANGAN
Sebahagian dari Kawasan
Serbaguna (Multi-Functional
Space)

Penyewa - Keluarga Islam yang


boleh menjaga-selia Masjid.
Boleh dijadikan sebagai Rumah
Tumpangan bagi PelancongPelancong/Rumah Ibadat/Bilal

PUSAT
PERDAGANGAN
Kedai Buku,Kedai
Runcit/Keperluan
Dapur,Bank
Pejabat Pos
Pusat Pelancongan
Pusat Pungutan
Zakat
Pusat Rawatan

Tidak diperlukan kepada


Muslim yang tidak berkenaan

RUANG
DAPUR

BILIK T.V
Dilengkapi
dengan
Kerusi/Sofa

SUKAN
DALAMAN

Kawasan Mihrab untuk Imam


Kawasan Mimbar untuk
menyampaikan ceramah,
lengkap dengan peralatan
`audio-visual

MEDAN SELERA
Tanpa pemasangan
Perabut Kekal,

Jimnasium
Ruang
untuk
diubahsuai
bagi Aktiviti
Am

Ruang Serbaguna (untuk


lelaki sembahyang, syarahan,
mesyuarat, perjumpaan,
rehat dan pameran)

Bagi Membolehkan
Ruang
digunapakai/diubahsuai untuk Kegiatan
pada Hari Jumaat

BILIK AIR
Tempat Mengambil
Wuduk, Bilik Mandi
dan Tandas

LOBI
Rak Kasut, Laci
dan Tempat
Menyimpan Jubah

RUANG
WANITA

PERPUSTAKAAN,
BILIK SUMBER DAN
PENTADBIRAN

Ruang
Sembahyang
Ruang Rehat
Ruang Tempat
Tidur
Tempat Wuduk
Bilik mandi
dan Tandas

Fungsi ruang dilihat dari pandangan


Arkitek
Ruang boleh disesuaikan sebagai
tempat tambahan untuk solat dan
perhimpunan umum
Ruang semestinya di dalam
lingkungan boleh dilihat dan didengar

9-10-7

Garis Panduan Perancangan

Sumber: Dr. Mohamad Tajuddin Rasdi (1996).The Eternal Idea of A


Mosque As A Community Development Centre
Rajah 9.23: Lokasi Masjid

Laluan Pejalan
Kaki

Masjid

Rajah 9.24: Keratan Rentas Susunatur Ruang/


Rekabentuk Masjid

Qiblat
Rajah 2 : Lokasi
Masjid
ruang solat
tandas/tempat
wuduk

tempat letak kereta/motorsikal

tandas/tempat wuduk

ruang solat

9-10-8

Qiblat

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.10.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Di dalam 'Garis Panduan Perancangan Tempat Ibadat Islam',
garis panduan khusus telah diadakan untuk aspek-aspek berikut:
i)

Perancangan bagi Masjid Negara, Masjid Negeri dan Masjid


Daerah/Jajahan

ii)

Perancangan bagi Masjid Jamek

iii) Perancangan bagi Surau/Madrasah/Musalla


iv) Perancangan bagi Bilik atau Ruang Sembahyang

9.10.3 PIAWAIAN PERANCANGAN


Piawaian perancangan tempat ibadat Islam yang perlu diikut
adalah seperti ditunjukkan di bawah:

Nisbah
Kepadatan :

1 surau untuk minimum 250 orang penduduk atau


minimum 40 keluarga Muslim.

Keperluan
Ruang :

Sebuah masjid untuk 200 jemaah dengan keluasan 0.2


hektar
Sebuah masjid untuk 500 jemaah dengan keluasan 0.5
hektar
Sebuah masjid untuk 1000 jemaah dengan keluasan 1
hektar

9-10-9

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.11

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TAPAK PELUPUSAN


SISA TOKSID DAN SISA PEPEJAL

Garis Panduan Perancangan Tapak Pelupusan Sisa Toksid dan Sisa Pepejal
Bilangan

JBPD 8/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0

4.0
5.0

6.0

Tujuan
Latar Belakang
Sisa Toksid dan Berbahaya
3.1
Identifikasi/Klasifikasi
3.2
Akta Dan Garis Panduan Sediada
3.3
Isu Dan Masalah
3.4
Prinsip Perancangan untuk Tapak
Pelupusan Sisa
Toksid dan Sisa Pepejal
Garis Panduan Perancangan untuk
Tapak Pelupusan Sisa Toksid
4.1
Kriteria Pemilihan Tapak
Sisa Buangan Pepejal
5.1
Identifikasi
5.2
Akta dan Garis Panduan Sediada
5.3
Isu dan Masalah
5.4
Garis Panduan Perancangan Tapak
Pelupusan Sisa Pepejal
5.4.1 Pemilihan Tapak
5.4.2 Kawalan Keselamatan
5.4.3 Kaedah Penimbusan
5.4.4 Kaedah/Program Kitaran
Semula (Recycle)
Perancangan dan Pembangunan Semula
Bekas Pelupusan Sisa Pepejal

9-11-1

Garis Panduan Perancangan

Tekanan

pembangunan

yang

tinggi

telah

menyebabkan

pengurusan bahan-bahan buangan menjadi lebih kompleks dan salah


satu isu utama masa kini ialah masalah pelupusan sisa-sisa pepejal dan
sisa toksid. Oleh itu, garis panduan ini disediakan untuk memberi
panduan dalam mengenalpasti perletakan tapak pelupusan sisa toksid
dan sisa pepejal yang dapat membantu pihak berkuasa negeri, pihak
berkuasa

tempatan

dan

pihak-pihak

lain

yang

terlibat

dalam

menentukan dan merancang tapak-tapak yang sesuai untuk tujuan


tersebut. Pemilihan tapak tersebut adalah perlu mengambil kira keadaan
fizikal dan geologikal tanah, lokasi dan saiz tapak, kemudahan
infrastruktur yang perlu, aspek sosial, aspek persekitaran, kategori tanah
dan keperluan penyediaan 'transfer station'.
Tapak pelupusan sisa toksid dan sisa pepejal merupakan satu
kawasan yang dirizabkan khas bagi tujuan mengumpul, menyelenggara
serta menghapuskan bahan-bahan buangan sisa toksid dan sisa pepejal
sama

ada

daripada

sektor

perindustrian,

perdagangan

atau

perkhidmatan.

9.11.1 GARIS

PANDUAN

PERANCANGAN

UNTUK

TAPAK

PELUPUSAN SISA TOKSID


Jadual 9.11: Garis Panduan Perancangan Tapak Pelupusan Sisa
Toksid
Pemilihan
Tapak

Fizikal

1. Tidak termasuk kawasan bekalan air dan


tadahan air mengikut dasar Jabatan
Bekalan Air, kawasan banjir, kawasan
aliran air (sungai dan paya), kawasan
kecerunan melebihi 20%, paras air bawah
tanah yang rendah dan bertanah pamah.

9-11-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Kemudahan
Infrastruktur

1. Laluan masuk yang sempurna dan mudah


dihubungi dari kawasan perindustrian; dan
2. Mempunyai kemudahan infrastruktur
seperti bekalan air, elektrik dan
telekomunikasi yang mencukupi.

Geologikal

Lokasi
Saiz

1. Mengandungi lapisan telap air yang


rendah, ketebalan melebihi 5 meter
2. Kawasan yang mempunyai gegaran gempa
bumi yang rendah sekurang-kurangnya 500
meter daripada punca asal
3. Kawasan yang bebas dari runtuhan dan
hakisan tanah; retakan batu-batan;
kawasan lombong dan bekas lombong serta
kawasan berpasir dan telap air.

dan 1. Keluasan minimum 60 hektar dengan


kelebaran 30 meter.
2. Zon penampan minimum 200 meter dan
ditutup daripada pemandangan.
3. Jarak yang dekat dari sumber bahan
buangan/kawasan perindustrian sedia ada
dan dirancang; dan
4. Berpotensi untuk pembesaran tapak di
mana hadapan.

Sosial
dan 1. Jauh dari kawasan yang mempunyai
Persekitaran
kepadatan penduduk yang tinggi dan
kawasan keutamaan pembangunan kirakira 10-15 km.
2. Jauh dari kawasan-kawasan yang
mempunyai nilai-nilai estetaik, sejarah dan
tempat-tempat pengekalan iaitu tamantaman awam, zon tentera dan kawasan
rekreasi kira-kira 10km; dan
3. Tempat yang tidak mempunyai kehidupan
liar atau binatang terpelihara.
Kategori
tanah

Transfer
Station

1. Keutamaan diberi kepada tanah kerajaan


sedia ada yang mempunyai anggaran kos
pembayaran balik pampasan tanah yang
rendah; dan
2. Hutan simpanan dan pinggiran kawasan
tadahan juga boleh dipertimbangkan.
1. Disediakan Transfer Station ditempat
yang sesuai untuk tujuan kitaran semula
( recycle)

9-11-3

Garis Panduan Perancangan

9.11.2 SISA BUANGAN PEPEJAL


Sisa buangan pepejal adalah terdiri daripada pelbagai komponen
bahan buangan yang tidak bertoksid dan dikategorikan kepada tujuh (7)
bilangan. Di bawah peruntukan Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974,
dalam seksyen 34A, perkara 18(b) dan 18(c) telah menggariskan jenisjenis rawatan pelupusan bahan buangan pepejal. Laporan Cadangan
Pemajuan (LCP) termasuk menerimapakai Akta A 933 (tree preservation
order) dan Kajian Penilaian Kesan Keatas Alam Sekitar (EIA) disediakan
sebelum

sesuatu

perancangan

tapak

pelupusan

sisa

pepejal

dipertimbangkan.

9.11.3 GARIS PANDUAN PERANCANGAN TAPAK PELUPUSAN


SISA PEPEJAL
Jadual 9.12: Garis Panduan Perancangan Tapak Pelupusan Sisa
Pepejal
Pemilihan
Tapak
(sekurangkurangnya satu
tapak untuk 30000
penduduk/dalam
lingkungan 10 km
bagi sesebuah
petempatan.
Mempunyai
sokongan tapak
pengumpulan
sampah dalam
lingkungan 5km.)

Fizikal

1. Tidak termasuk kawasan bekalan


air dan tadahan air; kawasan
banjir;kawasan aliran air, paras air
bawah tanah yang rendah; bertanah
pamah,; kawasan paya dan lumpur;
muara/pesisiran pantai dan tapak
yang sesuai untuk pertimbangan
adalah zon industri dan terdiri
daripada gaung/lurah yang tidak
ada kepentingan.

Ekonomi

1. Lokasi-jarak masa dari tempat


sumber utama bahan hendaklah
tidak melebihi
setengah hari
perjalanan sebab sisa-sisa ini cepat
busuk.
2. Keluasan minimum tapak 50-60
hektar dengan jangka usia projek
kira-kira 20 tahun.

9-11-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

3. Mudah mendapatkan tanah untuk


penimbusan; laluan jalan dan
keluar masuk yang sempurna;
anggaran kos pembayaran balik
pampasan
rendah;
mudah
dihubungi dan kos pengangkutan
minima; tidak mempunyai halangan
untuk tujuan pembesaran tapak
projek dan mengambil kira faedah
tapak pelupusan selepas siap jangka
projek.
Sosial

1. Utamakan tanah kerajaan untuk


memudahkan urusan pengambilan
balik.
2. Jauh
dari
kawasan
yang
mempunyai kepadatan penduduk
yang
tinggi
dan
keutamaan
pembangunan hendaklah sekurangkurangnya 5-10km.

Alam
Sekitar

1. Pertimbangan
dari
aspek
geoteknikal iaitu gunatanah sedia
ada, jenis permukaan tanah, paras
air bawah tanah dan kestabilan
kecerunan termasuk laporan EIA.

Kawalan Keselamatan
1. Kawalan
Kurasan

Ke

atas

2. Kawalan Ke atas
Pelepasan gas

Air Kawalan ke atas permukaan air iaitu


disalur keluar melalui perparitan yang
disediakan
berasaskan
piawaian
parameter.
Sistem
peparitan
perimeter dyke sementara, kolam
perangkap mendap dan perangkap
mendap hendaklah dibina di kawasan
punca bahan timbus. Kemudahan
lechate
collection
hendaklah
disediakan.
Mematuhi
syarat-syarat
geologi,
hidrologi dan menggunakan tanahtanih asal untuk tujuan penimbusan.
Menggunakan
Permeable
Method
serta Impermeable Method
dan
permukaan atas lohong-lohong batu
kerikil tidak boleh ditimbus dengan
tanah tanih ataupun ditanami sebarang
tumbuhan

9-11-5

Garis Panduan Perancangan

Kaedah Penimbusan
1. Kaedah Open Dumping

Tidak teratur dan terdedah kepada bau


busuk dan pembiakan serangga dan
binatang kecil.

2. Kaedah Sandwich

Secara lapisan demi lapisan secara


mendatar. Setiap antara lapisan ini
ditimbus/ditutup dengan tanah.

3. Kaedah Cell

Cara menimbus sisa buangan dengan


lapisan tanah pada setiap hari iaitu
dengan ketebalan 20 cm. Pada lapisan
penutup perantaraan hendaklah pada
ketebalan 30cm dan lapisan akhir
penutup pada ketebalan 60cm.

Kaedah Kitaran Semula

Pengasingan bahan buangan melalui


proses kitaran semula (recycle) perlu
digunakan.
Langkah
ini
dapat
mengurangkan jenis bahan buangan
yang bukan biodegradable dilupuskan
di tapak pelupusan sampah berkenaan.

9.11.4 GARIS PANDUAN UNTUK PEMBANGUNAN SEMULA


BEKAS KAWASAN TAPAK PELUPUSAN SISA PEPEJAL.
Jadual

9.13: Garis Panduan Pembangunan Semula


Kawasan Tapak Pelupusan Sisa Pepejal

Aktiviti yang
dibenarkan

Aktiviti yang
tidak
dibenarkan

Syarat-syarat

Bekas

Tujuan

Tapak pelupusan di sekitar pesisiran pantai / muara sungai


a) Taman-taman
rekreasi aktif
dan pasir
seperti:
- taman
awam
- padang
permainan

1. Kawasan
kediaman
2. Marina
3. Industri
besar dan
kecil
kecuali
Cottage

a) Tiada bangunan
kekal dalam
lingkungan jarak 10m
dari Mean Low Water
Mark (MLWM).
b) Had struktur
bangunan yang
dibenarkan tidak

9-11-6

Kawasan pantai
adalah sensitif
dan sentiasa
berubah kesan
daripada
hakisan.
Supaya

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Aktiviti yang
dibenarkan
kanakkanak

Aktiviti yang
tidak
dibenarkan
Industry

Syarat-syarat

Tujuan

melebihi ketinggian
pokok-pokok.

pembangunan
secucuk dengan
suasana
keaslian
semulajadi.

c) Penanaman semula
pokok-pokok dan
tumbuh-tumbuhan
semulajadi.

b) Tempat-tempat
peranginan
seperti chalets
dan motel

a) Bangunan perlu
dianjak tidak kurang
60m (bagi pantai
berpasir dan berbatu)
dan 400 meter (bagi
pantai berlumpur)
yang diukur dari
garisan MLWM.
b) Had ketinggian tidak
melebihi 2 tingkat
dengan kepadatan
hanya 4 unit
chalet/motel setiap
0.2 hektar.
c) Rupa bangunan
menggambarkan
warisan negara

c) Cottage
industry /
industri
kampung
- pusat
kraftangan
& anyaman
d) Pusat budaya
dan kesenian

a) Aktiviti yang tidak


menggunakan /
memproses bahan
mentah seperti
belacan, keropok dan
sebagainya.
b) Tidak dibenarkan
mengorek tapak
untuk aktiviti
berkaitan.

9-11-7

Supaya
memampatkan
struktur /
timbusan
tanah.
Anjakan
bangunan bagi
mengelak
daripada
hakisan.
Supaya
pembangunan
seimbang
dengan alam
sekitar dan
kedudukan
semulajadi.
Mengawal
kebersihan
kawasan
tersebut.

Garis Panduan Perancangan

Aktiviti yang
dibenarkan
e) Padang Golf

Aktiviti yang
tidak
dibenarkan

Syarat-syarat

Tujuan

a) Mewujudkan zon
penampan seluas 20m
dari MLWM.
b) Tiada bangunan
kekal dalam kawasan
60m dari MLWM.
c) Mengikut Piawaian
Perancangan dan
Pembangunan
Padang Golf JPBD.

f) Sistem
perhubungan

a) Jalan boleh dibina di


sepanjang pesisiran
pantai dan muara
dengan anjakan
belakang 20m dari
MLWM.

Kawasan tanah pamah, gaung lurah, berpaya atau mana-mana bekas lombong
kolam yang tidak digunakan.
a) Kawasan /
Taman
perumahan

b) Pertanian
c) Penternakan

Kediaman
Berkepadatan rendah
dan sederhana

Pertanian dan
Penternakan
Ternakan lembu tenusu
dan pertanian komersial

9-11-8

Memberi ruang
untuk
tumbuhan serta
memapatkan
tanah.

Tapak
pelupusan
mempunyai
kandungan
nitrate yang
tinggi sesuai
untuk tumbuhtumbuhan.

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Aktiviti yang
dibenarkan

Aktiviti yang
tidak
dibenarkan

Syarat-syarat

Tujuan

Padang golf
d) Kawasan
Perniagaan

Tertakluk kepada
Piawaian Perancangan
dan Pembangunan
Padang Golf, JPBD.

e) Padang golf
f) Kawasan
rekreasi aktif &
pasif
g) Tempat letak
kereta

9-11-9

Memampatkan
komposisi tanah
dengan
tumbuhantumbuhan.

Garis Panduan Perancangan

GENERAL PLANT
FACILITIES

INCINERATION

WATER TREATMENT

TRANSFER
STATION

STABILIZATION
LANDFILL

Rajah 9.25: Pelan Konsep Cadangan Loji


Pelupusan Bahan Buangan Terjadual Dan Berbahaya
(Contoh Yang Disyorkan Di Negeri Sembilan)

9-11-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.12

PIAWAIAN

PERANCANGAN

TAPAK

PENCAWANG

ELEKTRIK
Piawaian Perancangan Tapak Pencawang Elektrik
Bilangan

JBPD 9/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

Tujuan
Latar Belakang
Piawaian Sediada
Prinsip Perancangan
Garis Panduan Umum
5.1
Lokasi Tapak
5.2
Saiz dan Fungsi
5.3
Keperluan Anjakan
5.4
Rekabentuk Bangunan
5.5
Had Ketinggian
5.6
Jalan Masuk
5.7
Sistem Perparitan
5.8
Lanskap
5.9
Kawasan Tadahan
5.10 Kawasan Berbukit
5.11 Kawasan Cerun dan Curam

9-12-1

Garis Panduan Perancangan

Perancangan tapak pencawang elektrik bukan semata-mata untuk


memenuhi keperluan utiliti sahaja, tetapi ia perlu memberi penekanan
khusus dalam aspek keselamatan. Di samping itu, semua pelan
susunatur

hendaklah

mengambilkira

tapak

pencawang

yang

diperindahkan dari segi aspek rekabentuk bangunan dan meminimakan


kacauganggu dari segi bunyi bising, gegaran dan pemandangan serta
kesesuaian persekitarannya. Oleh yang demikian, garis panduan ini
disediakan untuk membantu Pihak Berkuasa Negeri, pihak berkuasa
tempatan, Tenaga Nasional Berhad dan pemaju dalam merancang tapak
pencawang elektrik di sesuatu kawasan pembangunan. Garis panduan
yang disediakan adalah merangkumi aspek-aspek: pemilihan lokasi tapak
yang sesuai, saiz dan fungsi pencawang elektrik, keperluan anjakan
pencawang elektrik, rekabentuknya, had ketinggian bangunan, jalan
masuk, sistem perparitan, lanskap, kawasan tadahannya, dan pembinaan
pencawang elektrik di kawasan berbukit, cerun dan curam.
Pencawang elektrik adalah merupakan stesen penyaluran dan
pengagihan elektrik yang dilengkapkan dengan papan suis utama bagi
sesuatu kawasan mengikut skala. Pencawang elektrik boleh dibahagikan
kepada beberapa jenis iaitu pencawang masuk utama, pencawang
pembahagian utama, pencawang elektrik dan stesen suis utama.

9.12.1 PIAWAIAN SEDIA ADA


i.

Berdasarkan kepada peruntukan keluasan kawasan berdasarkan saiz


dan fungsi pencawang yang diperlukan serta tertakluk kepada
persetujuan Tenaga Nasional Berhad.

ii. Kriteria garis panduan bekalan elektrik hanya mengambilkira faktorfaktor:

Punca

dan

keupayaan

bekalan

elektrik

serta

keperluan

penyediaan sub-station bagi zon-zon perancangan tertentu


(termasuk bilangan dan saiznya);

9-12-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Cara pengagihan tenaga elektrik dan jenis salurannya (samada


melalui kabel bawah tanah atau atas tanah); dan

Kos menyediakan bekalan dan penyelenggaraan.

9.12.2 GARIS PANDUAN


i.

Lokasi tapak

Lokasi pencawang sub-station adalah mengikut keperluan


bekalan elektrik untuk kegunaan domestik, perdagangan dan
industri;

Pembinaan Pencawang Masuk Utama (PMU) 275 kv didapati


tidak sesuai berhampiran kawasan perumahan, kawasan
lapang dan kemudahan awam. Zon penampan diperlukan di
antara pencawang dan gunatanah yang lain.

Pelan lokasi Pencawang Masuk Utama (PMU) hendaklah


dikenakan syarat supaya sekurang-kurangnya 5% daripada
ruang luar dikhaskan untuk pengindahan (lanskap) dan pelanpelan mestilah mendapat kelulusan pihak berkuasa tempatan.

Tapak pencawang elektrik tidak sesuai ditempatkan di


kawasan lapang kerana timbul masalah kacauganggu dari segi
keselamatan dan estetik. Jika tidak, bentuk bangunan
hendaklah disesuaikan dengan kawasan persekitaran. (natural
feature)

ii.

Saiz dan Fungsi

Struktur rekabentuk bangunan hendaklah menarik dan


dilengkapi dengan kawalan keselamatan yang lengkap serta
terhindar dari pencemaran alam sekitar (noise, vibration and
visual).

Jenis-jenis

pencawang

elektrik

pencawang adalah seperti berikut:

9-12-3

serta

keluasan

tapak

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.14: Jenis-jenis Tapak Pencawang Elektrik


Perancangan
Jenis

Keperluan
Perancangan

Syarat-syarat

Catatan

Tepi Kawasan
Pembangunan

Keluasan Tapak
Pencawang
adalah
berpandukan
garis panduan
Tenaga
Nasional
Berhad.

Zon penampan

45m x 45m ( 150


kaki)

Sebarang
perubahan saiz,
bilangan yang
perlu
disediakan dan
perletakan
adalah
tertakluk
kepada
persetujuan
Tenaga
Nasional
Berhad.

16.5m x 13.5m
(55kaki x 45 kaki )

Tidak
dibenarkan
mendirikan
pencawang
elektrik di atas/
bersempadan
kawasan.

Pencawang
Masuk Utama
1. Jenis
Konventional
2. Jenis GIS

1.6 hektar ( 4 ekar)


0.8 hektar ( 2 ekar)

Pencawang
Pembahagian
Utama

Jalan Masuk
Bangunan

Pencawang
Elektrik
1. Single
Chamber

2. Double
Chamber

Tidak
dibenarkan
mendirikan
pencawang
elektrik di atas/
bersempadan
kawasan
lapang.

20m x 30m (66


kaki x 100 kaki)

9-12-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Pembangunan perumahan/perdagangan adalah digalakkan


supaya pencawang elektrik ditempatkan di dalam bangunan
yang tertutup dan dipagar dengan memenuhi segala syarat
dan keperluan yang ditetapkan.

Jenis pencawang bagi kawasan perumahan adalah bergantung


kepada kepadatan perumahan, tempat tapak cadangan
pencawang dan kesesuaian.

Jadual 9.15: Keperluan Minima Tapak Pencawang Elektrik


Jenis Kemudahan

Keperluan Minima Tapak Pencawang


Elektrik
Bil. Keluasan
Catatan

30 unit Perusahaan
berderet

12 unit Perusahaan
ringan berkembar
100 unit rumah deret
30 unit rumah kedai

iii.

Ditentukan oleh
TNB

1
1

Bilangan tapak ini adalah


sebagai garis panduan
sahaja.
Sebarang perubahan saiz &
lokasi adalah tertakluk
kepada TNB. (bergantung
kepada beban setiap unit)

Keperluan Anjakan

Penentuan anjakan dan jarak antara bangunan adalah


bergantung kepada jenis bangunan dan had pemisah.

Bagi perumahan atau kedai deret tapak pencawang elektrik


perlu dipisahkan dengan jalan, lorong tepi atau lorong
belakang.

Bangunan perlu dianjakkan sekurang-kurangnya 6 meter (20


kaki) dari sempadan tapak .

iv.

Rekabentuk Bangunan

Melambangkan ciri-ciri User- friendly

Disesuaikan dengan saiz dan fungsi tapak pencawang

Kawasan sekitar hendaklah dilanskap atau direkabentuk


supaya bangunan tidak terlalu menonjol dan terasing daripada
pembangunan persekitaran.

9-12-5

Garis Panduan Perancangan

v.

Had Ketinggian

Tidak melebihi 9.1 meter (30 kaki) bagi menyelaraskan


ketinggian dengan pembangunan persekitaran.

vi.

Jalan Masuk

Perlu disediakan laluan masuk untuk pengurusan dan


penyelenggaraan serta memenuhi syarat-syarat yang
ditetapkan oleh Jabatan Kerja Raya.

vii.

Sistem Perparitan

Mengikut keperluan dan spesifikasi Akta Jalan, Parit dan


Bangunan 1976 (Akta 133) dan Sewage and Effluent
Regulation 1979.

viii.

Lanskap

Pemilihan pokok hendaklah menepati dan sesuai dengan


fungsi, lokasi dan kesesuaian tanah.

ix.

Kawasan Tadahan

Pihak TNB perlu mengenalpasti kawasan tadahan termasuk


tapak penjanaan dan tapak stesen bagi perancangan masa
hadapan dalam menentukan bilangan, lokasi dan jenis
pencawang di sesuatu kawasan.

Menyediakan pelan jaringan bekalan elektrik dan kawasan


perkhidmatan untuk menentukan lokasi dan ruang.

x.

Kawasan Berbukit

Tidak dibenarkan di kawasan yang mempunyai ketinggian 150


meter (492kaki) dari aras laut.

Mengekalkan keadaan topografi asal tanah seberapa yang


boleh.

9-12-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Pembinaan bangunan pencawang elektrik di lereng bukit


hendaklah mempunyai rekabentuk bangunan disesuaikan
dengan elemen persekitaran untuk menjamin natural skyline
yang indah dan suasana harmoni dengan alam.

xi.

Kawasan Cerun dan Curam

Tidak dibenarkan di kawasan yang mempunyai kawasan cerun


melebihi 30 darjah

Pembinaan di kawasan cerun antara 5-15 darjah dan kawasan


15-30 darjah dengan langkah-langkah pengawalan runtuhan
perlu dilaksanakan oleh pemaju iaitu:
- Meningkatkan

kestabilan

cerun

melalui

kerja-kerja

pemotongan bagi bahagian yang curam.


- Melaksanakan

penyediaan

benteng/penghadang

iaitu

samada Gravity retaining wall' dan Crib wall yang


dibentuk oleh precast oncrete.

Rajah 9.26: Keperluan Anjakan Bangunan

6m
6m

6m
6m

6 m (12')

12 m (40')

9-12-7

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.27: Keperluan Penyediaan Zon Penampan

9-12-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.13

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TAPAK INCINERATOR

Garis Panduan Perancangan Tapak Incinerator


Bilangan

JBPD 10/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia.


Merupakan dokumen sokongan kepada garis panduan
bagi perletakan tapak Incinerator yang lebih
terperinci oleh Jabatan Alam Sekitar

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

Tujuan
Latar Belakang
Incinerator
Isu-Isu dan Masalah
Prinsip Perancangan
Garis Panduan Perancangan Tapak Incinerator
Pemilihan Tapak
6.1.1 Garis Panduan Perancangan Tapak
Incinerator Skel Kecil
6.1.2 Garis Panduan Perancangan Tapak
Incinerator Skel Sederhana
6.1.3 Garis Panduan Perancangan Tapak
Incinerator Skel Besar

9-13-1

Garis Panduan Perancangan

Tujuan garis panduan ini disediakan adalah untuk membantu


pihak berkuasa tempatan, pemaju dan pihak-pihak lain yang terlibat
dalam menentukan tapak yang sesuai untuk incinerator. Garis panduan
ini

adalah

menyokong

kepada

garis

panduan

perletakan

tapak

incinerator yang lebih terperinci oleh Jabatan Alam Sekitar. Garis


panduan telah disediakan untuk pemilihan tapak incinerator mengikut
sekil incinerator (kecil, sederhana dan besar) dalam aspek-aspek lokasi,
saiz tapak, kapasiti, rekabentuk bangunan loji, zon penampan yang
diperlukan, laluan masuk yang perlu, tempat letak kenderaan, keperluan
lanskap, pemeliharaan alam sekitar dan sebagainya.
Incinerator merupakan suatu alat untuk memproses bahan-bahan
buangan melalui proses pembakaran. Secara amnya, konsep pembakaran
telah lama dipraktikkan oleh manusia dan aktiviti ini adalah meluas.

Jadual 9.16: Takrifan Incinerator

Mass
Burning

Loji pembakaran secara besar-besaran bahan buangan


pepejal dan sampah sarap.

Refuse
Derived
Fuel

Sampah sarap diasingkan, diklasifikasikan mengikut


bahagian tertentu dan seterusnya pemilihan bahagian yang
boleh diguna semula dan bahagian yang tidak boleh
terbakar.
Baki
seterusnya
dihancurkan
sebelum
dimasukkan ke dalam Incinerator untuk pembakaran.

9-13-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.13.1 GARIS PANDUAN PERANCANGAN TAPAK INCINERATOR


Jadual 9.17: Garis Panduan Perancangan Tapak Incinerator
Lokasi

Kapasiti

Bahan
Pembakar

Reka bentuk
Bangunan

Saiz tapak

Reka bentuk
Loji

Lanskap &
Alam Sekitar

Sekil Kecil
- Sesuai ditempatkan
dalam kawasan
pembangunan (bandar)
yang bertanah pamah)
- Laluan infrastruktur
yang sempurna
- Mudah dihubungi dengan
kos pengangkutan yang
minima
- Keluasan tapak kira-kira
0.4 hektar (1 ekar) untuk
15 tan sehari dan 2
hektar untuk 200 tan
sehari.

Diantara 15200 tan sehari


Bagi tujuan
Heat Recovery
System
sekurangkurangnya 150
tan sehari

Bahan
buangan
domestik
sahaja

Rekabentuk
jenis tertutup
dan nonintegrated dan
mempunyai
serombong
mengikut
ketinggian
tertentu yang
diperakui oleh
JAS

tiada

tiada

Zon penampan
dari tapak loji
sekurangkurangnya
10m.
Tertakluk
kepada ulasan
EIA, LCP dan
Akta A 933.
Kawasan
lapang/lanskap
/zon penampan
diwartakan
mengikut
seksyen 62 di
bawah KTN

Mempunyai
HRS bagi
tujuan
penjimatan
tenaga elektrik

9-13-3

Catatan
Tempat
Letak kereta
1 TLK : 100m
persegi
Aksesibiliti
12-15 meter
(40-50 kaki)

Garis Panduan Perancangan

Lokasi

Kapasiti

Bahan
Pembakar

Reka bentuk
Bangunan

Saiz tapak

Reka bentuk
Loji

Lanskap &
Alam Sekitar

Tapak adalah
sejenis
bersepadu di
mana tapak
penimbusan
dan loji
pembakaran
diintegrasikan
di tapak yang
sama

Zon penampan
dari tapak loji
200 meter
500 meter

Catatan

Skel Sederhana
- Sempadan kawasan
pembangunan dan di luar
kawasan pembangunan

Antara 200400 tan sehari

- Kawasan bertanah
pamah

Bagi tujuan
Heat Recovery
System
sekurangkurangnya 150
tan sehari

- Tidak termasuk kawasan


banjir
- Kawasan yang bebas dari
runtuhan dan hakisan

Bahan
buangan
domestik
dan bahan
buangan
pepejal
sahaja

tiada

Bagi 35-40
hektar ( 10
ekar untuk
loji)

Jangka hayat
20 tahun

- Jarak dari kawasan


keutamaan
pembangunan ( maksima
50km radius)

Tertakluk
kepada ulasan
EIA, LCP dan
Akta A 933
Kawasan
lapang /
lanskap / zon
penampan
diwartakan
mengikut
seksyen 62 di
bawah KTN

- Jauh dari kawasan yang


mempunyai nilai sejarah,
estetik dan tempat
pengekalan.
- Jauh dari kawasan
kepadatan penduduk
tinggi.
- Laluan infrastruktur

9-13-4

Tempat
Letak kereta
1 TLK : 100m
persegi
Aksesibiliti
15-18 meter
(50-60 kaki)

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Lokasi

Kapasiti

Bahan
Pembakar

Reka bentuk
Bangunan

Saiz tapak

Tiada

Bagi 60 hektar

Reka bentuk
Loji

Lanskap &
Alam Sekitar

Tapak adalah
jenis
bersepadu

Zon penampan
dari tapak loji
sekurangkurangnya
10m.

Catatan

yang sempurna dan kos


pengangkutan yang
minima
- Setengah hari
perjalanan.
Skel Besar
- Di luar kawasan
pembangunan.
- Kawasan bertanah
pamah
- Tidak termasuk kawasan
banjir
- Kawasan yang bebas dari
runtuhan dan hakisan

Melebihi 400
tan sehari
Ada Heat
Recovery
System

Bahan
buangan
domestik
dan bahan
buangan
berjadual
( Toksid)

( 10 hektar
untuk loji)

Jangka hayat
20 tahun

- Jauh dari kawasan yang


mempunyai nilai sejarah,
estetik dan tempat
pengekalan.
- Jauh dari kawasan
kepadatan penduduk
tinggi.

9-13-5

Loji-loji
pemprosesan
ini termasuk
juga aktiviti
penimbusan
(landfill)
inorganic
waste
physical/
chemical
plant dan
special waste
plant

Tertakluk
kepada ulasan
EIA, LCP dan
Akta A 933.
Kawasan
lapang /
lanskap / zon
penampan
diwartakan
mengikut

Tempat
Letak kereta
1 TLK : 100m
persegi
Aksesibiliti
20-30 meter
(66-120 kaki)

Garis Panduan Perancangan

Lokasi

Kapasiti

Bahan
Pembakar

Reka bentuk
Bangunan

Saiz tapak

Reka bentuk
Loji

Lanskap &
Alam Sekitar
seksyen 62 di
bawah KTN

- Laluan infrastruktur
yang sempurna dan kos
pengangkutan yang
minima
- Setengah hari perjalanan

9-13-6

Catatan

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.28: Incinerator Skel Kecil

Rajah 9.29: Incinerator Skel Kecil


SekiKecil

Kawasan
Pembangunan
Kawasan
Perumahan

Kawasan
Perumahan
Kawasan
Pembanguna

9-13-7

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.30: Keratan Rentas Laluan Masuk (50 kaki) ke Tapak


Incinerator Bersaiz Kecil

Rajah 9.31: Incinerator Skel Sederhana

9-13-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.32: Incinerator Skel Sederhana


KAWASAN
PEMBANGUNAN
Jarak 50 km radius
Tapak
Incinerator

Zon Penampan 200-500m

Tapak
Penambusan
200m

Jarak 50 km radius

Jarak 50 km radius
KAWASAN
PERUMAHAN
KAWASAN
PEMBANGUNAN

9-13-9

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.33: Incinerator Skel Besar

I Rajah 9.34: Incinerator Skel Besar


ncinerator Sekil Besar
Jarak 50 km radius
dari Perumahan

Zon Penampan 2001000m


Tapak
Incinerator
Jarak 50 km radius
dari Pembangunan

Jarak 50 km radius

9-13-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.35: Burning Schematic

Rajah 9.36: Rotary Kiln

9-13-11

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.14

PIAWAIAN PERANCANGAN KAWASAN PERDAGANGAN

Piawaian Perancangan Kawasan Perdagangan


Bilangan

JBPD 11/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

7.0

8.0

Tujuan
Latar Belakang
Definisi
Prinsip dan Perancangan
Dasar Pelaksanaan
Garis Panduan Umum
6.1
Perancangan Tapak
6.2
Jalan
6.3
Kemudahan Tempat Letak Kereta
6.4
Rekabentuk
6.5
Kemudahan Pengangkutan, Lalulintas,
Utiliti dan Kemudahan Sokongan
6.6
Perancangan Tanah Lapang Awam dan
Lanskap
6.7
Ketinggian Bangunan
6.8
Zon Penampan
Garis Panduan Khusus
7.1
Pasaraya
7.2
Hypermarket
7.3
Rumah Kedai
7.4
Rumah Kedai Kos Rendah
7.5
Kompleks Perniagaan, Pejabat, Hotel,
Dengan Bangunan Tersendiri (Free
Standing Building)
7.6
Pusat Penjaja/Kompleks Penjajaan
7.7
Pasar (Pasar Basah dan Pasar Kering)
7.8
Pasar Malam dan Pasar Tani
7.9
Pembangunan Bersepadu
Piawaian Perancangan Kawasan
Perdagangan
8.1
Kawalan Ketinggian Bangunan
8.2
Anjakan dan Jarak Antara Bangunan
8.3
Nisbah Plot (Plot Ratio)

9-14-1

Garis Panduan Perancangan

8.4
8.5
8.6

Kawasan Plinth/Bangunan
Jalan Dalam Kawasan Perdagangan
Tempat Letak Kenderaan

Piawaian ini disediakan bertujuan untuk membantu pihak


berkuasa tempatan dan pemaju dalam merancang pembangunan
kawasan perdagangan mengikut hierarki dan fungsi bandar. Garis
panduan umum yang disediakan adalah merangkumi aspek-aspek:
perancangan tapak, jalan raya, kemudahan tempat letak kenderaan,
rekabentuk bangunan, kemudahan, utiliti, perancangan tanah lapang,
lanskap,

ketinggian

bangunan,

penyediaan

zon

penampan

dan

sebagainya. Selain itu, terdapat juga garis panduan khusus mengikut


jenis-jenis perdagangan seperti pasaraya, hypermarket, rumah kedai,
kompleks perniagaan, pusat penjaja, pasar, pasar malam dan pasar tani.
Perdagangan bermaksud apa-apa aktiviti perniagaan, pekerjaan
atau lapangan termasuk penawaran barangan atau perkhidmatan,
penyimpanan atau pertukaran apa jua jenis barangan untuk tujuan
perniagaan.

9.14.1 GARIS PANDUAN UMUM


Perancangan Tapak
i.

Kawasan perdagangan perlu dilengkapi dengan sistem


pengangkutan awam dengan mengambilkira keupayaan,
kesan lalulintas dan hierarki jalan untuk mengelakkan
pembaziran

sumber

serta

memberi

keselesaan,

mudahsampai dan menjaminkan keselamatan kepada


pengguna;

9-14-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

ii.

Menumpukan perdagangan berdensiti tinggi di sepanjang


jalan utama;

iii.

Aktiviti-aktiviti perdagangan ringan dan perkhidmatan


yang tidak mencemar boleh diletakkan berhampiran
dengan kawasan perumahan;

iv.

Aktiviti-aktiviti perdagangan yang menjana lalulintas


hendaklah diletakkan berhampiran jalan yang paling
sesuai dengan jenis kenderaan yang akan mengunjunginya;

v.

Perniagaan
hypermarket

berbentuk
seperti

gedung
Makro,

membeli-belah
Giant,

iaitu

Carrefour

dan

sebagainya lebih sesuai diletakkan di sepanjang jalan


utama dan jalan-jalan yang menghubungkan sesuatu
bandar dengan pusat-pusat perniagaan yang lain. Ianya
adalah bertujuan untuk mengukuhkan fungsi kawasan
perniagaan sebagai fokus dan tumpuan aktiviti pusat
bandar;
vi.

Pasar malam dan pasar tani sebagai salah satu pusat


tumpuan ramai hendaklah disediakan di lokasi yang
strategik, mudahsampai, selamat, teratur, indah dan
dilengkapi dengan kemudahan-kemudahan awam seperti
kios, pondok telefon, tandas awam, surau dan tempat letak
kereta sesuai dengan budaya tempatan;

vii.

Bangunan perdagangan berbentuk teres tidak semestinya


menghadap jalan utama sehingga menimbulkan satu
keadaan berderet. Tiap-tiap deretan 15 unit perlulah
menyediakan break samada dalam bentuk kemudahan
rekreasi, jalan atau penampan hijau (green buffer); dan

viii.

Perancangan kawasan perdagangan perlu mengambilkira


topografi asal tapak dan disesuaikan dengan elemenelemen buatan supaya dapat mewujudkan pandangan
menarik, mercutanda dan skyline yang harmoni dan
seimbang

9-14-3

Garis Panduan Perancangan

Jalan
i.

Kawasan perniagaan perlu dilengkapkan dengan sistem


dan hierarki jalan serta laluan fizikal yang berterusan,
berteduh, mesra kanak-kanak (child-friendly), orang-orang
tua dan golongan kurang upaya;

ii.

Pusat aktiviti perdagangan perlu dilengkapkan dengan


laluan (access) dan siarkaki yang berterusan; dan

iii.

Kategori jalan hendaklah mematuhi Guidelines and


Geometric Standards On Road Network System dan Garis
Panduan Perancangan Laluan Kemudahan Utiliti yang
disediakan oleh Jabatan Perancangan Bandar dan Desa
Semenanjung Malaysia.

Kemudahan Tempat Letak Kenderaan


i.

Perlu menyediakan kemudahan tempat letak kenderaan di


kawasan perdagangan yang meliputi perkara-perkara
berikut :
a. Tempat letak kereta off street parking;
b. Tempat letak kereta on street parking disediakan
kecuali di kawasan berikut :

Di tempat laluan keluar masuk ke bangunan,


kawasan memunggah barang dan kawasan laluan
perkhidmatan seliaan;

Tidak

menghalang

penglihatan

dipersimpangan

jalan, laluan lintasan pejalan kaki, perhentian bas


dan perhentian teksi; dan

Dibenarkan hanya pada sebelah tepian jalan sahaja.

c. Tempat letak kereta perlu diberi keutamaan kepada


kenderaan

perkhidmatan

dan

lain-lain

kenderaan

sendirian;
ii.

Tempat letak kenderaan direkabentuk dan mengambilkira


faktor keselamatan;

9-14-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

iii.

Tempat letak kenderaan perlu menempatkan ruang-ruang


menunggu dan disediakan kemudahan awam yang sesuai
dan mudah diselenggara;

iv.

Memperuntukkan 15 peratus kawasan meletak kenderaan


untuk

penanaman

pokok.

Boleh

mengadakan

kotak

tanaman atau pergola sebagai ganti jika kawasan adalah


terhad;
v.

Menyediakan ruang minimum 2 meter pembahagi lot


kereta untuk penanaman pokok dan juga ruang penanaman
rumput atau grasscrete;

vi.

Menanam satu pokok utama bagi setiap tiga petak letak


kereta iaitu pokok yang rendang, tidak mempunyai akar
merebak,

tidak

mempunyai

berbuah,

daun

yang

dahan

tidak

kerap

gugur

rapuh,
dan

tidak
mudah

diselenggara;
vii.

Menanam pokok renek dan penutup bumi di kawasan jalan


masuk utama, di pembahagi dan pinggiran tempat letak
kereta.

viii.

Mereka bentuk elemen-elemen lanskap kejur seperti lampu


dan permukaan batu-batan sesuai dengan lanskap lembut;
dan

ix.

Menyediakan ruang penanaman 1.5 meter x 2.5 meter


setiap 3 lot kereta bagi tempat letak kereta di bahagian
depan kedai;

Rekabentuk
i.

Rekabentuk bangunan yang harmoni, unik dan menarik


hendaklah diwujudkan dengan mengambilkira ciri-ciri
senibina yang melambangkan sosio-budaya tempatan;

ii.

Ciri-ciri rekabentuk dan jenis bangunan perdagangan


hendaklah anjal kepada keperluan pelbagai aktivitinya
tetapi

mencerminkan

9-14-5

konsep

pembangunan

kawasan

Garis Panduan Perancangan

bandar yang efisien dan berfungsi, berwarna-warni dan


menarik;
iii.

Rekabentuk bangunan hendaklah mengambilkira keadaan


keadaan topografi semulajadi kawasan dan diadunkan
dengan

elemen-elemen

buatan

tanpa

menjejaskan

kestabilan, kesinambungan, keharmonian dan keunikan


alam semulajadi;
iv.

Rekabentuk kawasan perdagangan hendaklah mempunyai


jaringan lorong mengikut tujuan dan fungsi;

v.

Pembangunan bangunan perdagangan hendaklah seimbang


dan

ketinggian

yang

berpatutan

tanpa

menjejaskan

keselesaan serta keselamatan pengguna;


vi.

Mewujudkan aktiviti perdagangan berasaskan konsep


market-place untuk pelancong-pelancong;

vii.

Kawasan

perdagangan

perlu

direkabentuk

supaya

mempunyai identiti sesuai dengan aset dan imej yang perlu


dipersembahkan supaya mempunyai sense of belonging;
viii.

Perancangan

kawasan

perdagangan

hendaklah

mengambilkira bangunan-bangunan bersejarah yang boleh


dikekalkan serta meningkatkan imej dan sense of place
dan

mewujudkan

bangunan

utama,

jalan

sebagai

landmark dan pandu arah;


ix.

Kawasan perniagaan dirancang untuk pelbagai kemudahan


perdagangan yang sesuai, lengkap, penyayang dan selamat
untuk penduduk setempat;

x.

Mewujudkan konsep street shopping dengan kemudahan


pejalan kaki yang luas berkonsepkan pedestrian mall;

xi.

Perniagaan seperti pasar, kedai dan gedung membeli-belah


lebih sesuai diletakkan di sepanjang jalan utama dan jalanjalan yang menghubungkan sesuatu kawasan perniagaan
dengan pusat perniagaan yang lain. Ia bertujuan untuk
mengukuhkan fungsi kawasan perniagaan sebagai fokus
atau tumpuan aktiviti perdagangan. Aktiviti di kawasan ini

9-14-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

perlulah beroperasi siang dan malam agar ianya kelihatan


lively sepanjang masa;
xii.

Tempat berniaga informal secara bersepadu (simbiotik)


sebagai salah satu pusat tumpuan ramai disediakan di
lokasi yang strategik, mudahsampai, selamat, bersih, indah
dan cukup dengan kemudahan-kemudahan awam; dan

xiii.

Perancangan antara bangunan-bangunan perniagaan perlu


mengambilkira penyediaan pedestrian mall, courtyards
dan lain-lain bentuk ruang lapang berlanskap bagi
mewujudkan persekitaran yang mesra dan ceria, sihat,
subur, indah dan berinteraksi.

Kemudahan

Pengangkutan,

Lalulintas,

Utiliti

dan

Kemudahan Sokongan
i.

Pusat pengangkutan awam yang sesuai dan mudahsampai


perlu diwujudkan;

ii.

Kemudahan laluan pejalan kaki yang bersistematik, selesa


dan

selamat

yang

menghubungkan

tempat-tempat

tumpuan awam hendaklah disediakan;


iii.

Menggalakkan

penyediaan

laman

dalam

(courtyard)

sebagai satu kemudahan dan pengaliran udara yang lebih


baik;
iv.

Menyediakan

sistem

perparitan

yang

berkeupayaan

menerima stom water yang maksimum;


v.

Menyediakan sistem pelupusan sampah perdagangan yang


sesuai dengan cara hidup pelanggan-pelanggan bandar;

vi.

Kemudahan
komponen

perkhidmatan
yang

perlu

dan

sosial

diselaraskan

merupakan

dalam

kawasan

perdagangan seperti menyediakan ruang untuk surau dan


kawasan rekreasi untuk kanak-kanak;

9-14-7

Garis Panduan Perancangan

vii.

Mewujudkan elemen rekabentuk kemudahan sokongan


seperti 'boulevard', mercu tanda, 'vista', 'pedestrian mall'
dan 'street scape';

viii.

Mengambilkira keperluan semua golongan masyarakat


termasuk golongan kurang upaya dan istimewa; dan

ix.

Menyediakan

laluan

kemudahan

utiliti

dengan

menggunakan konsep bistari (common trenching) melalui


rangkaian dan jaluran bawah tanah.
Perancangan Tanah Lapang Awam dan Lanskap
i.

Memperuntukan 10% daripada kawasan pembangunan


untuk tanah lapang awam;

ii.

Aktiviti

perdagangan

hendaklah

dilengkapi

dengan

berbagai kemudahan tanah lapang untuk interaksi sosial


seperti, dataran, plaza dan courtyards;
iii.

Rangkaian badan air, taman, tanah lapang, dataran laluan


pejalan kaki dan basikal, hendaklah dijadikan konsep
perancangan kawasan perdagangan untuk mewujudkan
persekitaran yang berbudaya dan berimej; dan

iv.

Menggalakan teduhan matahari dengan mewujudkan


persekitaran yang hijau di sekeliling bangunan dengan
memperkenalkan lanskap, di dalam dan di luar bangunan
seperti taman atas bumbung, courtyard dan sebagainya.

Ketinggian Bangunan
i.

Ketinggian bangunan perdagangan ditentukan oleh faktorfaktor berikut:


-

had yang dianggap menghormati kesendirian (privacy)


bangunan jiran;

Hak jiran kepada udara, cahaya suria, sudut dan lorong


pandangan;

Jenis aktiviti perdagangan dan perletakannya; dan

9-14-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Nisbah

plot

dan

kawasan

liputan

tapak

yang

dibenarkan.
ii.

Ketinggian

bangunan

melambangkan

pencakar

keindahan

kesenian

langit

hendaklah

dan

kedaulatan

bangsa.
iii.

Senibina dan rekabentuk kawasan perdagangan yang kaya


dengan elemen senibina seperti tembok, arked, ruang legar
dan arches dengan pertalian dan pengertian yang jelas
adalah digalakkan untuk mewujudkan sense of belonging
dan sense of identity.

iv.

Saiz dan perletakan papan tanda iklan perniagaan mesti


mengikut satu susunan yang seragam. Papan tanda iklan
mesti menggunakan Bahasa Malaysia, dan papan tanda
perlu dapat berfungsi pada waktu siang dan malam, serta
tidak

menjejaskan

prestasi

lalulintas

di

kawasan

bersebelahan.
Zon Penampan
i.

Zon penampan hijau (green buffer) adalah khusus untuk


mengawal pencemaran udara, melindungi pemandangan
dan memperindahkan kawasan serasi dengan kawasan
sekitarnya.

9.14.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Garis

panduan

khusus

adalah

perdagangan seperti berikut:


a. Pasaraya
b. Hypermarket
c. Rumah Kedai
d. Rumah Kedai Kos Rendah

9-14-9

merangkumi

jenis-jenis

Garis Panduan Perancangan

e. Kompleks

perniagaan,

Pejabat,

Hotel

dengan

bangunan

tersendiri
f.

Pusat Penjaja/Kompleks Penjajaan

g. Pasar
h. Pasar Malam dan Pasar Tani
i.

Pembangunan Bersepadu

9.14.3 PIAWAIAN
Kawalan Ketinggian Bangunan
Bagi menentukan kawalan ketinggian, beberapa fakor perlu diambilkira:

Pertimbangan pengekalan mercutanda dan taman bandar

Keperluan 'functional' aktiviti perdagangan

Kapasiti kemudahan-kemudahan infrastruktur

Keperluan-keperluan kawasan terkhusus

Anjakan dan Jarak antara Bangunan


Anjakan bangunan-bangunan perlu disediakan bagi pembangunanpembangunan berikut:

Pembangunan 'infill' rumah kedai

Pembangunan komprehensif rumah kedai

Pembangunan 'free standing'.

Bagi bangunan lima (5) tingkat dan lebih, jarak antara bangunan
ditentukan melalui pembangunan tengen 30 darjah iaitu:

Bagi bangunan dalam lot yang sama, tangen 30 darjah dikira dari
dinding ke dinding bangunan bersebelahan

Bagi bangunan dalam lot yang berlainan, tengen 30 darjah dikira dari
dinding ke garis sempadan tapak.

9-14-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Nisbah Plot (Plot Ratio)


Formula yang sering digunakan di dalam pengiraan nisbah plot adalah:
Nisbah Plot = (jumlah luas lantai) (1.3 x jumlah luas tapak)
Kawasan Plinth
Kawasan plinth adalah bahagian kawasan dari sesuatu lot yang akan
diliputi oleh bangunan. Kawasan plinth yang dikenakan adalah:

Rumah kedai = 100%, walau bagaimanapun, digalakkan penyediaan


ruang lanskap, setback dan pedestrian street selebar 3 meter.

Kompleks perniagaan, pejabat, hotel dengan bangunan tersendiri =


60%. Keluasan lot ini mestilah mencukupi untuk memuatkan ruang
tempat letak kereta terbuka, ruang siarkaki, 10% tanah lapang yang
diintegrasikan dengan 'urban design' di hadapan bangunan. Ruang
utiliti, memunggah serta ruang pembuangan sampah disediakan di
bahagian belakang.

Bagi kawasan luar bandar, ruang anjak bangunan 20m hendaklah


disediakan di sekeliling bangunan sebagai ruang sirkulasi.

Jalan dalam Kawasan Perdagangan


Piawaian bagi kategori-kategori jalan di dalam kawasan perdagangan
adalah seperti di dalam Jadual 9.18 dan Jadual 9.19.

9-14-11

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.18: Kategori Jalan dalam Kawasan Perdagangan


Kategori
Jalan

Piawaian Jalan

Jalan tempatan

40-50m - jalan tempatan yang utama di kawasan-kawasan


perniagaan.

Collector road

30-40m collector road memungut dan membawa trafik


masuk dan keluar dari kawasan perniagaan.

Jalan
perkhidmatan

20 meter bagi jalan biasa dan 15 meter bagi jalan


perkhidmatan yang kecil.

Jalan belakang

Rumah kedai 1-3 tingkat memerlukan jalan belakang 6m.


Rumah kedai > 4 tingkat memerlukan jalan belakang
12m.

Jalan tepi

Rumah kedai 1-3 tingkat memerlukan jalan belakang 6m.


Rumah kedai > 4 tingkat memerlukan jalan belakang
12m.

Jalan buntu

Tidak dibenarkan di kawasan perniagaan.

Cul-de-sac
Laluan pejalan
kaki & urban
path

3m bagi kawasan pusat perniagaan dan pusat bandar

Jadual

Keperluan

9.19:

2.5m bagi kawasan perniagaan luar bandar dan pusat


petempatan.

Jalan

Minimum

mengikut

Jenis

Perniagaan
Jenis
Pembangunan
Rumah kedai
Kompleks perniagaan

Lebar Jalan dan Lorong (kaki)


Jalan

Jalan
susur

Lorong
belakang

Lorong
tepi

100'

50'

20'

20-40'

100' ; 132'

50'

40'

40'

9-14-12

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Tempat Letak Kenderaan


Jadual 9.20: Piawaian Tempat Letak Kereta
Pejabat / hotel

1 petak kereta / 47 meter persegi.

1 petak motorsikal / 47 meter persegi.

Tambahan 10% dari jumlah-jumlah tersebut


untuk pelawat.

Tambahan 2 bay untuk bas pelancongan.

Rumah kedai

2 petak kereta / 47 meter persegi

Emporium, arked,

1 petak kereta / 47 meter persegi.

pusat membeli-belah,

1 petak motorsikal / 47 meter persegi.

1 petak kereta / 24 meter persegi.

1 petak motorsikal / 93 meter persegi.

butik, studio fesyen,


pusat pembangunan,
pusat pembangunan
perniagaan
komprehensif, kelab
malam & gelanggang
bowling.
Pasar, pasar mini

Dewan persidangan,

1 petak kereta / 5 tempat duduk

oditorium,

1 petak motorsikal / 500 meter persegi.

bilik

sumber,

dewan

sebarguna,

dewan

2 bay untuk bas

orang ramai.
Restoran,

kedai

makan, kelab malam,


kafeteria,
bars,

grill

1 petak kereta / 24 meter persegi.


1 petak motorsikal / 24 meter persegi.

snack
rooms,

steak house.
Ruang

untuk

minimum 9 meter x 8 meter

9-14-13

Garis Panduan Perancangan

pemunggahan

luas petak untuk treler 14 kaki x 60 kaki

Ruang untuk gudang

1 petak kereta bagi 235 meter persegi yang

dan stor

pertama.

1 petak motorsikal / 93 meter persegi.

Tambahan 10% dari jumlah petak kereta


untuk pelawat.

1 petak lori / 470 meter persegi

Tambahan 1 petak kereta untuk 100-200


meter persegi ruang lantai

9-14-14

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.15

PIAWAIAN PERANCANGAN KAWASAN PERINDUSTRIAN


Piawaian Perancangan Kawasan Perindustrian

Bilangan

JBPD 12/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Tujuan
Latar Belakang
Pembangunan Kawasan Perindustrian
Prinsip Perancangan Kawasan Perindustrian
Garis Panduan Umum
5.1
Komponen Perancangan Kawasan
Perindustrian
5.2
Perancangan Tapak
5.3
Pengezonan
5.4
Keluasan dan Saiz Minimum Lot
5.5
Anjakan Bangunan
5.6
Had Ketinggian Bangunan
5.7
Ruang Untuk Pemunggahan
5.8
Tempat Letak Kenderaan
5.9
Tempat Letak Lori dan Traler
5.10 Sistem Rangkaian Jalanraya dan
Pengangkutan
5.11 Tapak Pelupusan Sementara (Transfer
Point) Sisa Toksid
dan Sisa Pepejal Kawasan
Perindustrian
5.12 Zon Penampan
5.13 Asrama Pekerja
5.14 Rekreasi
5.15 Kedai dan Gerai
Garis Panduan Khusus
6.1
Taman Industri Berteknologi Tinggi
6.2
Industri Bertingkat
6.3
Industri Perkhidmatan Pusat Servis
Kereta
6.4
Taman Perdagangan
Piawaian Kawasan Perindustrian

9-15-1

Garis Panduan Perancangan

Kepesatan pembangunan ekonomi telah meningkatkan pemajuan


tanah

untuk

pembangunan

industri.

Berikutan

daripada

proses

perindustrian, pelbagai masalah telah wujud seperti kewujudan kilang


haram dan berbahaya, kesesakan kawasan industri, masalah pengurusan
sisa industri dan masalah pencemaran, yang memerlukan perancangan
kawasan industri yang lebih rapi. Oleh itu, garis panduan ini perlu
disediakan untuk membantu pihak berkuasa tempatan, agensi-agensi
kerajaan, badan-badan berkanun dan pihak swasta di dalam menentukan
kesesuaian lokasi, tapak serta kemudahan-kemudahan lain yang perlu
disediakan bagi pembangunan industri. Garis panduan ini meliputi aspekaspek:

komponen

kawasan

perindustrian,

perancangan

tapak

perindustrian, pengezonan kawasan industri, keluasan dan saiz minimum


lot,

anjakan

bangunan,

hak

ketinggian

bangunan,

ruang

untuk

pemunggahan, tempat letak kenderaan, sistem rangkaian pengangkutan,


tapak pelupusan sementara, tapak pelupusan sisa toksid, zon penampan,
asrama pekerja dan sebagainya.
Perindustrian
menukarkan

adalah

bahan-bahan

melibatkan

mentah

kepada

aktiviti-aktiviti
produk-produk

yang
dan

ia

melibatkan proses pengeluaran. Industri boleh dikategorikan kepada lima


(5) jenis yang utama iaitu industri ringan, industri sederhana, industri
berat, industri khas dan industri kecil dan sederhana (IKS).

9.15.1 KATEGORI INDUSTRI


a) Industri Ringan

Industri Ringan Jenis A


Industri

yang

tidak

menghasilkan

bunyi

yang

kuat

dari

penggunaan mesin, kipas, alat pendingin serta lain-lain peralatan


yang digunakan. Kadar bunyi yang dihasilkan adalah tidak
melebihi 65 dB(A)Leq.

9-15-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Industri Ringan Jenis B


Industri ini tidak menghasilkan bunyi yang kuat dari peralatan
yang digunakan. Kadar bunyi yang dihasilkan tidak melebihi 65
dB(A)Leq. Ia mungkin menghasilkan sedikit bahan buangan yang
boleh dikumbah semula sebelum dibuang dan mematuhi kelas A
dan B Kualiti Alam Sekitar.
Ia adalah boleh ditempatkan berhampiran dengan kawasan
kediaman atau kawasan pembangunan.

b) Industri Sederhana
Industri yang menghasilkan bahan buangan, bunyi, bau serta gas di
dalam

proses

pembuatan

seharian.

Di

samping

itu,

ia

juga

menggunakan bahan mentah yang dikategorikan sebagai berbahaya.


Ia perlulah ditempatkan agak jauh dari kawasan perumahan.
c) Industri Berat
Industri yang menggunakan bahan mentah dan menghasilkan bahan
buangan serta pencemaran baik di dalam bentuk pepejal, cecair dan
gas. Ia mempunyai risiko yang tinggi dari segi kebakaran, letupan,
pencemaran biologi serta risiko-risiko lain alam sekitar.
d) Industri Khas
Industri berat yang menggunakan teknologi tinggi serta canggih dan
menggunakan bahan mentah di dalam proses hariannya. Industri jenis
ini berupaya untuk mengkumbah dan mengelola semula bahan
buangannya.

Industri Berteknologi Tinggi

Industri Penerbangan

e) Industri Kecil Sederhana (IKS)


Industri ringan yang ditadbir di bawah Perbadanan Pembangunan
Industri Kecil dan Sederhana di setiap negeri.

9-15-3

Garis Panduan Perancangan

9.15.2 GARIS PANDUAN UMUM KAWASAN PERINDUSTRIAN


Jadual 9.21: Garis Panduan Umum Kawasan Perindustrian

Perancangan
Tapak

1. Perancangan tapak perlu bersesuaian dan mematuhi dasar


dan garis panduan yang telah ditetapkan di dalam
mana-mana rancangan pemajuan;
2. Lokasi kawasan industri perlu sesuai dari segi perletakan
agar mudah sampai supaya kawasan sekitarnya dan
kawasan semulajadi seperti kawasan tadahan untuk
bekalan air tidak terjejas dan keselamatan terjamin tanpa
gangguan;
3. Kawasan perindustrian perlu dielakkan dari menghadap
arah kebiasaan laluan tiupan angin yang menghala ke
kawasan bandar dan khususnya ke kawasan perumahan;
4. Zon industri hendaklah mempunyai hubungan laluan yang
baik dari kawasan kediaman bagi keselesaan pergi dan balik
para pekerja;
5. Tiap industri hendaklah dizonkan mengikut jenis dan kadar
pencemaran; dan
6. Pembangunan
perindustrian
dibenarkan
di
kawasan-kawasan seperti yang telah dikenalpasti di dalam
rancangan pemajuan. Selain daripada itu terdapat beberapa
aspek lain yang perlu diberikan pertimbangan sewajamya di
dalam memilih lokasi yang sesuai untuk pembangunan
kawasan industri.

Pengezonan

Pengezonan bagi sesuatu kawasan perindustrian perlu


bersesuaian dengan jenis industri dan kemudahan-kemudahan
yang diperlukan serta mengambilkira kriteria pemeliharaan dan
alam sekitar dan kawasan yang sensitif (seperti dalam kawasan
`water intake point' dan kawasan `uppercatchment' akan
memaksimakan gunatanah kawasan serta mengelakkan
pencemaran ke tahap minimum.

Keluasan 1. Saiz minimum sesuatu kawasan perindustrian adalah tidak


dan Saiz
kurang daripada 8.0 hektar ( 20 ekar) agar ia lebih ekonomi.
2. Saiz lot perlu cukup besar bagi menyediakan anjakan
Minima
bangunan, landskap, tempat letak kenderaan serta ruang
Lot
pemunggahan dan ruang penyimpan di mana yang perlu
3. Saiz lot yang disediakan perlulah terdiri daripada pelbagai
saiz agar memberi peluang kepada pemilik membuat pilihan
serta ruang pembesaran di masa akan datang dan
mengurangkan bentuk-bentuk lot yang ganjil.
4. Tatatur lot:

9-15-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

a. Lot berbentuk empat segi dengan bahagian yang kecil


menghadap
jalan
hendaklah
diutamakan
bagi
mengurangkan kos infrastruktur dan utiliti;
b. Lot yang sempit dan berbentuk ganjil perlu dielakkan untuk
memudahkan perletakan bangunan kilang; dan
c. Saiz dan bentuk industri hendaklah dipelbagaikan bagi
menampung bangunan-bangunan industri dan kilang
yang berbagai saiz dan skel dalam kelas atau jenis yang
sama.
Anjakan 1. Anjakan bangunan perlu disediakan bagi semua jenis
Bangunan
industri iaitu anjakan dari jalan awam; anjakan dari
bahagian belakang dan anjakan antara bangunan.
2. Anjakan dari bangunan bersebelahan bagi pembangunan
`infill' adalah dikecualikan di mana pembinaan diperlukan
dari satu dinding pemisah ke dinding pemisah yang lain
dengan syarat semua keperluan pembinaan dinding pemisah
dan keselamatan kebakaran oleh Jabatan Perkhidmatan
Bomba dan Penyelamat dipatuhi; dan
3. Anjakan bangunan haruslah mengambilkira aspek topografi
untuk menjamin keselamatan ketika kebakaran, `air craft
clearance' dan keharmonian rekabentuk.
Had Ketinggian
Bangunan

1. Pembangunan di dalam kawasan penyelidikan dan


pembangunan hendaklah rendah iaitu maksimum tiga
tingkat yang mempunyai `setting parklike', alam sekitarnya
berlandskap; dan
2. Bagi semua jenis industri yang menghasilkan bahan
buangan, had ketinggiannya tidak melebihi dua tingkat.

Ruang
untuk
Pemunggahan

1. Menyediakan
ruang
pemunggahan
barang-barang
berdekatan dan bersebelahan tangga serta lif kawasan
utama pengangkutan;
2. Menyediakan ruang pemunggahan barang yang besar di
bahagian tepi bangunan untuk aktiviti pemunggahan bagi
lori muatan besar (treler); dan
3. Ruang pemunggahan tidak boleh diletakkan di tepi
jalanraya disebelah bangunan, dan jalan mati haruslah
dielakkan. Jika tiada jalan penyelesaian, panjang jalan
tersebut mestilah tidak melebihi 190 meter (632.4 kaki)
panjang dan mempunyai ruang bulatan memusing dengan
garis pusat tidak kurang dari 30.5m (100 kaki). Garis pusat
akan memberi kelegaan kepada lori termasuklah treler
panjang 14m (45 kaki) dan akan membenarkan 180 darjah
dengan mengundur ke belakang.

Tempat
Letak
Kereta

1. Menyediakan kemudahan ruang meletak kenderaan


mengikut keperluan dan tempat kemudahan
pekerja-pekerja kilang.

9-15-5

Garis Panduan Perancangan

i. Rekabentuk tempat letak kenderaan bagi industri haruslah


mematuhi syarat-syarat berikut:
a. Kemudahsampaian ke industri berkaitan adalah selamat;
b. Tempat letak kenderaan berhampiran dengan kilang;
c. Saiz tempat letak kenderaan bersesuaian dengan jenis
kenderaan yang digunakan;
d. Penggunaan ruang yang optimum; dan
e. Laluan keluar masuk tidak melambatkan perjalanan
kenderaan lain.
Tempat
Letak
Lori dan
Treler

1. Menyediakan ruang depo lori dan treler sebagai tempat


untuk meletakkan lori dan treler dan sebagai tempat berehat
sementara setelah selesai proses pemunggahan barangan ke
kilang ataupun ke dalam kontena atau lori dan treler. Ini
akan menghindarkan lori-lori dan treler dari diletakkan di
tempat-tempat yang kurang sesuai seperti di kawasan
perumahan dan di tepi-tepi jalan utama.
2. Luas minima tapak depo adalah 1.2 hektar (3 ekar) untuk
menempatkan keperluan yang minima iaitu tempat lori,
surau, kantin, sistem jalan dalaman, landskap serta
kemudahan asas yang lain; dan
3. Kedudukan yang paling sesuai ialah di tengah-tengah
kawasan industri berkaitan bagi mengelakkan kesesakan
lalulintas di jalan utama. Rajah 9.37 menunjukkan contoh
susunatur tempat letak lori dan treler.

Sistem
Rangkai
an Jalan
raya dan
Pengang
-kutan

Sistem Rangkaian Jalan Raya


- Jalan masuk utama ke kawasan industri hendaklah tidak
melalui kawasan kediaman
- Rangkaian jalan kawasan industri hendaklah mempunyai
sistem hierarki yang nyata dan mudah dikenalpasti oleh
pengguna;
Elakkan seberapa boleh daripada menyediakan jalan mati.
Sekiranya tidak boleh dielakkan, jalan mati tersebut tidak
melebihi 190 meter (623 kaki) panjang dan mempunyai ruang
untuk bulatan memusing dengan ukuran garis pusat 30.5
meter (100 kaki) sekurang-kurangnya sehingga ke tepi
longkang dan longkang tersebut mestilah tertutup. Ini
bertujuan bagi menyediakan lebih banyak ruang tempat letak
kenderaan terutamanya `on-street' parking dan mengikut
garis panduan kemudahan utiliti (Service protocol)
Landasan Keretapi
1. Penyediaan perkhidmatan keretapi perlulah dirujuk kepada
pihak Keretapi Tanah Melayu Berhad bagi membolehkan
kemudahan-kemudahan tertentu disediakan; dan
2. Landasan-landasan boleh disediakan ke dalam tapak
industri sahaja dengan landasan susur di tepi bangunan
dibawa landasan susur ke dalam bangunan. Jarak minimum
yang diperlukan adalah seperti berikut:

9-15-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jarak minimum diantara landasan utama ke sempadan


bangunan ialah 6m (20 kaki);
Jarak minimum di antara sempadan bangunan dengan
landasan susur ialah 3m (10 kaki);
Jarak minimum di antara landasan utama dengan
landasan usur ialah 9m (30 kaki); dan
Jarak minimum di antara landasan susur dengan
dinding bangunan sekiranya landasan susur dibawa ke
dalam bangunan adalah 2.7m (9 kaki).

Tapak
Tapak Pelupusan Sementara Sisa Toksid.
Pelupusan
1. Rekabentuk
SemenLuas tapak adalah lebih kurang 0.3 hektar.
tara
Sisa
2. Tapak Pelupusan Sisa Pepejal
Toksid &
Luas tapak adalah lebih kurang 0.3 hektar.
pepejal
Kawasan
Industri
Rekreasi

Zon
Penampan

1. Keluasan minima 10% daripada jumlah keseluruhan


kawasan.
2. Lokasi yang berdekatan dengan asrama pekerja dan jauh
daripada industri yang mencemarkan.
1. Zon penampan dibahagikan kepada dua kategori, iaitu
Physical Buffer dan Green Buffer, kedua-duanya tidak
termasuk kawasan rizab jalan yang akan dilandskapkan.
2. Keperluan ruang zon penampan adalah mengikut cadangan
Jabatan Alam Sekitar.
3. Tidak kurang daripada 70% dari zon penampan yang
disediakan perlulah sebagai penampan green.
4. Kawasan zon penampan perlu disediakan dengan jalur
tanaman 30m untuk industri khas dan berat, 20m untuk
industri sederhana dan 10m untuk industri ringan.
5. Pembangunan yang boleh dipertimbangkan di dalam zon
penampan fizikal tidak lebih daripada 30% kawasan zon
penampan yang disediakan adalah seperti jalan raya,
longkang dan parit, sungai dan tasik, tempat letak kereta,
kawasan lapang, industri perkhidmatan, gudang bukan
makanan dan tanaman pertanian.
6. Rizab lanskap selebar 1.5m perlulah disediakan bagi
bangunan serta tepi bangunan yang menghadap ke jalan
utama.

9-15-7

Garis Panduan Perancangan

Asrama
Pekerja

Penyediaan asrama pekerja berasaskan kepada garis panduan


pekerja kilang.

Kedai &
Gerai

1. Keluasan minima ialah 1% daripada keseluruhan kawasan.


2. Lokasi yang berdekatan dengan asarama ataupun kawasan
lapang tetapi jauh dari kawasan industri mencemarkan.

Rajah 9.37: Pengezonan Kawasan Perindustrian

IR(A)

KL
IP

IR(B)

TL

IK

IS

IB

PETUNJUK :
A
IR(A)
IR(B)

ASRAMA / KEDIAMAN
INDUSTRI RINGAN JENIS A
INDUSTRI RINGAN JENIS B
INDUSTRI SEDERHANA

IP

INDUSTRI PENERBANGAN

IK

INDUSTRI KHAS

IB

INDUSTRI BERAT

TP

TRANSFER POINT (PEPEJAL / TOKSID)

TLIS

TEMPAT LETAK LORI/TRELER


PERNIAGAAN

KL

KAWASAN LAPANG

9-15-8

P
P

TP

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.38: Contoh Susunatur Bagi Transfer Point

C
B

KH
P

PETUNJUK :
A TEMPAT PENGAWAL
B PEJABAT
C KAWASAN TIMBANG
D KAWASAN BUMBUNG
E KAWASAN TERBUKA
Luas : 0.25 ekar

5 X
15 X
10 X
22 X
22 X

5
27
30
37
37

Rajah 9.39: Cadangan Susunatur Tapak Pelupusan Pepejal

KH

T.L.K
A

PETUNJUK :
A TEMPAT PENGAWAL
5 X 5
B PEJABAT
15 X 25
C KAWASAN TIMBANG 10 X 30
D KAWASAN TERBUKA 30X 30

9-15-9

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.40: Contoh Susunatur Tempat Letak Lori

T.L.
50'

15

40

T.L.

66

PETUNJUK
PONDOK
PENGAWAL
KAWASAN HIJAU
TEMPAT LETAK LORI

9-15-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.15.3 GARIS PANDUAN KHUSUS


Garis panduan khusus ditetapkan untuk tiga (3) jenis kawasan
perindustrian sahaja iaitu Taman Industri Berteknologi Tinggi, Kawasan
Industri Bertingkat, Industri Perkhidmatan dan Taman Perdagangan.
Jadual 9.22: Piawaian Kawasan Perindustrian
Jenis Industri

Saiz

Industri ringan
sesebuah

22x30m

Industri ringan
berkembar

19x30m

Industri ringan
bertingkat

Industri ringan
teres

Anjakan dari
bangunan

Had ketinggian
bangunan

6m dari
belakang, sisi
sempadan &
garis sempadan
jalan

1 - 3 tingkat

1,000
meter
persegi

- 9m minimum
dari garisan
sempadan rezab
jalan.
- 6m dari
bangunan ke
bangunan dilot
bersebelahan
atau tidak
kurang dari
4.5m dari
sempadan lot
bersebelahan

9x24m

6m antara
bangunan
dengan garis
sempadan jalan

Ruang
pemunggahan

Zon
penampan

- Minimum: 9x8m
- Luas petak treler:
4x18m dengan
tambahan 6m untuk
maneuvering
- Luas petak lori
kecil: 3x6m dengan
tambahan 6m untuk
maneuvering

50 meter

Tidak
melebihi 6
tingkat
dengan
nisbah plot
2.5

30% daripada jumlah


untuk kilang dalam
kompleks yang sama.
Luas petak treler:
4x15m dengan
tambahan 18m untuk
maneuvering
Luas petak lori kecil:
3x6m dengan
tambahan 6m untuk
maneuvering

30-50m

Tidak
melebihi 4
tingkat

Pemunggahan di
kawasan lorong
belakang

30-50m

9-15-11

Jalur
tanaman
10m

Jalur
tanaman
10m

Jalur
tanaman
10m

Garis Panduan Perancangan

Jenis Industri

Saiz

Industri
sederhana

Anjakan dari
bangunan

Had ketinggian
bangunan

Ruang
pemunggahan

Luas
200m

6m minimum
dari belakang
dan sisi
sempadan

Industri berat

1000
meter
persegi

Industri
penerbangan

20
hektar

Zon
penampan

9m minimum
dari belakang
dan sisi
sempadan
9m minimum
Kawasan
dari rezab jalan ketumpatan
tinggi - 8
8m jarak dari
tingkat;
bahagian
Kawasan
belakang dan
ketumpatan
sisi
sederhana
tinggi - 5
tingkat;

- Minimum: 9x8m
- Luas petak treler:
4x18m dengan
tambahan 18m
untuk
maneuvering

- Luas petak lori


kecil: 3x6m dengan
tambahan 6m untuk
maneuvering

Kawasan
ketumpatan
rendah - 3
tingkat
Industri
berteknologi
tinggi

* Anjakan dari jalan awam untuk semua jenis industri adalah:


Jalan 12m - anjakan 6m
Jalan 20m - anjakan 18.3m
Jalan 30m - anjakan 18.3m
Jalan 40m - anjakan 21.3m

9-15-12

Jalur
tanaman
20m

Luas
500m

Jalur
tanaman
30m

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.41: Zon Penampan Mengikut Jenis Industri

Zon penampan 50m

Zon penampan 200m

Zon penampan 500m

9-15-13

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.16

GARIS PANDUAN PERUMAHAN PEKERJA KILANG


Garis Panduan Perancangan Perumahan Pekerja Kilang

Bilangan

JBPD 13/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0

Tujuan
Latar Belakang
Matlamat
Prinsip Perancangan
Dasar Perancangan
Garis Panduan Perumahan Pekerja Kilang
Dan Kemudahan-kemudahan Secara
Bersepadu

9-16-1

Garis Panduan Perancangan

Kemudahan perumahan (accommodation facilities) adalah satu


keperluan asas kepada penduduk sesuatu kawasan khususnya kepada
pekerja kilang. Sejak kebelakangan ini, isu perumahan pekerja kilang
semakin ketara akibat dari pertambahan bilangan pekerja-pekerja.
Pertambahan ini telah menimbulkan beberapa masalah sosial di kalangan
masyarakat. Menyedari hakikat ini, Jabatan Perancangan Bandar dan
Desa telah menyediakan satu garis panduan yang merangkumi pelbagai
aspek perancangan seperti konsep perumahan, saiz serta keperluan
sokongannya berasaskan prinsip perancangan dan pembangunan sejagat
ke arah pembentukan Masyarakat Madani. Garis panduan ini disediakan
bagi membantu Pihak Berkuasa Negeri dan pihak berkuasa perancang
tempatan dalam meluluskan permohonan pembangunan industri dari
aspek perancangan perumahan pekerja kilang. Garis panduan ini
dibahagikan kepada tiga (3) kategori iaitu:
i.

Saiz minima kawasan industri untuk disyaratkan perumahan


pekerja kilang;

ii. Piawaian

Perancangan

perumahan

pekerja

kilang

dan

kemudahan asasnya; dan


iii. Pelan susunatur untuk perumahan pekerja kilang.
Perumahan pekerja kilang adalah merupakan kemudahan tempattempat kediaman yang disediakan khas untuk menempatkan pekerjapekerja kilang dan dilengkapkan dengan kemudahan-kemudahan yang
disediakan oleh pihak tuan kilang.

9-16-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.16.1 GARIS PANDUAN PERUMAHAN PEKERJA KILANG DAN


KEMUDAHAN-KEMUDAHAN SECARA BERSEPADU.
Empat (4) parameter dijadikan asas dalam menyediakan piawaian
bagi perumahan pekerja kilang iaitu:
a.

Keperluan Asas Perumahan Pekerja Kilang


Bangunan perumahan pekerja kilang yang hendak dibina perlu
memberi
pekerjanya

kepentingan
dan

kepada

rekabentuk

keperluan
unit-unit

asas

pekerja-

rumah

perlulah

dilengkapi dengan kemudahan-kemudahan tempat tinggal,


tempat berekreasi dan beribadat.
b.

Sewa yang Rendah dan Mampu Dibayar


Semua perumahan pekerja hendaklah mempunyai piawaian
pelan susunatur yang seragam untuk dijadikan model yang
sesuai untuk dilaksanakan oleh pihak berkuasa tempatan
dengan kadar sewaan yang rendah serta mampu di bayar oleh
pekerja.

c.

Konsep Masyarakat Penyayang dan Produktif


Konsep ini dijadikan asas dalam merancang perumahan pekerja
supaya kebajikan mereka terjaga pada tahap yang realistik dan
mewujudkan budaya pekerja yang murni, berjiwa tinggi dan
produktif.

d.

Penyelenggaraan yang Rendah


Penyelenggaraan bangunan biasanya merupakan satu beban
kepada pemilik konsep rumah 'bedsitter'. Satu garis panduan
yang seragam bagi penyelenggaraan bangunan akan dapat
menjimatkan kos pelaksanaan projek ini.

9-16-3

Garis Panduan Perancangan

9.16.2 PERANCANGAN TAPAK PERUMAHAN PEKERJA KILANG


Pertapakan
a. Perumahan pekerja kilang hendaklah di dalam zon pentadbiran kilang
dan dekat dengan pusat perkhidmatan sokongan kawasan industri;
b. Arah orientasi rumah-rumah mengambilkira peredaran angin.
c. Jarak dari zon industri hendaklah tidak kurang daripada 500 meter
dan dipisahkan dengan zon penampan (fizikal hijau); dan
d. Mudahsampai

kepada

perkhidmatan

pengangkutan

awam

dan

kemudahan sosial dan pusat makanan (restoran).


Pembangunan Sekitar Tapak
a. Gunatanah di sekitar tapak hendaklah serasi dan tidak berkonflik;
b. Rangkaian jalan raya yang sesuai dan memberi sistem interaksi yang
selamat; dan
c. Kawasan tapak industri yang mempunyai ciri-ciri topografi yang
menarik

hendaklah diberi keutamaan untuk

zon pentadbiran,

perumahan, pengurusan dan pekerja kilang.


Pembangunan Tanah Lapang dan Rekreasi
a. Tanah lapang pelbagaiguna disediakan khusus untuk aktiviti-aktiviti
seperti padang permainan kanak-kanak dan padang bola;
b. Tanah lapang sebagai kawasan hijau disediakan untuk tujuan jaluran
penampan dan skrin visual;
c. Tanah lapang berfungsi untuk aktiviti-aktiviti riadah;
d. Kemudahan Permainan perlu mencapai hasrat berikut;
Nilai rekreasi dan pembentukan mental supaya peralatan yang
menggalakkan pertumbuhan yang sihat dan membawa keceriaan/
kebahagiaan pada pertumbuhan mental kanak-kanak supaya dapat
membentuk nilai- nilai koordinasi, integrasi, persaingan, kreativiti,
kegembiraan dan membina keyakinan diri.
e. Semua peralatan perlu mempertimbangkan aspek-aspek berikut:

9-16-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Mengikut skala dan 'proportion' yang sesuai dengan keupayaan fizikal


dan emosi kanak-kanak pada semua peringkat umur;
Peralatan direkabentuk dan dibina dengan selamat, bebas dari
permukaan yang tajam, kukuh, mengelakkan penyalahgunaan, daya
ketahanan yang tinggi dan mempunyai alat keselamatan yang
dipasang bagi mengurangkan kemalangan.
f.

Rekabentuk Taman Permainan perlu mengambilkira perkara berikut:

Taman haruslah mudahsampai tanpa perlu banyak melintasi jalan


utama; dan

Laluan pejalan kaki/gili-gili yang menghala ke taman.

g. Sistem Pengangkutan

Menyediakan sistem jalanraya dan laluan utama yang dapat


melicinkan pergerakan lalulintas serta menjamin keselamatan dan
keselesaan pengguna; dan

Menyediakan kemudahan perkhidmatan bas dan teksi.

h. Lanskap
Persekitaran kawasan perumahan pekerja kilang perlu dilandskap
bagi mewujudkan suasana yang indah, selesa dan harmoni serta
mengawal pencemaran hendaklah mengambilkira perkara berikut;

Menanam pokok-pokok bersesuaian bagi tujuan penebatan kesan


bunyi dan pencemaran; dan

Memilih tanaman bertekstur padat, permukaan daun berbulu dan


berair bagi penyerapan habuk dan penebatan kesan bunyi.

i.

Susunatur Perumahan Pekerja Kilang


Konsep susunatur perumahan pekerja kilang adalah seperti berikut:
i. Konsep Hostel (Domitori)
Tempat tinggal berbilik dan tidak disediakan ruang untuk kemudahan
memasak tetapi disediakan dewan makan.

9-16-5

Garis Panduan Perancangan

ii. Konsep 'Bedsitter'


'Bedsitter' berfungsi sebagai tempat tinggal berbilik dan disediakan
ruang umum untuk kemudahan memasak secara berkongsi disamping
disediakan dewan makan.
iii. Konsep Kejiranan Masyarakat Pekerja-pekerja Kilang
Rumah pekerja kilang disediakan di dalam kawasan perumahan yang
merupakan

sebahagian

daripada

konsep

kejiranan

kawasan

perumahan berkenaan. Konsep ini sesuai untuk pembangunan


bercampur

yang

terdiri

daripada

pembangunan

industri

dan

perumahan dalam satu kawasan. Perumahan pekerja kilang boleh


ditempatkan di dalam kawasan perumahan dan menjadi satu
kejiranan dan diintegrasikan bersama dengan kawasan kejiranan
yang lain.
iv. Konsep Perkampungan Industri yang Serba Lengkap
Konsep ini sesuai untuk taman industri yang besar yang mempunyai
pekerja

5,000

keatas

dalam

mana

boleh

diwujudkan

satu

perkampungan untuk pekerja-pekerja kilangnya. Ciri-ciri kawasan


perkampungan ini serupa dengan ciri-ciri kejiranan perumahan yang
selesa dan lengkap dengan kemudahan yang diperlukan oleh sesuatu
kawasan kejiranan perumahan.

9-16-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Rajah 9.42: Contoh Susunatur Rumah Pekerja


Kilang Konsep Domitori

PETUNJUK
Domitori
Kawasan Lapang
Bola Jaring
Bola Tampar
Sepak Takraw

D
KL
BJ
BT
ST

Kemudahan
TLK
DM
S
TA
PP
PK

Tempat Letak Kereta


Dewan Makan
Surau
Tangki air
Pusat Pekerja/Pusat Kaunseling
Pondok Keselamatan

9-16-7

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.23: Konsep Susunatur Rumah-rumah Pekerja Kilang


Konsep Hostel
(4 Hektar)

Konsep
Bedsitter
(4 Hektar)

Konsep
Kejiranan
(8 Hektar)

Konsep
Perkampungan
(8 Hektar)

Rumah pekerja
Domitori

i. Blok Lelaki
ii. Blok Wanita

i. Blok Lelaki
ii. Blok Wanita
iii. Blok Kelamin

i. Kelamin
ii. Bujang Lelaki
iii. Bujang wanita

Jenis Bangunan
Pangsa-5
tingkat; dan
Mematuhi
syarat-syarat
Piawaian
Perancangan
yang
diterimapakai
oleb Pihak
Berkuasa
Negeri.

Pangsa - 5
tingkat; dan

Pangsa - 5 tingkat;
dan

Mematuhi
syarat-syarat
Piawaian
Perancangan
yang
diterimapakai
oleh
Pihakherkuasa
Negeri.

Mematuhi syaratsyarat Piawaian


Perancangan yang
diterimapakai
oleh Pihak
Berkuasa Negeri.

Bangunan
bercampur (Pangsa
dan Teres Kos
Rendah); dan
Mematuhi syaratsyarat Piawaian
Perancangan yang
diterimapakai
oleh Pihak
Berkuasa Negeri.

Perniagaan
Gerai

i. Rumah Kedai;
ii. Gerai; dan
Mematuhi
syarat-syarat
Piawaian
Perancangan
yang diterima
pakai oleh
Pihakberkuasa
Negeri

i. Rumah Kedai;
i. Rumah Kedai;
ii. Pasaraya,
ii. Pasaraya
Koperasi /
Koperasi /
Supermarket;
Supermarket;
iii.
Pam Minyak;
iii. Restoran Kecil;
iv.
Dobi
/ Restoran;
iv. Pam Minyak
v. 'Banking'
V. 'Banking /
Profesional
Profesional
Service Centre';
Service Centre'
vi. Dobi (Laundry) vi. Pusat membelibelah; dan
vii. Gerai; dan

Mematuhi syaratsyarat Piawaian


Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.

9-16-8

Mematuhi syaratsyarat Piawaian


Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Konsep Hostel
(4 Hektar)

Konsep
Bedsitter
(4 Hektar)

Konsep
Kejiranan
(8 Hektar)

Konsep
Perkampungan
(8 Hektar)

Sistem Laluan
Laluan utama
dalam kawasan
ialah 66 kaki,
dan

Laluan utama
dalam kawasan
ialah 66 kaki
dan

Sistem siarkaki
berlanskap.

Sistem siarkaki
berlanskap

Laluan utama
dalam kawasan
ialah 66 kaki; dan
Sistem siarkaki
berlanskap.

Laluan utama
dalam kawasan
ialah 66 kaki; dan
Sistem siarkaki
berlanskap

1 TLK/2 unit+20%
daripada jumlah
unit.

1 TLK/2 unit+20%
daripada jumlah
unit.

10% tanah lapang


kawasan
perindustrian
Gelanggang
Tenis;
Gelanggang Bola
Tampar;
Gelanggang Bola
Jaring;
Gelanggang
Sepak Takraw;
Padang Bola;
Dewan Rekreasi;
dan

10% tanah lapang


kawasan
perindustrian
Gelanggang
Tenis;
Gelanggang Bola
Tampar;
Gelanggang Bola
Jaring;
Gelanggang
Sepak Takraw;
Padang Bola;
Padang
Permainan
Kanak-Kanak;
dan

Tempat letak kereta (TLK)


1 TLK/2
unit+20%
daripada jumlah
unit.

1 TLK/2
unit+20%
daripada jumlah
unit.

Kemudahan rekreasi
10% tanah
lapang kawasan
perindustrian
Gelanggang
Sepak
Takraw;
Gelanggang
Bola Tampar;
dan
Gelanggang
Bola Jaring;

10% tanah
lapang kawasan
perindustrian
Gelanggang
Tenis;
Gelanggang
Bola Tampar;
Gelanggang
Bola Jaring;
Gelanggang
Sepak Takraw;

dan
Mematuhi
syarat-syarat
Piawaian
Perancangan
yang
diterimapakai
oleh Pihak
Berkuasa
Negeri.

dan
Mematuhi
syarat-syarat
Piawaian
Perancangan
yang
diterimapakai
oleh Pihak
Berkuasa
Negeri.

9-16-9

Mematuhi syaratsyarat Piawaian


Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri.

Mematuhi syaratsyarat Piawaian


Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak Berkuasa
Negeri

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.17

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TAMAN TEMA


Garis Panduan Perancangan Pembangunan Taman Tema

Bilangan

JBPD 14/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung

Latar Belakang
Kandungan

1.0 Tujuan
2.0 Skop Garis Panduan
3.0 Latar Belakang
4.0 Takrifan Taman Tema
5.0 Prinsip-prinsip Perancangan
6.0 Garispanduan Umum Taman Tema
6.1
Komponen Taman Tema
6.2
Pemilihan Lokasi Taman Tema
6.3
Perancangan Tapak
6.4
Peruntukan Tanah Lapang Dalam
Pembangunan Taman Tema
6.5
Saiz Kawasan Taman Tema
6.6
Zon Perancangan
6.7
Kawasan Pembinaan
6.8
Zon Pembangunan Bersepadu
6.9
Kawasan Berhalangan Bagi Pembangunan
Taman Tema
6.10
Perancangan dan Pembangunan Taman
Tema
7.0 Piawaian Perancangan Pembangunan Taman
Tema

9-17-1

Garis Panduan Perancangan

Taman Tema ditakrifkan sebagai suatu kawasan rekreasi yang


mengandungi beberapa elemen dan aktiviti hiburan khusus berpandukan
tema-tema tertentu yang berbentuk rekreasi pasif dan aktif. Penggunaan
kemudahan-kemudahan yang disediakan adalah berasaskan bayaran
masuk secara 'flat-rate' di mana pengguna boleh menikmati semua
hiburan-hiburan bertema berkali-kali sepanjang hari dengan syarat tidak
keluar dari kawasan tersebut. Di Amerika Syarikat, keluasan minimum
sebuah Taman Tema adalah berdasarkan saiz melebihi 200 ekar
(Sumber: Roger A. Lancaster, 1987).
Takrifan Taman Tema dalam konteks tempatan, adalah suatu
kawasan rekreasi komersial samada yang mengandungi beberapa aktiviti
hiburan dan fantasi (amusement park) ataupun bersifat pendidikan,
pengetahuan, kebudayaan dan sebagainya. Taman Tema juga boleh
menggabungkan aktiviti-aktiviti tersebut dengan elemen-elemen lain
seperti pembangunan resort, padang golf, elemen perniagaan dan
kediaman. Saiz Taman Tema adalah berdasarkan keluasan minima 40
hektar (100 ekar).
Pembangunan Taman tema (Theme Park) adalah satu konsep
pembangunan

kawasan

rekreasi

bercirikan

komersial.

Dari

segi

perancangan ianya adalah satu kategori pembangunan komersial yang


memerlukan kemudahan awam dan utiliti yang cukup serta perancangan
infrastruktur dan lain-lain komponen yang serasi dengan tema utama
pembangunan

yang

dirancang.

Garis

Panduan

Perancangan

dan

Pembangunan Taman Tema (Theme Park) disediakan untuk membantu


Pihak Berkuasa Negeri dan pihak berkuasa tempatan dalam menentukan
dan

merancang

kemudahannya
permohonan

kesesuaian

bagi

lokasi

pembangunan

kebenaran

merancang.

tapak

Taman
Garis

serta

Tema

kemudahan-

semasa

panduan

ini

proses
meliputi

penentuan perancangan fizikal kawasan Taman Tema serta penentuan


piawaian-piawaian dan syarat-syarat pembangunan yang perlu diikuti
dalam membangunkan sebuah Taman Tema.

9-17-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.17.1 GARIS PANDUAN UMUM


A.

Komponen Taman Tema


Pembangunan komponen-kompenen pembangunan dalam sebuah
Taman Tema adalah dibenarkan secara bebas berdasarkan
kepada

tema-tema

eksklusif

yang

tertentu.

Bagi

yang

berkonsepkan hiburan air, pembangunan elemen rekreasi adalah


berdasarkan konsep tersebut. Begitu juga dengan Taman Tema
yang berasaskan pengetahuan (contohnya, pertanian, elemenelemen bangunan atau rekreasi bolehlah berdasarkan konsep
tersebut). Walaubagaimanapun elemen-elemen yang dirancang
perlu mempunyai

ciri-ciri kebudayaan, senibina dan imej

tempatan serta komponen berikut:


i.

Keluasan minima Taman 40 hektar (100 ekar) Kawasan


Rekreasi bertema antaranya

B.

'Adventure Park'

'Water World'

'Safari'

'Twilight Zone'

'Amusement Arcade'

'Wonderland'

'Disney Land'

Taman berlandskap

Kelab Rekreasi

Pemilihan Lokasi Taman Tema


Terdapat beberapa faktor yang perlu diambilkira dalam pemilihan
lokasi yang sesuai bagi pembangunan Taman Tema.
i.

Jarak yang sesuai dari pusat bandar;

ii.

Jarak yang sesuai dari Lebuhraya utama; dan

9-17-3

Garis Panduan Perancangan

iii.

Jarak

yang sesuai dari

pembangunan sekitar

(bagi

pembangunan Taman Tema secara bersepadu).


Pemilihan lokasi perlu mengambilkira kemudahan asas dan
sokongannya serta mudahsampai. Seboleh mungkin, lokasi perlu
berdekatan dengan sistem LRT atau lain-lain Ialuan sistem
pengangkutan awam yang cekap dan mengikut

'Geometric

Standard' rangkaian jalan raya.


C.

Perancangan Tapak
Keadaan asal topografi dan saliran hendaklah dikekalkan.
Tumbuh-tumbuhan dan pokok asal hendaklah dipelihara, hanya
ditebang yang mana perlu sahaja bagi memelihara eko-sistem
kawasan tersebut. Ini adalah tertakluk kepada peruntukanperuntukan dalam Akta Perancangan Bandar dan Desa (Pindaan)
1995 (Akta A933)

D.

Peruntukan Tanah Lapang Dalam Pembangunan Taman


Tema.
i.

Pembangunan Taman Tema tidak ditakrifkan sebagai


kemudahan rekreasi awam dan tidak termasuk dalam
peruntukan 10 peratus rezab kawasan lapang awam dalam
pembangunan taman perumahan. Aktiviti ini dilihat
sebagai suatu elemen pembangunan Rekreasi Komersial.

ii.

Sebarang permohonan perancangan Taman Tema secara


individu,

sebanyak

10

peratus

daripada

keluasan

pembangunan perlu direzabkan untuk kawasan lapang


awam (green area) mengikut standard prosidur yang
diluluskan oleh pihak yang berwajib.
E.

Saiz Kawasan Taman Tema


Saiz pembangunan minima bagi Taman Tema adalah 40 hektar
(100 ekar), Pembangunan Taman Tema di kawasan perumahan

9-17-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

(pembangunan

secara

bersepadu)

hanya

dibenarkan

bagi

keluasan pembangunan yang besar, contohnya 400 hektar (1,000


ekar). Ini bagi memastikan tidak terlalu banyak taman-taman
tema dibangunkan dalam sesebuah bandar.
F.

Zon Perancangan
Pembangunan Taman Tema hanya dibenarkan dalam zon
pelancongan dan rekreasi.

G.

Kawasan Pembinaan.
Bagi mengawal kepadatan elemen-elemen rekreasi dalam sebuah
Taman Tema, kawasan untuk struktur pembinaan / bangunan
(built up area) hendaklah tidak melebihi 40 peratus dari
keseluruhan kawasan pembangunan.

H.

Zon Pembangunan Bersepadu


Pembangunan bersepadu Taman Tema adalah sebuah Taman
Tema yang dibangunkan secara menyeluruh di mana komponen
dalam perancangannya meliputi kawasan rekreasi Taman Tema
serta elemen-elemen pembangunan bercampur yang lain.
Bagi memastikan tidak berlakunya konflik gunatanah dalam
kawasan Taman Tema, pembangunan bercampur yang dibenarkan
adalah di dalam zon pembangunan yang dikenalpasti dan
komponennya adalah dihadkan kepada aktiviti-aktiviti berikut:
(Jadual 9.24)

G.

Kawasan Berhalangan bagi Pembangunan Taman Tema


i.

Kawasan Bukit

Pembangunan Taman Tema di kawasan bukit perlu mengikut


garis panduan pembangunan di kawasan bukit dengan syaratsyarat berikut:

9-17-5

Garis Panduan Perancangan

Tidak dibenarkan pembinaan bangunan dalam kawasan 60


meter (200 kaki) kontor dan kecerunan 20 darjah.

Pembinaan

bangunan

hendaklah

mempunyai

anjakan

secukupnya dari garisan lereng (bagi pembangunan dilereng


bukit).

Bangunan bendaklah mempunyai anjakan secukupnya dari


garisan lereng (bagi pembangunan di bawah lereng bukit)

ii.

Kawasan Pantai

Pembangunan Taman Tema di kawasan pantai perlu mengikut


garis panduan pembangunan di kawasan pantai dengan syaratsyarat berikut:

Tiada bangunan kekal dalam linkungan 20 meter (66 kaki)


dari MHWS.

Mewujudkan laluan awam 6 meter (20 kaki) di sempadan


pantai tepi lot pemajuan.

iii.

Kawasan Sungai

Pembangunan Taman Tema di kawasan sungai atau parit perlu


mengikut garis panduan pembangunan di kawasan sungai dengan
syarat-syarat berikut:

Tiada pemajuan kekal di dalam kawasan rezab sungai kecuali


untuk taman landskap.

Anjakan minimum bangunan kekal ialah 20 meter (66 kaki)


dari rezab sungai.

Pembinaan bangunan mesti menghadap ke sungai.

iv.

Kawasan Rezab Hutan


Pembangunan Taman Tema adalah tidak dibenarkan di
kawasan Rezab Hutan terutama sekali di kawasan tadahan
air.

9-17-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

v.

Kawasan Bekas Lombong


Pembangunan Taman Tema di kawasan bekas lombong adalah
tertakluk

kepada

syarat-syarat

dan

garis

panduan

pembangunan di kawasan bekas lombong di bawah bidang


kuasa Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS).
Perancangan dan Pembangunan Taman Tema adalah juga
tertakluk kepada tiga (3) garis panduan, umum.
i.

Perintah Kualiti Alam Sekeliling (Aktiviti yang ditetapkan


Penilaian Kesan Alam Sekeliling 1987)

ii.

Garis Panduan Landskap Negara

iii.

Garis panduan Pemeliharaan Topografi Semulajadi dalam


Perancangan dan Pembangunan Fizikal mengikut Akta
Perancangan Bandar dan Desa 1976.

Jadual 9.24: Pembangunan Bersepadu Taman Tema


Taman Tema

Rekreasi

Hotel

Komersial

Taman
Padang Golf
Minimum 40
hektar (100 ekar) Pusat
Sukan:
i.Gelanggang
Tenis
Kawasan
ii.Gelanggang
Rekreasi
Badminton
bertema:
i. Adventure
Padang Bola
Park
ii. Water World Sepak
iii. Safari
Renang
iv. Twilight
Zone
v.Amusement
Arcade
vi.Wonder-land

Jenis Bangunan:
i. Rumah Sewa
ii.Apartment
iii. Kawasan
Perkhemahan
dan Kawasan
Asrama
iv.Kondominium
dan 'individual villas',
suite citages'.

Jenis
Bangunan:
i.Kedai
Sokongan
ii.Pasar
Mini dan

vii. Disney Land

Kawasan plinth
40%

Bowling

Kepadatan: 200300 bilik dengan


kawasan
landskap yang
menarik

Memenuhi
Syaratsyarat
Pawaian
Perancangan yang
diterimapakai oleh
Pihak
Kerajaan
Negeri

9-17-7

Perumahan
Sokongan
'Service
Apartment'
Perumahan
Resort
Perumahan
tidak
dirancang
dalam
kawasan
Taman
Tema.
Ketinggian
bangunan
yang rendah
dan
kepadatan
yang rendah.

Institusi
Jenis
Institusi
i. Sekolah
ii. Pusat
Kesihatan
iii.Institut
Pelancongan

Garis Panduan Perancangan

Taman Tema
Taman
Berlandskap
Kelab Rekreasi

Rekreasi
Circuit

Hotel

Komersial

Pusat
Persidangan /
Pameran
Kemudahan:
i. Restoran
ii. Dewan
Konferen
Serbaguna
iii. Bilik
Mesyuarat
banquet
iv. Arked
perniagaan
v. Tennis
vi.Tempat letak
kenderaan
vii.Perumahan
pekerja dan
Memenuhi
syarat Piawaian
Perancangan
yang
diterimapakai
oleh Pihak
Berkuasa Negeri
dan pihak
berkuasa
tempatan.

9-17-8

Perumahan
Sokongan
30% daripada
kawasan
Teman Tema
berlanskap;
Memenuhi
Syaratsyarat
Piawaian
Perumahan
yang
diterima
pakai oleh
Pihak
Berkuasa
Negeri dan
pihak
berkuasa
tempatan.

Institusi

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.18

GARIS

PANDUAN

PEMELIHARAAN

TOPOGRAFI

SEMULAJADI DALAM PERANCANGAN & PEMBANGUNAN


FIZIKAL

Garis Panduan Perancangan Pemeliharaan Topografi Semulajadi


dalam Perancangan dan Pembangunan Fizikal
Bilangan

JBPD 15/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia. Garis


Panduan Pemeliharaan Topografi Semulajadi Dalam
Perancangan dan Pembangunan Fizikal Mengikut
Akta Perancangan Bandar dan Desa ini adalah
pelengkap kepada garis panduan pembangunan di
kawasan bukit berkenaan dan ianya mengikut
kehendak Akta A933, Akta Perancangan Bandar dan
Desa(Pindaan) 1995.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

Tujuan
Latar Belakang
Tafsiran
Prinsip Perancangan
Garis Panduan Pemeliharaan Topografi
Semulajadi di Kawasan Berbukit dalam
Perancangan dan Pembangunan Fizikal
5.1
Kawasan Berbukit yang Perlu
Dipelihara
5.2
Langkah Kawalan Bagi Kawasan yang
Boleh Dibangunkan
5.2.1 Topografi
5.2.2 Pembangunan
Kawalan Pemeliharaan Topografi
6.1
Kawasan Berbukit dan Tanah Tinggi
6.2
Kawasan Kerja Tanah
6.3
Kawasan Bercerun
6.4
Kawasan Aliran Sungai
6.5
Kawasan Takungan Air Seperti Tasik
dan Kolam
6.6
Susunan Bangunan dan Jalanraya

9-18-1

Garis Panduan Perancangan

6.7
6.8

7.0

Landskap dan Penanaman Pokok


Kawasan Semulajadi yang Bernilai
Saintifik dan Bersejarah
6.9
Kawalan Pembalakan di Kawasan
Hutan
6.10 Kawasan Pesisiran Pantai
Piawaian

Pembangunan di kawasan berbukit memerlukan beberapa kriteria


perancangan fizikal dipatuhi supaya tidak menjejaskan kestabilan,
keseimbangan,

keharmonian

alam

semulajadi

kawasan

tersebut

disamping tidak menimbulkan masalah seperti banjir kilat, tanah


runtuh, pemusnahan alam, flora dan fauna.Tujuan Garis Panduan ini
adalah untuk membantu Pihak Berkuasa Negeri dan pihak berkuasa
tempatan dalam menyeragamkan pemeliharaan topografi semulajadi di
kawasan berbukit yang dibolehkan untuk pembangunan di kawasan yang
perlukan pemeliharaan. Garis panduan pembangunan di kawasan bukit
yang telah diterima pakai oleh Kementerian Perumahan dan Kerajaan
Tempatan mengandungi satu keperluan di mana keadaan topografi asal
tanah hendaklah dikekalkan dan pembangunan dibolehkan apabila
mengambilkira syarat mengikut garis panduan pemeliharaan topografi.
Garis Panduan Pemeliharaan Topografi Semulajadi Dalam Perancangan
Dan Pembangunan Fizikal Mengikut Akta Perancangan Bandar dan
Desa 1976 ini adalah pelengkap kepada garis panduan pembangunan di
kawasan bukit berkenaan dan ianya mengikut kehendak Akta A933,
Akta Perancangan Bandar dan Desa (Pindaan) 1995. Garis panduan ini
adalah diperlukan bagi mengelakkan berlakunya tanah runtuh yang kian
terjadi di kawasan berbukit

seperti apa yang telah berlaku di Bukit

Antarabangsa, Pulau Pinang (1999) yang merosakkan harta benda dan


meragut nyawa penduduk.
Mengikut Akta 172, Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976,
Seksyen 21 & 21 A (1) & 21 B (1) Akta A933, Akta Perancangan Bandar

9-18-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

dan Desa (Pindaan) 1995, topografi dalam konteks garispanduan ini


akan menyentuh rupabumi tapak, dibentuk oleh tanah tinggi,
curam, sungai, sumber alur sungai, paya, pesisiran pantai,
lembangan sungai yang mempunyai nilai estetika yang tersendiri.

9.18.1 GARIS

PANDUAN

SEMULAJADI

PEMELIHARAAN

DALAM

TOPOGRAFI

PERANCANGAN

DAN

PEMBANGUNAN FIZIKAL
A.

Kawasan Berbukit yang Perlu di Pelihara


Secara

umumnya

tiada

pembangunan

digalakkan

untuk

dilaksanakan di kawasan berbukit yang telah dikenalpasti sebagai perlu


dipelihara seperti berikut:

Kawasan berbukit yang telah diisytiharkan sebagai tanah bukit di


bawah Bahagian 11, (seksyen 3 Akta Pemuliharaan Tanah 1960)
(Akta 385) (Disemak 1989);

Kawasan berkecerunan yang mempunyai kepentingan geologi seperti


fosil atau struktur geologi yang telah dikenalpasti oleh pusat-pusat
pengajian

tinggi

atau

Jabatan

Penyiasatan

Kajibumi

atau

sejarah

atau

diwartakan;

Sebagai kawasan kajian atau penyelidikan;

Kawasan

berkecerunan

yang

mempunyai

nilai

mempunyai daya tarikan pelancongan seperti Gua Batu Kapur atau


ciri-ciri geomorfologi semulajadi;

Kawasan berkecerunan yang telah dizonkan sebagai kawasan yang


mengandungi sumber-sumber mineral perindustrian seperti granit
atau marmar yang boleh dikuari atau mengandungi sumber-sumber
mineral berlogam seperti emas dan timah yang boleh dilombong.
Sekiranya Pihak Berkuasa Negeri bercadang untuk mengeluarkan
sumber asli berkenaan maka ia hendaklah membuat pertimbangan
yang teliti dengan mengambilkira antaranya aspek pemuliharaan
tanah serta lain-lain pertimbangan ke atas alam sekitar;

9-18-3

Garis Panduan Perancangan

Kawasan yang dipelihara dan diwartakan sebagai kawasan tadahan


air; dan

Kawasan berkecerunan yang diwartakan sebagai hutan simpanan


kekal termasuklah kawasan hutan pengeluaran atau hutan produktif
dan

hutan

perlindungan.

Sekiranya

Pihak

Berkuasa

Negeri

bercadang untuk mengeluarkan sesuatu kawasan hutan daripada


kategori hutan simpanan kekal maka ia hendaklah membuat
pertimbangan yang teliti dengan mengambilkira antaranya aspek
pemuliharaan

tanah,

kepelbagaian

hayat

serta

lain-lain

pertimbangan ke atas alam sekitar.

B.

Langkah Kawalan bagi Kawasan yang boleh Dibangunkan


Selaras dengan keputusan Jemaah Menteri pada 22 Jun 1994,

permohonan

daripada

pemaju

untuk

membangunkan

kawasan

berkecerunan masih boleh dipertimbangkan dengan mengenakan syaratsyarat yang merangkumi aspek- aspek seperti berikut:
i.

Topografi

Pemaju hendaklah mengekalkan keadaan topografi asal


tanah seberapa yang boleh. Sebarang pemotongan bukit
hendaklah dilaksanakan pada kadar yang minimum dan
hanya

boleh

dibenarkan

bagi

tujuan

penyediaan

infrastruktur seperti jalan dan pembinaan struktur yang


terbabit sahaja. Ini bererti bahawa tindakan pemotongan
bukit bagi tujuan meratakan permukaan keseluruhan
tapak pembangunan adalah tidak dibenarkan.
Sehubungan dengan itu penyusunan bangunan bagi sesuatu
pemajuan di kawasan berbukit hendaklah dilaksanakan seperti
berikut:

Mengikut kontor asal tanah termasuk tebing tasik, aliran


sungai dan sebagainya;

9-18-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Menyusun

secara

bertingkat

(staggered)

dengan

mengambilkira kecerunan maksimum untuk cadangan jalan


mengikut

kehendak yang ditetapkan oleh agensi-agensi

teknikal berkenaan; dan

Digalakkan

mempelbagaikan

penyusunan

bangunan

termasuk penyusunan secara tidak berderet seperti berek.


ii. Pembangunan
Pembangunan yang akan dilaksanakan di kawasan berbukit
hendaklah mempunyai kriteria seperti berikut:

Kepadatan pembangunan hendaklah bercirikan kepadatan


sederhana. Kepadatan tinggi adalah tidak dibenarkan
kerana pertambahan unit memerlukan kawasan serta
kerja-kerja tanah yang lebih meluas yang menyumbang
kepada

masalah

hakisan

tanah,

kemusnahan

rupabentuk bumi, lereng bukit dan sebagainya;

Tahap peratusan kawasan tepubina hendaklah dihadkan


kepada 25 peratus bagi semua jenis gunatanah kecuali
bangunan sesebuah banglo atau berkembar yang boleh
dihadkan kepada 30 peratus

Nisbah plot bendaklah pada kadar 1:1.25 iaitu yang sesuai


dengan pembangunan yang berkepadatan rendah di kawasan
berbukit;

Ketinggian maksimum sesuatu pembangunan di kawasan


bukit tidak digalakkan melebihi 5 tingkat;

Penggunaan tanah mestilah dihadkan kepada 30 peratus


daripada pemajuan tanah sedia ada dan lima (5) peratus
dikhaskan untuk kolam pemendapan serta kolam takungan
air. Walau bagaimanapun pemaju wajib mengkhaskan satu
kawasan seluas lima (5) peratus daripada jumlah keluasan
keseluruhan untuk digunakan sebagai perangkap lumpur

9-18-5

Garis Panduan Perancangan

kekal (permanent silt trap) dan kolam takungan banjir (flood


retention pond);

Anjakan bangunan yang terletak di tepi tebing hendaklah


secara umumnya mempunyai jarak minimum seperti berikut:
a. Struktur Berhampiran Kaki Cerun
-

Struktur yang dibina berhampiran kaki cerun yang


dipotong atau cerun semulajadi yang menegak atau
hampir menegak (melebihi 700 meter) di mana tidak
ada

sebarang

langkah

kejuruteraan

untuk

memperbaikinya diambil untuk menstabilkan cerun itu


atau

menebat

kesan-kesan

gelongsoran

tanah,

hendaklah tidak terletak di dalam zon sekurangkurangnya dua kali ganda ketinggian cerun itu.
b. Struktur di atas Rabung Cerun
-

Struktur yang dibina di atas rabung cerun yang


dipotong atau cerun semulajadi yang menegak atau
hampir menegak (melebihi 700 meter) di mana tidak
ada sebarang langkah kejuruteraan bertujuan untuk
memperbaikinya diambil untuk menstabilkan cerun itu,
hendaklah tidak terletak di dalam zon sekurangkurangnya sekali ganda ketinggian cerun itu.

Kegunaan Tanah (Use class Order) boleh dilihat di Jadual 9.25.

Jadual 9.25: Kegunaan Tanah (Use Class Order)


Kawasan Zon Risiko
Rendah

< dari 12 darjah


Sesuai untuk
kegunaan
- Rumah
- Perniagaan

Kawasan Zon
Risiko Sederhana

Kecerunan di
antara 12 darjah
25 darjah
Sesuai untuk
kegunaan

9-18-6

Kawasan Zon
Risiko Tinggi

Kecerunan > 25
darjah
Perlu dielakkan
dari pembangunan
Cerun tanah

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Kawasan Zon Risiko


Rendah

- Perhotelan
- Perlancongan
- Rekreasi
Tertakluk kepada
pelan perkawasan
sesuatu kawasan
berkenaan
Perlu kemuka
Laporan Cadangan
Pemajuan.

Kawasan Zon
Risiko Sederhana

- Rumah
- Perniagaan
- Perhotelan
- Perlancongan
- Rekreasi
Dengan syarat
pemaju
menyediakan.
- Environment
Risk
Assessment
(ERA) dalam
Laporan
Kesan
Penilaian
Alam Sekitar
( EIA) serta
LCP dan
Erosion
Sediment
Control Plan

Kawasan Zon
Risiko Tinggi

mempunyai
kemungkinan
(tendency) runtuh
jika > 25 darjah
Pelan
rekabentuknya
perlu diserahkan
sebelum
pembangunan
dipertimbangkan
Kecerunan > 25
darjah sebarang
pembangunan
tidak digalakkan.

9.18.2 KAWALAN PEMELIHARAAN TOPOGRAFI


Kawalan pemeliharaan topografi Kawasan Berbukit dibahagikan
kepada lapan (9) komponen seperti berikut:
i.

Kawasan berbukit dan tanah tinggi

ii.

Kawasan bercerun

iii.

Kawasan aliran sungai

iv.

Kawasan takungan air seperti tasik dan kolam

v.

Susunan bangunan dan jalanraya

vi.

Landskap dan penanaman pokok

vii.

Kawasan unik yang mempunyai kecantikan semulajadi dan nilai


saintifik

viii.

Hutan dan pembalakan

ix.

Kawasan Pesisiran pantai

9-18-7

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.43: Rekabentuk Bangunan di Lereng Bukit yang Mengekalkan


Topografi Semulajadi

natural skyline
Natural skyline

A. Bangunan di lereng bukit yang curam di


syorkan kerja-kerja tanah dihadkan dengan
mencadangkan rekabentuk bangunan, teres
bertingkat dan ketinggian bangunan yang di
syor antara 3 - 5 tingkat sahaja. Ketinggian
bangunan ini disesuaikan dengan elemen
persekitaran bagi mengekalkan natural
skyline.

B. Bangunan di lereng bukit ataupun


ditanah rata disyorkan bangunan diantara
3-5 tingkat sahaja. Ketinggian bangunan di
sesuaikan dengan elemen persekitaran
bagi
mewujudkan
suasana
yang
berharmoni dengan alam persekitaran.

natural skyline
natural skyline

2-3 Tingkat
bawah
aras jalan

C. Bangunan di lereng bukit yang curam di


syorkan kerja-kerja tanah dihadkan dengan
mencadangkan rekabentuk bangunan 2
hingga 3 tingkat atas jalan dan 2 hingga
tingkat bawah aras jalan. Ketinggian
bangunan di syorkan 5-6 tingkat. Bangunan
masih
disesuaikan
dengan
elemen
persekitaran untuk menjamin natural skyline
yang indah.

9-18-8

REKABENTUK BANGUNAN

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jadual 9.26: Garis Panduan Khusus/Piawaian bagi Perancangan


dan Pembangunan di Kawasan Berbukit

Jenis pembangunan

Kategori
tanah
tinggi

Dasar kawalan semasa sedia


ada

Sebab
keperluan

Kawasan berbukit & tanah tinggi


Kurang 120

Sesuai
untuk
pembangunan

Sesuai
untuk
perumahan,
perniagaan,
perindustrian,
institusi,
perhotelan,
pelancongan & rekreasi.

130 - 250 &


ketinggian
lereng > 4m

Sesuai
untuk
pembangunan
dengan
bersyarat

Sesuai untuk pembangunan


dengan bersyarat:

(zon risiko
rendah)

- kawasan
bukit

- kepadatan sederhana
- kawasan tepu bina (plinth
area)
25%
(lain-lain
gunatanah); 30% (bungalo /
berkembar)
- reka bentuk bangunan perlu
mengikut alunan cerun untuk
kurangkan pemotongan &
kerja-kerja tanah.
- Nisbah plot tidak melebihi 1 :
1.25
- Ketinggian
maksimum
5
tingkat, & maksimum 2
tingkat bagi teres, banglo,
berkembar.

250 - 300
(zon risiko
sederhana)

Sensitif

Hanya
sesuai
untuk Melibatkan
pembangungan berkepadatan elemen-elemen
sederhana.
Aktiviti kerja tanah.
pembangunan yang sesuai ialah
hotel, pelancongan & rekreasi.
Ketinggian, plinth area dan
nisbah plot
sama seperti
kategori kecerunan 130 - 250

> 350 (zon


risiko
tinggi)

Amat
sensitif

Tidak dibenarkan
pembangunan

9-18-9

sebarang Hakisan &


keruntuhan
tanah. Kritikal

Garis Panduan Perancangan

Jenis pembangunan

Kategori
tanah
tinggi

Dasar kawalan semasa sedia


ada

Sebab
keperluan
untuk
keselamatan
bangunan &
tapak.

Aliran sungai
- Kelebaran
minima
sungai mengikut JPS

rezab

- Bergantung kepada keadaan


setempat tersebut ditentukan
mengikut
kehendak reka
bentuk sungai & keluasan
minima 15 m.
Kawasan takungan air
Tasik dan
kolam

20m zon penampan antara Zon pemisah


kawasan takungan dan dengan tersebut boleh
kawasan pembangunan.
digunakan
untuk tujuan
rekreasi.

Susunan bangunan dan jalan raya


Frontage bangunan hendaklah
berada tidak lebih 1.5m di atas
& di bawah dari paras jalan.
Jika >1.5m, kerja-kerja tanah
perlu
dilaksanakan
bagi
mencapai
paras
yang
ditetapkan.
Jika asas tapak bangunan
terletak di atas tanah bercerun,
hendaklah
memastikan
perbezaan antara aras tapak
bangunan di jalan adalah 1.5m.
Hutan dan pembalakan
Zon
penampan

Perlu diwujudkan di kiri kanan


sungai dan aliran air di mana
aktiviti
perhutanan
dilaksanakan dengan penjagaan
yang rapi. Lebar zon penampan
bergantung kepada lebar sungai

9-18-10

Perlu diurus
dan
dikendalikan
dengan cara
yang
sempurna.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jenis pembangunan

Kategori
tanah
tinggi

Dasar kawalan semasa sedia


ada
(20-100m).
Zon penampan antara kawasan
tadahan air dan kawasan
pembalakan / pembangunan
perlu
diadakan.
Lebarnya
antara 10km - 15km.

Pantai
Pantai
berbatu /
cliff

- Dibenarkan
di
kawasan
lereng bukit yang tidak
melebihi 20 darjah & tidak
melebihi 60m kontor.
- Mengekalkan 30% kawasan
dengan tumbuhan semulajadi.
- Membangunkan 30% kawasan
dan selebihnya dibiarkan
dengan tumbuhan semulajadi
bagi kawasan pelancongan.
- Penebangan pokok hendaklah
mematuhi
syarat-syarat
dalam Akta Pemuliharaan
Tanah 1960 dan Akta 172.
- Penebangan pokok hanya
dibenarkan di atas tapak
plinth bangunan.
- Digalakkan
menggunakan
building material tempatan
supaya
harmoni
dengan
kawasan sekitar & reka
bentuk
menggambarkan
warisan negara.
- Ketinggian
bangunan
hendaklah
mematuhi
rancangan tempatan.
- Ketinggian bangunan tidak
lebihi 9m atau pokok yang
tertinggi
dalam
kawasan
pemajuan
yang
tidak
mempunyai
rancangan
tempatan.

9-18-11

Sebab
keperluan

Garis Panduan Perancangan

Jenis pembangunan

Kategori
tanah
tinggi

Dasar kawalan semasa sedia


ada
- Tapak pembangunan dan
sistem jalan mengikut kontor
asal kawasan.

9-18-12

Sebab
keperluan

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.44: Alur Memanjang

Alur Memanjang Lebih Baik dari Alur Menegak dalam Kerja-kerja


Hydroseeding.

Jangan Membentuk Alur-alur yang Menegak kerana ini akan


Mempercepatkan Berlakunya Hakisan

9-18-13

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.19

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TANAH PERKUBURAN


Garis Panduan Perancangan Tanah Perkuburan
Islam dan Bukan Islam

Bilangan

JBPD 17/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Tujuan
Latar Belakang
Prinsip Perancangan
Dasar Perlaksanaan
Garispanduan Umum
5.1 Perancangan Tanah Perkuburan Mengikut
Hierarki Petempatan
5.1.1 Kawasan Kejiranan
5.1.2 Kawasan Bandar dan Pekan
5.1.3 Separa Wilayah
5.2 Perancangan Tapak
5.2.1 Kepercayaan Agama dan Adat
Resam
5.2.2 Kesihatan Umum
5.2.3 Topografi dan Struktur Tanah
5.2.4 Kesesuaian Gunatanah
5.3 Keperluan Ruang
Garispanduan Khusus
6.1 Susunatur
Tanah
Perkuburan
dan
Krematoria
6.2 Susunatur Krematoria
6.3 Susunatur
dan
Rekabentuk
Taman
Peringatan
Piawaian

9-19-1

Garis Panduan Perancangan

Tanah perkuburan adalah kawasan yang khas dirizabkan sebagai


tempat pengebumian penduduk yang telah meninggal dunia. Tanah
perkuburan diklasifikasikan kepada dua jenis iaitu tanah perkuburan
Islam dan bukan Islam.
Kemudahan

tanah

Perkuburan

Islam

dan

Bukan

Islam

merupakan satu kemudahan awam yang perlu diambilkira dalam


menyediakan sesuatu kawasan perumahan. Penyediaan kemudahan ini
perlu diberi perhatian agar tidak bercanggah dengan kegunaan tanah
sedia ada untuk mewujudkan suatu suasana nyaman dan tenteram. Bagi
membantu perancangan kemudahan tanah perkuburan Islam dan Bukan
Islam supaya lebih teratur serta memenuhi prinsip-prinsip perancangan
dan pembangunan sejagat. Garis Panduan Perancangan yang disediakan
ini mengemukakan komponen yang perlu ada di dalam merancang
sesuatu kawasan tanah perkuburan samada dari segi keluasan dan
kesesuaian perletakkannya. Ia juga meliputi aspek kepercayaan agama
dan adat resam, topografi dan susunatur tanah, susunatur keperluan
ruang, kesihatan umum dan kesesuaian gunatanah. Garis panduan ini
adalah untuk kegunaan semua pihak terutama sekali Pihak Berkuasa
Negeri, pihak berkuasa perancangan tempatan dan Pihak Swasta sebagai
panduan

dalam

merancang

sesuatu

perkuburan tersebut.

9-19-2

kawasan

kemudahan

tanah

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.19.1 GARIS PANDUAN UMUM

A.

PERANCANGAN

TANAH

PERKUBURAN

MENGIKUT

HIERARKI PENEMPATAN
I.

Kawasan Kejiranan
Perletakan tanah perkuburan di dalam tiap-tiap satu kawasan
kejiranan (penduduk,di antara 5,000 - 10,000 orang) memerlukan
tanah seluas satu (1) hingga dua (2) hektar.
i.

Perletakan

tanah

perkuburan

tidak

digalakkan

untuk

menampung kawasan kejiranan bagi mengelakkan perkaraperkara berikut:


Taburan tanah-tanah bersaiz kecil di merata kawasan:
Kemerosotan harga tanah di sekeliling tanah perkuburan;
Timbulnya

kesan

negatif

seperti

keengganan

ramai

penduduk untuk tinggal berdekatan; dan


Timbulnya masalah penjagaan dan pengawasan ke atas
tanah-tanah bersaiz kecil.
ii. Tanah perkuburan hendaklah diletakkan di antara dua (2)
atau tiga (3) kawasan kejiranan supaya lebih ekonomik dan
mudah diuruskan. Bagi tiga (3) kawasan kejiranan luas
kawasan yang diperlukan ialah dua (2) hingga enam (6)
hektar;
iii. Tanah perkuburan dan krematoria dibolehkan secara setempat
mengikut

perancangan

yang

sesuai.

Ini

adalah

untuk

memudahkan pengawasan dan penjagaannya;


iv. Perletakan tanah perkuburan dan krematoria bagi semua
kaum hendaklah diasingkan dengan ruang anjakan yang
mencukupi sebagai zon penampan seperti jalan-jalan, pokokpokok atau penampan penghijauan. Jarak dari rumah ke tanah
perkuburan ialah dua (2) hingga empat (4) kilometer; dan

9-19-3

Garis Panduan Perancangan

v. Krematoria adalah tidak ekonomik ditempatkan di dalam tiaptiap

kawasan

kejiranan.

Ini

adalah

kerana

peratusan

pembakaran mayat adalah terlalu kecil untuk menampung


sesuatu krematoria di kawasan kejiranan. Di dalam kawasan
bandar besar yang ramai penduduk bukan Islam, pembakaran
mayat

dilakukan

di

krematoria

gas

moden,

manakala

penduduk luar bandar biasanya menggunakan cara tradisional


dan lama secara terbuka.
II.

Kawasan Bandar dan Pekan


i.

Bagi bandar kecil tidak kurang dari 200,000 orang, satu


krematoria gas moden boleh diletakkan di antara pekan-pekan
ini. Jarak di antara krematoria dan pekan hendaklah tidak
melebihi 20 kilometer;

ii. Bagi pekan kecil (penduduk kurang 75,000 orang), perletakan


tanah perkuburan perlu hampir dengan kawasan pekan untuk
memudahkan aktiviti pengurusan. Tanah yang diperlukan
ialah seluas 15 hektar. Jarak di antara kediaman dan tanah
perkuburan

ialah

20

kilometer.

Satu

krematoria

jenis

tradisional boleh disediakan; dan


iii. Bagi bandar besar (lebih 200,000 orang) keperluan tanah
perkuburan ialah seluas 20 hektar dan dipusatkan untuk
memudahkan

pengurusan.

Sekiranya

keluasan

tanah

perkuburan melebihi 20 hektar ia bolehlah diagihkan ke


beberapa tempat. Jarak antara kawasan kediaman dan tanah
perkuburan hendaklah tidak lebih dari 30 meter. Satu
krematoria gas moden juga perlu disediakan.
III.

Separa Wilayah
Penyediaan tanah perkuburan boleh juga dirancang mengikut
konsep separa wilayah untuk menampung keperluan bagi dua (2)
hingga tiga (3) buah bandar besar dan kecil bagi menjimatkan
kegunaan tanah.

9-19-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

B.

PERANCANGAN TAPAK
Perancangan tapak tanah perkuburan merupakan faktor paling

utama yang patut diberi perhatian di dalam merancang tanah


perkuburan. Di antara kriteria dalam merancang pemilihan tapak adalah
seperti berikut:
1.

Kepercayaan Agama dan Adat Resam


Tanah Perkuburan Islam

Perletakan biasanya berhampiran dengan masjid dan kawasan


perumahan untuk memudahkan pengurusan jenazah untuk
disembahyangkan

dahulu

sebelum

dikebumikan

serta

memudahkan mereka untuk menziarahi simati; dan

Jenazah diwajibkan mengadap ke Kiblat atau Kaabah (arah


kedudukan mengadap Kiblat ialah 292030'). Bagi tujuan ini,
tanah yang rata adalah paling sesuai.

Tanah Perkuburan Cina


Penganut 'ancestor worship' mengambilkira adat Feng shui. Bagi
adat ini parameter-parameter adalah seperti berikut:

Bentuk mukabumi yang landai di lereng-lereng bukit, tanpa


bukit-bukit kecil, batu kecil, batu besar atau bentuk- bentuk
buatan manusia seperti empangan; dan

Kewujudan badan-badan yang mengandungi air dihadapan


kubur-kubur

melambangkan

kekayaan

dan

kemewahan

kepada kedua-dua pihak yang hidup dan yang mati.


Tanah Perkuburan Hindu
Kaum Hindu lebih mementingkan kepada pembakaran mayat dan
tidak ada apa-apa faktor fizikal khas yang perlu dipertimbangkan
untuk

perletakan

tanah

9-19-5

perkuburan

mereka.

Walau

Garis Panduan Perancangan

bagaimanapun,

tanah

yang

rata

adalah

sesuai

untuk

memudahkan pengurusan mayat.


Tanah Perkuburan Kristian
Taburan tanah perkuburan untuk orang-orang Kristian juga tidak
menekankan kepada apa-apa kriteria khas, selain tanah yang rata
adalah sesuai untuk memudahkan pengurusan mayat.
2.

Kesihatan Umum

Kubur baru hendaklah tidak digali kurang dari enam kaki dari
kubur

yang lama, dan tanah perkuburan tidak

boleh

digunakan semula sebelum 30 hingga 50 tahun mengikut


keadaan tanah, selepas pengkebumian terakhir;

Menyediakan zon pemisah di antara tanah perkuburan dan


punca-punca air untuk menjamin kesihatan umum.

Jarak di antara tanah perkuburan dan rumah kediaman yang


terdekat ialah sekurang-kurangnya 30 meter; dan

Jenis tanah yang paling sesuai ialah tanah terbuka jenis poros
yang akan memudahkan laluan air dan udara ke semua arah.
Tanah jenis ini membolehkan pereputan mayat dengan lebih
cepat jika dibandingkan dengan tanah-tanah yang lain;

3.

Topografi dan Struktur Tanah

Tanah perkuburan hendaklah sekurang-kurangnya berada


pada paras dua (2) meter (6 kaki 6 inci) di atas paras banjir
bagi tiap-tiap pusingan 100 tahun;

Jenis tanah yang paling sesuai ialah tanah terbuka jenis poros
yang akan memudahkan air dan udara ke semua arah. Tanah
jenis ini membolehkan pereputan mayat dengan lebih cepat
jika dibandingkan dengan tanah-tanah yang lain

9-19-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Tanah perkuburan tidak sesuai diletakkan di kawasan yang


mempunyai aras mata air yang tinggi. Paras air di dalam
tanah harus melebihi 2 meter di bawah permukaan bumi;

Tanah perkuburan tidak sesuai bagi kawasan-kawasan seperti


berikut;
i.

Kawasan-kawasan banjir dan tanah runtuh;

ii. Kawasan yang kerap diancam hakisan seperti sungai dan


laut;
iii. Tanah yang bercerun; dan
iv. Tanah paya dan jenis tanah liat.

Tanah perkuburan hendaklah jauh dari kawasan sungai,


saliran

atau

lain-lain

punca

air

kerana

ini

akan

mengakibatkan pengaliran air dari kawasan perkuburan ke


tempat-tempat tersebut.
4.

Kesesuaian Gunatanah

Tapak untuk tanah perkuburan tidak sesuai ditempatkan di


dalam kawasan perdagangan, pentadbiran atau di pusat-pusat
bandar, di mana harga tanahnya adalah tinggi. Ianya juga
tidak sesuai jika ditempatkan di kawasan lombong kerana
tanah begini adalah jenis tanah yang mudah mendap dan
banyak mengandungi air; dan

Tapak-tapak baru untuk tanah perkuburan sesuai jika


ditempatkan

di

pinggir-pinggir

kawasan

pembangunan,

berhampiran dengan rumah-rumah ibadat.


5.

Keperluan Ruang

Keperluan ruang tanah perkuburan untuk sesuatu kawasan


bergantung kepada saiz kubur, kadar kematian, pandangan
penduduk setempat terhadap pembakaran dan penggunaan
semula tanah perkuburan. Kubur orang-orang Islam boleh

9-19-7

Garis Panduan Perancangan

digunakan semula selepas 90 tahun pengkebumian terakhir


dibuat di atas kubur itu. (Sumber: Jabatan Agama Islam,
Selangor);

Bagi

memudahkan

pengiraan

keperluan

ruang

tanah

perkuburan bagi setiap 1,000 penduduk pada masa akan


datang, berikut dirumuskan satu formula secara am bagi
tujuan tersebut;
At= Pt x Dr / 1000 x 1 Ce/1000 x Sz di mana
t = Tahun unjuran
At = Kawasan tanah perkuburan pada masa t
Pt = Penduduk unjuran
Dr = Jarak antara kubur digunakan semula
Ce = Faktor pembakaran mayat
Sz = Purata saiz kubur

Purata keluasan untuk satu lot kubur ialah lebih kurang 8.36
meter persegi (dengan kawasan rezab landskap).

9.19.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Garis panduan khusus adalah merangkumi aspek-aspek berikut:
i) Susunatur tanah perkuburan Islam dan Bukan Islam
ii) Susunatur krematoria
iii) Susunatur dan reka bentuk taman peringatan

9-19-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.45: Susunatur Krematoria Moden

9-19-9

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.46: Pelan Konsep Tanah Perkuburan

Kawasan
Perkuburan Orang
Dewasa

Laluan Pejalan Kaki

Tempat
letak kereta

Kawasan Perkuburan
Kanak-kanak
(umur < 12tahun)

Kawasan
Perkuburan Bayi

9-19-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.20

GARIS

PANDUAN

PERANCANGAN

KEMUDAHAN

MASYARAKAT
Garis Panduan Perancangan Kemudahan Masyarakat
Bilangan

JBPD 19/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Tujuan
Latar Belakang
Prinsip Perancangan
Peranan Kemudahan Masyaraka
Kemudahan Kesihatan
5.1 Garis Panduan Umum
5.1.1 Perancangan Tapak
5.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
5.1.3 Rekabentuk dan Susunatur
5.1.4 Kemudahan Sokongan
5.2 Piawaian
5.2.1 Hospital
5.2.2 Klinik Kesihatan
5.2.3 Klinik Desa
Kemudahan Pendidikan
6.1 Garis Panduan Umum
6.1.1 Perancangan Tapak
6.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
6.1.3 Rekabentuk dan Susunatur
6.1.4 Sistem Perhubungan dan
Kemudahan Sokongan
6.2 Garis Panduan Khusus
6.2.1 Taman Didikan Kanak-Kanak
(Tadika)/Taska
6.2.2 Sekolah Rendah
6.2.3 Sekolah Menengah
6.2.4 Sekolah Sinar (Rekabentuk Sepadu)
Kemudahan Polis
7.1 Garis Panduan Umum
7.1.1 Perancangan Tapak
7.1.2
7.1.3

Keluasan dan Saiz Minimum Tapak


Rekabentuk dan Susunatur

9-20-1

Garis Panduan Perancangan

8.0

9.0

10.0

11.0

12.0

13.0
14.0
15.0

Kemudahan Bomba dan Penyelamat


8.1 Garis Panduan Umum
8.1.1 Perancangan Tapak
8.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
8.1.3 Rekabentuk dan Susunatur
8.2 Piawaian
Dewan Orang Ramai
9.1 Garis Panduan Umum
9.1.1 Perancangan Tapak
9.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
9.1.3 Rekabentuk dan Susunatur
9.2 Piawaian
9.2.1 Balai Raya
9.2.2 Dewan Orang Ramai
9.2.3 Dewan Serbaguna
Kemudahan dan Kebajikan
10.1 Garis Panduan Umum
10.1.1 Perancangan Tapak
10.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
10.1.3 Rekabentuk dan Susuatur
10.2 Garis Panduan Khusus
10.2.1 Pusat Aktiviti Kanak-Kanak
10.2.2 Pusat Harian Wargatua
10.2.3 Pusat Pemulihan Dalam Komuniti
10.3 Piawaian
Perpustakaan Awam
12.1 Garis Panduan Umum
11.1.1 Pearancangan Tapak
11.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
11.1.3 Rekabentuk dan Susunatur
11.2 Piawaian
Kemudahan Perkhidmatan Pos
12.1 Garis Panduan Umum
12.1.1 Perancangan Tapak
12.1.2 Keluasan dan Saiz Minimum Tapak
12.1.3 Susunatur dan Rekabentuk
12.2 Piawaian
Garis Panduan dan Perancangan Tempat Ibadat
Islam
(Rujuk Piawaian Perancangan Jpbd 7/97)
Garis Panduan Perancangan Tanah Perkuburan
Islam dan Bukan Islam
(Rujuk Piawaian Perancangan Jpbd 17/97)
Garis Panduan dan Perancangan Tanah Lapang
dan Rekreasi
(Rujuk Piawaian Perancangan Jpbd 21/97)

16.0 Garis Panduan Perancangan Tempat Ibadat Bukan Islam

9-20-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Kemudahan masyarakat merupakan salah satu elemen penting di


dalam proses perancangan dan pembangunan negara. Penyediaan
kemudahan yang mencukupi dari segi kuantiti dan kualiti adalah perlu
kerana ianya bukan sahaja menggambarkan perubahan permintaan
tetapi juga sebagai petunjuk pembangunan dan taraf hidup sesuatu
masyarakat. Oleh itu penyediaan kemudahan dan perkhidmatan
masyarakat tidak harus dianggap ringan kerana penyediaan yang kurang
memuaskan

boleh memberi kesan negatif kepada masyarakat secara

keseluruhannya. Di samping itu, penyediaan dan penawaran yang


memuaskan bukan sahaja dikira dari segi bilangannya berasaskan
jumlah penduduk tetapi juga dari segi tapak, taburan yang seimbang dan
kualiti perkhidmatan serta kesesuaiannya dengan masyarakat setempat.
Ini akan dapat memastikan setiap lapisan masyarakat boleh menikmati
kemudahan yang disediakan.
Maka, garis panduan ini disediakan bertujuan untuk membantu
Pihak Berkuasa Negeri, pihak berkuasa tempatan, dan agensi-agensi
pelaksana menyediakan kemudahan masyarakat yang cukup dalam
merancang sesuatu kawasan pembangunan. Garis panduan Perancangan
Kemudahan
kemudahan

Masyarakat
kesihatan,

ini

merangkumi

kemudahan

kemudahan

pendidikan,

berikut:

kemudahan

pos,

kemudahan polis, kemudahan perkhidmatan bomba dan penyelamat,


dewan orang ramai dan perpustakaan.
9.20.1 KEMUDAHAN KESIHATAN
Kemudahan kesihatan merangkumi Hospital, Klinik Kesihatan
dan Klinik Desa. Kemudahan ini disediakan mengikut hierarki di
peringkat negeri, daerah dan tempatan.

9-20-3

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.27: Piawaian Kemudahan Kesihatan

Bil

Jenis

Klinik Desa

2
3

Jumlah Penduduk

Keluasan
hektar/ekar

4000-5000

0.2 / 0.5

Klinik KesihatanJenis I, II dan III

15000-20000

2.0 / 5.0

Hospital:
750 katil
250 katil
100 katil
76 katil

2 katil / 1000
375000
375000
50000
38000

30.0 / 75.0
18.0 / 45.0
12.0 / 30.0
12.0 / 30.0

Klinik Pergigian

Tiap-tiap Klinik
Kesihatan

Institut Telemedic

Mengikut Keperluan

Hospital Rujukan
(Referral Hospital)

Mengikut Keperluan

9.20.2 KEMUDAHAN PENDIDIKAN


Kemudahan pendidikan merangkumi Taman Didikan Kanakkanak (Tadika), Sekolah Rendah, Sekolah Menengah,Sekolah Vokasional,
Teknik dan Institusi Pengajian Tinggi (IPT).

9-20-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jadual 9.28: Keperluan Keluasan Tapak Kemudahan Pendidikan

Keluasan Tapak
Bil

Jenis Sekolah

Tanah Rata
Hektar /
(ekar)

Berbukit Dan
Bercerun Landai
Hektar / (ekar)

2-3 (5-8)

3-4 ( 8-10)

Sekolah Rendah

Sekolah Menengah

3 - 4.8 (8-12)

4-6 ( 10-15)

Sekolah Rendah /
Menengah ( Berkongsi)

4-5 (10-13)

6-8 (16-20)

Sekolah Menengah
Teknik

8-10 (20-25)

10-14 (25-35)

Sekolah Menengah
Berasrama Penuh

14-16 ( 35-40)

40-48 (100-120)

Politeknik/ Maktab
Perguruan

32-40 (80-100)

40-48 (100-120)

Jadual 9.29: Piawaian Kemudahan Pendidikan

Jenis-jenis
Kemudahan
Pendidikan

Piawaian
Penduduk

Keluasan
Kawasan

Jarak/ Masa
Perjalanan

Saiz
Maksima

Tadika /
Taska

2500
penduduk

740 meter
persegi
atau 8000
kaki
persegi

0.2 km - 4.0
km
1/8 - 1/2 batu
5 minit

60 murid
/ tadika

1 petak / 3
kakitangan

4 kelas

1 petak / 10
pelajar

2.0 - 4.0
hektar
atau 5 -10
ekar

0.4km - 0.8km 35
pelajar /
1/4 - 3/4 batu
kelas
10 minit

Sekolah
Rendah
( 12 B darjah)
Sekolah
Rendah
( 24 B darjah)

3000
penduduk
6000
penduduk
7500
penduduk

9-20-5

Tempat
Letak
Kenderaan

1 petak / 20
kakitangan
1 petak / 20
kakitangan

Garis Panduan Perancangan

Jenis-jenis
Kemudahan
Pendidikan

Piawaian
Penduduk

Keluasan
Kawasan

Jarak/ Masa
Perjalanan

Saiz
Maksima

> 9000
penduduk

3.0 - 6.0
hektar
atau 5 - 10
ekar

0.8km - 1.6
km

35
pelajar /
kelas

Tempat
Letak
Kenderaan

Sekolah
Rendah
( 30 B darjah)
Sekolah
Menengah
Sekolah
Menengah
Agama
Sekolah
Menengah
Swasta
Sekolah
Menengah
Teknik
Sekolah
Menengah
Vokasional

1 sekolah
bagi 2 atau
3 unit
kejiranan

Peringkat
Daerah /
Negeri

Sekolah
Menengah
Berasrama
Penuh /
Sekolah
Menengah
Kebangsaan
Agama
Kolej and
Institut
pengajian
Tinggi /
Politeknik

3/4 - 1 batu
20 minit

8.0 -6.0
hektar
atau 20 35 ekar

Mempunyai
Pengangkutan Awam

8.0 - 4.0
hektar
atau 20
ekar - 100
ekar.

1 petak / 20
pelajar
1 petak
motosikal /
10 pelajar

35
pelajar /
kelas

1 petak / 2
kakitangan
1 petak / 20
pelajar
1 petak
motosikal /
10 pelajar

14.0 - 18.0
hektar
atau 35 45 ekar

Peringkat
Wilayah
Persekutuan

1 petak / 2
kakitangan

Mempunyai
Pengangkutan Awam
(LRT/MRT/
ERL)
30 minit - 1
jam

9-20-6

35 - 60
pelajar /
kelas

1 petak / 2
kakitangan
1 petak / 20
pelajar
1 petak
motosikal / 5
pelajar dan
10% dari
jumlah untuk
pelawat.

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.20.3 KEMUDAHAN POLIS


Kemudahan Perkhidmatan Polis merupakan salah satu dari
kemudahan keselamatan yang penting yang disalurkan melalui ibu
pejabat kontigen, ibu pejabat polis daerah, balai polis bandar dan pondok
polis.
Jadual 9.30: Piawaian Kemudahan Polis

Bil

Jenis

Keluasan
Kawasan

Penduduk Tadahan

(hektar / ekar)
1

Ibu Pejabat Polis


Kontigen

Diperlukan bagi setiap


Ibu Negeri

15 - 20 hektar / 6.8
ekar

Ibu Pejabat Polis


Daerah

Diperlukan bagi setiap


Daerah

4- 6 hektar / 10-15
ekar

Balai Polis Bandar

10000 - 15000

2-4 hektar / 5 - 10
ekar

Pondok Polis

5000 - 10000

0.8 hektar / 2 ekar

9.20.4 KEMUDAHAN BOMBA DAN PENYELAMAT


Penyediaan perkhidmatan bomba di peringkat negeri dan daerah
disalurkan melalui balai-balai bomba 3 bay dan 2 bay. Perkhidmatan
yang disediakan ialah khidmat kebombaan dan penyelamat kepada
masyarakat.

9-20-7

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.31: Piawaian Kemudahan Bomba dan Penyelamat


Kelas Risiko
KELAS 'A'
Risiko Amat
Tinggi

Kriteria Perancangan

Kategori Balai

Penduduk melebihi 750,000; Satu balai 3 petak (bay),


Risiko 'high rise' dan 'high
dengan 6 atau lebih
risk' / Norma masa yang
keluaran jentera.
ideal tidak melebihi 7 minit.
10 buah atau lebih balai 3
petak (bay) sebagai balai
cawangan dengan keluaran
2 atau lebih jentera.

KELAS 'B'
Risiko Tinggi

Kepadatan penduduk
melebihi 500,000 orang.
Keluaran jentera perlu
sampai dalam masa tidak
lebih 10 minit; bandarbandar yang industri
bersaiz sederhana dan
bandar yang mempunyai
industri bersaiz besar.

Satu balai 3 petak (bay),


dengan 6 keluaran jentera.

KELAS 'C'
Risiko
Sederhana

Kepadatan penduduk
melebihi 200,000 orang.
Kebanyakan bangunan 'low
rise'. Tidak melebihi 5
tingkat. Keluaran jentera
harus sampai dalam masa
tidak lebih 15 minit.

Dua atau lebih balai petak,


dengan 2 keluaran jentera
bagi setiap balai

KELAS 'D'
Risiko Amat
Rendah

Kepadatan penduduk
kurang 200,000 orang.
Keluaran jentera harus
sampai dalam masa tidak
lebih 20 minit.

Sekurang-kurangnya
sebuah balai 2 petak
dengan 2 keluaran jentera.
Keperluan Balai Bomba
juga bergantung kepada
balai terdekat yang sedia
ada. Jika balai terdekat
akan mengambil masa
melebihi 20 minit, mungkin
2 atau 3 buah balai
diperlukan.

9-20-8

5 buah atau lebih balai 2


petak sebagai balai
cawangan dengan keluaran
2 atau lebih jentera

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.20.5 DEWAN ORANG RAMAI


Penyediaan dewan orang ramai adalah berdasarkan kepada
fungsi, kepadatan penduduk dan jarak lingkungan kemudahan ini.
Terdapat 3 jenis dewan orang ramai (umum) iaitu balai raya, dewan
orang ramai dan dewan serbaguna. Balairaya didapati di kawasan luar
bandar manakala Dewan Orang Ramai dan Dewan Serbaguna didapati di
kawasan bandar.

Jadual 9.32: Piawaian untuk Balairaya, Dewan Orang Ramai dan


Dewan Serbaguna.
Jenis

Keluasan Minimum Tapak

Kawasan
Tadahan

Saiz Lot

Saiz Bangunan

Balairaya

200 - 1000 orang


(perkampungan),
1000-3000
(bandar)

0.1 hektar - 0.4


hektar ( 0.2 ekar 1.0 ekar)

74.0 meter
persegi (800 kaki
persegi)

Dewan
Orang
Ramai

3000 - 10000

0.1 hektar - 0.6


hektar ( 0.25 - 1.5
ekar)

185 - 1850 meter


persegi (200020000 kaki
persegi)

Dewan
Serbaguna

Minimum 10000
orang

0.1 hektar - 0.8


hektar

Minimum 315
meter persegi
(3400 kaki
persegi)

9-20-9

Garis Panduan Perancangan

9.20.6 KEMUDAHAN KEBAJIKAN


Kemudahan kebajikan bertujuan memberi penjagaan, pelindungan
dan pemulihan serta menjamin kumpulan tertentu seperti kanak-kanak,
remaja,

golongan

kurang

upaya,

wargatua

dan

keluarga

yang

menghadapi masalah dan mangsa kegawatan sosial. Garis panduan


khusus, piawaian dan komponen garis panduan ini meliputi pusat aktiviti
kanak-kanak, pusat harian warga tua dan pusat pemulihan dalam
komuniti bagi orang kurang upaya.

Jadual 9.33: Piawaian Kemudahan Kebajikan


Ukuran
Minimum
Keseluruhan

Komponen
a.

Pusat Aktiviti Kanak-kanak (PAK)


( 30 kanak-kanak)
i. Ruang Aktiviti ( 305 meter
persegi seorang)
ii. Bilik Bacaan
iii. Bilik Rehat / Riadah
iv. Pejabat ( 5 orang) dan Stor
v. Bilik Serbaguna
vi. Bilik Sembahyang
vii. Dapur
viii. Tandas(2)
ix. Padang Permainan / Riadah;
dan
x. Tempat Letak Kereta

9-20-10

Keluasan
0.2 hektar

105 meter persegi


49 meter persegi
49 meter persegi
49 meter persegi
100 meter persegi
36 meter persegi
9 meter persegi
9 meter persegi
100 meter persegi
( yang
bersesuaian)

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Ukuran
Minimum
Keseluruhan

Komponen
b.

c.

Pusat Harian Wargatua ( 30


Wargatua)
i. Ruang Aktiviti ( 30. Meter
persegi seorang)
ii. Bilik Bacaan
iii. Bilik Rehat / Riadah
iv. Pejabat ( 5 orang) dan Stor
v. Bilik Bacaan
vi. Bilik Sembahyang (2)
vii. Dapur dan Dewan Makan
viii. Tandas (2)
ix. Padang Permainan / Riadah ;
x. Tempat Letak Kereta
Pusat Pemulihan Dalam Komuniti
( 30 Orang Kurang Upaya)
i. Ruang Aktiviti ( 30. Meter
persegi seorang)
ii. Bilik Bacaan
iii. Bilik Rehat / Riadah
iv. Pejabat ( 5 orang) dan Stor
v. Bilik Bacaan
vi. Bilik Sembahyang (2)
vii. Dapor dan Dewan Makan
viii. Tandas (2)
ix. Padang Permainan / Riadah ;
x. Tempat Letak Kereta

90 meter persegi
49 meter persegi
49 meter persegi
100 meter persegi
36 meter persegi
75 meter persegi
9 meter persegi
100 meter persegi
(yang bersesuaian)

Keluasan
0.3 hektar
hingga 0.5
hektar

0.25 hektar
90 meter persegi
49 meter persegi
100 meter persegi
36 meter persegi
9 meter persegi
9 meter persegi
100 meter persegi
( yang
bersesuaian)

9.20.7 PERPUSTAKAAN AWAM


Perancangan tapak perpustakaan awam adalah berdasarkan
kepada bilangan penduduk sesuatu kawasan, hierarki dan fungsi
perpustakaan yang akan disediakan (berdasarkan Standard Ruang lantai
Perpustakaan awam oleh Perpustakaan Negara Malaysia 1997) seperti
berikut:

9-20-11

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.34: Piawaian Ruang Lantai Perpustakaan Awam


Model Perpustakaan

Jumlah Penduduk

Perpustakaan Negeri

400 000 atas

Perpustakaan Metropolitan

200 000 - 400 000

Perpustakaan Wilayah

100 000 - 200 000

Perpustakaan Cawangan A

50 000 - 100 000

Perpustakaan Cawangan B

10 000 - 50 000

Perpustakaan Pekan A

7 000 - 10 000

Perpustakaan Pekan B

5 000 - 7 000

Perpustakaan Desa A

3 000 - 5 000

Perpustakaan Desa B

2 000 - 3000

Perpustakaan Desa C

Kurang dari 2 000

9.20.8 KEMUDAHAN PERKHIDMATAN POS


Di antara perkhidmatan pos, perkhidmatan kaunter atau lebih
dikenali sebagai Pejabat Pos, adalah perkhidmatan yang berkait rapat
dengan orang ramai. Garis panduan ini akan merangkumi hanya
perkhidmatan kaunter (Pejabat Pos) Piawaian Kemudahan pejabat pos
adalah seperti di bawah:

9-20-12

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jadual 9.35: Piawaian Kemudahan Perkhidmatan Pos


Bil

Jenis /
Klasifikasi

Kawasan Tadahan /
Penduduk

Keluasan
(Ekar)

Pejabat Pos Besar

1 Pejabat Pos Besar bagi


setiap negeri

1.0 hektar / 2.5


ekar

Pejabat Pos

Melebihi 15 000 penduduk


bagi setiap pusat
pertumbuhan

0.3 hektar / 0.75


ekar

Rajah 9.47: Jarak Perletakan Kemudahan Awam

9-20-13

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.21

GARIS PANDUAN PERANCANGAN LALUAN KEMUDAHAN


UTILITI
Garis Panduan Perancangan Laluan Kemudahan Utiliti

Bilangan

JBPD 20/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0
7.0

Tujuan
Latar Belakang
Definisi Laluan Kemudahan Utiliti
Sistem Perancangan Bandar Sedia Ada
Dasar Perancangan Laluan Kemudahan
Utiliti(Service Protocol)
Prinsip-prinsip Perancangan
Garis Panduan Perancangan dan Pelaksanaan
7.1
Jaringan dan Penempatan
7.2
Rekabentuk
7.3
Pelaksanaan, Pengawalan dan
Penyelenggaraan

9-21-1

Garis Panduan Perancangan

Demi

mencegah

kejadian

kontraktor-kontraktor

jalan

yang

merosakkan kemudahan-kemudahan utiliti di dalam rezab jalan, dan


memudahkan kerja-kerja pembinaan dan penyelenggaraan kemudahan
utiliti, satu sistem perancangan yang bersepadu dalam menentukan
laluan-laluan yang penting untuk menempatkan kemudahan-kemudahan
utiliti adalah diperlukan. Oleh itu, garis panduan ini disediakan bagi
membantu pihak berkuasa tempatan, Jabatan Kerja Raya, Syarikat
Telekom,

pemaju

dan

pihak-pihak

lain

yang

berkaitan

dalam

menentukan rezab-rezab, rangkaian dan reka bentuk bagi laluan


kemudahan utiliti untuk kabel elektrik, telekom, paip-paip air, gas,
laluan perparitan, saliran, pembetungan dan penempatan talian lampu
awam,

pondok-pondok

telefon

dan

sebagainya

bagi

kawasan

pembangunan baru. Perlaksanaan service protocol ini akan melibatkan


kos penguatkuasaan yang tinggi bagi pemaju pembangunan. Oleh
demikian, suatu skim pembiayaan infrastruktur perlu difokuskan
sebelum ia dapat dilaksanakan sepenuhnya.
Laluan Kemudahan Utiliti (service protocol) bermaksud ruang
untuk laluan kemudahan utiliti seperti kabel elektrik, telekom, paip-paip
air, gas, laluan perparitan, saliran, pembentungan dan petempatan bagi
talian lampu awam, pondok-pondok telefon dan sebagainya. Ruang ini
tidak termasuk ruang-ruang untuk lain-lain aktiviti seperti jaluran
landskap, laluan siarkaki, laluan motorsikal dan laluan berturap
(carriage way) untuk kenderaan. Laluan-laluan ini terletak selari antara
satu dengan lain.

9-21-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.21.1 SISTEM PERANCANGAN BANDAR SEDIA ADA


1. Rancangan
Tempatan:

Manual Penyediaan Rancangan Tempatan": bahagian


II Bentuk Isi Kandungan Rancangan Tempatan Para
9.7, manual ini menetapkan beberapa output seperti:
Pembentukan
Cadangan
Aspek-aspek
Pembangunan Infrastruktur dan Utiliti:
- Pelan
cadangan
pembangunan
sistem
pembentungan dan rawatannya.
- Pelan rangkaian dan sistem saliran termasuk
kawasan tadahan perkhidmatan yang dicadangkan.
- Pelan cadangan sistem jaringan bekalan elektrik,
kabel perkhidmatan, dan
- Pelan cadangan jaringan jalan, heirarki jalan.
Pelan Subjek: Jaringan Utiliti:
Menunjukkan
secara
terperinci
laluan-laluan
kemudahan utiliti dari laluan utama hingga ke tapaktapak pembangunan individu.

2. Garis
Panduan
Penyediaan
Laporan
Cadangan
Pemajuan:

Seksyen 8 Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976


(Pindaan 1995) (Akta A933) telah memasukkan
peruntukan berikut:

3. Garis
Panduan
Sedia ada
Bagi
Kawasan
Pembangunan
Baru:

Planning and Design Guidelines for Urban Roads


and Paths in Pahang Tenggara- Technical Series
No.1

A Guide on Geometric design of Roads- Arahan


Teknik (JALAN) 8/86 oleh Cawangan Jalan,
Jabatan Kerja Raya (JKR)

Urban Drainage Design Standards for Peninsular


Malaysia oleh Jabatan Pengairan dan Saliran (JPS)

Konsep Bistari/ Common Trenching

Konsep Common Service Tunnel dan Multi-Cell


Tunnel

21A (1) Sebagai tambahan kepada dokumen dan


pelan-pelan yang dikehendaki supaya disampaikan di
bawah seksyen 21(1) untuk kebenaran merancang,
pemohon hendaklah menyampaikan suatu laporan
cadangan pemajuan.

9-21-3

Garis Panduan Perancangan

9.21.2 GARIS PANDUAN PERANCANGAN DAN PELAKSANAAN


Jaringan dan Penempatan.
1. Penempatan kemudahan utiliti hendaklah dalam dan menjadi
sebahagian dari laluan awam tetapi mempunyai hak laluan yang
khusus berasingan;
2. Mematuhi garis panduan di bawah Akta Perancangan Bandar dan
Desa 1976 (Akta 172) dan (Pindaan 1995 Akta A933) dan selaras
dengan Arahan Teknik (Jalan) 8/86 dari segi keluasan rezab dan
kedudukan kemudahan utiliti;
3. Setiap cadangan pewujudan rezab-rezab jalan, siarkaki, koridor
lanskap,

zon

penampan

atau

mana-mana

rezab

khas

perlu

mengenepikan ruang bagi laluan kemudahan awam;


4. Penentuan jaringan atau alignment hendaklah ekonomik, praktikal
dan memenuhi kehendak-kehendak pengekalan alam semulajadi
sama ada dari segi pengurangan pemotongan tanah, pengekalan
topografi, pengelakan pemotongan pokok-pokok;
5. Laluan bagi paip air dan pembentungan bolehlah diletakkan dalam
laluan atau di bawah laluan yang disedia untuk siarkaki, laluan
motosikal dan letak kereta;
6. Penempatan hendaklah sesuai dari segi perletakan agar mudah
diselenggara dan mengambilkira aspek-aspek geologi dan geoteknikal
kawasan.
Rekabentuk
1. Lebar minima laluan kemudahan utiliti perlu cukup dengan
kelebaran tidak kurang dari 3 meter dan selaras dengan lebar
minimum rezab jalan.

9-21-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

2. Rangkaian utiliti mengikut konsep bistari seperti kabel elektrik,


telekomunikasi, air perparitan dan paip pembetungan di mana
melalui salur di bawah tanah secara sistematik (Rajah 9.48).
3. Menempatkan kemudahan-kemudahan samada di kiri atau kanan
carriageway atau parit adalah bergantung kepada kelebaran rezab
jalan dari 20 meter hingga 60 meter (Rajah 9.49).
4. Rizab jalan bagi kawasan perumahan dalam pembangunan bersepadu
dan self-contained adalah digalakkan supaya kelebaran minimum
jalan ialah 20 meter (66 kaki). Rezab jalan yang dimaksudkan adalah
jalan U1, U1a bagi kawasan bandar.
5. Utiliti seperti paip air dan pembentungan hendaklah diletakkan
berasingan sama ada di bawah laluan pejalan kaki. Laluan motosikal
atau mana-mana path pavement, manakala parit/longkang di tepi
bahagian siarkaki atau ruang lanskap. Saluran elektrik perlulah
diletakkan berjauhan dengan paip gas.
Pelaksanaan, Pengawalan dan Penyelenggaran
1. Perlu mematuhi Rancangan Pemajuan dan pelan susunatur yang
diperlukan

dalam

Laporan

Cadangan

Pemajuan

hendaklah

mengandungi butir-butir laluan kemudahan utiliti sediada dan


cadangan serta analisis kesesuaiannya.
2. Setiap

agensi

hendaklah

meningkatkan

penggunaan

teknologi

elektronik dan pengkomputeran serta menyediakan sistem pangkalan


data dan pusat pengumpulan berkomputer dalam pengurusan
perancangan, pembinaan dan penyelenggaraan kemudahan utiliti.
3. Laluan kemudahan utiliti (service protocol) ini hendaklah diletakkan
di bawah pengawasan dan pengawalan pihak berkuasa tempatan
untuk memudahkan penyelarasan sama seperti rezab-rezab jalan
kecuali laluan yang telah dikhususkan atau telah ditentukan
diletakkan di bawah sesuatu agensi pelaksana atau badan korporat.
4. Penyelenggaraan yang bersistematik perlulah diamalkan dan selalu
dikawalselia dengan tersusun, berterusan dan mengikut jadual serta

9-21-5

Garis Panduan Perancangan

selaras dengan Guidelines for Roadway Excavation for Service dan


Arahan Teknik (Jalan) 4/85 Application for the Installation of Public
Utilities Services Within the Road Reserve.
5. Apa jua bentuk bangunan tidaklah dibenarkan dibina dalam laluan
kemudahan utiliti kecuali binaan-binaan untuk kemudahan awam
tertakluk kepada kebenaran dari pihak berkuasa tempatan diperolehi.
6. Pelarasan, pengesanan dan penguatkuasaan hendaklah selalu diberi
perhatian

serius

oleh

semua

pihak

yang

terlibat

dengan

pembangunan dan pemajuan sesuatu kawasan terutamanya pihak


berkuasa tempatan.

Rajah 9.48: Gambaran 'Common Service Tunnel'


CONCRETE SHELL
LIGHTINGS

TELECOMMUNICATION
DUCT (OPTIC FIBRE,
COPPER/COAXIALS)

PARTITION
ELECTRIC POWER
INDUSTRIAL
GAS 02 N2

HIGH TENSION
SUPPLY
LOW TENSION
SUPPLY

THERMAL GAS
(LPG, LNG) GAS
SEWERAGE LINE
WATER SUPPLY

9-21-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Rajah 9.49: Piawaian Jalan Kawasan Luar Bandar

R.O.W

15.0m
3.0m

1.5m

Laluan
Laluan
sikal
Kemudahan
Utiliti
(Service Protokol)

2.5m

2.5m

Lanskap

3.0m

Rezab Parit

3.25m
Permukaan
Jalan

Bahu Jalan

2D PIAWAIAN JALAN R4

20.0m

R.O.W
3.0m

1.5m

2.5m

3.0m

R.O.W
3.0m

2.5m

1.5m

3.0m

Bahu Jalan
Laluan
Laluan
Bahu Jalan
Kemudahan Longkang
Permukaan Jalan
Kemudahan
Longkang
Utiliti
Utiliti
(Service Protokol)
(Service
2E PIAWAIAN JALAN R3
/Lanskap
Protokol)
/Lanskap

20 .0 m
R.O.W

R.O.W
3.0m

1.5m

Laluan
Kemudahan
Rezab
Utiliti
Parit
(Service
Protokol)
Landskap

2.0m

2.75m

2.75m

2.0m

1.5m

3.0m

Laluan
Kemudahan
Permukaan Jalan
Bahu
Rezab
Utiliti
Jalan
Bahu Parit
(Service
Jalan
Protokol)
/Landskap
2F PIAWAIAN JALAN R2

9-21-7

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.22

GARIS PANDUAN PERANCANGAN TANAH LAPANG DAN


REKREASI
Garis Panduan Perancangan Kawasan Lapang dan Rekreasi

Bilangan

JBPD 21/97

Tarikh Keluaran

1997

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

Tujuan
Latar Belakang
Dasar Pelaksanaan Perancangan Tanah Lapang dan
Rekreasi
Prinsip-prinsip Perancangan
Garis Panduan Umum
5.1
Perancangan Tapak
5.2
Komponen Tanah Lapang dan Rekreasi
5.3
Saiz Minimum Tanah Lapang dan Rekreasi
5.4
Aktiviti dan Kemudahan Sokongan
5.5
Lanskap
5.6
Kemudahan Awam
5.7
Rangkaian Laluan Pejalan Kaki
5.8
Kiosk, Kedai dan Gerai
Garis Panduan Khusus
6.1
Lot Permainan
6.2
Padang Permainan
6.3
Padang Kejiranan
6.4
Taman Tempatan
6.5
Taman Bandaran
6.6
Taman Wilayah
6.7
Taman Nasional
6.8
Kemudahan Untuk Orang Tua dan
Golongan Kurang Upaya

9-22-1

Garis Panduan Perancangan

Isu Tanah Lapang dan Rekreasi Awam sering dibangkitkan


antaranya ialah perletakannya yang tidak sesuai, saiz yang tidak
berfungsi dan dasar yang tidak konsisten. Ini berlaku kerana tiada garis
panduan dan piawaian yang lengkap untuk memandu keperluan
perancangan tanah lapang untuk tujuan rekreasi. Garis panduan yang
disediakan ini boleh membantu pihak yang terlibat di dalam merancang
dan menyediakan kemudahan rekreasi dengan menyediakan dasar yang
seragam, pelaksanaan piawaian perancangan yang lebih rasional dan
dapat mencapai matlamat penyediaan tanah lapang dan rekreasi sebagai
tempat riadah yang lebih bermakna serta mampu memberi manfaat
kepada masyarakat setempat. Garis panduan ini menyediakan panduan
yang lengkap iaitu meliputi perancangan tapak, komponen tanah lapang
dan rekreasi, saiz minima tanah lapang dan rekreasi, aktiviti dan
kemudahan sokongan, lanskap, kemudahan awam, rangkaian laluan
pejalan kaki serta kiosk, kedai dan gerai.
Tanah lapang sebagaimana yang ditakrif oleh Akta Perancangan
Bandar dan Desa (Pindaan) 1995, Akta A933 dalam Seksyen 2 (f) adalah
sebagai mana-mana tanah samada yang dikepong atau tidak yang dikhas
atau direzabkan untuk dikhaskan keseluruhannya atau sebahagiannya
sebagai suatu taman bunga awam, taman awam, padang sukan dan
rekreasi awam, tempat makan angin, tempat jalan kaki awam atau
sebagai suatu tempat awam.
Tanah lapang dan rekreasi adalah saling berkaitan. Tanah lapang
adalah merupakan suatu ruang atau tapak yang dikhaskan untuk tujuan
seperti yang telah ditetapkan oleh akta. Manakala rekreasi pula adalah
merupakan aktiviti yang dijalankan di atas mana-mana tanah lapang.
Tanah lapang dan rekreasi adalah merupakan satu kawasan awam yang
digunakan untuk tujuan riadah yang tidak dikenakan sebarang bayaran
masuk.

9-22-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Berdasarkan kepada takrifan ini tanah lapang digunakan untuk


tujuan Taman Bunga awam, Taman Awam, Padang Sukan dan Rekreasi
Awam, Tempat Makan Angin, Tempat Jalan Kaki Awam dan Tempat
Awam.

9.22.1 GARIS PANDUAN UMUM


A.

Perancangan Tapak

i.

Memaksimumkan kelebihan alam semulajadi seperti badan


air, bekas lombong, saliran, bukit bukau dan kehijauan
dalam merekabentuk imej kawasan taman;

ii.

Memperuntukkan ruang dengan keluasan yang sesuai


dengan fungsi, mencukupi dan mampu untuk menampung
keperluan masakini dan akan datang;

iii.

Membangun dan mewujudkan sistem taman dalam bandar


yang seimbang serta berkualiti;

iv.

Menyediakan tanah lapang dan rekreasi dalam jarak


berjalan kaki di dalam setiap unit kejiranan.

v.

Mengekalkan

persekitaran

serta

ekologinya

dalam

perancangan tapak yang merangkumi tujuh (7) hierarki


tanah lapang dan rekreasi, iaitu;

vi.

Lot Permainan

Padang Permainan
Padang Kejiranan
Taman Tempatan

Taman
Bandaran
Taman Wilayah
Taman Nasional

Tapak yang dicadangkan hendaklah mempunyai sistem


saliran yang baik dan bukan kawasan yang berpaya;

vii.

Tapak yang dicadangkan juga hendaklah rata dan yang


berkecerunan kurang daripada sembilan (9) darjah. Ini
adalah bagi menjimatkan kos dan memudahkan kerja
tanah kerana tapak perlu diratakan pada kecerunan

9-22-3

Garis Panduan Perancangan

kurang daripada empat (4) darjah untuk tujuan aktiviti


sukan dan rekreasi;
viii.

Taburan tanah lapang dan rekreasi adalah seperti berikut:

Tidak kurang daripada 50 peratus daripada tanah


lapang dan rekreasi hendaklah dikelompokkan di tapak
yang sesuai dan strategik di tengah-tengah tapak
pembangunan. Manakala selebihnya diagih-agihkan
mengikut kepadatan penduduk dan keluasan setiap zon
dalam tapak pembangunan ; dan

Jika 50 peratus daripada rezab tanah lapang dan


rekreasi yang dikelompokkan berkeluasan dua (2)
hektar (5.0 ekar) atau lebih, maka 20 peratus daripada
jumlah keluasan hendaklah dikhaskan untuk aktiviti
RAKAN MUDA.

B.

Komponen Tanah lapang dan Rekreasi

i.

Tanah lapang pelbagai guna perlu disediakan di setiap


pusat kejiranan, khususnya untuk aktiviti-aktiviti seperti
padang permainan kanak-kanak, pasar tani dan keperluankeperluan masyarakat yang lain;

ii.

Tanah lapang sebagai kawasan hijau disediakan di lokasi


yang

sesuai

untuk

pelbagai

tujuan

seperti

jaluran

penampan dan skrin visual; dan


iii.

Tanah lapang yang berfungsi disediakan untuk aktivitiaktiviti riadah,

C.

Keperluan Minimum Tanah Lapang dan Rekreasi

i.

Kegunaan

tanah

lapang

dan

rekreasi

yang

boleh

diambilkira sebagai Perkiraan 100 peratus tanah lapang


mengikut Akta Perancangan Bandar dan Desa (Pindaan),
1995 Akta A933 ialah:

9-22-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

ii.

Taman Bunga Awam;

Taman Awam;

Padang Sukan dan Rekreasi Awam; dan

Tempat Makan Angin

Perkiraan 30 peratus tanah lapang dan rekreasi dalam


suatu pembangunan adalah bagi beberapa jenis rezab atau
tanah lapang di bawah kategori berikut:

Tempat jalan kaki awam


dan laluan basikal

Zon penampan

Tempat awam - Rezab


kemudahan awam dan
sosial;

Rizab rentasan elektrik


dan rezab Tapak
Pencawang Elektrik;
Kolam oksidasi dan loji
rawatan kumbahan

Rezab Kerajaan

Rezab tangki air; dan

Rezab sungai, parit dan


pantai

Rezab laluan paip gas

Simpanan kolam
takungan;

iii. Saiz minimum sesuatu tanah lapang dan rekreasi hendaklah


tidak kurang daripada 0.2 hektar (0.5 ekar). Saiz minimum ini
ditetapkan bagi membolehkan kemudahan-kemudahan berikut
disediakan;

Kemudahan-kemudahan rekreasi untuk kanak-kanak;

Kemudahan tempat duduk dan berehat untuk orang


dewasa; dan

iv.

Kawasan untuk tujuan lanskap.


Bentuk tanah lapang dan rekreasi ini hendaklah sebolehbolehnya berbentuk segi empat. Bentuk bujur dan tiga segi
tidak digalakkan.

9-22-5

Garis Panduan Perancangan

D.

Aktiviti dan Kemudahan Sokongan

i.

Aktiviti dan kemudahan sokongan tanah lapang dan


rekreasi mestilah mengambilkira kemudahan-kemudahan
dan peluang berekreasi bagi golongan berpendapatan
rendah dan golongan kurang berupaya.

ii.

Mengenalpasti dan menyediakan mekanisma yang sesuai


untuk pengawasan kawasan sensitif serta kawasan ekologi
seperti wetlands, tanah-tanah tinggi dan tanah curam;

iii.

Tanah lapang dan rekreasi perlu memuatkan kemudahan


penyelidikan dan pembangunan yang komprehensif seperti
perpustakaan, pusat kajian, 'kiosk' maklumat, panduan
pembelajaran dan kesusasteraan; dan

iv.

Penerapan

teknologi

maklumat

sebagai

pendekatan

pengurusan tanah lapang dan rekreasi yang cekap.


E.

Lanskap

i.

50 peratus daripada keluasan tapak dalam sesuatu plot


tanah lapang dan rekreasi hendaklah merupakan lanskap
jenis lembut (soft landscape); dan

ii.

'Plinth Area' bagi sesuatu plot tanah lapang dan rekreasi


hendaklah tidak melebihi 50 peratus.

F.

Kemudahan Awam

i.

Pembangunan tanah lapang dan rekreasi hendaklah


menyediakan

kemudahan

awam

untuk

para

pengunjungnya seperti tempat meletak kenderaan, tandas


awam, surau dan wakaf, telefon awam, tempat perhentian
bas dan teksi; dan

9-22-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

ii.

Penyediaan

kemudahan

awam

hendaklah

disediakan

mengikut tahap pembangunan masing-masing dengan


mengambil kira pembangunan persekitaran.
G.

Rangkaian Laluan Pejalan Kaki

i.

Pembangunan tanah lapang dan rekreasi hendaklah


menyediakan

rangkaian

Ialuan

pejalan

kaki

yang

mencukupi untuk kemudahan dan keselamatan pengguna


mengikut tahap pembangunan;
ii.

Rangkaian pejalan kaki hendaklah boleh menghubungkan


pengguna ke jalan raya; dan

iii.

Kelebaran laluan ini hendaklah mengikut kehendak dan


standard keselamatan yang ditetapkan.

H.

Kiosk, Kedai dan Gerai

Pembangunan tanah lapang dan rekreasi perlu mengambilkira


dan menyediakan tapak bagi kiosk, kedai dan gerai bagi
kemudahan pengguna mengikut tahap keperluannya.

9.22.2 GARIS PANDUAN KHUSUS


Garis panduan khusus adalah merangkumi perkara-perkara
berikut:
i.

Peruntukan tanah lapang dan rekreasi

ii.

Tanggungjawab penyeliaan

iii.

Eksesibiliti dan rekabentuk taman rekreasi

iv.

Perancangan tapak asas

v.

Lot permainan kanak-kanak

vi.

Kemudahan untuk golongan kurang upaya di taman


rekreasi

9-22-7

Garis Panduan Perancangan

Rajah 9.50: Perancangan Perletakan Kawasan Lapang

9-22-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.23

GARIS PANDUAN PERANCANGAN & PEMBANGUNAN


SEJAGAT
Garis Panduan Perancangan dan Pembangunan Sejagat

Bilangan

JBPD 22/97(edisi
kedua)

Tarikh Keluaran

1997 / 2000

Pengubahan

Dipinda pada tahun 2000

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia.

Kandungan

1.0

2.0

3.0

pertama),

JPBD

4/2000(edisi

Pendahuluan
1.1
Matlamat Perancangan dan
Pembangunan Sejagat
1.2
Tujuan Laporan
1.3
Latar Belakang
1.3.1 Dasar-dasar Pembangunan
Negara
1.3.2 Peranan Perancangan Fizikal
1.3.3 Isu-isu Semasa Perancangan
Fizikal
1.3.4 Doktrin Perancangan dan
Pembangunan Sejagat
Doktrin Perancangan dan Pembangunan
Sejagat
2.1
Konsep Doktrin Perancangan dan
Pembangunan Sejagat
2.1.1 Hubungan Manusia Dengan
Pencipta
2.1.2 Hubungan Manusia Dengan
Manusia
2.1.3 Hubungan Manusia Dengan
Alam Sekitar
2.2
Falsafah Perancangan Dalam
Pelaksanaan Doktrin Perancangan dan
Pembangunan Sejagat
2.2.1 Ciri-ciri Falsafah Doktrin
Perancangan dan Pembangunan
Sejagat
Prinsip-Prinsip Perancangan dan
Pembangunan Sejagat
3.1
Hubungan Manusia Dengan Pencipta

9-23-1

Garis Panduan Perancangan

3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
3.1.5

4.0

5.0

Adil
Ihsan
Amanah dan Berwibawa
Perpaduan
Menghormati
Ilmu
dan
Mengingati Pencipta
3.2
Hubungan Manusia dengan Manusia
3.2.1 Menghormati Kesendirian dan
Pembahagian Ruang
3.2.2 Nilai Menggalakkan Pertemuan
dan Perkenalan
3.2.3 Keamanan dan Keselamatan
3.2.4 Menghindari Dari Penyakit
Orang Lain dan Menghormati
Hak Orang Lain
3.2.5 Kerjasama,
Prihatin
dan
Hormat-menghormati
3.2.6 Perundingan
3.3
Hubungan Manusia dengan Alam
Sekitar
3.3.1 Kebersihan dan Keindahan
3.3.2 Pemeliharaan Alam Sekitar dan
Perancangan Sumberjaya Asli
yang Berterusan
3.3.3 Tidak
Membazir
dan
Penggunaan
Sumber
yang
Cekap
3.4
Ciri-ciri Prinsip Doktrin Perancangan
dan Pembangunan Sejagat
Pembangunan Insan
4.1
Pembangunan Insan
4.2
Peranan
Perancangan
Fizikal
Terhadap Pembangunan Insan
4.3
Ciri-ciri Insan Berdasarkan Doktrin
Perancangan
dan
Pembangunan
Sejagat
Cadangan Garis Panduan
5.1
Rekabentuk
Pusat
Bandar
dan
Kawasan Perdagangan
5.1.1 Pengenalan
5.1.2 Ciri-ciri
Terbaik
Pusat
Bandar/Kawasan Perdagangan
5.1.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.1.4 Garis Panduan Sektor
5.1.4.1 Perancangan
Pusat
Bandar dan Rekabentuk
5.1.4.2 Perancangan
Aktiviti
Ekonomi

9-23-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

5.2

5.3

5.4

5.5

5.6

5.7

5.1.4.3 Perancangan Tanah


Lapang dan
Infrastruktur Bandar
5.1.4.4 Rupabentuk
Bandar
(Urban Form)
5.1.4.5 Imej dan Identiti
Bandar
5.1.4.6 Senibina dan
Rekabentuk Bandar
Perumahan
5.2.1 Pengenalan
5.2.2 Ciri-ciri
Terbaik
Kawasan
Perumahan
5.2.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.2.4 Garis Panduan Sektor
Perindustrian
5.3.1 Pengenalan
5.3.2 Ciri-ciri
Terbaik
Kawasan
Perindustrian
5.3.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.3.4 Garis Panduan Sektor
Tanah Lapang, Rekreasi dan Landskap
5.4.1 Pengenalan
5.4.2 Ciri-ciri Terbaik Tanah Lapang,
Rekreasi dan Landskap
5.4.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.4.4 Garis Panduan Sektor
Tempat Ibadat
5.5.1 Tempat Ibadat
5.5.2 Tempat Ibadat Islam
5.5.3 Tempat Ibadat Bukan Islam
Pengangkutan dan Lalulintas
5.6.1 Pengenalan
5.6.2 Ciri-Ciri
Terbaik
Sistem
Pengangkutan dan Lalulintas
5.6.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.6.4 Garis Panduan Sektor
5.6.4.1 Perancangan
Guna
Tanah dan
Sistem
Pengangkutan
Kemudahan Masyarakat
5.7.1 Pengenalan
5.7.2 Ciri-ciri Terbaik Kemudahan
Masyarakat
5.7.3 Prinsip
Perancangan
dan

9-23-3

Garis Panduan Perancangan

Pembangunan Sejagat
Garis Panduan Sektor
5.7.4.1 Kemudahan Kesihatan
5.7.4.2 Kemudahan Pendidikan
5.7.4.3 Kemudahan di Pejabat
dan Tempat Bekerja
5.7.4.4 Kemudahan
Perkhidmatan
5.7.4.5 Pusat
Pemulihan,
Penjagaan dan Pusat
Latihan
5.7.4.6 Dewan,
Tempat
Kebudayaan, Pusat Sivik
dan Perpustakaan
5.7.4.7 Pusat
Rekreasi
dan
Pusat Sukan
5.7.4.8 Perkuburan
Infrastruktur Dan Utiliti
5.8.1 Pengenalan
5.8.2 Ciri-Ciri Terbaik Infrastruktur
dan Utiliti
5.8.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.8.4 Garis Panduan Sektor
5.8.4.1 Laluan
Kemudahan
Utiliti (Service Protokol)
5.8.4.2 Bekalan
Air
(Loji
Takungan dan Tadahan
Air)
5.8.4.3 Tapak
Pencawang
Elektrik
5.8.4.4 Tapak Sisa Toksid
5.8.4.5 Tapak Sisa Pepejal
Alam Sekitar
5.9.1 Pengenalan
5.9.2 Ciri-ciri Terbaik Alam Sekitar
5.9.3 Prinsip
Perancangan
dan
Pembangunan Sejagat
5.9.4 Garis Panduan Sektor
5.7.4

5.8

5.9

6.0

Kesimpulan

9-23-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Perancangan dan Pembangunan (P&P) haruslah berpandukan


kepada prinsip-prinsip yang berasaskan nilai-nilai murni sejagat.
Matlamat pembangunan sebenar hanya akan tercapai sekiranya manusia
memiliki sifat-sifat terpuji menerusi penghayatan nilai-nilai murni
tersebut. Ini adalah kerana pembangunan yang ingin diwujudkan ialah
"pembangunan seimbang di antara fizikal (kebendaan dan luaran),
kerohanian (dalaman) dan nilai-nilai murni manusia". Pembangunan
bukan sahaja bermaksud perubahan (dari segi sosio-ekonomi dan
peningkatan teknologi) dan pertumbuhan kuantitatif (pembangunan
fizikal dan alam sekitar) tetapi juga melibatkan aspek kualitatif dari segi
dalaman manusia iaitu kerohanian, moral dan etika individu serta
masyarakat. Ini selaras dengan Falsafah Doktrin Perancangan dan
Pembangunan Sejagat yang bersifat menyeluruh, manusia sebagai fokus
pembangunan, aktiviti pelbagai dimensi, perubahan kuantitatif dan
kualitatif serta penggunaan dan pengagihan sumber dengan saksama.
Konsep pembangunan yang berasaskan nilai-nilai murni sejagat
perlu dijadikan landasan dalam membentuk prinsip, strategi dan model
perancangan dan pembangunan bandaraya dan kawasan petempatan
pada masa akan datang. Tujuan laporan Garis Panduan Perancangan
dan Pembangunan Sejagat (GPPS) ini ialah seperti berikut:
Menyediakan garis panduan perancangan fizikal dengan
menerapkan

prinsip-prinsip

Pembangunan

Sejagat;

Perancangan

Membantu

pihak

dan

berkuasa

tempatan, Pihak Berkuasa Negeri dan pemaju serta pihakpihak lain yang terlibat di dalam proses perancangan dan
pembangunan bandar dan desa; dan Sebagai panduan
kepada penyediaan Pelan-pelan Pembangunan dan semua
garis panduan perancangan.

9-23-5

Garis Panduan Perancangan

9.23.1 KONSEP DOKTRIN PERANCANGAN DAN PEMBANGUNAN


(DPPS) SEJAGAT
Teras utama DPPS ini ialah integrasi nilai kerohanian dalam
perancangan dan pembangunan. Nilai kerohanian ini pula adalah hasil
daripada jalinan tiga hubungan yang menjadi asas sesuatu masyarakat,
iaitu:

Hubungan MANUSIA dengan PENCIPTA;

Hubungan MANUSIA dengan MANUSIA; dan

Hubungan MANUSIA dengan ALAM SEKITAR.


Ketiga-tiga hubungan ini yang terjalin dalam satu peradaban

kehidupan yang jitu merupakan teras kepada pembentukan Doktrin


Perancangan di Malaysia. Nilai kerohanian yang tejalin menjadi asas
kepada perancangan dan pembangunan yang berpandukan beberapa ciri
falsafah perancangan dan pembangunan sejagat (sila lihat Rajah 9.51).
HUBUNGAN MANUSIA DENGAN PENCIPTA
Dalam konteks hubungan Manusia dengan Pencipta setiap insan
dalam keghairahan membangunkan persekitarannya hendaklah sentiasa
mengingati Pencipta. Perhubungan ini hendaklah dijadikan sebagai fokus
segala aktiviti kehidupan dan kemasyarakatan serta memupuk dan
memperkukuhkan sifat ketakwaan manusia kepada Pencipta. Sejarah
telah membuktikan bahawa kehancuran serta kemusnahan tamadun
terdahulu adalah kerana manusia menjadi lalai dan lupa kepada
Pencipta.

Penonjolan

aspek-aspek

tertentu

kehidupan

di

dalam

perancangan dan pembangunan juga harus mempunyai pengertian dan


pertalian yang sentiasa berupaya memperdekatkan manusia dengan
Pencipta.

9-23-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

HUBUNGAN MANUSIA DENGAN MANUSIA


Hubungan Manusia dengan Manusia membawa pengertian
bahawa fokus setiap usaha pembangunan adalah pembangunan insan
dan pembangunan masyarakat. Citarasa manusia sememangnya sentiasa
berubah mengikut peredaran zaman dan perancangan yang berkesan
memberi perhatian kepada keperluan memenuhi pelbagai citarasa setiap
anggota masyarakat. Namun demikian, manusia tidak mampu hidup
bersendirian dan erti kehidupan itu adalah kesempurnaan hidup
bermasyarakat. Oleh yang demikian, perancangan dan pembangunan
bandar

harus

mampu

mewujudkan

persekitaran

kehidupan

bermasyarakat yang serba lengkap, memupuk semangat kejiranan dan


kekeluargaan serta menggalakkan interaksi di kalangan pelbagai lapisan
masyarakat. Umpamanya, pewujudan kelompok-kelompok komuniti dan
unit-unit kejiranan yang serba lengkap serta saling berinteraksi adalah
selaras dengan konsep Masyarakat Penyayang. Usaha seumpama ini
akan memastikan persekitaran kehidupan dapat berfungsi dengan
sempurna menerusi pergerakan harian penduduk yang berkesan serta
penuh makna.
HUBUNGAN MANUSIA DENGAN ALAM SEKITAR
Hubungan Manusia dengan Alam Sekitar adalah merupakan satu
manifestasi di mana manusia sebagai Pentadbir di muka bumi
dipertanggungjawabkan untuk mengolah serta memakmurkan bumi.
Manusia

mempunyai

peranan

sebagai

pembina,

pengindah

dan

penyelamat alam sekitar dan bukan melakukan kerosakan, kemusnahan


serta memporak-perandakannya.
Sejarah juga telah membuktikan telah banyak berlaku kerosakan
dan bala bencana akibat tindakan manusia sendiri. Kerosakan dan
kemerosotan mutu alam sekitar yang berterusan bukan sahaja

9-23-7

Garis Panduan Perancangan

membahayakan manusia, malahan akan memusnahkan keseluruhan


sistem hubungan semulajadi alam semesta.
Manusia dituntut memelihara alam sekitar serta pelbagai sumber
alam yang telah disediakan Pencipta demi untuk kehidupan berterusan
manusia. Perancangan plan pembangunan yang berasaskan konsep
pembangunan mampan akan memastikan kesemua sumber alam
tersebut seperti gunung-ganang, sungai, udara, pelbagai flora dan fauna
dijaga sebaik mungkin serta berkekalan untuk dinikmati oleh generasi
akan datang.

Rajah 9.51: Doktrin Perancangan dan Pembangunan Sejagat

9-23-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.23.2 FALSALFAH

PERANCANGAN

DOKTRIN

DALAM

PERANCANGAN

DAN

PELAKSANAAN
PEMBANGUNAN

SEJAGAT
Penterjemahan dan pelaksanaan DPPS ini ialah melalui lima ciri
falsafah berikut:

Sifat Menyeluruh,

Manusia Sebagai Fokus Pembangunan,

Aktiviti Pelbagai Dimensi;

Perubahan Kuantitatif dan Kualitatif dan

Penggunaan dan Pengagihan Sumber dengan Saksama

Sifat Menyeluruh
Konsep perancangan dan pembangunan sejagat perlu merangkumi
aspek-aspek nilai, moral dan kerohanian di samping aspek fizikal dan
kebendaan. Aspek-aspek ini tidak boleh dipisahkan kerana matlamat
perancangan

dan

pembangunan

sejagat

adalah

untuk

memberi

kesejahteraan hidup yang berterusan.


Manusia Sebagai Fokus Pembangunan
Keperluan sikap, dorongan perasaan dan aspirasi manusia adalah
antara

perkara-perkara

terpenting

untuk

diambil

kira

dalam

penggubalan dasar serta pendekatan pembangunan yang dirangka.


Walaupun

demikian,

segala

pertimbangan

yang

dibuat

harus

menekankan kepada pencapaian perseimbangan antara kehendak


manusia dan keupayaan alam sekitar memenuhi dan menyokong
kehendak tersebut.

9-23-9

Garis Panduan Perancangan

Aktiviti Pelbagai Dimensi


Pembangunan yang dirancang hendaklah bersifat aktiviti pelbagai
dimensi (multi dimensional). Semua aspek kehidupan manusia dan
aktiviti pembangunan yang merupakan pembolehubah (variables) perlu
diberikan pertimbangan dan dilihat sebagai satu model pembangunan
yang lengkap dan seimbang.
Perubahan Kuantitatif dan Kualitatif
Proses pembangunan akan membawa kepada perubahan dari segi
kuantitatif dan kualitatif. Perancangan dan pembangunan sejagat
memberi kepentingan kepada perseimbangan kedua-dua aspek ini di
mana setiap kemajuan dan perubahan harus membawa manusia
mensyukuri nikmat Pencipta.
Penggunaan dan Pengagihan Sumber dengan Saksama
Perancangan dan pembangunan sejagat memberi penekanan
kepada penggunaan secara optimum serta pengagihan yang saksama
segala sumber alam antara manusia berasaskan hak dan keadilan.

9.23.3 PRINSIP PERANCANGAN DAN PEMBANGUNAN SEJAGAT


Prinsip-prinsip Perancangan dan Pembangunan Sejagat adalah
berasaskan nilai-nilai murni sejagat mengikut ketiga-tiga hubungan.
Prinsip-prinsip ini digunakan sebagai rujukan di dalam merumus garis
panduan dalam membuat keputusan, tindakan dan melaksanakan semua
aktiviti samada oleh orang awam, ahli perancangan pembangunan atau
pun penggubal dasar.

9-23-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

HUBUNGAN MANUSIA DENGAN PENCIPTA


ADIL
Nilai adil akan melahirkan prinsip seperti berikut:
a. Perletakan sesuatu elemen dan aktiviti di tempatnya yang tepat dan
bersesuaian;
b. Pembentukan dasar,
pengawalan

serta

keputusan perancangan dan kerja-kerja


pemudahcaraan

pembangunan

(facilitating

development) yang adil;


c. Pengagihan pembangunan yang seimbang dan saksama; dan
d. Penyediaan kemudahan-kemudahan masyarakat serta pewujudan
tanah lapang awam dan kelengkapan peralatannya hendaklah
memenuhi sekurang-kurangnya piawaian minimum yang telah
ditetapkan.
Adil bermaksud memberikan kepada yang berhak akan haknya
mengikut kadar masing-masing. Dalam konteks perancangan, keputusan
dan tindakan yang dibuat dengan adil akan dapat diterima oleh orang
awam dengan tenang dan hati terbuka. Sebaliknya keputusan atau
tindakan yang tidak berasaskan keadilan akan menerima bantahan dan
penentangan. Adab dan keadilan juga bukan hanya kepada diri sendiri
dan sesama manusia tetapi juga kepada alam dan makhluk lain.
IHSAN
Nilai ihsan akan melahirkan prinsip seperti berikut:
a. Semua keputusan dan tindakan Perancangan dan Pembangunan
(P&P) perlu mempertimbangkan kesan tindakan kepada individu,
masyarakat dan alam sekitar;
b. Perancangan dan senibina bangunan perlu melahirkan seni dan
keindahan

yang

mempunyai

nilai

estetik

yang

tinggi

serta

mencerminkan ciri-ciri agama dan warisan kebudayaan tempatan;


dan

9-23-11

Garis Panduan Perancangan

c. Penyediaan kemudahan-kemudahan yang melebihi daripada piawaian


minima adalah digalakkan.
Ihsan adalah sifat dan sikap yang adatnya melebihi dari adil dan
ini memberi faedah dan manfaat yang lebih tinggi dari apa yang
diperlukan berasaskan adil. Ihsan merujuk kepada perasaan dalaman,
keindahan hati, roh dan jiwa yang mempengaruhi tindakan seseorang.
Orang yang mempunyai perasaan ihsan akan menganggap dan meyakini
Pencipta sentiasa melihat dan memperhadkan segala tindakannya.
Keyakinan dan kesedaran ini seterusnya akan menyebabkan setiap
aktivitinya akan dilakukan dengan seberapa sempurna yang mungkin,
cermat dan bertanggungjawab.
Kesedaran tentang kewujudan Pencipta (God Consciousness) iaitu
ihsan adalah penting untuk melahirkan perasaan bertanggungjawab
kepada diri, masyarakat dan Pencipta samada kepada mereka yang
terlibat dalam P&P atau masyarakat umum yang menerima kesan
keputusan dari tindakan tersebut. Di samping itu nilai ihsan juga
menimbulkan kepekaan kepada alam dan makhluk lain yang masingmasing mempunyai fungsi dan peranan yang tersendiri.

AMANAH DAN BERWIBAWA


Nilai amanah dan berwibawa akan melahirkan prinsip seperti
berikut:
a. Perancangan yang dibuat haruslah berdasarkan fakta yang benar dan
telah mengambilkira semua faktor-faktor yang berkaitan;
b. Perancangan

hendaklah

memberi

hak

kepada

individu

tanpa

menjejaskan kepentingan masyarakat dan sebaliknya;


c. Mendengar dan menerima pendapat orang awam sekiranya membawa
kepada kebaikan dan kesejahteraan;

9-23-12

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Amanah merupakan aspek terpenting kepada manusia kerana


semua tindakannya adalah berkisar di sekitar amanah yang telah
diletakkan ke atas dirinya samada dalam urusan pentadbiran dan P&P
yang mesti dipelihara dari sebarang unsur-unsur yang merosakkan
samada

kepada

diri

individu,

masyarakat,

alam

atau

negara.

Kewibawaan ialah apabila sesuatu perkara dirujuk kepada 'ahlinya'


(perseorangan ataupun sesebuah agensi) yang layak dengan tugas dan
kepakarannya. Dalam konteks P&P, tafsiran dan tindakan yang dibuat
mestilah berdasarkan ilmu yang benar, pengalaman yang matang,
berdasarkan perundingan dan keputusan yang dibuat tersusun serta
terancang.
PERPADUAN
Nilai perpaduan akan melahirkan prinsip seperti berikut:
a. Penataan fizikal perlu menunjukkan perpaduan ummah seperti
bandar,

rumah-rumah,

jalan-jalan

utama

dan

bangunan

diintegrasikan dengan tempat-tempat awam untuk meningkatkan


interaksi; dan
b. Penggunaan tulisan, sirnbol-simbol, arca dan lain-lain elemen yang
menggambarkan perpaduan, budaya tempatan, arah tuju, matlamat
dan wawasan yang sama di mana bersesuaian.
Salah satu ciri utama yang ingin diwujudkan di kalangan manamana masyarakat ialah perpaduan. Bagi sebuah bandar, yang hendak
dicapai melalui nilai ini ialah bandar yang mempunyai wawasan ataupun
" city of purpose.'
The city is to be like a human body-millions of tiny parts bond
together in one cooperative purpose. There is a civic sense of
unity in purpose but diversity in processes. "

9-23-13

Garis Panduan Perancangan

MENGHORMATI ILMU DAN MENGINGATI PENCIPTA


Nilai

menghormati

ilmu

dan

mengingati

Pencipta

akan

sebagai

Pusat

melahirkan prinsip seperti berikut:


a. Perancangan

pembangunan

sesebuah

bandar

Perkembangan Ilmu dan Tamadun;


b. Kawasan kejiranan mestilah didasarkan kepada institusi-institusi
pendidikan

supaya

institusi

tersebut

boleh

menjadi

elemen

kerohanian dalam bandar;


c. Pengekalan alam semulajadi dalam bentuknya yang asal (natural
manifestation) sebagai usaha ke arah mengingati dan menghargai
Pencipta;
d. Peningkatan peranan perpustakaan sebagai "pusat ilmu dan pusat
masyarakat; dan
e. Perancangan

hendaklah

berupaya

menterjemahkan

keagungan

Pencipta melalui penataan fizikal.


Alam sebagai salah satu sumber ilmu merupakan "ayat" atau
bukti dan tanda kewujudan serta kekuasaan Pencipta. Masjid, sekolah,
perpustakaan, tugu dan arca menjadi simbol kepada ilmu serta
mengingati Pencipta. Rekabentuk luaran dan hiasan dalaman binaanbinaan juga haruslah mengajak pengunjungnya berfikir dan mengingati
Pencipta seperti di bandar-bandar klasik di zaman silam.
Hasil

&

mestilah

mampu

mendorong

ke

arah

memperkukuhkan sifat ketaqwaan manusia. Ini boleh dicapai dengan


menyediakan ruang dan peluang kepada individu dan masyarakat bandar
untuk menjadi Insan kamil.

9-23-14

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

HUBUNGAN MANUSIA DENGAN MANUSIA


MENGHORMATI KESENDIRIAN DAN PEMBAHAGIAN RUANG
Nilai menghormati kesendirian dan konsep pembahagian ruang
akan melahirkan prinsip seperti berikut:
a. Pembinaan rumah-rumah kediaman mestilah selamat dari segi
pencerobohan fizikal dan pandangan seperti had bilangan tingkat bagi
rumah bersebelahan, arah dan lokasi pintu serta tingkap yang
dikawal, agihan ruang dalaman, kepelbagaian aras dan adunan
dengan persekitaran luar,
b. Aktiviti gunatanah dan pembangunan mestilah diagihkan dengan adil
dan saksama serta bersesuaian dan tidak berlaku percanggahan
kegunaan yang ketara bagi akfiviti yang berdekatan;
c. Penjimatan ruang menerusi penggabungan berbagai aktiviti di dalam
suatu ruang seperti memaksimakan penggunaan masjid sebagai
Pusat Pendisiplinan Ummah membolehkan lebih banyak ruang di
dalam sesuatu penempatan digunakan untuk aktiviti gunatanah lain;
dan
d. Pembahagian ruang-ruang untuk rumah dari segi saiz bilangan bilik
dan perletakan adalah penting untuk mewujudkan keselesaan kepada
penghuni.
Kesendirian, kerahsiaan atau "privacy" merupakan satu dasar
penting dan sangat dihargai terutamanya yang berkaitan dengan rumah
atau tempat kediaman. Ini termasuklah perlindungan dari pencerobohan
fizikal ataupun "visual". Kesendirian orang lain mesti dihormati dan
sebarang pencerobohan adalah dilarang.
Untuk menjamin kesendirian dalam tempat kediaman, beberapa
pembahagian ruang telah dikhususkan mengikut hak milik seperti
berikut:

9-23-15

Garis Panduan Perancangan

Ruang persendirian (untuk hubungan peribadi, pasangan dan


kekeluargaan);

Ruang separa awam (untuk hubungan perjiranan); dan

Ruang awam (untuk hubungan dengan orang ramai).


Keinginan untuk tinggal di dalam suasana aman dan harmoni

hanya boleh dicapai apabila manusia mematuhi peraturan-peraturan


yang diatur seperti menghormati kesendirian dan pembahagian ruangruang tertentu untuk tujuan kesejahteraan manusia.
NILAI MENGGALAKKAN PERTEMUAN DAN PERKENALAN
Nilai menggalakkan pertemuan dan perkenalan akan melahirkan
prinsip DPPS seperti berikut:
a. Konsep kejiranan yang tidak menimbulkan pemisahan darjat,
pangkat dan status;
b. Perancangan

elemen

gunatanah

dan

kemudahan

awam

yang

bersesuaian dan mencukupi bertujuan untuk menggalakkan interaksi


yang positif. Bagaimana pun elemen-elemen yang berlawanan dengan
kehendak untuk mewujudkan masyarakat yang bermoral mestilah
dikawal atau tidak dibenarkan dalam perancangan sesuatu kawasan;
c. Perancangan

perumahan

memastikan

kesendirian,

interaksi

perjiranan, pertemuan dan perbincangan; dan


d. Pusat tumpuan masyarakat umpamanya masjid hendaklah sesuai,
strategik dan mudah dikunjungi.
Salah satu matlamat P&P ialah mewujudkan masyarakat yang
bersatupadu dan hidup dalam suasana bekerjasama, aman dan harmoni.
Untuk mencapai hasrat ini suasana untuk menggalakkan pertemuan dan
perkenalan di kalangan penghuni sesuatu kawasan kediaman, tempat
bekerja, kawasan pemiagaan dan kawasan rekreasi mestilah diwujudkan.

9-23-16

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Di antara usaha-usaha perancangan yang telah dilaksanakan


ialah pengecilan jajaran dan rupa bentuk jalan-jalan di kawasan
kediaman yang meminimumkan penggunaan kenderaan bermotor.

KEAMANAN DAN KESELAMATAN


Nilai keamanan dan keselamatan akan melahirkan beberapa
prinsip seperti berikut :
a. Perancangan

mestilah

menghindarkan

unsur-unsur

yang

mendatangkan ancaman, kerosakan atau bahaya kepada sesuatu


kawasan supaya petempatan manusia lebih selamat, sihat, "more
liveable", saksama, berketerusan dan lebih produktif;
b. Mewujudkan keperluan infrastruktur dan keperluan manusia yang
tersusun, selesa dan selamat;
c. Perancangan,

rekabentuk

dan

alam

persekitaran

hendaklah

berasaskan ciri-ciri elemen pencegahan jenayah; dan


d. Semua aktiviti yang mengakibatkan pencemaran seperti bau yang
tidak menyenangkan dan bunyi bising tidak sepatutnya diletakkan
bersebelahan atau

berhampiran masjid atau tempat-tempat

penyembahan yang lain serta di kawasan kediaman.


Keamanan dan keselamatan merupakan di antara perkara utama
yang perlu diwujudkan dalam sesuatu petempatan, bandar ataupun
dalam aktiviti P&P yang dilaksanakan. Ibn Khaldun (1332 - 1406) dalam
kitabnya "Mukadimah" mengatakan:
Tujuan

mendirikan

bandar

ialah

supaya

dijadikan

kawasan

penempatan dan tempat berlindung. Dengan demikian adalah wajar ini


diambil perhatian supaya segala benda yang merbahaya dijauhkan
daripada bandar dengan cara menjaganya daripada segala yang boleh
mencelakan serta memasukkan segala sesuatu yang bermanfaat, dan
menyediakan segala kemudahan sesuai dengan kehidupan di bandar.

9-23-17

Garis Panduan Perancangan

Dalam membuat pemilihan sesebuah penempatan baru, faktor


keamanan dan keselamatan dari penyakit, serangan musuh, banjir,
segala bentuk pencemaran, sistem saliran dan perparitan, pengekalan
pokok-pokok, taman dan sistem aliran udara yang baik di samping
kedudukan yang strategik haruslah dipertimbangkan.
Mewujudkan bandar yang aman, selamat dan sihat ini adalah
untuk menjaga keoemerlangan sesebuah tamadun kerana mengikut Ibn
Khaldun sesebuah tamadun akan runtuh apabila bandar pusatnya
runtuh.
MENGHINDARI

DARI

MENYAKITI

ORANG

LAIN

DAN

MENGHORMATI HAK ORANG LAIN


Nilai menghindari dari menyakiti orang lain dan menghormati
hak orang lain akan melahirkan prinsip seperti berikut:
a. Peraturan perlu digubal berkenaan apa yang boleh atau tidak boleh
dilakukan di kawasan-kawasan tertentu;
b. Perancangan perlu menghormati pemilik dan hak ke atas sesuatu
hartanah supaya tindakan tidak menyebabkan merosotnya nilai
tanah dan hartanah orang lain;
c. Menghormati dan memberi kelebihan kepada kegunaan yang lebih
awal. Syarat-syarat atau had-had tertentu perlu dikenakan kepada
pihak yang memohon untuk membina bangunan lebih awal dari orang
lain; dan
d. Apa-apa kerosakan atau kecacatan yang berlaku semasa pembinaan
(rumah atau bangunan) mestilah diperbaiki dan kecacatan tersebut
tidak boleh disembunyikan apabila hartanah tersebut hendak dijual.
Seseorang itu berhak mendapatkan atau melaksanakan apa-apa
yang sememangnya menjadi haknya dengan syarat tindakan atau
keputusannya itu tidak mendatangkan kemudaratan dan ancaman
kepada orang lain dan begitu juga sebaliknya.

9-23-18

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Tindakan P&P yang mendatangkan bahaya atau merugikan pihak


mestilah dielakkan atau dihalang. Bagaimanapun mana-mana tindakan
yang akan mendatangkan kemudaratan kepada phak lain tetapi
menguntungkan

pihak

awam

dan

terpaksa

dilaksanakan

adalah

dikecualikan dari nilai ini. Aspek saling bergantungan (interdependence)


di kalangan ahli masyarakat khususnya di antara jiran tetangga mestilah
dihormati dan diberi pertimbangan yang sewajarnya untuk mencapai
keadaan keseimbangan seperti yang dihasratkan.
KERJASAMA, PRIHATIN DAN HORMAT MENGHORMATI
Nilai

kerjasama,

prihatin

dan

hormat

menghormati

akan

melahirkan prinsip seperti berikut:


a. Program dan aktiviti kemasyarakatan perlu dilaksanakan untuk
mewujudkan masyarakat penyayang, bersatu padu dan berusaha
kearah pencapaian matlamat dan idealisme bersama; dan
b. Pertimbangan

seharusnya

adalah

perlu

kepada

golongan

berpendapatan rendah (terutamanya penyediaan perumahan kos


rendah yang mencukupi dan selesa) termasuk golongan cacat dan
kurang upaya, golongan tua dan kanak-kanak di dalam merancang
kawasan perumahan, bangunan-bangunan awam, (people-friendly
building) pusat pemiagaan, sistem pengangkutan dan kawasankawasan rekreasi.
PERUNDINGAN
Nilai perundingan akan melahirkan beberapa prinsip seperti
berikut:
a. Semua pihak yang terlibat dalam alam bina dan aktiviti P&P
mestilah mempunyai kepekaan kepada aspirasi, kehendak dan
cadangan

serta

penyertaan

daripada

orang

perancangan dan pelaksanaan sesuatu projek; dan

9-23-19

ramai

di

dalam

Garis Panduan Perancangan

b. Pendekatan untuk mendapatkan penglibatan orang awam dalam P&P


yang lebih berkesan dan rnenyeluruh haruslah digubal supaya
masalah sebenar yang dihadapi oleh sesuatu kawasan (bukan hanya
permasalahan

fizikal,

kemudahan

dan

infrastruktur)

dapat

dikenalpasti dan ditangani sewajarnya.


Setiap manusia dianugerahkan dengan kebebasan berfikir yang
tersendiri dan mampu membentuk pendapat berkenaan sesuatu perkara
terutamanya yang menyentuh diri mereka. P&P haruslah mengiktiraf
ciri kemanusiaan yang berharga ini dalam membuat apa-apa keputusan
untuk pelaksanaan pembangunan. Tujuannya supaya keputusan yang
dibuat dipersetujui bersama dan mendatangkan faedah dan kebaikan
kepada

individu

dan

masyarakat

tersebut.

Pendekatan

secara

perundingan sebelum melakukan sesuatu pekerjaan sebenamya adalah


satu pendekatan untuk memastikan keadilan, mewujudkan kestabilan,
perpaduan dan keharmonian di kalangan masyarakat.
P&P haruslah peka kepada maklumbalas daripada penduduk,
bersedia berubah mengikut perubahan semasa tetapi tidak bertolak
ansur tentang prinsip-prinsip dan nilai-nilai asas P&P.

HUBUNGAN MANUSIA DENGAN ALAM SEKITAR


KEBERSIHAN DAN KEINDAHAN
Nilai kebersihan dan keindahan akan melahirkan beberapa
prinsip seperti berikut:
a. Kawasan penempatan dan bandar-bandar perlu dalam keadaan
bersih, indah dan teratur dengan kemudahan asas dan awam yang
mencukupi serta sistem lalulintas dan pengangkutan yang berkesan
dan selesa;

9-23-20

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

b. Langkah-langkah perlu diambil untuk menggalakkan orang awam


supaya menghargai kebersihan dan menanam kesedaran dalaman;
c. Integrasi ciri-ciri kebudayaan dan seni bina warisan tempatan perlu
diberi tekanan dalam rekabentuk bangunan, perabot-perabot jalan
dan sebagainya;
d. Rangkaian taman-taman bandar dan kawasan-kawasan hijau perlu
disediakan dengan lebih menyeluruh dalam bentuk:

Konsep lingkaran hijau: kawasan hijau disekeliling bandar


berperanan untuk mengawal pembangunan bandar;

Pewujudan sistem tanah lapang dan taman awam: dengan


mempertimbangkan identiti tersendiri dan imej yang boleh
menimbulkan kesedaran kepada kewujudan dan kebesaran
Pencipta seperti "Imej Firdaus" melalui penggunaan badan air
dalam reka bentuk; dan

Memaksimumkan konsep keberjalanan di kawasan perumahan,


bandar dan kawasan hijau dan rekreasi.
Kebersihan dan keindahan merupakan nilai mumi yang sangat

dititikberatkan

oleh

semua

agama,

bangsa

atau

tamadun.

Ini

termasuklah kebersihan dan keindahan dari segi fizikal, rekabentuk


bangunan, persekitaran luaran dan juga dari segi spiritual, intelektual,
kerohanian dan nilai-nilai murni yang lahir dari dalaman diri manusia.
Nilai ini melahirkan tindakan untuk menjaga alam sekitar dari segala
kemusnahan, kekotoran dan pencemaran sehingga manusia dapat hidup
dengan alam dalam persaudaraan dan kemesraan.
PEMELIHARAAN

ALAM

SEKITAR

DAN

PERANCANGAN

SUMBERJAYA ASLI YANG BERTERUSAN


Nilai pemeliharaan alam sekitar dan perancangan sumberjaya asli
yang berketerusan akan melahirkan prinsip seperti berikut:

9-23-21

Garis Panduan Perancangan

a. Ilmu berkenaan sains ekologi dan analisa ambang ekologikal


(ecological threshold), dan daya tampung (carrying capacity) serta had
tara jumlah penduduk bandar adalah penting sebagai satu alat P&P;
b. Kawasan hijau dan alam semulajadi yang mempunyai kepentingan
tersendiri perlu dipelihara iaitu dalam bentuk:

Pemeliharaan Kawasan-kawasan Hijau Semulajadi: Merupakan


satu takungan kawasan hijau semulajadi yang dikekalkan dengan
bilangan yang banyak seperti yang terdapat pada bandar-bandar
yang mempunyai kualiti alam sekitar yang baik;

Pemeliharaan sumberjaya sekitar semulajadi untuk keperluan


umum : Kawasan yang sensitif atau menjadi kegemaran
masyarakat umum dan kawasan-kawasan yang mempunyai
peranan ekologinya seperti hutan bakau, perlu dikekalkan untuk
kepentingan umum;

Pewujudan kehijauan umum : Berfungsi sebagai penampan


(buffer) di antara gunatanah yang tidak serasi;

Pemeliharaan sumberjaya air semulajadi : Sumber air atau badan


air seperti tasik dan sungai boleh dijadikan kawasan rekreasi,
bekalan air dan juga sebagai pengimbang iklim mikro kawasan;

Pemeliharaan landskap bersejarah : Kawasan dan bangunan di


mana telah berlakunya peristiwa penting harus dipelihara. Ini
termasuklah bangunan-bangunan seperti muzium, istana, masjid,
kubu, kawasan arkeologi dan sebagainya; dan

Pemeliharaan kawasan tumbuhan dan perlindungan mergastua.


Penubuhan "al-harim" (kawasan larangan pemusnahan tumbuhan
dan haiwan) dan al-hima atau al-matrukah (kawasan rezab
hutan dan tanah negara) di zaman Rasulullah s.a.w.

Pengekalan

alam

Perubahan

ke

semulajadi

atas

keadaan

bagi

kawasan

rupabentuk

yang
asal

sensitif.
mestilah

diminimumkan. Keadaan topografi asal, bukit, elemen air dan ciri-

9-23-22

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

ciri

unik

alam

semulajadi

sesuatu

kawasan

haruslah

dimanfaatkan dalam rekabentuk dan orientasi bangunan serta


perancangan keseluruhan sesuatu kawasan tersebut.
Alam sekitar selain daripada mempunyai nilai fungsinya juga
mempunyai nilai-nilai kerohanian
dan

kesejahteraan)

kepada

(seperti kegembiraan,

manusia.

Manusia

ketenangan

yang

merupakan

sebahagian daripada alam sekitar mempunyai hubungan simbiotik dan


sentiasa dalam keadaan keseimbangan yang dinamik. Dengan itu alam
sekitar mestilah dipelihara daripada kemusnahan dan pencemaran. Alam
sekitar sekiranya diganggu keterlaluan, dimusnahkan dan dicemari akan
bertindak balas dalam bentuk yang mendatangkan bahaya, bencana dan
kemusnahan kepada manusia dan harta benda.
Dalam konteks ini tindakan-tindakan meratakan bukit, memotong
cerun yang curam, dan membotakkan tanah untuk pembangunan akan
mengakibatkan bencana alam sepertimana yang ditimbulkan oleh YAB.
Timbalan

Perdana

Menteri

merasmikan Konvensyen

Dato'

Seri

Masyarakat

Anwar

Madani

di

lbrahim
UKM

semasa
pada 19

September 1997:
"Such disregard of the principles of equilibrium do not fit into a civil
society we can't proclaim that these are acts of God ..... rather they are
nature's revenge-.
Pemeliharaan alam sekitar dan perancangan sumberjaya adalah
penting kerana matlamat pembangunan bukan hanya dalam jangka
pendek dan perubahan fizikal luaran sahaja tetapi juga untuk menjaga
keadaan keseimbangan di antara manusia dengan penerokaan alam
supaya generasi akan datang dapat hidup dalam keadaan aman, selesa,
selamat dan harmoni dengan alam persekitarannya.

9-23-23

Garis Panduan Perancangan

TIDAK MEMBAZIR DAN PENGGUNAAN SUMBER YANG CEKAP


Nilai tidak membazir dan penggunaan sumber yang cekap akan
melahirkan beberapa prinsip seperti berikut:
a. Semua tindakan P&P perlu mempertimbangkan sumberjaya dan
halangan serta potensi kepada pembangunan sesuatu kawasan
dengan tujuan untuk mengurangkan gangguan ke tahap paling
minimum

kepada

manusia

dan

habitat

sediada

di

samping

mengoptimumkan sumber tanah dan sumber lain dengan cekap dan


melaksanakan P&P yang lebih kreatif dan inovatif;
b. Sebarang aspek rekabentuk, pembinaan, penjagaan dan perhiasan
haruslah tidak melibatkan pembaziran bahan-bahan tetapi berkesan
dalam menampilkan keindahan persekitaran, berfungsi, teratur dan
harmoni dengan alam persekitarannya; dan
c. Pengurusan dan penggunaan alam semulajadi yang seimbang dan
memulihkan

bumi

yang

telah

rosak,

tercemar

dan

"mati".

Penggunaan alam semulajadi bumi yang telah rosak, tercemar dan


mati perlu dipulih melalui penggunaan sumber semulajadi.
Dalam

melaksanakan

P&P

kerapkali

terdapat

pembaziran

dilakukan dengan tindakan-tindakan yang meningkatkan kos bukan


sahaja dari segi wang ringgit tetapi juga kemusnahan kepada alam dan
gangguan kepada kehidupan manusia sedangkan sebahagian daripada
tindakan tersebut boleh dielakkan. Ini adalah kerana sumber-sumber
yang terdapat tidak digunakan dengan cekap samada di peringkat
perancangan atau pun pelaksanaan. Kadang-kala juga tindakan-tindakan
tersebut semata-mata untuk menunjukkan kernewahan dan kernegahan
sesuatu pihak secara fizikal.
Penggunaan sumber dengan cekap dengan sendirinya akan
mengurangkan kos, pembaziran dan perubahan yang tidak diperlukan
kepada alam dan manusia dalam satu-satu projek pembangunan. P&P
mestilah berusaha untuk memaksimumkan faedah sesuatu projek dan

9-23-24

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

pada masa yang sama meminimumkan kos projek tersebut samada dari
segi kewangan, sosial atau pun alam persekitaran.
Pembangunan sesebuah bandar atau penempatan berdasarkan nilai ini
boleh mengurangkan kos kerana ia sejajar dengan konsep pembangunan
berketerusan yang dicita-citakan.

9.23.4 CIRI-CIRI

PRINSIP

PERANCANGAN

DAN

PEMBANGUNAN SEJAGAT
Kesemua 14 nilai utama Perancangan dan Pembangunan Sejagat
yang telah disenaraikan diterjemahkan kepada 77 ciri prinsip yang
seterusnya diguna pakai sebagai kriteria perancangan dan pembangunan
di

dalam

merumuskan

garis

panduan

mengikut

sektor-sektor

perancangan.

9.23.5 CADANGAN GARIS PANDUAN


Dalam 'Garis Panduan Perancangan dan Pembangunan Sejagat',
garis panduan yang dicadangkan adalah merangkumi sektor-sektor
berikut:
a) Rekabentuk Pusat Bandar dan Kawasan Perdagangan
b) Perumahan
c) Perindustrian
d) Tanah Lapang, Rekreasi dan Landskap
e) Tempat Ibadat
f) Pengangkutan dan Lalulintas
g) Kemudahan Masyarakat
h) Infrastruktur dan Utiliti
i) Alam Sekitar

9-23-25

Garis Panduan Perancangan

9.23.6 PINDAAN GARIS PANDUAN - EDISI KEDUA


Pindaan dan tambahan kepada 'Garis Panduan Perancangan dan
Pembangunan Sejagat' telah diluluskan oleh Majlis Negara bagi Kerajaan
Tempatan (MNKT) ke 48. Pindahan dan tambahan yang dibuat adalah
seperti berikut:
Perumahan:
ii. Susunatur dan Rekabentuk Perumahan
Memastikan

agihan

rumah

kos

rendah

dalam

keseluruhan

pembangunan perumahan selaras dengan Rancangan Tempatan.


Tanah Lapang, Rekreasi dan Landskap:
h. Standard Prosedur Penyediaan Tanah Lapang

Perlaksanaan tanah lapang awam hendaklah mengikut Piawaian


Perancangan Tanah Lapang dan Rekreasi JPBD bil. 21/97.

Tanah lapang awam direzabkan dan diwartakan.

Tanah lapang awam diserahkan semula kepada kerajaan untuk


tujuan rekreasi sebelum pecah sempadan diluluskan.

Menerima garis panduan yang disediakan oleh pihak berwajib


memaju, merancang dan menguruskan tanah lapang awam.

Kemudahan tanah lapang dan rekreasi hendaklah diambilkira


dalam penyediaan Rancangan Pemajuan.

Memastikan bahawa pembangunan memenuhi standard minimum


sebelum menyerahkan tanah lapang kepada Pihak Berkuasa
Negeri iaitu merata dan membersihkan tapak, menyediakan sistem
perparitan dan jalan masuk serta menanam rumput supaya boleh
digunakan oleh awam.

9-23-26

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Tempat Ibadat Islam


i. Perancangan

Bagi perancangan kawasan baru seperti pembangunan bandar baru


atau kawasan institusi, tapak bagi keperluan masjid dan surau
handaklah

dirancang

dan

disediakan

mengikut

Piawaian

Perancangan JPBD 7/97.

Kawasan di sekitar masjid dan surau hendaklah sesuai dengan


kegunaan masjid dan surau. Manakala, aktiviti-aktiviti berunsur
maksiat tidak dibenarkan di sekitar kawasan masjid.

Tempat Ibadat Bukan Islam


Garis panduan sektor telah dipinda dan ia adalah merangkumi:

Perancangan tempat ibadat bukan Islam

Lokasi perletakan

Nisbah kepadatan

Reka bentuk

Gunatanah persekitaran

Reka bentuk luaran dan landskap

Pengangkutan dan Lalulintas


Garis

panduan

bagi

'park

and

ride'

bagi

Sektor

Sistem

Pengangkuan Awam telah dipinda.


Infrastruktur dan Utiliti
Garis panduan bagi sektor ini telah ditambah dengan garis
panduan untuk 'sistem pembetungan'. Garis panduan untuk sistem
pembentungan adalah merangkumi:
i.

Perancangan Tapak

ii.

Kriteria tapak dan kesesuaian tanah

9-23-27

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.24

GARIS PANDUAN LAPORAN CADANGAN PEMAJUAN


Garis Panduan Laporan Cadangan Pemajuan

Bilangan

November 1998

Tarikh Keluaran

2 November 1998

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia.


Dibentang dan diluluskan di peringkat Majlis
Negara Bagi Kerajaan Tempatan di mesyuaratnya
yang ke 44 pada 27 Jun 1996.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

Pengenalan
Tujuan Laporan
Kandungan Laporan Cadangan Pemajuan
Pengecualian
dari
Mengemukakan
Keseluruhan atau Sebahagian Laporan
Cadangan Pemajuan
Penutup

9-24-1

Garis Panduan Perancangan

Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976 (Akta 172) dipinda untuk
memasukkan seksyen 21A, yang memperuntukkan sesuatu permohonan
untuk kebenaran merancang bagi menjalankan aktiviti pemajuan
hendaklah disertakan dengan suatu Laporan Cadangan Pemajuan. Garis
panduan ini disediakan sebagai panduan kepada Pihak Berkuasa Negeri,
pihak berkuasa perancang tempatan dan semua pihak yang terlibat dalam
sektor pembangunan bagi menjamin pembangunan fizikal dijalankan
secara lebih teratur dan terkawal tanpa menjejaskan alam persekitaran.
Bagi

memastikan

keperluan

Laporan

Cadangan

Pemajuan

ini

dilaksanakan dengan seragam dan sempurna, satu garis panduan


mengenainya diperlukan. Garis panduan ini disediakan untuk dijadikan
panduan kepada Pihak Berkuasa Negeri, pihak berkuasa perancang
tempatan (PBPT) dan semua pihak yang terlibat dalam aktiviti
perancangan dan pembangunan fizikal. Ini adalah ke arah memastikan
pembangunan fizikal dijalankan secara lebih teratur dan terkawal dan
seterusnya menghasilkan alam persekitaran yang selesa, selamat dan
terperlihara.

Garis

panduan

ini

mengemukakan

tujuan

Laporan

Cadangan Pemajuan, kandungan Laporan Cadangan Pemajuan, serta


pengecualian dari mengemukakan keseluruhan atau sebahagian Laporan
Cadangan Pemajuan.
Laporan Cadangan Pemajuan (LCP) adalah merupakan satu
kenyataan bertulis yang mengandungi butiran-butiran mengenai sesuatu
cadangan pembangunan dari segi konsep, butiran hakmilik, analisis
fizikal dan cadangan yang diperlukan bagi mendapat kebenaran
merancang (KM) daripada pihak berkuasa perancangan tempatan.

9.24.1 TUJUAN LAPORAN CADANGAN PEMAJUAN

Untuk menentukan rasional cadangan sesuatu pembangunan.

Untuk membolehkan pihak berkuasa yang bertanggungjawab ke atas


aktiviti perancangan fizikal membuat penilaian yang sewajarnya

9-24-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

terhadap cadangan pembangunan berasaskan kepada maklumat


terperinci yang dikemukakan.

Untuk memastikan prinsip-prinsip perancangan dan faktor-faktor


pembangunan diberikan perhatian sepenuhnya dalam usaha untuk
menghasilkan keadaan persekitaran yang selesa dan menarik serta
menguntungkan semua pihak.

Untuk memastikan penyediaan pelan-pelan susunatur, mengambil


pertimbangan terhadap aspek-aspek fizikal, sosio-ekonomi, alam
sekitar dan dasar-dasar rancangan pemajuan.

Untuk menyediakan rangka penyelarasan di antara pemaju dengan


pihak berkuasa bagi memastikan sesuatu kawasan yang mempunyai
struktur fizikal dan alam sekitar yang baik.

9.24.2 KANDUNGAN LAPORAN CADANGAN PEMAJUAN


Seksyen 21A(1) Akta A933 memperuntukan perkara-perkara yang
dikehendaki terkandung dalam sesuatu laporan cadangan pemajuan.
Huraiannya adalah seperti di Jadual 9.36. Seksyen 21B(1) pula membuat
peruntukkan mengenai pelan susunatur yang terkandung dalam laporan
cadangan pemajuan itu.
Pengecualian

dari

Mengemukakan

Keseluruhan

atau

Sebahagiaan

Laporan Cadangan Pemajuan.

Dibawah

keperluan

baru

ini

seksyen

21A(2)

Akta

A933

memperuntukan sesuatu permohonan kebenaran merancang bagi


menjalankan aktiviti pemajuan boleh dikecualikan dari keseluruhan
atau sebahagian laporan cadangan pemajuan.
Walaubagaimanapun pengecualian ini hanya boleh diberi oleh Pihak
Berkuasa Negeri dan hendaklah dibuat melalui kaedah-kaedah
sepertimana yang diperuntukkan di bawah seksyen ini.

9-24-3

Garis Panduan Perancangan

Pengecualian bolehlah ditetapkan mengikut aktiviti pemajuan atau


mengikut kelas, jenis atau kategori pemajuan. Sebagai contoh aktivitiaktiviti yang berikut bolehlah dikecualikan.

Pelan Susunatur yang diluluskan


Bagi kawasan yang mempunyai pelan susunatur yang telah
diluluskan dan cadangan pemohon tidak berbeza dengan pelan
susunatur tersebut kecuali diarahkan oleh pihak berkuasa untuk
kajian semula.

Sebahagian daripada pelan induk pembangunan yang


diluluskan.
Dalam skim pembangunan yang besar, perincian bagi sebahagian
pembangunan dibuat dalam bentuk konsep umum manakala
kegunaan terperinci akan ditentukan kemudian. Pembangunan
yang terlibat di dalam kategori ini termasuklah kawasan yang
dicadangkan

untuk

industri

bertingkat,

kondominium

dan

pembangunan kediaman bertingkat. Permohonan perancangan di


peringkat kedua selalunya melibatkan agihan ruang dalaman
dalam satu bangunan yang dicadangkan pada tapak yang khusus.
Adalah dicadangkan bagi kawasan khusus seperti ini yang tidak
melebihi

5 ekar dikecualikan dari mengemukakan laporan

cadangan pemajuan.

Pembangunan Infill
Cadangan pembangunan atau pembangunan semula beberapa unit
rumah sesebuah, rumah teres atau rumah kedai yang terletak di
sekeliling pembangunan yang sedia ada. Cadangan pembangunan
ini tidak berbeza dengan pembangunan bersebelahan dari segi
ketinggian dan skala.

9-24-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Pecahan tanah yang mudah


Bagi pelan susunatur untuk pecahan tanah yang mudah, pemohon
boleh

dikecualikan

dari

mengemukakan

laporan

cadangan

pemajuan. Kriteria yang digunakan untuk menentukan pecahan


tanah yang mudah adalah seperti berikut:
i.

Bagi pembangunan rumah kedai tidak melebihi 4 tingkat dan


diatas yang mempunyai hakmilik persendirian

ii. Pembangunan yang tidak memerlukan penyediaan jalan masuk


selain daripada jalan-jalan yang terdapat di kawasan projek.
Sebagai contoh sekeping tanah yang dipecahkan empat lot kecil
yang semuanya berhadapan dengan jalan sedia ada merupakan
pecahan tanah yang mudah.
iii. Pembangunan

yang

jenis

rekabentuk

bangunan

yang

dikemukakan adalah sama dengan yang telah diluluskan bagi


kawasan ini.

Ubahsuai dalaman
Bagi permohonan untuk mengubah suai bahagian dalaman
bangunan dan tidak melibatkan perubahan terhadap fasad
bangunan, pengecualian bagi mengemukakan laporan cadangan
pemajuan boleh dipertimbangkan.

Jadual 9.36: Kandungan Laporan Cadangan Pemajuan.


Peruntukan
Akta

Huraian Isi Kandungan

Konsep &
justifikasi

Penerangan umum konsep dan matlamat pemajuan.

Peta lokasi &


pelan tapak

Keterangan sahih lokasi tapak, nama mukim, daerah,


pekan yang berhampiran.
Peta kunci sebaik-baiknya pada skel 1:63.300 atau

9-24-5

Garis Panduan Perancangan

Peruntukan
Akta

Huraian Isi Kandungan


1:25,000.

Butir-butir
hakmilik tanah
dan sekatan ke
atas tanah

Butir-butir hakmilik tanah iaitu jenis dan nombor


hakmilik, luas tanah, status pemilikan, sekatansekatan ke atas tanah, kawasan yang perlu
diserahkan untuk kegunaan awam serta keterangan
lain yang berkenaan.

Perihal tanah,
termasuklah
alam sekitarnya
dari segi fizikal
topografi,
lankskap, geologi,
kontor, saliran
air, tadahan air,
dan bentukbentuk
semulajadi di
atasnya yang
berkemungkinan
di sentuh oleh
pemajuan itu.

Laporan kajian-kajian mengenai:


Profail topografi - aras kontor 1-5 kaki atau
bersamaan ukuran meter terdekat.
Jenis geologi tanah, samada pasir, gembut, tanah
liat, dll. berpandukan peta geologi Jabatan Kaji
Bumi dan peta Klasfikasi Gunatanah Jabatan
Pertanian atau yang seumpana.
Kajian geoteknik oleh pakar yang dilantik. Kajian
ini adalah mandatori bagi tapak di lereng bukit dan
kawasan yang berkecerunan lebih 20 darjah.
Sistem saliran dan rangkaian sedia ada atas tapak.
Ekologi dan sumber alam semulajadi di dalam
tapak cadangan seperti tasik, hutan pakau, sungaisungai dan tumbuhan.
Rezabnya laluan, serta akses keluar masuk. Dari
penemuan analisa bahagian ini dan bergantung
kepada saiz pemajuan, pihak berkuasa perancang
tempatan boleh mengarahkan suatu laporan
Penilaian Kesan Trafik disediakan, jika perlu.
Gunatanah, kemudahan awam dan utiliti sekitar
tapak seperti sekolah, klinik, masjid, pusat niaga,
kawasan rekreasi dan sebagainya. Ini juga
termasuk kajian ke atas jenis dan keadaan serta
kegunaan bangunan sedia ada yang terdapat atas
tapak dan sekitarnya.

Hasil tinjauan
pokok-pokok dan
semua jenis
tumbuhtumbuhan yang
berkemungkinan
disentuh oleh
pemajuan itu.

Bagi kawasan pemajuan yang mempunyai keluasan


tapak yang besar penerangan mengenai kelompok
pokok mengikut klasifikasi tertentu.
pihak berkuasa perancang tempatan boleh
mengarahkan supaya kedudukan pokok di suatu
kelompok dikenalpasti secara terperinci mengikut
jenis dan saiz.

9-24-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Sambungan daripada Jadual 9.36


Peruntukan
Akta

Huraian Isi Kandungan

Butir-butir
bangunan yang
berkemungkinan
disentuh oleh
pemajuan itu.

Ciri-ciri senibina bangunan, butiran-butiran


kedudukan, keadaan struktur dan sejarah bangunan
yang berkaitan dengan pemajuan itu.

Analisis
gunatanah dan
kesannya
terhadap tanah
yang
berdampingan.

Suatu analisis gunatanah mengikut aspek-aspek


berikut:
Zon gunatanah dalam rancangan struktur dan
rancangan tempatan
Ketumpatan penduduk - kenal pasti dasar-dasar
pembangunan nasional, strategi pembangunan
spatial dan fizikal negeri dan pihak berkuasa
perancang tempatan.
Mengenalpasti dasar-dasar semasa kerajaan
mengenai kedudukan / arah tuju bagi status sosioekonomi penduduk.
Had ketinggian - semak dengan rancangan
tempatan dan keperluan-keperluan daripada
jabatan-jabatan teknikal yang berkaitan.
Nisbah plot dan plinth area bagi memastikan
keperluan maksimum aspek-aspek tersebut bagi
menentukan keupayaan tapak menampung intensiti
pemajuan berpandukan kemampuan infastruktur
asas yang sediada dan yang dijangkakan.
Kegunaan / kemudahan awam sediada bagi
memastikan pemajuan tidak mengenepikan
keperluan rezab awam, utiliti, laluan awam, rentis
elektrik, zon penampan dan sebagainya.

Apa-apa perkara
lain yang
ditetapkan oleh
pihak berkuasa
perancang
tempatan

pihak berkuasa perancang tempatan boleh meminta


pemohon menyediakan apa-apa dokumen atau
butiran yang berkaitan dengan cadangan pemajuan
itu bagi membuat pertimbangan dalam memproses
permohonan kebenaran merancang.

Butiran mengenai bangunan di atas tapak pemajuan


yang tertakluk di bawah Akta Benda Purba 1976 atau
dasar-dasar di dalam Rancangan Pemajuan kawasan
tersebut.

9-24-7

Garis Panduan Perancangan

Sambungan daripada Jadual 9.36


Peruntukan
Akta
Pelan-pelan
susunatur yang
mengandungi
butir-butir yang
ditentukan dalam
Seksyen 21B.

Huraian Isi Kandungan


Pelan susunatur hendaklah menunjukkan pemajuan
yang dicadangkan dan khususnya:
i. Jika pemajuan itu berkenaan mana-mana tanah Langkah-langkah bagi melindungi alam
sekitarnya dari segi fizikal
Langkah-langkah bagi melindungi topografi
semulajadinya.
Langkah-langkah bagi memperelokkan
lanskapnya.
Langkah-langkah bagi memelihara dan menanam
pokok-pokok di atasnya.
Lokasi dan jenis pokok yang lilitannya melebihi
0.8m dan tumbuh-tumbuhan lain diatasnya.
Pengadaan tanah lapang
Cadangan kerja tanah
Perihal kerja-kerja yang hendak dijalankan
ii) Jika pemajuan itu berkenaan dengan sesuatu
bangunan yang mempunyai senibina
tersendiri/kepentingan sejarah, butir-butir untuk
mengenalpasti bangunan itu termasuklah
kegunaannya dan keadaannya, serta ciri-cirinya,
rupanya, binaannya dan bentuknya yang tersendiri
dan langkah-langkah bagi melindunginya,
memeliharanya dan mengindahkannya.
iii)Jika pemajuan itu melibatkan kerja bangunan,
butir-butir mengenai ciri-ciri dan rupa bangunanbangunan yang terletak di kawasan sekeliling.

9-24-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.25

GARIS PANDUAN PERINTAH PEMELIHARAAN POKOK


Garis Panduan Perintah Pemeliharaan Pokok

Bilangan

November 1998

Tarikh Keluaran

2 November 1998

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia.


Dibentang dan diluluskan di peringkat Majlis
Negara Bagi Kerajaan Tempatan di mesyuaratnya
yang ke 44 pada 27 Jun 1996.

Kandungan

Pendahuluan
1.0
Pengenalan
2.0
Tafsiran
3.0
Perintah Pemeliharaan Pokok
4.0
Prosedur Mengeluarkan Perintah
Pemeliharaan Pokok
5.0
Penguatkuasaan
Perintah
Pemeliharaan
Pokok
6.0
Penanaman Semula
7.0
Larangan Am Untuk Penebangan Pokok
8.0
Penutup

9-25-1

Garis Panduan Perancangan

Garis panduan ini bertujuan untuk menerangkan asas-asas bagi


melaksanakan Bahagian VA Akta Perancangan Bandar dan Desa 1976
(Akta 172) yang dipinda di bawah Akta Perancangan Bandar dan Desa
(Pindaan) 1995 (Akta A933) berkenaan aktiviti memelihara pokok dalam
kawasan pihak berkuasa perancang tempatan. Dengan ini, pihak
berkuasa perancang tempatan telah dipertanggungjawabkan secara
langsung ke atas pemeliharaan dan perlindungan pokok-pokok dan
tumbuhan dalam kawasannya. Untuk tujuan ini seksyen 35A memberi
kuasa budicara kepada pihak berkuasa itu mengeluarkan suatu perintah
pemeliharaan pokok bagi mengawal penebangan pokok yang diancam
kepupusan atau yang mempunyai nilai istimewa. Garis panduan ini
meliputi tafsiran, perintah pemeliharaan pokok, prosedur mengeluarkan
perintah pemeliharaan pokok, penguatkuasaan perintah pemeliharaan
pokok, penanaman semula dan larangan am untuk penebangan pokok.
Sebagai langkah berterusan garis panduan ini akan disemak dari masa
ke semasa bagi memenuhi keperluan perancangan yang sentiasa
berubah.
Dalam garis panduan ini perkataan-perkataan di bawah diberi
maksud:
Pokok

Tumbuhan individu dan tanaman kekal yang dalam


keadaan biasa tahan hidup bertahun-tahun di atas
permukaan bumi tanah dan tumbuh secara individu di
mana-mana lokasi serta mudah dikenalpasti mengikut
saiz, umur dan spesies masing-masing. Jenis-jenis pokok
adalah pokok utama, pokok palma (secara batang tunggal
atau berumpun), pokok renek, pokok menjalar, pokok
pemanjat dan pokok pepagar.

Pokokpokok

Satu kumpulan dua atau lebih pokok dari spesies yang


sama yang tumbuh berdekatan antara satu sama lain
atau di dalam bentuk berbaris dan teratur.

Kelompok
pokok

Satu kumpulan pokok dari berbagai spesies yang tumbuh


di satu lingkungan kawasan yang sama secara
berdekatan.

9-25-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Merosakkan
pokok dan
memusnahkan pokok

Aktiviti mengguris, mengopek, memaku, mengecat,


menakuk, mengikat dengan dawai dan menoreh
sepanjang lilitan pokok serta lain-lain aktiviti yang boleh
mencedera dan mencacatkan pokok berkenaan secara
fizikal.

9.25.1 PERINTAH PEMELIHARAAN POKOK


Bagi maksud melaksanakan seksyen 35A (1) Akta 172 pihak
berkuasa pihak berkuasa perancang tempatan boleh membuat satu
perintah pemeliharaan pokok, pokok-pokok atau kelompok pokok
bertujuan untuk melindungi atau memelihara mana-mana pokok yang
terlibat dengan sesuatu projek pembangunan dengan menetapkan
bahawa perintah itu adalah suai manfaat bagi kepentingan alam sekitar
dan keselesaan kehidupan orang ramai.
Jadual 9.37: Kategori Pokok di bawah Perintah Pemeliharaan
Pokok
Ancaman Kepupusan
Nilai Tersendiri

Nilai Sejarah

Pemeliharaan pokokpokok yang terdiri


dari spesies yang
mempunyai
keindahan
semulajadinya atau
mempunyai nilai
tempatan atau
sumbangan estetik
terhadap lanskap;
atau sebagai
penghadang fizikal
semulajadi terhadap
pandangan buruk
atau kawasan
pembangunan akan
datang dan nilai
sejarah.

Pemeliharaan pokokpokok ini terdiri daripada


mana-mana spesis pokok
yang ditanam melebihi 30
tahun yang lalu dan
mempunyai kaitan
dengan nilai sejarah
kawasan tempat ianya
ditanam.

9-25-3

Tanaman
Kenamaan
Pokok-pokok yang
ditanam oleh
pemimpin negara dan
orang kenamaan
sempena sesuatu
upacara yang
mempunyai
kepentingan negara.

Garis Panduan Perancangan

POKOK-POKOK DALAM KAWASAN PERLINDUNGAN


Termasuk semua pokok yang telah ditakrifkan di dalam undang-undang
bertulis lain dan pokok-pokok yang terletak di dalam kawasan yang
diisytiharkan kawasan hutan simpan, kawasan tadahan air, kawasan
pemeliharaan bukit dan lain-lain kawasan yang seumpamanya.
Rare

Endemic

Endangered

Pokok-pokok yang
disenaraikan ke
dalam kumpulan ini
tergolong daripada
spesis pokok yang
jarang ditemui.
Walaubagaimanapun
jumlahnya masih
banyak lagi untuk
dikategorikan ke
dalam kumpulan
terancam
(endangered).

Pokok-pokok yang
disenaraikan dalam
kumpulan ini terdiri
daripada spesis pokok
yang HANYA didapati
tumbuh ditempat-tempat
tertentu sahaja yang
mempunyai kesesuaian
iklim, ekologi setempat,
keadaan mukabumi serta
komposisi tanah yang
sesuai dengan pokokpokok tersebut.

Pokok-pokok yang
disenaraikan ke
dalam kumpulan ini
merupakan daripada
spesis pokok yang
sukar ditemui serta
bilangannya sedikit
sekiranya tidak
dilindungi. Besar
kemungkinan pokokpokok dari spesis ini
akan pupus.

9.25.2 PROSEDUR MENGELUARKAN PERINTAH


PEMELIHARAAN POKOK
I.

Sebagai

langkah

permulaan

semua

pihak

berkuasa

perancang tempatan dinasihatkan membuat pemeriksaan


mengenai pokok-pokok yang terdapat di dalam kawasannya.
Hasil

pemeriksaan

ini,

pihak

berkuasa

akan

dapat

mengenalpasti pokok, pokok-pokok atau kelompok pokok


yang perlu diperlihara. Jika pihak berkuasa perancang
tempatan berpuashati ada di antara pokok, pokok-pokok atau
kelompok pokok yang disenaraikan sebagai terpelihara itu
memerlukan perlindungan khas, maka perintah pemeliharan
pokok bolehlah dikeluarkan oleh pihak berkuasa itu.
II.

pihak

berkuasa

perancang

tempatan

hendaklah

memaklumkan secara bertulis kepada pemilik tanah di

9-25-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

atasnya pokok, pokok-pokok atau kelompok pokok yang


terlibat dengan perintah pemeliharaan pokok itu tumbuh.
Pada masa yang sama pihak berkuasa perancang tempatan
hendaklah

mempamerkan

di

pejabat

masing-masing

kedudukan pokok, pokok-pokok atau kelompok pokok yang


terlibat
III. Jika pemilik tanah itu telah menyewakan tanahnya kepada
pihak lain, adalah menjadi tanggungjawab pemilik tanah itu
untuk memaklumkan kepada penyewa tanahnya tentang
perintah tersebut.
IV.

Bagi maksud penyampaian apa-apa notis termaksuklah


perintah

ini,

seksyen

46(1)

(c)

(iii)

Akta

172

memperuntukkan notis boleh dilekatkan pada bangunan


mudah lihat di tempat kediaman atau di tanah atau
bangunan jika notis tersebut tidak dapat disampaikan
kepada pemilik atau penyewa berkenaan dengan tangan atau
pos berdaftar.
V.

Sepertimana yang diperuntukkan di bawah seksyen 35A (2)


Akta A933 suatu perintah pemeliharaan pokok boleh
membuat peruntukan yang berikut:

Melarang mana-mana pokok, pokok-pokok atau kelompok


pokok dari ditebang kecuali dengan kebenaran bertulis
pihak berkuasa perancang tempatan dan tertakluk
kepada syarat, dan

Menghendaki
kelompok

mana-mana

pokok

ditanam

pokok,
atau

pokok-pokok
diganti

atau

melalui

penanaman semula mengikut cara yang ditentukan oleh


pihak berkuasa perancang tempatan.
VI.

Sebagai panduan pihak berkuasa perancang tempatan tidak


digalakkan membuat perintah pemeliharaan pokok dalam
keadaan berikut:

Pokok tanaman komersial

Pokok buah-buahan

9-25-5

Garis Panduan Perancangan

Utiliti (berdekatan dengan utiliti sedia ada seperti talian


elektrik atau bekalan air.

9.25.3 PENGUATKUASAAN PERINTAH PEMELIHARAAN POKOK


I.

Suatu perintah pemeliharaan pokok yang telah dikeluarkan


oleh pihak berkuasa tempatan ke atas mana-mana pokok,
pokok-pokok atau kelompok pokok hendaklah berkuatkuasa
sehingga perintah itu dipinda atau dibatalkan oleh pihak
berkuasa perancang tempatan di bawah seksyen 35G Akta
A933. Di bawah seksyen 35A (4) seseorang yang melanggar
peruntukan perintah itu, adalah melakukan kesalahan dan
apabila disabitkan boleh dikenakan denda sehingga RM
50,000 (Ringgit Malaysia Lima Puluh Ribu Sahaja).

II.

Seseorang yang hendak melakukan penebangan pokok yang


tertakluk kepada perintah pemeliharaan pokok hendaklah
terlebih dahulu mendapat kebenaran bertulis dari pihak
berkuasa

perancang

tempatan.

Walaubagaimanapun

kebenaran ini tidak diperlukan bagi penebangan yang


terpaksa dilakukan dalam keadaan berikut:

Pokok yang hampir mati atau telah mati

Bagi mencegah bahaya yang hampir benar berlaku

Sebagai mematuhi mana-mana undang-undang bertulis


yang lain.

9.25.4 PENANAMAN SEMULA


I.

Sepertimana yang diperuntukkan di bawah seksyen 35A


(2)(b) Akta A933 suatu perintah pemeliharaan pokok boleh,
secara khusus mengadakan peruntukan bagi memastikan
pokok-pokok ditanam atau diganti melalui penanaman

9-25-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

semula mengikut cara yang ditentukan oleh pihak berkuasa


perancang

tempatan.

Ini

bermakna

seseorang

yang

melakukan penebangan pokok yang tertakluk di bawah


perintah ini dan kemudiannya gagal menggantikannya
adalah melakukan kesalahan yang boleh dikenakan denda
sehingga RM 50,000 ( Ringgit Malaysia Lima Puluh Ribu
Sahaja).
II.

Mengikut seksyen 35E(I) Akta A933 seseorang yang didapati


bersalah kerana menebang mana-mana pokok yang tertakluk
dibawah perintah pemeliharaan pokok adalah berkewajipan
menggantikan pokok itu dengan menanam sesuatu pokok
yang lain:

Daripada saiz dan spesis yang sesuai

Di tempat yang sama atau berdekatan atau tempat yang


lain.

Dalam tempoh yang ditetapkan; dan

Tertakluk kepada terma-terma dan syarat-syarat yang


ditentukan oleh pihak berkuasa perancang tempatan
melainkan jika pihak berkuasa perancang tempatan
mengenepikan keperluan ini atas permohonan orang itu
atau permohonan orang itu atas permohonan mana-mana
orang lain atau mengikut budi bicara pihak berkuasa
perancang tempatan itu sendiri.

9.25.5 LARANGAN AM UNTUK PENEBANGAN POKOK.


I.

Bahagian VA Akta A933 membuat suatu peruntukan khas


bertujuan untuk memberi perlindungan khas kepada pokokpokok matang untuk memastikan pokok-pokok ini tidak
ditebang. Ini adalah kearah membantu mewujudkan suatu
ekologi tumbuhan yang seimbang bagi sesuatu kawasan
walaupun ianya mengalami proses pembangunan.

9-25-7

Garis Panduan Perancangan

II.

Bagi maksud ini seksyen 35H (1) Akta A933 melarang


penebangan mana-mana pokok yang lilitannya melebihi 0.8
meter yang tumbuh di dalam kawasan pihak berkuasa
perancang tempatan. Lilitan ini diukur pada paras 0.5 meter
dari bumi manakala bagi pokok yang berbanir ianya diukur
dari paras banir.

III. Seseorang yang bercadang untuk menebang mana-mana


pokok yang memiliki lilitan 0.8 meter hendaklah terlebih
dahulu mendapatkan kebenaran bertulis dari pihak berkuasa
perancang tempatan. Mengikut Akta, aktiviti penebangan
pokok

termasuklah

aktiviti

memotong,

memangkas,

mencantas, mencabut, merosakkan atau memusnahkan


pokok. Walau bagaimanapun penebangan boleh dilakukan
tanpa mendapat kebenaran dari pihak berkuasa perancang
tempatan dalam keadaan berikut:

Jika pokok yang terlibat berada dalam keadaan hampir


mati atau telah mati

Bagi mengelakkan sesuatu bahaya yang mengancam


nyawa atau harta benda yang pasti berlaku jika pokok
yang berkenaan tidak ditebang;

Bagi

mematuhi

sesuatu

kehendak

undang-undang

bertulis yang lain.


IV.

Seksyen 35H (3) seterusnya menetapkan bahawa manamana orang yang melanggar seksyen 35H (1) adalah
melakukan kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda
tidak melebihi daripada RM 5,000 (Ringgit Malaysia Lima
Ribu Sahaja)

9-25-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.26

PIAWAIAN KEMUDAHAN GOLONGAN KURANG UPAYA

PIAWAIAN KEMUDAHAN GOLONGAN KURANG UPAYA


Bilangan

JBPD 1/2000

Tarikh Keluaran

2000

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Disediakan oleh JPBD Semenanjung Malaysia

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0

Pengenalan
Dasar Pelaksanaan
Konsep Perancangan Kemudahan Golongan
Orang Kurang Upaya
Piawaian dan Garis Panduan
4.1
Aksesibiliti
4.2
Reruang
4.3
Kemudahan Sokongan

9-26-1

Garis Panduan Perancangan

Golongan orang kurang upaya secara umumnya terdiri daripada


mereka yang cacat anggota fizikal dan mental. Menurut tafsiran Jabatan
Kebajikan Masyarakat Malaysia (1993), orang cacat ialah orang yang
tidak berupaya menentukan sendiri bagi memperolehi sepenuhnya atau
sebahagian daripada keperluan biasa seseorang individu dan/atau tidak
dapat hidup bermasyarakat sepenuhnya disebabkan sesuatu sama ada ia
berlaku semenjak lahir atau kemudian dari itu. Selain itu, kurang upaya
juga dimaksudkan sebagai orang yang menghidap suatu batasan atau
kehilangan kegunaan bahagian anggota badan, fungsi fizikal atau mental
(ANSI, 1980). Konsep kurang upaya ini terikat dengan kebolehan fizikal
seseorang dan tidak berkait dengan kebolehan seseorang untuk berfungsi
dalam persekitaran.

Konsep kecacatan yang ditafsirkan oleh ANSI

adalah merupakan kesukaran seseorang untuk berinteraksi dengan


persekitaran mereka. Menurut kajian yang dijalankan pada tahun 1958,
didapati lebih kurang satu peratus penduduk di Malaysia adalah terdiri
daripada orang cacat. Jika peratusan konservatif ini diambilkira sebagai
asas, maka orang cacat masa kini adalah dianggarkan sekurangkurangnya 210,000 orang. Sehingga tahun 1998, terdapat seramai 73,107
orang

kurang

upaya

yang

berdaftar

dengan

Jabatan

Kebajikan

Masyarakat. Dengan itu, tujuan garis panduan dan piawaian ini adalah
untuk membantu Pihak Berkuasa Negeri, pihak berkuasa tempatan dan
agensi pelaksanaan dalam merancang dan menyediakan kemudahankemudahan yang diperlukan oleh golongan orang kurang upaya yang
secukupnya dalam sesuatu kawasan pembangunan. Objektif garis
panduan termasuk memperbaiki dan menyediakan aksesibiliti yang
selamat dan cukup di kawasan kemudahan pendidikan, kesihatan dan
perumahan, pusat perniagaan, sistem pengangkutan awam, kawasan
rekreasi dan kawasan awam.

9-26-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.26.1 PIAWAIAN DAN GARIS PANDUAN


Komponen perancangan kemudahan golongan orang kurang upaya
meliputi aspek-aspek berikut:
i.

Aksesibiliti

Laluan

terus

menerus

tanpa

halangan

dan

menghubungkan kesemua elemen aksesibiliti dan ruang ke


bangunan atau kemudahan lain

Menghubungkan kawasan luaran dan dalaman sesebuah


bangunan tanpa halangan

ii.

Reruang

Jenis reruang yang perlu disediakan adalah berdasarkan


kategori bangunan dan keperluan.

Keluasan dan lokasi reruang yang disediakan haruslah


mengambilkira keselamatan dan keselesaan golongan
kurang upaya.

iii.

Kemudahan Sokongan

Menitikberatkan

ciri-ciri

keselamatan,

keselesaan,

kesesuaian dan mesra guna (user friendly).

Elemen-elemen penting yang boleh membantu pergerakan


golongan kurang upaya.

Perletakan elemen-elemen halangan di persekitaran luaran


perlu dialihkan dan disesuaikan.

Garis panduan yang digubal ini (rujuk Jadual 9.38) hanya


menumpu kepada peruntukan dan penyediaan kemudahan bagi
golongan orang kurang upaya di sekitar luar bangunan sama ada
bangunan awam, bangunan perniagaan, terminal pengangkutan
awam mahupun kawasan rekreasi.

9-26-3

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.38: Garis Panduan Perancangan Kemudahan Golongan


Kurang Upaya

Elemen

Garis Panduan

Kumpulan
Sasaran
(Mengikut
Keutamaan)

A. KOMPONEN AKSESIBILITI
A1
Ramp

A1.1

Ramp perlu disediakan kesemua bangunan 1.Pengguna


awam, bangunan perniagaan, kawasan
kerusi
roda/ cacat
tempat letak kereta, kawasan rekreasi,
terminal pengangkutan dan kediaman
anggota
bertingkat. Minima satu ramp juga perlu
disediakan
setiap
deretan
rumah 2.Orang buta
kedai/pejabat.
3.Orang tua
4.Perempuan
mengandung

A1.2

Semua ramp mestilah dihubungkan dengan


laluan golongan kurang upaya dan
berterusan tanpa halangan.

A1.3

5.Kanakkanak dan
Maksima bagi kecerunan ramp mestilah
orang
1:15 dengan kelebaran minima 1800mm
kerdil
(SIRIM Kod MS 1331: 1993).

A1.4

Ramp tanpa pengadang di kiri kanan perlu 1. Pengguna


disediakan kerb tidak kurang daripada
kerusi roda/
100mm tinggi bagi keselamatan pengguna
cacat
kerusi roda dan pengguna bertongkat.
anggota
(SIRIM Kod MS 1331:1993).
2. Orang buta
3. Orang tua

A1.5

Permukaan ramp mesti dari bahan yang


tidak licin dan bersesuaian (SIRIM Kod MS
1331:1993).

9-26-4

4. Perempuan
mengandung
5. Kanakkanak dan
orang
kerdil

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

A1.6

Handrail perlu disediakan bersama ramp


1. Pengguna
di anjung masuk ke bangunan-bangunan.
kerusi roda/
Spesifikasi ukurlilit handrail adalah 40mm
cacat
(SIRIM Kod MS 1331:1993).
anggota
2. Orang tua
3. Orang buta

4. Perempuan
mengandung
5. Kanakkanak dan
orang
kerdil
A2
Handrail dan
Grabbar

A2.1

A2.2

Handrail perlu disediakan bersama-sama 1. Pengguna


ramp di anjung masuk bangunan-bangunan
kerusi
dan kawasan pejalan kaki di mana perlu.
roda/ cacat
anggota
2. Orang tua
Handrail atau grab bar mesti mempunyai
ukutlilit/lebar dan kekuatan yang sesuai 3. Perempuan
supaya mudah digenggam dan untuk
mengansokongan. Spesifikasi ukurlilit 40mm
dung
minima dan tidak lebih daripada 50mm
4. Kanak(SIRIM Kod MS 1331:1993).
kanak dan
orang
kerdil
5. Orang buta

9-26-5

Garis Panduan Perancangan

A2.3

A2.4

A2.5

A3
Laluan
Khas/
pejalan
kaki
dan
kaki
lima

A3.1

Jika handrail atau grab bar dibina 1. Pengguna


berhampiran dengan dinding bangunan,
kerusi
ruang di antara handrail atau grab bar
roda/ cacat
dengan dinding tersebut perlu mempunyai
anggota
dengan jarak 50mm (minima) dan tidak
lebih daripada 100mm (SIRIM Kod MS 2. Orang tua
1331:1993).
3. Perempuan
mengandung
Ketinggian handrail yang sesuai adalah 3.0
kaki (900mm) dan bagi handrail kedua 4. Kanakkanak dan
untuk kanak-kanak dan orang kerdil
orang
ketinggiannya adalah 24 (700mm).
kerdil
Tanda Braille, perlu disediakan pada
permulaan dan hujung handrail untuk 5. Orang buta
kegunaan orang buta.

Laluan pejalan kaki secara terus dan tanpa 1. Pengguna


halangan
perlu
disediakan
untuk
kerusi roda/
menghubungkan pergerakan ke bangunan
cacat
awam, bangunan perniagaan, terminal
anggota
pengangkutan awam dan tempat letak
2. Orang buta
kereta di sesuatu kawasan.
3. Orang tua

A3.2

A3.3

Laluan pejalan kaki perlu disediakan di 4. Perempuan


mengankawasan
kediaman
bertingkat
yang
dung
menghubungkan kawasan tempat letak
kereta ke bangunan kediaman.
5. Kanakkanak dan
orang
Laluan pejalan kaki yang disediakan
kerdil
seharusnya boleh juga digunakan oleh orang
lain.

9-26-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

A3.4

A3.5

A3.6

A3.7

A4
Anjung
Masuk
Ke
Bangunan

Saiz laluan pejalan kaki mestilah sesuai 1. Pengguna


untuk pengguna kerusi roda dan golongan
kerusi roda/
lain. Saiz lebar minima adalah 1500mm
cacat
(SIRIM Kod MS 1331:1993). Sekiranya
anggota
kurang daripada 1500mm, ruang untuk
berpusing perlu disediakan pada jarak 2. Orang buta
bersesuaian.
3. Orang tua
Permukaan laluan pejalan kaki mestilah
dari bahan yang tidak licin dan sesuai untuk 4. Perempuan
menganorang buta dan pengguna kerusi roda
dung
(SIRIM Kod MS 1331 dan MS 1184).
Tekstur permukaan di pintu masuk dan 5. Kanakkanak dan
keluar hendaklah berbeza dari tektur laluan
orang
biasa untuk kemudahan orang buta.
kerdil
Pejalan kaki yang tidak disediakan kerb,
ketinggian pejalan kaki dengan jalan tidak
lebih daripada 10mm (SIRIM Kod MS
1331:1993).

A3.8

Laluan pejalan kaki dan kaki lima tidak


boleh dikongsi bersama laluan sikal.

A4.1

Ramp dan handrail perlu disediakan 1. Pengguna


paling hampir dengan anjung masuk ke
kerusi
sesebuah bangunan.
roda/ cacat
anggota
Pintu masuk ke bangunan perlu cukup lebar
untuk laluan dua pengguna kerusi roda
(minima 1800mm) (SIRIM Kod MS
2. Orang buta
1331:1993, MS 1184:1991).

A4.2

A4.3

Pintu masuk otomatik hendaklah disediakan


dan sekiranya tiada pintu demikian maka
perlu disediakan pintu yang boleh dibuka 3. Orang tua
dengan sebelah tangan.

A4.4

Perlu ada penggunaan color contrast pada


ruang masuk ke bangunan serta permukaan 4. Perempuan
menganlantai dot type block perlu disediakan di
dung
anjung masuk bagi tujuan tanda amaran.

A4.5

Simbol khas OKU atau tanda khas perlu


disediakan untuk panduan masuk/keluar
5. Kanakkemudahan golongan kurang upaya.
kanak dan

9-26-7

Garis Panduan Perancangan

A4.6

A5
Permukaan
Laluan
Bertekstur

Pintu kaca hendaklah mempunyai tanda


yang jelas di antara paras 800mm 1500mm
(SIRIM Kod MS 1184) dari lantai untuk
kemudahan orang kurang penglihatan
memasuki bangunan.

orang
kerdil

A5.1

Permukaan laluan bertekstur yang sesuai 1. Orang buta


perlu disediakan untuk memandu arah
orang buta di kawasan-kawasan pejalan
kaki dan laluan khas.

A5.2

Dua jenis permukaan laluan


1. Dot-type block memberi tanda amaran
bertujuan menangkis halangan dan
bahaya, menunjuk arah dan amaran
sekiranya menghampiri selekoh dan
simpang (SIRIM Kod MS 1331:1993).
300mm

300mm

2. Line type block asas kepada menunjuk


arah laluan(SIRIM Kod MS 1331:1993).
300mm

300mm

300mm

300mm

9-26-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

A5.3

Tempat yang perlu disediakan permukaan


laluan khas:
i.

ii.

A6.1

A6.2

Anjung
keluar/masuk
pengangkutan awam.

terminal

iii.

Di kaki lima menghala ke bangunan.

iv.

Laluan pandu arah dari kemudahan


awam ke terminal pengangkutan
awam yang berhampiran.

v.
A6
Tangga

Berhadapan
anjung
masuk
bangunan, mana-mana tangga di luar
bangunan
dan
di
hadapan
kemudahan tempat melintas.

Berhadapan laluan trafik.

Spesifikasi
penyediaan
tangga
mengikut SIRIM Kod MS 1184:1991.

perlu 1. Cacat
anggota

2. Orang buta
Permukaan yang berbeza perlu disediakan
di awal dan akhir tangga sebagai tanda 3. Orang tua
permulaan mendaki dan mengakhiri tangga,
serta perlu ada color contrast pada anak 4. Perempuan
tangga pertama dan akhir.
mengandung

A6.3

Handrail perlu disediakan di kedua-dua 5. Kanakkanak dan


belah tangga.
orang
kerdil

A6.4

Papan tanda khas perlu disediakan di


tangga-tangga untuk kemudahan golongan
kurang upaya.

A6.5

Mana-mana terminal pengangkutan awam,


escalator perlu disediakan.

A7
A7.1
Lintasan
PedesTrian

Lintasan pedestrian perlu disediakan:


i.

Kawasan-kawasan
trafik.

9-26-9

yang

1. Pengguna
kerusi
melintasi
roda/ cacat
anggota

Garis Panduan Perancangan

ii.

iii.
iv.
v.
vi.

vii.
A7.2

A7.3

Berhampiran dengan pusat-pusat 2. Orang buta


kebajikan, rumah-rumah orang tua
dan orang pekak serta pusat orang 3. Orang tua
buta.
4. Perempuan
menganBerhampiran
dengan
hospitaldung
hospital dan klinik.
Berhampiran
belah.

kawasan

Luar kawasan sekolah.

membeli- 5. Kanakkanak dan


orang
kerdil

Lampu isyarat khas (audio signal)


perlu disediakan untuk kemudahan
golongan kurang upaya melintas
khususnya bagi orang buta (SIRIM
Kod MS 1331:1991).
Berhampiran kawasan ibadat.

Permukaan lintasan bertekstur perlu


disediakan di kedua-dua arah ke pelican
crossing (SIRIM Kod MS 1331:1993).
Pada jalan-jalan utama dimana trafik
adalah sibuk (dimana pembahagi jalan
adalah cukup luas atau lebih 5 kaki),
pelican crossing perlu disusun atur secara
staggered. (SIRIM Kod MS 1331:1993).

B. RERUANG
B1

B1.1

Tempat
Letak
Kereta
Khas
(TLK)

B1.2

Tempat letak kereta khas perlu disediakan 1. Pengguna


di semua bangunan awam, bangunan
kerusi
perniagaan, kawasan rekreasi, terminal
roda/ cacat
pengangkutan
awam
dan
kediaman
anggota
bertingkat.
2. Orang tua
Tempat letak kereta khas mestilah
dihubungkan dengan laluan golongan 3. Perempuan
megandung
kurang upaya dan disediakan step ramp
selebar 1000mm dimana sesuai (SIRIM Kod
MS1331:1993).

9-26-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

1.Pengguna
kerusi roda/
cacat
anggota

B1.3

B1.4

B1.5

B1.6

Lokasi tempat letak kereta khas mestilah 2.Orang tua


disediakan paling hampir dengan laluan dan
anjung masuk ke bangunan. Keluasan
sesuatu
ruang
termasuk
kawasan
perpindahan dari kenderaan ke kerusi roda 3.Perempuan
mengan(access aisle) mestilah mengikut SIRIM Kod
dung
MS 1331:1993.

Tempat letak kereta khas mestilah di


permukaan yang rata dan disertakan dengan
simbol golongan orang kurang upaya yang
mudah dilihat di atas permukaan ruang
tempat letak kereta dan di tiang tanda
berhampiran yang disertakan simbol.

Simbol tempat letak kereta bagi golongan


kurang upaya mestilah disediakan di
kawasan letak kereta sama ada di luar atau
dalam bangunan dan dapat dilihat apabila
memasuki kawasan tempat letak kereta.
Tanda yang menunjukkan arah ke ruang
tampat letak kereta bagi golongan kurang
upaya mesti juga disediakan (SIRIM Kod MS
1184:1991).
Jumlah ruang tenpat letak kereta bagi
sesebuah bangunan mestilah mengikut
nisbah yang ditetapkan oleh SIRIM Kod MS
1184:1991 iaitu satu ruang bagi setiap 100

9-26-11

Garis Panduan Perancangan

B1.7

kenderaan dan sekurang-kurangnya 2 ruang


tempat letak kereta bagi setiap kategori
bangunan.
Tempat letak kereta khas mestilah
disediakan bagi kereta biasa dan van
mengikut keluasan ruang yang ditetapkan
oleh SIRIM Kod MS 1331:1993 iaitu 3300mm
lebar x 6600mm panjang.

B2

B2.1

Tandas

B2.2

B3

3. Orang tua
Simbol tandas lelaki/perempuan hendaklah
timbul (embossed) dan diletakkan di
4. Kanakpemegang pintu masuk tandas.
kanak dan
orang
kerdil

B3.1

Bilik persalinan/penyusuan perlu disediakan 1.Perempuan


di tempat-tempat awam terutamanya di
menyusukompleks-kompleks perniagaan.
kan anak

B4.1

Unit kediaman bagi golongan kurang upaya 1. Pengguna


harus diperuntukkan di tingkat bawah
kerusi roda
bangunan kediaman bertingkat. 1% atau
/ cacat
sekurang-kurangnya 1 unit daripada jumlah
anggota
keseluruhan unit kediaman.
2. Orang buta

Bilik
Persalinan/
Penyusuan
B4
Peruntukan
Unit
Kediaman

Tandas bagi golongan kurang upaya 1. Pengguna


mestilah disediakan di semua bangunan
kerusi
awam, bangunan perniagaan, kawasan
roda /
rekreasi dan terminal pengangkutan awam.
cacat
Bilangan dan rekabentuk tandas mestilah
anggota
mengikut SIRIM Kod MS 1184:1991.
2. Orang
buta

3. Orang tua
B5
Kedai
Runcit
Corner
Shop

B5.1

Kedai runcit (corner shop) bagi kegunaan 1. Pengguna


harian untuk penduduk setempat yang boleh
kerusi roda
digunakan oleh golongan orang kurang
upaya mestilah disediakan di kawasan 2. Perempuan
menganperumahan. Perletakannya di penjuru/blokdung
blok perumahan.

9-26-12

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

3. Orang buta
B6

B6.1

Hentian
Bas
B6.2

Hentian bas perlu disediakan di tempat 1. Orang buta


tumpuan awam seperti pusat membeli-belah
2. Pengguna
dan riadah dan persimpangan jalan utama.
kerusi roda
/ cacat
anggota
Pencahayaan di hentian bas perlulah
sentiasa cerah dan mempunyai kerusi yang 3. Orang tua
sesuai. Nombor laluan bas hendaklah terang
timbul (emboss) dan kaca lut cahaya yang
tidak bertanda hendaklah memudahkan bas
untuk berhenti bersebelahan dengan kerb
untuk memudahkan orang kurang upaya
menaiki atau menuruni bas (SIRIM Kod MS
1331:1991).

C. KEMUDAHAN SOKONGAN
C1
Papan
tanda
kenyataan,
tanda
tunjuk
arah,
keteran
-gan
bertulis
tanda
amaran
dan
sebagainya

C1.1 Perletakan papan-papan tanda perlulah 1. Pengguna


mendatar (horizontal) dengan ketinggian
kerusi
efektif (boleh dibaca oleh golongan kurang
roda/ cacat
upaya). Ketinggian papan tanda jalan
anggota
hendaklah sekurang-kurangnya 2000mm
2. Orang tua
dari paras jalan.
arah
perlu 3. Orang buta
tanda
petunjuk
C1.2 Papan
menunjukkan laluan tanpa halangan ke
4. Kanakbangunan atau ke kawasan tertentu.
kanak dan
orang
C1.3 Warna, tulisan dan saiz papan tanda mesti
kerdil
jelas dan boleh dibaca.
C1.4 Papan tanda bertulisan braille perlu
disediakan untuk kemudahan golongan buta.
di
amaran
berbunyi/berlampu
C1.5 Tanda
kawasan-kawasan bahaya serta kawasan
pembinaan perlu disediakan. Perletakan
tanda amaran tersebut mestilah di sekitar
kawasan berkenaan.

C2
Papan
Tanda
Khas

C2.1 Papan tanda khas golongan kurang upaya 1. Pengguna


perlu disediakan untuk menunjukkan lokasi
kerusi
kemudahan golongan tersebut seperti
roda/ cacat
tandas, tempat letak kereta dan lain-lain.
anggota

9-26-13

Garis Panduan Perancangan

2. Orang tua
3. Orang buta
C3
C3.1 Sebanyak 5% daripada bangku-bangku di
tempat awam dikhaskan untuk golongan
Bangku/
kurang upaya. Sekurang-kurangnya satu
Tempat
tempat duduk dikhaskan untuk golongan
Duduk
kurang upaya.
fixed
atau
built-in
dan
meja
C3.2 Tempat-tempat tertentu seperti laluan
pejalan kaki atau gili-gili perlu menyediakan
tempat duduk/berehat.

C3.3 Perletakan bangku/tempat duduk perlulah


mudahsampai.

1. Pengguna
kerusi
roda/ cacat
anggota
2. Orang buta
3. Orang tua
4. Perempuan
mengandung
5. Kanakkanak dan
orang
kerdil

C3.4 Rekabentuk bangku perlu menepati ciri-ciri


keselesaan, kesesuaian ketinggian dan
keselamatan. Penyandar, pemegang dan
permukaan kerusi mestilah sesuai untuk
kegunaan golongan kurang upaya.

C4
Pondok
telefon,
berbayar dan
kemudahan
seumpama

C4.1 Sekurang-kurangnya satu telefon


khas disediakan di tempat awam.

C4.2

awam 1. Pengguna
kerusi
roda/ cacat
anggota

Ciri-ciri telefon khas yang perlu diambilkira: 2. Orang buta

Laluan/akses tanpa halangan ke telefon

Papan tunjuk arah

3. Orang tua

4. Perempuan
menganRekabentuk telefon yang mudah dengan
dung
ketinggian tidak melebihi 200mm dari
aras bawah telefon (SIRIM Kod 5. KanakMS1331:1993).
kanak dan
orang
Alat bantuan tambahan disediakan
kerdil
(sekiranya perlu).

9-26-14

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

C5 Peti
surat /
tong
sampah

Perletakan telefon tidak menghalang


laluan.

C5.1 Perletakan, kesesuaian, rekabentuk dan


ketinggian elemen mesti mengambilkira
keupayaan golongan kurang upaya.

C6
C6.1 Aspek keselamatan mesti diambilkira.
Longkang
/ Parit

1. Pengguna
kerusi
roda/ cacat
anggota

C6.2 Penutup elemen perlu mepunyai ciri-ciri


keselamatan seperti sama rata dan tidak 2. Orang buta
berlubang-lubang terutamanya di bangunan
awam, bangunan perniagaan dan terminal 3. Perempuan
pengangkutan awam.
mengandung
4. Kanakkanak dan
orang
kerdil
C7
Pagar

C7.1 Rekabentuk dan bahan binaan elemen 1. Orang tua


mestilah mempunyai ciri-ciri keselamatan
dan ketahanan.

C8
C8.1 Halangan-halangan
laluan
dihindarkan 1.Pengguna
terutama di laluan pejalan kaki dan tempat
Halangankerusi
-halangan
tumpuan awam.
roda/ cacat
(pokok,
anggota
pasu
1. Orang buta
bunga,
C8.2
tanda
arah/papan
tanda,
tiang
Perletakan
tiang
lampu, pondok telefon seharusnya di tepi 2. Perempuan
lampu,
laluan awam tanpa mengganggu pergerakan.
menganpapan
dung
tanda dan
kerb)
3. Kanakkanak dan
orang
kerdil
4. Orang tua

9-26-15

Garis Panduan Perancangan

C9
C9.1 Perletakan tiang perlu sesuai untuk
memberi laluan tanpa halangan.
Tiang
lampu
trafik
melintas
Jangkamasa lampu isyarat hijau untuk
C9.2
melintas
hendaklah
mengambilkira
keupayaan golongan kurang upaya.

9-26-16

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.27

PIAWAIAN PERANCANGAN KAWASAN TASIK


Garis Panduan dan Piawaian Perancangan Kawasan Tasik

Bilangan

JBPD 2/2000

Tarikh Keluaran

2000

Pengubahan

Tiada

Pemakaian

Semua Negeri di Semenanjung Malaysia

Latar Belakang

Kawasan
tasik
merupakan
antara
sumber
pembangunan yang amat bernilai dari segi estetik,
warisan negara dan juga ekonomi. Keindahannya
menuntut agar ia kelihatan sebagai aset dan
khazanah negara dalam bentuknya yang asal. Pada
masa yang sama keindahan itu harus juga dapat
dinikmati oleh orang ramai.

Kandungan

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0
7.0

8.0

Tujuan
Objektif
Latarbelakang
Prinsip-prinsip
Perancangan
Pembangunan
Tasik
Dasar Perlaksanaan Perancangan Pembangunan
Kawasan Tasik
Garispanduan
Umum
Perancangan
Pembangunan Kawasan Tasik
6.1 Konsep Aktiviti Pembangunan Tasik
Garis
Panduan
Khusus
Perancangan
Pembangunan Kawasan Tasik
7.1 Garis Panduan Pengurusan Tasik
7.1.1 Kawalan Kualiti Air Tasik
7.1.2 Kawalan Penurunan Dan Kenaikan
Paras Air
7.1.3 Kawasan Tumbuhan Air
7.1.4 Kawalan
Penangkapan
Hasil
Sumber Tasik
Piawaian

9-27-1

Garis Panduan Perancangan

Garis panduan ini disediakan dengan tujuan untuk mewujudkan


dasar kawalan untuk memastikan semua bentuk pembangunan yang
akan

dilaksanakan

di

kawasan

sekitar

dan

berhadapan

tasik

dilaksanakan dengan teratur, menarik, selesa, selamat dan mesra alam.


Dalam era pembangunan negara yang pesat, pembangunan pasaran
hartanah yang rancak, perubahan citarasa dan tumpuan masa kini
penduduk yang menghargai pembangunan depan air, telah menyebabkan
sumber hartanah berair mendapat perhatian banyak pihak untuk
dibangunkan.

Langkah

dimanfaatkan.

Tetapi,

ini

membolehkan

keserasian

potensi

pembangunan

ekonomi
fizikal

tasik
dengan

persekitaran setempat perlu dipastikan untuk mendapat keharmonian,


kesejahteraan dan kemampanan pembangunan di kawasan tasik.
Tasik tropika tempatan secara umumnya didefinisikan sebagai
satu kawasan permukaan bumi yang ditakungi air seluas satu hektar
atau

lebih

dengan

pelbagai

kedalaman

yang

secara

umumnya

mengandungi nutrien yang mampu membiakkan hidupan air untuk


faedah sosio-ekonomi dan rekreasi masyarakat.

9.27.1 GARIS PANDUAN UMUM

Pembangunan yang dijalankan di kawasan tasik mestilah mematuhi


garis panduan dan piawaian yang telah ditetapkan ini semaksimum
yang boleh tanpa ada sebarang pengecualian bagi pelonggaran syarat.

Setiap pembangunan perlulah mengekalkan kawasan semulajadi dan


meminimumkan aktiviti-aktiviti yang boleh merosakkan ekosistem
persekitaran.

Bagi

jenis

pembangunan

yang

memerlukan

kelulusan

EIA,

kepentingan biodiversiti, ekosistem, konflik, pengurusan dan cara


penyelesaian hendaklah dititikberatkan.

Konsep pembangunan bersepadu dan komprehensif yang bersifat


environmental oriented dan mesra alam sangat digalakkan.

9-27-2

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jika ada, isu atau masalah baru pembangunan di kawasan tasik yang
tidak termaktub di dalam garis panduan ini hendaklah dirujuk
kepada pihak JPBD sebelum langkah-langkah tertentu dibuat.

Sebarang bentuk pembangunan di kawasan yang berisiko tinggi


seperti

kawasan

sensitif

alam

sekitar

(KSAS)

sebagaimana

dikemukakan oleh JPBD dan agensi-agensi lain adalah dilarang.

Kemudahan awam seperti tempat rehat, tong sampah, gerai makan,


tandas awam dan tempat letak kereta hendaklah disediakan bagi
membolehkan orang ramai mengguna dan menikmati kawasan tasik
secara bersama.

Setiap pembangunan hendaklah mengambilkira dan melibatkan


kepentingan masyarakat setempat.

Setiap pembangunan yang dijalankan di dalam zon pembangunan


tasik mestilah mengikut kepadatan pembangunan, nisbah plot,
ketinggian bangunan, sistem jalan raya, dan anjakan bangunan yang
telah ditetapkan oleh pihak JPBD.

9.27.2 GARIS PANDUAN PEMBANGUNAN KAWASAN TASIK


Pembangunan tasik perlu mematuhi komponen-komponen berikut:
a.

Gunatanah

b.

Pembangunan fizikal

c.

Kualiti Air

d.

Biologi

e.

Lanskap

f.

Kemudahan awam

g.

Sosio-ekonomi

h.

Arkeologi

9-27-3

Garis Panduan Perancangan

Jadual 9.39: Garis Panduan Pembangunan Kawasan Tasik


Lombong
Unsur
GUNATANAH

Garis Panduan
i.

Pembangunan fizikal hendaklah dirancang 20 meter


dari gigi air.

ii. Pembangunan bercampur (mixed development) seperti


pembangunan rekreasi, kawasan perdagangan, taman
tema, taman teknologi, institusi, muzium, pusat budaya
dan perumahan sangat sesuai dimajukan di zon
pembangunan tasik lombong.
iii. Terusan dan pantai buatan (artificial beach) boleh
dibina untuk tujuan pengindahan dan aktiviti rekreasi
zon litoral.
iv. Bangunan atau apa jua jenis pembangunan kekal tidak
dibenarkan berada di kawasan gigi air, sebaliknya perlu
ditempatkan jauh dari garis tasik supaya ruang
tersebut dapat akses untuk kegunaan sepunya seperti
aktiviti rekreasi yang sesuai.
v.

Pembangunan di atas air seperti restoran terapung


hanya boleh dibangunkan dengan skala yang sesuai
dengan luas kawasan air dan aktiviti yang dipilih pada
kawasan itu.

vi. Jenis aktiviti lancong tani yang sesuai dalam tasik


adalah seperti ternakan ikan dan udang dalam sangkar
dan perusahaan rekreasi memancing.
FIZIKAL

i.

Sebarang aktiviti pembangunan boleh dijalankan di


kawasan ini mengikut kesesuaian struktur tanah.

ii.

Bagi kawasan tepi tasik yang tidak kukuh,


perlindungan menggunakan kaedah kejuruteraan
seperti 'revetment' dan dinding tegak (sheetpile,
cerucuk) digunakan.

iii. Rekabentuk apa jua bangunan dikawasan


pembangunan tasik mestilah boleh berfungsi dengan
baik dan menitikberatkan identiti rekabentuk
tempatan.
iv. Rekabentuk bangunan dan kawasan persekitaran juga
perlu sesuai dengan keadaan alam bina sekeliling dari
segi ketinggian, fasad dan saiz serta menggunakan ciri-

9-27-4

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Unsur

Garis Panduan
ciri asli alam sekitar.
v.

Bangunan yang dibina hendaklah menghadap tasik.

vi. Bangunan -bangunan baru hendaklah tidak


menghalang vista pandangan bangunan sedia ada.
vii. Penyediaan jalan berturap hendaklah dikurangkan dan
rekabentuk sirkulasi semulajadi seperti denai perlu
diutamakan.
viii. Susunatur kawasan pembangunan hendaklah
mengambilkira aspek kesihatan dari segi peredaran
angin, pencahayaan dan orientasi matahari.
ix. Penyelenggaraan tanaman tutup bumi dengan pelbagai
kaedah piawaian seperti turfing, fibromat dan
'hidroseeding' perlu dijalankan di kawasan yang
terdedah kepada hakisan dan juga kawasan yang sering
dikunjungi.
KUALITI
AIR

i.

Air kumbahan (efluen) yang tidak di rawat tidak boleh


dilepaskan ke dalam tasik.

ii.

Penyelenggaraan bot dan perkakasan bermotor tidak


boleh dibina / dijalankan berdekatan dengan air untuk
mengelakkan pencemaran minyak dan gris.

iii. Pengkitaran dan penggunaan semula air digalakkan


dalam pengendalian taman tema air bagi menjimatkan
sumber.
LANSKAP

i.

Penanaman pokok baru yang bertujuan menghiasi dan


memulihara kawasan pembangunan hendaklah
mengambilkira jenis spesis pokok tempatan yang sesuai
di kawasan tersebut. Ini dapat mengekalkan
kepelbagaian pokok hutan dan identiti kawasan
tersebut daripada pupus.

ii.

Inisiatif menamakan spesis pokok di kawasan


pembangunan tasik sangat digalakkan untuk tujuan
pendidikan dan penyelidikan.

iii. Pelbagai pokok hiasan yang sesuai perlu ditanam di


kawasan tanah pamah berbukit pada ketinggian 10m
hingga 800m dari paras laut untuk penghijauan bumi
dan keindahan lanskap.

9-27-5

Garis Panduan Perancangan

Unsur
KEMUDAHAN
AWAM

Garis Panduan
i.

Tasik mestilah boleh diakses oleh orang ramai.

ii.

Kemudahan asas seperti tandas awam, tong sampah,


bangku, wakaf, surau dan lain-lain perlu disediakan.

Jadual 9.40: Garis Panduan Perancangan Pembangunan Kawasan


Tasik Empangan
Unsur
GUNATANAH

Garis Panduan
Aktiviti pembangunan boleh dijalankan di beberapa nodus
zon pembangunan di kawasan litoral atau ekozon.
Nodus zon pembangunan ini tidak boleh terlalu berselerak
dan hendaklah mengambilkira kawasan yang paling
hampir dengan jalan utama.
Pembangunan yang dicadangkan hendaklah mesra alam.
Penyelenggaraan bot dan perkakasan bermotor tidak boleh
dibina berdekatan dengan air untuk mengelakkan
pencemaran minyak dan gris.
Kawasan pembangunan hanya dibenarkan seluas 20%
daripada jumlah keseluruhan kawasan tadahan air keliling
tasik.

FIZIKAL

Rekabentuk apa jua bangunan di kawasan pembangunan


tasik mestilah boleh berfungsi dengan baik dan
menitikberatkan identiti rekabentuk tempatan.
Rekabentuk bangunan dan kawasan persekitaran juga
perlu sesuai dengan keadaan alam bina sekeliling dari segi
ketinggian, fasad dan saiz serta menggunakan ciri-ciri asli
alam sekitar.
Tatatur kawasan pembangunan hendaklah mengambilkira
aspek kesihatan dari segi peredaran angin, pencahayaan
dan orientasi matahari.
Penyediaan jalan berturap hendaklah dikurangkan dan
rekabentuk sirkulasi semulajadi seperti denai perlu
diutamakan.
Penyelenggaraan tanaman tutup bumi dengan pelbagai
kaedah piawai seperti fibromat dan 'hidroseeding'perlu

9-27-6

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Unsur

Garis Panduan
dijalankan di kawasan yang terdedah kepada hakisan dan
juga kawasan yang sering dikunjungi.
Semua jenis pembangunan fizikal mestilah tidak
menjejaskan kestabilan empangan itu.
Aktiviti pembangunan hendaklah dijalankan mengikut
kontor bukit. Pemotongan bukit tidak dibenarkan di dalam
zon pembangunan tasik kerana ia boleh memberi kesan
negatif kepada tasik dan persekitarannya.
Pembangunan kawasan di hulu tasik (terutama yang
melibatkan pembersihan tapak dan penebangan pokok)
hendaklah dikawal ketat. Ini penting bagi menjamin
keutuhan struktur dan fungsi empangan tidak terjejas oleb
himpunan dan hanyutan biojisim. Jaring sampah dan
'logboom' hendaklah dipasang ditempat saliran masuk ke
tasik dan dipastikan sentiasa berfungsi dengan baik.

KUALITI
AIR

Aktiviti binaan yang menggalakkan hakisan dan


penambahan beban terampai hendaklah dikawal ketat
supaya larian air tidak masuk terus ke dalam tasik.
Perangkap sedimen pelbagai lapis dan perangkap sampah
hendaklah dipasang pada saliran masuk ke tasik dan
keberkesanannya sentiasa diawasi.
Penyelenggaraan bot, bengkel dan alat kelengkapan
bermotor tidak boleh ditempatkan berdekatan dengan air
untuk mengelakkan pencemaran minyak dan gris ke dalam
tasik.

BIOLOGI

Penebangan pokok terutama yang bersaiz ukurlilit 0.8m ke


atas di kawasan pembangunan tasik tidak dibenarkan
kecuali jika mendapat kebenaran bertulis daripada pihak
berkuasa perancangan tempatan, Pejabat Pentadbir
Daerah atau Jabatan Perhutanan atas sebab-sebab
tertentu.
Penanaman tutup bumi serta pokok baru di kawasan
terdedah yang bertujuan memulihara dan menghiasi
kawasan pembangunan perlu dilaksanakan oleh pemaju
projek dengan mengambilkira jenis spesis pokok tempatan
yang sesuai di kawasan tersebut. Ini dapat memulihara
dan mengekalkan kepelbagaian pokok hutan dan identiti
kawasan tersebut daripada pupus.
Syarat-syarat pemberian konsesi balak bendaklah

9-27-7

Garis Panduan Perancangan

Unsur

Garis Panduan
mematuhi Garis panduan Perhutanan.
Inisiatif menamakan spesis pokok di kawasan
pembangunan tasik sangat digalakkan untuk tujuan
pendidikan dan penyelidikan.
Pelbagai pokok hiasan yang sesuai perlu di tanam di
kawasan tanah pamah berbukit pada ketinggian 10m
hingga 800m dari paras laut untuk penghijauan bumi dan
keindahan lanskap.
Penggunaan alat pencahayaan di waktu malam sebagai
salah satu elemen lanskap bagi kawasan tasik asli dan
empangan hendaklah tidak menjejaskan ekosistem
hidupan liar. Ciri-ciri rekabentuk sistem pencahayaan
yang baik perlu dititikberatkan bagi kawasan ini.

KEMUDAHAN
AWAM

Penyediaan gazebo, tempat berehat, bangku, tandas awam,


tong sampah dan surau untuk tujuan kemudahan
pengunjung dan pengindahan kawasan sebaik-baiknya
mengambilkira rekabentuk tempatan dan boleh
diselenggarakan dengan baik.

LANCONG Jenis aktiviti lancong tani yang sesuai dalam tasik adalah
TANI
ternakan ikan dan udang dalam sangkar dan perusahaan
rekreasi memancing.
Jenis aktiviti lancong tani yang sesuai di darat adalah
seperti taman pertanian.
Peraturan dan syarat yang sesuai perlu disediakan untuk
menetapkan daya pengeluaran supaya tidak melebihi daya
tampung persekitaran.
Pembangunan yang berkaitan dengan penyediaan
penginapan hendaklah dari jenis chalet dengan kepadatan
rendah.
ARKEOLOGI

Jika tapak pembangunan di kawasan tasik didapati


mengandungi bekas peninggalan sejarah yang penting
kepada negara, maka pembangunan di tapak tersebut
tidak boleh dijalankan. Tapak arkeologi ini perlu
dipelihara sebagai warisan negara.
Kerja-kerja tanah, pembinaan dan sebagainya hendaklah
diberhentikan serta merta sekiranya artifak atau atau
jumpaan yang berkaitan dengan sejarah ditemui dan
artifak atau jumpaan bersejarah itu mesti diserahkan

9-27-8

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Unsur

Garis Panduan
kepada Jabatan Muzium dan Antikuiti.

Jadual 9.41: Garis Panduan Perancangan Pembangunan Kawasan


Tasik Terancang
Unsur
FIZIKAL

Garis Panduan
Rekabentuk tasik jenis ini perlu dirancang dengan baik
bagi memenuhi fungsinya. la juga wajar bersifat moden
dan canggih serta melibatkan teknologi tinggi.
Tasik ini wajar bertempat di kawasan pembangunan
industri ringan, perumahan mewah, institusi kerajaan,
institusi pendidikan, hotel, restoran, hospital, kawasan
'retreat' dan sebagainya.
Kawasan tasik hendaklah memaksimumkan input
pelanskapan dengan elemen yang menarik dan biodiversiti
tinggi bagi memenuhi pelbagai fungsi (seperti tanamtanaman penyerap hingar dan debu, pemisah zon, estetik
dan sebagainya).
Kualiti air hendaklah dikawal kerana pembinaan dan
pengurusan tasik ini melibatkan kos yang tinggi.
Pengurusan dan penguatkuasaan kualiti air sewajarnya
melebihi piawaian Jabatan Alam Sekitar (JAS).
Bangunan tidak boleh membelakangkan tasik.

Jadual 9.42: Garis Panduan Perancangan Pembangunan Kawasan


Tasik Asli
Unsur
GUNATANAH

Garis Panduan
Aktiviti pembangunan tasik asli yang dijalankan di dalam
zon litoral dan ekozon tidak boleh melebihi 10% daripada
keluasan keseluruhan kawasan tasik.
Kawasan pembangunan mestilah mempunyai anjak undur
500m.
Perletakan zon pembangunan ini mestilah mengambilkira
kawasan yang paling hampir dengan jalan utama yang

9-27-9

Garis Panduan Perancangan

Unsur

Garis Panduan
sedia ada.
Pembangunan hendaklah berkepadatan rendah dan
terkawal hanya pembangunan jenis chalet dan
seumpamanya sahaja yang dibenarkan yang berkaitan
dengan rekreasi pasif dan eko-lancong.
Bangunan tidak membelakangkan tasik dan pemandangan
dapat dinikmati oleh semua orang.
Bangunan di sebelah tasik tidak boleh tinggi sehingga
menyekat vista dan pandangan awam ke tasik. Turutan
bangunan perlulah terendah paling hampir dengan tasik
dan tertinggi ke arah darat. Bangunan harus sesuai
dengan jenis tanah dan geologi tapak, dan sebaik-baiknya
tidak melebihi pokok-pokok semulajadi yang tertinggi.
Bangunan atau apa jua jenis pembangunan tidak
dibenarkan berada di kawasan berhampiran atau tepi
tasik, sebaliknya ditempatkan jauh dari garis tasik supaya
ruang tersebut dapat diperuntukkan kepada akses orang
ramai mendekati tasik.
Bilangan jalan masuk atau akses utama ke tasik
hendaklah dihadkan dan dikawal bagi menjamin daya
tampung zon litoral tasik tidak dilampaui, dan untuk
melindungi ekosistem tasik, kemampanan identiti serta
fungsinya.

FIZIKAL

Rekabentuk bangunan dan kawasan persekitaran juga


perlu sesuai dengan keadaan alam bina sekeliling dari segi
ketinggian, fasad dan saiz serta menggunakan ciri-ciri asli
alam sekitar.
Penyediaan jalan berturap hendaklah dikurangkan dan
rekabentuk sirkulasi semulajadi seperti denai perlu
diutamakan.
Aktiviti pembangunan hendaklah dijalankan mengikut
kontor bukit. Pemotongan bukit tidak boleh dilakukan di
dalam zon pembangunan tasik kerana ia boleh memberi
kesan negatif kepada tasik dan persekitarannya.
Penyelenggaraan tanaman tutup bumi dengan kaedah
seperti turfing, fibromat, 'hidroseeding' dan sebagainya
perlu dijalankan di kawasan yang terdedah kepada
hakisan dan juga kawasan yang sering dikunjungi.

9-27-10

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Unsur

Garis Panduan
Rekabentuk papan tanda, jalan masuk dan apa jua
bangunan di kawasan pembangunan tasik mestilah boleh
berfungsi dengan baik dan menitikberatkan identiti
rekabentuk tempatan.
Pembangunan pelancongan secara besar-besaran tidak
dibenarkan sama sekali.

KUALITI
AIR

Pengurusan dan penguatkuasaan kualiti air hendaklah


dikawal ketat (mematuhi piawaian JAS).
Aktiviti binaan yang menggalakkan hakisan dan
penambahan beban terampai hendaklah dikawal supaya
air larian tidak masuk terus ke dalam tasik.
Perangkap sedimen pelbagai lapis dan perangkap sampah
hendaklah dipasang pada saliran masuk ke tasik dan
keberkesanannya hendaklah sentiasa diawasi.
Pelepasan efluen tidak dibenarkan.

BIOLOGI

Tiada pembangunan dibenarkan dalam kawasan tasik


yang berada dalam santuari hidupan liar.
Elemen lanskap semulajadi di semua kawasan
pembangunan tasik perlu dikekalkan semaksimum yang
boleh. Langkah-langkah pengekalan pokok seperti
penggunaan kabel pengikat pokok (contoh di Tasik Bera)
perlu diberi perhatian oleh setiap pemaju.
Penebangan pokok terutama yang bersaiz ukurlilit 0.8m ke
atas di kawasan pembangunan tasik tidak dibenarkan
kecuali jika mendapat kebenaran bertulis daripada pihak
berkuasa perancangan tempatan atas sebab-sebab
tertentu.
Penanaman pokok baru yang bertujuan menghiasi
kawasan pembangunan hendaklah mengambilkira jenis
spesis pokok tempatan di kawasan tersebut. Ini dapat
mengekalkan kepelbagaian pokok hutan dan identiti
kawasan tersebut daripada pupus.
Inisiatif menamakan spesis pokok di kawasan
pembangunan tasik sangat digalakkan untuk tujuan
pendidikan dan penyelidikan
Penggunaan alat pencahayaan di waktu malam sebagai

9-27-11

Garis Panduan Perancangan

Unsur

Garis Panduan
salah satu elemen lanskap bagi kawasan tasik empangan
bendaklah tidak menjejaskan ekosistem hidupan liar. Ciriciri rekabentuk sistem pencahayaan yang baik perlu
dititikberatkan bagi kedua-dua kawasan ini.

EKO Pembangunan berdensiti rendah sahaja dibenarkan untuk


LANCONG
menjaga atau mengekalkan keaslian persekitaran sedia
ada.
Pembangunan yang berkaitan dengan penyediaan
penginapan hendaklah dari jenis chalet dengan kepadatan
rendah.
Jenis eko-lancong yang sesuai adalah seperti berkayak,
memancing, jogging, tracking, sukan air, pemerhatian
flora dan fauna, melawat perkampungan Orang Asli,
penyelidikan (ilmiah) dan rekreasi rimba dan rekreasi
pasif lain yang tidak merosakkan alam sekitar atau
mencemarkan air.
Kemudahan yang disediakan hendaklah berbentuk
semulajadi seperti berkayak dan bersampan tanpa
melibatkan penggunaan alat berjentera.
Ciri semulajadi dalam zon eko-lancong seperti gua dan air
terjun hendaklah dikekalkan.
ARKEOLOGI

Jika tapak pembangunan di kawasan tasik didapati


mengandungi bekas peninggalan sejarah yang penting
kepada negara, maka pembangunan di tapak tersebut
tidak boleh dijalankan. Tapak arkeologi ini perlu
dipelihara untuk warisan negara.
Kerja-kerja tanah, pembinaan dan sebagainya hendaklah
diberhentikan serta merta sekiranya artifak atau jumpaan
yang berkaitan dengan sejarah ditemui dan artifak atau
jumpaan bersejarah itu mesti diserahkan kepada Jabatan
Muzium dan Antikuiti.

9-27-12

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

Jadual 9.43: Garis Panduan Pembangunan Kawasan Tasik Ladam


Unsur

Garis Panduan

GUNATANAH

Pembangunan yang dibenarkan di kawasan tasik ini


adalah merupakan sebahagian pembangunan kawasan
lembangan sungai berkenaan. Kegunaan utama adalah
untuk rekreasi pasif seperti memancing, fotografi,
mencerap flora dan fauna, dan sebagainya.

KUALITI
AIR

Garis panduan bagi kualiti air dan persekitaran di tasik


ladam yang bertujuan mengekalkan indentiti tasik
tersebut adalah sama seperti tasik empangan.

Jadual 9.44: Garis Panduan Pembangunan Tasik Ladam


Unsur
GUNATANAH

Garis Panduan
Pembangunan yang dibenarkan di kawasan tasik ini
adalah merupakan sebahagian pembangunan kawasan
pesisiran pantai jenis berpasir.
Pembangunan perumahan dan komersial tidak dibenarkan
kerana kapasiti tasik terlalu kecil dan tidak berupaya
menampung pembangunan sedemikian.
Pembangunan chalet dan berapa tingkat hotel
dibenarkan.
Kegunaan utama adalah untuk rekreasi pasif dan kecilkecilan seperti berkelah, bermain pantai, fotografi,
mencerap flora dan fauna, dan sebagainya.

KUALITI
AIR

Aktiviti binaan yang menggalakkan hakisan dan


penambahan beban terampai hendaklah dikawal ketat
supaya larian air tidak masuk terus ke dalam tasik.
Perangkap sedimen pelbagai lapis dan perangkap sampah
hendaklah dipasang pada saliran masuk ke tasik dan
keberkesanannya mestilah sentiasa diawasi.
Penyelenggaraan bot, bengkel dan alat kelengkapan
bermotor tidak boleh ditempatkan berdekatan dengan air
untuk mengelakkan pencemaran minyak dan gris ke dalam
tasik.

9-27-13

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

9.28

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC


Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super
Corridor (MSC)

Volume

Volume One

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0
3.0
4.0

5.0

6.0

Guidelines Objectives
Planning Areas
Basic Planning Principles of the Msc
Existing Guidelines
4.1 Guidelines on the Total Planning Doctrine,
Jpbd 1996
4.2 Environmental Quality (Prescribed Activities)
(Eia) Order 1987, Doe
4.3 Guidelines
on
Natural
Topography
Preservation In Physical Planning and
Development, Jpbd/Kpkt 1996
4.4 Guidelines for the Preparation of the
Development Proposal Report, Jpbd 1996
4.5 National Landscape Guidelines, Jpbd 1995
General Sectoral Guidelines
5.1 Urban/Civic Design
5.2 Housing
5.3 Environment
5.4 Commercial
5.5 Open Space/Recreation
5.6 Enterprise
5.7 Landscape
5.8 Community Facilities
5.9 Development of Malay Reserves
Transportation Guidelines
6.1 Roads
6.2 Pedestrian Walkways
6.3 Public Transport
6.4 Car Parking
6.5 Road Reserves
6.6 Traffic Management

9-28-1

Garis Panduan Perancangan

7.0

8.0

6.7 Road Furniture


Infrastructure and Utility Guidelines
7.1 Integrated Utility Tunnels
7.2 Drainage
7.3 Sewerage
7.4 Water Supply
7.5 Solid Waste Management
7.6 Telecommunications
7.7 Electric Supply
7.8 Flood Prevention and Management
Landscape Guidelines
8.1 Multimedia Theme Park
8.2 Natural Park
8.3 Sports and Related Activities
8.4 Industrial Zones
8.5 Residential Zones
8.6 Institutional Zones
8.7 Town Center and Commercial Zone
8.8 Research and Development Zone
8.9 Pedestrian and Cycle Network
8.10 Promenade
8.11 Boulevard
8.12 Infrastructure Related Landscape
8.13 Buffer
8.14 Local Parks and Playing Fields
8.15 Regional Linkages

The Multimedia Super Corridor (MSC) will be the main


development hub of the nation in the 21st century, whereby the major
industries will be the multimedia industries and information technology
operating within an environment specially designed to facilitate the
mutual enrichment of leading edge companies and countries seeking to
locate here and rap the rewards of the Information Age. The Federal Town
and Country Planning Department is entrusted with the task of preparing
the Physical Development Plan for the MSC and Cyberjaya. To facilitate
the implementation of this development plan, the Department has drawn
up this series of IT Planning Guidelines for seven zones within the MSC.
The overall objective of these guidelines is to create a world class business
and living environment through provision of the state of art multimedia
infrastructure; efficient transportation system; top quality business;

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

housing,

leisure,

education,

health

and

security

facilities,

green

environment with protection of ecology an topography and promotion of


clean and efficient energy supply; and human-friendly urban design.

9.28.1 GUIDELINES OBJECTIVE


This guideline is prepared to facilitate local authorities and
developers in the planning and development of the Multimedia Super
Corridor (MSC). This is in line with the vision of the Government to
propel Malaysia into the 21st. century of the Information Age towards
achieving the desired environment for multimedia and IT development.
9.28.2 PLANNING AREA
As defined in the MSC development plan, there are seven planning
areas within the MSC where this set of guidelines will be applicable. The
seven planning areas are (Figure 9.52):
1. Putrajaya
2. Airport City
3. Cyberjaya
4. Cyber Village
5. Tele-Suburb
6. Research and Development (R&D) Centre
7. High-Tech Park

9.28.3 GENERAL GUIDELINES PLANNING PRINCIPLE

9-28-3

Garis Panduan Perancangan

The general guiding planning principles of the MSC are defined as


follows:
1. Physical planning of all seven zones should take into account the
concept and strategy of the MSC as the hub of information
technological advancement and future economic growth in promoting
new industrial sectors.
2. The achievement of sustainable and balanced physical planning in
relation to resource utilization and conservation based on the elements
of the Total Planning Doctrine
3. The provision of various forms of state-of-the-art facilities that need to
be created within the seven zone with different functions towards
achieving the National Policy of creating Bumiputera entrepreneurs.
Integration of physical planning with resource development where
every asset in the MSC is to be developed to produce optimum results
and for the prevention of disasters.
4. Planning for settlement takes recognition of the basic needs for
healthy and progressive living based on the Total Planning Doctrine.
5. Planning for better watershed management in the MSC area.
6. The prohibition of new manufacturing activities that does not comply
with the MSC status designated activities.
7. The physical planning of the MSC shall take recognition and translate
into physical terms, the importance of human resource development
and education system for the wide-scale building of the future IT
literate population.
8. Creating a place for work, stay and leisure in a conducive beautiful
green environment.
9. All Malay Reserve areas shall be given opportunities, wherever
suitable, for enterprise, residential and commercial development.
10. Deveploment guidelines within the MSC is formulated on the basis of
performance variable and not merely on economic criteria.
9.28.4 CYBERJAYA

Ensiklopedia Prosedur dan Undang-undang Perancangan bandar dan Desa

1. As a leading-edge multimedia centre that will attract world-class


multimedia/ IT companies
2. IT based landuses with emphasis on automation and sophisticated IT
systems.
3. Low

density

development,

well

landscaped

features

and

environmentally- friendly.
4. Sophisticated and efficient transportation system with emphasis on
public transportation.
5. Development emphasis on free standing buildings.
6. Less mobility through use of latest technology.
7. Energy saving, clean and pollutant free activities.
8. Low density housing development with high-tech infrastructure and
social facilities for a superb living environment.

9.28.5 OTHER PLANNING AREAS WITHIN THE MSC


1. Generally, IT and IT-supporting based landuses.
2. The development of Putrajaya as the new electronic government,
administrative centre and intelligent garden city.
3. Development of small and medium scale enterprises in Cyber Village
to support IT development in Cyberjaya.
4. The development of housing and smart learning systems in TeleSuburb areas with sophisticated IT and electronic facilities.
5. High-tech, clean and non-polluting industries with low labour input in
High- Tech Park.
6. High speed transportation network and quality urban amenities in
High- Tech Park.
7. Collaborative clusters of research institutions concentrating on IT
research and learning in the R&D Centre.

9-28-5

Garis Panduan Perancangan

The development of Airport City as a service centre with emphasis on


transportation, aeronautical services, electronics and IT to support the
development of the Kuala Lumpur International Airport (KLIA).
Figure 9.52: Planning Areas in Multimedia Super Corridor (MSC)

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.29

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC


PUTRAJAYA
Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super
Corridor (MSC)

Volume

Volume Two - Putrajaya

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multimedia Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0
3.0
4.0

5.0

6.0

Introduction
Urban Design
Housing
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Commercial
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
4.3
Planning Standards
Open Space and Recreation
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
6.1
Specific Guidelines
6.2
Planning Standards

9-29-1

Garis Panduan Perancangan

Putrajaya, in the Centre of MSC, is Malaysia's new electronic


Government Administrative centre, which will be developed as an
intelligent garden city. The major landuse zones will be:

Administrative zone

Commercial zone

Residential zone

Greenery and open space zone

9.29.1 URBAN DESIGN


Putrajaya will portray a 'garden city' image. Design and
development of this new intelligent Federal Administration Capital city
will be of high design standards and suitability without limiting
architectural creativity or new ideas. The proposed urban design
guidelines are:

Encourage environment design which suits the equatorial climate


such as providing shelter from sun by using deeper eaves, louvered
windows and veranda, air circulation between buildings and building
interior, pitch roof to facilitate air circulation.

Encourage shelter from sun and create green atmosphere surrounding


buildings with the introduction of landscaping inside and outside of
buildings such as the provision of roof top garden, courtyards and
plant boxes at various floors.

Make use of pedestrian mall, arcade or covered shopping area to link


public or commercial buildings as one of the community facilities
during sunny and rainy days.

There should be control on billboards, advertisement, lamps, etc.


(including building renovations) to ensure good visual quality.

Encourage provision of courtyards as an internal community facility,


natural lighting in the building and permit proper internal air
circulation.

9-29-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Consider orientation and design of building which optimises views,


water bodies and parks, respect and consider privacy and design art of
the adjacent buildings.

Maintain visual convenience through the use of suitable weather-proof


materials, paint and external treatment.

Create suitable building design to maintain urban aesthetic. This


includes covering pipes, conduits, drains, condenser, and other utilities
as well as appropriate designs or integration of grills and other
declarations.

Provide community facilities and building designs, which emphasis on


the needs of the disabled and elderly groups.

9.29.2 HOUSING

Neighbourhood design based on cluster development concept to


encourage interaction between neighbours should be adopted.

Creation of active outdoor spaces and meeting area by providing


adequate public amenities.

Promote healthy living and good quality of life through the


introduction of an attractive pedestrian circulation and jogging
system.

Housing layout shall be open and without defined fencing lines.

Open spaces shall be inward oriented where a few clusters may share
the same public amenities such as children playground and
community centres.

The residential development shall contain a mix of house types and


styles of which a minimum of 20% is of low cost type, 10% of low
medium cost and 10% of medium cost.

Water bodies should be taken advantage of by the provision of waterfront housing.

The intensity of housing development will be based on 15 units per


hectare for low density, 30 units per hectare for medium density and

9-29-3

Garis Panduan Perancangan

37 to 100 units per hectare for high density. The density for homestead
housing is two (2) units per hectare.
Table 9.45: Use Class Order for Residential
Major
Landuse
Residential

Permitted Use

Non Permitted
Use

Conditional
Use

Housing type:
Bungalow
Semi detached
Multiple storey
housing (low
density)
Cluster
Town house
Homestead

9.29.3 COMMERCIAL

Commercial facilities shall be developed within the precincts (Core


Area) and the Neighbourhood Centre with distinctive identity and
taking full advantage of the water bodies and natural features.

The Core Area shall be the core commercial activities and each
precinct shall showcase different types of commercial activities to
accommodate the needs of the residents, workers and visitors.

The Neighbourhood Centre shall provide low order goods and services
to cater for the needs of the local residents and shall be within
walking distance from all residential units.

The commercial activities within the Core Area in particular shall


create a lively environment not only during the day but also during the
night.

Public transport modes including LRT and tram shall make shopping
within the Core Area an enjoyable and delightful experience.

9-29-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Table 9.46: Use Class Order for Commercial


Major
Landuse

Non Permitted
Use

Permitted Use

Government
precinct

Government office complex


Hotel
VIP rest house
Shopping outlets
Restaurant
Food court
Recreational club
Ancillary use:
Community facilities

Commercial
precinct

Government office complex


Shopping centre
Shopping outlets
Bank
Financial institution / credit /
insurance
Restaurant
Food court
Condotel
Service apartment
Amusement centre
Recreational club
Medical centre
Clinic
Pharmacy
Boutique
Hair and beauty salon
Ancillary uses:
Civic/cultural centre
Community facilities

Other than
permitted uses

Mixed
development
precinct

Hotel
Shopping plaza
Shopping bazaar
Convention centre
Restaurant
Food court
Shop office
Shop house
Amusement centre
Convenient store (24 hours)

Other than
permitted uses

Sports and
recreational
precinct

Hotel
Condotel
Service apartment

Other than
permitted uses

9-29-5

Corporate
office
Shop office
Shop house
Food stalls
Other than
permitted uses.

Garis Panduan Perancangan

Neighbourhood
centre

Club house
Marina
Chalet
Exhibition centre

Supermarket, Mini market


Convenient store (24 hours)
Professional office
Restaurant / caf
Clinic, Pharmacy
Shop house
Tailor
Hair and beauty salon
Photo studio
Bakery
Florist
Pet shop
Laundry shop
Nursery
Ancillary uses: Community
facilities

Other than
permitted uses

Table 9.47: Planning Standards


Plot ratio
(maximum)

Government precinct 1:2.0


Commercial precinct 1:6.0
Mixed development precinct 1:6.0
Sports and recreational precinct 1:4.0

Plinth area
(maximum)

Free standing buildings - 60%


Terrace / link buildings - 100%

Building
setback
(minimum)

Free standing buildings, front - 12m, side - 6m,


back - 6m.
Terrace / link buildings setback not required, only
2m veranda required.

Site area
(minimum)

Core area - 1 hectare


Neighbourhood centre - 0.2 hectare

Pedestrian
malls
(minimum)

9m wide

9-29-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.29.4 OPEN SPACES AND RECREATION

Conserve and well balanced reserve of "green lungs" as sources of


pollution filters and buffers for the sustenance of the overall
development and environment.

Design appropriate open spaces, meeting places, eating areas or place


settings such as plazas, squares, promenades, boulevards and open
theatres.

Design to encourage participative, healthy, socio-cultural activities.

Encourage local arts and culture in the open space activities by way of
promotion, appropriation of adequate development funds.

Design for the disabled with the provision of appropriate public


amenities such as ramps, public toilets, security, guard rails, safety
shelters and areas.

Provide accessible public parks amenities and recreational facilities


for the general public, especially the under privileged.

Creating wilderness parks, providing pedestrians tracks for outdoor


and wilderness activities to promote a healthier lifestyle of living with
nature and instilling a communal eco-cultural sensitivity.

Integrating and linking hill spurs and natural hillocks as part of the
wildlife sanctuary and open space network to allow the distribution of
"green lungs" throughout the residential neighbourhoods outside the
core areas.

Design and provide for designated diplomatic route(s) and access to


the Government Precinct and various dignitary destinations.

Selection of appropriate garden design and place settings such as


courtyards, formation of village cluster layouts in the definition of
space and ceremonial rituals, etc.

Recreation of historical events, cultural shows, place setting with or


without the assistance of multi-media technology to enhance the
landscaped park, outdoor museums and displays as part of the
educational and tourism programme.

9-29-7

Garis Panduan Perancangan

An integrated open space network should be provided as pedestrian


linkages, visual and recreational relief to all precincts, residential
neighbourhoods and parklands.

Design themes to be introduced for each planning zone to create a


variety of recreational activities and place settings for all age groups
and community interest.

Safe and convenient pedestrian access ways and linkways to and from
work places, residential areas, shopping, public amenities and parks.

Provide appropriate and attractive tourist facilities and amenities.

Ensure the comprehensive management of non-polluting waterfront


activities, landuses, landmarks and water features and other scenic
attractions.

Table 9.48: Use Class Order for Open Spaces and Recreation
Major
Landuse
Nature zone

Parks
Dataran putra

Promenades

covered walkway / pergolas


shelter
terraces
viewing terrace
balustrade / railing
sculptures
water feature
plaza

Concourses

landing plaza
water features
plaza

Taman
wawasan

formal central plaza and


concourses
water fountain
open space
informal foot path
water body

artwork forms
furniture

Plaza
kebudayaan

Non Permitted
Use

Permitted Use

9-29-8

other than
permitted use

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Botanical
garden

lake
main conservatory
formal garden
interpretative centres
rare species area
fragrant species area
bamboo species area
pine species area
wetland area
cascading waterfall
scenic viewpoint
Ancillary Uses
administration building
souvenir centre
parking
staff quarters
transit terminal
food kiosk
open fields
play area

Taman warisan
pertanian

warisan getah
sub areas will have
interpretative centre
administration building
souvenir shop
museum taman warisan
Ancillary uses
rest room
signages

Golf course

18 hole golf course


tennis court
swimming pool
equestrian park
clubhouse
buggy track
lakes

Foreshore
areas

River walk
Community park
Filtration devices

9-29-9

Garis Panduan Perancangan

Taman rimba
alam

nature trails / hiking


bicycle track
waterfall/cascade
picnic area
lake and pool
elevated walls / suspension
rain shelters
boardwalk
desks
oil palm remnants
parking
food kiosks / stops

Taman putra
perdana

Densely forested periphery to


hinder undesirable public
penetration
foot paths for public use at the
periphery to link with Jaluran
Hijau.
Rain shelter
Guard house
Entry way
Retreat
Trails
Entry point

Marine park

Chalets
Campsites with facilities
Mobile home / cabins site
Picnic sites
Fishing facilities
Recreational sport shoppe
Ration square / souvenir
Food and drink kiosk
Scenic look out points
Butterfly park
Bird park
Group gathering area
Ancillary uses
Parking
Pedestrian passageway to upper
dam
Site park amenities

Local parks
and playing
fields

Children's playground
Sport facilities (tennis,
badminton, squash, community

9-29-10

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

centre).
Jogging path
Handicapped accessible play
areas
Provision of areas / seats for
adult to supervise.

Ancillary uses:
Site amenities
Seating and lighting
Drinking fountains

9.29.5 COMMUNITY FACILITIES

Intelligent mosque will be located within the area and shall be the
main central focus of community and religious activity e.g. Rakan
Muda activities.

Other social facilities such as libraries, shall be integrated within the


development of the intelligent mosque and within accessible distance.

Development area within the mosque should be equipped with


electricity and telecommunication facilities for a ready link up to IT
facilities.

Smart schools will be the main education system with IT


infrastructure to enhance IT literacy.

100% uninterrupted electricity and communication facilities to be


provided within schools for ready link up to IT facilities.

High-tech facilities be made available to all police station and one out
of every four police beats.

Modernised civil service through electronic government and IT


infrastructure and electronic data such as tele-medicine services.

To provide adequate community facilities in accordance to planning


standards and compliance to the requirements of the local planning
authority.

9-29-11

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.30

Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super


Corridor (MSC)

Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super Corridor


(MSC)
Volume

Volume Three - Airport City

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0

3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
Commercial Area and Town Centre
2.2
Industrial Areas
2.3
Community Facilities
2.4
Road and Pedestrian Space Network
2.5
Infrastructure and Utility
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space and Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
7.1
Specific Guidelines
7.2
Planning Standards

9-30-1

Garis Panduan Perancangan

9.30

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC AIRPORT CITY


Airport City incorporating Salak Tinggi New Town (Selangor) and

Nilai New Town (Negeri Sembilan) will be built as a service centre to


support the KLIA development. It will portray the image of Sepang
District Administrative Centre and Aeronautical Service Centre for the
national and international level. The major landuse zones will be:
-

Airport Administration Centre

Aeronautical based industrial zone

Research and Development and Institution zone

Residential zone

Greenery and open space zone

9.30.1 URBAN DESIGN


The proposed urban design guidelines with respect to major land
uses are:
1. Create an image/identity of smart homes, smart school and smart
neighbourhood planning and urban design approach.
2. Provide harmonised, attractive and healthy residential environment,
3. Provide facilities for pedestrians, cyclist, elderly and disabled persons
in the neighbourhoods.
4. Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration
the provision of network of parks, green areas and water bodies.
5. Types and design of housing should take into consideration the
demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics
of the area.

9-30-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

6. Height of the buildings should be in proportion to human scale and in


harmony with surrounding buildings.
7. Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and
accessibility to water bodies such as lakes, rivers and parks.
8. Layouts of houses fronting major transport routes or heavy traffic
should be avoided.
9. Each neighbourhood should project its own unique design and
environmental image in order to promote 'sense of place', 'sense of
belonging' and 'spirit of unity'
10. Areas of high intensity use are limited to selected locations as defined
in the policies and to density limitations.

COMMERCIAL AREA AND TOWN CENTRE


1. Commercial buildings/complexes should be low rise (with the exception
of 'landmark' buildings subject to the plot ratio and other development
controls).
2. Building design should emphasize quality finishes and quality
landscaping
3. Building design should have a strong sense of character and identity
4. 'Box-like or slab- shaped 'building design should be avoided
5. Promote and encourage innovative building design which consist of
unique and attractive urban design elements such as internal
courtyard/garden, arches, pergolas, squares, modern sculptures, etc.
6. Where a large building type needs to be provided, suitable site and
location should be selected by considering the following factors:
-

The proposed buildings will not obstruct views of the adjacent


properties.

Slab-shaped building forms should be avoided.

Thin or narrow tall buildings with adequate space for views are
strongly recommended to minimize visual impact of large/bulky
buildings.

9-30-3

Garis Panduan Perancangan

Buildings or groups of buildings having unique and attractive


designs should be located in major development areas. They could
be arranged to give a special image for a city, by forming a
landmark.

7. Long views and vistas should be considered during the preparation of


detail proposal. A sensitively landscaped proposal is to be incorporated
to enhance spaces between buildings and the urban edge.
8. Central open areas are to be provided with adequate shading,
including areas adjacent to it. Junctions and crossings should be
provided with shaded squares and courtyards.
9. Central open areas are to be provided with adequate shading,
including areas adjacent to it. Junctions and crossings should be
provided with shaded squares and courtyards.
10. Major pedestrian concentration areas such as transport terminals and
shopping centres should be provided with pedestrian shelters in the
form of building or canopies to provide protection against heavy rain,
hot sun and high humidity.
11. To project the standard of development and in keeping with other
high-tech industrial development internationally, proper sign posting
throughout the Airport City especially in enterprise, commercial and
government use areas are required.
12. Signages and billboards should not obstruct views of the surrounding
buildings or areas with outstanding beauty and should cultivate
positive and good values.
13. City Centre arrangement should

avoid the

conflicts between

pedestrian and vehicular movements especially at busy areas of the


city centre.
14. A proper arranged linkage should be provided between the Public
Transport Terminal and key development spots where the public
frequent. Linkages should be evenly distributed throughout the area
with good network of roads.

9-30-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

15. Informal sectors and retailing such as hawkers centre will be provided
in strategic locations with proper design and adequate facilities such
as car parks, public toilets, telephone booths with quality landscaping,
garden furniture, etc.
INDUSTRIAL AREAS
1. Image of industrial areas should be clean and compatible in scale and
traffic generation with residential uses (in case of neighbourhood
Industrial Park).
2. Industrial Estate will be designed to accommodate airport-related
industries with various sizes of industrial lots to cater for varying
demands.
3. Industrial Enterprise Office Park will have a modern environment
reflective of the Airport City concept, with low site coverage, quality
landscaping, height and mass limitations, set back and fencing line
restrictions.
4. Adequate, comfortable, accessible and safe parking facilities for the
employees and visitors will be provided according to planning
standards.
5. 'Box-like' or 'slab-shaped' building designs should be avoided.

COMMUNITIES FACILITIES
1. Provide not only adequate community facilities to meet Malaysian
Planning Standards but also some value-added functions and services
by taking advantage of the advanced international infrastructure of
Airport City.
2. Provide community facilities that can further enhance interaction and
communication among people with different socio-cultural background.
(International 'Smart' school, public libraries, mosques, residents
association centre, neighbourhood park, etc).

9-30-5

Garis Panduan Perancangan

3. Preserve large areas of open space sufficient to meet the long-range


needs of Airport City
4. Develop and maintain a balanced citywide system of high quality
public open spaces.
5. Provide continuous public open space within walking distance in each
neighbourhood unit. It should be properly landscaped, maintained and
equipped with green garden furniture, playing equipment and safe
from vandalism.
6. Salak Tinggi New Town will be an administrative centre for Sepang
District. District Land Office and Council Office should be the key
landmark institutional buildings in the Airport City.
7. Town square enclosed by uniquely designed landmark buildings
should be provided to enhance image of the city centre.

ROAD AND PEDESTRIAN SPACE NETWORK


1. Differentiate roads with their uses and provide road system according
to these uses.
2. Provide adequate, accessible, safe and attractive (in terms of layout)
car parking spaces. There should be proper and adequate parking
space for heavy vehicles especially tour buses, trucks and lorries.
3. Provide adequate traffic information within in Airport City
4. There should be fewer segregation of space by road.
5. Design urban space in a way that considers views from the road or
highway. Good view points or vistas of the city centre or a particular
building/landmark should be considered.
6. Provide comfortable walking and cycling environment that can
enhance more human-scale communication and interaction.
7. The use of natural resources in designing pedestrian and cycling space
to create and better micro-climate and articulating 'sense of place' and
'sense of belonging'.

9-30-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

8. Provide road environment where people and motorised vehicles can coexist.
9. Pedestrian and cycling spaces should be properly landscaped with
shady trees and equipped with garden furniture such as benches or
resting places, dustbins, telephone booth, etc.
INFRASTRUCTURE AND UTILITY
1. Infrastructure facilities such as drains and man-holes in the city
centre need to be covered to promote and image of healthy, tidy and
attractive urban environment.

9.30.2 ENTERPRISE
1. All industrial activities will be located in the industrial estates,
industrial park and industrial enterprise office park.
2. The industrial estate is designed to accommodate air port and aircraft
related activities. The industrial park is meant to cater for
neighbourhood industry (SMI within residential district) with the
main objective to spread employment opportunities within residential
district. Whilst industrial enterprise office park is intended to be an
extension of the business district.
3. Small and medium enterprise or industrial establishment planned
within the industrial park should be clean and compatible in scale and
traffic generation with residential uses.
4. A maximum of 10 hectares to be allocated for small and medium type
neighbourhood industries in each residential district.
5. The small and medium scale neighbourhood industries are permitted
in link and semi-detached factory buildings.
6. The minimum lot size for each establishment within the industrial
estate is 2 hectares. A suitable large area of land is needed for each
establishment to allow meaningful landscaping in creating a park-like

9-30-7

Garis Panduan Perancangan

environment. This will ensure a high environmental quality is


maintained.
7. Only low intensity development is permitted for industrial estate with
an individual permitted gross plot ratios of 0.6 with plinth area of
35%.
8. Maximum number of storeys permissible is 4 storeys for industrial
estate.
9. A minimum of 30% of the individual lot size area should be landscaped
and 10% of the overall industrial estate be set aside as green area.
10. Informal sector facilities be provided on the basis of 1 stall per 500
workers.
11. Building setback is to be provided between buildings and road besides
providing a green buffer and landscaping for each lot. The setback for
each individual lot should be at least 12m.
12. For industrial enterprise office park the maximum site plot ratio
permitted is 0.7, maximum plinth area of 35% and minimum
landscape area per site of 30%.

Table 9.49: Use Class Order


Major
landuse
Industrial
estates

Permitted use

Research and
development related
to aerospace industry
Incubator
Airport and aircraft
related industries in such
activities as below:
Manufacturing
Warehousing
Production
Assembly
Services
Storage
Packaging

9-30-8

Non
permitted
use

Conditional
use

Commercial
Housing

Ancillary
uses:
Hostel
Canteen /
cafeteria
Surau
Library
Child
care
centre

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Neighbourhood
industry

Corporate office
Footloose industries
Small and medium
scale industries
Service industries

Industrial
office park

Research centre
IT incubator
IT high technology
industries
Software development
institute
IT development
consultancy
Resource centre
Enterprise office
Techno-centre

Heavy
industries
Polluted
industries
Resource
based
industries
Flatted
factory

As above

As above

As above

9.30.3 HOUSING
1. The housing development will be based on a neighbourhood principle.
2. Each residential district will be self-sufficient in terms of provision of
amenities, open spaces and retail activities.
3. Each residential district should contain a mix of house types of which
a minimum of 20% is for low cost, 10% low medium cost and 10%
medium cost.
4. The low cost housing will comprise of a variety of types ranging from
detached, terrace, town house, cluster landed units to walk up flats.
5. High rise low cost accommodation is not desirable.
6. Areas of higher intensity of development will be limited to locations
which meet the following criteria:
-

within 250m of employment centres

250m of a district or local shopping centre

9-30-9

Garis Panduan Perancangan

not more than 100m from a district park

not more than 100m from a community centre

apartment buildings or flats above 3 storey should not constitute


more than 20% of the stock of units in any district.

all high rise buildings must be below 10 storeys. Setback from all
boundaries for high rise residential tower building should be half
the height of the building.

7. The intensity of housing development will be based on 15 units per


hectare for low density, 30 units per hectare for medium density and
37 to 100 units per hectare for high density. The density for low cost
house is 150 units per hectare.
8. Multiple storey housing is permissible in high density housing zone
and the minimum site area is 0.8 hectare.

Table 9.50: Use Class Order


Major
landuse
Residential

Permitted use

Detached
Semi-detached
Cluster
Town house
Walk up flats
Multiple storey
housing (low
density)

9-30-10

Non permitted
use

Conditional
use

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.31

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC CYBERJAYA


Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super
Corridor (MSC)

Volume

Volume Four - Cyberjaya

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0

3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
Neighborhood and Residential Area
2.2
Enterprise Area
2.3
Commercial Area
2.4
Open Space
2.5
Pedestrian Space
2.6
Road and Highway
2.7
Community Facilities
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space and Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
7.1
Specific Guidelines
7.2
Planning Standards

9-31-1

Garis Panduan Perancangan

Cyberjaya will become a leading-edge multimedia development


centre

that

will

attract

world-class

multimedia/IT

companies,

professionals and students. It will project an image of high quality


business facilities, multimedia infrastructure, superb living environment
and convenient transportation network. The development of Cyberjaya
will be initiated by the Flagship Zone.
Cyberjaya will consist of the following major landuse, zones:

Housing zone

Enterprise zone

Open space, greenery and Institution zone

Commerce and business zone

9.31.1 URBAN DESIGN


Neighbourhood or Residential Area

Provide harmonised, attractive, safe and healthy residential


environment.

Provide facilities for pedestrian, cyclists, disabled and elderly persons


in the neighbourhoods.

Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration


the provision of network of parks, green areas and water bodies.

Types and design of housing should take into consideration the


demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics
of the area.

Height of buildings should be in proportion to human scale,


considering fire control and in harmony with surrounding buildings.

Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and


accessibility to water bodies or open spaces. It should also consider
sunlight, wind and aesthetics.

Buildings should be planned to face major water bodies such as lakes,


river and parks.

9-31-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Layout of houses fronting major transport routes or heavy traffic


should be avoided.

'Barrack type' housing layouts should be avoided.

Each neighbourhood should project its own unique design and


environmental image in order to promote 'sense of place', 'sense of
belonging' and 'spirit of unity'.

Enterprise Area

The Enterprise Zone will be designed on the concept of a technology


park

with

emphasis

on

innovative

building

design,

quality

environment and attractive landscape.

Where a large building type needs to be provided, suitable site and


location should be selected by considering the following factors :
o

The proposed buildings will not obstruct views of adjacent


properties.

'Slab-shaped' building forms should be avoided.

Thin or narrow tall buildings with adequate space for views


are strongly recommended, to reduce. impact of large
building scale.

Buildings or groups of buildings having unique and


attractive designs should be located in major development
areas. They could be arranged to give a special image for a
city, by forming a landmark.

Create world-class science park to attract high technology


informational companies from countries world wide.

Provide supporting facilities and services for business in Enterprise


Area.

Provide reliable infrastructure and public services.

Provide good access to regional transportation system.

Create environmentally conscious area for business and research.

9-31-3

Garis Panduan Perancangan

Commercial Area

The main street in the city centre is the symbol of Cyberjaya. It is also
a place with creative and innovative design opportunities and
commercial potential.

Commercial space in neighbourhood units should function not only as


a place to shop and dine but also as a semi-public space such as
pedestrian malls, squares, nodes, etc.

The design of street and garden furniture such as water fountains,


planter boxes, 'sculptures billboards', etc. should promote sense of
beauty, creativity and respect for Islam, the official religion of the
country.

Provide adequate facilities for the disabled and elderly.

Provide residential facilities in the city centre to make it lively, safe


and economically feasible (in term of optimising the use of commercial
space).

Central open areas are to be provided with adequate shading,


including areas adjacent to it. Junctions and crossings should be
provided with shade squares and courts.

Adequate, comfortable, accessible and safe car parking facilities for


residents and visitors should be provided according to planning
standards.

Commercial buildings/complexes should be low rise (with exception of


'landmark' buildings subject to the plot ratio, and other site
development control).

Building designs should emphasize on quality finishes and quality


landscaping.

Building designs should have a strong sense of character and identity.

'Box-like or slab-shaped' building design should be avoided.

Promote and encourage innovative building designs which consist of


unique and attractive urban design elements such as internal
courtyard/garden, arches, pergolas, squares, modern sculptures, etc.

Major pedestrian concentration areas such as transport terminal and


shopping centre should be provided with pedestrian shelters in the

9-31-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

form of building or canopies as protection against heavy rain, hot sun


and high humidity.

To project the standard of development and in pace with other HighTech industrial development internationally, proper sign posting
throughout Cyberjaya especially in enterprise, commercial and
government use areas are required.

Standard for the signages should reflect the image of Cyberjaya.

Signages and billboards should harmoniously blend with the


environment and should not obstruct views of the surrounding
buildings or areas with outstanding beauty.

Signages and billboards should cultivate positive and good values.

City Centre arrangement should

avoid the

conflicts between

pedestrian and vehicular movements especially at busy areas of the


city centre.

A properly arranged linkage should be provided between the Public


Transport Terminal and key development spots where the public
frequent. Linkages should be evenly distributed throughout the area
with good network of roads.

Innovative designs of shopping areas in the city centre should take


into account of accessibility of invalids and the disabled users.
Location of lifts and ramps should be mandatory in building plans.

Open Space

Preserve large areas of open space sufficient to meet long-range needs


of Cyberjaya.

Develop and maintain a balanced city-wide system of high quality


public open spaces.

Provide public open spaces within walking distance in each


neighbourhood unit. It should be properly landscaped, maintained and
equipped with green garden furnitures, playing equipment and safe
from vandalism.

Provide a continuous natural open space network within Cyberjaya


and the surrounding region. The open space network would connect

9-31-5

Garis Panduan Perancangan

indigenous natural environment on the west, the city centre of


Cyberjaya and the hilly areas on the west side of Putrajaya.

Long views and vistas should be considered during the preparation of


detail

proposals.

A sensitively landscaped proposal

is

to

be

incorporated to enhance spaces between buildings and the urban edge.


Pedestrian Space

Provide comfortable walking and cycling environment that can


enhance more human-scale communication and interaction.

The use of natural resources in designing pedestrian and cycling space


to create a better micro-climate and articulating 'sense of place' and
'sense of belonging'.

Provide road environment where people and motorised vehicles can coexist.

Provide bicycle networks within Cyberjaya especially for streets with


heavy traffic.

9.31.2 ENTREPRISE

Designated for enterprises and business that engage in high


technology, research and development, high value added and
knowledge and technology intensive activities particularly related to
Information Technology. These applications specific enterprises among
others will pursue in activities such as:
-

Development and Manufacturing of Multipurpose cards

Smart Schools Application

Research and Development activities as a test-bed for innovation


and magnet for R&D activities.

Electronic Government

Worldwide Manufacturing Web

Borderless Marketing

Telemedicine

9-31-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Enterprises should be developers or heavy users of multimedia /


information technology products and services and employ substantial
number of knowledge workers. As such these establishments are
either provider of multimedia services or products and/or provider of
its support services or products.

A suitably large area of land is needed for each establishment. This


will ensure a high environmental quality is maintained. The average
lot size for each establishment within the enterprise area is 0.5
hectare.

Preserving and promoting a park-like environment and as such


reserved for development of low intensity with the maximum gross
plot ratio permitted for each enterprise lot is 1: 0.5 and maximum net
plot ratio of 1A.

Maximum building height permitted is 4 storeys only. This height


control is to ensure a park-like environment be maintained.

Plinth area or site average for each enterprise lot is 60%. A minimum
of 30% of the lot site area should be landscaped and be set aside as
green area inclusive of setbacks.

The purpose of building setback is to provide space between buildings


and road besides providing a green buffer, landscaping and to ensure
privacy for each lot. Building setback will also provide safety distance
between building against fire hazard. To attain this objective, the front
setback for each individual lot should be at least 9m while a minimum
of 6m for all side setbacks.

All enterprise development within Cyberjaya should conform to the


overall development plan of Cyberjaya.

9-31-7

Garis Panduan Perancangan

Table 9.51: Use Class Order


Major
Landuse

Non
permitted
use

Permitted Use

Conditional Use

Enterprise

Industrial
enterprises/
businesses
producing high
technology IT /
multimedia products
and services.
Test laboratories
Research and
development
Product design and
development &
prototype
production.
Computer software
development
Industrial skill
training centre
Computer and data
processing centre
Multimedia studio
for motion pictures
post production,
animation & visual
simulation.
Broadcasting centre

Warehouse
Assembly
plant
Retail
business
Test
laboratory
for food and
animal
feed, food
additives,
bio-tech,
pharmaceutical,
textile
Aerospace
industry

Does not use or store


significant qualities
of chemicals
Does not use
machinery &
processes which
require pollution
control equipment to
abate pollution
Does not use solid or
liquid fuel burning
equipment
Any one or more of
the main activities
within the permitted
uses must be the
dominant use and
should occupy at
least 60% of the
gross floor area.
Ancillary use:
corporate office,
recreational
facilities, cafeteria,
security facilities,
surau, library, clinic,
child care centre,
family club.

Incubator

Incubator related to
IT industry
Incubator catering
for SMI, software
development,
multimedia
industries, high-tech
industries.

As above

As above

Laboratory
Training
centre

Skill training centre


Vocational centre

As above

9-31-8

Ancillary use: IT
office, Enterprise
office, Cafeteria /
canteen, Surau,
Service shop, Child
care centre,
exhibition hall,
recreational club,
conference hall
As above.
Ancillary use: hostel,

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

College
Junior college
Business college
Skill institute
Industrial college

enterprise office,
service shop,
cafeteria, surau,
library, recreational
club, incubator.

9.31.3 HOUSING

Housing design should promote a high level of privacy whilst


conveying a strong sense of community and integration with the
overall development (Figure 9.53).

Residential neighbourhoods shall be based on a residential park


concept with the provision of at least 30 percent open space (Figure
9.54).

Residential development shall be designed based on the cluster design


to allow for utilisation of the best building sites while preserving
environmentally sensitive areas. Monotonous barrack-like layout is
not desirable. (Figure 9.55 and 9.56).

Residential development shall be in harmony with site conditions,


conforming to the natural contours of land and adapted to the
surrounding terrain.

Housing development shall be designed to accommodate disabled


residents, particularly incorporating facilities and features suited to
their needs.

Residential streets should be designed to eliminate through traffic and


to create a safe and comprehensive pedestrian and cycle path network.

Enterprise residential shall provide a variety of up-market housing


types such as waterfront housing, homestead housing and enterprise
housing equipped with eco-friendly features.

Residential environment will be developed to meet high-class


international standards, catering for the needs of top management and
executives.

9-31-9

Garis Panduan Perancangan

Designs must be based on smart home features which are


environment- friendly.

To build intellectual housing area by creating a local centre of learning


consisting of a mosque or other religious centre, library and residential
dormitories for students to encourage and nurture the culture of
thinking, love of knowledge and sharing of ideas for the community.

Each residential development shall be self-sufficient in terms of


provision of amenities, open spaces and major activities.

The intensity of housing development will be based on 15 units per


hectare for low density, 30 units per hectare for medium density and
37 to 100 units per hectare for high density. The density for homestead
housing is 2 units per hectare.

Encourage the university and institutions to build apartments to meet


the student population.

Multiple storey housing is permissible in high density housing zone


and the minimum lot size is 0.8 hectare.

Figure 9.53:
Pedestrian circulation between parking areas and housing clusters
is arranged to maximise opportunities for casual contact among
residents.

9-31-10

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Vehicular Entrance

Public Street

Vehicular Entrance

Figure 9.54: The 'U' shaped arrangement of dwelling pattern and


enclosed green space.

Figure 9.55:
Bungalow development of cluster type.

9-31-11

Garis Panduan Perancangan

Figure 9.56:
Multiple storey housing development of cluster type.

Table 9.52: Use Class Order


Major
Landuse

Permitted use

Non permitted
use

Neighbourhood
residential

Housing type:
Bungalow
Semi-detached
Cluster
Neighbourhood centre (commercial
uses)

Other than
permitted use

Enterprise
residential

Housing type:
Bungalow
Semi-detached
Multiple storey (low density)
Cluster
Homestead
Town house
Neighbourhood centre (commercial
uses)
Public facilities

Other than
permitted use

9-31-12

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.31.4 COMMERCIAL

Commercial activities within the centre of Cyberjaya (Flagship


Zone) shall realise their full potential as the economic hub and
shall be accessible from all directions. These activities include the
Business Office, Shopping Street, Business Residential, Hotel and
Convention, Financial Centre, Multimedia Business Centre and
Shopping Complex.

Public transport modes such as LRT and Tram shall pass through
the commercial centre with limited access by private vehicles.

Pedestrian walkways shall be given emphasis within the centre


and pedestrian shopping malls shall be an important feature of the
Shopping Street.

Only free standing buildings with limited underground car park


shall be allowed within the centre.

All commercial building within the centre shall be of low rise and
shall be designed on a theme of elegance and distinction and with
interesting landscape features. However, landmark buildings shall
be allowed to be high rise to create an interesting urban image and
to create an environment according to human scale. Nevertheless,
any proposal for high rise buildings needs to be justified in terms of
their functions and practicality to ensure that such proposal is in
line with the overall MSC's development strategies.

The Community Centre and the Neighbourhood Centre shall


provide high and low order goods respective with easy access for
the local residents and supported by other community facilities.

9-31-13

Garis Panduan Perancangan

9.31.5 OPEN SPACES AND RECREATION

The development elements of Cyberjaya are interconnected by the


overall green network, such as the Regional Park which should act as
the green synergy that should provide the base for the overall green
network.

Continuos natural open space network should be provided within


Cyberjaya and the surrounding region. These network would connect
indigenous natural environment on the west, the city centre of
Cyberjaya and the hilly areas on the west side of Cyberjaya.

Develop and maintain a balanced city-wide system of high quality


public open space.

Gazetted

protected

areas

such

as

remaining

forest

reserves,

designated water courses, water bodies and parklands are essential


'green lungs' or eco-systems against incompatible activities or future
development.

Wilderness parks should be created, where pedestrian tracks for


outdoor and wilderness activities be treated as part of a programme to
promote a healthier lifestyle of living with nature and instilling a
communal eco-cultural sensitivity.

Appropriate open spaces shall be designed such as meeting places,


plaza squares, promenade, boulevards, open theatres and the like to
cater for day to day activities or for festive events cultural procession
or activities.

Open space to be well-lit to discourage unhealthy activities such as


mugging and vandalism.

Guidelines for wetlands are as follows.

Location of wetlands need to be identified for suitability, control points


need to be established to control water level (Weir); different habitual
requirements need to be satisfied.

Adequate signage required.

Safety features required such as emergency phones.

9-31-14

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.32

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC CYBER VILLAGE

Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super Corridor


(MSC)
Volume

Volume Five - Cyber Village

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0

3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
Enterprise And Enterprise/Residential
Area
2.2
Neighbourhood And Residential Area
2.3
Commercial And Town Centre
2.4
Community Facilities
2.5
Infrastructure And Utility
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space And Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
7.1
Specific Guidelines
7.2
Planning Standards

9-32-1

Garis Panduan Perancangan

CyberVillage is planned as the development nucleus for local small


and medium scale enterprises, operating in the form of cluster. The
development of Cyber Village will be according to the following major
landuse zones:

Town Centre

Small and medium scale enterprise, Research and Development zone


and Residential zone

Greenery and open space zone

9.32.1 URBAN DESIGN


Enterprise and Enterprise/Residential Area

Overall development should reflect an image of local centre for Small


and Medium Scale Enterprises (SME).

The Enterprise area will be designed on the concept of a technology


park with emphasis on innovative building design, quality environment
and attractive landscape.

Where a large building type needs to be provided, suitable site and


location should be selected by considering the following factors:
I.

The proposed buildings will not obstruct views of the


adjacent properties.

II.

'Slab-shaped or box-like' building forms should be avoided.

III.

Buildings or groups of buildings having unique and


attractive designs should be located in major development
area. They could be arranged to give a special image to the
city, by forming a landmark.

Long views and vistas should be considered during the preparation of


detail proposal. A sensitively landscaped proposal is to be incorporated
to enhance spaces between buildings and the urban edge.

Overall development should be 'low density' with low building height,


network of green areas, water bodies, pedestrian and cycle paths.

9-32-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Neighbourhood and Residential Area

Provide

harmonised,

attractive,

safe

and

healthy

residential

environment.

Existing Malay Traditional Villages should be conserved and their


infrastructure and community facilities improved by taking advantage
of the advanced infrastructure of the MSC.

Provide facilities for pedestrian, cyclist, disabled and elderly in the


neighbourhoods.

Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration


the provision of network of parks, green areas and water bodies.

Types and design of housing should take into consideration the


demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics of
the area.

Height of buildings should be in proportion to human scale and in


harmony with surrounding buildings. It is recommended that the
building height should not exceed 10 storeys.

Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and


accessibility to water bodies or open spaces.

Buildings should be planned to face major water bodies such as lakes,


rivers and parks.

Houses fronting major transport routes or heavy traffic should be


avoided.

'Barrack type' housing layouts should be avoided.

Each neighbourhood should project its own unique design and


environmental image in order to promote sense of place 'sense of
belonging', and 'spirit of unity'.

Commercial and Town Centre

Commercial spaces in neighbourhood units should function not only as


places to shop and dine but also as semi-public spaces with pedestrian
malls, squares, courtyards, etc.

9-32-3

Garis Panduan Perancangan

The design of street and garden furnitures such as water fountains,


planter boxes, sculptures, billboards, etc. should promote sense of
beauty creativity and respect for the noble and positive values as spelt
out in the Total Planning Doctrine.

Provide adequate facilities for the disabled and elderly.

Provide residential facilities in the city centre in order to make it lively,


safe and economically feasible (in terms of optimising the use of
commercial space).

Central open areas are to be provided with adequate shading.


Junctions and crossings should be provided with shaded squares and
courts.

Adequate, comfortable, accessible and safe car parking facilities for


residents and visitors should be provided according to planning
standards.

Commercial buildings/complexes should be low rise (with exception of


'landmark' buildings subject to the plot ratio, and other site
development control).

Building designs should emphasise on quality finishes and quality


landscaping.

Building designs emanate a strong sense of character and identity

'Box-like or slab-shaped' building designs should be avoided.

Historical, cultural and unique architectural buildings (if any) should


be conserved.

Hawker centres should be properly planned, designed and equipped


with adequate facilities such as car parking, seating, landscaping,
garden furniture, etc.

Every shopping or commercial complex should provide a proper food


court or hawkers centre.

Promote and encourage innovative building designs which consist of


unique and attractive urban design elements such as internal
courtyard/garden, arches, pergolas, squares, modern sculptures,
abstract monuments, etc.

9-32-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Major pedestrian concentration areas such as transport terminals and


shopping centres should be provided with pedestrian shelters in the
form of buildings or canopies for protection against heavy rainfall, hot
sun and high humidity.

Signages and billboards need to be controlled to harmoniously blend


with the surrounding environment.

Community Facilities

Mosque and its related buildings/activities should be strategically and


conveniently located and properly designed as a landmark and focal
point in the town centre and neighbourhood centres.

Provide community facilities that can further enhance interaction and


communication among people with different socio-cultural background.
(such as international 'smart' schools, public libraries, mosques,
residents association centres, theme parks, square, etc.)

Provide community facilities and building designs that emphasise on


the needs of the disabled and elderly groups.

Create suitable and innovative building designs that maintain urban


aesthetics. This includes covering pipes, conduits, drains, condenser
and other utilities as well as appropriate designs or integration of grills
and other decorations.

Infrastructure Facilities

Create suitable and innovative building designs that maintain urban


aesthetics. This includes covering pipes, conduits, drains, condenser
and other utilities as well as appropriate designs or integration of grills
and other decorations.

9-32-5

Garis Panduan Perancangan

9.32.2 ENTERPRISE

Cyber Villages is planned as the development nucleus for local small


and medium scale enterprises (SMEs) which will gain from technology
transfer and development of applications by the larger enterprises
within Cyberjaya.

Enterprises planned within the Cyber Village should be clustered as an


enterprise village. By operating in clusters, SMEs can draw on a
common information network and knowledge workers pool as well form
strategic alliances which serve to diffuse new knowledge and skills
rapidly through the cluster.

Each enterprise village will be designed on the concept of a technology


park comprising of R&D centres, small and medium enterprise
establishments and incubators.

Sites areas should be allocated for small and medium type


neighbourhood industries in each residential neighbourhood. These
neighbourhood enterprises should be provided with the main objective
to

providing

and

spreading

employment

opportunities

within

residential areas.

Minimum lot size for small and medium scale enterprise: Detached
SMEs= 1000 sq metres; Semi-detached SME= 560 sq metres

Only low and medium intensity development with an overall gross plot
ratios (GPR) permitted as below:

Low Intensity area with maximum GPR of 1:0.8

Medium intensity area with maximum GPR of 1:1

Maximum number of storey permissible is 4 storeys for low intensity


area and five (5) storeys for medium intensity area.

Building setback is to be provided between buildings and roads to


provide a green buffer and landscaping within each lot. The front
setback for each individual lot should be at least nine (9) meters while
a minimum of 6m for all side setback.

A minimum of 30% of the individual development lot should be


landscaped and be set aside as green area.

9-32-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Building setback is to be provided between buildings and roads to


provide a green buffer and landscaping within each lot. The front
setback for each individual lot should be at least nine (9) meters while
a minimum of 6m for all side setback.

9.32.3 HOUSING

Residential development shall take advantage of and be harmonious


with the existing village community and the existing housing areas.

Each residential area shall contain a mix of house types and density of
which a minimum of 20% is for low cost, 10% for low medium cost, and
10% medium cost.

High rise low cost accommodation is not desirable.

The residential development shall be self-sufficient in terms of


provision of community facilities, retail and open spaces.

The housing development shall create a living environment close to an


ecological lifestyle and adaptable to the surrounding terrain.

Residential streets shall be designed to eliminate through traffic and to


create safe pedestrian and cycling system.

The housing layout shall promote an adequate degree of individuality,


privacy and a strong sense of community and integration with the
overall development.

The development of orchard, green park and traditional villages should


be encouraged to promote village environment.

The housing design should be mixed, well integrated and harmonies


with the surrounding.

The intensity of housing shall be based on 15 units per hectare for low
density, 30 units per hectare for medium density and 37 to 100 units
per hectare for high density. The density of low cost housing is 150
units per hectare.

9-32-7

Garis Panduan Perancangan

9.32.4 COMMERCIAL

Commercial activities shall be developed in a two tier hierarchy District Shopping Centre (DSC) and Local Shopping Centre (LSC).

The DSC shall accommodate the needs for low and high order goods
and services and shall be the main area for commercial activities.

The LSC shall provide low order goods and services to cater for the
needs of local residents and shall be within walking distance from all
residential units.

The central area shall also be developed as a Business Service Centre


and the building shall from one of the landmarks for the area.

Public transport shall be the main mode of transport within the central
area and pedestrian malls shall be an important feature.

9.32.5 OPEN SPACES AND RECREATION

The open spaces in neighbourhood and recreational areas shall have


play areas, games courts and playing fields.

Accessibility to the play areas from the neighbourhood shall not cross
any major roads.

Each neighbourhood shall be provided with its own facilities to provide


fitness activities as a lifestyle and also to include play fields including
football fields.

9.32.6 COMMUNITY FACILITIES

Intelligent mosque will be located within the area and shall be the
main centre/focus of community and religious activity, example Rakan
Muda activities.

Other social facilities such as libraries, shall be integrated within the


development of the intelligent mosque and within accessible distance.

9-32-8

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

The development area within the mosque should be equipped with


electricity and telecommunication facilities for a ready link up to IT
facilities.

Smart schools will be the main education system with IT infrastructure


to enhance IT literacy.

100% electricity and telecommunication facilities be provided within


schools for ready link up to IT facilities.

High Tech facilities be made available to all police stations and one out
of every four police beats.

Modernised civil service through electronic government and IT


infrastructure and electronic data such as tele-medicine services.

To provide adequate community facilities in accordance with planning


standards and compliance to the requirements of the Local Planning
Authorities.

9-32-9

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.33

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC TELE-SUBURB

Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super Corridor


(MSC)
Volume

Volume Six - Tele-Suburb

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0
3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
Residential
2.2
Commercial
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space And Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Guidelines
Community Facilities

9-33-1

Garis Panduan Perancangan

The development of Tele-Suburbs will consist of the following major


landuse zones:

Town centre zone

Institution zone

Research and Development zone

Residential zone

Greenery and open space zone

9.33.1 URBAN DESIGN


Tele-Suburb which are predominantly residential zones should
comprise of smart homes, smart schools and smart neighbourhood local
centres. Homes and school will be linked to a high-speed data network
which will permit worldwide data exchange, electronic mail, on-line chat,
home shopping, home entertainment, tele-medicine, banking, etc
Residential

Create an image and identity of smart homes, smart schools and smart
neighbourhood

local

centres

through

dynamic

and

innovative

neighbourhood planning and urban design approach.

Provide

harmonised,

attractive,

safe

and

healthy

residential

environment.

Provide facilities for pedestrian, cyclist and disabled persons in the


neighbourhoods.

Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration


the provision of networks of parks, green areas and water bodies.

Types and design of housing should take into consideration the


demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics of
the area.

Heights of buildings should be proportionate to the human scale and in


harmony with surrounding buildings.

9-33-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and


accessibility to water bodies or open spaces.

Buildings should be planned to face major water bodies such as lakes


and rivers.

Layout of houses fronting the major transport routes or heavy traffic


should be avoided.

'Barrack type' housing layout should be avoided

Each neighbourhood should project its own unique design and


environmental image in order to promote 'sense of place' and 'sense of
belonging'.

Commercial

Commercial buildings/complexes should be low rise (with exception of


'landmark' buildings subject to the plot ratio, and other site
development control).

Building designs should emphasize quality finishes and quality


landscaping.

'Box-like or slab-shaped' building designs should be avoided.

Promote and encourage innovative building designs which consist of


unique and attractive urban design elements such as internal
courtyard/garden, arches, pergolas, squares, modern sculptures, etc.

9.33.2 ENTERPRISE

Enterprises or industrial establishments planned within the telesuburb zone should be clustered as an enterprise or industrial village

Each enterprise area will comprise of R&D centres, small and medium
industrial establishment and incubators.

Site areas should be allocated for small and medium type enterprises in
tele-suburb residential neighbourhood. These SMEs should be provided
to increase employment opportunities within residential districts.

9-33-3

Garis Panduan Perancangan

Small and medium scale enterprises will be allowed to operate within


the industrial village cluster with flexible and varied lot sizes. The
minimum lot size for small and medium scale industries vary with the
type of buildings as below:

Semi-detached SME : 560 sq metres

Semi-detached SMME: 560 sq metres

Only low and medium intensity development with an overall gross plot
ratios (GPR) are permitted as below :

Low intensity area with maximum GPR of 1 : 0.5

Medium intensity area with maximum GPR of 1 : 1

Maximum number of storeys permissible is 4 storeys for low intensity


area and 5 storeys for the medium intensity area.

A minimum of 30% of the individual development lot should be


landscaped and be set aside as green area.

Building setback is to be provided between buildings and roads to


provide a green buffer and landscaping within each lot. The front
setback for each individual lot should be at least gm while a minimum
of 6m for all side setback.

9.33.3 HOUSING

Residential development shall be based on future smart which will be


linked to a high speed telecommunication network.

Housing layouts shall be of cluster type to reduce the total length of


roads and the extend of corresponding infrastructure.

Each residential development shall be self sufficient in terms of


provision of community facilities, retail and open spaces.

The residential development shall be in harmony with the site


conditions and adapted to the surrounding terrain.

Residential streets should be designed to eliminate through traffic and


to create a safe and comprehensive pedestrian and cycling system.

9-33-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

The residential development shall contain a mix of house types of


which a minimum of 20% is for low cost types, 1 0% of low medium cost
types and of 10% medium cost types

The intensity of housing shall be based on 15 units per hectare for low
density, 30 units per hectare for medium density and 37 to 1 00 units
per hectare for high density. The density of low cost housing is 150
units per hectare.

9.33.4 COMMERCIAL
Commercial activities shall be developed in a three-tier hierarchy Central Business District (CBD), District Shopping Centre (DSC) and
Local Shopping Centre (LSC).

The CBD shall be the core commercial activities with retail activities,
offices, hotels and service apartments, banking, finance and insurance
activities, institutional uses and civic and culture centres.

The DSC shall provide low and high order goods and services to cater
for the needs of the local residents, workers and visitors.

The LSC shall provide low order goods and services to accommodate
the needs of the local residents and shall be within walking distance
from all residential units.

Home-shopping and home -banking and investing facilities shall be


made available to all the local residents as an alternative to
conventional shopping.

New town development shall be emulated based on a concept of BioTechno-City and which shall aid the setting up of a Bumiputera
Entrepreneurial Centre.

Tele-Suburbs shall also be the Business Informative Centres and shall


provide the latest update or information on commercial activities with
state- of-the-art communication system.

9-33-5

Garis Panduan Perancangan

9.33.5 OPEN SPACE AND RECREATION

Active outdoor spaces, meeting areas and providing adequate public


amenities.

Healthy living should be promoted through the introduction of covered


walkway pedestrian system to encourage walking.

Central green space for the surrounding community should include

Children's playground and tot's lots with integrated play structures


such as swings and slides.

Neighbourhood community centre for social activities

Exercise station and pedestrian track. This multi-use track can be


turned into jogging track.

Besides the Neighbourhood Park small pockets of children's play areas


should be provided in all over residential areas. The objective is to treat
the whole residential zone as recreational and play areas.

9.33.6 COMMUNITY FACILITIES

Intelligent mosque will be located within the area and shall be the
main central focus of community and religious activity e.g. Rakan
Muda activities.

Other social facilities such as libraries, shall be integrated within the


development of the intelligent mosque and within accessible distance.

Development area within the mosque should be equipped with


electricity and telecommunication facilities for a ready link up to IT
facilities.

Smart school will be the main education system with IT infrastructure


to enhance IT literacy.

100% electricity and communication facilities be provided within


schools for ready link up to IT facilities.

High tech facilities to be made available to all police stations and one
out of every four for police beats.

9-33-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Modernised civil service through electronic government and IT


infrastructure and electronic data such as tele-medicine services.

To provide adequate community facilities in accordance to planning


standards and compliance to the requirements of the local planning
authorities.

9-33-7

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.34

PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC - R &


D CENTRE
PHYSICAL PLANNING GUIDELINES FOR THE MSC

Volume

Volume Seven - R & D Centre

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0

3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
Institution Zone
2.2
Community Facilities
2.3
Residential
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space And Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
7.1
Specific Guidelines
7.2
Planning Standard

9-34-1

Garis Panduan Perancangan

The development of the R&D Centre will consist of the following


major landuse zones :

Institution Zone

Research and Development Zone

9.34.1 URBAN DESIGN


The R&D Centre will be a collaborative cluster of academic
institutions which offer courses on IT and corporate R&D Centres which
would create a dynamic IT research society. Therefore, the R&D Centre
should project an appropriate design and environment image for IT-based
R&D activities.
Institution Zone

The built-up areas of Universiti Putra Malaysia (UPM) and its related
agricultural research and training uses will be retained.

The existing lush green environment and its natural features should
be maintained and conserved.

Uniquely designed street and garden furniture along the major


motorised and pedestrian routes should be provided.

Design of development should create a living environment which is


conducive for IT-based R&D, residential and business activities.

Design of development should portray image and identity of IT-based


R&D where building designs and forms are able to project certain
prestige or corporate status with strategic and prominent location as
well quality landscaping.

Attractive interior and exterior environment should be provided.

Adequate, comfortable, accessible and safe car parking facilities for


employees and visitors should be provided according to planning
standards.

9-34-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Site and building layouts and design should be flexible to the present
and future needs of R&D, residential and business activities.

Low density development with low building height, network of green


areas, water bodies, pedestrian and cycle paths should be taken into
consideration.

Community Facilities

Design of development should take into consideration for the provision


of mosques, smart schools, post offices, health clinics, sports and
recreation centres, libraries, etc. These facilities could function as
nodes for promoting interaction and communication among the
residents.

Residential

Create an image/identity of smart homes, smart schools and smart


neighbourhood/local

centres

through

dynamic

and

innovative

healthy

residential

neighbourhood planning and urban design approach.

Provide

harmonised,

attractive,

safe

and

environment.

Provide facilities for pedestrian, cyclist, elderly and disabled persons


in the neighbourhoods.

Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration


the provision of network of parks, green areas and water bodies.

Types and design of housing should take into consideration the


demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics
of the area.

Height of buildings should be in proportion to human scale and in


harmony with surrounding buildings.

Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and


accessibility to water bodies or open spaces.

9-34-3

Garis Panduan Perancangan

Buildings should be planned to face major water bodies such as lakes


and rivers.

Layout of houses fronting major transport routes or heavy traffic


should be avoided.

'Barrack type' housing layout should be avoided.

Each neighbourhood should project its own unique design and


environmental image in order to promote 'sense of place' and 'sense of
belonging'.

9.34.2 ENTERPRISE

The Research and Development Zone will be a collaborative cluster of


research and development oriented enterprises and academic and
research institutions.

Enterprises or industrial establishment planned within the R&D


should be clustered as an enterprise village.

Each enterprise village will comprise of R&D centres, enterprise


establishments and incubators with a ratio of 1:1:3.

The minimum lot size for each establishment within the R&D area is
0.5 hectare. A suitably large area of land is needed for each
establishment to allow meaningful landscaping in creating a park-like
environment. This will ensure a high environmental quality is
maintained.

Preserving and promoting a park like environment and as such


reserved for development of low intensity with the maximum overall
gross plot ratio is 0.5 and maximum net plot ratio of 1.1.

To ensure a park-like environment is maintained, the maximum


number of storeys permissible is 4 storeys.

A minimum of 30% of the individual lot site area should be landscaped


and be set aside as green area.

Building setback is to be provided between buildings and road besides


providing a green buffer and landscaping for each lot. The front

9-34-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

setback for each individual lot should be at least 9m while a minimum


of 6m for all side setbacks.
9.34.3 HOUSING

Each residential development shall contain a mix of house types of


which a minimum of 20% is for low cost, 10% low medium cost and
10% medium cost.

Building an intellectual housing area to encourage and nurture the


culture of thinking, love of knowledge and the sharing of ideas for the
well being of the people.

To sustain a good quality of life and comfort by establishing an


attractive pedestrian circulation system.

Each residential development shall be self sufficient in terms of


provision of community facilities, retail and open spaces.

Encourage the provision of university apartments to meet the student


population.

The intensity of housing shall be based on 15 units per hectare for low
density, 30 units per hectare for medium density and 37 to 100 units
per hectare for high density.

9.34.4 COMMERCIAL

Commercial activities shall be developed in a two tier hierarchy District Shopping Centre (DSC) and Local Shopping Centre (LSC).

The DSC shall be the centre for major commercial activities including
retail activities, offices, hotel, banking and finance.

The LSC shall provide low order goods and services and shall be
within walking distance from surrounding residential units.

Commercial development shall generally be low rise except for main


commercial buildings such as hotels and office buildings.

9-34-5

Garis Panduan Perancangan

9.34.5 OPEN SPACES AND RECREATION


National Park

Parkland to incorporate both conservation and biological as well as


recreational functions. Plants of botanical and landscape significant
and collection of interesting bird life species are among the attraction
being planned for the park.

Parkland to act as major green area that can serve as an ecological


showcase of the natural environment.

Parkland to provide both passive and active activities within a natural


setting.

Parkland to provide educational knowledge on ecology, botany,


wildlife, and natural vegetation to all park users and visitors.

Administration buildings and parking areas will also accommodate


other facilities like refreshment kiosk, information centre and
camping centre store to provide rentals of camping equipment.

Circulation include hiking trail, jogging and bicycle track. Bicycle


track should be looping on the more gentle slope areas to enable
cyclists to visit various site of the national park.

Jogging track should loop through and slope gradient of not more than
10%. It will also link through the major sites of the park.

9.34.6 COMMUNITY FACILITIES

Intelligent mosque will be located within the area and shall be the
main central focus of community and religious activity e.g. Rakan
Muda activities.

Other social facilities such as libraries, shall be integrated within the


development of the intelligent mosque.

Development area within the mosque should be equipped with


electricity and telecommunication facilities for a ready, link up to IT
facilities.

9-34-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Smart school will be the main education system with IT infrastructure


to enhance IT literacy.

100% uninterrupted electricity and communication facilities be


provided within schools for ready link up to IT facilities.

High tech facilities be made available to all police stations and one out
of every four police beats.

Modernised civil service through electronic government and IT


infrastructure and electronic data such as tele-medicine services.

To provide adequate community facilities in accordance to planning


standards and compliance to the requirements of the local planning
authorities.

9-34-7

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

9.35

Physical Planning Guidelines for The MSC - HIGH-TECH


PARK

Physical Planning Guidelines for The Multimedia Super Corridor


(MSC)
Volume

Volume Eight - High-Teck Park

Date of Issue

1997

Review

No

Adoption

Multi Media Super Corridor

Background

Prepared by Federal Department of Town and Country


Planning

Contents

1.0
2.0

3.0
4.0
5.0

6.0

7.0

Introduction
Urban Design
2.1
High-Tech Industry
2.2
Neigbourhood/Residential Area
2.3
Commercial/Local Centre
Enterprise
3.1
Specific Guidelines
3.2
Use Class Order
Housing
4.1
Specific Guidelines
4.2
Use Class Order
Commercial
5.1
Specific Guidelines
5.2
Use Class Order
5.3
Planning Standards
Open Space And Recreation
6.1
Specific Guidelines
6.2
Use Class Order
6.3
Specific Design Guidelines
Community Facilities
7.1
Specific Guidelines
7.2
Planning Standards

9-35-1

Garis Panduan Perancangan

The development of the High-Tech Park will consist of the following


major landuse zones :

High-tech industry zone

Institution zone

Research and development zone

Greenery and open space zone

9.35.1 URBAN DESIGN


High-Tech Industry

Image of development should be 'high technology' where every building


will be able to project a certain prestige or corporate status with
strategic and prominent location as well as quality landscaping.

Attractive interior and exterior environment should be created to


attract middle management group and highly skilled and knowledge
workers.

Flexible space layout should be provided.

Provision of large column-free space exceeding 3,000 square metres


should be given priority.

Space for future expansion of high-tech industrial activities should be


considered.

Adequate, comfortable, accessible and safe parking facilities for the


employees and visitors should be provided according to planning
standards.

Neighbourhood/Residential Area

9-35-2

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Provide

harmonised,

attractive,

safe

and

healthy

residential

environment,

Provide facilities for pedestrian, cyclist and disabled persons in the


neighbourhoods.

Provide ecology-friendly residential areas by taking into consideration


the provision of network of parks, green areas and water bodies.

Types and design of building should take into consideration the


demography, affordability, socio-cultural and physical characteristics of
the area.

Orientation of buildings should not obstruct good views or vistas and

Accessibility to water bodies or open spaces.

Buildings should be planned to face major water bodies such as lakes


and rivers.

Each neighbourhood should project its own unique design and


environmental image in order to promote 'sense of place' and 'sense of
belonging'.

Layout of houses fronting major transport routes or heavy traffic


should be avoided.

Commercial/Local Centre

Commercial buildings/complexes should not exceed 5 storeys (with the


exception of 'landmark' buildings, subject to the plot ratio and other
site development control).

Building designs should emphasize quality finishes and quality


landscaping.

Building design should have a strong sense of character and identity.

'Box-like' or 'slab shaped' building designs should be avoided.

Promote and encourage innovative building designs which consists of


unique and attractive urban designs elements such as internal
courtyard/garden, arches, pergolas, squares, modern sculptures, etc.

9-35-3

Garis Panduan Perancangan

9.35.2 ENTERPRISE

The Minimum Area to be considered for planning approval within the


high technology park area (conversion, sub-division or layout approval)
is 20 hectares.

Enterprises or industries planned within the high technology park


should be clustered as an enterprise village. Each enterprise village
will comprise of at least 40 establishments.

The minimum lot size for each establishment within the high
technology area is 0.5 hectare. A suitably large area of land is needed
for each establishment to allow meaningful landscaping in creating a
park-like environment. This will ensure a high environmental quality
is maintained.

3 intensity types in terms of overall gross plot ratios (GPR): Low


intensity area with maximum GPR of 0.5; Medium intensity area with
maximum GPR of 0.8; High intensity area with maximum GPR of 1.5.

Maximum number of storeys permissible is 4 storeys for low intensity


area, and 5 storeys for medium and high intensity area.

A minimum of 30% of the individual lot site area should be landscaped


and be set aside as green area.

Building setback is to be provided between buildings and road besides


providing a green buffer and landscaping for each lot. The front setback
for each individual lot should be at least 9m while a minimum of 6m for
all side setbacks.

9.35.3 HOUSING

9-35-4

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

Each residential development shall contain a mix of house types of


which a minimum of 20% is for low cost, 10% low medium cost and 10%
medium cost.

The residential development will be developed to cater the needs of top


management and workers.

To sustain a good quality of life and comfort by establishing an


attractive pedestrian circulation system.

Each residential development shall be self-sufficient in terms of


provision of community facilities, retail and open spaces.

The intensity of housing will be based on 15 units per hectare for low
density, 30 units per hectare for medium density and 37 to 100 units
per hectare for high density.

Multiple storey housing is permissible in high density housing zone


and the minimum site area is 0.8 hectare.

9.35.4 COMMERCIAL

District Shopping Centre (DSC) and Local Shopping Centre (LSC) shall
be the commercial centres for the High-Tech Park.

The main commercial centre shall be the DSC which shall provide low
and high order goods and services. The DSC shall be supported by the
LSC which shall provide low order goods and services for the local
residents. The LSC shall be within walking distance from all
residential units and shall be supported by lower order community
facilities.

Commercial buildings within the centre shall be of modern and


futuristic design to reflect the area's image of High-Tech Park.

All buildings shall be low rise and attractively landscaped to reflect the
area's park-like environment.

The centre shall also be developed as a Business Industrial Centre and


supported by an Exhibition Centre and a Wholesale Centre. Corporate

9-35-5

Garis Panduan Perancangan

Offices shall be allowed in the centre which shall serve all the business
industrial needs within the area.

9.35.5 OPEN SPACE AND RECREATION

Open space area at the highest spot, constitute natural environment


within forest area and natural slope. This area can be utilised as
outdoor open space for picnicking and camping.

The central park should be designed with urban plaza and water
features with seating areas and flower gardens, can be utilized as
community spots for relaxation in urban setting.

Industrial zones should be planted with rows of screen shade trees to


provide separation between industrial zones and other neighbouring
landuse activities. The buffer area should be designed with mounds
and interplay between plants and landform.

9.35.6 COMMUNITY FACILITIES

Intelligent mosque will be located within the area and shall be the
main centre/focus of community and religious activity e.g. Rakan
Muda activities.

Other social facilities such as libraries, shall be integrated within the


development of the intelligent mosque and within accessible distance.

Development area within the mosque should be equipped with


electricity and telecommunication facilities for a ready, link up to IT
facilities.

Smart schools will be the main education system with IT infrastructure


to enhance IT literacy.

9-35-6

Ensiklopedia Prosedur Dan Undang-undang Perancangan Bandar Dan Desa

100% uninterrupted electricity and communication facilities be


provided within the school for ready link up to IT facilities.

High-tech facilities be made available to all police stations and one out
of every four police beats.

Modernised civil services through electronic government and IT


infrastructure and electronic data such as tele-medicine services.

To provide adequate community facilities in accordance with planning


standards and compliance to the requirements of the local planning
authorities.

9-35-7