Anda di halaman 1dari 7

NILAI TAQWA DAN PENDIDIKAN

Muqaddimah

Perkataan taqwa sudah tidak asing lagi di kalangan umat Islam. Hampir tiap
minggu para khatib di mimbar-mimbar masjid memperingatkan jamaah yang bersoat
juma'at agar selalu bertaqwa. Perkataan taqwa ini kerap difahami sebagai takut atau
khasyyah. Kadangkala ia difahami sebagai suruhan melakukan sega jenis kebaikan. Pada
waktu yang lain ia difahami sebagai perbuatan menghindari kemurkaan Allah.
Demikianlah , berbagai pengertian dan makna yang difahami oleh umat Islam mengenai
perkataan taqwa.
Apakah sebenarnya yang dimaksudkan dengan taqwa secara terpeinci dari segi
bahasa dan syara'? Apakah tahap dan martabatnya. Bagaimana mencapai tahap ini?
Apakah buah dan faedah taqwa? dan sebagainya. Inilah beberapa permasalahan yang
akan dihuraikan dalam kertas ini.

I. Pengertian taqwa

Dari segi bahasa, "taqwa" ( E???) berasal dari kata dasar "Wiqwa" ( ????).
Perkataan masdarnya ialah "Wiqayah"(??C?E).Orang Arab biasa mengungkapkannya
dalam urutan ( ???), ( ???) (??C?E) dan ( ???).
Huruf "Wau" (?) dalam kata dasar "Wiqwa" ( ????) digantikan dengan "ta'" (E)
maka akhirnya ia menjadi "Taqwa" ( E???).
Umapamnya perkataan "Al-Wiklan" ( C????C?) . Huruf Wau dipermulaan
kalimah itu digantikan dengan huruf "Ta'" maka berubahlah ia menjadi "al-
Taklan"( C?E??C?) seperti mana yang lumrah dipakai dalam bahasa Arab.

Jadi "taqwa" atau "wiqayah" bermakna melindungi dan menghindari. Dengan


perkataan lain: melindungi diri dari maksiat dan menghindarkannya dari dosa. Orang yang
mempunyai azam dan tekad yang kental untuk menghindari dosa disebut sebagai orang
yang "Muttaqi” (?E?? ). Manakala fenomena wujudnya tekad dan azam yang kuat
dalam diri untuk tujuan berkenaan dipanggil "Taqwa" (E??? )

1
Di dalam al-Quran kita dapati "taqwa" bermaksud salah satu dari tiga makna
berikut:
1. "Taqwa" bermakna takut atau (IO?E) dan gerun atau
(??EE). Umpamanya firman ALlah :

???????C?? ??CE????????
"Dan kepadaKu kalian hendaklah takut" ( Surah al Baqarah: 41 ).Firman Allah
lagi :
??CE?????C ??????C E?????????? ????? ????? C??????
" Dan takutlah hari di mana kalian semua akan dikembalikan
kepada Allah." (Surah al-Baqarah :281)

2. "Taqwa" bermakna ta'at dan beribadah kepada Allah.


Umpamanya firman Allah:
??C???????C C???????? A?????C CE?????C C?????? ????? E???CE???
Ibnu Abbas mengatakan makna ayat ini ialah : Patuhilah Allah dengan sebenar
patuh. Mujahid pula menerangkan bahawa makna ayat ini ialah : Allah hendaklah
dipatuhi, disebut/dingati dan tidak dilupakan. Di samping itu juga Allah hendaklan
disyukuri dan tidak dinafikan (kebesarannya).

3. "Taqwa" bermakna "Tanzih al-qalbi 'ani al-zunub" atau (E???? C????E ??


C????E). Artinya, membersihkan hati dari dosa atau kecenderongan membuat dosa.
Inilah makna hakiki perkataan "taqwa". Allah berfirman:
?????? ?????? C?????? ??????????? ????I?O? C?????? ????
E??????? ???????????? ???? C????C???????
"Barangsiapa ta'at kepada Allah dan Rasulnya, takut kepada Allah dan bertaqwa
kepadanya mereka itulah golongan yang berjaya." Dalam ayat ini Allah menyebutkan tiga
perkataan secara berurutan: "Ta'at", "Khasyyah" atau takut dan akhir sekali ialah
"Taqwa"; iaitu pembersihan jiwa dari berbuat dosa seperti yang telah diterangkan
sebelum ini.

Menurut Imam al Ghazali berdasarkan dalil hadith terdapat satu lagi makna bagi
perkataan "taqwa ". Dengan demikian bolehlah kita katakan ianya sebagai makna yang
keempat;

4. "Taqwa" bermakna "Ijtinabu 2 Fudhuli al-Halal" (C?E?CE ???? C???C?) itu


menghindari perkara halal sampingan yang ditakuti boleh mengurangkan darjat ruhaniah
seseorang. Makna ini diambil dari hadith Rasululah yang berbunyi:
"C??C ??? C??E??? ?E??? ?E???? ?C ?C E?? E? ???C ??CE? E??"
" Orang bertaqwa yang dipanggil "Muttaqin" ialah mereka yang meninggalkan perkara
yang tidak ada apa-apa kerana takutkan ada apa-apa."

Oleh itu tambah Imam Ghazali :Taqwa bermakna "Ijtinabu Kulli Ma Takhafu
Dhararan Fi Dinika". Atau menghindari segala yang anda takut akan menggugat amalan
atau penghayatan agama anda.

Menurut al-Ghazali lagi: Oleh itu berdasarkan disiplin syara' definisi "taqwa" yang
jame' ialah :

E???? C???E ?? O??? ??E? ??? ?E?? E??E C????? ??? E??? ?E? E??? ??? ??C?E
E??? ?E?? ?? O?

"Pembersihan hati dari kejahatan yang tidak pernah anda lakukan sebelumnya dengan
azam dan tekad yang kuat untuk meninggalkannya. Sehingga anda benar-benar
terhalang/terhindar dari melakukan kejahatan."

II. Tahap Taqwa

Taqwa mempunyai tiga tahap:

a) Tahap menghindari syirik.


b) Tahap menghindari bid'ah.
c) Tahap menghindari maksiat (kecil-kecilan) yang lain.

Tahap tahap ini dibayangkan oleh Allah dalam firmannya:


?????? ????? C???????? A?????C ?????????C C????C????CE? ????C?? ?????
C ???????C ????C ??C CE??????C ??A?????C ?????????C C????C????CE? E????
CE??????C ??A?????C E???? CE??????C ???????????C
" Orang yang beriman dan beramal saleh tidaklah salah menjamu selera mereka
seandainya mereka bertaqwa, beriman dan beramal saleh; kemudian mereka bertaqwa
dan beriman; kemudian mereka bertaqwa dan berbuat baik (Ihsan)."
Maksud Surah al-Maidah
3 :93
Allah tentu tidak akan mengulang perkataan yang sama dalam satu ayat dalam
mana yang sama, justru af'al Allah seluruhnya penuh dengan kebijaksanaan. Dalam ayat
ini perkataan "bertaqwa" berulang sebanyak tiga kali . Jelaslah ianya membayangkan
kepada tiga tahap makna . Yang pertama ialah taqwa dalam konteks menghindari syirik;
sebagai suatu dosa besar, iaitu untuk memastikan tauhid dan keimanan . Tahap ini
disebut sebagai "Manzilatu al-Iman"(????E C?C??C?). Manakala Taqwa yang kedua
ialah taqwa menjauhi bid'ah yang juga merupakan dosa yang tidak kecil. Ia menggugat
status sebagai pengikut sunnah. Sebab itu usaha pemantapan budaya mengikut sunnah
melalui taqwa adalah perlu. Tahap ini disebut: "Manzilatu al-Sunnah"(????E C???E).
Taqwa yang akhir sekali ialah taqwa menghindari maksiat lain yang berstatus lebih
rendah dari yang sebelumnya. Maksiat tersebut menafikan sifat konsisten dan istiqamah
seseorang . Oleh sebab itu ia harus bertaqwa untuk menjamin kesinambungan
keta'atannya kepada Allah S.W.T. Tahap ini dipanggil sebagai : "Manzilatu Istiqamati al-
Ta'ah"(????E C?E?C?E C??C?E)

III. Ganjaran Sifat Taqwa:

Penghayatan nilai taqwa dalam kehidupan mempunyai ganjaran yang khusus dari
Allah S.W.T.

1. Mendapat pujian dan sanjungan dari Allah. Allah berfirman:


??E?E???????? ??? ??????C?????? ?????????????? ????E?????????? ????
C???????? ???E??C C????E?CE? ???? ??E??????? ?????? C???????? ??O??????C
????? ??E????C ?????? E???E????C ??E?E?????C ??????? ?????? ???? ??????
C?????????
(Ali Imran 186)
2. Mendapat perlindungan Allah dari musuh-musuh. Allah
berfirman.
???? E??????????? ??????E? E????????? ?????? E???E????? ???????
E? ?????????C E???C ?????? E???E????C ??E?E?????C ??C ??????????? ????
I????? O?????C ????? C?????? E???C ??????????? ???????
(Ali Imran:120) 4
3. Mendapat sokongan dan pertolongan Allah. Allah berfirman:
????? C?????? ???? C???????? CE??????C ??C???????? ???? ???????????
(128) ???????? ???? ??U????C ????? ???? C?????? O?????C ??????? C?U??
C??????? E????????? ????????C?? E????? ??C?????? ??????? C????E???????
(19)
(Surah al-Nahl 128, (Al-Jathiah 19)
4. Selamat dari bencana dan kesusuhan serta mendapat rezki yang
halal. Allah berfirman :
??????C E???U??? ??????????? ???????????????? E?????????? ???? ??
C?????????? E?????????? ????O???I??C ????? ??I??? ???????? ??????????C C?
O????CI?E? ??????? ???????? ?????U? E??? ???? ??C?? ???????? E?C?????? ??
C???????? C??AI??? ?????? ??E???? C?????? ???????? ???? ??I?????
C(2)???????????? ???? ????E? ??C ????E???E? ?????? ??E???????? ?????
C?????? ?????? ????E??? ????? C?????? E?C??U? ???????? ??I? ??????
C?????? ??????? O????? ??I???C(3)
(Al-Talaq 2-3)

5. Allah meningkatkan kualiti amal atau kerjanya. Allah berfirman:


??C???????C C???????? A?????C CE?????C C?????? ????????C ??????C ??I??I?
C(70)
(Surah al-Ahzab 70)

6. Allah ampunkan dosanya . Allah berfirman:


???? ???? ????E??? E???E????? C?????? ??CE??E??????? ????E?E????? C??????
????U????? ?????? ?????E????? ??C?????? U?????? ???????(31)
Allah ampunkan dosa kamu
(Ali Imran 31)

dan
???????? ?????? ??????C?????? ????U????? ?????? ?????E????? ?????? ??????
C?????? ??????????? ????I? ??C?? ??????C ??U????C(71)
(al-Ahzab 71)

7. Allah sayang kepadanya kerana ketaqwaannya. Allah berfirman:


?????C C???????? ??C??IE???? ????
5 C????O???????? E???? ???? ????????????
O?????C ?????? ??U?C?????C ?????????? ????I?C ????E?????C ?????????? ????
I????? ????? ??I??E????? ????? C?????? ????E?? C????E???????(4)??????C
C?????I? C????O????? C???????? ??C??E????C C????O???????? ????E? ????I?
E???????? ??I???????? ??C??????????? ??C????I??C ?????? ????? ??????
I? ?????? E?CE??C ??????C???C C??????CE? ??AE???C C??????CE? ??I?????
C ??E???????? ????? C?????? U?????? ???????(5) ?????? ????I? ???? C????
O???????? C??E???C???? ?????????? ??E??? ???????? ????C?? C??????
E???? ??E???U??? ?????????? ?????? E?????????? ?????? ??C ???????????
(6)?????? ??????? ??????O???????? ????I? ????I? C?????? ??????
I? ????????? ?????C C???????? ??C??I?E??? ????I? C????????I? C??????
C?? ????C C??E???C???C ?????? ??C??E???????C ?????? ????? C?????? ????
E?? C????E???????(7)
Sesungguhnya Allah sayang kepada orang-orang bertaqwa
(Surah al-Taubah 4-7)

8. Allah menerima amalannya. Allah berfirman:


??CE??? ?????????? ??E??? CE????? AI??? E?C??????? ???? ?????E?C ????E?
C??C ??E???E???? ???? ????I?????C ?????? ??E???E???? ???? C??AI??? ??
C?? ??????E???????? ??C?? ???????C ??E???E???? C?????? ???? C????E???????
(27)
"Sesungguhnya Allah hanya menerima amal orang yang bertaqwa" (Surah al-
Maidah : 27)

9. Mendapat penghurmatan, ikram dan dimuliakan oleh Allah.


Allah berfirman:
??C???????C C????C?? ?????C I???????C???? ???? ?????? ?????E?? ??????????
C???? O????E?C ????E?C???? ??E???C?????C ????? ???????????? ????I?
C?????? ??E???C???? ????? C?????? ??????? I?E????
"Sesungguhnya yang paling mulia antara kalian di sisi Allah ialah orang yang
bertaqwa." (Surah al-Hujurat :13).

10. Mendapat berita gembira (al-Bisyarah) ketika hampir meninggal dunia. Allah
berfirman:
C???????? A?????C ????C???C ??E???????(63)?????? C??E?O???? ??? C??????
CE? C?I??????C ????? C??AI???E? ??C E?E?I???? ????????CE?
C?????? ?????? ???? C???????? C????U????64
6
"Orang yang beriman dan bersifat taqwa untuk mereka (Bisyarah) berita gembira semasa
hidup di dunia dan di akhirat."
(Surah Yunus: 63-64).

11. Bebas dari seksa api neraka. Allah berfirman:


E???? ???????? C???????? CE??????C ???????? C?U??C??????? ?????C ??E????
C(72)
"Kemudian kami selamatkan (dari api neraka) orang yang bertaqwa".
(Surah Mariam :72)
Allah berfirman lagi:
???????????E???C C????E????(17)
"Dan akan kami hindari (api neraka itu) dari orang yang paling bertaqwa."
(Surah al-Laili :17)

12. Kekal selama-lamanya di dalam syurga. Allah berfirman:


????C?????C ????? ??U?????E? ???? ??E?????? ???????E? ????????C C??????
C??CE? ??C???????? ????I??E? ??????E???????(133)
"(Syurga) tersebut disediakan untuk orang-orang yang bertaqwa."
(Surah Ali Imran :133)1

oleh:
Ustaz Haji Abdul Ghani Samsudin

HAK CIPTA TERPELIHARA


TIDAK DIBENARKAN MENERBITKAN SEMULA BAHAN INI DALAM APA JUA BENTUK SEKALIPUN,
MELAINKAN SETELAH MENDAPAT KEIZINAN MANHAL PMRAM. HARGAILAH PENGORBANAN
ORANG LAIN YANG BERTUNGKUS LUMUS MENYIAPKANNYA. MENCETAK SEMULA DAN
MENERBITKANNYA DALAM APA JUA BENTUK SEKALIPUN DIANGGAP SEBAGAI JENAYAH DAN
DIKIRA BERCANGGAH DENGAN SYARIAH ISLAM.

©MANHAL PMRAM 2000

1 Ibid .hal.:55-56