Anda di halaman 1dari 28

AI RETM

Mays-2015

Genel Bilgiler
Canllarda hastalk nedeni olabilecek virs,
bakteri vb. mikroplarn zel ilemlerden
geirilmesi sonucu hastalk yapc etkileri
yok edilmi veya baz mikroplarn salglad
zehirlerin etkisi ortadan kaldrlm ancak
vcudun savunma sistemini (baklk
sistemi) uyaracak nitelikleri korunmu
biyolojik maddelere a denir.
l veya zayflatlm mikroorganizma
ieren (bakteri veya virs) ve enfeksiyon
hastalklarnn tedavi ve korunmasnda
kullanlan biyolojik rnlerdir.
2

Genel Bilgiler

Antijen: Vcuda yabanc olup vcutta kar reaksiyon


uyandran maddelere denir.
Antikor: Vcutta yabanc maddeye kar ortaya kan
savunma maddelerine denir.

***Antikor oluturmayan maddeler antijen deildir.


Vcut ister doal hastala ister aya maruz kalsn her
ikisinde de baklk sistemi uyarlr ve vcut girmi
olan mikrobu tanr ve hafza oluturur. Daha sonra ayn
mikrop vcuda yeniden girdiinde baklk sistemi
onu tanr ve hastalk yapmasna frsat vermeden gerekli
antikorlar reterek onu yok eder.
3

Tarihesi

7. yzylda baz Hintli Budistler ylan zehirini ierek onun


etkilerine kar baklk gelitirmeye almlardr.
10. yzyldan 17. yzyla kadar inde iek hastalna
kar;
o iek geiren hastann toz haline getirilmi yara
kabuklarnn buruna tampon eklinde uygulanmas,
o iek geiren hastann toz haline getirilmi yara
kabuklarnn burnuna ekilmesi,
o iek geiren bir hastann i amarlarnn salkl
ocua giydirilmesi,
o iek geiren hastann dkntlerinin ierdii svnn
svand bir pamuun buruna tamponlanmas gibi drt
tip alama tekniinin gelitirildii bilinmektedir.
16. yzylda Hindistanda salkl kiilerin kollarnda, ine ile
izmek suretiyle alm kk kesiklerin zerine kurumu
iek dkntlerinin tatbiki ile iek hastalna kar4

Bulunan lk Alar
Verem As: 1882 ylnda Robert Koch tarafndan,
Kuduz As:1885 ylnda Pasteur tarafndan,
Kolera As: 1892 ylnda Laffnike tarafndan,
Tifo As: 1896 ylnda Wright tarafndan,
Difteri As: 1923te Ramon ve Glenny tarafndan,
Bomaca As: 1923te Madsen tarafndan,
Tetanoz As: 1927 ylnda Ramon ve Zoeller tarafndan,
Humma As: 1932 ylnda Sellard ve Laigret tarafndan,
Kabakulak As: 1949 ylnda Smorodintsev tarafndan
bulunmutur.

A Tipleri
Bakteri alar
Virs alar
Canl virs alar
ldrlm virs alar
Virs altbirim alar
Viral polipeptidler
Alt birim alar
Rekombinant alar
DNA alar
6

Bakteri Alar

Canl
veya
l
bakterilerden
hazrlanan alardr.
ldrme ilemi s veya kimyasal
maddelerle
muamele
sonucu
gerekletirilmektedir.
Bakteri alar arasnda ticari olarak
mevcut
olan
tek
canl
a
tberklozun
nlenmesi
iin
kullanlan BCG asdr.
7

Virs Alar
Baz
virslerin
neden
olduu
infeksiyonlarn nlenmesinde etkili
olan alardr.
Canl virsler, ldrlm virsler,
virs alt birimleri veya viral
polipeptidler kullanlabilmektedir.

Virs Alar
Canl virs alar: Hastalk yapma etkisi
azaltlm virsler kullanlmaktadr .
ldrlm virs alar: Tm virsn s ya da
kimyasal maddelerle inaktivasyonu yoluyla,
hastalk
yapma
etkisinin
giderilmesiyle
hazrlanrlar . Vcuda enjekte edildikleri zaman
virsn yalnz yzey antijenlerine kar antikorlar
olumasn salarlar.
Virs alt birim alar: Virslerden elde edilen
saflandrlm proteinlerdir (viral reseptrler).
ldrlm alar ile ayn zelliklere sahiptirler.
Viral
polipeptidler:
Virs
reseptrlerinin
polipeptid zincirleridir. ldrlm alar ile ayn
zelliklere sahiptirler. Hepatit B virsne kar9

Rekombinant Alar
Bu tr alarda, mikroorganizmalarn
antijenik komponentleri karldktan
sonra alc bir hcreye (bakteri,
maya) transferi, burada gen rn
antijenik proteinin ekspresyonunun
salanmas
hcrelerde
biriken
proteinlerin elde edilmesi ve bunlarn
denem
hayvanlarna
verilerek
baklk kazandrlmas amalanr.
Bu teknikle baz bakteri,virs ve

10

Nkleik Asit Alar (DNA


Alar)
DNA alar da rekombinant DNA teknolojisi temeline
dayal ve gen mhendislii yardmyla elde edilen
alar arasnda yer almakta ve deneme hayvanlar
zerinde de mit verici sonular alnd
aklanmaktadr.
Son 5-7 yl ncesine kadar hazrlanan rekombinant
DNA alarnda, klonlanan antijenik proteini tayan
sekansn(genin) ekspresyonu genellikle, alc bir
hcrenin (bakteri veye S.cerevisiae) iinde meydana
gelmekte, bu hcrelerden elde edilen ve saflatrlan
protein (antijen), alamalarda kullanlmakta idi.
11

Nkleik Asit Alar (DNA


Alar)
Nkleik asit alarnda ise antijenik bir proteinin
kodunu tayan gen bir ekspresyon plasmidine
balandktan
sonra
dorudan
deneme
hayvanlarna verilmekte, genin ekspresyonu
vcut iinde gereklemekte, sentezlenen gen
rn protein de immun sistemi uyararak
protektif bir baklk oluturmaktadr.
Byle alamalardan da ok iyi sonular alnd
aklanmaktadr. Ancak,bu tr alar henz
deneme
hayvanlarndakiuygulamalar
dzeyinden kurtarlm deildir.
12

A retim Basamaklar

Upstream
Proses
A retimi iin sularn
seilmesi

Downstrea
m Proses
Bytlen
mikroorganizmalarn
saflatrlmas
Organizmalarn ayrlmas
ve inaktivasyonu
Ann formlasyonu

Mikrorganizmalarn
bytlmesi

Kalite kontrol ve piyasaya


karlmas
13

Upstrea
m Proses

A retimi in Sularn Seilmesi


ve Mikroorganizmalarn
Yetitirilmesi

Belirli bir virs veya bakterinin kk


miktarlar ile retim balar.
Ekilecek suun seimi a retiminde en
nemli aamadr.
Yetitirme (cultivasyon) sresince antijeni
sentezleyecek zelliklerini kaybetmemeleri
gerekmektedir (genetik kararllk).
Ekilen sularn retimleri ve kontrolleri GMP
koullarna uymaldr.
retimde kullanlan bakteri/virsler, bir
tohum lot sisteminden elde edilir.

14

Upstrea
A retimi in Sularn Seilmesi ve
m Proses
Mikroorganizmalarn Yetitirilmesi

Bakteri ve mayalarn cultivasyonu fermantrler ve bioreaktrlerle


kolaylkla salanabilmektedir.
Hayvan hcrelerinin cultivasyonu olduka komplikedir.
Oksijen konsatrasyonu ve srtnme gibi evresel faktrlere
hassastrlar.
Kltr ortamnn bileenleri geliimlerinde etkendir.
Her iki su iin medium komposizyonu, pH ve znm oksijen gibi
cultivasyon koullar ve hasat zaman iyi belirlenmelidir.
Cultivasyon iin seilen koullar, byk lekte cultivasyon
sonrasnda a bileenlerini etkilememelidir.

Maksimum dzeyde
mikroorganizmalarn
yetitirilmesi ana
olarak iki snfa ayrlr:

Bakteri
yetitiri
mi
Virs
Yetitiri

Kesikli Kltr
Srekli Kltr

Hcre(doku) kltr
Embriyonlanm
15
yumurtalar

Downstre
m proses
Bytlen Mikroorganizmalarn Saflatrlmas ile Organizmalarnn Ayrlmas

Mikroorganizmalarn oaltlmasndan sonra a bileenleri bakteri,


maya veya hayvan hcrelerinden ve dier istenmeyen hcre
bileenleri veya rnlerinden (proteinler gibi) ayrlmaldr.
Uygulanacak olan downstream prosesi iin;
Hcre tipi
A bileeninin lokalizasyonu( hcre iinde ya da salnm olmas)
A komponentinin fizikokimyasal zellikleri nemlidir.
Eer a bileeni mikroorganizmaya ya da hcreye bal ise;
mikroorganizma ve hcre toplanmaldr .
Eer a bileeni salglanyor ise; hcre iermeyen sv toplanmaldr.
Her iki rn iin de filtrasyon ve santrifgasyon yntemleri sklkla
kullanlmaktadr.

16

Downstrea
m proses

Bytlen Mikroorganizmalarn
Saflatrlmas ile
Organizmalarnn Ayrlmas

Hcreden bamsz bileenler iin


Kolon kromotografisi
Organik solventle ekstraksiyon
ktrme
uygulanabilir.

Rekombinant
proteinlerde
purifikasyon
ilemleri ultrafiltrasyon ve kolon kromotografi
gibi pek ok basamaklar ierebilir.
17

Downstrea
m proses

18

naktivasyon

Downstrea
m proses

Virslerde d viryon kat salam


braklmal
ancak
replikasyon
fonksiyonu yok edilmelidir.

Yntemleri

zc / deterjan
inaktivasyon
Ultraviyole (UV)
inaktivasyon
Kimyasal ilemler
Is

19

A Formlasyonu

Downstrea
m proses

Saflatrlan antijenlere daha sonra adjuvan,


stabilizr
gibi
maddeler
eklenerek
formlasyon ilemi yaplr.
zc bileenleri, tuzlar, koruyucular ve
stabilizanlar iermelidir.
Bu bileenler a komponenti ile olumsuz
etkileim gstermemelidir.
Saklama
koullarn
etkilememeli
ve
uygulamada sorun oluturmamaldrlar.

20

Hcre Kltryle A retim Sreci


emas
centrifugation

virus
(production
seed)

cell

Harvest

Inoculation

Cell culture

filtering

Bulk

Purification

Add
Adjuvant

Labeling

Inspection

Packaging

Filling

Stabilizer

Preservative
Formulation

*Recombination and Point Mutations in Type G Rotavirus Strains: The Challenges of Vaccine Development, Abid Nabil Ben Salem1, Rouis
Zyed1, Buesa Javier2 and Aouni Mahjoub1

21

A erii

22

Alarda Kullanlan Yardmc Maddeler

1. Antibiyotikler: Baz a flakonlarnda


retim veya depolama srasnda bakteri
rememesi iin antibiyotikler ilave edilir.
Neomisin ve/veya Polimisin B: Suiei
as, influenza as, DTPa as, MMR
as
2. Formaldehit:
retim
srecinde
kontamine olmu virs ve bakterileri
ldrmek iin kullanlr. naktif bakteri
alarndan toxoid alarda mevcuttur.
23

Alarda Kullanlan Yardmc Maddeler


3. Adjuvan: mmun yant artrmak iin kullanlr.
eitli adjuvan tipleri;
.Mineral Tuzlar: Aluminyum hidroksit, Aluminyum
fosfat,
Potasyum
aluminyum
slfat
(alum)
Mikroorganizma kaynakl: Muramil dipeptid (MDP)
analoglar, Bakteriyel ekzotoksinler (kolera toksini),
Endotoksin (E.coli heat labil toksin),
.Partikller: Biyodegredabl polimer mikropartikller,
immnostimlatr kompleksler
.Ya emlsiyonlar ve surfaktan adjuvanlar: Freund
imkomplet antijeni, saponinler
.Sentetik: Non-iyonik blok kopolimerler Sitokinler
.Genetik: Sitokin genleri
24

Alarda Kullanlan Yardmc Maddeler

4. Stabilizrler: Ay s, k, asidite ve nemden


korurlar. Ayrca raf mrn artrmak iin kullanlrlar.
Monosodyum glutamat (MSG), 2-fenoxietanol Katk
olarak laktoz ve/veya sukroz, glisin, insan ve/veya
sr serum albumini ve MSG ierirler. Gelatin de
baz alarda stabilizr olarak kullanlabilir.
5. Thiomersal: Civa ierir.Tek dozdan daha fazla doz
ieren alarda zararl bakterilerin kontaminasyonunu
ve oalmasn engellemek iin kullanlr.
6. Dilent: Steril su ve steril saline kullanlr.
7. Eser miktardaki komponentler: retim prosesine gre
eser miktarda hcre kltr svlar, yumurta
proteinleri, maya, antibiyotik veya inaktif ajanlar
bulunabilir.
25

Alarda Aranacak Balca


zellikler
1. Alar etkili olmal, uzun sre baklk
vermeli,
2. Uzun
sre
dayanmal,
muhafaza
edilebilmeli,
3. Tek bir dozun oluturduu baklk yeterli
olmal,
4. Yan ve toksik etkileri olmamal,
5. Ucuz olmal, kolay bulunmal,
6. Gvenilir olmal
7. nfeksiyon oluturmamal.
26

Alarn Kontrol
Alar,
dier
tm
kullanmnda
olduu
safhasndan balayarak,
aamas ve sonununda
kontrol edilmelidir.

biyolojik
madde
gibi,
hazrlanma
uygulamann her
kalite bakmndan

1. Sterilite testi
2. Yabanc Patojenler iin Test
3. Potens Testi
4. Antijen eriinin Kontrol
5. Zararszlk Testi
6. Dayankllk Testi

27

TEEKKRLER

28