Anda di halaman 1dari 101

JABATAN METEOROLOGI MALAYSIA

KEMENTERIAN SAINS, TEKNOLOGI DAN INOVASI

KESAN SIKLON TROPIKA KE ATAS HUJAN DI SABAH


SEMASA MONSUN BARAT DAYA

OLEH
PEJABAT METEOROLOGI KOTA KINABALU

AMINAH ISMAIL, MOHD KHALIL ABD AZIZ, MAHATHIR ABAS,


AZLAN ROSS OMAR, HEZRON G. KORO,
MARIETA ABD HAMID CURATIVO, AINOLWADY IDRIS,
CHUNG KIEN YUNG, JURINA BINTI PAULUS

KESAN SIKLON TROPIKA KE ATAS HUJAN DI SABAH


SEMASA MONSUN BARAT DAYA
OLEH
PEJABAT METEOROLOGI KOTA KINABALU

ABSTRAK

Kajian adalah untuk mengetahui kesan siklon tropika ke atas curahan


hujan di Sabah semasa Monsun Barat Daya dengan melihat kepada
intensiti, lokasi dan laluan siklon tropika. Ia penting dalam meramalkan
keadaan cuaca ketika wujudnya siklon tropika dan pengeluaran amaran
awal yang lebih berkesan bagi keselamatan penerbangan dan orang
awam.

Pemerhatian

menunjukkan

bahawa

siklon

tropika

boleh

menyebabkan cuaca kering atau hujan lebat beserta angin kencang


bergantung kepada intensiti, kedudukan dan laluannya. Kajian dilakukan
ke atas kes-kes siklon tropika yang telah memberi kesan ke atas cuaca
Sabah. Empat belas siklon tropika dikaji untuk tujuan ini bagi menjawab
persoalan bagaimana dan kenapa kejadian ini berlaku.

1.

PENGENALAN
Malaysia dicirikan oleh empat musim atau monsun iaitu Monsun Timur

Laut dan Monsun Barat Daya serta dua monsun peralihan. Dalam kajian ini,
Monsun Barat Daya dipilih untuk melihat kesan siklon tropika ke atas curahan
hujan di Sabah kerana pada musim ini kejadian siklon tropika adalah aktif. Laut
China Selatan adalah di antara kawasan di Barat Lautan Pasifik yang sering
dipengaruhi oleh siklon tropika dengan intensiti atau keamatan boleh mencapai
kepada ribut tropika atau lebih kuat lagi. Ia juga adalah kawasan yang signifikan
untuk pembentukan siklon tropika. Menurut kajian daripada Guihua Wang, Jilan
Su, Yihui Ding dan Dake Chen (Dis 2006), semasa tempoh Monsun Barat Daya,
1

pembentukan siklon tropika di antara tahun 1948 sehingga 2003 adalah 157
siklon tropika berlaku di Utara 12N di Laut China Selatan. Di Malaysia tidak
wujud landaan terus siklon tropika tetapi semasa laluannya daripada barat
Lautan Pasifik melintasi Filipina menuju Laut China Selatan atau perairan
Vietnam dan daratan Asia, Malaysia menerima kesan ekor seperti angin kencang
dan hujan lebat yang kerap melanda terutama di Sabah. Mengikut skala
Hurricane Saffir Simpson, siklon tropika boleh dikategorikan dengan siklon
tropika, ribut tropika dan skala taufan 1 5 berdasarkan kelajuan angin dan
kesannya. Taufan kategori 5 merupakan kategori yang kritikal kerana kelajuan
angin melebihi 249km/j dengan luruan ribut mencecah ketinggian 6 meter.

2.

SET DATA

Untuk kajian ini, 14 siklon tropika dikaji semasa tempoh Monsun Barat Daya di
antara tahun 2006 sehingga 2009. Selain itu data jumlah hujan bagi 5 stesen
utama di Sabah yang diperolehi dari Bahagian Klimatologi, Jabatan Meteorologi
Malaysia (JMM) digunakan dan juga data siklon tropika daripada Japan
Meteorological Agency (JMA) untuk menganalisa hubungan di antara kesan
kewujudan siklon tropika dengan jumlah hujan di Sabah.

3.

METODOLOGI

Antara parameter-parameter yang digunakan dalam kajian ini ialah


Jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen Meteorologi Kota Kinabalu,
stesen Meteorologi WP. Labuan, stesen Meteorologi Kudat, stesen
Meteorologi Sandakan dan stesen Meteorologi Tawau. Data jumlah hujan
yg dicerap oleh stesen-stesen meteorologi pada setiap jam dikumpulkan
kepada setiap enam jam supaya selari dengan data siklon tropika yang
dikeluarkan oleh JMA;
2

Kategori siklon tropika dikelaskan seperti berikut


o

2 : Tropical Depression (TD)

3 : Tropical Storm (TS)

4 : Severe Tropical Storm (STS)

5 : Typhoon (TY)

Tekanan pusat (Central Pressure) siklon tropika adalah dalam unit hPa;
Jarak siklon tropika dari stesen-stesen meteorologi. Pengiraan jarak
dibuat dengan kaedah haversine formula yang menggunakan latitud dan
longitud pusat taufan dan stesen meteorologi.

Haversine formula:
R = earths radius (mean radius = 6,371km)
lat = lat2 lat1
long = long2 long1
a = sin(lat/2) + cos(lat1).cos(lat2).sin(long/2)
c = 2.atan2(a, (1a))
d = R.c
Haversine formula dalam format excel:
=Radius Earth*((2*ASIN(SQRT((SIN((RADIANS(D71)RADIANS(D72))/2)^2)+
COS(RADIANS(D71))*COS(RADIANS(D72))*
(SIN((RADIANS(E71)-RADIANS(E72))/2)^2)))))
D71 dan E71 ialah latitud dan longitud pusat taufan
D72 dan E72 ialah latitud dan longitud stesen meteorologi
D71, E71, D72 dan E72 dalam unit darjah dan perpuluhan (decimal point).
3

Dengan menggunakan Microsoft Excel, graf diplot menggunakan datadata yang dikumpulkan dan analisa dibuat untuk mengkaji kesan
kewujudan siklon tropika terhadap cuaca di Sabah. Hubungan di antara
jumlah taburan hujan purata bulanan, jumlah hujan bulanan pada masa
kewujudan taufan dan jumlah hujan semasa kejadian taufan juga
dianalisa;

Antara siklon tropika yang dikaji adalah Wukong, Nuri, Halong, Sinlaku,
Molave, Morakot, Ketsana, Nari, Kalmaegi, Linfa, Man-Yi, Prapiroon, Yagi
dan Pabuk.

4.

HASIL KAJIAN
4.1

Taufan Nuri

Rajah 1: Taufan Nuri terbentuk di timur Filipina dengan kelajuan angin


148km/j dengan laluannya yang berakhir di daratan pantai
tenggara China.

Imej 1:

Angin langkisau sekuat 185 km/j dicatat oleh JTWC di sekitar


mata Taufan Nuri yang merentasi Utara Luzon, Filipina.

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Nuri mencapai


kategori 5 selama 66 jam iaitu dari 18/08/2008 18UTC hingga 21/08/2008
12UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 955hPa selama 36 jam dari
19/08/2008 06UTC hingga 20/08/2008 18UTC.

18

3000

16

2500

14
12
10
8
6

1500

tekanan (hP a)
jarak antara NUR IK K (km)

18

08

08

21

06

18
08

08

21

06
08

08

20

18
08

08

20

06

19

08

08

19

18
08

08

18

06
08

08

18

08

08

17

08

08

17

18

06

08

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

500

08

2000

1000

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 1a: Taufan Nuri vs. Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu
5

Daripada Graf 1a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nuri dan Kota
Kinabalu ialah 1541km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 19.4mm. Jumlah taburan hujan
yang dicerap itu adalah diambil sepanjang tempoh masa berlakunya ribut
tropika tersebut. Manakala graf yang diplotkan adalah berdasarkan jumlah
hujan yang dikumpulkan setiap 6 jam mengikut data-data lain JMA yang
digunakan dalam kajian ini. Maka terdapat sedikit perbezaan jumlah hujan
sepanjang tempoh ribut tropika dan jumlah hujan yang diplotkan. Begitu juga
untuk graf 2-14 (a-e).

1500

tekanan (hP a)

1000

500

21

18

jarak antara NUR IK UDA T (km)

08

08

21

08

08

20

08

08

20

08

08

19

19
08

08

18

08
08

08

08

18

08

08

17

17
08

08
08

08

06

18

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

06

2000

18

06

kategori ribut tropika

18

2500

06

18

3000

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 1b: Taufan Nuri vs. Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 1b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nuri dan
Kudat

ialah 1410km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Kudat ialah sebanyak 12.0mm.

1500

tekanan (hP a)

1000

500

21

18

jarak antara NUR IW P . L A B UA N (km)

08

08

21

08

08

20

08

08

20

08

08

19

19
08

08

18

08
08

08

08

18

08

08

17

17

08

08

08

08

06

18

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

06

2000

18

06

kategori ribut tropika

18

2500

06

18

3000

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 1c: Taufan Nuri vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 1c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nuri dan WP.
Labuan ialah 1640km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 4.0mm.

1500

tekanan (hP a)

1000

500

21

18

jarak antara NUR IS A NDA K A N (km)

08

08

21

08

08

20

08

08

20

08

08

19

19
08

08

18

08
08

08

08

18

08

08

17
08

17
08

08
08

06

18

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

06

2000

18

06

kategori ribut tropika

18

2500

06

18

3000

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 1d: Taufan Nuri vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


7

Daripada Graf 1d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nuri dan
Sandakan ialah 1483km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 3.4mm.

1500

tekanan (hP a)

1000

500

18
21

08

21

jarak antara NUR ITA W A U (km)

08

08

08

20

08

08

20

08

08

19

19

08
08

08

08

18

08

08

18

08

08

17

17
08

08
08

08

06

18

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

06

2000

18

06

kategori ribut tropika

18

2500

06

18

3000

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 1e: Taufan Nuri vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 1e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nuri dan
Tawau

ialah 1655km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Tawau ialah sebanyak 0.0mm.

Jadual 1a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Nuri di setiap
stesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Ogos
(mm)

Jumlah
hujan
Ogos
2008
(mm)

bil hari
hujan
Ogos
2008
(hari)

Jumlah
hujan
Nuri
(mm)

bil hari
hujan
Nuri
(hari)

tempoh
Taufan
Nuri
(hari)

%
Ogos
2008

294.9

287.4

17

271.4

171.4

18

19.4

123.7
206.9
220.3

107
218
254.8

16
17
15

12
0
3.4

%
jumlah
hujan

% hari
hujan

97.5

1.4

23.5

63.2

11.3

22.2

4
0
3

86.5
105.4
115.7

11.2
0.0
1.3

25.0
0.0
20.0

100%

100%

100%

100%

Daripada Jadual 1a :
% Ogos 2008

Jumlah hujan Ogos 2008__


Purata hujan bulanan Ogos

% jumlah hujan` =

Jumlah hujan Nuri_____


Jumlah hujan Ogos 2008

% hari hujan

bil hari hujan Nuri


bil hari hujan Ogos 2008

% tempoh taufan

tempoh Taufan Nuri


30 hari

Kaedah ini digunapakai untuk Jadual 1 14 (a).

%
tempoh
taufan

23.3

1700
1650
1600
1550
1500
1450
1400
1350
1300
1250

(mm)

20.0
15.0
10.0
5.0
0.0
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

Jumlah hujan Nuri


(km)

25.0

Jarak terdekat antara Nuri


dan Stesen

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 1: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Nuri dan
stesen-stesen.

Jadual 1b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Nuri dan
setiap stesen.
Jumlah hujan
Nuri (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.0
19.4
12.0
0.0
3.4

Jarak terdekat antara Nuri dan


Stesen (km)
1640
1541
1410
1655
1483

10

4.2

Ribut Tropika Wukong

Rajah 2: Pergerakan Ribut Tropika Wukong merentasi Barat Lautan


Pasifik dan membadai selatan kepulauan Jepun dan Korea.

Imej 2:

Imej satelit menunjukkan Ribut Tropika Wukong.

11

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan ribut tropika Wukong mencapai


kategori 4 selama 66 jam iaitu dari 14/08/2006 18UTC hingga 17/08/2006
12UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 980hPa selama 72 jam dari
14/08/2006 16UTC hingga 17/08/2006 18UTC.

30

5000

25

4500
4000
3500

20

3000
2500

15

1500

tekanan (hP a)

06

06

jarak antara
W UK O NG -K K (km)

06

08

21

06

20
08

06

06

08

19

06

06
06

08

18

06
06

08

17

06

16

06

08

15

14

08
06

06

08

13
08

12

06

06

06

1000
500

06

08

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2000

10

06

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 2a: Ribut tropika Wukong vs Taburan Hujan di Stesen Kota


Kinabalu
Daripada Graf 2a di atas, didapati jarak terdekat antara ribut tropika Wukong
dan Kota Kinabalu ialah 3132km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 27.8mm.

12

12

4500
4000

10

3500

3000
2500

2000

1500
1000

500

tekanan (hP a)
jarak antara
WUK ONG -K UDA T
(km)

06
21

06
06

08

20

06
06

08

19

06
06

08

18

06
06

08

17

06
06

08

16

06
06

08

15

06
06

08

14

06
08

13
06

08

12
06

08
06

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)

06

kategori ribut tropika

T a rikh (yymmddhh)

Graf 2b: Ribut tropika Wukong vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 2b di atas, didapati jarak terdekat antara ribut tropika Wukong
dan Kudat ialah 2998km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 16.0mm.

90

5000

80

4500
4000

70

3500

60

3000
2500

50
40

2000

30

1500

20

1000
500

10

tekanan (hP a)
jarak antara W UK O NG W P . L A B UA N (km)

06

06

08

21

06

06

20

06

08

19

06
06

08

18

06
06

08

17

06
06

08

16

06
06

08

15

06
08
06

08

14

06
13
06

06

08

12
08
06

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

06

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 2c: Ribut tropika Wukong vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan
13

Daripada Graf 2c di atas, didapati jarak terdekat antara ribut tropika Wukong
dan WP. Labuan ialah 3246km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 108.6mm.

60

4500
4000

50
40

3000
2500

30

2000

20

1500
500

jarak antara W UK O NG S A NDA K A N (km)

06

06
06

08

21

06
06

08

20

06

19
08

06

06

08

18

06

06
06

08

17

06

16

06

08

15

06
06

08

14

06
06

08

13
08

12
06

tekanan (hP a)

06

08

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

1000

10

06

kategori ribut tropika

3500

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 2d:

Ribut tropika Wukong vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan

Daripada Graf 2d di atas, didapati jarak terdekat antara ribut tropika Wukong
dan Sandakan ialah 2960km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 93.4mm.

14

30

5000
4500

25

kategori ribut tropika

4000
3500

20

2500

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2000

tekanan (hP a)

3000

15
10

1500
1000

jarak antara W UK O NG TA W A U (km)

500

06

06

08

21

06

06
06

08

20

06

19
08

06

06

08

18

06

06
06

08

17

06

16

06

08

15

06
14

08
06

06

08

13

12

08
06

08
06

06

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 2e: Ribut tropika Wukong vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 2e di atas, didapati jarak terdekat antara ribut tropika Wukong
dan Tawau ialah 3070km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 40.8mm.

Jadual 2a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Ribut Tropika Wukong
di setiap stesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Ogos
(mm)

Jumlah
hujan
Ogos
2006
(mm)

bil hari
hujan
Ogos
2006
(hari)

Jumlah
hujan
Wukong
(mm)

bil hari
hujan
Wukong
(hari)

tempoh
Taufan
Wukong
(hari)

294.9

464.8

20

108.6

10

271.4

192.6

19

27.8

123.7
206.9
220.3

154.2
245
325.2

13
16
14

16
40.8
93.4

%
Ogos
2006

%
jumlah
hujan

%
hari
hujan

%
tempoh
taufan

157.6

23.4

15.0

33.3

71.0

14.4

15.8

2
3
5

124.7
118.4
147.6

10.4
16.7
28.7

15.4
18.8
35.7
15

3300
3250
3200
3150
3100
3050
3000
2950
2900
2850
2800

100.0

(mm)

80.0
60.0
40.0
20.0
0.0
WP.
Kota
Labuan Kinabalu

Kudat

Jumlah hujan Wukong


(km)

120.0

Jarak terdekat antara


Wukong dan Stesen

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 2: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Ribut Tropika
Wukong dan stesen-stesen.

Jadual 2b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Ribut Tropika
Wukong dan setiap stesen.

Jumlah hujan
Wukong (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

108.6
27.8
16.0
40.8
93.4

Jarak terdekat antara Wukong dan


Stesen (km)
3246
3132
2998
3070
2960

16

4.3

Taufan Halong

Rajah 3: Laluan Taufan Halong bermula di barat kepulauan Filipina


merempuh timur laut Luzon menuju ke timur Jepun.

Imej 3:

Taufan Halong di Laut China Selatan yang melanda Luzon


mengakibatkan kemusnahan harta benda dan kehilangan
nyawa.
17

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Halong


mencapai kategori 6 selama 90 jam iaitu dari 20/05/2008 18UTC hingga
24/05/2008 06UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 975 hPa selama 6
jam dari 17/05/2008 06 UTC hingga 17/05/2008 12 UTC.

12

7000

10

6000

kategori ribut tropika

5000

4000
6
3000
4

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)

2000
1000

jarak antara HA L O NG W P . L A B UA N (km)

08

05
08 14 1
05 2
08 15 1
05 2
08 16 1
05 2
08 17 1
05 2
08 18 1
05 2
08 19 0
05 9
08 19 2
05 1
08 20 1
05 8
08 21 1
05 8
08 22 1
05 8
23
18

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 3a: Taufan Halong vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 3a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Halong dan
WP. Labuan ialah 745km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 17.0mm.

18

25

7000
6000

20

5000
15

4000

10

3000
2000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara
HA L O NG -K K (km)

1000
0

08

05
08 14 1
05 2
08 15 1
05 2
08 16 1
05 2
08 17 1
05 2
08 18 1
05 2
08 19 0
05 9
08 19 2
05 1
08 20 1
05 8
08 21 1
05 8
08 22 1
05 8
23
18

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 3b: Taufan Halong vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 3b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Halong dan
Kota Kinabalu ialah 658km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 59.8mm.

7000

6000

5000

4000

3000

2000

1000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara HA L O NG K UDA T (km)

08

05

08 14 1
05 2
08 15 1
05 2
08 16 1
05 2
08 17 1
05 2
08 18 1
05 2
08 19 0
05 9
08 19 2
05 1
08 20 1
05 8
08 21 1
05 8
08 22 1
05 8
23
18

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 3c:

Taufan Halong vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


19

Daripada Graf 3c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Halong dan
Kudat ialah 543km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 6.8mm.

50

7000

45

6000

40

kategori ribut tropika

35

5000

30

4000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

20

3000

tekanan (hP a)

15

2000

jarak antara HA L O NG TA W A U (km)

25

10

1000

08

05
08 14 1
05 2
08 15 1
05 2
08 16 1
05 2
08 17 1
05 2
08 18 1
05 2
08 19 0
05 9
08 19 2
05 1
08 20 1
05 8
08 21 1
05 8
08 22 1
05 8
23
18

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 3d: Taufan Halong vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 3d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Halong dan
Tawau ialah 844km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 131.0mm.

20

60

7000

50

6000

kategori ribut tropika

5000

40

4000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

3000

tekanan (hP a)

2000

jarak antara HA L O NG S A NDA K A N (km)

30
20
10

1000
0

08

05
08 14 1
05 2
08 15 1
05 2
08 16 1
05 2
08 17 1
05 2
08 18 1
05 2
08 19 0
05 9
08 19 2
05 1
08 20 1
05 8
08 21 1
05 8
08 22 1
05 8
23
18

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 3e: Taufan Halong vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 3e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Halong dan
Sandakan ialah 668km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 52.0mm.

Jadual 3a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Halong di
setiap stesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Mei
(mm)

Jumlah
hujan
Mei
2008
(mm)

bil hari
hujan
Mei
2008
(hari)

Jumlah
hujan
Halong
(mm)

bil hari
hujan
Halong
(hari)

tempoh
Taufan
Halong
(hari)

299.7

165

13

17

11

219.7

254

16

59.8

109.7
142
135.3

233.2
301.4
115

15
15
10

6.8
131
52

% Mei %
%
%
2008
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

55.1

10.3

15.4

115.6

23.5

18.8

3
6
5

212.6
212.3
85.0

2.9
43.5
45.2

20.0
40.0
50.0
21

36.7

140.0

900
800

120.0

700
600

80.0

500

60.0

400
300

40.0

Jumlah hujan Halong


(km)

(mm)

100.0

Jarak terdekat antara


Halong dan Stesen

200
20.0

100

0.0

0
WP.
Kota
Labuan Kinabalu

Kudat

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 3: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Halong dan
stesen-stesen.

Jadual 3b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Halong
dan setiap stesen.

Jumlah hujan
Halong (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

17.0
59.8
6.8
131.0
52.0

Jarak terdekat antara Halong dan


Stesen (km)
745
658
543
844
668

22

4.4

Taufan Sinlaku

Rajah 4: Bermula dari barat Filipina di Lautan Pasifik, Taufan Sinlaku


bergerak menuju Taiwan selepas menjadi semakin kuat.
Menurut JMA, kekuatan angin Taufan Sinlaku mencapai
180km/j dengan langkisau sehingga 260km/j.

Imej 4:

Taufan Sinlaku kelihatan sebelum membadai Taiwan.

23

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Sinlaku


mencapai kategori 6 selama 60 jam iaitu dari 21/09/2008 00UTC hingga
23/09/2008 12UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 935hPa selama 24
jam dari 10/09/2008 12UTC hingga 11/09/2008 12UTC.

30

7000

25

6000
5000

20

4000
15
3000
10

2000
1000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara S INL A K UW P . L A B UA N (km)

08
0
08 90
0 8
08 909 00
0 1
08 911 2
0 0
08 912 0
0 0
08 912 0
0 1
08 913 8
0 1
08 914 2
0
08 91 06
0 5
08 917 12
0 0
08 918 0
0 0
08 918 0
0 1
08 919 8
0 1
08 920 2
0
08 92 12
09 2 0
23 0
12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 4a: Taufan Sinlaku vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 4a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Sinlaku dan
WP. Labuan ialah 1673km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 97.2mm.

24

50

7000

45

6000

40
35

5000

30

4000

25
20

3000

15
10

2000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara S INL A K UK K (km)

1000

08
0
08 90
0 8
08 909 00
0 1
08 911 2
0 0
08 912 0
0 0
08 912 0
0 1
08 913 8
0 1
08 914 2
0 0
08 915 6
0 1
08 917 2
0 0
08 918 0
0 0
08 918 0
0 1
08 919 8
0 1
08 920 2
0
08 92 12
09 2 0
23 0
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 4b: Taufan Sinlaku vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 4b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Sinlaku dan
Kota Kinabalu

ialah 1559km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di

stesen Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 167.2mm.

25

7000
6000

20

5000
15

4000

10

3000
2000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara S INL A K UK UDA T (km)

1000
0

08
0
08 908
0 0
08 909 0
0 1
08 911 2
0 0
08 912 0
0 0
08 912 0
0 1
08 913 8
0 1
08 914 2
0
08 91 06
0 5
08 917 12
0 0
08 918 0
0 0
08 918 0
0 1
08 919 8
0 1
08 920 2
0 1
08 922 2
09 00
23
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 4c:

Taufan Sinlaku vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


25

Daripada Graf 4c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Sinlaku dan
Kudat

ialah 1422km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Kudat ialah sebanyak 52.2 mm.

45

7000

40

6000

kategori ribut tropika

35
5000

30
25

4000

20

3000

15

2000

10

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara S INL A K UTA W A U (km)

1000

08
0
08 908
0 0
08 909 0
0 1
08 911 2
0 0
08 912 0
0 0
08 912 0
0 1
08 913 8
0 1
08 914 2
0 0
08 915 6
0 1
08 917 2
0 0
08 918 0
0 0
08 918 0
0 1
08 919 8
0 1
08 920 2
0 1
08 922 2
09 00
23
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 4d: Taufan Sinlaku vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 4d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Sinlaku dan
Tawau ialah 1542km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 72.8mm.

26

80

7000

70

6000

60

kategori ribut tropika

5000

50

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

4000

40

tekanan (hP a)

3000

30

jarak antara S INL A K US A NDA K A N (km)

2000

20

1000

10

08

0
08 90
0 80
08 90 0
0 91
08 91 2
0 10
08 91 0
0 20
08 91 0
0 21
08 91 8
0 31
08 914 2
0 0
08 91 6
0 51
08 91 2
0 70
08 91 0
0 80
08 91 0
0 81
08 91 8
0 91
08 92 2
0 01
08 92 2
09 2 0
23 0
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 4e: Taufan Sinlaku vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 4e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Sinlaku dan
Sandakan ialah 1409km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 168.8mm.

Jadual 4a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Sinlaku di
setiap stesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Sept
(mm)

Jumlah
hujan
Sept
2008
(mm)

bil hari
hujan
Sept
2008
(hari)

Jumlah
hujan
Sinlaku
(mm)

bil hari
hujan
Sinlaku
(hari)

346.0

319.6

14

97.2

303.3

340.6

17

167.2

126.7
161.8
250.8

141.4
128.2
196.8

10
17
12

52.2
72.8
168.8

tempoh
Taufan
Sinlaku
(hari)
16

%
Sept
2008

%
%
%
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

92.4

30.4

42.9

11

112.3

49.1

64.7

5
8
7

111.6
79.2
78.5

36.9
56.8
85.8

50.0
47.1
58.3

27

53.3

1700

160.0

1650

140.0

1600

120.0

1550

100.0

1500

80.0

1450

60.0

1400

40.0

1350

20.0

1300

0.0

Jumlah hujan Sinlaku


(km)

(mm)

180.0

Jarak terdekat antara


Sinlaku dan Stesen

1250
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 4: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Sinlaku dan
stesen-stesen.

Jadual 4b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Sinlaku
dan setiap stesen.

Jumlah hujan
Sinlaku (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

97.2
167.2
52.2
72.8
168.8

Jarak terdekat antara Sinlaku dan


Stesen (km)
1673
1559
1422
1543
1409

28

4.5

Taufan Pabuk

Rajah 5: Taufan Pabuk adalah taufan lemah yang terbentuk pada 05


Ogos 2007. Sistem ini menuju daratan Taiwan pada 07 Ogos
2007 dan seterusnya menuju selatan Hong Kong dan kemudian
berpatah balik bergerak ke Korea.

Imej 5:

Kelompok awan besar Taufan Pabuk yang menghampiri


Taiwan.

29

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Pabuk


mencapai kategori 6 selama 18 jam iaitu dari 14/08/2007 12 UTC hingga
15/08/2007 06 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 975 hPa selama 3
jam dari 07/08/2007 09UTC hingga 07/08/2007 12UTC.

16

5000

14

4500
4000

12

3500

10
8

3000
2500

2000
1500

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara P A B UK K K (km)

07

08
07 04
08 18
07 05
08 18
07 06
08 18
07 07
08 06
07 08
08 00
07 09
08 00
07 10
08 00
07 11
08 00
07 12
08 00
07 13
08 00
07 14
08 00
15
00

1000
500

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 5a: Taufan Pabuk vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 5a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Pabuk dan
Kota Kinabalu ialah 1711km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 16.6mm.

30

5000
4500

4000

kategori ribut tropika

3500

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

2000

1500
1000

jarak antara P A B UK K UDA T (km)

500
0

07

08
07 04
08 18
07 05
08 18
07 06
08 18
07 07
08 06
07 08
08 00
07 09
08 00
07 10
08 00
07 11
08 00
07 12
08 00
07 13
08 00
07 14
08 00
15
00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 5b: Taufan Pabuk vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 5b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Pabuk dan
Kudat ialah 1625km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 6.4mm.

5000
4500

4000

kategori ribut tropika

3500

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

2000

1500
1000

jarak antara P A B UK W P . L A B UA N (km)

500
0

07

08

07 04
08 18
07 05
08 18
07 06
08 18
07 07
08 06
07 08
08 00
07 09
08 00
07 10
08 00
07 11
08 00
07 12
08 00
07 13
08 00
07 14
08 00
15
00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 5c: Taufan Pabuk vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


31

Daripada Graf 5c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Pabuk dan
WP. Labuan ialah 1766km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 5.2mm.

60

5000
4500

50

4000
3500

40
30

kategori ribut tropika

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

2000
20

1500
1000

10

jarak antara P A B UK S A NDA K A N (km)

500
0

07

08
07 04
08 18
07 05
08 18
07 06
08 18
07 07
08 06
07 08
08 00
07 09
08 00
07 10
08 00
07 11
08 00
07 12
08 00
07 13
08 00
07 14
08 00
15
00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 5d: Taufan Pabuk vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 5d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Pabuk dan
Sandakan ialah 1772km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 73.4mm.

32

30

5000
4500

25

4000
3500

20
15

kategori ribut tropika

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

2000

10

1500
1000

jarak antara P A B UK TA W A U (km)

500
0

07

08
07 04
08 18
07 05
08 18
07 06
08 18
07 07
08 06
07 08
08 00
07 09
08 00
07 10
08 00
07 11
08 00
07 12
08 00
07 13
08 00
07 14
08 00
15
00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 5e: Taufan Pabuk vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 5e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Pabuk dan
Tawau ialah 1943km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 27.0mm.

Jadual 5a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Pabuk di
setiap stesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Ogos
(mm)

Jumlah
hujan
Ogos
2007
(mm)

bil hari
hujan
Ogos
2007
(hari)

Jumlah
hujan
Pabuk
(mm)

bil hari
hujan
Pabuk
(hari)

tempoh
Taufan
Pabuk
(hari)

294.9

215

16

5.2

12

271.4

318.8

19

16.6

123.7
206.9
220.3

147.6
196.4
190.2

11
11
14

6.4
27
73.4

%
Ogos
2007

%
jumlah
hujan

%
hari
hujan

%
tempoh
taufan

72.9

2.4

12.5

40.0

117.5

5.2

21.1

1
2
5

119.3
94.9
86.3

4.3
13.7
38.6

9.1
18.2
35.7
33

80.0

2000

70.0

1900

60.0
1800

40.0

1700

30.0

1600

Jumlah hujan Pabuk


(km)

(mm)

50.0

Jarak terdekat antara Pabuk


dan Stesen

20.0
1500

10.0
0.0

1400
WP.
Kota
Labuan Kinabalu

Kudat

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 5: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Pabuk dan
stesen-stesen.

Jadual 5b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Pabuk
dan setiap stesen.

Jumlah hujan
Pabuk (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

5.2
16.6
6.4
27.0
73.4

Jarak terdekat antara Pabuk dan


Stesen (km)
1766
1711
1625
1943
1772

34

4.6

Taufan Molave

Rajah 6: Taufan Molave bergerak menuju ke Hong Kong dan Selatan


China selepas melanda timur laut Pulau Luzon, Filipina.

Imej 6:

Imej satelit yang menunjukkan Taufan Molave menghampiri


Hong Kong.

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Molave


mencapai kategori 5 selama 18 jam iaitu dari 18/07/2009 00 UTC hingga
18/07/2009 12 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 975 hPa selama
24 jam dari 17/07/2009 18 UTC hingga 18/07/2009 12UTC.
35

18

2500

16
2000

14
12

1500

10

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap
6 jam (mm)
tekanan (hP a)

1000

6
4

500

jarak antara
MO L A V E -K K (km)

00

09

07

19

12

00

18
07

09

09

07

18

12

00

17
07

09

09

07

17

12

00

16

09

07

16

15

07
09

07

15
09

07
09

12

00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 6a: Taufan Molave vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 6a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Molave dan
Kota Kinabalu ialah 1541km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 32.6 mm.

2500

2000

1500

3
1000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)

2
500

00
19

12
07
09

09

07

18

00
18

12
07
09

09

07

17

00
17

12
07
09

07

16

00
16
09

09

07

15

09

07

15
07
09

12

00

jarak antara MO L A V E K UDA T (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 6b: Taufan Molave vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


36

Daripada Graf 6b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Molave dan
Kudat ialah 1402km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 13.4mm.

2500

2000

4
1500
3
1000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)

00

jarak antara MO L A V E W P . L A B UA N (km)

09

07

19

12

00

18
07

09

09

07

18

12

00

17
07

17
09

16

07
09

07

16
09

09

07

15
07

15
09

07
09

12

00

12

500

00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 6c: Taufan Molave vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 6c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Molave dan
WP. Labuan ialah 1653km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 0.0mm.

37

2500

8
2000

7
6

1500

5
4

1000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6
jam (mm)
tekanan (hP a)

3
2

500

00
19

12
09

07

18

00
07
09

09

07

18

12

00

17
07

09

09

07

17

12

00

16
07

16
09

09

07

15
07

15
09

07
09

12

00

jarak antara MO L A V E S A NDA K A N (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 6d: Taufan Molave vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 6d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Molave dan
Sandakan ialah 1411km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 49.2mm.

45

2500

40
2000

35
30

1500

25
20

1000

15
10

500

tekanan (hP a)
jarak antara MO L A V E TA W A U (km)

00
19

12
07
09

09

07

18

00
18

12
07
09

09

07

17

00
17

12
07
09

09

07

16

00
16

12
09

07

15

09

07

15
07
09

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

00

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 6e: Taufan Molave vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


38

Daripada Graf 6e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Molave dan
Tawau ialah 1534km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 74.2mm.
Jadual 6a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Molave di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Jul
2009
(mm)

bil hari
hujan
Jul
2009
(hari)

Jumlah
hujan
Molave
(mm)

bil hari
hujan
Molave
(hari)

293.0

126.8

14

274.9

238

20

32.6

115.4
199.1
202.1

135.8
119.6
251.4

14
13
12

13.4
74.2
49.2

tempoh % Jul
Taufan 2009
Molave
(hari)
5

0.0

0.0

86.6

13.7

20.0

3
2
2

117.7
60.1
124.4

9.9
62.0
19.6

21.4
15.4
16.7

80.0

1700

70.0

1650

60.0

1600
1550

40.0

1450

30.0

1400

20.0

1350

10.0

1300

0.0

1250

Jumlah hujan Molave


(km)

1500

WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

%
%
%
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

43.3

50.0
(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Jul
(mm)

Jarak terdekat antara Molave


dan Stesen

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 6: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Molave dan
stesen-stesen.
39

16.7

Jadual 6b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Molave
dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Molave (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.7

Jarak terdekat antara Molave dan


Stesen (km)

0.0
32.6
13.4
74.2
49.2

1653
1541
1402
1534
1411

Taufan Morakot

Rajah 7:

Laluan Taufan Morakot yang membadai Taiwan dan China


sebelum menuju ke perairan Korea.

40

Imej 7:

Lekukan tropika terbentuk di palung monsun di timur Filipina


berterusan menjadi kuat kepada ribut tropika dan dinaik taraf
menjadi Taufan Morakot.

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Morakot


mencapai kategori 5 selama 48 jam iaitu dari 05/08/2009 18 UTC hingga
07/08/2009 18 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 945 hPa selama 6
jam dari 06/08/2009 18 UTC hingga 07/08/2009 00 UTC.

41

12

3000

10

2500

kategori ribut tropika

2000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

1500

tekanan (hP a)

1000

500

09
09 080
3
09 080 00
3
0
09 80 12
4
0
09 80 00
4
0
09 80 12
5
0
09 80 00
5
0
09 80 12
6
0
09 80 00
6
09 080 12
7
09 080 00
7
09 080 12
8
09 080 00
8
09 080 12
9
09 080 00
9
0
09 81 12
08 0 0
10 0
12

jarak antara MO R A K O TK K (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 7a: Taufan Morakot vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 7a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Morakot dan
Kota Kinabalu ialah 689km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 104.2mm.

1500

tekanan (hP a)

1000

500

10

12

jarak antara MO R A K O TK UDA T (km)

09

08

09

09

08

08

09

08

07

09

08

07

06

08

09

09

08

06

09

08

05

09

08

04

03

08

09

08
09

12

12

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

12

2000

00

12

kategori ribut tropika

00

2500

00

00

3000

00

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 7b: Taufan Morakot vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


42

Daripada Graf 7b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Morakot dan
Kudat ialah 1917km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 0mm.

70

3500

60

3000

50

2500

40

2000

30

1500

20

1000

10

500

tekanan (hP a)
jarak antara MO R A K O TW P . L A B UA N (km)

12

12
09

08

10

12
09

08

09

12
09

08

08

00

07
08

09

09

08

07

12

00
09

08

06

00
09

08

06

00

05

09

08

04

03

08

08

09

09

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

00

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 7c: Taufan Morakot vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 7c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Morakot dan
WP. Labuan ialah 2142km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 70.8mm.

43

1500

tekanan (hP a)

1000

500

10

12

jarak antara MO R A K O TS A NDA K A N (km)

09

08

09

09

08

08

09

08

07

09

08

07

06

08

09

09

08

06

09

08

05

09

08

04

03

08

08

09

09

12

12

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

12

2000

00

12

kategori ribut tropika

00

2500

00

10

00

3000

00

12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 7d: Taufan Morakot vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 7d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Morakot dan
Sandakan ialah 1993km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 18.4mm.

60

3500

50

3000
2500

40

2000
30
1500
20

1000

10

tekanan (hP a)
jarak antara MO R A K O TTA W A U (km)

12

12
09

08

10

12

09

09

08

08

12
09

08

07

00
09

08

07

12
08

09

09

08

06

00

00
09

08

06

00

05

09

08

04

00

08

03
09

08

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

500

09

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 7e: Taufan Morakot vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


44

Daripada Graf 7e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Morakot dan
Tawau ialah 2165km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 105.8 mm.
Jadual 7a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Morakot di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Ogos
2009
(mm)

bil hari
hujan
Ogos
2009
(hari)

Jumlah
hujan
Morakot
(mm)

bil hari
hujan
Morakot
(hari)

tempoh
Taufan
Morakot
(hari)

294.9

261.2

15

70.8

11

271.4

453.8

11

104.2

123.7
206.9
220.3

36.4
149.8
133.4

7
10
9

0
105.8
18.4

%
jumlah
hujan

%
hari
hujan

%
tempoh
taufan

88.6

27.1

20.0

36.7

167.2

23.0

27.3

0
5
2

29.4
72.4
60.6

0.0
70.6
13.8

0.0
50.0
22.2

2500

100.0

2000
1500

60.0
1000

40.0

%
Ogos
2009

Jumlah hujan Morakot


(km)

120.0

80.0
(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Ogos
(mm)

Jarak terdekat antara


Morakot dan Stesen

500

20.0
0.0

0
WP.
Kota Kudat
Labuan Kinabalu

Tawau Sandakan

Stesen

45

Carta 7: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Morakot
dan stesen-stesen.
Jadual 7b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan
Morakot dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Morakot (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.8

70.8
104.2
0.0
105.8
18.4

Jarak terdekat antara Morakot dan


Stesen (km)
2142
689
1917
2165
1993

Taufan Ketsana

Rajah 8: Laluan Taufan Ketsana yang menghentam Vietnam selepas


merempuh Pulau Luzon, Filipina.

46

Imej 8 : Taufan Ketsana yang meninggalkan kesan kemusnahan besar di


rantau Asia Tenggara, mengorbankan sekurang-kurangnya 74 nyawa di
Vietnam dan Kemboja sebelum menuju ke Laos.

Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Ketsana


mencapai kategori 5 selama 24 jam iaitu dari 28/09/2009 12 UTC hingga
29/09/2009 06 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 960 hPa selama
18 jam dari 28/09/2009 12 UTC hingga 29/09/2009 00 UTC.

47

1800

1600

1400
1200

5
4
3

kategori ribut tropika

1000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

800

tekanan (hP a)

600
400

200

jarak antara K E TS A NA W P . L A B UA N (km)

09

0
09 925
09 00
09 25
09 12
09 26
09 00
09 26
09 12
09 27
0 00
09 927
09 12
09 28
0 00
09 928
09 12
09 29
09 00
09 29
09 12
09 30
09 00
30
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 8a: Taufan Ketsana vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 8a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Ketsana dan
WP. Labuan ialah 1101km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 13.0mm.

40

1800

35

1600

30

1400
1200

25
20
15

kategori ribut tropika

1000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

800

tekanan (hP a)

600
400

200

jarak antara K E TS A NA K K (km)

09

09

09 25
09 00
09 25
09 12
09 26
09 00
09 26
0 12
09 927
09 00
09 27
09 12
09 28
09 00
09 28
0 12
09 929
09 00
09 29
09 12
09 30
09 00
30
12

10

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 8b: Taufan Ketsana vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


48

Daripada Graf 8b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Ketsana dan
Kota Kinabalu

ialah 1031km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di

stesen Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 54.4mm.

18

1800

16

1600

14

1400

12

1200

10

1000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

800

tekanan (hP a)

600

400

200

kategori ribut tropika

09

09
09 25
0 00
09 925
09 12
09 26
09 00
09 26
09 12
09 27
09 00
09 27
09 12
09 28
0 00
09 928
09 12
09 29
09 00
09 29
09 12
09 30
09 00
30
12

jarak antara K E TS A NA K UDA T (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 8c: Taufan Ketsana vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 8c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Ketsana dan
Kudat ialah 921km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 70.4mm.

49

18

2000

16

1800

14

1600
1400

12

1200

10

1000

800

600
400

200

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara K E TS A NA TA W A U (km)

09

09
09 25
09 00
09 25
09 12
09 26
09 00
09 26
09 12
09 27
09 00
09 27
09 12
09 28
09 00
09 28
09 12
09 29
09 00
09 29
09 12
09 30
09 00
30
12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 8d: Taufan Ketsana vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 8d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Ketsana dan
Tawau ialah 1223km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 30.2 mm.

40

2000

35

1800
1600

30

1400

25

1200

20

1000

15

800
600

10

400
200

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara K E TS A NA S A NDA K A N (km)

09

09
09 25
09 00
09 25
09 12
09 26
09 00
09 26
09 12
09 27
09 00
09 27
09 12
09 28
09 00
09 28
09 12
09 29
09 00
09 29
09 12
09 30
09 00
30
12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 8e: Taufan Ketsana vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


50

Daripada Graf 8e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Ketsana dan
Sandakan ialah 1046km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 55.2 mm.
Jadual 8a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Ketsana di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Sept
2009
(mm)

bil hari
hujan
Sept
2009
(hari)

Jumlah
hujan
Ketsana
(mm)

bil hari
hujan
Ketsana
(hari)

tempoh
Taufan
Ketsana
(hari)

346.0

130

10

13

303.3

234.8

15

54.4

126.7
161.8
250.8

156.6
115.8
212.4

13
13
10

70.4
30.2
55.2

%
Sept
2009

%
%
%
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

37.6

10.0

20.0

77.4

23.2

26.7

5
4
3

123.6
71.6
84.7

45.0
26.1
26.0

38.5
30.8
30.0

80.0

1400

70.0

1200

60.0

1000
800

40.0
600

30.0

Jumlah hujan Ketsana


(km)

50.0
(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Sept
(mm)

Jarak terdekat antara Ketsana


dan Stesen

400

20.0

200

10.0
0.0

0
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 8: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Ketsana
dan stesen-stesen.
51

20.0

Jadual 8b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan dan
setiap stesen.
Jumlah hujan
Ketsana (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.9

13.0
54.4
70.4
30.2
55.2

Jarak terdekat antara Ketsana dan


Stesen (km)
1101
1031
921
1223
1046

Taufan Nari

Rajah 9: Taufan Nari menghentam perairan selatan Korea Selatan


selepas membedal Kepulauan Okinawa di Jepun dengan hujan lebat dan
angin kencang.

52

Imej 9 : Imej satelit Taufan Nari dari http://earthobservatory.nasa.gov


Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Nari mencapai
kategori 6 selama 24 jam iaitu dari 17/09/2007 06 UTC hingga 18/09/2007 00
UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 935 hPa selama 6 jam pada
14/09/2008 15 UTC.

50

5000

45
40

4500
4000

35

3500

30
25

3000
2500

20

2000

15

1500

10
5

1000
500

tekanan (hP a)
jarak antara NA R IW P . L A B UA N (km)

00

00
07

09

18

06

17

07

09

16

18
09
07

07

09

15

06

18
07

09

15

06

14

07

09

14

12
07

09

13

12
07

09

12
09

11
07

09
07

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)

12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 9a: Taufan Nari vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


53

Daripada Graf 9a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nari dan WP.
Labuan ialah 2584km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 88.0mm.

60

5000
4500

50

4000
3500

40
30

kategori ribut tropika

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

2000
20

1500
1000

10

jarak antara NA R IK K (km)

500

00

00
07

09

18

06
07

09

17

18

16
09

07

07

09

15

06

18
07

09

15

06

14

07

09

14

12
13

09
07

07

09

12
09

11
07

09
07

12

12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 9b: Taufan Nari vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 9b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nari dan Kota
Kinabalu ialah 2478km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 161.4 mm.

54

30

4500
4000

25
20

3000
2500

15

2000

10

1500
1000

jarak antara NA R IK UDA T (km)

00

07

09

18

00

06
07

09

17

18

16
09

07

07

09

15

06

18
07

09

15

06

14

07

09

14

12
09
07

07

09

13

12

12

12
09

11

tekanan (hP a)

07

09

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

500

07

kategori ribut tropika

3500

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 9c: Taufan Nari vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 9c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nari dan
Kudat

ialah 2341km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Kudat ialah sebanyak 54.2 mm.

70

5000
4500

60

4000

50

3500

40

3000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

2500

tekanan (hP a)

30

2000

20

1500
1000

10

00

07

09

18

00

06

17

07

09

16

18
07

09

15

06
07

09

15

18
07

09

14

06
09
07

07

09

14

12

12

13

07

07

09

12

12

09

11
09

jarak antara NA R ITA W A U (km)

500

07

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 9d: Taufan Nari vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


55

Daripada Graf 9d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nari dan
Tawau

ialah 2534km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Tawau ialah sebanyak 113.0mm.

30

4500
4000

25
20

3000
2500

15

2000

10

1500
1000

jarak antara NA R IS A NDA K A N (km)

00

07

09

18

00

06
07

09

17

18

16
09

07

07

09

15

06

18
07

09

15

06
07

09

14

12

14
09

07

07

09

13

12

12

12

11

tekanan (hP a)

09
07

09

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

500

07

kategori ribut tropika

3500

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 9e: Taufan Nari vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 9e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Nari dan
Sandakan ialah 2378km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 60.8 mm.

56

Jadual 9a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Nari di setiap
stesen.
Jumlah
hujan
Sept
2007
(mm)

bil hari
hujan
Sept
2007
(hari)

Jumlah
hujan
Nari
(mm)

bil hari
hujan
Nari
(hari)

tempoh
Taufan
Nari
(hari)

346.0

377.6

22

88.2

303.3

451.4

21

161.4

126.7
161.8
250.8

194.4
230.4
233.0

16
18
13

52.4
113.0
60.8

%
%
%
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

23.4

22.7

148.8

35.8

19.0

4
6
6

153.4
142.4
92.9

27.0
49.0
26.1

25.0
33.3
46.2

180.0

2650

160.0

2600

140.0

2550

120.0

2500

100.0

2450

80.0

2400

60.0

2350

40.0

2300

20.0

2250

0.0

2200
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

%
Sept
2007

109.1

Jumlah hujan Nari


(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Sept
(mm)

Jarak terdekat antara Nari dan


Stesen

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 9: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Nari dan
stesen-stesen.

57

26.7

Jadual 9b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Nari dan
setiap stesen.
Jumlah hujan
Nari (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.10

Jarak terdekat antara Nari dan


Stesen (km)

88.2
161.4
52.4
113.0
60.8

2584
2478
2341
2534
2378

Taufan Kalmaegi

Rajah 10: Bermula

dari

lekukan

tropika

di

timur Filipina,

Taufan

Kalmaegi kemudian menjadi kuat dan mendarat di Taiwan


sebelum menuju wilayah Fujian, China dan merentasi Korea.

58

Imej 10: Imej satelit di atas menunjukkan Taufan Kalmaegi menuju


daratan Tanah Besar China.
Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Kalmaegi
mencapai kategori 6 selama 90 jam iaitu dari 20/07/2008 12 UTC hingga
24/07/2008 06 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 970 hPa selama 3
jam dari 17/07/2008 06 UTC hingga 17/07/2008 09 UTC.

60

6000

50

5000

kategori ribut tropika

40

4000

30

3000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

20

2000

10

1000

tekanan (hP a)

08

0
08 713
0 06
08 714
0 06
08 715
07 06
08 16
0 06
08 717
0 00
08 717
0 12
08 718
0 00
08 719
0 00
08 720
0 00
08 721
0 00
08 722
0 00
08 723
07 00
24
00

jarak antara K A L MA E G IK K (km)

T a rikh (yym m ddhh)

59

Graf 10a: Taufan Kalmaegi vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 10a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Kalmaegi
dan Kota Kinabalu ialah 1587km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 104.00mm.

70

6000

60

5000

kategori ribut tropika

4000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

50
40

3000
30

tekanan (hP a)
2000

20

1000

10

08

0
08 713
0 06
08 714
0 06
08 715
0 06
08 716
0 06
08 717
0 00
08 717
0 12
08 718
0 00
08 719
0 00
08 720
0 00
08 721
0 00
08 722
0 00
08 723
07 00
24
00

jarak antara K A L MA E G IK UDA T (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 10b: Taufan Kalmaegi vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 10b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Kalmaegi
dan Kudat ialah 1442km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 96.0mm.

60

60

6000

50

5000

kategori ribut tropika

40

4000

30

3000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)
tekanan (hP a)

20

2000

10

1000
0

08

0
08 713
0 06
08 714
0 06
08 715
0 0
08 716 6
07 06
08 17
0 00
08 717
0 12
08 718
0 00
08 719
0 00
08 720
0 00
08 721
0 00
08 722
0 00
08 723
07 00
24
00

jarak antara K A L MA E G IW P . L A B UA N (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 10c: Taufan Kalmaegi vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 10c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Kalmaegi
dan WP. Labuan ialah 1687km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 178.8mm.

60

6000

50

5000

kategori ribut tropika

40

4000

30

3000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)
tekanan (hP a)

20

2000

10

1000
0

08

07

08 13
0 06
08 714
0 06
08 715
07 06
08 16
0 06
08 717
0 00
08 717
0 12
08 718
0 00
08 719
0 00
08 720
0 00
08 721
0 00
08 722
0 00
08 723
07 00
24
00

jarak antara K A L MA E G IS A NDA K A N (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 10d: Taufan Kalmaegi vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


61

Daripada Graf 10d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Kalmaegi
dan Sandakan

ialah 1477km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di

stesen Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 104.6 mm.

25

6000

20

5000

kategori ribut tropika

4000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

15
3000

tekanan (hP a)

10

2000

1000
0

08

0
08 713
0 06
08 714
0 06
08 715
0 06
08 716
0 06
08 717
0 00
08 717
0 12
08 718
0 00
08 719
0 00
08 720
0 00
08 721
0 00
08 722
0 00
08 723
07 00
24
00

jarak antara K A L MA E G ITA W A U (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 10e: Taufan Kalmaegi vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 10e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Kalmaegi
dan Tawau ialah 1637km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 51.0mm.

62

Jadual 10a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Kalmaegi di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Jul
2008
(mm)

bil hari
hujan
Jul
2008
(hari)

Jumlah
hujan
Kalmaegi
(mm)

bil hari
hujan
Kalmaegi
(hari)

tempoh
Taufan
Kalmaegi
(hari)

% Jul
2008

293.0

307.2

21

178.8

12

104.8

58.2

38.1

274.9

334.4

18

104.0

121.6

31.1

44.4

115.4
199.1
202.1

294.5
148.0
283.8

16
15
13

96.0
51.0
104.6

6
6
5

255.2
74.3
140.4

32.6
34.5
36.9

37.5
40.0
38.5

200.0
180.0
160.0
140.0
120.0
100.0
80.0
60.0
40.0
20.0
0.0

%
%
jumlah hari
hujan hujan

1750
1700
1650
1600
1550
1500
1450

Jumlah hujan Kalmaegi


(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Jul
(mm)

Jarak terdekat antara


Kalmaegi dan Stesen

1400
1350
1300
WP.
Kota
Labuan Kinabalu

Kudat

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 10: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan
Kalmaegi dan stesen-stesen.

63

%
tempoh
taufan

40.0

Jadual 10b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan
Kalmaegi dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Kalmaegi (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.11

178.8
104.0
96.0
51.0
104.6

Jarak terdekat antara Kalmaegi dan


Stesen (km)
1687
1587
1442
1637
1477

Taufan Linfa

Rajah 11:

Kawasan perolakan berkembang sejauh 560km barat


Manila, Filipina dan menjadi lekukan tropika. Bertambah
kuat dan bergerak ke utara menuju ke Jepun dengan
memberi kesan di sepanjang laluannya.

64

Imej 11 : Imej mata Taufan Linfa yang bermaksud teratai dalam bahasa
Macau.
Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Linfa mencapai
kategori 5 selama 84 jam iaitu dari 06/08/2009 00 UTC hingga 07/08/2009 18
UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 945 hPa selama 24 jam dari
06/08/2009 18 UTC hingga 18/07/2009 12 UTC.

35

6000

30

5000

kategori ribut tropika

4000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

3000

tekanan (hP a)

25
20
15

2000

10

1000

09

0
09 617
0 0
09 618 6
0 0
09 619 6
0 0
09 620 6
0 0
09 621 6
0 0
09 622 6
0 0
09 623 6
0 0
09 624 6
0 0
09 625 6
0 0
09 626 6
0 0
09 627 6
0 0
09 628 6
0 0
09 629 6
06 06
30
06

jarak antara L INF A -K K


(km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 11a: Taufan Linfa vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


65

Daripada Graf 11a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Linfa dan
Kota Kinabalu ialah 2037km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 71.0mm.

20

8000

18

7000

16

kategori ribut tropika

6000

14
12

5000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

10

4000

tekanan (hP a)

3000

2000

1000

09

0
09 617
0 0
09 618 6
0 0
09 619 6
0 0
09 620 6
0 0
09 621 6
0 0
09 622 6
0 0
09 623 6
0 0
09 624 6
0 0
09 625 6
0 0
09 626 6
0 0
09 627 6
0 0
09 628 6
0 0
09 629 6
06 06
30
06

jarak antara L INF A K UDA T (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 11b: Taufan Linfa vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 11b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Linfa dan
Kudat ialah 1188km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 43.2mm.

66

60

9000
8000

50

kategori ribut tropika

7000

40

6000
5000

30

4000

20

3000
2000

10

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara L INF A -W P .
L A B UA N (km)

1000
0

09

0
09 617
0 0
09 618 6
0 0
09 619 6
0 0
09 620 6
0 0
09 621 6
0 0
09 622 6
0 0
09 623 6
0 0
09 624 6
0 0
09 625 6
0 0
09 626 6
0 0
09 627 6
0 0
09 628 6
0 0
09 629 6
06 06
30
06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 11c: Taufan Linfa vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 11c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Linfa dan
WP. Labuan ialah 1330km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 126.2mm.

60

8000
7000

50

kategori ribut tropika

6000
40
30

5000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

4000

tekanan (hP a)

3000

20

2000
10

jarak antara L INF A S A NDA K A N (km)

1000
0

09

06

09 17
0 0
09 618 6
0 0
09 619 6
0 0
09 620 6
0 0
09 621 6
0 0
09 622 6
0 0
09 623 6
0 0
09 624 6
0 0
09 625 6
0 0
09 626 6
0 0
09 627 6
0 0
09 628 6
0 0
09 629 6
06 06
30
06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 11d: Taufan Linfa vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


67

Daripada Graf 11d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Linfa dan
Sandakan ialah 1268km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 98.4mm.

25

12000

20
15

10000

kategori ribut tropika

8000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

6000

tekanan (hP a)

10
4000
5

2000
0

09

0
09 617
0 0
09 618 6
0 0
09 619 6
0 0
09 620 6
0 0
09 621 6
0 0
09 622 6
0 0
09 623 6
0 0
09 624 6
0 0
09 625 6
0 0
09 626 6
0 0
09 627 6
0 0
09 628 6
0 0
09 629 6
06 06
30
06

jarak antara L INF A TA W A U (km)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 11e: Taufan Linfa vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 11e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Linfa dan
Tawau

ialah 1444km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Tawau ialah sebanyak 42.8mm.

68

Jadual 11a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Linfa di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Jun
2009
(mm)

bil hari
hujan
Jun
2009
(hari)

Jumlah
hujan
Linfa
(mm)

bil hari
hujan
Linfa
(hari)

tempoh
Taufan
Linfa
(hari)

300.8

150.2

13

126.2

10

14

296.9

88.8

12

71.0

123.9
175.2
187.9

59.2
111.4
178

11
12
12

43.2
42.8
98.4

% Jun %
%
%
2009
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

49.9

84.0

76.9

29.9

80.0

75.0

5
6
4

47.8
63.6
94.7

73.0
38.4
55.3

45.5
50.0
33.3

140.0

2500

120.0

2000

100.0
80.0

1500

60.0

1000

Jumlah hujan Linfa


(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Jun
(mm)

Jarak terdekat antara


Linfa dan Stesen

40.0
500

20.0
0.0

0
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 11: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Linfa
dan stesen-stesen.

69

46.7

Jadual 11b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Linfa
dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Linfa (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

126.2
71.0
43.2
42.8
98.4

Jarak terdekat antara Linfa dan


Stesen (km)
1330
2037
1188
1444
1268

4.12 Taufan Man-Yi

Rajah 12 : Laluan Taufan Man-Yi yang disediakan oleh Joint Typhoon


Warning Centre (JTWC). Bermula di Lautan Pasifik menuju ke Kepulauan
Okinawa, Jepun dan seterusnya berakhir di timur Jepun.

70

Imej 12 : Mata Taufan Man-Yi dapat dilihat melewati Kepulauan


Okinawa dalam imej satelit di atas.
Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Man-Yi
mencapai kategori 6 selama 174 jam iaitu dari 16/07/2007 00 UTC hingga
23/07/2007 06 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 930 hPa selama
42 jam dari 12/07/2007 00 UTC hingga 13/07/2007 00 UTC.

35

9000
8000

30

kategori ribut tropika

7000

25

6000

20

5000

15

4000
3000

10

2000
5

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara MA N Y IK K (km)

1000
0

07

07
07 07
07 06
07 08 1
07 8
07 10
07 06
07 11
07 18
07 13
07 06
07 14 1
07 8
07 16
07 06
07 17
07 18
07 19 0
07 6
07 20
07 18
22
06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 12a: Taufan Man Yi vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


71

Daripada Graf 12a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Man Yi dan
Kota Kinabalu ialah 2164km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 139.0mm.

10

8000

7000

kategori ribut tropika

6000

7
6

5000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

4000

tekanan (hP a)

3000

2000

1000

07

0
07 707
0 06
07 708
0 18
07 710
0 0
07 711 6
0 18
07 712
0 18
07 713
0 12
07 714
0 04
07 714
0 1
07 715 8
0 09
07 716
0 18
07 718
0 06
07 719
0 18
07 721
07 06
22
18

jarak antara MA N Y IK UDA T (km)

T a rikh (yymmddhh)

Graf 12b: Taufan Man Yi vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 12b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Man Yi dan
Kudat

ialah 2025km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Kudat ialah sebanyak 54.8mm.

72

30

9000
8000

25

7000

20

6000
5000

15

4000

10

3000
2000

tekanan (hP a)
jarak antara MA N Y IW P . L A B UA N (km)

06
22

18
07

07

20

06
07

07

19

18
07

07

17

06
07

07

16

18
07

07

14

06
07

07

13

18
07

07

11

06
07

07

10

18
08

07
07

07

07

06

07

07

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

1000

07

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 12c: Taufan Man Yi vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 12c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Man Yi dan
WP. Labuan ialah 2276km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 77.8mm.
35

8000

30

7000

25
20
15

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)

4000

tekanan (hP a)

2000

06

07

22

18

jarak antara MA N Y IS A NDA K A N (km)

07

07

20

06
07

07

19

18
07

07

07

17

06

18
07

07

16

06

14

07

07

13

07

07

11

07

07

10

07

07

08
07

07

18

06

18

1000

06

07
07

5000

3000

10

07

kategori ribut tropika

6000

T a rikh (yym m ddhh)

73

Graf 12d: Taufan Man Yi vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 12d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Man Yi dan
Sandakan ialah 2022km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 145.4mm.

200

9000

180

8000

160

7000

140

6000

120

5000

100

4000

80

3000

60
40

2000

20

1000

jumlah hujan s etiap 6


jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara MA N Y ITA W A U (km)

07

0
07 707
0 06
07 708
0 18
07 710
0 06
07 711
0 18
07 712
0 18
07 713
0 12
07 714
0 04
07 714
07 18
07 15
0 09
07 716
0 18
07 718
0 06
07 719
0 18
07 721
07 06
22
18

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 12e: Taufan Man Yi vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 12e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Man Yi dan
Tawau

ialah 2159km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen

Meteorologi Tawau ialah sebanyak 324.2mm.

74

Jadual 12a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Man-Yi di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Jul
2007
(mm)

bil hari
hujan
Jul
2007
(hari)

Jumlah
hujan
Man-Yi
(mm)

bil hari
hujan
Man-Yi
(hari)

tempoh
Taufan
Man-Yi
(hari)

% Jul
2007

%
jumlah
hujan

%
hari
hujan

%
tempoh
taufan

293.0

242.5

19

77.8

11

17

82.8

32.1

57.9

56.7

274.9

313.0

20

139.0

12

113.9

44.4

60.0

115.4
199.1
202.1

154.6
495.2
222.4

14
19
17

54.8
324.2
145.4

9
9
11

134.0
248.7
110.0

35.4
65.5
65.4

64.3
47.4
64.7

350.0

2300

300.0

2250
2200

250.0

2150

200.0

2100

150.0

2050
2000

100.0

Jumlah hujan Man-Yi


(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Jul
(mm)

Jarak terdekat antara Man-Yi


dan Stesen

1950
50.0

1900

0.0

1850
WP.
Kota
Kudat
Labuan Kinabalu

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 12: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Man-Yi
dan stesen-stesen.
75

Jadual 12b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Man-Yi
dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Man-Yi (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.13

77.8
139.0
54.8
324.2
145.4

Jarak terdekat antara Man-Yi dan


Stesen (km)
2276
2164
2025
2159
2022

Taufan Yagi

Rajah 13 : Taufan Yagi terbentuk daripada lekukan tropika di barat laut


Lautan Pasifik dan berkembang mendekati daratan Jepun. Walaupun
tidak menghentam daratan tetapi membawa cuaca buruk kepada Jepun.

76

Imej 13 : Imej satelit mata Taufan Yagi yang bermaksud kambing dalam
bahasa Jepun.
Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Yagi mencapai
kategori 6 selama 48 jam iaitu dari 25/09/2006 12 UTC hingga 27/09/2006 06
UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 196 hPa selama 18 jam dari
20/09/2006 06 UTC hingga 20/09/2006 18 UTC.

35

9000

30

8000

kategori ribut tropika

7000

25

6000

20

5000

15

4000
3000

10

2000
1000

tekanan (hP a)
jarak antara Y A G IK K (km)

06

09
06 16 1
09 2
06 17
09 12
06 18 1
09 2
06 19
09 12
06 20 1
09 2
06 21
09 12
06 22 1
09 2
06 23
09 12
06 24 1
09 2
06 25 1
09 2
26
12

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 13a: Taufan Yagi vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


77

Daripada Graf 13a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Yagi dan
Kota Kinabalu ialah 3525km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 140.6mm.

16

9000

14

8000

12

7000
6000

10

5000

4000

3000
2000

1000

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara Y A G IK UDA T (km)

06

09
06 16 1
09 2
06 17 1
09 2
06 18 1
09 2
06 19
09 12
06 20 1
09 2
06 21 1
09 2
06 22 1
09 2
06 23 1
09 2
06 24
09 12
06 25 1
09 2
26
12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 13b: Taufan Yagi vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 13b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Yagi dan
Kudat ialah 3389km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 69.2mm.

78

90

9000

80

8000

70

7000

60

6000

50

5000

40

4000

30

3000

20

2000

10

1000

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara Y A G IW P . L A B UA N (km)

06

09
06 16 1
09 2
06 17 1
09 2
06 18 1
09 2
06 19 1
09 2
06 20 1
09 2
06 21 1
09 2
06 22
09 12
06 23 1
09 2
06 24 1
09 2
06 25 1
09 2
26
12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 13c: Taufan Yagi vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


Daripada Graf 13c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Yagi dan
WP. Labuan ialah 3638km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 114.2mm.

180

9000

160

8000

140

7000

120

6000

100

5000

80

4000

60

3000

40

2000

20

1000

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara Y A G IS A NDA K A N (km)

06

06

09

16

09
06 17
09 12
06 18 1
09 2
06 19 1
09 2
06 20
09 12
06 21 1
09 2
06 22 1
09 2
06 23
09 12
06 24 1
09 2
06 25
09 12
26
12

12

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 13d: Taufan Yagi vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


79

Daripada Graf 13d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Yagi dan
Sandakan ialah 3359km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 509.2mm.

30

9000
8000

25

kategori ribut tropika

7000

20

6000
5000

15

4000

10

3000
2000

jumlah hujan s etiap


6 jam (mm)
tekanan (hP a)
jarak antara Y A G ITA W A U (km)

1000
0

06

09
06 16 1
09 2
06 17 1
09 2
06 18
09 12
06 19 1
09 2
06 20 1
09 2
06 21
09 12
06 22 1
09 2
06 23 1
09 2
06 24 1
09 2
06 25
09 12
26
12

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 13e: Taufan Yagi vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


Daripada Graf 13e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Yagi dan
Tawau ialah 3475km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 101.8mm.

80

Jadual 13a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Yagi di setiap
stesen.
Jumlah
hujan
Sept
2006
(mm)

bil hari
hujan
Sept
2006
(hari)

Jumlah
hujan
Yagi
(mm)

bil hari
hujan
Yagi
(hari)

tempoh
Taufan
Yagi
(hari)

346.0

486.4

22

114.2

11

303.3

395.6

22

140.6

126.7
161.8
250.8

138.9
127.2
1057.8

20
16
19

69.2
101.8
509.2

%
Sept
2009

%
%
%
jumlah hari
tempoh
hujan hujan taufan

140.6

23.5

31.8

130.4

35.5

40.9

9
7
9

109.6
78.6
421.8

49.8
80.0
48.1

45.0
43.8
47.4

600.0

3700
3650

500.0

3600
3550

400.0

Jumlah hujan Yagi

3500
300.0

3450
3400

200.0

(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Sept
(mm)

Jarak terdekat antara Yagi


dan Stesen

3350
3300

100.0

3250
0.0

3200
WP.
Kota
Labuan Kinabalu

Kudat

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 13: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Yagi dan
stesen-stesen.

81

36.7

Jadual 13b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan Yagi dan
setiap stesen.
Jumlah hujan
Yagi (mm)
WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

4.14

114.2
140.6
69.2
101.8
509.2

Jarak terdekat antara Yagi dan


Stesen (km)
3638
3525
3389
3475
3359

Taufan Prapiroon

Rajah 14: Menunjukkan laluan Taufan Prapiroon yang terbentuk di timur


pantai Luzon, Utara Filipina. Intensiti meningkat selepas melintasi Luzon
menuju ke TTL Laut China selatan ke daratan China.

82

Imej 14: Taufan Prapiroon mendekati daratan membawa hujan lebat dan
mengakibatkan 15000 orang dipindahkan dan 6 orang mati di Filipina sahaja.
Sepanjang tempoh kajian didapati keamatan tertinggi Taufan Prapiroon
mencapai kategori 5 selama 18 jam iaitu dari 02/08/2008 18 UTC hingga
03/08/2008 06 UTC dan tekanan pusat paling rendah ialah 970 hPa selama
18 jam dari 02/08/2008 18 UTC hingga 03/08/2008 06 UTC.

500

tekanan (hP a)
jarak antara P R A P IR O O NW P . L A B UA N (km)

04
08

03

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

06

08

02
06

08

01
06

08

31
06

07

30
06

07

29
06

07

28
06

07
06

kategori ribut tropika

06

1000

06

10

06

1500

06

15

06

2000

06

20

06

2500

06

25

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 14a: Taufan Prapiroon vs Taburan Hujan di Stesen WP. Labuan


83

Daripada Graf 14a di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Prapiroon
dan WP. Labuan ialah 1310km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi WP. Labuan ialah sebanyak 69.0mm.

16

2500

14
2000

12
10

1500

8
1000

6
4

500

tekanan (hP a)
jarak antara P R A P IR O O NK K (km)

06
04

06
06

08

03

06
06

08

02

06
06

08

01

06
06

08

31

06
06

07

30

06
07

29
06

07

28
06

07
06

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

06

kategori ribut tropika

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 14b: Taufan Prapiroon vs Taburan Hujan di Stesen Kota Kinabalu


Daripada Graf 14b di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Prapiroon
dan Kota Kinabalu ialah 1220km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di
stesen Meteorologi Kota Kinabalu ialah sebanyak 42.4mm.

84

18

2500

16
2000

14
12

1500

10
8

1000

kategori ribut tropika


jumlah hujan s etiap 6 jam
(mm)
tekanan (hP a)

6
4

500

jarak antara P R A P IR O O NK UDA T (km)

06
04

06
06

08

03

06
06

08

02

06
06

08

01

06
06

08

31

06
07

30
06

07

29
06

07

28
06

07
06

06

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 14c: Taufan Prapiroon vs Taburan Hujan di Stesen Kudat


Daripada Graf 14c di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Prapiroon
dan Kudat ialah 1100km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Kudat ialah sebanyak 36.6mm.

3000

2500

kategori ribut tropika

2000

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

6
5
4

1500

1000

2
500

06

08

04

06
06

08

03

06
06

08

02

06
06

08

01

06
06

07

31

06
06

07

30

06
29
06

06

07

28
07

jarak antara P R A P IR O O NTA W A U (km)

06

06

tekanan (hP a)

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 14d: Taufan Prapiroon vs Taburan Hujan di Stesen Tawau


85

Daripada Graf 14d di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Prapiroon
dan Tawau ialah 1367.1km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di stesen
Meteorologi Tawau ialah sebanyak 15.8mm.

80

2500

70
60
50

2000

kategori ribut tropika

1500

jumlah hujan s etiap 6 jam


(mm)

40

tekanan (hP a)
1000

30
20

500

jarak antara P R A P IR O O NS A NDA K A N (km)

10

06
08

04

06
06

06

08

03

06
02

06
06

08

01

06
06

08

31

06
06

07

30
07

29
06

07
06

06

07

28

06

06

T a rikh (yym m ddhh)

Graf 14e: Taufan Prapiroon vs Taburan Hujan di Stesen Sandakan


Daripada Graf 14e di atas, didapati jarak terdekat antara Taufan Prapiroon
dan Sandakan

ialah 1200km dan jumlah taburan hujan yang dicerap di

stesen Meteorologi Sandakan ialah sebanyak 241.2mm.

86

Jadual 14a: Jadual jumlah hujan dan peratusan semasa Taufan Prapiroon di
setiap stesen.
Jumlah
hujan
Ogos
2006
(mm)

bil hari
hujan
Ogos
2006
(hari)

Jumlah
hujan
Prapiroon
(mm)

bil hari
hujan
Prapiroon
( hari)

294.9

464.8

20

69.0

271.4

192.6

19

42.4

123.7
206.9
220.3

154.2
245.0
325.2

13
16
14

36.6
15.8
241.2

%
jumlah
hujan

%
hari
hujan

%
tempoh
taufan

157.6

14.8

35.0

30.0

71.0

22.0

31.6

4
4
6

124.7
118.4
147.6

23.7
6.4
74.2

30.8
25.0
42.9

300.0

tempoh
%
Taufan
Ogos
Prapiroon 2006
(hari)
9

1600
1400

250.0

1200
200.0

1000

150.0

800
600

100.0

Jumlah hujan Prapiroon


(km)

(mm)

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Purata
hujan
bulanan
Ogos
(mm)

Jarak terdekat antara


Prapiroon dan Stesen

400
50.0

200

0.0

0
WP.
Labuan

Kota
Kinabalu

Kudat

Tawau Sandakan

Stesen

Carta 14: Carta jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan
Prapiroon dan stesen-stesen.

87

Jadual 14b: Jadual jumlah hujan dan jarak terdekat di antara Taufan
Prapiroon dan setiap stesen.
Jumlah hujan
Prapiroon (mm)

Jarak terdekat antara Prapiroon dan


Stesen (km)

69.0
42.4
36.6
15.8
241.2

WP. Labuan
Kota Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

1313
1223
1101
1367
1211

500.0
450.0
400.0
350.0
300.0
250.0
200.0
150.0
100.0
50.0
0.0

L abuan 1951 - 2009


K ota K inabalu 1951 2009
K udat
O c t.
1981 - 2009

DIS

NO V

OK T

SEP

OGOS

S andakan 1951 2009

J UL

J UN

MA Y

AP R

FE B

MA C

Tawau 1951 - 2009

J AN

(m m )

Summary of Mean Monthly and Annual Rainfall Amount

(B ula n)

Graf 15 : Ringkasan Purata Bulanan dan Tahunan Jumlah Hujan untuk


semua stesen.

88

Jadual 15: Jadual Ringkasan Purata Bulanan Jumlah Hujan di stesenstesen.

WP.
Labuan
Kota
Kinabalu
Kudat
Tawau
Sandakan

Tempoh

JAN

FEB

MAC

PURATA BULANAN JUMLAH HUJAN (mm)


APR MAY
JUN
JUL AUG
SEP

1951 - 2009

220.4

114.4

124.6

208.1

299.7

300.8

293.0

294.9

1951 - 2009
Oct. 1981 2009
1951 - 2009
1951 - 2009

126.7

69.9

81.4

121.9

219.7

296.9

274.9

365.8
134.8
419.6

168.8
102.7
295.0

113.5
102.0
184.8

57.6
107.8
111.1

109.7
142.0
135.3

123.9
175.2
187.9

115.4
199.1
202.1

5.

OCT

NOV

DEC

346.0

418.6

373.5

301.6

271.4

303.3

358.3

297.7

226.5

123.7
206.9
220.3

126.7
161.8
250.8

194.8
173.2
284.0

296.1
154.8
335.8

435.9
166.5
462.0

PERBINCANGAN

Daripada Jadual 1a, dapat diperhatikan bahawa stesen WP. Labuan, Kudat
dan Kota Kinabalu menerima hujan yang kurang daripada purata bulanan
Ogos manakala stesen-stesen lain menerima lebih hujan. Peratusan jumlah
hujan yang turun semasa kewujudan taufan Nuri berbanding jumlah hujan
bulanan Ogos kurang dari 12% di mana stesen Kota Kinabalu merekodkan
peratusan jumlah hujan tertinggi iaitu 11.3% manakala peratusan paling
rendah direkodkan oleh stesen Tawau iaitu 0% yang bermakna tiada hujan
sepanjang kewujudan taufan Nuri.
Daripada Jadual 2a dapat diperhatikan bahawa stesen Kota Kinabalu
menerima hujan yang kurang daripada purata bulanan Ogos manakala
stesen-stesen lain menerima lebih hujan. Peratusan jumlah hujan yang turun
semasa kewujudan ribut tropika Wukong berbanding jumlah hujan bulanan
Ogos kurang dari 30% di mana stesen Sandakan merekodkan peratusan
jumlah hujan tertinggi iaitu 28.7% manakala peratusan paling rendah
direkodkan oleh stesen Kudat iaitu 10.4%. Bilangan hari hujan bulan Ogos
89

2006 adalah dari 14 - 20 hari tetapi bilangan hari hujan ribut tropika Wukong
hanya di antara 2 hingga 5 hari sahaja.
Jadual 3a menunjukkan stesen Kudat, Kota Kinabalu dan Tawau merekodkan
jumlah hujan bulanan melebihi purata hujan bulanan iaitu masing-masing
233.2mm, 254.0mm dan 301.4mm. Semasa taufan Halong, Kudat hanya
merekodkan jumlah hujan sebanyak 6.8mm sahaja iaitu 2.9% berbanding
Tawau sebanyak 131.0mm iaitu 43.5% walaupun jarak taufan Halong dan
stesen Kudat adalah yang terdekat sekali iaitu 543km. Stesen Tawau pula
berada pada jarak yang lebih jauh berbanding stesen lain tetapi merekodkan
jumlah hujan tertinggi. Stesen Sandakan pula merekodkan 45.2% dari jumlah
hujan bulanannya semasa taufan Halong.
Merujuk kepada Jadual 4a, Kota Kinabalu dan Sandakan merekodkan jumlah
hujan tertinggi iaitu 167.2mm (49.1%) dan 168.8mm (85.8%) semasa tempoh
taufan Sinlaku masing-masing. Bagi stesen Tawau pula, walaupun jumlah
hujan bulanan kurang daripada purata hujan bulanan tetapi ia menyumbang
56.8% jumlah hujan semasa tempoh taufan Sinlaku. Tempoh taufan sinlaku
adalah 16 hari dengan stesen Kota Kinabalu menunjukkan peratus hari hujan
tertinggi iaitu 64.7% bersamaan 11 hari.
Jumlah hujan bulanan stesen Kota Kinabalu adalah yang tertinggi berbanding
purata hujan bulanan iaitu 318.8mm dengan bil hari hujan 19 hari (Jadual 5a).
Tetapi jumlah hujan yang direkodkan semasa taufan Pabuk hanyalah
16.6mm sahaja iaitu sebanyak 5.2% dan bilangan hari hujan adalah 4 hari.
Stesen Sandakan pula merekodkan 73.4mm iaitu 38.6% jumlah hujan
semasa tempoh taufan.
Daripada jadual taburan hujan (Jadual 6a), dapat diperhatikan semasa taufan
Molave jumlah hujan bulanan bagi kawasan barat Sabah dan Tawau adalah
lebih rendah dari purata hujan bulanan. Manakala bagi stesen-stesen di timur
Sabah iaitu Kudat dan Sandakan taburan hujan bulanannya adalah melebihi
purata hujan bulanan. Dalam tempoh 5 hari semasa berlakunya taufan
90

Molave, stesen Kota Kinabalu mencatatkan penerimaan hujan sebanyak


13.7% daripada jumlah hujan bulanan, Kudat menerima hujan 9.9% dari
hujan bulan, Sandakan menerima 19.6% dari hujan bulanan manakala Tawau
mencatatkan 62% dari penerimaan hujan bulanan. Walaupun Tawau tidak
mengalami peningkatan jumlah hujan bulanan melebihi purata bulanan tetapi
pada tempoh Taufan Molave itu (5 Hari) stesen Tawau telah mencatatkan
penerimaan jumlah hujan paling tinggi iaitu 62% dari jumlah hujan bulanan
(74.2mm).
Dari Jadual 7a dapat diperhatikan semasa taufan Morakot jumlah hujan
bulanan bagi kebanyakan stesen adalah rendah dari purata bulanan kecuali
bagi stesen Kota Kinabalu peningkatannya adalah lebih 67% dari purata
bulanan. Stesen Kota Kinabalu dan Tawau mencatat jumlah hujan semasa
tempoh taufan Morakot sebanyak 104.2mm dan 105.8mm masing-masing.
Namun dalam tempoh 11 hari taufan Morakot, stesen Tawau mencatatkan
peratus jumlah hujan tertinggi iaitu 70.6% dan bilangan hari hujan adalah 5
hari, manakala stesen Kota Kinabalu hanya 23% walaupun jumlah hujan
bulanannya tertinggi.
Stesen Kudat mencatatkan jumlah hujan bulanan melebihi purata hujan
bulanan iaitu sebanyak 156.6mm, 23.6% lebih berbanding purata hujan
bulanan (Jadual 8a). Stesen-stesen lain mencatatkan jumlah hujan bulanan di
bawah purata hujan bulanan. Stesen Kudat juga merekodkan jumlah hujan
tertinggi semasa taufan Ketsana iaitu 70.4mm dengan bilangan hari hujan
adalah 5 hari. Stesen WP. Labuan pula merekodkan jumlah hujan paling
rendah hanya sebanyak 13.0mm sahaja dengan bilangan hari hujan
sebanyak 2 hari. Dari Jadual 8b, jarak terdekat pusat taufan dengan stesen
adalah 921km iaitu stesen Kudat.
Berdasarkan data yang dianalisa, sepanjang bulan September 2007
kebanyakan stesen mencatatkan jumlah hujan melebihi purata hujan bulanan
kecuali stesen Sandakan iaitu 233mm (Jadual 9a). Stesen Kota Kinabalu
91

mencatatkan jumlah hujan sebanyak 161.4mm semasa taufan Nari iaitu


bacaan tertinggi. Secara keseluruhannya peratusan jumlah hujan semasa
taufan tiada perbezaan yang ketara antara 23% - 49% sahaja.

Sepanjang

tempoh 8 hari taufan Nari berlaku, stesen WP. Labuan hanya mencatatkan
bilangan hari hujan sebanyak 5 hari, Kota Kinabalu dan Kudat mencatatkan 4
hari manakala stesen Sandakan dan Tawau mencatatkan 6 hari.
Berdasarkan hasil data-data taufan Kalmeagi, stesen Kudat adalah stesen
yang paling dekat (Jadual 10b) dengan pusat taufan Kalmeagi iaitu 1442km,
namun ia tidak mencatatkan jumlah hujan tertinggi. Manakala stesen Labuan
pula adalah stesen yang paling jauh kedudukannya dari pusat taufan
Kalmeagi iaitu 1687km, di mana ia telah mencatatkan jumlah hujan tertinggi
sepanjang tempoh taufan tersebut iaitu 178.8mm sebanyak 58.2% daripada
purata hujan bulanan. Stesen yang telah mencatatkan jumlah hujan paling
sedikit bagi sepanjang tempoh taufan Kalmeagi ialah stesen Tawau iaitu
cuma sebanyak 51mm (Jadual 10a).
Hasil analisa taufan Linfa (Jadual 11b), stesen yang telah mencatatkan jarak
yang paling dekat dengan pusat taufan Linfa adalah stesen Kudat iaitu sejauh
1188km. Stesen Kota Kinabalu pula adalah stesen yang paling jauh dari
pusat taufan Linfa iaitu 2037km tetapi stesen yang mencatatkan jumlah hujan
paling tinggi sepanjang taufan tersebut ialah stesen WP. Labuan iaitu
126.2mm bersamaan 84% daripada hujan bulanan (Jadual 11a). Jumlah
hujan paling rendah pula dicatatkan oleh stesen Tawau iaitu cuma 42.8mm,
38.4% dari purata hujan bulanan.
Berdasarkan jumlah hujan bulanan (Jadual 12a), semua stesen kecuali
stesen WP. Labuan merekodkan nilai lebih tinggi daripada purata bulanan
dengan stesen Tawau merekodkan jumlah tertinggi iaitu 495.2mm. Dalam
tempoh 9 hari hujan semasa taufan Man-Yi sahaja stesen Tawau mendapat
jumlah hujan sebanyak 324.2mm atau 65.5% dari jumlah hujan bulanannya.
Stesen Sandakan juga merekodkan peratus jumlah hujan yang tinggi iaitu
92

65.4%. Dalam 17 hari kewujudan taufan Man-Yi, stesen Kota Kinabalu


menunjukkan jumlah hari hujan tertinggi iaitu 12 hari diikuti dengan stesen
WP. Labuan dan Sandakan masing-masing 11 hari.
Berdasarkan kepada semua data-data yang diperolehi dalam penyelidikan ini,
jumlah hujan tertinggi yang direkodkan semasa berlakunya taufan adalah
sebanyak 509.2mm dengan jumlah hari hujan adalah 9 hari. Rekod ini
dicatatkan di stesen Sandakan semasa taufan Yagi (Jadual 13a). Peratus
jumlah hujan bulanan yang tinggi iaitu melebihi 322% dari purata hujan
bulanannya. Boleh dikatakan kesemua stesen merekodkan hujan yang tinggi
semasa taufan ini, walaupun jarak terdekat antara taufan Yagi dan stesenstesen adalah lebih dari 3000km.
Stesen Sandakan merekodkan jumlah hujan yang tertinggi semasa taufan
Prapiroon iaitu sebanyak 241.2mm atau 74.2% jumlah bulanan berbanding
stesen lain yang merekodkan hanya sedikit jumlah hujan (Jadual 14a). Jika
dilihat pada data stesen WP. Labuan, jumlah hujan bulanan adalah tertinggi
iaitu 464.8mm tetapi semasa taufan Prapiroon ia hanya merekodkan 69.0mm
bersamaan 14.8% jumlah hujan bulanan sahaja.

6.

KESIMPULAN

Berdasarkan analisa data dan penyelidikan yang telah dibuat dalam projek kajian
ini ke atas 14 siklon tropika yang dipilih secara rawak, dengan keputusan yang
diperolehi, beberapa kesimpulan boleh dibuat berkenaan kesan siklon tropika ke
atas hujan di Sabah semasa Monsun Barat Daya. Antaranya:

Kewujudan siklon tropika yang aktif semasa Monsun Barat Daya tidak
mempengaruhi secara langsung kadar curahan hujan di Sabah. Adalah
sukar untuk mengaitkan pengaruh siklon tropika terhadap Sabah kerana
peratusan jumlah hujan yang diterima semasa kewujudannya adalah kecil.
93

Hanya beberapa stesen sahaja yang merekodkan jumlah hujan yang


tinggi semasa siklon tropika berlaku jadi adalah sukar untuk kita
mengambilnya

sebagai

kesimpulan

bahawa

siklon

tropika

boleh

mempengaruhi curahan hujan di Sabah. Kajian yang lebih terperinci perlu


dijalankan untuk melihat signifikannya dengan lebih jelas. Ini berdasarkan
data-data jumlah hujan yang dikaji terhadap siklon tropika.

Tetapi adalah tidak wajar jika mengatakan tiada kesan langsung siklon
tropika ini kepada corak curahan hujan di Sabah kerana jika merujuk
kepada kesan ekor siklon tropika memang ada pengaruhnya. Cuma tidak
dapat dipastikan secara tepat pada kedudukan di mana, keamatan dan
kekuatan siklon tropika itu yang memberi kesan. Kita perlu melihat kepada
berapa besar pusingan masuk siklon tropika itu, diameter ekornya dalam
menarik masuk kelembapan semasa membentuk siklon tropika serta
laluannya sehingga ia lenyap. Pada keadaan tertentu pula semasa siklon
tropika berlaku, ada stesen merekodkan tiada hujan dan mengalami
keadaan kering. Ini dapat dilihat pada pergerakan siklon tropika dalam
imej satelit dan gema radar.

Dari analisa data juga menunjukkan bahawa Sabah mengalami hari hujan
semasa siklon tropika berlaku atau tanpa kehadiran siklon tropika.
Walaupun tempoh siklon tropika panjang menjangkau lebih dari 2 minggu
tetapi tidak bermakna ia membawa hujan yang banyak kepada Sabah.
Kebanyakan stesen merekodkan jumlah hujan di bawah paras purata.
Kemungkinan juga pengaruh Monsun Barat Daya adalah lebih besar
berbanding dengan pengaruh kewujudan siklon tropika terhadap curahan
hujan di Sabah.

Kedudukan siklon tropika juga dilihat tidak mempengaruhi jumlah curahan


hujan di Sabah. Berdasarkan Jadual 1-14 (b), walaupun pada jarak
94

terdekat antara siklon tropika dengan stesen, jumlah hujan yang


direkodkan tidak menunjukkan jumlah tinggi. Jika dibuat perbandingan
jarak bagi kesemua siklon tropika dan stesen-stesen, ada stesen
merekodkan jumlah hujan yang tinggi pada jarak terdekat paling rendah
dan ada juga stesen yang merekodkan jumlah hujan yang tinggi walaupun
jarak terdekat adalah yang paling jauh sekali.

Selepas penelitian dibuat ke atas graf-graf (1-14) bagi setiap stesen


semasa tempoh siklon tropika, diperhatikan bahawa kebanyakan hujan
yang turun adalah pada sebelah malam hingga ke awal pagi. Hal ini
mungkin kerana faktor pada waktu siang suhu permukaan laut menjadi
lebih panas berbanding waktu malam, pembentukan siklon tropika
berkembang akibat pengumpulan haba yang dilepaskan apabila udara
panas naik dan wap udara di dalamnya memeluwap.

7.

PENGHARGAAN

Setinggi-tinggi penghargaan diberikan kepada Ketua Pengarah Jabatan


Meteorologi Malaysia, Pengarah JMM Cawangan Sabah, Ketua Penolong
Pengarah PMKK selaku fasilitator yang telah memberi kerjasama dan sokongan
dalam menghasilkan kertas penyelidikan ini.
Para penyelidik juga ingin memanjangkan penghargaan ini kepada Bahagian
Komersial, Klimatologi dan Hidrologi Petaling Jaya dan Kota Kinabalu yang telah
membekalkan data-data yang diperlukan untuk membuat penyelidikan ini dan
tidak lupa juga kepada Encik Ling Leong Kwok sebagai Pegawai Penilai.

95

8.

RUJUKAN

Japan Meteorological Agency (JMA) RSMC, Tokyo, Japan.


Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration
(PAGASA)
Jabatan Meteorologi Malaysia (JMM), www.met.gov.my
Hisayuki Kubota, Bin Wang. (2009) How Much Do Tropical Cyclones Affect
Seasonal and Interannual Rainfall Variability over the Western North Pacific?
Journal of Climate
Cheng-Shang Lee, Yung-Lan Lin, Kevin K. W. Cheung. (2006) Tropical Cyclone
Formations in the South China Sea Associated with the Mei-Yu Front. Monthly
Weather Review 134
Cheung, K. K. W., 2004: Large-scale environmental parameters associated with
tropical cyclone formations in the western North Pacific. J. Climate.
Guihua Wang, Jilan Su, Yihui Ding, Dake Chen (2006). Tropical cyclone genesis
over the South China Sea.
Chen, T.C., Weng, S. P., Yamazaki, N. & S. Kiehne. (1998). Interannual variation
in the tropical cyclone formation over the western North Pacific.
Gray, W. M., 1998: The formation of tropical cyclones. Meteor. Atmos. Phys.
Characteristics of Tropical Cyclogenesis over the Western North Pacific in 2007.
Journal of the Environmental Sciences
Y.K. Leung, M.C Wu and W.L. Chang. (2005). Variations in Tropical Cyclone
Activity in the South China Sea.
Chan, J.C.L. and K.S. Liu, 2004, Global warming and Western North Pacific
typhoon activity from an observational perspective. J. Climate.
96

Grzegorz Rozynski. (2008). The Rise of Extreme Typhoon Power and Duration
over South East Asia Seas.
Chip

Pearson,

Latitude,

Longitude,

And

Great

Circle

Distances

www.cpearson.com/Excel/LatLong.aspx

http://en.wikipedia.org

http://earthobservatory.nasa.gov

97