Anda di halaman 1dari 5

Bardhyl Musai

Objektivat n numrin njjs apo n


shums?
Prgjigjja e argumentuar e ksaj pyetjeje t on n modelin e
msimdhnies. Msimdhnia zhvillohet n klas, me nj grup
nxnsish dhe, n kt mnyr, ka karakter kolektiv. Pra,
msuesi e zhvillon at pr t gjith nxnsit, ndrsa t nxnit
sht proces individual. Objektivat msimore gjat prgatitjes
pr orn e msimit msuesi i harton duke u bazuar n krkesat
e programit dhe n nivelin e nxnsve t klass. Ato prfshijn
shkall t ndryshme vshtirsie, bazuar n nivelet e t
menduarit dhe n prcaktimin e tyre msuesi ka parasysh
nxnsit, nga ai m i miri deri tek ai m i dobti. Formulimi
bhet n numrin shums. Nse msimdhnia do t ishte
individuale, pra do t ishim n kushtet e msimit t
individualizuar, n kt rast objektivat shkruhen n numrin
njjs, duke pasur parasysh nj nxns konkret. T
rekomandosh objektiva n numrin njjs pr nj klas me 30,
40 apo m shum nxns, do t thot t shkruash objektiva
pr do nxns. Kjo sht e pamundur pr msimdhnien n
grup.
Objektivat minimale t domosdoshme, qllim n vetvete
N disa botime, sidomos n artikuj t fundit t gazets
Msuesi, kam vn re se objektivat minimale t
domosdoshme t nxnit duhet t jen norm e detyrueshme
pr msuesit, pasi ka nj prqindje t konsiderueshme t
nxnsve q jan t pasuksesshm n msime dhe quhen
braktiss t fsheht. Jam plotsisht i nj mendjeje me kt
prfundim, por pasaktsia fillon n analizn e shkaqeve dhe n
gjetjen e mekanizmit q e shmang dukurin. Shkaqet e ksaj
dukurie jan shum komplekse dhe, pa dashur t bj analizn e
tyre, po marr at q sht m themelori: n klasat tona
mungon nj mjedis q mbshtet t nxnit e nxnsve. Ky
mjedis krijohet nga msuesi, i cili prdor forma t larmishme t
veprimtarive ndrvepruese n klas dhe kta nxns t

braktisur gjejn veten duke u zhvilluar n prputhje me


mundsit e tyre. Metodat e msimdhnies dhe t t nxnit
ndrveprues n bashkpunim me njri-tjetrin, zbatimi i
inteligjencave t shumfishta etj., jan mjete tejet t
efektshme pr t krijuar nj mjedis t till. Pohimi se do t
zhduket braktisja e fsheht, duke formuluar objektivat
minimale t t nxnit, sht nj sajes tipike formaliste. Nuk
ekziston asnj korrelacion midis nxnsit braktiss dhe
objektivave minimale. do njeri q ka prvoj me nxnsit n
klas, nuk mund t besoj se, po u formuluan objektivat
minimale, u zhduk braktisja e fsheht, pra u rrit suksesi n
msime. Nj tjetr pasaktsi q ndeshet n formulimin e
objektivave minimale, sht se ato i lihen n dor msuesit,
duke pohuar se nj objektiv mund t jet minimal pr nj
msues dhe t mos jet minimal pr nj msues tjetr.
(Msuesi, 23 janar 2008). Por programi pr do lnd sht
unik, ather si mund t prcaktojm nivelin minimal t
domosdoshm t nxnsve, duke prdorur standarde t
ndryshme, duke ia ln n dor msuesit? M konkretisht, nota
5 pr nj msues n nj shkoll mund t jet 7 pr nj tjetr
dhe, n kt mnyr, sistemi unik operon me matsa
subjektiv. Ky rregullim, jo i pakt dhe me pasoja, detyron
institucionet qendrore t arsimit t standardizojn nivelet e
prvetsimit, notn n trsi, m pas notn pr do lnd dhe
pjest e saj prbrse, pr do kapitull apo njsi, n mnyr q
msuesit t ken nj sistem unik matjeje. Objektivat minimale
t t nxnit kan kuptim, vetm ather kur politika arsimore
t prcaktoj nivelin maksimal t prvetsimit (nota 10) dhe
nivelin minimal t domosdoshm (nota 5). T orientosh
sistemin drejt objektivave minimale, t delegosh kt
prgjegjsi te msuesit, do t thot t pranosh haptazi se
Shqipria nuk ka ndrmend t integrohet n Evrop, n
shoqrin e dijes dhe sistemi arsimor do t mjaftohet vetm
me nxns q din shkrim e kndim dhe veprime me numra,
pra, minimalen. Kjo lvizje bie n kundrshtim edhe me
Strategjin e Arsimit Parauniversitar dhe projektin Cilsi dhe
Barazi n Arsim. Kjo lvizje formaliste injoron nxnsit me
prparim shum t mir, nuk nxit t menduarit e nivelit t
lart, nuk i motivon pr t msuar. Pra, kjo lvizje shndrrohet
n t kundrtn e saj, nxnsit braktiss t fsheht i aktivizon
dhe nxnsit e mir i shndrron n braktiss t fsheht, duke i

demotivuar pr msimin. Nj nga parimet e psikologjis s


edukimit sht ai, sipas t cilit, nxnsit motivohen, vetm
ather kur detyrat msimore (objektivat), jan pak mbi
mundsit mesatare t tyre, n t kundrt, nuk kan interes
pr msimin dhe arritjet e tyre msimore jan t ulta.
Prqendrim vetm te njohurit, jo te shprehit dhe vlerat
Qllimi kryesor i arsimimit sht prgatitja e nxnsve me
njohurit, shprehit dhe vlerat e qytetaris demokratike.
Lvizja formaliste pr objektivat minimale t domosdoshme t
t nxnit prqendrohet vetm te njohurit, kndvshtrim ky i
ngusht dhe jasht zhvillimeve t sotme. S pari, t gjith e
dim se n epokn e informacionit njohurit zhvillohen me
ritme marramendse dhe brenda nj kohe t shkurtr ato
vjetrohen dhe bhen t paprdorshme. S dyti, n shoqrin e
dijes, atje ku t gjith ne shqiptart synojm t integrohemi,
misioni i shkolls sht t pajis nxnsit me shprehit e
shoqris s dijes dhe vlerat e qytetaris demokratike.
Shprehit baz q shkolla duhet t kultivoj te nxnsit, q ti
prgatis pr shoqrin e dijes jan: motivimi pr t msuar
prtej arsimimit baz, t nxnit n mnyr t pavarur,
prpunimi i informacionit, shprehit digjitale, krijimtaria,
zgjidhja e problemit, siprmarrja, puna me t tjert,
komunikimi, kultura pamore. S treti, t nxnit sot trajtohet si
proces dhe jo si rezultat, ndrsa objektivat minimale as q e
marrin n konsiderat kt aspekt themelor. Ngulmimi n
objektiva minimale t domosdoshme, na largon edhe m
shum nga shoqria e dijes, shprehit e s cils synohen t
kultivohen prmes dokumenteve strategjike t MASH.
Vitin e kaluar u ndrmor nj studim nga Pasi Sahlberg dhe
Elona Boce, me financim nga Banka Botrore dhe me
mbshtetjen e Qendrs pr Arsim Demokratik, me titull: Po e
zhvillojm msimdhnien pr shoqrin e dijes? Sinjale nga
studimi ndrveprues n klasat shqiptare. Ky studim u krye n
klasat e para t 34 shkollave t mesme, 28 prej t cilave n
fshat; u vzhguan 20 lnd t ndryshme n 179 or msimi, t
ndara n 215,000 sekuenca. Po shkputim nj pohim t ktij
studimi: Msuesit flasin n klas pr m shum se n 70 % t
ors s msimit dhe 2/3 e ksaj kohe i kushtohet shpjegimit n
form leksioni, 10 % e kohs n klas iu rezervohet pyetjeve

q msuesi iu drejton nxnsve dhe 30 sekonda n nj or


msimi iu lihen nxnsve q t shprehin mendimet e tyre. Ky
studim shpreh realitetin arsimor, i cili ka n qendr msuesin
dhe pr t cilin duhet investuar shum. Pr fat t keq, ende nuk
ka veprim pr rritjen e kapaciteteve n arsim, trajnimin dhe
kualifikimin e msuesve, por atyre vetm iu krkohet dhe
askush nuk iu ofron mundsit pr formim t mtejshm; dhe
t emrtosh kualifikimin kombtar Matura e msuesve, sht
m shum se nj lajthitje. Ather, slogani i prmendur shpesh
Gjithka pr nxnsit, duke br mos pr msuesin, bn
efektin e kundrt; pr m tepr, kur dgjojm q msuesit ulen
npr banka dhe merren n provim pr t zgjidhur probleme t
klass s tret apo t gjasht, apo kur inspektort, drejtuesit
dhe msuesit testohen nga trajnuesi menjher n prfundim
t trajnimit dhe vlersohen sikur t ishin nxns! Kjo nuk
ndodh n asnj vend t qytetruar n programet pr zhvillim
profesional. Ky veprim sht fyes dhe cinik!
Objektivat, t shkputura nga metodat msimore dhe vlersimi
Lvizja arsimore pr objektivat sht prqendruar vetm te
formulimi i objektivave minimale t domosdoshme t t nxnit,
e cila e bn m t qart karakterin formal t saj. Objektivat nuk
jan qllim n vetvete, por mjet pr t arritur nj qllim/synim
t caktuar, q orientojn msuesin n przgjedhjen e metodave
msimore n funksion t realizimit t tyre dhe n procesin e
vlersimit, pr t par sa u arritn ato. Ky harmonizim midis
objektivave, metodave dhe vlersimit quhet ndryshe edhe
parimi i koherencs. Kjo shtje sht e mnjanuar dhe
modelet q ofrohen pr objektivat jan lehtsisht t dallueshme
pr t identifikuar mungesn e ktij parimi kryesor. Q t
realizohet koherenca midis objektivave, metodave dhe
vlersimit, prsri shtja na on te ngritja e kapaciteteve t
msuesve, ku prve retoriks s bezdisshme t trajnimit dhe
t dokumenteve q flen npr sirtar, asgj nuk ka lvizur. T
organizosh n grupe lvizjen e msuesve me autobus q vijn
nga rrethet n Tiran apo anasjellas, ti mbledhsh n nj sall
e pr dy-tri or, tiu ligjrosh koncepte konfuze e n jo pak
raste edhe pa kuptim, t ndalosh n mnyr arrogante
shprehjen e lir t mendimeve t tyre, ky nuk sht investim
n kapacitete. Ky sht shpenzim parash pa efektivitetin e

duhur. Tjetr gj sht ti grumbullosh msuesit n programe t


zhvillimit profesional, me synime t qarta, ku ti prvishen
puns si n nj punishte t vrtet, duke punuar intensivisht
disa or n dit. Ky do t ishte investim n kapacitete. Kjo ende
nuk po ndodh, por t shpresojm se do t ndodh.
Lvizja institucionale pr formulimin e objektivave msimore
filloi disa vite m par, n kushtet e mungess s prvojs dhe
informacionit. Kan kaluar 14 vjet nga ajo koh dhe shpreh
bindjen time se metodologjia e ofruar nga Instituti i Studimeve
Pedagogjike sht me vler edhe sot, nse do t bheshin
ndryshimet n prputhje me situatn e tanishme. Mohimi i nj
pune t nisur vite m par, duke mtuar se do gj po nis nga
fillimi, me ambicien pr tu br origjinal, nuk sht as qndrim
profesional, as etik, pr m tepr zhvendos prpjekjet dhe
energjit nga cilsia, duke rrnjosur formalizmin. T merresh
me voglsira si numr njjs apo numr shums, e ke br
ditarin me objektiva minimale apo jo, do t thot t largosh
vmendjen nga problemet madhore pr rritjen e cilsis.
Vitin e ardhshm, Shqipria do t marr pjes n testimin
ndrkombtar PISA, i cili do t na jap mundsin t
krahasohemi me botn, kryesisht me vendet e BE. Ky testim ka
t tjer parametra dhe jo ato t objektivave minimale q lihen
n dor t subjektivizmit t tejskajshm t msuesve. sht
koha t ndalojm lvizjen pr objektivat minimale t
domosdoshme t t nxnit, si qllim n vetvete, e cila sht
formaliste dhe penges pr zhvillimin e arsimit.