P. 1
Qasım Bəy Zakir-ikinci Bölüm

Qasım Bəy Zakir-ikinci Bölüm

|Views: 114|Likes:
Dipublikasikan oleh Umud Urmulu
Qasım Bəy Zakir-ikinci Bölüm
Qasım Bəy Zakir-ikinci Bölüm

More info:

Published by: Umud Urmulu on Apr 20, 2010
Hak Cipta:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/20/2012

pdf

text

original

Qasım b y zakir

(Cild2)

Pdfl

dir n: kitablar sayti
http://www.kitablar.com

KÖVH R A AYA
Ey Kövh ri-pakizeyi-d ryayi-l taf t, Vey kani-h qayiq! Övsafü sifatın m ni-m ddah n hac t, Al m sana a iq. kk r l bin Kuhk n r dursa müqabil, irini olur t lx. Ruyin gör , ha a ana ta ruzi-qiyam t, zrasını Vamiq. yz d ki, ç kib yer üzün p rdeyi- tl s, Biv ch deyil bu; Tutmu sana, ey mehrü m hi-bürci-s ad t, G rduni süradiq, L li-l bin badeyi-gülgun des h r k s, Vur boynunu d rd m, Qan eyl y nin q tlin hkami- ri t, Yeksanü müvafiq. F rq etm y sübhün ki i ta sidq il kizbin, Vacib dögi s cd , Vacibdir yilsin sana h r d m s ri-ta t, N kizb, n sadiq? Ol günb di-d vvar yetir k ll mi, ey mah! Sal say ni ba . Y ni el bu b nd y inamü inay t, Bir türf yaxalıq. B sdir bir i ar , d xi küstaxlıq etm , Ey Zakiri-t mma; Bir kims y bir kims ed n v qt f qq t Öz adına layiq.

CAR MÜQ DD M S (Babab y akir )
Ey Baba b y, bu humayun sk rin Se nb d s rm nzili Car oldu. M riq t r find taz q l nin Qurulub xeym l r b rq rar oldu. Söz müxt s r, g l n günün f rdası Qoyuldu sübhd n c ngin binası, Çul adı al mi urü ov ası, Sanasan qiyam t a ikar oldu. Miqlaçevski olub pi c nk, Canibi-meydan sürdü bidir ng, Yeridi topxana, atıldı tüf ng, Göy üzü tutuldu, tir -tar oldu, Görm yib ömründ bu ç rxi- xz r Bahadiri-dövran muna b rab r; H qiq t göst rdi bir növ hün r, Rüst mi-dastan mundan ar oldu. T hmur s, Firidun, F ram rz, Bürzü C m oluban yüz il çalalar gürzü, Bel aça bilm z kuhi- lbürzü, Naçalnikin karı özg kar oldu. Neç padi hl r g lib getmi di, Vilay ti-Cardan k nar ötmü di; Bu f thi bir d f Nadir etmi di, Bir d sahibimd n yadigar oldu. Biz g linc olmu idi qiylü qal, Urus tapmı idi ik stü z val. Eyl ki, yeti di bu badi- imal, Sanasan ki, l zgi bir übar oldu. Var idi nifr tü etirazları, ürurü s rk ü s r frazları, Da ıstan da ının ahibazları rseyi-hümad bir ikar oldu. Alıcı qu kimi özün toxudu, Çünki dü m n müqabild çox idi; Sarlı ına ümidimiz yox idi, H q saxladı, yaradanı yar oldu. rusi-b xt oldu üss d n azad, Çıxdı aralıqdan mayeyi-f sad; ta t g ldi eyx il H mzad, ükr olsun allaha, tezbazar oldu. H r kim baxa ir liy , dalıya, Öl n d n özün salmaz balıya; Xain olan bu dövl ti-aliy Da ılıb h r yerd tar-mar oldu. Soru san, kim getdi meydana z l, Getdi Rüst m b yl Mirz Adgöz l; Pir babalar etdi bu növi c d l, Cahıllar baxıban rmsar oldu. O ki, bizim atlılardan bir para Vermi idi özün pü tidivara, N d d ç kdi, n dü dü dara, Bir az yolda ından intizar oldu. g r x b r alsan K rim mini, X nc r il biçir qoçaq z mini; Xub tapıbdı kasıblı ın ç mini, Car s f ri ona s b bkar oldu. Çünki görübdül r dadın, l zz tin, eyri kar onlara görünür ç tin; H r k s tapdı ata-baba s n tin, li M rdan o lu g ll dar oldu. rz ed nd baxa idin irin , Yüz ildir babası g libdir din ; Yanılı danı ar dü nd yen , Bir k s ki, binad n Vartazar oldu. M tt l m cinli S f r li b g H rç nd qıssadı, mma pes r k; Bu o lu smayıl n d ndi gör k, H mi c l b dü dü, h m za ar oldu. Dızaq x lqind dir kisibin bolu, Bu i d onların uzundu qolu; G d -güd basdı me ni, kolu, Kimi yoxa çıxdı, kimi var oldu. M n özüm-d bir gün çıxdım cövlan , Görmüyübs n, yolum dü dü

bu yan ; Bir tüf ngli l zgi, m rdü m rdan Tutulub, limd giriftar oldu. Yer-yemi babında misali-c nn t, E idibs n gend n özün d lb t; Alma ahbalıtı yey n minn t, H r çadıra girs n bir ta ar oldu. Dımıq qoyun ti man ndi- k r, Basdırma, qovurma h r amü s h r; Bala barmaq batırmayır g d l r n k ayranından bimiqdar oldu. S ras r hvalı rh etdim siz , nim tü y m çıxıbdır diz ; Tarının bir lütfü budur ki biz , N bir ya ı ya dı, n d qar oldu. Feyz yetm k olmaz, olmasa ir ad, H mrahi-birahın dad lind n, dad. Ümidvar m ola bu s f r bir zad, Qumuq s f rimiz lap bikar oldu.

L B Y FULADOVA
N d n azürd s n, ruhi-r vanım, bis b b m nd n? Bih mdill h ki, zahir olmayıb t rkid b m nd n. Süx nçinl r sözün m rdi-dana etibar etm z, Sana t hqit lazımdır, des bir z n-c l b m nd n. Qaçar m nd n lil r, xah o lum, xah damadım, S nin h m qaçma ın, cana, deyil h rgiz c b m nd n! M n m d rvi i-nik ndk kim, yyami-ömrümd Xuda agahdır, bir kims y d ym z t b m nd n. S ri-karı m niml kims nin yox hlial md n, M g r-r ncid dir nah q iki alin s b m nd n. Bu ad tdir- nil r mülkü cah nam ed r x lq , N kari-bül c bdir gör ed r bunlar t l b m nd n? ziza, z rr c yox etibarım xiy ü qvam , r bd n olmazam ha a, g r olsa r b m nd n. Görüb eybeyl m bu airin n zmi-p ri anın, P ri anxatir m, umma k lami-münt x b m nd n. ik st Zakir m, xovf etm z m m n rri- dad n, N q dri zud r nc olsa, keç r hliz b m nd n.

BRAH MB Y AZ R
Ey kiramit r olan cismimd ki candan mana, B lk qlü hü ü f hmü dinü iymandan mana. Bil, açan rüxsari-alındır tutulmu könlümü, adlıq üz verm z ol gülb rgix ndandan mana. Babanam axır s nin, ey tifli-bimehrü v fa, Gah, gahi l yetir dövl tli babandan mana. ükr-lillah, vardır bih dd arpa, bu damız, Leyk bir q dri dügi h r ild al xandan mana. idd ti-s rmad bir kürk eyl s b zlü b rat, Pirlikd karg r dü m z soyut ç ndai mana. Dövl tind n alinin hökmü r vaci- srdir, Ayda bir ba lam h na yaz g lsin ol yandan mana. Payımı ba dan çıxıb, aya a tap ır, saxlasın, Sibi- irin, ahbalud g r g ls irvandan, mana. Müxt s r, bir neç d m gözl m ni s n bi ü k m, nq rib olmu köç etm k mülki-dövrandan mana. N sli- brahim xan etmi s ni çün s rbül nd, alib olmu zövqü övqün h r iki yandan mana. Az rim, xo dur y qin amü s h r p rvan v At i-mehrinl yanmaq yüz gülüstandan mana. Biz idik p rv rdeyi-nanü n m k bir dövrd , ndi bir ngü t verm zl r n m kdandan mana.*/ BRAH MB Y AZ R /*Verm siz, bais n dir, bu pir müdd tdir dügi, Muxlisi-dirin y , axır n mürv tdir, dügi, Çak r b x eyl r a a, r smü ad tdir, dügi, Cism asayi verir,

çe m b sir tdir dügi; Olmasa bir xan d , nduhü xiff tdir, dügi. S ns n ancaq bir miri-pakzad cani in Kim, onun m ddahı m xluqi-s mavatü z min, dli biman ndü h mta, b zlü cudi biq rin, Baxma t hrikin , mütl q, par b dxahi-l in, Des l r filaniy verm k n nisb tdir dügi. Güc verir ç ltig ild m rdümi-T rt rbasar, Xo onun hvalına h r kim ki, onda mülkü var; Döydürüb anbara payız doldurur ta ar-ta ar, H m özü m sr f qılır, h m Q l d yük-yük satar. Netmi ik, yar b, bizim yerl rd bid tdir dügi. Hiç kaf r olmasın bu d hrd övqatsız, Yem k olmaz çör yi, zinhar pp kqatısız. Ad min canın alır yoxluq sübut-isbatsız, mri-mü küldür dolanmaq g rçi malsız, atsız, B nz m z onlara h rgiz, özg nem tdir dügi. S rdt rdir, onda yox sla yübus t ma t k, Kef g tirsin bad v , ya ireyi-xa xa t k, Dir h zm olsun v ya inki b d nd da t k, H r m zacil süluk eyl r qohum-qarda t k, Film s l pakiz h md rdü xo -ülf tdir dügi.*/ g n kimdir, onun yanında basdırma n dir?! Ya ba ırsaqdan d xi büryan qavurma n dir?! Q ly içi dop-dolu ki mi , rik, xurma n dir? Qatı ondan olmasa, küft n dir, dolma n dir?! Saxlasın tanrı h r af td n nim tdir dügi. am bir bo qab plov, bu rt nd k yumu aq, Cani-babadır xüsus n ya ı olsa taz ya , Vay, bir gün olmaya, g l gör n dir qa ü qabaq, Qoyma keçsin, qibl gaha, rüzigarım ol s yaq, Çox deyil m nzuri-m tl b, iki çetvertdir dügi. niya, bil kim, plovsuz bir gec am eyl m z, G lm s k fkir s si s min , aram eyl m z, Çay, q hv ad mi, billah, nikunam eyl m z, Kari-xeyr onsuz sla kims iqdam eyl m z, X lq ara h m rövn qi-b zmi-müsib tdir dügi. Kibriya vermi ona bir növ xo r ftarlıq, ü lü kari daima m hlin mxarlıq, Hiç t nd eyl m z azürd lik, bizarlıq, Eyl mrazi- nid h m t bib yarlıt, B zi r ncur özü t nha kifay tdir dügi. , H mni indir daima evd yal- tfal il , Pak ed r girdü ubarın xubl r rbal il , Gah-gahi b rq urar inci sif t, d smal il , "Qül-hüvv llahü h d" söyl r z bani-hal il , Sufiyi-p min pu ü saftiyn dir dügi. il , orba x st y m sr f dü r amü s h r, Ol s b bd n ki, ona ya lı plov eyl r z r r, Sa üçün h r sil si bir sil altun d y r. Xah pirü, gah bürna, xah övr t, xah r, Müflisü bayü ni, h r n fs hac tdir dügi. Dü s h r b zm güzarı, m t k pürnur ed r, Xaneyi-ey ü ni atı v slil m mur ed r, Dövr cövrind n mük dd r xatiri m srur ed r, Le k ri-cui çıxardıb mülki-dild n dur ed r, Bir dilav r p hl vanü hli-cür tdir dügi. Pirlikd nanü h lvayi-do abı neylir m, Otuz ikid n biri yoxdur, k babı neylir m, B sdi bir bi mi , iyirmi dörd zabı neylir m, M d y h r ey ki, salsa inqilabı, neylir m, Qoy qazanı üst , övr t, bim z rr tdir dügi. Yoxdur al ml bel bir qatili-s fravü xun, Xilti-sövdanı qılır bilm rr m lubü z bun, Çareyi- mrazi-b l md t bib r hnümun, Ruzi- b t frihi-q lbü m rh mi-r i-d run, Nafeyi-suzi- t , d fi-h rar tdir dügi. Ad mi c nn td n ixrac etdi g ndüm dan si, Arpanın kimdir cahanda valehü divan si, Olmasın rz n yata ı heç kimin ka an si! G rçi m mlüvdür s ras r h qq mehmanxan si, Cüml tam v lakin ziybü ziyn tdir dügi. hm di-Muxtar, X tmi- nbiya s lli-c mal, afeyi-ruzi-qiyam t, m d ni-f zlü k mal, Eyl di h ft asiman seyr, d rd m, çün x yal, Ondan fzun q drd olsaydı bir ey, Zülc lal B s neçün ol s rv ri-nas ziyaf tdir dügi?! D stin alma Müqimin m hz biyca nüsx sin, kb r o lu Hacının bihud ya nüsx sin; Özl rin dana sanır, bilm z müdava nüsx sin, Görmü m m n güllühüm haziq tibba nüsx sin, Eyl mi l r t crüb , m qruni-sihh tdir dügi. Qoyma qalsın Zakiri dami-b lad ,

qay uda, N r va piran s rlikd ki, xuni-dil uda; Ya ı vursa yeydi, bir karvan qalınca busquda, Ver bildikc verib hindarxıdda, Hacılluda Qadiri-biçun deyirl r kim, qiyam tdir dügi.

KNYAZ L KOYA
la, ey afitabi-bürci-mü taqi-v fa knyaz! la, ey dürri-bih mtayi-d ryayi-s xa knyaz! M ni hifz eyl din asibi-üdvandan, görüm, yar b, S ni hifz eyl sin asibi-dövrandan xuda, knyaz! M nim bu mü külümü s n ki, qıldın lütf üzil h ll, S ni heç mü kül i d qoymasın mü külgü a, knyaz! S ni qeydi- mi-afaqd n qılsın r ha tari, O iki novc vanı qeydd n qıldın r ha, knyaz! Bu piri-nat van ömr verdin taz d n lh q, N q dri var ömrüm ömrün qıllam dua, knyaz! Mana tutdun bir i ta var dünya qalacaq baqi, E id nl r hamı kim, dey c kl r, m rh ba, knyaz! Q raba içr bu karin salıbdır nur gün nisb t, H mi b xtin olsun gün kimi, ey m hliqa knyaz! Ki i tutsun g r k bir i ki, qalsın yadi-xeyr ondan, Bu dünya fanidir, heç kims y qılmaz v fa, knyaz! S ni heç nak sü nam rd möhtac etm sin tari, ik st Zakir m, zikrim budur sübhü m sa, knyaz!

RUS V L

HD N (Qafqaz çani inin )

Ey v li hd, sana lütfi-xuda yar olsun, D stgirin b d n qadiri-muxtar olsun! Gül nid hrd s rs bz nihali-b xtin, Ey s r frazi-cahan, ta ki, cahan var, olsun! Çe mi-b dd n s ni hifz eyl sin oy h yyü fur, Baxsa h r kim, sana k c, d rd kiriftar olsun! Say banisip hin tl si-ç rxi- xz r, Pasiban d rg hin ncümü s yyar olsun! Cami-ey in meyigülr ng il daim l briz, Q d hi-b zmi-n atın d xi s r ar olsun! mrin b ndeyi-f rman Buxara, Xar zm, Hökmün Çinü X ta tabeyi-iqrar olsun! Dü s h r cay yolun amü s h r f thü z f r, Ol biri pi rovun, biri q fadar olsun! Dustun xo dilü xürs nd ola, b dxahl rin Bidi-M cnun kimi h mvar nigunsar olsun! P rtövi-mehri-rüxun etsin üfüqd n tale. Çe mi-b dbini- du bp r v tar olsun! N c b, sümmi-s m ndisip hinl yeks r Kühi- lburz biyaban kimi h mvar olsun! Çoxdur ümmid bu d m qovmi-Çeçen, hli-Avar Da ılıb h r t r f avar vü idbar olsun! ahbazi-d ri-dövl t n bilir ovci-h ziz, Götür r ç ngin yüz tayiri-gühsar olsun! Eyl di xuldi-b rin Tiflisi feyzin z rin, Bas Qaraba q d m, m sk ni-gülzar olsun! l t etdim bu sözü, hanı o s r bizl rd Kim, v li hdi- h layiqi-iysar olsun! Yoxdu bu srd ol airi-pürzur, fsus, Dey bir m dh ki, nind s zavar olsun! air eyb deyil, zabit dir t bi-s lim, D rk ed r anı ki, güncayi i-göftar olsun! Baisi-f xri-vücudat ola bir paknicad, V sfü övsafik malatı n miqdar olsun! N zmi-m n,-pi i-Süleyman nec muri-h qir G tdi ta payim l x, - hac ti izhar olsun. Pir z n d stin almı k l fi-rismani Yusifi-Misr h mana ki, xiridar olsun.

M RZ MEHD Y
Ey Mehdiyi-zaman, airi-dövran, Adam olan g r k danı a m qul; H cv, h dyan il sana n layiq Uyezdni Qazini eyl m k m lul! Qazi bir molladır t yyubü tahir, Onunla dav t eyl m zahir; N zmi-t bin ola dürrü c vahir, X lq içind qiym tidir qara pul! Söz dey n gözl y g r k ndaz , N inki qlin g l ni yaz ; haçan m n vermi m sana icaz : Qula ını qırpıb yet n soxul! M g r yaddan çıxıb yyami-mazi, Tarxanov zamanı çak ri-qazi Olmasaydı g lm yin ta razi, Eyl y bilm zdin hücr y düxul. K f k nd otururdun ba d b, Danı a bilm zdin biv chü s b b; Çür t b h m eyl yibs n, n c b Gözl m zs n t riq, saxlamazsan yol? Etibar el m dövri-f l y , b s yer özün salma k l y ; Qu ba lanıb, dey n, be gün tül y , P rvaz eyl m sin turac, qırqavul! G d , saf azıbdır s nin m lin, Axırındı, bilm n, yoxsa vv lin; Talıb kimi h rd m tutanda d lin Danı ırsan h dyan, söylürs n füzul. Baxma brahim , olma s rs ri, Onun heç özünd n yoxdu x b ri; Qazid n k nara durandan b ri Qaçar ondan t mam yalü o ul. nq ribdir bu gün, sabah g lir xan, Qaçma bir t r f ,……. var dayan, Tövs ni-n zminin ba ın ç k, o lan, Eni -yoxu a çapma bi-üsul! M n g zmi m G nc , ki, irvanı, Bizim t k sirr açan c ma t hanı? B d m ld görs biri mollanı, Üstün ört ll r ellik il çul. Qaxarsan ba ına gahi çıra ı, Gah deyirs n i tutar qona ı; Ey u aq, bilm zs n s n bu saya ı, Zina deyil g r övr t olsa dul. N ç kirs n onu arana, da a, Günd bir yazarsan h d , qada a; T r fgirlik el m yib mütl a, Rü v t almayıbdır ömründ bir yol. Müridi-xas idin Qaziy daim, Hekay tin h mvar, özün mülayim; Üsulü t riqin tutmu dun qayim, Sana kim toxundu, el din nükul? N des n yara ır bdül , mana, Biz d v zini yazarıq sana, N hay t küfrdür söz dem k ona, Bir i tut ki, tarı eyl sin q bul. Mü t ridir göftüguy h mi , Tövri-t riq ti salma a i Mu q d ri ed n deyil ndi , G ls ül mayi-Misrü stambul. Bir st kan çay nu ed r n har , ki c ng çilov ax am iftar ; lh mdü-lillah deyil, biçar Özg mollalar t k t mmaü kul. Fındı a yetirib g rçi tiryakı, Yen s rind dir f hmü idrakı; H r yet n novç d n eyl m z baki, Pi l ng salacaq s ni, hazır ol! Sarcallını qoyma eyl sin f rar, Yüz illik mlakı tökülüb qalar; Ged n t k olara qızılba yazar On tüm n m vacib, oda lavüsul. Boran çoxalanda g z r yalavac, Kis l ri xali, yalları ac; Kür y k silib s n gör n a aç, Qalmayıb kims d bir k ndi-tüyul. M bada olalar qızılba a ram, Yı ılıb g lsinl r Q l y t mam. O dövl td n l ç kibdir xasü am, Nec ki, t bibd n m rdümi-m slul. h r kim ki, ist y b di çör k, Dövl ti-aliy yapı sın g r k; Canü dild n qulluq eyl bir nd k,. Hörm t , izz t , nem t cumul. Büxlü h s d olub bu x lq ad t, H dd n a ıb aravurmaq, rar t; Bilir m, bir s fh etm z kifay t, N lazımdı d xi ver m n zm tul.. Bilir m i ini m n o viranın, M d nidir t q llübün, yalanın; B yi, xanı, ahı mülki- ranın Çoxdan eyl yibl r dld n üdul. Saluban g rd n tövqi-irad t, Üz tutsun d rgah biv hmü v h t;, Cüml min b dt ridir mat t, Vardır bu babd h disi-m dlul. Qorxuram açıla bir özg k l k, Gördünmü ki, n saç qaldı, n l k; Az ç k r, sizl r , Xındırıstan t k, Buyrula h r yandan çap un, çapavul.

MEHD B Y
B yi görm k mana deyil müy ss r, M nim v zimd , filani, s n gör. De kim, bu n i dir, ey m rdi-m qul, O hdi, iqrarı yalanı s n gör. X lq içind özün zahid göst r n, Fasiq , facir n sih t ver n. Naxunundan eyri iki ... gör n Zöhr y mü t ri olanı s n gör. H q bilir ki, ustadıdır b d karın, ………………zürr tin namusun, arın. g r xan ba ına dü s güzarın, M ry mi……… talanı s n gör. K mmali-kamil m deyib özün , Bir bl hi inandırıb sözün . O x lv t xan d Fatma gözün S h r ert milç salanı s n gör. ld birin do ub, örtüb, çulluyan, ………….yeks r-zolluyan, H r atı gör nd …….. tulluyan, Bir özü mil, qa qa qulanı s n gör. R viyy inas h m i bil n olmu , Xanımlara, xatınlara t n olmu , Abırlı, h yalı ma ıl z n olmu , rinin saqqalın yolanı s n gör. T rk edib vacibi f rzi-sünn ti, Almayıb p min heç m z mm ti, Tanrı bilir, bu i l d n büd ti N kürd eyl r, n d kolani s n gör. Uço lanlı S f r getsin d rin , M n dolanım qoç iyidih s rin ; Yolun dü s k rb yli yerin , H z rat saldı ı bulanı s n gör. misin eyl m y n sih t, Qasimi incitm k sana n nisb t. Dövl tlid n dövl t, kordan b sir t, Çalar h r t r fi ilanı s n gör. Xan qızının biz lütfü, n z ri, Sanırdı özünün canı, cik ri. Bu yaz b y münsif olandan b ri Özümü saldırım b lanı s n gör.

TA XANA
Mirz Mehdi, bizim b nd xan nin Keç si da ılıb, keç g r kdir. On dörd qalıb olsa kifay t eyl r g r x b r alsan "neç g r kdir?" ta xandan ta deyil ki, uzaq, mma biz dü m yibdir ittifaq. Alin s b adam yüz olsa u aq, Yax ını, yamanı seç g r kdir. Nisfin Qaraa acı, nisfin X sili Vers l r bilm rr d va k sili. Tör m di qoyunların sili ld iki yol g l qoça g r kdir. yirmi istild n salına möhk m, Yüz il ya ı ya sa verm y bir n m, El m r ub ola kim, gör n ad m B kr sin için .... g r kdir. 0 üzü, bu üzü s ras r h mvar, T pikçisi qoçaq, h llacı p rkar; Ev sahibi td n, a dan n ki, var, Tök onlar yey , iç g r kdir. S m rq ndi ka ız kimi a ola, Güz mi p rqu t k yumu aq ola, Tikil nd hazır bir otaq ola, öhr ti f l kd n keç g r kdir. Külf t çox olanda d rdis r artar, Gör rs n, h r biri bir yana dartar; Qı da oturma a, h qdi, damı var, Sabah yaz olanda köç g r kdir. Övr ti öl n t k tez almaqda z n min Salif b yd n keç rmi m m n. Üç-dörd o ul qayırmı am t z d n, Ölünc ki iy beç g r kdir. Keç n ild çox mufsidü b dbina Abu un n qlini eyl di b rpa; ükür h qq , bu söz olmadı b rca, El xayini çıxa puça g r kdir. Özü dü r, qaza h r kim ki, qarı, B lal r eyl r müs ll t tarı. M n bel bilm z m, neçin aqarı, H r k s öz kdiyin biç g r kdir. Hamıdan ziyad zülm oldu m n , Dövran b r- ksin dolandı yen ; V liyul-n mi öl n kims n Ruhu b d nind n uça g r kdir!*/

SALAR /*Mirz Hüseyn, bir k s ola v r ik st, Çox adamlar alır ayaq üstün . O ki, K rb layi bu bin vanın Çökübdü diz özg s yaq üstün . Xındırıstan be -on evdi k sbkar, Yerli tayif si a açdan qorxar; B yin tatü türkü; t mam n ki, var Ç k r f qirl rin çomaq, üstün . F thü nüsr t deyil mü xx s h l , t u a ı qoyub börkünü d l ; H r bir d y n k götürüb l , Sanasan sa g lir naçaq üstün . B y h r n danı sa, danı ır dö d n, Koro lu t k be d n, ondan, on be d n; Xatirc m olubdu küllühüm i d n, G lib neç gündü d ma üstün . Da ın o yüzünd bir k ndi R b n, Qaqarza, Üço lan mülki-müst hs n. Bir ovuc topra göz tikmi m m n Nec ki, qu qonar buda üstüna. Bu dünyanın malı dünyada qali, Dövrü zaman deyil fitn d n xali. H tad yet nd ki inin sali G r k qoya dodaq-dodaq üstün . Azar du üb camı ıma, malıma, Qan-ya tök r gör n k sl r halıma; F l k m yükünü yı ıb dalıma, Bir zad qalmayıb ki, qoyaq üstün . Moru dur h r yerd d vası d rdin, Daruyi- fası ruxsari-z rdin, Mü külün h ll olmaz, g r nam rdin Tutasan sübh t n çiraq, ustün . Böyüklük yet nin a zına gendi, Tut dam nin, o ki q dir bil ndi, Deyirl r N zra a qövr yet ndi, Dü mü m taz d n sora üstün .*/

BAHARLI M RZ

SMA L

E itdim ki, taz likl satıbsan K ndini bir çuval g ndüm , Mirza! Bu misr i özün yax ı bilirs n, S nin…. m nim z ndim , Mirza! O sana dü m ndir al m-a ikar, H l indi bu d m ehtiyatı var; Bir nd k ki, ba ı açıldı, salar Yen s ni yandım-yandıma, Mirza! lin çıxacaqdı dava-d rmandan, Münt fe olursan, amma n ç ndan. H sr t aparısan Xındırıstandan Yolun h r dü nd k ndim , Mirza! Eyib deyil olmaq ki iy kasıb, Qullu un var, buyur biz münasib; man t- man t, o lan, qar basıb, Bayramxan oca ın söndüm , Mirza! N tez barı ırsan, bildir dala dın? H r n ki, eybi var al m a dın. Noxtanı ba ından sıyırıb qa dın, Yax ı dü mü idin f ndim , Mirza! Ri x nd eyl yib güldükl rini, Çay içib a zını sildikl rini, B y babana verm bildikl rini, Dem n m ki, bir zad ç ndim , Mirza! Keç n ild h rç nd olub qiylü qal, Öhd sin götm z, gözüm, hlihal; Yolundu, yolundu .... saqqal, O lanı hücc t mindim , Mirza! Sözbazlıqda çünki y di-beyzan var, H r kim olsa s ni axtarıb tapar; Yey rs n, iç rs n, qorxma, a yassar, Qayım dur, özünü sındıma, Mirza! M s li-m hurdur eld , obada, S n özün d e idibs n ziyada: M rd t yin tutan yet r murada, Nam rd ba ını endim , Mirza! K lamımdır dürüst, özüm hesabı, Mü küldür bu mr g tirm k tabı; M n bilir m-yazacaqsan cavabı, Xeyrin deyil, m ni dindim , Mirza!

B YL R B Y
B yl r, n layiqdi Xan qullu una Bir k s atlı ged , piyad g l ? ld bir yol dü ür m nim güzarım, Vay onun halına ziyad g l . Böyüyün d rind lazımdır d rban, Ax amd n ola b ndeyi-f rman; T m nnasız g l n olur pe iman, G l gör bir adam murad g l ! O urlu a c b olubsuz mötad, H mrahi-birahın dad lind n, dad! G l nd ad g l r, ged nd na ad, H r kims ki, sizin b rbad g l . G lm y n adama deyirsiz: g lin! Mü küldür qayıtmaq aya ı yalın. M n yen qıvra am, Adıgöz lin G r k dalısınca rrad g l . M s li-m hurdu: "qu d n g l r", Sizd bir n f yox s vayi-z r r, G lm z o qapıya heç kims m g r, Horadiz, Quyucaq f ryad g l . Mundan sonra gir n xanın evin , G r k ba maqların soxa cibin . Ya keçir saf ota ın dibin , N is müh yya, amad g l . Lazımdır t r ddud xeyird , rd ,. dal t üzün ç kibsiz p rd , Bir t ziy olsa, xudan k rd , Gümanım yoxdur ki, molla d g l . Bir adam t yin et asitan y , Yax ını, yamanı görc k tanıya; N e iy , n d q hv xan y , Qoymaya h r yet n ... dad g l .

BAYATILAR
Bir T rt r, bir nc var, Çamçapar bürünc ovar A iqin gizli d rdi Da ların birinc var. Ba ında birg z n var, Bürünmü bürq z nvar. X yalım da ınıqdır, Könlümd bir g z n var. A iq o ya il ndir, Pilt o ya il ndir. V hd hu la rikin Lütfü oya il ndir. A iq m gör dügünü, Ay do du, gördü günü. C nn td görm z a iq Qoynunda gördügünü. A iq Minay d g r, Xalın Minay d g r, l var bir gün d gm z, Gün var min ay d g r. G ldi bir baqi süvar, Ba ban, s n ba i suvar. Gül d ft rin bükübdür, Bülbülün baqisi var. G ldi bir yax ı süvar, Gir ba a yax ı suvar: Al min malü mülkü, A iqin Yax ısı var. or anında bir var, ki qumuq, bir avar. Rüst mi-zal olasan, F l k s ni bir ovar. G tirdin abug rd n, Ver mür a bekar, d n, Bilm din yar q drini, Sınasan, a bu g rd n. A iq h ray çatar, Oxur h r ay çatar. Can çıxdı, canan g lm z, haray haray çatar? Dur atlan, yanına var, Oxlanan yanın ovar, Dindir r m dinm zs n, Arada yen n var? Gözüm, s nd s da var, sk nd rvar s da var. Deyirl r canan g lir, Bir bel c s da var. u a var, Da dana var, Mür üçün da d n ovar, Göz ya ım sel -döndü Endidi da da n var.*/ /*X rab olsun görüm bel z man , Qalmadı q ll d n bu il ni an , M l x üz qoyubdur Xındırıstan , Bu da ılmı c b oynaq olubdur. T rt rbasan az girdi ad td , Ç ltig verirdi gücü qay td , Viran olan bizik bu vilay td , Bir Üço lan, bir d Tanyaq olubdur. llid n ki, keçdi bir nd k ki i Övr t il olmaz alı -veri i. M n ki, t mam eyl mi m yetmi i, Onu bil n yoxdur haçaq olubdur. M nd n bet r ld n dü üb V li b g, Yalamı dı üzün bir müdd t köp k, Yı ı dırdı olan-qalanı g lc k, Deyirl r ki, gen qısraq olubdur. Zakir m almı am bir d rdbil ni, D yirman özü aparır d ni, Mutt sil bi irir könlüm sev ni, Öz ya ı özün qov aq olubdur.*/ /*Q m r qq urmu tel

arasından, Ziya salmı z n xdanın üstün . Müjganın say si qanlar ya dırır ki l li-b d x anın üstün . Ç kdi zülfün k m ndi ç rxi dam , Qiyam t göst rir sübh il am , Gördü l bin yetdi y hyil-izam , Xızır g ldi M sihanın üstün . Dütası müs ls l nb rin geysu, Çe mi s rxo baxar misali-ahu. mzeyi-c lladi, m rk bi-hindu Ç k r zülfi-p ri anın üstün . Ç kdi l k r g ldi mz n s rdarı, Bildi ki, bik sdir, yoxdu mxarı. hicran l mdarı, üss çaparı, G ldi Zakir bin vanın üstün .*/ /*Bir k rr c malın ovsafın etm k, Yüz msü q m rin a zına gendir. Taqi- brul rin v sfin söyl m k Mehrabü minb rin a zına gendir. Ba ına döndüyüm, ey küli-rüxsar, Yeri in s rxo dur, gülü ün xumar. O irinlik s nin l bl rind var, Q ndi-mük rr rin a zına gendir. Bilm k olmaz s nin sirri-d hanın, Qurbanı m n olam s n növc vanın, El ki, zülf qucar inc miyanın, O z rrin k m rin a zına gendir. P rvan , laf edib n dir danı maq, Sövdayi- m il h ddind n a maq? Gec -gündüz Zakir kimi alı maq, Külli-s m nd rin a zına gendir.*/ /*Aman f l k, aman mürv t günüdü Ayrı dü düm nazlı yardan, ay m d d M n bülbülün x zan oldu baharı Gül d qaldı arzumandan ay m d d. A üzün siyah zülfü düzeydim, l uzadıb yaxa b ndin üzeydim, hayıf ola, bir qol-boyun g zeydim Dolanaydım sa ü soldan, ay m d d. Tuti kimi bir doymadım dilind n, kk r mib bir quçmadım belind n, Zakir dey r ç rxi-f l k lind n Q rib eld a laram qan, ay m d d.*/ *V d verib s n ha g ll m demi din, Gözüm qaldı intizarda g lm din. S nsiz m nim giry oldu munisim, M ni qoydun intizar da g lm din. ydi q ddim firq tin cah-c lalı, Nec qa ın x m eyl mi hilalı, Saldı m ni dam zülfün x yalı, M nsur kimi qaldım darda g lm din. M n el Zakir m ey v d xilaf, Nizeyi-ahımdan ç rx oldu ikaf, Bel olmaz a bimürv t, biinsaf, Getdi ld n ixtiyar da g lm din.*/ /*Ölünc m n s nd n l ç km z idim Bu ayrılıq mana q zad n oldu. yar t n sind n, möhn t mind n S n dem ki, cövrü c fadan oldu. Göz ll r ahı m n sana b nd y m, Salma n z rind n bir fk nd y m, H sr ti-zülfünd n qara günd y m, Bu sit ml r mana s bad n oldu. Zakir m y qin n candan keçmi m, Meyl r kimi ya lara dü mü m, B lal r ç kib n qanlar içmi m, S n kimi g rd ni minad n oldu.

LAV L R
S rim ol pay f da kim, hi-xuban ged r, S dq can ol göz kim, baxma a canan ged r. Q treyi-dürri- r q çahi-z n xdanında, Kuyiya Yusifi-Misri ç hi-zindan ged r. Küfri-çe mi ç risi çe mim s f-s f görünur, Bel m lum gen f thi-müs lman ged r. Çürmi-al m n dir, ey ux, x d ngi- mz n Q tli-am etm k üçün h r biri bir yan ged r. X tti-növxizmidir dövri-l bind , yoxsa L k ri-Hind tutub Rumi B d x an ged r. Daneyi-xal h vasil uçar dil mür ü, Dami-geysular alıb çevr sin fsan ged r. st dim yar keç n d md deyim d rdi-dilim, Gördüm olmaz, mey içib, s rxo ü m stan ged r. Zakira, cövrü sit md n qalanı canımızın, Az ç k r, tezlik il af ti-hicran ged r.*/ /*Bel

c lladi-p riv , bel canan olumu, Bu nec ruhi-müc ss mdi bel can olumu, Qabiqövseyn m qamında bu peykan olumu, Küfr zülfüni sev n tabeyi-iyman olumu, Ki, des m cami-h qiq t l bin , qan olumu? B r hlind xudaya, n m lah tdir bu, Ayeyif thi-z f rd n bir lam tdir bu. Allah-allah n t ma adi, n af tdir bu, Nec q ddü nec mina, n qiym tdir bu, Bel mz , bel cadu, bel müjgan olumu? Hanı bir s n kimi xunxar ola m rrix sipah, H sr ti-mehr yüzind n bi-s yyardi mah, Mü t ri b xtü Ütaridn s bü Zöhr nigah Cüml " hs ntü!" dey ll r, bel insan olumu? Ey q rari-dilü canü v h m arami-könül, Yen çak oldu l bin övqi il önçeyi-gül, Sındı meyxan d tab eyl m yib... Saqiyi-cami- l st dedim: ey lay qil, ki badami-siyah göz bel m stan olumu. Nari-n mrüd güli-arizinin gümrahi, Xülqi röv n el y n b zmi-x lilüllahi, Ha imi xalı dem , cıqqeyi- ah n ahi, Zakirin canın alan zülmü sit m agahi, Bir bel ruhi-r van, af ti-dövran olumu?

HACI BÖYÜK B Y
Tüf s nin yüzün , ey ç rxi-müanidp rv r, rz lü k cr vi ü nak sü nam rdsiy r, Möt b rdir biz yüz s n d nid n fahi l r, L n t etsin sana ol xaliqi-h yyü dav r, Mübt zil eyl mis n gör neç min pey mb r. Ovliyad n kimi dövründ s n etdin dil ad, iri-h q q tlin b rçid el din min ifsad, Ali-Süfyan müavin olub etdin imdad, amı t mir el yib, Y sribi qıldın b rbad, K rb la qiss sini eyl din al md s m r. Pad ahanis l fd n kim verdin aram, Nistü nabud el din-qalmadı Hu ng il Sam; Fürs t olmadı ki, C m id iç bir övq il cam, klü ürb oldu o biçar K yum rs h ram, Getdi zülmat s nin m krin il sk nd r. Dövri-vajunin xatirc m olub h r claf Arsız öz h qq yolundan itirir zeyyini saf, Geç h dyan danı ıb, gündüz edir lafü k zaf, Q lbi-napakd h rgiz ola bilm z insaf, Sahibi-minb rü mehrab olu………. kimi x r, M n keç n zülml ri birb bir ets m in a, B li, lb tt , q ll n olu yüz min tü ra, Keç n yyam keçibdir,-dey , yazmaq bica, imdi bu i ara yax ı salıbsan öv a, Bir-birini qıracaqlar nüc ba az ç k r.*/ P ril r m sk ni bu i ni div layiq N r va eyl din, ey s n t t n , aiq, Tutalım qurba alar div olublar a iq, Daim üryan g zib n tanımayan arxalıq, M sn diMehdiy calis olub övladi- z r. Namürad n s zadır bu q d r izzü c mal, lliy sinni yetib, z rr c yox onda k mal, Sur ti-b rz xi t bihi-himari-D ccal, Bu n t zvicdi s n eyl mis n ey h mmal, Mehri-r x nd zühurunda dura bp r l r? Bir dey n yoxdu Murada, ür yim oldu dü nim, Ey s fihü z lü hm qü m rdudü l im, Ruhra, söhb tinacins zab st lim, S n de h msirrin , qurbanın olum, Mirz Müqim, "Bu t nakühd n a biçar , sana varmı s m r?" De, qulaq asma mana, yax ı qılıbsan t dbir, Ri x nd eyl y ç k atlıya piyadeyi-pir, S ni gördükd c malin kim olmazdı sir, Yax ı yı dın evin aqilü nadanü mir, Nec ki, günb d ara c m olur faxt l r. st y n d md xudav ndi-q dimü biçun H r k sin eyl y iqbalını al md z bun; Bel fal onu eyl y c k rahnümun, Özün öz d stin il yıxdın evini, m lun, Yeri, kir külx n , tök ba ına kül amü s h r. Q l t etdim, hanı ol s nd , bu böhtan oldu, Axırı er

dem k olmadı, h dyan oldu, imdi ki, bu m lin al m dastan oldu, Dem xan m da ılıb qalmadı, talan oldu, Ehtiyat eyl , mirzad s ni k msikl r. Nurunun nur üzünd var idi görm di, s n Eyl y n i l ri ey ez-özünü tanim y n, Kari-dünyay bir az ism t il n ç kdi ih n, Qıldı üqba s f rin axırı bu xülqi-H s n, Torpa ı sanı sana l n t oxur cinnü b r. O n övrad oxumaq idi, n hikm t, n üsul, O n izhari-d yan t el m k nam qbul, Hiç q sd il t darük gör n eyl rmi üdul? H r mi-beyti-xuday gir bilm z m ful, O s b b h cci-nisa t rkin hekm etdi Öm r. M kk dir mömin olan kims n nin meraci, Zairi-x tmi-rüsul olmayan olmaz naci, ahü bürnavü g dadır bu d rin möhtaci, M kk y s n d gedib yax ı qayıtdın Haci, nim olsun sana Miyqatü Mina, S ngi-h c r, Görm yib bir bel i hiç k s allaha p nah, Eyl y ömri- zizin ki i dünyad t bah, Malü dövl t s ni, lqiss , edibdir gümrah, Türk ara yax ı m s ldir deyilibdir vallah: "Köp yin qarnı tox olsa gec ulduza hür r". ükr-lillah, ür fa sinfi olur azad , Ehtiyacı ola bilm z s n ed n imdad , Bir binadır ki, qoyan qoydu bizim b rbad , B li, yax ı buyurub Arifi-heyd rzad : "Layiqi-möhreyi-x r olmayan aldı gövh r". Ba ına at t pib, içm mis n s n ki rab, Çoxdu s nd , tutalım, simü z rü mülkü d vab, qlin r var is yı ba ına, ey xan x rab, Evl nirs n, barı get anqırıban tayını tap, N sli-qatırçıya ahzad l r olmaz h ms r.*/

BABA B Y N V FATINA
Diri a, getdi bir-bir d rdbil nl r, f rd m n qaldım, Cahanda xatiri mgin, dili pürd rd m n qaldım. nisü mehribanım Mehribanda vasili-r hm t Olub, dari-f nad zarü s hrag rd m n qaldım. M tai-can xirid etdi r fiq k rm ik n bazar, Pozuldu rövn q, ancaq qaldı ahi-s rd, m n qaldım. X yalat hli-xaki-kimiya t k, nap did oldu, Tutub rahi- d m iksir-t ban, k rd m n qaldım. Görüb d hrin v fasın, ç kdil r l ey i-al md n, Bu viran mülkd , s d heyf, t np rv rd m n qaldım. H qiq t m nzilin yetdil r m rdi-r hi-al m, M n bu ar yetm zmi, h min nam rd m n qaldım Ed r seyri-külüstani-b qa a günlül r h r yan, Qara gün içr gülb rki-x zan t k z rd m n qaldım. V zirü ah rüx tutdu piyad xaneyi-f rz , S m ndi-fil l ng oldu, da ıldı n rd, m n qaldım. Müsib t salının tarixi amma oldu "tarixim", Köçüb ustad, Zakir, bihün r agird m n qaldım.

M RZADEY -M

UQ V CAVAN A Q

Var idi bir l tif mirzad , Xanımanı n zdik tti-B dad . hli-k r m idi, sahib-nan idi, Öz boyuna sultan idi, xan idi, Sair s latinin cahü c lalı, Bunun h m talalı, h mi c malı. Gec , gündüz göyd Mü t ri, Zehr Söyl rdi övsafın mahl mehr . klü mailin görs afitab, Ç k rdi üzün p rdeyi-s hab. L bl rind n ed n d md nu x nd Tökülürdü b zm riz -riz q nd. mzeyi-q ttalı, çe mi- zalı Salmı dı Ba dada yüz qilü qalı, Xüsus n i r t meyli var idi, Elmi-musiqid n x b rdar idi. airi-süx nv r, arifi-dövran, Saqiyigülcöhr , mütribi-xo xan; Hazır idi m clisind sübhü am Ür fa, zür fa, nüd ma müdam Olmu idi ayin b nd ota ı B dih gu airl rin yata ı. O cüml d n bir cavani-biq rin Müq rr bi-b zmi-xas idi h min. C zbeyi-e q onu öyl s bükpa Etmi idi, daim h r sübhü m sa Bivahim td n eyl yib übur, Yeti ib vüsala dil adü m srur; M clisi-yard söhb t ed rdi, Ax am nec g lmi idi, ged rdi. Sairi-yaranü h md mü h mrah Bu sirrd n mütl q deyildi agah. Güman ed rl rdi, ç kib d rdi-s r, Bu da onlar kimi cisrd n keç r. Hamana bilirdi cib karı, Bir xaliq, bir özü, bir d dildarı. Neç müdd t keçdi bu q rar il , Hüsnixidm t il , etibar il . Bir gün hli-hüzzar, x vasü vam, Be t riqi-sabiq c m olub t mam, Eyl dil r irin ta v qti- ürub Hekay ti-nikü r vay ti-xub. Da ılıb m nzil ged n zamanı Biçar müxat b edib o lanı Dedi: "ey mü fiqü mehribani-m n, Bir ayin tutub hüsnün bax s n. Görünür gözüm man ndeyi-mah, Dövri-z n xind l kkeyi-siyah. Bilm z m l kk dir, ey b rgüzid , Ya ks salıbdır m rdümi-did ". Nimx nd eyl yib dedi: "ey c nab, Ehtiyat il get, - olursan rq ab!" Anlamadı h rgiz sayir hbab O n sual idi, bu nec c vab. S h rd n Ba dada dü dü avaz , fsus ki, filank s gedib güdaz . Dün keç rk n olub rq abi-f na, Tutuldu t ziy , ba landı za. Xüsus n m uqi-d yan t-ayin, Giryanü dilb st , mük dd r, mgin Yı ılıb üstün eyri-h mkarı, Tutdular küllühüm y sidildarı. Möhn t müb dd l oldu ey , i r t, Keçdi mac rad n bir neç müdd t. Bir gün yen b zm olmu du mün vv r, Üz tutub aldılar o landan x b r. Dedil r ki, ey s rs fi- ncüm n! H rç nd müdrikü f hm nd s n s n V lakin r sulü x tmi- nbiya C br ili- min g lm yinc ta Sirri-kainatdan dem zdi x b r, S n n c h t il olub müzt hz r Buyurdun: ehtiyat eyl , axarsan; S h r göy çıxdı nal vü iyv n. s ri-k lamın verdi n tic , Sirri-ay nd ni bilirs n nec ? Dedi: n r sul m, n d danay m, F hmü f ras td sizd n dnay m. N hay t, var munda bir mri-nihan, Çünki bel dü dü, eyl yim b yan, O biçar mana olmu du pab nd, Sanırdınız keçir cisrd n h rç nd. V lakin e q olub el s bükp r, Etmi di, bilirdim, h r amü s h r El m yib sla ndi eyi- tt, Yeriy -yeriy g lirdi çün b t. O gün dedi z n xind l kk var, Mü xx s eyl dim al m-a ikar; Dildad nin zövqü övqi olub p st, Bünyadi-e qin dü übdür ik st. Bildim ki, olacaq rq f nay , Gün ki, ürub etdi, ç kilir say , E q hlinin balü p ri e qdir, Nikü b di, xeyrü ri e qdir. Qu balü p ril qalxar havay , P r olmasa batar, t ki-d ryay ". E qdir, seyr etdi r suli-xaki Bir ani-vahidd doqquz flaki. E qdir, M sihi-f sihk lam r i-mü llani eyl di m qam. Odu, yyub içdi rabi-s bur, Odu, k lim oldu kamiyabi-Tur Odu, at oldu X lil gül n, Davudu yandırmaz tüfteyi-ah n. Zövr qi-tufandır e qi-m cazi, G l gör h qiq tin n dir ecazi.

HÜSEYN B Y H CV
Var özg vilay td d t k-t k köp k o lu, H dsizdi bu viran d , bi k, köp k o lu. H rç nd mana balta çalan çox idi, mma M cmud n fzun bu it- mc k köp k o lu! Olmadı dey n bir muna k nd a rı it ürm z, B sdir bu rar t d xi l ç k, köp k o lu! Yüz dü m n ola bir k s , bir k s yıxılanda Filcüml g r kdir ola sövk k, köp k o lu! Q hriüm ra at i-suzandı, n layiq, B rq sd onu h rd m üfürm k, köp k o lu! Fikrin budu, atan yeri i yeriy s n s n, Xüm cayini ha a tuta cürd k, kep k o lu! Lazımdı o xsin v l dind n h z r etm k Kim, bl ola c md yi l k-l k köp k o lu! Derl rdi anan zaniy dir, var idi kkim, S n ki, bel s n, yoxdu d xi kk, köp k o lu! M hur m s ldir ki, bit r ot kökü üst , S gd n tör y n axır olur s g, köp k o lu! Bu q dri sana x lq dedi a zını saxla, h qq n ol ……………………………….. Q sdin çör yin k sm k idi munca yalın, K ssin s ni ol k sdiyin pp k, köp k o lu! Keçm z bel dövran, s nin d bu s yaqın B rbad olu çün dövl ti-B rm k, köp k o lu! Bir k rr dü übs n qazanılmı çör k üst , Sanma özünü yoxsa ki, zir k, köp k o lu! Bu bid ti n l zgi, n ahi sev n eyl r, Bu zülmü n fqanü n özb k, köp k o lu! Ha a ki, culi- tl s il x r ola tus n, Mü küldü dem k b dgüh r b k, köp k o lu! Di i-di i pünhani n di z rb giri m k, Ey batini z n, zahiri erk k köp k o lu! t itdi, ür n v qt tanır a nanı, yadı, rs oldu siz yet n ürm k, köp k o lu! B dxahlı ı t rk el m , t n ed r x lq, ayist deyil sli itirm k, köp k o lu! Knyaz n kim, cövr el s mri mütadır, Yox bizd ona qüdr ti-dinm k, köp k o lu! S n kimi, yet n nak s , ol qadiri-sübhan X lq eyl m yib m nd yilm k, köp k o lu! Nam rd t yind n ki i h ngami-z rur t Tutmaqdan is yax ıdı ölm k, köp k o lu! inel tapılan yer biz bir vers yarım var, H rgah des n yoxdu, g l ölç k, köp k o lu! Qan olmadı bir d f açıldı qoyun ardı, Daim keçininki olu ç rm k, köp k o lu! Min evl neçin eyl mis n d fi-m z rr t, Asandi g r Behbudu g zm k, köp k o lu! Be -altı g d m var p ri an, oların da, K sb hlidil r, ü lü cüt km k, köp k o lu! Po tlar da ıdıb, yol k s ninki yalan oldu, G rm k satanın yalanı gerç k, köp k o lu! Var m sizin il nec ki, var h yatım, Tab eyl bu günd n bel s n t k, köp k o lu! Ba ı la, dama ım yox idi, müxt s r oldu, Mü küldü bu d m n zmi yetirm k, köp k o lu! Bir növ sana sikk vurum h cv il , yüz g z Suhan ç k l r eyl m y h kk, köp k o lu!

KNYAZ XASAY USM YEV HAQQINDA H CV (R himb y U urlub yova)
R hima, çövr edir h r d m mana bir naqolay knyaz, G hi T rxan, g h C f rqulu, gahi Xasay knyaz. Olub knyaz yata ı bu da ılmı xeyli müdd tdir, F rar t olmarıq bir d m geday knyaz, g lay knyaz. O yaxsay, m n qaraba i, m niml yox s rü kari, N ist r bilm z m m nd n gen xing l-qu ay knyaz. Da ıstan da ının knyazlarının l zz tin gördüm, Qalıbdır bir h min ndi, Çeçen, bir Cüng tay knyaz. S xav t umma ondan, harda görmü verm k, alma ı, Onunki bir odur içsin buz , çalsın dalay knyaz.

G l nd bir üzü, bir cüt qula ı, saf quru ....... Xüsus n al mi etmi di yeksan pü tü pay, knyaz. Yetim düy k tapanda çünki bir iyl r, iki di l r, Dü üb mlakın üst iki lli qarmalay, knyaz. Dedim ol m d ni-feyz bulunsun cani in, yar b, Bulundu, heyf kim, bixeyrü xayin, süstray knyaz. H rar t çe mi-k mbinay nöqsan oldu un bilmi , G l r payız Qaraba , qaçar lbürs yay, knyaz! Üç ay qı cövrü zülmün , könül s br eyl , s br eyl , Papa ın fırla ha g ldi, yaz olcaq ustupay, knyaz. Yetirdi h q sana bu dövl ti bir ncü biz hm t, Tik r kor leyl yin h qqa, yuvasın ol xuday, knyaz, Q zanın g rdi in gör kim, verib bu i hrind G lib bir naqisü nadan yapa kö kü saray, knyaz. Bel knyazı h qq alsın limd n, m n tutum mat m, Vurub ba im h r l hz deyim: ey vay, vay, knyaz! Qolumuzdan tutan yox, qılçımızdan qaldıran çoxdur, Biz q ht oldu bu al md bir mü kül-gü ay knyaz. Bir ayqır tay-ba ırsaq olsa at ondan qulun tutmaz, Budur v hmim-bizim düxt r g z daim subay, knyaz. L am t öyl qalibdir o bidinü dilazar , ; Siyavu qanıdı yanında bir fincan çay, knyaz. g r yoxdur bu ill t s nd yüz l n t mana g lsin, Sifatın z mmini n zm il yazdım cab cay knyaz.

M H MM D B Y
ziza, m n sana bir cilqiyi- ahan gönd rdim, cayib töhf dir, m n h m c b o lan gönd rdim. B yazi-çe mi-m hbuban kimi ffaf, seyq lli, çind m rdüm kv m n onun bir dan gönd rdim. V ya inki f rar olmu ulami-hind kuyind n Tutub saldım, qolu ba lı ç hi-zindan gönd rodm. H qar t çe mi il baxma cana, üstüxan sanma, Çıxardıb, n qdi-canımdır, m n ol canan gönd rdim. Saluban getm di, çün baz g ldi yaz ol hbaz, Bu bir tövqi-irad tdir, ona ni an gönd rdim. T k indi hri-dild tab qıl, ey l k ri-möhn t, C favü cövrünü yazdım, bu gün sultan gönd rdim. ik st Zakirin m n etm sövqatın görüb biq dr, Xüturi-xatirinçün tapmadım bahan , gönd rdim. M H MM D B Y /*Ol -k rimi-karsaz sı ınıb, Yazmı idin bir fsan , M mm d b y! A damda yeti di m nim d stim , rh eyl dim bir-bir xan , M mm d b y! M qami-t slimd qövmü qarda ın Bir pp k yem zdi, olmasa xa ın; Canın çıxsın, indi böyüyüb ba ın, Salıbsan özünü qan , M mm d b y! Göz l otaqların qalıb nat mam, Öt n, keç n….. için müdam; Qan tökülür gözl rimd n sübhü am H r baxanda o viran , M mm d b y! rm niy basdın r q çaxırı, Çıxmadı bir yan i in axırı. M s li-m hurdur:….naxırı Ziyankar olsa bir dan , M mm d b y! Dem b dxahimdi m nim filanı, l ç km bu i d n, xeyrini tanı; ……………………saqqalının bir yanı, T k sahib ol Z ngilan M mm d b y! M s l amuzun molla Zülfüqar, Qazi il çoxdan r faq tin var; S nin kimi kafir olmasın düçar Heç b ndeyi-müs lman , M mm d b y! Bacı v qarda ı eyl din m bun, önç kimi t mam olub cig rxun, G leydi z lz l , af ti-taun S n g linc Üço lan , M mm d b y! Ba qırxmaqda y di-beyzan var idi, Atba o lu sana xidm tkar idi. Becan b yin ülgücünü var, indi Götür, ç kil bir dükan , M mm d b y! lxı Xan qızının h q i-h lalı, Muradxan ahiddir, yox qiylü qalı; Özün qazanıbsan qoyunu, malı, Böyük b y danı ır can , M mm d b y! Al m

bilir, tamam s nindir Cünun olma, n könüldür, n xatır; Böyük b y iki d v , bir qatır Niy verdin, ey divan M mm d b y? H rç nd valid n olub tündxu, Qarı ır h r i , edir cüstücu; B y evind g r k bali i-p rqu, Qoy da üst yatsın an , M mm d b y! Kiçiy n g r k k nd-k s k i i? Böyük il n olur alı -veri i, Götürsün tulanı, g mi sin qu i, Keyf baxsın ali an , M mm d b y! Q l t yazıb sizin rz ni yazan, Tökülüb üstün bir bölük xizan; Kis bürlük el , t k yek n qazan, N baxırsan ada, san M mm d b y! Bayram h r n des do rudur sözü, Bu i l rd n tamam vaqifdir özü, S nn ist m y n kor olsun gözü, c b darıyıbsan kan , M mm d b y!*/ M H MM D B Y /*E itdim nam yi-mehrü m h bb t Yeti ir daima P rid n sana. A iqin m uqi g r k ça olsun, N hasil o quru d rid n sana?! z l sevdin Fatma il n M ry mi, Onların dalınca ahi-S n mi. Bel sevda x rab eyl r ad mi, Özün bil, deyir m b rid n sana. Biri piri-kamil, ikisi sad , Oyna olmaz üçd n, dördd n ziyad . Tap ırıb …… irin F rhad , B lk fürs t ola………sana.*/ M H MM D B Y /*N zmi- k rbarın g ldi yeti di, Ay Qasımın pü tü p nahı M mm d! c b tanıyıbsan ç rxi-b dkarı, Pir olasan görüm, vallahı, M mm d! Onun kimi bir cuz hiyl g r, Tapılmaz, g z s n c hanı yeks r; Bir d nizad ni tacv r eyl r, Göz ucil qılsa nigahı, M mm d! Çün özü di idir, sözü di ini, Sizd n yax ı m n bilir m i ini, N z r salıb bir………. ki ini ranın eyl di pad ahı, M mm d! B sl di Teymuri-L ngi bir müdd t, Geydirdi ynin q bayi-he m t; Kor S lim verdi n növ dövl t, Mü küldü eyl m k siyahı, M mm d! M d ni-x tadır, n find n l ç k, Ayaqlar h r yerd f qiri görc k; Yastıpapaq eyl r kimini m n t k, Kimi ba a qoyar külahı, M mm d! Cahan , bi übh , ged c k g l n, Bu yer deyil, biz ayrıdır v t n; Ba a yetib ömür, indi s n v m n Oruc tutaq g r k se mahı, M mm d! B y ik n adımız olub mülk dar, R iyy t indid n biz ... atar; Ellik il bu hal t n ki, var G r kdir ki, ç k k yüz ahı, M mm d! Bundan is yeydir diyari- ürb t, Al ba ını, dur get, lb t, s d lb t! Var is m hr min, bir soru x lv t, N idi bu x lqin günahı, M mm d? Bu dövri-fanid bulmadıq zay , Ömru verdik b s- b s f nay ; G l M h d ged k, ya K rb lay , Budur k lamımın kütahı, M mm d!

M RZ MEHD Y
Dedim fuladını n rm eyl y s n, S n eyl din s ngi-xar , zizim. n aallah olur l haf müs ll m Bel keçs var -var , zizim, Asi r y t b yin yada salırmı, A a sözün…….. alırmı, Fuladi-b dgüh r yumu alırmı Ta dü m y yalavlar , zizim. Birah ng r soyuq döy d miri, Çıxmaz ç ki ind n s si-s miri. Müh ssilin uzun olsun ömüri, Xub salıb onları dar , zizim. Yeti n t k alıb qulluq da yekin, Bizim mülazim göst rib…….. E k ki, xamladı götürm z yükin, G tiribl r bizi zar , zizim. Can yetdim d rdü mü möhn td n, Qurtarmadım ndi d n, xiff td n; Ba ımı götürüb bu vilay td n etm liy m bir diyar , zizim. Mundan vv lkil r çalı ıb H rç nd Bir ev tikm yibl r ola dilp s nd;

Sarcalı x lqini ba dan xudav nd Yaradıbdır günüqar , zizim. Bizl r kimi bir-birinin b dxahı Tapılmaz, g z s n al mi dahı. Onun üçün z b edib ilahi, Xayinik a naya, yar , zizim. Göz l köhl nl ri gec sübh d n Minib çapıb, qulun tökdürür H s n. N sih t eyl yib h rgiz dem zs n Ç kib onu bir k nar , zizim: Ey bih ya, h z r eyl xudad n, Usan t q llübd n, cövrü c fad n. Pe iman olursan bu mac rad n, Yetirirl r sahibkar , zizim. Yen taz o urlanıb bir yabım, D xi ziyanlı a qalmayıb tabım; Budur siz vv laxır cavabım: Bu i eyl yin çar , zizim! Qarabaldır x lqi o ru yata ı, Tapılmaz g z s n do rusu, sa ı Hamıdan bir k nar, o it u a ı Talan salıb a ikar , zizim. F qirfüq ranın qoyunu, malı Yarım saat deyil x tad n xali. Sakit etmi diniz bu qiylü qalı, Yen qarı ıbdır ar , zizim. Bax ıdan görmü m mehrü v fal r, Bizd n yetir ona h dsiz dual r, Xeyrxah m ona sübhü m sal r, Cahangirü cahandar , zizim.

HÜSEYN B Y H CV
Var mülki-Qaraba da çox dun kep k o lu, Ha a kim, ola bir bel m lun köp k o lu! S n s nki-c fabirl m nim könlümü yıxdın, Yıxsın evini qadiri-biçun, köp k o lu! Yox s nd m g r rmü h ya, bir k s eyl r Bu zülmü n h ccacü n M mun köp k o lu! Munca n di kim, dinini dünyay satırsan?! Yı dı o q d r neyl di Qarun köp k o lu! Bir d rd salıbsan ki, m ni çar tapılmaz, H rgah g l Lo manü F latun, köp k o lu! E kd n at olmaz, çulunu eyl y s n g r Ya tirm vü ya tl si-gülgun, köp k o lu! fali-b din qıldı Qaraba ı mül vv s, Pak etm z onu lücceyi-Ceyhun, köp k o lu! H rç nd müs lmandı adın, yax ıdı s nd n Ta td Mıkırdı il rtun, köp k o lu! Kimdir o çör ksiz qapına ad g lib, ax am Qayıtmaya dilx st vü m hzun, köp k o lu! Üftad l rin d stini tut ta n f sin var, H mvar dolanmaz bel g rdun, köp k o lu! H r kim tanıdı, tapdı s ni, oldu pe iman, Bir m n deyil m beyl cig rxun, köp k o lu! Kimin evin dü s s nin m qd mi- umün, Yeydir ki, dü z lz l , taun, köp k o lu! H r b ndini bir k sd n alıb mad rin, oldur S nd n görünür kari-dig rgun, köp k o lu!,,. Bir acı xiyarca mana i görm din sla, Dursun gözün yük-yük o qavun, köp k o lu! Dörd yük sarı bu da keç n il vurdu qatırçın, Yolda üyünüb getdi siz un, köp k o lu! Dünya i i ql il deyil, talei-meymun Ç kmi n yer gör s ni, meymun köp k o lu!

BÖYÜK B Y
Ey böyük b y, biz s n verdiyin t xt M nim di l rim t k ovraq olubdu Çürüyübdür pay l ri s rb s r, Bir tutumdan h l alçaq olubdu. Pozulubdu, da lıbdı dörd yanı; g r gönd r s n usta Sehranı, Y qin bil ki, yoxdur qurmaq imkanı Bir növ il g rd n-bucaq olubdu. Bir pay sin mıx çalmı am danaya, Birisi g lm di heç ovsanaya, Birin övr t paz yondurub hanaya, Birind n bir c b toxmat olubdu. Da ılıb iqlimi- ran dönüb, Yıxılıb s rayi-viran dönüb, yilib- qam ti-piran dönüb, Tamam paç l ri çoynaq olubdu. Neyl sin, i l nir müdd td n b ri, Qalmayıbdı h rgiz nlik s ri; Sındıqca yonulub dö m l ri, n uzunu iki barmaq olubdu. p il ba -ba a çatmalı deyil, Götürüb oca a atmalı deyil, O q d r güd lib-yatmalı deyil, U aq be iyind n qıvraq olubdu. Lazımdı qocadan eyl m k h z r, Ölm yi övladır, bihud g z r, h r zaman uzansam böyrümü z r, Sanasan ki, quru qaltaq olubdu. Nat van m bir m n küc eyl r, Heç bilm z m yerd yatan neceyl r. Ta sübh d n qa ınmaqdan gec l r Var ndamım dırnaq-dırnaq olubdu. R ncü t b s r etm z qalına, Ax amad n yük götür dalına. M n z rdü z if m, xo a halına H r kim ki, s nin t k topçaq olubdu. B rab r g r kdir uzunu, eni, Qorxuram t ng ola, incid m ni, Çünki il yarımdır bizim keyv ni Yatmaqda m niml ortaq olubdu. Ey m d ni-s xa, ey kani-k r m, G r kdir gözlüy ad mi ad m; B x eyl Zakir bir t xti-möhk m, Qoyma, xabgahım çardaq olubdu.*/ BÖYÜK B Y I /*Böyük b yin xanimanı abadan, Biz bazi-k m ikarı gönd rmi ; Quyru u yox, hp rinin üçü yox, Bir naqisi-dilazarı gönd rmi . Dem , deyir yalan filani mana, L n t ol kims y dediyin dana. Qanadı, quyru u, pe k di sana, Saf topaldı barmaqları, gönd rmi . H vayi-seydd n en n zamanda, Möhn t tüyuruna min n zamanda, Bo l il teyr dön n zamanda S kib, s kib biz sarı gönd rmi . Bir il verib ol M h mm d dar aya, O da süvar olub qulan yor aya; Qanıq edib sa sa ana, qar aya, Görüb ki, yamandır karı, gönd rmi . Turac çolpasına üz tutar t k-t k, Gözün yumar bozu, xoruzu görc k, Xan -nüzul imi l l Qurban t k, Ba dan edib ol yassarı, gönd rmi . H r zaman ki, plov dü s xa ıma, Zo al axtasıdır qara, a ıma; limd n çıxan t k qonar ba ıma, Bir sahibi-etibarı gönd rmi . N q d r aparıb ataram gen , M nd n qd m görr m g libdir yen . Bu növi qu olmaz m g r ki, m n Bir b ladır göyd n tarı gönd rmi ?! st r uzaq apar, ist r yavu a, Qayıt g l, özünü verm sovu a; Ax am g l c kdir k nd tovu a, Lazım deyil intizarı, gönd rmi . Xo ünn k olaydı Fatim kimi, Özg ill tinin yox idi mi. l g lm z, çox incidir ad mi, B dr vi ü d v tvarı gönd rmi . Paçab ndi mal gönünün de m si, ikarıdı keçi qılı e m si; Ma allah, bo azının ke m si, Müh yyadır h r bir karı, gönd rmi . Qumrovunun s si bir növ il b m, Çatı boyu olsa, e itm z ad m, Al tü asbabı olaydı möhk m, Tapaydıq it nd barı, gönd rmi . B hl sini dem yin, avar dir, M nim kürküm kimi par -par dir. Günd bir cüc d n günüm qar dir; Canımıza alovları gönd rmi . Tapmadım cahanda bir yari-d msaz, Çox c fasın ç kdim, v fa gördüm az; Dost dosta gönd rir bazi-diln vaz, O da m n ahü zarı gönd rmi . Bunların i l ri cüml t lt ldi, T lt l i d n fayda yoxdur,-m s ldi. Özü yolda öldü, c l si g ldi, Dada ı da bir bimarı könd rmi . Zakir, bundan artıq d xi söz dem , Batırma o lanı üss y , m . Bel ... adam verm z ad m ; lb tt , bu imi varı, gönd rmi .

U A MOLLALARI HAQQINDA
Heyf, s d heyf, bu i bulmadı ncam yen . Ül ma özl rini eyl di b dnam yen . i y d sti-q za s ngi-c fa ya dırdı, i v sındı bu gün rövn qi-islam yen . Var idi m dr s y r b ti x lqin, qov a Dü dü nahaq yer ortaya bu ax am yen . O q d r keçm di ki, sülh binası pozulub, Bir-bir ıllaq atar eyx ki- yyam yen . Du h mkas vü h msöhb t idi, eyl rl r Haliya bir-birinin küfrüni elam yen . Neç müdd tdi k sad olmu idi, oldu r vac hrü bazard latailü dü nam yen . Görm dik biz buların dövrd bir eydirif, Oldu m sdud d ri-zikr bu bayram yen . Zövqü övq il s h rd n r hi-m scid tutduq, Zarü m hzun qayıtdıq h m nakam yen . Misli-s yyadi-c fapi yer dan s pib, H r bir növ qurar mür i-dil dam yen . Yekc h tlik pozulub oldu q l m t k düz ban, Yazılır amü s h r t nl pey am yen . Bu n sazi , bu n islah, çıxıb m nb rd , ki gün keçm di dü dü i eyham yen . Bu sif tl bel , biz naqisi gör, onlardan K sm zik hiç ölünc t m i-xam yen . Var bir qabilü kamil, ona da hli-nifaq Ta dinib, derl r, olubdur ki i s rsam yen . X l ti-xosrovi-d hr eyl di ngü tnüma, Oldu ta M mm d li sahibinan yen Var ümidim ed knyaz bu p rxa bina, Taz d n hli-vilay t tuta aram yen .

S DAQ TL DOSTLAR HAQQINDA
Bir tısba a, bir k s y n, bir qar a Yolda olmu idi bundan sabiqa. Pakiz m kanda tutuban v t n, Asibi-d hrd n asud , eym n. Övqat keçirirdi yazü yayü qı , Ey ü nu m ul idi bit vi . Bir ahu ol yer eyl yib güzar, Üç ik n h md mü h mrah oldu çar. S h rd n da ılıb h r bir yana, Günorta zamanı g lib m kana, Ba ından keç ni eyl rdi söhb t; Bu hal il dolandılar bir müdd t. ttifaq n, bir gün g lm yib ahu, Aldı yolda ların canını qay u. Qar aya dedil r: "dur, aç p rü bal, G tir biçar d n biz bir hval. ay d ki, f qiri, xudan k rd , Dam salmı ola s yyad bir yerd " Bim ksü t v qqöf ovc qalxıb za , Dolanıb h r t r f ed rk n soraq, Gördü ki, heyvanı s yyadi-bir hm, Üqub ti-h qd n eyl m yib v hm, Tutub, l-aya ın barlayıb möhk m, Atıb gün qar ı, özü gedib h m. Dami-t zvirini qurubdu gen , ay d özg ikar sala ç ngin . Ahuyi-pab nd verib t s lli, Qanadı on is , eyl yib lli. G lib h mr hl r g tirdi x b r, Bir par nal vü iyv n etdil r. T k llüm g lib dedi k s y n: "Onun ncamını yax ı bill m m n. M ni qanadının üstün götür, O yer ki, ahunu görübs n, yetir. Be-hövli-qüvveyi-xaliqi-zülm n, Bir l hz d b ndin par qıllam m n". Bu t dbiri h m eyl yib p s nd, Oldular, filcüml , dil adü xürs nd. K s y ni qar a alıb dalına, Olan gücün verib p rü balına, Bir zaman yetirdi ahuya mu i, Qalmamı dı s brü q rarü hu i. Z rbi-d ndan il k sib k m ndin, Bir nd k qalmı dı d f ed b ndin, Gördül r tısba a üftanü xiyzan, Özünü yetirdi ol yer nalan. Z bani-t rrüz etdil r diraz, Söyl dil r: "bu n i di, anlamaz?! N fikr il g ldin buray , gör k, S nd n biz olacaqdı n köm k? M g r ki, g l nd s yyadi-pürf n Biz qaçaq, qalasan aralıqda s n! O da biz ola lahidd da , G r kdi dübar çalaq l-aya ". Dedi: "ey yarani-ba-istiqam t, Ayini-dostluqda

deyil mürüvv t A inanın biri g z asud , ol birisi qala dami-qay ud . Gir m ki, m sr fim yoxdur bir kar , Nec dura bill m sizd n k nar ? Tanrı o yolda a eyl sin z b, Kim, dari-dünyada ola xüdt l b! Üç h mr hi-sadiq t k olsun azad, M nimki s hldir, h rçi bada-bad!" Göftügunu bunlar etm mi t mam Gördül r ki, g lir m rdi-b d ncam. H mr hi-çarümd n l ç kib naçar, Ahu, siçan, qar a etdil r f rar. S yyad g lib ol m qam yeti di Kim, ahunu pab nd edib getmi di. Baxıb h r t r f etdi n zar , Görm di be- eyr z rismani-par . Bir d bir tısba a zarü s rg rdan, Ya ınmaq q sdil dolanır h r yan. B s ki, çox yüyürüb eni -yoxu a, Ov tapmayıb li çıxmı dı bo a. Tısba anı labüd torbaya saldı, A zını ba layıb dalına aldı. Yornuq köp k kimi ovçu ah st Yol ba ladı, ixtiyarı güs st . Qar a dövr eyl yib ovci-h vad , Baxardı m li-ibni-Ziyad . G tirdi h mr hi-f rar x b r, Hali-bin vad n olub müst hz r, Mu i-sahibi-hu tapıb bir t dbir, Dedi: "durmaq v qti deyil, ey n xcir! S n eyl m kr il payını axsaq, S yyadın önünd dolan bir s yaq. Fikr eyl sin asan tutaçaq s ni, X yali-xam il atıb kis ni, O olsun ikarın tutma a m ul, M n ollam torbanı yırtma a m ul. Ol zaman ki, qar a eyl di s da, Bil ki, tısba anı etmi m r ha. S br eyl bir q d r ta ki, biz qaçaq, S n d sıçrayıb g l yen qarı aq". Bu m kr il oldu dü m hbus azad, Qayıdıb g ldil r m srurü dil ad. Bu m s lin vardır ona nisb ti: Bir k sin bir k s ola ülf ti, G r k zar olanda, o da zar ola, H mi dostundan x b rdar ola. N inki dost qala dami-b lad , O g z arxayın d tü s hrad . H m d xi h qar t gözil , zinhar, Baxıb bir ad m eyl m inkar. H r me y güman aparma bo dur, Xudbinlik ki iy n kari-xo dur, Yazıbdır S diyi- irink lam, ml hü - ü ra, arifi- yyam:, "h r bi güman m b r ki, xalist, ay d ki, p l ng xüfte ba d"*/

M RZ F T L Y
Gözüm yolda qaldı, könül intizar, G lm di cavabi-nam l r s nd n. Bir aydan artıqdır gedib u aqlar, Yeti m di biz bir x b r s nd n. A ina, müsahib, yarü h msay Lazımdır yeti övr , h ray ; Kitab tin d y r mülki-dünyay , N hac t ist m k simü z r s nd n? T k yaradıb s ni vahidi-yekta, xlaqına, tvarına m rh ba! Neyl mis n Molla S fi, B ybaba M mnundu, zizim, bu q d r s nd n? O vilanın yoxdu bu yer t k pisi, T q llübü, h rz karı, x bisi; Yax ı gördüm tamam hli-Tiflisi, Razıyam n hay t bi t r s nd n. Olan d md mana m nzil adno H r t r f eyl r idim t kü do. vano-b y, Kolyubakin, liqo Çalı ırdı, lh q, b rab r s nd n. H s n b y söyl mri-m lumi, "Q ziyy m lumdur dey nd rumi". S r fraz eyl rs n yüz b xti umi, Zahir olsa g r bu hün r s nd n. Tutub dam nini s n t k mirin, T v qqöün eyl r iki sirin; Qaraba mülkünd bir m rdi-pirin T m nnası budur, taci-s r, s nd n! Qoyma ki, ürb td ged l r zay , Say salmaq t qazadır hümay : Laçın balasıdı g mi sonay , Seyd etm k olardan, balü p r s nd n. Salıbdır b laya d b nganali, Da ılıb mlakı, dövl tü mali; Sakit eyl m y bu qilü qali st r o xo t bi-süx nv r s nd n. Tutu ub m niml ç rxi-b d fal, t……girsin ha beyl iqbal; Bizim üstümüzd , ey

nikuxisal, E itdim incinib Yek p r s nd n. Ba ver n zamanda bu mri - b s, G r k ona s n dey ydin: "ey t r s, S n bir a acsan ki, ömründ heç k s N say görübdür, n s m r s nd n. Çoxların qılıbsan çör y möhtac, Axtarır, tapılmaz d rdin lac; Fironü hamanü Zöhhakü h ccac Ola bilm z, ola sit mk r s nd n. Bid tin yandırıb qövmü shabi, Mü küldü g tirm k bu zülm tabi. Dü üb C br illi, Maralyan, Babi, Horadiz, Qoyucaq d rb d r s nd n. Zülmü sit minl al m dolubdur, hli-beytin r ngi-ruyi solubdur, Neç röv n xanimanlar olubdur, bi-yelda kimi tir t r s nd n. Böyük o lun k z r payi-piyad , ol biri d t l f oldu arad ; Xah g da, xah büzürgzad , O kimdi ç km y yüz z r r s nd n? Sikk olmaz övladının cibind , Rizql ri yırtıq çuval dibind ; Can verdi mad rin özg evind , N düxt r yarıyıb, n pes r s nd n. Ömri-t vilin budur ki, d lil, st m z üzünü gör zrail; Bundan sonra h l ya arsan yüz il, V chi budur, c l yan g z r s nd n. Ül may ders n föh ü latayil, T riqi-islama deyils n qayil; Bu hal il yen çox qli zayil G lib e iyin zad ist r s nd n. T s llütün yets eyxül-islam , Anı bizd n bet r salırsan dam ; b s yer dü m x yali-xam , Nifr t eyl r, billah, kim gör r, s nd n. M n s ni tanırdım, i l rin qandı, Yüz dey l r, el haman-hamandı; El bilsin padi ahi-zamandı, H r kim iraq ola, müxt s r, s nd n. T q llübd , t f ttünd - ustadsan, Do ru sözün yoxdu, kizb mötadsan; Qatili-imamsan, bni-Ziyadsan, Lazımdır eyl m k lh z r s nd n. V sfi-sifatından danı dım xeyli, E itsin h r kimin var is meyli; El yalqız Zakir deyil gileyli, Azürd dir al m s ras r s nd n".

SMAYILB Y QUTQA INLIYA
Bu hld n mehribanlıq görm dim, M g r biz ola o yandan m d d. Qutqa ın t rlanı, ki hbazı, Sakini-biladi- irvandan m d d. Qaraba xası yeks r ya ıdır, vv ld n axıra zülm oca ıdır; Bir gec d canavarlar da ıdır Olmasa k ll y çobandan m d d. Nüc bal r q drin bilir nüc ba, xlaqına, tvarına m rh ba! Da -da üst durmaz al md sla D ym s insana insandan m d d. F zayi-möhn td qalmı am möhtac, U aqlarım olub v t nd n ixrac; T bibi-haziqs n, eyl bir lac, Yoxdur mana özg d rmandan d d. Yı ılsa bir yer yüz alin s b, Danı ı ın m nat, sözün münt x b; Al m bilir bivasit , bis b b Mü küldür ariz divandan m d d. H zr ti smail olsun d lilin, Yeti imdadına piri- lilin; Nec f rz ndin ol d m X lilin C brail g tirdi qurbandan m d d. sasiqiyam t olanda b rpa, Kimdir övr yet n ondan masiva; S rd ft ri-r sul, X tmi- nbiya T nzili-ayeyi-Qurandan m d d. Ç rxi-f l k salmı m ni bu hal , Malü mülküm tamam getdi z val ; Qaid dir rm ndeyi- yal Yeti ir sahibi-ehsandan m d d. G lm yib mütl qa ruyi-z min Tab ed n m nim t k q za min ; Zövr qi- ltafın dili-h zin , Gümanım var, ver tufandan m d d. Nam rd t yind n tutasan yüz il, Etibarım yoxdur h ll ola mü kül; Olsa, olacaqdır d rdin , ey dil! X l fi-N srullah Sultandan m d d. Zakir m h mi s n t k s rv r , Xo göst rsin s ni xaliq n z r ; Eyb etm z ali an üm ral r st m k duayi-pirandan m d d.

SMAYILB Y QUTQA INLIYA
S ni al md , ey arami-can, h r kim z lil ist r Anı zill td bu mdar könlüm ayü il ist r. rabi-cami-b zmi-iltifatın nu ed n bir g z N Kövs r arizu eyl r, n abi-S ls bil ist r. Deyil asan qürbi-padi ahi- sr yol bulmaq, Sifati-nikü tvari-xo ü xülqi-c mil ist r. M ni qov ayi- hri-b hri-Baku t lxkam etm z, N d n kim, a iqi- eyda olan k s qalü qil ist r. Kamal yetm k olmaz, bis yah t, haliya könlüm T ma ayi-biladi-Misrü seyri-rudi Nil ist r. M n derl r ki, s n "pey mb r m" derdin,-n i dir Dem zl r m rdi-mömin möhn t cri-c zil ist r. C fayi-d hrd n azürd lik eyni h maq tdir, B lanı xo tutar drisü yyubü X lil ist r. M n m varis bu gün Y qub , f rz ndi- zizimd n G l r buyif r h g h-g h, g r r bbi-c lil ist r. M ni-pirü süx ndanın n dir cürmü, xudav nda! Üqub td o bi rmü c fakarü mühil ist r. Tapılmaz böyl bir b dhal zalim hiç mill td , Yı ılsa bir yer ndi, Qumuq, Axtı, Rotil ist r.*/ M s ldir ki, x ta bir beyl ad md n iraq olmaz. Bu bir mri-mü xx sdir, n v hyi-C br il ist r. Qaraba içr ar gün görm dim, m n tir b xt oldum... Anınçın xatirim ol qövmi-bir hmi q til ist r. riribiq r z olmaq t qazayi-t bi tdir, nanma bir k si xo nud al md b xil ist r. Bizim m düml ri, zinhar, p nd ofsari b nd etm z, Oların, naqeyi-qalmıq kimi, burnu q zil ist r, Ed r yadi-gülüstani-v t n ürb td dil mür ü. Q f s qeydind n azad olma a daim d lil ist r. N hay t rhi-hal etm k yet n nam rd mü küldür,. S nin t k bir miri-pakzadü ba dil ist r. T v kkül hliy m mütl q, yapı mam xarü xa ak , Füsürd cismim olsun saliha rq abi-seyl ist r. S xav t, ya v sat t zat il ndir, m rdi-bi sl , Muradı hasil olmaz yüz dü bir k s d xil ist r, Nihali-m qs di s rs bz olub flak yetm zmi O k sl r ki, rizayi-xatiri-piri- lil ist r? Süx n meydanı, qibl m, t ng idi, söz müxt s r keçdi S nin övsafını n zm etm y b hri-t vil ist r. Yet n t k hr hacı b nd y bir t xt b x etdi, Bilir ki, bazd sti olsa h r qanda tüfil ist r. O yerd n azimi-Tiflis çoxdur, yaz ki, Mirzay Filani, bir döpü p rv rd s nd n z nc bil ist r. g rçi var Da ıstani kürkü Zakirin, mma C nabından d xi bir sarı kürki- rd bil ist r. Deyildi sabiq n hli-t v qqö, imdi Bakud laci-k sr ti-s rma üçün çizi-q lil ist r. Da ılmı xanimanı, incimin xzü sualından,. Tik nd qu yuva çör-çöp yı ıban zir-zibil ist r.

M RZ F T L Y
N xabi-q fl tdi, divan könül, Aç gözünü, süni-xuday bir bax! Sana ki, qalmayıb mi al min, Seyri-ba , zövqü s fay bir bax! Qıl tama a nov- rusi-bahar , Q nim tdi be gün ömri-dübar ; S hni-ç m nl rd qümri, h zar N xo verib s da-s day , bir bax! G rdi i-dövranın, ey xan x rab, Aparır möhn tin g rdi i- rab; çm s n d içm özün meyi-nab, Ey ü nu i-bayü g day bir bax! Yas m nin tri çöküb jal y , G lir gülüstandan buyi- aliy ; Gahi b növ y , gahi lal y , Gahi d n rgisi- hlay bir bax! S rvü s nub rin af ti-x zan Soyub libasını qoymu du üryan; G lib t r hhüm s rv ri-

cahan, Verdiyi x l ti-zibay bir bax! g rçi x st s n, bir dur ya , Ah st -ah st güz r qıl ba ; Q h-q hi-minay , r qsi-ü aq , C h-c hi-bülbüli- eyday bir bax! Seyr çıxıb d st -d st göz ll r, Çiç k d rib t r buxa a düz ll r, Qaqqılda a-qaqqılda a g z ll r, Canlar alan sövtü n vay bir bax! qayiq, q r nfil, süs n, n st r n Z bani-hal,il oxur müst hs n; H vayi-kuhsar, s fayi-ç m n T n ed r c nn tül-m vay , bir bax! Nec oldu C m id, Firidun, Kavus, Söhrabi-namv r, F ram rzü Tus, sasi- sk nd r, g nciD qyanus Tamam getdi badi-f nay , bir bax! Bu dari-dünyanın yox etimadı, S nin d rehl tin bugün f rdadı; Sal yadına n qli- irin-F rhadı. S rgüz ti-M cnun-Leylay bir bax! M nim t k deyils n, zizim, s nin Kür k narı, yol üstüdür m sk nin; L zz tini apar g lib-ged nin, Naz nini-f rdi- lay bir bax! Hallavarın bu s mtinin göz li, Bazar günü g lisay çox g li; Laçın tumaq li, t rlan cilv li, S ri t r cıqqalı sonay bir bax! Duyuq dü s g r verm zl r rüxs t, Unutma gah-gah tapanda fürs t Molla hm di d Axunddan x lv t, Al yanına, m l ksimay bir bax! racif göftüku e itmi m m n, Bil m nec liyin olmadı g l n; Deyirl r hamamda bir fahi z n Bi d b söz deyib Mollay , bir bax! Fisqü ficur h dd n a ıb i d , Erm yi, di isi yaman pe d . M n m qalan h min bu ndi d , Z man dolanıb, qov ay bir bax! Sürahi solunda, bad sa ında, M z qaba ında, mey doda ında, Çe m k narında, çay qıra ında mmameyi-seyyid, mollay bir bax! Vaiz biz söyl r ri-Müst fa; H ram mürt kib olmayın sla! Özü lüm-lüm udur batind , mma Zahird dediyi m nay bir bax! Kimdi baxan pey mb r , imam , Bu da ılmı dü n deyil nizam ! Orucluqda ürbi-meyi-gülfam , Mahi-m h rr md zinay bir bax! S hra m rdümünü hr hli görc k, Yalvarıb, yapı ıb oturdur çömm k; Be ar ında sürü dürür on ç r k, Tacir seyr eyl , sövday bir bax! Baqqal t r ziy qoyar imanın, s l qiym tin satar ayranın, Qudurmu it kimi tutar h r yanın, Dey n yoxdur Ali- bay bir bax! Pin çil r bafta taxar boynuna, mperial tök r v r q oynuna, Qovurmaçı saat qoyub qoynuna, ddiayi- la, dnay bir bax! H ramil r kimi yol üst yatar, Tamojnada növk r olub mal tutar, Dünb k çalar, rab iç r... atar, Feli-b yzadeyi-t rsay bir bax! Dolanır bazarı dar a, kvartal, Döyülür sif tl r, yolunur saqqal; Gec get cibin be -on manat sal, Gündüz g lib nırxi-bahay bir bad! H dd n a ıb bu vilad rar t, H r kim h r i gör -puluna minn t. Mu q d ri yoxdur dlü dal t, V lakin öhr ti-biycay bir bax! Böyükl rin i i deyil dem li, D nid n bet rdir feli, m li; Beyl görm mi dik mundan z li, ndi karü bari-rüsvay bir bax! Xanzad l r i taxır r y ti, Özl rinin deyil qızı, övr ti; Orda….. , harda dü s fürs ti, Kiçiyi seyr eyl , a ay bir bax! Palajenya n qli ta olub möhk m, G r k b y azalda zülmün d mad m; D xi d artırır bu hli-sit m …………………….. zurnay bir bax! Piran s rlikd m n oldum rüsva, Düz lm di i l r,cana yetdim ta; Gör n oyun tutdu, zizim Mirza, Zakir , t qdiri-q zay bir bax!

H YASIZ D RV L R HAQQINDA
yyami-sabiqd bir d rvi i-pir, Götürüb t b rzin, k kül, ahn fir. eydullah zmil dü üb d rb d r, G z rk n, bir evd pakiz düxt r Gördü ki, yl ib vahidü yekta, Mük dd rü m yus, m mübt la. T b rzinin döyüb yer , dedi: "dur! M ddahi- linin

payını g tür!" Biçar çiynin qoyub ba ını, Abi-niysan kimi tökdü ya ını. T r hhüm g lib dedi q l nd r, "Yox is siminiz, z riniz y r, Q na t eyl r m düyüd n, ya dan, N var is sirg m qona dan!" Qız dedi: "ey mövla, q s m xuday , N düyüy güman g lir, n ya ". H r iki m tl bd n l ç kib talib, Düyü, ya sarıdan ngi bo alıb, Dedi: "onlar yoxdu, barı un olsun, Ver, tök k torbanın ba ına dolsun". rz eyl di düxt r: "b h qqi-xalıq, Un tapılmaz bu xan d urvalıq". Labüd qalıb d rvi dedi: "bir çör k Bari g tir, yeyib, himm t var dey k". Dedi: "iki gündür naharsızam m n, nanmırsan g r o t kn , o s n". X b r aldı: "anan gedib n yan ?". Dedi: "yas yeri var, varıbdı an ". Dedi: "t ccüb m vamünnas , Al m g r k g l bu ev yas ; Qonum, qon u yeks r verib ba -ba a, Gec , gündüz sizin üçün a la a. N ya ı var, n düyüsü, n unu, Kim görüb al md habel günü?! Bilm z m n üçün o q hb , biar, Gedib bigan l r evind a lar. Ölüm yekdir bel zind ganlıqdan, Qaçmaq olmaz m iyy ti-xalıqdan" T k llüm g lib düxt ri-aqil, Dedi: "ey sinni pir, m li cahil! Qapı-qapı töküb abi-ruyunu, frat yetirib göftüguyunu, Gahi d m urarsan ahi-n fir , Eyl rs n al min hvalın tir . Qaraçılar kimi it basa-basa, D rdi-s r yetirib m rd , ünasa, Verm y n qa -qaba ın tök rs n, Kiminin üstün çomaq ç k rs n. Qoyubsuz adınız h rç ndi d rvi , D rvi ona derl r ola nik ndi . Q na t eyl y bir lc nan , Göz tik qism ti-ruzir s n . N ki, dü d r-d r yasavullar t k, Kimid n un ala, kimid n pp k, El nanü n m k dursun göznüz , Biarsınız, yı ılmazsız öznüz . H ram olmasaydı d ryuz g r, Mübah buyursaydı shab s rv r, B s n üçün S lman, Baz ri-b dad D ym di a zına b eyri-üç zad; Nani-xü ki-cövin, sirk vü piyaz. Çox yetirdi xaliq, onlar yedi az. Onunçun buyurub c nabi- li Sinfi-q l nd ri h rcayi, d li. Oruc tutmaz, namaz qılmaz, üz yumaz, Qapıdan cantayı dolmamı durmaz. Bu hal il q hb ders n anamı, Tapılmazsız evd bayram ax amı. Özg ümmidin qalır z niniz, Övr tiniz bilm z t xisü t myiz. Yava i dalınca daim ged rsiz, Dem k olar siz kim, bip d rsiz. Ol k sin ki, x mir si pak ola Mümkün deyil ged bu tövr yola" vv l dey n bils sonki n deyir, Doda ın t rp tm z, it ... yeyir. D rvi i ba ladı, h qqil düxt r, Biçizlik yamandır, amma d rb d r Dü üb g zm k ondan daha yamandır, H mi din , h mi cana ziyandır. B ndeyi-xudada g r k q na t, Küfr nem tl rin zatına l n t!

H CV
Nu ir vanu hat mü Qaiuni d hrd , H rç nd qoydu nami-niku ta d mi- b d. Ali-X lil cudü s xad n nisb ti, fsus, yoxdu kims d t xisi-nikü b d. Ol biri ba ladı d ri-zülmü itabü q hr, Bunlar yetirdi x lq "inay t" füzun zi h d, Pi ü p sin ünasü zükur qılıbdı v qf, Qalxar, çök r c mii-x layiq r s d-r s d. El v elatd buların xani-v slin Kimdir batırmayan s ri- ngü t bir h d?! Daimt l bdi xah zimistanü xah yaz, M rdü z nind yox buların ç mx mi-l g d. H msay dir biri biz , zinhar görm yib Ömründ hiç failinin köksü d sti-r dd. G lm z ümar kim, yazım hvalını t mam, Öz ba ının tükü sanıdır fisqin d d.

M n böyl zati s rz ni i-amm n eyl yim, M cmui-q hb dir di isi, erk gi l v nd. F rx nd b xti var, kimin . . . . s xti var. Ol mu odur ki, nisfi-Qaraba mö't m d. Yaran, n növi silsil dir hiç gözl m z, Namusü n ng, ismü r hü r sm bavü c d. Yeks r l imü mü rikü dnap r stü dun, Yeks r s fihü naqisü divan vü h p nd. Cüml f qiri-zalimü h m zalimi-f qir, Cüml xürusi-d stidil r makiyanp s nd. Çöld , bayırda rub hi-aciz kimi z bun, Evd , e ikd h r biri bir irü divü d d. Çoxlar demi di h cv, d xi m n d baxmayıb Yazdım bu babd neç fradi-gu z d. Qılsın n sibi-gürgi- c l kusf ndvar Ha böyl n sli-b d m li qadiri-s m d. Rüsvayi-al m etdi bizi, Zakira, görüm Olsun t mami tezlik il sakini-l h d.

M RZ F T L Y
Piran s rlikd ç rxi-k cr ftar Eyl di v t nd n d rb d r m ni, Neyl mi m, bilm m, dövri-zalim ,. ncidir dü nd bu q d r m ni. Qaraba mülkünd m n b xti siyah Bir a gün görm dim, allaha p nah. Saldı b lal r bicürmü günah Bir neç müfsidü töxmi-x r m ni. M n bir piri-t nha, zülm bihesab, Mü küldür g tirm k bu möhn t tab.. Yaman dey -dey eyl di x rab Hamıdan ziyad üç n f r m ni. Biri fasiq, facir, h dsiz zinakar, Biri yri-üyrü, xeyli nah mvar, Biri danı anda ba -ayaq atar, Bir neç it tutdu bix b r m ni. Ad m idim, b s yer zay oldum, Vilay t içind rusivay oldum, O rulara, quldurlara tay oldum, Sanırdı x layiq pey mb r m ni. Devl tlid n dövl t, kordan m z rr t, Harda bih ya var zatına l n t! Süx nçin sözil etdi aqib t P s rimd n cüda, bip d r m ni. Dövl ti-alid a arıb saqqal, Bir xilafım yoxdur, bu m n, o jurnal, Bir zaman gördüm ki, yazıbdı filhal, Qüttaüt-t riq b rab r m ni. Yetmi ind zurna çalmaq eyr n n G r k axir td çala, ... ver n. Az qalıb h tadı tamam edim m n, S n indi yazırsan hli- r m ni. Yetm k olmaz h rcayinin sirrin , Yalanı yeridir g rç k yerin ; L n t oxur…………..pirin Diyari- ürb td kim gör r m ni. Kim ki, vilay td simü z ri var, Yüz adam öldür , h bsd n çıxar; Yeg nsiz danı maq n yan çatar, Bihörm t eyl di simü z r m ni. D rdbilm z d rdi-dili açınca, Ruzigarın c fasından qaçınca, Nam rd körpüsünd n rah t keçinc , Razıyam apara o sell r m ni. Ki i yoxdu, baxma çula-çuxaya, Adam g r k da a-da a toxuya; "Getm , getm "-deyib, qoydu yuxuya, Axırda itirdi Yek p r m ni. Dalınca deyil m bir ü lü karın, Bilm n m dövrünü leylü n harın; H v si-vüsalın, zövqi-didarın Qoymaz yuxu yatam ta s h r m ni. Rahi-müsib td keçmi m candan, Müx nn sdir qorxan bir qa ıq qandan; Ehtiyatım yoxdur pa adan, xandan, Analar do ubdur iri-n r m ni. Olmu am Bakıda sakin, f ra t, Zövqi-t ma ası misali-c nn t. Ziyad d rdi-s r d xi n hac t, F ramu eyl m , müxt s r, m ni.

You're Reading a Free Preview

Mengunduh
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->