Anda di halaman 1dari 14

Msimdhnia dhe msimnxnia efektive

I.

Teorit e t nxnit

"far prfshin t nxnt"? T nxnt gjithmon prfshin nj ndryshim t qndrueshm n


personin q nx, mson. Ndryshimi mund t mos jet i paramenduar apo i parashikuar, pr mire
apo pr keq. Pr t'u klasifikuar sit nxnt ky ndryshim mund t sillet me an t prvojes, prej
ndrveprimit t personit me mjedisin e tij.
Me kto dy koncepte, ndryshimi dhe prvoja, mund t formulojm prkufizimin e t nxnit. T
nxnt sht nj ndryshim n nj person q vjen si rezultat i prvojs. Nga ky prkufizim lind
pyetja; nj ndryshim n cilin aspekt t sjelljes s personit, sipas mnyrs q i jan prgjigjur ksaj
pyetje tradicionalisht jan prvijuar dy grupe: Biheivjorizmi kognitivizmi.
Sipas kndvshtrimit Biheivjorist t nxnt sht nj ndryshim n sjellje, n mnyr sipas s cils
nj person vepron n nj situat t veant. N t vrtet, mjaft bihejviorist kan refuzuar t
diskutojn konceptet e t menduarit apo emocionet, prderisa mendimet dhe emocionet nuk mund
t vzhgohen drejtprsdrejti. Sot prfaqsuesi m tipit i Biheivjorizmit mbetet Skineri.
T nxnt sht nj ndryshim i brendshm n nj person, formimi i lidhjeve t reja ose potenciali
pr reagime t reja. T nxnt sht kshtu nj ndryshim i qndrueshm n aftsit e nj personi.
Prcaktimi pranon se t nxnt sht nj proces q ndodh brenda nj personi (pikpamja
kognitive), por gjithashtu thekson rndsin e ndryshimeve n sjelljen e vzhgueshme si tregues q
t nxnt ka ndodhur (pikpamja bihevjoriste). Gjithashtu ky prcaktim mund t mos jet i
pranueshm pr psikolog q ende ruajn pikpamjet ekstreme pr t nxnt biheivjoriste apo
kognitivist. Sido q t jet, ky sht nj prcaktim i arsyeshm i cili na lejon t vazhdojm m tej
me trajtimin e zgjeruar t dy drejtimeve t t nxnit.

Teorit e t nxnit:
T nxnit Biheivjorist Informacion pr reagimet / qndrimet, prforcim pozitiv,
negative, neutral, nxitja pr reagim specifik, i jashtm i brendshm, motivim pr sjellje
t sakt.
T nxnit Kognitiv Regjistrat shqisor, kujtesa (afatgjat / afatshkurtr), prsritja,
organizimi i t kuptuarit, t nxnit aktiv dhe zotrimi i plot, lidhja e ideve mes tyre,
respektimi i lidhjeve shkakore, organizuesit e avancuar.
T nxnit Social Vmendja, Ruajtja, Prodhimi i sjelljes, Motivimi pr ta ruajtur sjelljen
e re, Vetefikasiteti, Agresioni, Qndrueshmria, Vetebesimi.
T nxnit Konstruktiv Interpretim i ideve nga kndvshtrimi personal, Vendi i debatit
dhe diskutimit, Vendi i projekteve, i praktikave dhe perspektivave t shumfishta.

T nxnit Prpunim i Informacionit Caktimi i qllimit, gjetja e teknikave, fjalt kyqe,


organizim i informacionit sipas kuptimit, metakognicioni, planifikimi, monitorimi,
modifikimi.

II.

Stilet e t nxnit / msuarit


Stilet e t nxnit nga autor t ndryshem emrtohen si mnyra prmes t cilave merren t dhna,
dije, informacione t cilat prvetsohen dhe prpunohen nga nxnsi n mnyr vetanake. Stilet e t
nxnit n vetvete kan elementin e prceptimit (t parit, dgjuarit, prekurit, ndjenjes, t menduarit,)
veprimi.
Prandaj do nxns ka mnyrn e vet t t nxnit. do her duhet pasur parasysh se msimi m i
mire bhet kur nxnsi mson duke u nisur nga interesat, nevojat, dshirat dhe pa detyrime e
ngarkesa. T msuarit sht i frytshem nse t folurit, bisedat, shoqrohen, ndrlidhen me
veprimet, ushtrimet dhe duke punuar, vepruar etj. Me njohjen e stileve njihen dallimet vetanake t
nxnsve dhe prfshirja e tyre n veprimtarit msimore. Karakteristikat, mnyrat se si nxnsi
punon, arrin deri te informata dhe si mson jan shtje q duhet t njihen n mnyr profesionale
nga msimdhnsi si dhe t trajtohet si nj faktore i veant n procesin e msimdhnies dhe t t
nxnit. Kjo nnkupton prshtatjen e strategjive msimore, msimdhnies me stilet e t nxnit pr t
arritur nj msimdhnie cilsore, t frytshme. Stilet e t msuarit zakonisht prkufizohen si tipare
njohse, emocionale dhe psikologjike t nxnsve, kur ata bashkveprojn n mjedisin e klass.
Nxnsit me stile t ndryshme prpiqen t'i zgjidhin problemet n mnyra t ndryshme. Pra duke I
njohur stilet e t nxnit, msimdhnsi njeh karakteristikat e nxnsve, mnyrn e prvetsimit t
diturive, zgjidhjes s situatave problemore.
Pr stilet e t nxnit kan shkruar autor t ndryshem, si n literaturen e ndryshme psikologjike
ashtu edhe n at pedagogjike. Psikologu amerikan Kolb dallon kto stilet t t nxnit.

Stili i t nxnit nprmjet eksperiences konkrete (t nxnit nprmjet prvojes, shembujve


konkret etj.)
Stili i t nxnit nprmjet eksperimenteve aktive (prvetsimi i dijeve nprmjet
bashkveprimit, puns n grupe, bashkbisedimit).
Stili i t nxnit me ndihmen e monitorimit (t msuarit prmes vzhgimit, prdorimi i
materialeve t ndryshme).
Stili i t ashtuquajtur mendim- konceptualizim abstrakt (t nxnit duke prdorur proceset
mendore, analizn, t menduarit logjik, gjykimin).

Prveq ktyre renditjeve t stileve t t nxnit kemi edhe renditje tjera pak a shume t ngjajshme,
t cilat do t'i japim m posht, t prgatitura nga Felder dhe Solomon.

Stili i t nxnit aktiv Nxnsit q msojn sipas ktij stili i prvetsojn dijet, u shpjegojn
t tjerve, diskutojn dhe ndrveprojn. Prandaj edhe plqejn t punojn n grupe, t
veprojn, ku secili antar i grupit bashkpunon pr dhnien e ideve dhe zgjidhjen e
problemeve, jan m energjik dhe kan prirje pr veprimtari ku krkohet gjallri.
Stili i t nxnit reflektiv Derisa nxnsit aktiv punojn n grupe, nxnsit reflektiv
paraplqejn t punojn n mnyr vetanake, n nj vend t qet, larg zhurms dhe gjrave
tjera q mund ta pengonin t menduarit e tyre rreth dijeve dhe informacioneve t prfituara.
T nxnit intuitive Nxnsit me intuit jan shum logjik, mendojn, analizojn,
krahasojn, kan t zhvilluar t menduarit abstrakt, gjejn mardhnjet dhe jan nismtar t
risive.
Nxnsit e ndjeshm Nxnsit q ndjenj i prvetsojn dijet, faktet dhe i kuptojn ato.
Jan t kujdesshm pr gjrat m t imta dhe dallohen pr vendosmri n zgjidhjen e
problemeve. Plqejn t kryejn veprime praktike edhe msimet t konkretizohen me
shembuj praktik.
Stili i t nxnit pamor Nxnsit q kan prirje pamore i prvetsojn informacionet kur ato
jan konkrete dhe i shohin si p.sh. ilustrimet, hartat, cd. rom etj.
Stili i t nxnit dgjimor Kta nxns m pare plqejn t msojn prej fjals s folur dhe
t shkruar, prmes ligjeratave, diskutimeve n grup etj.
Stili kronologjik Paraplqejn t msojn prmbajtje msimore duke i ndar n pjes m
t vogla logjike dhe pa br shkputje t lidhshmris s tyre logjike.
Stili global Shquhen pr prirje t zgjedhjes s problemeve n trsi ashtu si jan dhe pa
hyr n imtsira.

III.

Procesi, stilet e t nxnit dhe inkluzioni


Mbi procesin e t nxnit ka shum teori dhe gjithashtu klasifikime t shumta t stileve t t nxnit.
Por, pr t mos i hyr hollsisht ktij fenomeni, po ndalemi n tre mnyra kryesore (kye) t t
nxnit q mund t klasifikohen si:
Vizuale
Auditive
Kinestetike
T gjith ne kemi element t secilit stil t t nxnit, megjithse, zakonisht ne kemi preference pr
njrin nga stilet e msiprme. Po kshtu ndodh edhe me nxnsit.
Msuesi mund dhe duhet ta prdor stilin e t nxnit t fmijs pr ta inkurajuar at t nxn, pr
ta motivuar dhe pr ta br q t ndjehet i suksesshm. Megjithat, msuesi duhet gjithashtu ta
inkurajoj nxnsin t provoj stilet e ndryshme dhe ta msoj se si t prdor secilin prej tyre n
jet.

IV.

T nxnit Vizual Preferon pikturen, diagramet e grafikt, ka nevoj t krijoj pamje


apo prfytyrime mendore t gjalla pr t ruajtur informacionin, plqen t vzhgoj
hartat, grafikt, piktura dhe video.
T nxnit Auditiv Mson m mire prmes leksionit verbal, diskutimeve, duke thn
mendimet e tij por njkohsisht duke dgjuar at q t tjert thon. Interpreton kuptimin
e gjrave thelbsore n nj fjalim prmes dgjimit t tonit, lartsis dhe shpejtsis s
zrit, etj. Informacioni i shkruar mund t ket shum pak kuptim pr t n qoft se ai
mund ta dgjoj at.
T nxnit Kinestetik (prekja fizike) Shprehet prmes lvizjeve dhe me ndrveprim n
hapsirn prreth tij. Ka nj sens t mire ekuilibri dhe kordinim t syrit e dores, p.sh.
lojrat me top. Plqen krcimin, sportet, eksperimenet, prdorimin e gjuhs trupore,
veprimin, prdorimin e duarve pr t krijuar ose ndrtuar.

Msimdhnia efektive / msimdhnsi efektiv

Msimdhnia sht nj proces shum i komplikuar. Duhen br shum gjra njhersh. Por,
pavarsisht nga kjo, ekzistojn disa element psikologjik, didaktik, social q ndihmojn n
realizimin e nj msimdhnieje efektive.
' sht msimdhnia efektive ? Msimdhnia efektive sht baz pr t nxnt e suksesshm. Ajo
identifikohet dhe ndrtohet mbi njohurit e mparshme, bn lidhje me jetn reale, zhvillon t
kuptuarit e thell dhe monitoron e reflekton mbi t nxnt.
Msuesit duhet t dine se nuk ka receta e metoda teknike t gatshme pr nj msimdhnie t till.
do msim ka veorit e tij, do msues, nxns apo situate sht gjithnj e veant. Por, nga ana
tjeter, n nj nivel t prgjithshem, sht e mundur t merren n konsiderat dhe t zbatohen disa
rregulla t prgjithshme, pasi jo n do moment t msimdhnies mund t kemi mundsi dhe koh
t reagojm n ast.
Nj msimdhnie efektive nuk lidhet thjesht me informimin e nxnsve. Kjo do t ishte gjja m e
thjesht. Dihet se msuesi merr shum vendime gjat dits msimore, duke nisur q nga vendosja e
tavolinave, e mjeteve msimore, nga prcaktimi i objektivave dhe i metodave t shpjegimit,
kontrolli e detyrave dhe e njohurive, motivimi e nxnsve, etj. Edhe kur nxnsit jan duke punuar
n mnyr t pavarur apo n grupe, prsri jan t ndikuar nga vendimet q kan marr msuesit
pr ndarjen n grupe, pr mnyrn e ndrtimit t pyetjeve etj. Por nxnsit nuk jan pjesmarrs
passive q presin t mbushen me njohuri.
N studimet e tij Josef Lowman (1996) prshkruan dy dimensione t t
msuarit efektiv: a). Nxitja intelektuale (njohurit, entuziazmi, pikpamjet interesante,
qartsia, organizimi, frymzimi). b). Interesi ndrpersonal, motivacioni, interesi, kujdesi,
inkurajimi, sfida, ndihma).

Grasha (1996) nnvizon pes stilet t msuarit efektiv : Ekspert, (i lidhur me transmetimin e
informacionit nga nj status ekspert, i nxit nxnsit drejt rritjes s kompetencave t tyre;
Autoriteti formal, (sht i lidhur me mnyrat e pranueshme pr t'u siguruar nxnsve drejt rritjes s
kompetencave t tyre; Modeli personal (beson n t msuarit prej shembullit personal, mbikqyr
dhe drejton nxnsit drejt gares; Lehtsues (thekson natyrn personale t marrdhnieve msuesnxns, drejton nxnsit drejt zhvillimit t kapacitetit t tyre pr veprim t pavarur dhe Delegues
(sht i lidhur me zhvillimin e kapacitetit t nxnsve pr t funksionuar n mnyr t pavarur,
inkurajon projekte t pavarur).
Nse do t prmbledhim krkesat q lidhen me msuesit pr nj msimdhnie efektive, do t
rendisim ndr t tjera, kto veori t tyre:

V.

Fillojn menjher msimin dhe jan t mirorganizuar.


Msojn me nj ritm t prshtatshem, por ndalen rregullisht pr t kontroluar t
kuptuarit e fmijve dhe prfshirjen e tyre n pune.
Prdorin nj shumllojshmri strategjish, jo vetem shpjegimin.
Fokusohen tek tema dhe objektivat e tyre msimore dhe nuk dalin jasht tyre. Shpjegimi
sht i qart.
Prdorin humorin duke ruajtur stilet e tyre individuale.
Praktikojn teknika t mira menaxhuese t klass, duke mbajtur vmendjen dhe
respektin pr grupin.
Ndrveprojn me nxnsit duke dhn prgjegjje t menjhershme pr pyetjet apo
komentet si dhe duke dhn feedback korrigjues kur duhet.
mojn prgjigjjet e nxnsve dhe prdorin pyetjet hetuese pr t zgjeruar prgjigjjen.
Sigurojn nj klim t ngroht n klas duke i lejuar nxnsit t flasin lirshm duke
prdorur humorin personal ose prpjekje t tjera pr t treguar lidhje njerzore me
nxnsit.
Prdorin sjellje jo verbale, si gjeste, ecje, kontaktin me sy, pr t prforcuar komentet q
bjn etj.

Msimnxnia elektronike / E- Learning

E-Learning sht prdorimi i teknologjis pr t mundsuar njerzve pr t msuar n do koh


dhe kudo. E-Learning sht nj form elektronike e msimit q bazohet n nj teknologji t
avancuar. E-Learning t mundson t msoni n klas, n grupe, dhe kudo q ka pajisje
kompjuterike t konfiguruara. Magjia e E-Learning qndron n faktin se software i ri t lejon
krijimin e nj ambienti efektiv t msimit. E rndsishme sht t ceket fakti se E-Learning s pari
ka funksionuar n SHBA, prej s cils kan arritur t punojn edhe shum shtete t tjera. Thn m
ndryshe E-Learning sht nj qasje e re e cila prmban n vete t msuarit n njrn an dhe

teknologjin informative dhe kompjutert n ann tjetr. sht shtrirje e t msuarit dhe internetit
n nj vend.
Msimi Elektronik

Msim me metoda m bashkohore duke pasur mundsi t mjaftueshme pr t siguruar


nj infrastrukture t mire t ores msimore
Qasje t pakufizuar n prmbajtjet msimore n aspektin kohor dhe hapsinor
Koha e pa kufizuar e msimit
Msimi mund t zhvillohet n vendin e puns, n shtpi, shkoll ose kudo
Demonstrim i shembujve me teknologjin m bashkohore etj.
Zhvillimi i teknologjis educative
Librat dhe revistat kan gjetur rrugen e tyre n desktop t studentve dhe studiuesve krkimore.
Faleminderit pr shpikjen e burimeve elektronike t lehta, t shpejta dhe n qdo koh qasje n lloje
t ndryshme t librave dhe revistave t cilat kan br nj msim m efektiv. Burimet elektronike
shrbejn si nj platform pr qasje t rastit pr prdorues t shumt n t njjtn koh dhe pr t
shptuar shum koh. Msimi elektronik sht zhvilluar shum pr shkak t internetit. Interneti
dhe world wide web na kan dhn nj qasje t leht ne informata dhe njohuri. Msimi elektronik
sht nj teknologji q mbshtet msimdhnien dhe t msuarit duke prdorur nj teknologji web
kompjuter, ajo sht ura n mes msuesit dhe nxnsit n mnyra t ndryshme.
Metodat e msimit elektronik

Msimi sinkrom
Msimi asnikrom
Instruktor e udhhequr nga grupi
Vete studim me ekspertet e lndve
Web based- blog Wikis- forume
Kompjuter i bazuar n CD-Rom
Video / Audio transmetim

Msimi sinkrom dhe asinkrom


Brenda msimit Sinkrom, msimdhnia dhe t msuarit zhvillohet n koh reale (n t njjtn
koh), ndrsa trajnuesi dhe nxnsit jan t ndar fizikisht nga njri-tjetri. Shembujt prfshijn,
dgjuar nj transmetim nga radio, shikuar drejtperdrejt nj transmetim televiziv, audio dhe video
konference etj.
Karakteristike pr msimin josinkronik sht fakti se q trajnuesi e prgatit materialin courseware
para se kursi t zhvillohet. Nxnsi sht i lire t vendose kur ai dshiron t studio courseware.

VI.

Parimet e puns msimore


Parimet Didaktike ose parimet e msimdhenies t msuarit jan rekomandime t prgjithshme
pr msuesit, ku respekti pr msuesit n klas pr t arritur efektivitetin dhe efikasitetin
maksimal.
Parimet jan:
Parimi i ndrgjegjjes dhe aktivitetit
Duke u bazuar n teorit e motivimit. Msuesi prpiqet te nxnsit t msuarit duke fituar me
objektivat e mtejshme t msimit nxnsi t miratuara si t tyre dhe n fund t fundit t zhvilluar
aktivitetin e dshirueshm drejt zhvillimit personal. Kjo detyr nuk sht e leht, n qoft se nj
nxns ka disa faktor negative, pr shembull. Ndryshimi n natyren e adoleshencs, mjedisi
familjar dhe qndrimi dekurajimin e t gjith shoqris pr arsim.
Parimi i zhvillimit t plot t nxnsit
Ajo inkurajon msuesit t zhvillojn msimin n t gjith komponentt themelor t nxnsit.
Sa i prket strukturs t personalitetit sht nj fush njohse, emocionale dhe psikomotorike. Pr
sa i prket struktures s intelegjencs njerzore sht rreth shtat lloje t intelegjencs: gjuhsore,
logjike-matematikore, vizuale / hapsinore, muzikore, ndrpersonale, intrapersonale dhe fizike /
natyrore. N kushtet e komponentve pedagogjike unitetit t arsimit sht q t edukoj
intelektuale, morale, estetike, fizike dhe puna.
Parimi i shkencizmit
Msuesit gjat praktikes s tyre n msimdhnie duhet t merren jo vetm me shkencat e reja t
informacionit (p.sh. zhvillimeve t shpejta n fushn e shkencave kompjuterike, biologji, etj.) dhe
tendencat e fundit n profesionin e msimdhnies (p.sh. Metodat e reja t msimdhnies etj).
Parimi i integrimit t teoris me praktiken
Parimin e zbatueshmris, kurrikules dhe transferimin, msuesi duhet t bind nxnsit q
kurrikula diskutuan me prparsi t mtejshme qoft n jetn e prditshme apo studime t
mtejshme. Gjithashtu e rndsishme sht transferimi i aftsive dhe njohurive n mnyr q ajo t
mund t ndiqen n fazn e ardhshme t arsimit.
Parimi i proporcionalitetit
Krkon qllimet, procesin dhe burimet ishin t arsimimit t prshtatshem. P.sh. ajo sht
prshtatshmria e moshes s nxnsve (p.sh ju nuk mund t vni t njejtat krkesa pr moshen
parashkollore dhe shkollore) pr aftsit gjuhsore (d.m.th nuk mund t msojn gjuhen angleze n
nj nivel t prparuar, edhe pse ende nuk e zotrojn nivelin baz dhe t ngjajshme.)

Parimi i qasjes individuale


Ajo sht e bazuar kryesisht n rezultatet e psikologjis t personalitetit. Ajo supozon se do
student sht nj individ dhe sht e nevojshme pr t'iu qasur n kt mnyr.Kujdes individual pr
nxnsit ndonjhere sht e mundur pr t menaxhuar me ndihmen e nxnsve veten e tyre, pr
shembull kur nxnsi m i mire n matematik ndihmon nxnsit e tjer me nota m t ulta.
Parimi emocional
N thelb vjen nga fakti se as msuesi e as nxnsit nuk jan makina. Ata bashkveprojn n sferen
emocionale. sht provuar se arsimi zhvillohet n nj atmosfere m pozitive dhe pr kt arsye
msuesi duhet t prpiqen pr induksionin e saj. Pr m teper nxns msues nuk sht vetm nj
burim i njohurive, por edhe nj i besuar dhe mentor.Shkolla dhe klasa n kt mnyr duhet t
mbizotroj n nj humor t mire.

Parimi i qndrueshmris
sht parim shum i domosdoshm msim i bazuar n faktin e thjesht se truri i njeriut harron
shume shpejt. Prmbushja e ktij parimi sht i lidhur me dy procese ekspozimit dhe luften kunder
harreses. Ekspoziat sht e paraqitur me njohuri t reja, blerjen e aftsive t krkuara. Lufta kunder
harreess bhet ather kur prsrisim kurrikulen tashm t msuar.

Parimi i konsistences
Duke e quajtur edhe parim sistematik. Ajo shpreh krkesat pr t marr njsi msimore logjike
ndjek dhe diskuton programin msimore nga m t thjeshta deri te m komplekse, dhe do t
diskutohen tema themelore specifike pr disiplinen dhe msimdhnien.
Parimi i reagimit
Bazuar n reagime nga msuesi merr informacionin n lidhje me prparimin e nxnsit me
objektivat e kurrikulit t caktuara, ka sht cilsia e msimdhnies dhe rezultatet e tij. Gabimet q
jan nj pjes e natyrshme e procesit t t msuarit, shpjegon ku gabimi sht br dhe ndodhta
bj srish programin programin e keqkuptuar interpretimin.

VII.

Kurrikuli veorit dhe implikimet n procesin e t nxnit dhe msimdhnies


Zbatueshmria e kurrikules Brtham siguron koherencn dhe qndrueshmri t t gjitha niveleve
formale t arsimit parauniversitar duke u mbshtetur n kto parime :

Gjithprfshirjen e fmijve dhe t rinjve n mnyr t barabart n arsim cilsore.


Zhvillimin e kompetencave, q reflektohen n rezultatet e t nxnit, q priten t arrihen n mnyr
progressive dhe t vazhdueshme nga t gjith nxnsit n periudha t ndryshme t shkollimit
Msimdhnie dhe t nxnit e integruar dhe koherent, q promovon t nxnit e plot, duke
reflektuar ndrlidhje dhe ndrvarsit e natyres dhe t bots s krijuar nga njeriu me dijen dhe
informacionin q kan nxnsit pr to;
Autonomin dhe fleksibilitetin n nivel shkolle, n zbatimin e Kurrikules Brtham dhe pjeses
zgjedhore q reflektohen n hartimin vjetor t planit msimore dhe n metodologjin e
msimdhnies dhe t nxnit.
Prgjegjsin dhe llogaridhenien, q reflektohen n krijimin e kultures pr vlersim t
vazhdueshm ndjekje t progresit n zbatimin e krkesave t Kurrikules prmes mbledhjes dhe
analizs s t dhnave, dokumentimit t sfidave dhe zgjidhjeve, drejt nj paraqitjeje m t mire n
prmbushjen e krkesave t kurrikules dhe ngritjes s cilsis s arsimit.
KKK- promovon prspektiven e bazuar n kompetenca me qllim q njohurit e nxnsve, aftsit
dhe qndrimet e tyre t zhvillohen n funksion t arritjes s kompetencave kryesore dhe me qllim
t adressimit t nevojave t ndryshme t nxnsve pr t prmbushur krkesat e kurrikules dhe
rezultatet kryesore t t nxnit pr shkall dhe nivele.
Msimdhnia dhe nxnia e fokusuar dhe e orientuar n kompetenca, nga msuesit krkon q t
bjn przgjedhjen dhe organizimin e prvojave msimore t cilat integrojn njohurit relevante
me vlerat, qndrimet dhe shkathtsit e nxnsve. Msimdhnia dhe nxnia e bazuar
n kompetenca pr baz ka rezultatet msimore, t cilat prshkruajn se ka sht n gjendje
nxnsi t dij, t bj, t kuptoj, t vlersoj dhe t marr qndrim lidhur me prfundimin e
suksesshm t nj shkalle t kurrikules.
Msimdhnia dhe nxnia e bazuar n kompetenca krkon q msuesit t przgjedhin strategji,
metoda, teknik dhe forma t ndryshme t puns me nxns, si dhe t organizojn prvojat
msimore t nxnsve q integrojn njohurit relevante me shkathtsit, vlerat dhe qndrimet.
Msimdhnia dhe nxnia e bazuar n kompetenca sht e lidhur ngusht edhe me procesin e
vlersimit, me focus t veant me vlersimin formative dhe progresiv. Pr t vlersuar
kompetencat e nxnsve, sht e rndsishme q secili msues t przgjedh teknik dhe
instrumente pr vlersim, t cilat u mundsojn nxnsve t demonstrojn e t shprfaqin
njohurit, shkathtsit dhe aftsit e tyre, e jo vetm njohurit faktike. N kt mnyr msuesit
zhvillimin e kompetencave.
Ka disa qasje dhe strategji t cilat mundsojn q msimdhnia dhe nxnia e bazuar n
kompetenca t jet e suksesshme dhe q t ndihmoj zhvillimin e kompetencave t nxnsit, pa

marr parasysh fushn e Kurrikuls. Vlen pr ti veuar tri qasje nga m t rndsishmet q t
mbshtesin parimet e KKK-S, pra edhe qasjen e bazuar n kompetenca:

VIII.

Krijimi i mjedisit t prshtatshem, n klas dhe n shkoll, n t cilin nxnsit ndihen t


mirpritur dhe t lidhur me njri tjetrin, me msuesin e tyre dhe shkolln e tyre
Zhvillimi i msimeve nprmjet qasjeve dhe teknikave t t nxnit aktiv
Zbatimi i strategjive t msimdhnies dhe t nxnies, zgjedhjes s problemeve dhe
zhvillimit t t menduarit kritik.

ECTS dhe Procesi i Bolonjs

ECTS sht sistem i kredive i prdorur n fushn e Arsimit t Lart Evropian, i miratuar me
Deklaratn e Bolonjs. ECTS sht njra nga pikat kye t sistemit t Bolonjs. Shumica e
vendeve
t Bolonjs e kan miratuar me ligj ECTS pr sistemet e tyre n Arsimin e Lart.
Ndr objektivat e tjera, qllimi i Deklarats - Procesit s Bolonjs, sht themelimi i sistemit t
kredive si nj mjet i prshtatshm i lvizjeve t studentit. ECTS kontribuon n disa objektiva t
Bolonjs, si:

Kredit ECTS sht element ky i Kornizs s Bolonjs pr Kualifikime, n pajtim me

Kornizn e Kualifikimeve Evropiane pr msim gjat gjith jets (EQF). Sipas Kornizs s
Kualifikimeve t Bolonjs, cikli i par dhe i dyt i studimeve, kan vlera t caktuara t pikve
kredituese t akumuluara.

ECTS i ndihmon institucionet pr ta implementuar zbatuar objektivat e sigurimit t

cilsis. N disa vende, ECTS sht krkes pr akreditimin e programeve n arsimin e lart.

Gjithashtu, ECTS gjithnj e m shum sht duke u prdorur edhe nga institucionet e

kontinenteve tjera, kshtu q sht duke luajtur rol n rritjen dhe prfshirjen globale t procesit
t Bolonjs
Historiku i ECTS s

Bashkpunimi i suksesshm si dhe lvizja e studentve dhe e msimdhnsve n arsimin


universitar,
n t cilin prfshihet edhe puna krkimore dhe shkencore, shtytet me an t fytjes s sistemit t ri, i
cili
bazohet n pik kredituese.
Pika kredituese sht nj vegl shum e thjesht me an t s cils realizohet lidhja n mes t
institucioneve.
Modeli i sistemit t bazuar n kredi sht prdorur qysh m 1986, n Universitetin e Harvardit, kur
filloj q t prdoret Sistemi pr akumulim t kredive, ky projekt sht emrtuar me shkurtesn
CATS (Credit Accumulation and Trasfer Scheme).
N vitin shkollor 1989/1990 sht paraqitur nj projekt pilot i organizats ERASMUS i emrtuar
me ECTS (European Credit Trasfer System). N kt projekt - pilot muarrn pjes 145 institucione
universitare t Evrops n pes fusha t studimit: Administrim biznesi, Kimi, Histori, Inxhinieri
mekanike dhe n Mjeksi.
N fazat vijuese, skema e pilot ECTS institucionet pjesmarrse kan mundur q t zgjerojn
implementimin edhe n disiplina t tjera, kshtu q prdorimi i sistemit ECTS t transferit t
kredive
sht treguar shum i efektshm, prandaj deri m 1999 n kt projekt jan kyur me vet iniciativ
1300 institucione arsimore.
far ofron ECTS-ja
Sistemi evropian pr transfer t kredive - ECTS sht projektuar dhe zhvilluar nga Komisioni i
Bashksis Evropiane, me qllim t krijimit t nj procedure t prbashkt pr t garantuar njohje
akademike t studimeve prbrenda universiteteve t vendit dhe jasht vendit.
Principet n t cilat sht e Bazuar ECTS
ECTS bazohet n tre principe kryesore:

Transparenca

Marrveshja,
ECTS kredit

Kredia njsia pr angazhimin e trsishm t studentit


ECTS kredit paraqesin sasin e angazhimit t prgjithshm t studentit pr t prfunduar lndn
msimore t caktuar. Kredit nuk bazohen vetm n or t msimit/jav, por ato paraqesin t
gjitha
aktivitete e studentit si: ligjratat, puna praktike, seminaret, puna individuale dhe provimet apo
aktivitete tjera vlersues.
ECTS kredit (pika kredituese)
ECTS kredit jan vlera numerike( nga 1 deri n 60), t prcaktuara pr seciln lnd msimore
dhe t
cilat studenti i arrin pas prfundimit t lnds msimore dhe provimit n at lnd msimore.
N sistemin ECTS, 60 kredi prezantojn angazhimin e studenti pr nj vit akademik. Normalisht
ndarja bhet n 30 kredi pr semestr.
ECTS kredit mundsojn njohjen e pjess s studimeve me an t trasferit t kredive dhe
akumulimin e kredive .
Lndt , msimore pr t cilat llogariten ECTS kredit
ECTS kredit duhet q t llogaritn pr t gjitha lndt msimore q ofrohen pr studim t
obligueshme, zgjedhore apo opcionale.
ECTS kredit dhe rndsia e lnds msimore.
Numri i kredive nuk prcakton rndsin e lnds msimore. Rndsia e lnds msimore n
ECTS
mund t shihet n paketn informative, ku mund t kuptohen qllimet dhe objektivat e lnds.
Prandaj, lnda msimore m e ngusht profesionale nuk do t thot se prmban m shum ECTS
kredi
se lnda m pak profesionale.
ECTS sistemi i notimit t studentve

ECTS sistemi garanton njohje akademike t studimeve jasht, duke ofruar mnyrn pr matjen
dhe
krahasimin e t arriturave t studentit dhe t transferimit t tyre prej nj institucion n tjetrin.
Nuk duhet przier n asnj mnyr kredit me notimin e studentve!
Kredit reflektojn sasin e puns dhe angazhimit t studentit gjat semestrit pr lndn e caktuar,
kurse nota paraqet njsi e cila reprezenton cilsin e puns s studentit n at lnd.

Prparsit e sistemit t kreditimit pr student


Disa nga prparsit kryesore pr student, n sistemin ECTS jan:

ECTS garanton njohje akademike pr studime jasht vendit.


ECTS mundson qasje n kurse (lnd msimore) t universitet tjetr, me mundsin e

pjesmarrjes s plot n jetn akademike t institucionit mikprits pr nj semestr ose m


gjat.

ECTS mundson vazhdimin e studentve jasht.


Ndihmon n krijimin e programit t tij t studimit
Ofron kohzgjatjen e studimeve sipas dshirs.
Ofron qasje korrekte ndaj angazhimit t studentit.

Llogaritja e ECTS-ve
U.GJ.F.A. n tabeln si m posht paraqet nj model pr llogaritjen e ECTS-ve (European Credit
Transfer System), dhe 1 ECTS sht ekuivalent me 25 deri 30 or pun.