Anda di halaman 1dari 19

REPUBLIKA E SHQIPËRISË

MINISTRIA E ARSIMIT DHE SHKENCËS

SHPJEGUES
I PROGRAMIT TË ORIENTUAR
TË PROVIMEVE ME ZGJEDHJE
TË MATURËS SHTETËRORE 2010

Gjuhë Italiane

Tiranë, Maj 2010


Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Përmbajtja:
 Aftësitë dhe njohjet që duhet të zotërojë nxënësi maturant për të qenë i përgatitur për
provimin e maturës me zgjedhje në gjuhën e huaj.

 Struktura e provimit të maturës shtetërore me zgjedhje, Gjuha italiane.

 Tipa ushtrimesh që nxënësi duhet të punojë për të qenë i përgatitur për provimin e
maturës me zgjedhje në gjuhën e huaj.

 Një model testi për Gjuhën italiane pa përgjigje të dhëna, që të orientojë dhe ndihmojë
maturantët si të punojnë në testin e Maturës Shtetërore me zgjedhje.

1. Aftësitë dhe njohjet që duhet të zotërojë nxënësi maturant për të qenë i


përgatitur për provimin e maturës me zgjedhje në gjuhën e huaj.
Nxënësi që do t‟i nënshtrohet provimit të maturës me zgjedhje në gjuhët e huaja, duhet të
demonstrojë aftësitë dhe njohjet e tij për sa më poshtë vijon:

Aftësitë:

1.1. Të kuptuarit në përgjithësi dhe në veçanti të përmbajtjes së materialeve të shkruara që mund të


jenë tekste autentike në gjuhën italiane, tekste të marra nga burime të ndryshme (gazeta, revista,
tekste letrare) dhe që i përkasin tematikës së përfshirë në Programin Orientues të Maturës Shtetërore
për gjuhën e huaj.
1.2. Të prodhuarit e një teme me shkrim, duke respektuar rregullat e tipave të ndryshëm të teksteve
të shkruara (letra, ftesa, kërkesa të ndryshme).
1.3. Shkrimi i një kompozimi ose eseje në të cilën nxënësi të shprehë mendimet dhe interesat e tij
mbi atë fushë ose temë për të cilën do të shkruajë; të paraqesë argumente ose kundërargumente në
lidhje me çështjen që ai do të trajtojë me shkrim, tema të parashikuara këto në Programin Orientues
të Maturës Shtetërore.
1.4. Të përdorë në punën me shkrim (kompozimin, esenë, kërkesën etj.) mjete dhe strategji
gjuhësore në përputhje me përmbajtjen e tekstit që nxënësi do të shkruajë.
1.5. Të përcaktojë qëndrimin e autorit në pjesën letrare ose joletrare mbi tematika të ndryshme, të
gjitha të përcaktuara në Programin Orientues të Maturës Shtetërore.
1.6. Të kuptojë organizimin dhe strukturën e tekstit letrar ose joletrar mbi tematika të ndryshme, të
gjitha të përcaktuara në Programin Orientues të Maturës Shtetërore.
1.7. Të përmbledhë në italisht kuptimin e përgjithshëm të një pjese letrare ose joletrare mbi
tematika të ndryshme dhe të japë të dhënat më kryesore të pjesës së shkruar në gjuhë italiane.
1.8. Të analizojë në përgjithësi një tekst letrar mbi tema të cilat janë të përcaktuara në Programin
Orientues të Maturës Shtetërore, duke zhvilluar mbi të përgjigje me shkrim ku të shprehë
refleksionet e tij mbi pjesën që do të lexojë dhe mendimet, ndjenjat e tij personale mbi atë që ka
lexuar.

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 2 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Njohjet:

1.9. Të njohë leksikun, fonetikën, morfologjinë, sintaksën dhe ortografinë jo në nivel të sofistikuar
dhe të detajuar, por të paktën në një masë të tillë që të përputhen me objektivat e Programit
Orientues të Maturës Shtetërore.
1.10. Të njohë dhe të kuptojë aspekte interkulturore të qytetërimeve dhe kulturave të ndryshme
italishtfolëse, gjithnjë brenda tematikës së përcaktuar nga Programi Orientues i Maturës Shtetërore.
1.11. Të kuptojë tekste të ndryshme letrare ose joletrare, tema e të cilave është parashikuar në
Programin Orientues të Maturës Shtetërore për gjuhën e huaj.

2. Struktura e vlerësimit
Provimi i Gjuhës italiane është pjesë e Maturës Shtetërore me zgjedhje. Nxënësi që zgjedh t‟i
nënshtrohet provimit të Gjuhës italiane, nuk mund të zgjedhë një gjuhë tjetër të dytë në dyshen e
lëndëve me zgjedhje. Provimi i gjuhës së huaj është ndërtuar në formën e provimit me shkrim. Në të
nuk përfshihet vlerësimi i të folurit dhe vlerësimi i të dëgjuarit.
Provimi me shkrim zhvillohet për 120 minuta. Në këtë provim, nxënësi duhet të shprehë njohjet dhe
aftësitë e tij në:
- të kuptuarit e një pjese letrare ose joletrare,
- njohjen dhe përdorimin e strukturave gramatikore dhe leksikore,
- të shkruarit mbi një temë të caktuar (ese, krijim letrar ose joletrar, shkrimi i një kërkese, letre, e-
mail-i etj.).

Skema e provimit

Niveli i Pesha që zë
Aspekti gjuhësor që
vështirësisë së kjo fushë në të Objektivi që matet
do të vlerësohet
pyetjeve për çdo tërë vlerësimin
linjë

Të kuptuarit e një 3 pyetje Niveli 1 40% 1.1/ 1.5/ 1.6/ 1.7/ 1.8/ 1.9 dhe
pjese të shkruar (letrare 4 pyetje Niveli 2 1.11
ose joletrare) 2 pyetje Niveli 3

Përdorimi i gjuhës 4 pyetje Niveli 1 40% 1.9 dhe 1.10


(gramatika dhe leksiku) 5 pyetje Niveli 2
2 pyetje Niveli 3

Të shkruarit 1 pyetje Niveli 3 20% 1.2/ 1.3/ 1.4/


(ese ose krijim, letër,
kërkesë etj.)

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 3 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

3. Tipologjia e teksteve dhe ushtrimeve që mund të jepen në provimin e Maturës


Shtetërore me zgjedhje në gjuhën e huaj
a) Në të kuptuarit e një pjese letrare ose joletrare, përmbajtja tematike është mbështetur në
programin e zhvilluar gjatë katër viteve të shkollës së mesme si edhe në tekstet shkollore për
Gjuhën italiane. Tematika e mëposhtme, e parashikuar për provimin e maturës, do të përfshijë temat
bazë (sipas kurrikulës) dhe nëntema të marra nga kurrikula dhe tekstet.

Temat janë formuluar në mënyrë përgjithësuese e jo sipas titujve të teksteve dhe përfshijnë ato
njohuri të cilat janë zhvilluar përmes mësimeve.
Nxënësi mund të përballet me tipa tekstesh brenda kësaj fushe tematike:

 IO QUALE INDIVIDUO

 IL MONDO PERSONALE

 IL MONDO CIRCOSTANTE

 MONDO DELL’INFORMAZIONE E DELLA CULTURA

 AREE GENERALI

Llojet e ushtrimeve që mund të jepen për këta tipa tekstesh, janë:

 të kuptuarit me shkrim (comprensione scritta),


 pyetje mbi përmbajtjen e tekstit,
 ushtrime me plotësim të vendeve bosh,
 ushtrime me përgjigje po/jo,
 ushtrime të tipit e saktë/e pasaktë,
 ushtrime me disa zgjedhje,
 renditja e paragrafëve të ngatërruar, sipas logjikës dhe koherencës,
 gjetja e një informacioni në një tekst,
 gjetja e idesë kryesore të një teksti, gjetja e një informacioni nga tekste të ndryshme etj.

b) Në përdorimin e gjuhës (strukturat gramatikore dhe leksikore) tipat e ushtrimeve me të cilat


nxënësi mund të përballet në test, janë:

 ushtrime me zëvendësim,
 ushtrime transformimi,
 ushtrime me shumë zgjedhje,
 ushtrime me plotësime vendesh bosh,
 ushtrime me ndërtim fjalish,
 bashkim fjalësh me kuptimin, gjetje gabimesh, bashkim i funksionit me strukturën përkatëse,
 gjetja e sinonimeve, antonimeve,
 shprehja e të njëjtit kuptim me fjalë të tjera, parafrazime etj.

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 4 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

c) Në shkrimin e një eseje ose një forme tjetër të të shprehurit me shkrim, nxënësi mund të
përballet me:

 të shprehurit në formë dialogu,


 formulim pyetje/përgjigje,
 plotësim frazash,
 letër personale,
 letër zyrtare,
 mesazh,
 radhitje paragrafësh sipas koherencës,
 hartim me pika referimi,
 përmbledhje, koment tregimi etj.

Disa tipa ushtrimesh që nxënësi duhet të punojë për të qenë i përgatitur për provimin
me zgjedhje të Gjuhës italiane për çdo linjë gjuhësore të sipërpërmendur:

♦ Comprensione del Testo (Të Kuptuarit e Tekstit)

Vlerësimi i këtij komponenti do të bëhet mbi bazën e një teksti të panjohur mbi të cilin do të
ndërtohen pyetje që do të testojnë aftësinë e nxënësit për të kuptuar një pjesë letrare ose joletrare,
dhe për të gjykuar mbi të.
Nxënësi duhet të jetë në gjendje të lexojë dhe të kuptojë në mënyrë globale tekste për të gjetur
informacionin e kërkuar; për të mbledhur informacionet që i kërkohen nga pjesë të ndryshme të një
teksti, apo tekste të ndryshme për të përmbushur një detyrë apo kërkesë të caktuar.
Në mënyrë të përmbledhur, kjo aftësi përfshin këto aspekte të leximit:

- Marrja dhe përzgjedhja e informacionit të duhur nga teksti i dhënë.


- Reflektimi mbi përmbajtjen e një fragmenti dhe nxjerrja e informacionit të duhur prej tij.
- Paraqitja e elementve provuese që mbështesin idenë e dhënë nga vetë nxënësi.
- Thellimi në kuptimin e një fraze dhe gjetja e sinonimit të saj.
- Formimi i një kuptimi të përgjithshëm dhe nxjerrja e moralit të pjesës.
- Zhvillimi i aftësisë krijuese dhe interpretuese dhe paraqitja e elementeve që justifikojnë
përgjigjen e dhënë.
- Kuptimi global i tekstit.
- Kuptimi selektiv (jo i përgjithshëm, mbi një aspekt të caktuar); gjetja e informacioneve
specifike.
- Kuptimi i thelluar: gjetja e të pashprehurës ose të nënkuptuarës, qëndrimi i autorit etj.
- Plotësimi i ushtrimeve leksikore rreth tekstit.
- Gjetja e fjalëve referuese.

-------------------------------------------------------------------------------------

Shihni më poshtë disa tipe pyetjesh mbi Comprensione del Testo:

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 5 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Testo 1
Il denaro e l’amore, l’economia genera legami

Il mondo dei soldi e quello dei sentimenti hanno in comune molte parole: fiducia, sofferenza,
fallimento, bene, sensibilità …
Entrambi infatti appartengono alla sfera dei legami, delle relazioni, degli scambi. Sono fili invisibili
che legano le persone.
Certo, il mondo dei soldi sembra estraneo e ghiacciato rispetto alle persone. Cosi asettico e crudele
da ridurre la complessità della vita a colonnine di numeri, percentuali e tassi. L‟amore, l‟amicizia, i
sentimenti tutti forse anche l‟odio, sembrano invece accesi, cosi poco parenti dei numeri, dei
calcoli, della logica.
L‟economia pero‟ non nasce come cosa fredda, lontana dai corpi, spietatamente votata al profitto;
nasce flusso, energia di vita per rintracciare legami. Nasce come scambio di beni. Mi viene in mente
il mercato e il significato simbolico che un luogo come quello ha e ha sempre avuto nella storia:
incontri, scambi, sapere. Lingue diverse, voci, visi ed esperienze. Socialita‟ autentica. Sinfonia di
colori e razze. All‟ origine della nostra Europa moderna ci sono movimenti come quello del libero
spirito e tutti i grandi movimenti ereticali sono nati proprio nelle citta‟ dei mercanti, perche‟ i
mercanti portavano in giro merci e saperi. Anche il baratto e‟ traccia di un‟ economia dei legami: io
chiedo una cosa a te e tu ne dai una a me e il metro dello scambio la diamo noi. Una cosa varra‟
tanto se tratto con te e tant‟altro se tratto con qualcun‟ altro. In questo tipo di scambio ci sono le
persone, i corpi, le necessita‟ e i desideri. E c‟e‟ spazio per prezzare tutto.
Invece l‟economia, per lo meno quella che domina in questi tempi, e‟ fatta di tutt‟ altro: e‟ fatta di
prezzi. E‟ fatta di denaro che omogeneizza tutto, che traduce in numeri qualsiasi cosa: una casa, un
chiodo, una poesia. Che rende tutto uniformabile: il computer su cui scrivo, la luce che consumo, un
parere legale, l‟anello che porto al dito e che stabilisce valori seguendo criteri che penalizzano le
cose piene d‟amore: piu‟ una cosa ha valore e meno costa. Il latte di una madre, ad esempio, e‟
gratis. Gratis la cura, gratis l‟attenzione. Ci sono un mare di cose preziosissime eppure senza
prezzo: la nostra societa‟, il nostro vivere insieme si forma su questa contraddizione.
Che ci sia questo rapporto inversamente proporzionale tra amore e soldi ce lo dice anche
l‟esperienza di tutti i giorni: siamo disposti a fare cose molto noiose, per molto denaro, facciamo
gratis quel che ci piace. Piu‟ amore c‟e‟ e meno c‟e‟ bisogno di soldi, piu‟ soldi ci sono e meno c‟e‟
bisogno di amore. Da questo punto di vista, l‟economia comunemente intesa e‟ diventata il regno
del denaro che cancella l‟amore. Il regno del denaro neutro, senza colore, ne‟ nazione, ne‟ odore.
Anche se sporco, si pulisce al primo lavaggio, se viene dai corpi di bambine vendute alla strada
puo‟ diventare pulitissima catena di bigiotteria. Si ricicla perche‟ non porta traccia del passaggio.
Non rimane inciso il dolore, non rimane imprigionato nel foglio il peso della mano che lo tocca.
Non ricorda. Orma cancellata a ogni passo.
Come se, pur non riuscendo a valutare valori non materiali come la giustizia, l‟armonia, la bellezza
o la salute, il denaro potesse superare il loro bisogno o compensare la loro perdita. E invece i soldi
hanno bisogno dell‟ amore, di essere legati ai corpi, alle relazioni, all‟ origine. Secondo le stime di
un recente rapporto alle Nazioni Unite esiste un‟ econonia non pagata che ammonta a sedici trilioni
di dollari l‟anno. Un‟ economia fatta di volotariato, lavoro domestico, cooperazione, educazione e
crescita di bambine e bambini, con divisione a cura. Il valore prodotto da questa economia dell‟
amore e‟ enorme, ma per l‟economia e‟ valore sommerso, totalmente assente dalle statistiche che
misurano la ricchezza dei paesi. Ma qualcosa sta cambiando. La vita e‟ una e registra tutto. Ogni
intenzione, ogni affare, ogni dono.

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 6 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Domande a risposte aperte

1. Di che cosa e‟ fatta l‟economia di oggi?

2. In che cosa è trasformata l‟economia secondo il testo?

3. La perdita di quali valori non materiali non puo‟ compensare il denaro?

4. Quale altro tipo di economia esiste?

5. Quale movimento si trova all‟ origine dell‟ Europa moderna?

Vero o falso

6. Il mondo dei soldi sembra estraneo e ghiacciato rispetto alle persone. V/F

7. Il significato simbolico del mercato e‟: incontri, scambi, sapere. V/F

8. Il latte di una madre costa di piu‟. V/F

9. Piu‟ una cosa ha valore, e piu‟ costa. V/F

Scelta multipla.

10. Il mondo dei soldi e quello dei sentimenti hanno in comune la seguente parola:

A) Gelosia
B) Fallimento
C) Gioia
D) Persona

11. L‟economia nasce come:

A) Lotta per la sopravvivenza


B) Scambio di denaro
C) Scambio di beni
D) Iniziativa delle banche

12. Il rapporto tra amore e soldi ci spinge a:

A) Fare cose noiose per molto denaro


B) Mettere da parte l‟orgoglio
C) Essere tolleranti con gli altri
D) Comprare l‟amore

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 7 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

13. Forma il verbo dal nome dato.

Fallimento - .........................
Sofferenza - ..........................
Odio - ..........................
Scambio - ............................
Movimento - ........................

14. Abbina i contrari e scrivi nelle caselle i numeri corrispondenti alle lettere.
A) Profitto 1. Odio
B) Assente 2. Bruttezza
C) Sommerso 3. Presente
D) Recente 4. Antico
E) Amore 5. Emerso
F) Bellezza 6. Perdita

15. Cancella l’intruso.


amore, affetto, attrazione, odio, tenerezza
soldi, denaro, miseria, moneta, ricchezza
rapporto, relazione, collegamento, concordanza, indipendenza
abbondanza, bisogno, necessita‟, voglia, esigenza
superare, fallire, vincere, attraversare, sconfingere

♦ Lessico e Grammatica (Fjalori dhe Gramatika)

Në këtë seksion të provimit nxënësi duhet të jetë i përgatitur rreth këtyre aspekteve
gjuhësore:

a) Leksiku (Fjalori)

Nxënësi duhet të zotërojë një repertor leksikor të mjaftueshëm për t‟u përballur me sukses dhe për
t‟u shprehur lirshëm me shkrim.
Shihni disa tipa ushtrimesh që trajtojnë këtë fushë gjuhësore:

Completate le frasi seguenti scegliendo fra le alternative proposte la parola coerente con il
tono del discorso.

1. Non capisce niente di arte e spende milioni su milioni per comprare ________________ .
(quadri / croste)

2. Abbiamo propio bisogno di persone così ________________ .


( temerarie / coraggiose)

3. Per fortuna il ragazzo del piano di sopra ha smesso di _______________ .


(suonare / strimpellare)
________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 8 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Collegate gli aggettivi della colonna A con i corrispondenti sostantivi della colonna B da i
quali in apparenza sembrano così diversi .

A B

1. eburneo guerra A

2. mnemonico colore B
3. onirico memoria C
4. cromatico bocca D
5. bellico gara E
6. aureo sogno F
7. orale avorio G
8. agonistico oro H
9. equestre o equino casa I
10. domestico cavallo L

b) Elemente dhe struktura gramatikore

Për një komunikim të saktë nga ana gramatikore, si me gojë ashtu edhe me shkrim, sugjerohet të
punohet në mënyrë të përqendruar mbi strukturat dhe çështjet gramatikore më të rëndësishme të
trajtuara gjatë tre-katër viteve të shkollës së mesme.

Articolo determinativo

___________specchio

A) l‟
B) la
C) il
D) lo

Aggettivi

I bambini erano molto ___________________ per l‟arrivo delle feste natalizie

A) allegro
B) allegra
C) allegri
D) allegre

Plurale dei nomi composti

Nella veranda la signora ha ---------.


A) il biancospino.
B) gli biancospini
C) le biancospine
D) i biancospini
________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 9 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

I pronomi relativi

Le persone -------- dipende la mia carriera sono più di una.

A) da cui
B) chi
C) che
D) dalle quali

Mettere il verbo giusto

Mario, prima di partire -------- lasciarmi l‟indirizzo dell‟albergo!

A) dovrei
B) dovrebbe
C) dovresti
D) dovrò

Mio padre ------- di lavorare quando aveva 50 anni.

A) smissi
B) smisse
C) smise
D) smisi

La congiunzione esatta

A) Giacchè
B) Sebbene cominciò a parlare, il pubblico lo ascoltò attentamente.
C) A patto che
D) Dal momento che

Ricostruite le frasi aggiungendo gli articoli e le preposizioni necessarie

- Vaso rose balcone soggiorno ho messo

- Vino bianco è alcuni minuti congelatore bottiglia

Trasformare la frase in imperativo

- È meglio che lei esca con una persona conosciuta.

Pronome indefinito

- Ogni individuo ha il diritto di dire ciò che pensa.


________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 10 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Mettere il verbo nella forma giusta del congiuntivo

- È inutile che ( venire ) ------- anch‟io; potete fare senza il mio aiuto.

- È brutto che due fratelli non ( andare ) ------- d‟accordo.

Completare le frasi con la forma giusta di “per + infinito” o “stare + gerundio”

- Siamo arrivate appena in tempo, infatti lo spettacolo (cominciare) ------.

- Quando siamo entrati tu (parlare) ------- con una persona.

Il participio passato esatto

--------- questo corso, potrò parlare correttamente l‟italiano.


A) Finita
B) Finiti
C) Finito
D) Finite

Scegliere la forma alterata esatta

- Hai una --------- tua che ti piace molto, ma è un po‟ piccola. Come la descrivi?

A) stanza
B) stanzina
C) stanzaccia
D) stanzetta

I pronomi diretti e indiretti

Tua amica sta passando un momento difficile: --------- vicino.

A) stagli
B) stalle
C) le stai
D) stalli

Trasformare la frase dal discorso diretto in quello indiretto

- Quando aveva 9 anni Silvia disse: “Da grande imparerò a giocare a tennis”

- Quando aveva 9 anni Silvia disse_____________________________________________


________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 11 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Scegliere il verbo giusto

Un giorno si perse nel bosco; dopo che ___________________la notte, si addormentò su un prato
coperto di fiori rossi.

A) arrivai
B) fui arrivato
C) fu arrivata
D) ebbi arrivato

Se lui fosse una persona sensibile, in quella situazione non si __________________________cosi.

A) saresti comportato
B) sarebbe comportato
C) avrebbe comportato
D) avrebbero comportato

Trova gli sbagli e riscrivi le frasi.

- Al bar, la mattina, molti italiani fa colazione con un cappuccino o un caffè in piedi.

- Molti impiegati smettono di lavorare a metà mattina, usciamo e vanno a prendere il caffè.

♦ Composizione scritta

Më poshtë do të njiheni me hapat në të cilat kalon ndërtimi i një eseje me të gjithë parametrat e
duhur.

ESEMPIO DI SAGGIO BREVE

L'organizzazione della famiglia e i rapporti tra i suoi membri si presentano sotto aspetti diversi nel
tempo, ma molti, specialmente gli anziani, non sono in grado di capire i mutamenti e li giudicano
negativamente. Confuta tale posizione: a) dimostrando come sull'istituzione familiare si riflettano le
trasformazioni economiche, civili e culturali dell'epoca in cui viviamo, b) motivando la tua
preferenza per la famiglia attuale. La tua composizione dovrà comprendere:
 un'introduzione;
 uno sviluppo organizzato in paragrafi che deve poggiare su almeno quattro argomenti, sostenuti
da esempi.
 una conclusione.
Il saggio non dovrà superare le 60 righe.

SCHEMA
INTRODUZIONE - TESI DA DIMOSTRARE
a) Il cambiamento della famiglia nell'ultimo secolo è dovuto al passaggio da una società agricola e
autoritaria a una società industriale, urbana e più democratica.
________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 12 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

b) Tale mutamento non è segno di degenerazione, ma di rapporti più liberi e uguali tra i suoi
membri.

ARGOMENTI A SOSTEGNO DELLA TESI


 La famiglia contadina tradizionale era subordinata all'autorità indiscussa dei capofamiglia. Es.
Padre padrone di G. Ledda.
 La sua maggiore solidità si basava su fattori economici, costituendo un'unità di produzione,
sostenuta dal lavoro integrato di tutti i suoi membri. Es. la famiglia Malavoglia descritta da Verga.
 All'inizio dei Novecento tale famiglia si incrina, aprendosi al lavoro operaio,- ma resta forte la
dipendenza della donna e dei figli dalla gerarchia maschile. Es. La mia bisnonna era operaia, ma
analfabeta...
 Solo nel secondo dopoguerra si compiono l'industrializzazione dell'Italia e il processo di
democratizzazione, rimasto bloccato dal fascismo. Es. La donna lavora, va a scuola, acquista
diritti paritari. I figli si ribellano all'autoritarismo dei padri.

ANTITESI DA CONFUTARE
 La famiglia ora è in crisi, le coppie sono instabili.
 Senso del dovere, spirito di sacrificio, obbedienza non esistono più.

ARGOMENTI CONTRO
 Se la famiglia oggi è più fragile, ciò è dovuto al fatto che la sua unità si basa su una maggiore
libertà dei sentimenti. Es. quando non si va d'accordo ci si separa.
 Ci sono problemi, ma esistevano anche prima; erano solo taciuti. Es. difficoltà di
comunicazione, solitudine.

CONCLUSIONE
È in crisi dunque la vecchia forma di famiglia. La famiglia odierna si ispira a valori diversi, più
consoni ai nuovi bisogni di democrazia e di benessere.

4. Një model testi për Gjuhën italiane pa përgjigje të dhëna, që të orientojë dhe
ndihmojë maturantët si të punojnë në testin e Maturës Shtetërore me zgjedhje.
Udhëzime për nxënësin:

Testi në total ka 20 pyetje që vlerësohen me 40 pikë.


Në test ka kërkesa me zgjedhje alternativash dhe me zhvillim.
Në kërkesat me zgjedhje rrethoni vetëm shkronjën përbri përgjigjes së saktë, ndërsa për kërkesat
me zhvillim është dhënë hapësira e nevojshme për të shkruar përgjigjen.
Koha për zhvillimin e kërkesave të testit është 2 orë.

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 13 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

Esame a scelta

Comprensione di Testi Scritti

`` Non Conviene Amare Una Cicognina ``

Alcuni miliardi di anni fa, un certo Barba Gianni, vecchione oltremodo misantropo, viveva in una
grotta che si apriva a meta „di una parete rocciosa la quale, verso l„alto, pareva salire fino al cielo, e
in basso sprofondare in un abisso senza fine.
Dalla grotta sporgeva nel vuoto uno sperone rupestre; ogni notte Barba Gianni ne spiccava il volo
per andare a caccia di un topo o due da mettere in tavola il giorno dopo.
Barba Gianni non aveva mai voluto sposarsi; diceva: “Eh, mica sono scemo; forse che vado a
mettermi un‟estranea in casa? “; le faccende gliele sbrigava un suo cameriere a nome Pipi Strello,
bravo e affezionato, che, pero „, aveva la pessima abitudine di starsene tutto il tempo con la testa in
giu„, aggrappato al soffitto con le dita dei piedi.
Questa abitudine secondo Barba Gianni, influiva, e come avrebbe potuto essere altrimenti?, sulle
idee di Pipi Strello.“Stando con la testa in giu, “osservava Barba Gianni, “alla fine non si possono
pensare che pensieri con la testa in giu. “L‟osservazione trovo„ ben presto conferma.Uno di quei
crepuscoli,Barba Gianni se ne stava sullo sperone roccioso preparandosi a spiccarne il volo per
andare a caccia di topi, quando, laggiu„, lontano lontano, nel limpido cielo vespertino vide qualche
cosa come una sciarpa Bianca e ondeggiante che si avvicinava ora allungandosi e ora
accorciandosi.Che roba era.?
Barba Gianni scruto„ la sciarpa e alla fine capi„:era uno stormo enorme di Cicogne che , come sono
solite ogni anno alla fin dell‟autunno,migravano per svernare nel sud.
Una Cicognina, ferita a un‟ala, piombo„sullo sperone roccioso.
Barba Gianni consigliato da Pipi Strello la ospito„, la curo„e si innamoro„ di Cicognina che guarita e
padrona del cuore di Barba Gianni, vuole partire per raggiungere il suo stormo. Barba Gianni decise
di seguire Ci Cognina ma non ce la fece, a volare cosi„ a lungo.Torno„ indietro e trovo„ tutto come
l‟aveva lasciato.
Pipi Strello che stava tuttora con la testa in giu„, gli grido„ subito:
“Rimpiangerai tutta la vita di non essere andato fino al lago”, Barba Gianni non gli rispose,
perlustro„ la grotta, trovo„ una lunga penna bianca, probabilmente caduta dall‟ ala di CiCognina.
La prese nel becco e usci sullo sperone. Ecco, li, il nido, ecco, intatto ed enorme tutto ovattato
dentro di lanugine e di fieno. Barba Gianni aprì il becco e la penna bianca cadde nell‟abisso. Poi fu
la volta del nido:alla spinta di Barba Gianni, oscillo„, stette un momento in bilico sull‟orlo dello
sperone, quindi cadde giu„ volteggiando , e scomparve .Adesso sorgeva la luna; in quella luce
argentea si scorgeva tutta l‟immensa pianura nella quale Barba Gianni era solito andare a
caccia.Barba Gianni disse: “Beh, vado a prendere un topo, per domain”.Pipi Strello grido„, testa in
giu„:“Come lo faremo„?“.Barba Gianni rispose: “Al forno“; e volo„via.

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 14 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

●Indica con X la lettera A, B, C o D corrispondente all' affermazione corretta tra le quattro


proposte.

1. Dove viveva Barba Gianni? 1 punto

A) in una roccia
B) in una montagna
C) in una grotta
D) in un precipizio

2. La caratterizzazione del secondo personaggio del racconto. 1 punto

A) diffidente
B) altruista
C) affezionato
D) sincero

3. Sembra una sera come tutte le altre.Cosa vede Barba Gianni? 1 punto

A) uno stormo degli uccelli


B) degli insetti
C) delle farfalle
D) uno stormo delle cicogne

4. Cosa succede a Barba Gianni? 1 punto

A) si arrabbia
B) si innamora
C) vola a lungo
D) si stupisce

5. Dove va alla fine Barba Gianni? 1 punto

A) su un baobab
B) al lago
C) a caccia
D) in cima alla montagna

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 15 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

●Rispondere alle domande.

6. Quali sono le caratteristiche di Barba Gianni? 2 punti

..................................................................
...................................................................

7. Dove consiste il contrasto fra Barba Gianni e Pipi Strello? 2 punti

....................................................................
....................................................................

Competenza Linguistica

8. Sostituite ai puntini un aggettivo possessivo appropriato: 2 punti

-Luigi deve mettere .......... firma sul foglio.

-Non e` facile vedere.............difetti

9. Sostituite ai puntini un aggettivo opportuno: 2 punti

-Sull'autostrada c'era un traffico .........

-Nella prima settimana di luglio ha fatto un caldo........

10. Sostituite ai puntini un nome che possa accompagnare l'aggettivo che segue e fate delle
frasi.
2 punti

- ........... limpido
- .......... pesanti

11. Spiegate il significato che hanno preso le parole scritte in neretto:

-Quando la mamma legge troppo , le vengono le borse sotto gli occhi.


-Abitiamo nel cuore della citta`.
-Un'onda dei capelli copre sempre la fronte di Paola. 3 punti
...........................................................................
.........................................................................
.........................................................................

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 16 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

12. Sostituite con un sinonimo le parole scritte in neretto. 3 punti

-Sono rimasto meravigliato (.....................) dall'esito dell'esame.


-Hai avvisato (......................) i tuoi genitori che arriveremo in ritardo?
-Da quando sono in montagna dormo molto di piu`e mi sento molto riposato (.................).

13. Sostituite ai puntini dove ha senso la parola`` viso ``ed i suoi sinonimi.
3 punti

-Ci vuole (..................) di bronzo per tornare a casa senza nemmeno dire dove sei stato.
-Tua figlia ha (....................) molto intelligente.
-Raffaello ha dato un'espressione triste (.....................) della Madonna.

14. Mettere il verbo al modo e al tempo giusti. 4 punti

-Gli studenti hanno detto che se ................................(essere) possibile ,......................(restare) in


biblioteca fino a tarda notte.
-Se in quei giorni di vacanza noi................................(recuperare)
un po' di sonno ,....................(sentirsi) meglio.

●Indica con X la parola giusta scritta in neretto.

15. Mi sono fermato, perche`non ne --------- piu` dalla stanchezza.


1 punto

A) posso
B) potro`
C) potevo
D) puo

16. Mi faresti un piacere? 1 punto


-Se posso, ----------- faccio.

A) glielo
B) te lo
C) ve lo
D) ce li

17. E` un tipo di letto --------- io non potrei dormire. 1 punto

A) da cui
B) in cui
C) su cui
D) a cui
________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 17 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

18. Ho telefonato ai miei amici ma non ------ ho trovati a casa.


1 punto
A) le
B) li
C) ci
D) vi

19. Ho preso un appuntamento il veterinario per portar --------- il cane.


1 punto
A) le
B) gli
C) lo
D) la

Produzione scritta

20. Svolgete uno dei seguenti temi: 6 punti

a) Quali sarebbero i tuoi progetti per il futuro?(Da un minimo di 100 ad un massimo di 120 parole)
b) Immagina di essere in vacanza e di scrivere una lettera al tuo\a amico\a.(Da un minimo di 100 ad
un massimo di 120 parole)
c) Riflessione sulla saggezza del proverbio:`` Chi trova un amico ,trova un tesoro ``
(Da un minimo di 100 ad un massimo di 120 parole)

________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 18 nga 19
www.mash.gov.al
Shpjegues i Programit të Orientuar GJUHË ITALIANE

________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________
© MASH, Maj 2010 Faqe 19 nga 19
www.mash.gov.al